1 نان و حلوا چیست جاه و مال تو %~% باغ و راغ و حشمت و اقبال تو

2 نان و حلوا چیست این طول امل %~% وین غرور نفس و علم بی‌عمل

3 نان و حلوا چیست گوید با تو فاش %~% این همه سعی تو از بهر معاش

4 نان و حلوا چیست فرزند و زنت %~% اوفتاده همچو غل در گردنت

1 ایها اللاهی عن العهد القدیم %~% ایها الساهی عن النهج القویم

2 استمع ماذا یقول العندلیب %~% حیث یروی من احادیث الحبیب

3 مرحبا ای بلبل دستان حی! %~% کامدی از جانب بستان حی

4 یا برید الحی! اخبرنی بما %~% قاله فی حقنا اهل الحما

5 هل رضوا عنا و مالوا للوفا %~% ام علی الهجر استمرو اوالجفا

6 مرحبا ای پیک فرخ فال ما! %~% مرحبا ای مایه اقبال ما!

7 مرحبا ای عندلیب خوش نوا! %~% فارغم کردی ز قید ماسوا

8 ای نواهای تو نار مؤصده %~% زد به هر بندم هزار آتشکده

9 مرحباای طوطی شکر شکن! %~% قل فقد اذهبت عن قلبی الحزن

10 بازگو از نجد و از یاران نجد %~% تا در و دیوار را آری به وجد

11 بازگو از «زمزم» و «خیف» و «منا» %~% وارهان دل از غم و جان از عنا

12 بازگو از مسکن و مأوای ما %~% بازگو از یار بی‌پروای ما

13 آنکه از ما بی‌سبب افشاند دست %~% عهد را ببرید و پیمان را شکست

14 از زبان آن نگار تند خو %~% از پی تسکین دل حرفی بگو

15 یاد ایامی که با ما داشتی %~% گاه خشم از ناز و گاهی آشتی

16 ای خوش آن دوران که گاهی از کرم %~% در ره مهر و وفا می‌زد قدم

1 شب که بودم با هزاران کوه درد %~% سر به زانوی غمش بنشسته فرد

2 جان به لب از حسرت گفتار او %~% دل پر از نومیدی دیدار او

3 آن قیامت قامت پیمان شکن %~% آفت دوران بلای مرد ms01 و زن

4 فتنه ایام و آشوب جهان %~% خانه سوز صد چو من بی‌خانمان

5 از درم ناگه درآمد بی‌حجاب %~% لب گزان از رخ برافکنده نقاب

6 کاکل مشکین به دوش انداخته %~% وز نگاهی کار عالم ساخته

7 گفت: ای شیدا دل محزون من! %~% وی بلاکش عاشق مفتون من

8 کیف حال القلب فی نار الفراق %~% گفتمش: والله حالی لایطاق

9 یک دمک بنشست بر بالین من %~% رفت و با خود برد عقل و دین من

10 گفتمش: کی بینمت ای خوش خرام %~% گفت: نصب اللیل لکن فی‌المنام

1 قد صرفت العمر فی قیل و قال %~% یا ندیمی قم فقد ضاق المجال

2 و اسقنی تلک المدام السلسبیل %~% انها تهدی الی خیر السبیل

3 و اخلع النعلین یا هذا الندیم %~% انها نار أضائت للکلیم

4 هاتها صهبا من خمر الجنان %~% دع کئوسا و اسقنیها بالدنان

5 ضاق وقت العمر عن آلاتها %~% هاتها من غیر عصر هاتها

6 قم ازل عنی بها رسم الهموم %~% ان عمری ضاع فی علم الرسوم

7 قل لشیخ قلبه منها نفور %~% لا تخف الله تواب غفور

8 علم رسمی سر به سر قیل است و قال %~% نه از او کیفیتی حاصل نه حال

9 طبع را افسردگی بخشد مدام %~% مولوی باور ندارد این کلام

10 وه! چه خوش می‌گفت در راه حجاز %~% آن عرب شعری به آهنگ حجاز:

11 کل من لم یعشق الوجه الحسن %~% قرب الجل الیه و الرسن

12 یعنی: «آن کس را که نبود عشق یار %~% بهر او پالان و افساری بیار»

13 گر کسی گوید که: از عمرت همین %~% هفت روزی مانده وان گردد یقین

14 تو در این یک هفته مشغول کدام %~% علم خواهی گشت ای مرد تمام

15 فلسفه یا نحو یا طب یا نجوم %~% هندسه یا رمل یا اعداد شوم

16 علم نبود غیر علم عاشقی %~% مابقی تلبیس ابلیس شقی

17 علم فقه و علم تفسیر و حدیث %~% هست ms02 از تلبیس ابلیس خبیث

18 زان نگردد بر تو هرگز کشف راز %~% گر بود شاگر تو صد فخر راز

19 هر که نبود مبتلای ماهرو %~% اسم او از لوح انسانی بشو

20 دل که خالی باشد از مهر بتان %~% لته حیض به خون آغشته دان

21 سینه خالی ز مهر گلرخان %~% کهنه انبانی بود پر استخوان

22 سینه گر خالی ز معشوقی بود %~% سینه نبود کهنه صندوقی بود

23 تا به کی افغان و اشک بی‌شمار %~% از خدا و مصطفی شرمی بدار

24 از هیولا تا به کی این گفتگوی %~% رو به معنی آر و از صورت مگوی

25 دل که فارغ شد ز مهر آن نگار %~% سنگ استنجای شیطانش شمار

26 این علوم و این خیالات و صور %~% فضله شیطان بود بر آن حجر

27 تو بغیر از علم عشق ار دل نهی %~% سنگ استنجا به شیطان می‌دهی

28 شرم بادت زانکه داری ای دغل! %~% سنگ استنجای شیطان در بغل

29 لوح دل از فضله شیطان بشوی %~% ای مدرس! درس عشقی هم بگوی

30 چند و چند از حکمت یونانیان %~% حکمت ایمانیان را هم بدان

31 چند زین فقه و کلام بی‌اصول %~% مغز را خالی کنی ای بوالفضول

32 صرف شد عمرت به بحث نحو و صرف %~% از اصول عشق هم خوان یک دو حرف

33 دل منور کن به انوار جلی %~% چند باشی کاسه لیس بوعلی

34 سرور عالم شه دنیا و دین %~% سؤر مؤمن را شفا گفت ای حزین

35 سؤر رسطالیس و سؤر بوعلی %~% کی شفا گفته نبی منجلی

36 سینه خود را برو صد چاک کن %~% دل از این آلودگیها پاک کن

1 با دف و نی دوش آن مرد عرب %~% وه! چه خوش می‌گفت از روی طرب:

2 ایهاالقوم الذی فی‌المدرسه %~% کل ما حصلتموها وسوسه

3 فکر کم ان کان فی غیر الحبیب %~% مالکم فی‌النشاة الاخری نصیب

4 فاغسلوا یا قوم عن لوح الفؤاد ms03 %~% کل علم لیس ینجی فی‌المعاد

5 ساقیا! یک جرعه از روی کرم %~% بر بهائی ریز از جام قدم

6 تا کند شق پرده پندار را %~% هم به چشم یار بیند یار را

1 هر که را توفیق حق آمد دلیل %~% عزلتی بگزید و رست از قال و قیل

2 عزت اندر عزلت آمد ای فلان %~% تو چه خواهی ز اختلاط این و آن

3 پا مکش از دامن عزلت به در! %~% چند گردی چون گدایان در به در

4 گر ز دیو نفس می‌جویی امان %~% رو نهان شو! چون پری از مردمان

5 از حقیقت بر تو نگشاید دری %~% زین مجازی مردمان تا نگذری

6 گر تو خواهی عزت دنیا و دین %~% عزلتی از مردم دنیا گزین

7 گنج خواهی کنج عزلت کن مقام %~% واستتر واستخف عن کل الانام

8 چون شب قدر از همه مستور شد %~% لاجرم از پای تا سر نور شد

9 اسم اعظم چون که کس نشناسدش %~% سروری بر کل اسما باشدش

10 تا تو نیز از خلق پنهانی همی %~% لیلةالقدری و اسم اعظمی

11 رو به عزلت آر ای فرزانه مرد! %~% وز جمیع ماسوی الله باش فرد

12 عزلت آمد گنج مقصود ای حزین! %~% لیک گر با زهد و علم آید قرین

13 عزلت بی«زای» زاهد علت است %~% ور بود بی«عین» علم آن زلت است

14 عزلت بی«عین» عین زلت است %~% ور بود بی«زای» اصل علت است

15 زهد و علم ار مجتمع نبود به هم %~% کی توان زد در ره عزلت قدم

16 علم چبود از همه پرداختن %~% جمله را در داو اول باختن

17 این هوسها از سرت بیرون کند %~% خوف و خشیت در دلت افزون کند

18 «خشیة الله» را نشان علم دان! %~% «انما یخشی» تو در قرآن بخوان!

19 سینه را از علم حق آباد کن! %~% رو حدیث «لو علمتم» یاد کن!

1 علم یابد زیب از فقر ای پسر %~% نی ms04 ز باغ و راغ و اسب و گاو و خر

2 مولوی را هست دایم این گمان %~% کان بیابد زیب ز اسباب جهان

3 نقص علم است ای جناب مولوی %~% حشمت و مال و منال دنیوی

4 قاقم و خز چند پوشی چون شهان %~% مرغ و ماهی چند سازی زیب خوان

5 خود بده انصاف ای صاحب کمال %~% کی شود اینها میسر از حلال

6 ای علم افراشته در راه دین %~% از چه شد مأکول و ملبوست چنین

7 چند مال شبهه ناک آری به کف %~% تا که باشی نرم پوش و خوش علف

8 عاقبت سازد تو را از دین بری %~% این خودآرایی و این تن پروری

9 لقمه کید از طریق مشتبه %~% خاک خور خاک و بر آن دندان منه

10 کان تو را در راه دین مغبون کند %~% نور عرفان از دلت بیرون کند

11 لقمه نانی که باشد شبهه ناک %~% در حریم کعبه ابراهیم پاک

12 گر به دست خود فشاندی تخم آن %~% ور به گاو چرخ کردی شخم آن

13 ور مه نو در حصادش داس کرد %~% ور به سنگ کعبه‌اش دست آس کرد

14 ور به آب زمزمش کردی عجین %~% مریم آیین پیکری از حور عین

15 ور بخواندی بر خمیرش بی‌عدد %~% فاتحه با قل هوالله احد

16 ور بود از شاخ طوبی آتشش %~% ور شدی روح‌الامین هیزم کشش

17 ور تو برخوانی هزاران بسمله %~% بر سر آن لقمه پر ولوله

18 عاقبت خاصیتش ظاهر شود %~% نفس از آن لقمه تو را قاهر شود

19 در ره طاعت تو را بی‌جان کند %~% خانه دین تو را ویران کند

20 درد دینت گر بود ای مرد راه! %~% چاره خود کن که دینت شد تباه

21 از هوس بگذر! رها کن کش و فش %~% پا ز دامان قناعت در مکش

22 گر نباشد جامه اطلس تو را %~% کهنه دلقی ساتر تن بس تو را

23 ور ms05 مزعفر نبودت با قند و مشک %~% خوش بود دوغ و پیاز و نان خشک

24 ور نباشد مشربه از زر ناب %~% با کف خود می‌توانی خورد آب

25 ور نباشد مرکب زرین لگام %~% می‌توانی زد به پای خویش گام

26 ور نباشد دور باش از پیش و پس %~% دور باش نفرت خلق از تو بس

27 ور نباشد خانه‌های زرنگار %~% می‌توان بردن به سر در کنج غار

28 ور نباشد فرش ابریشم طراز %~% با حصیر کهنه مسجد بساز

29 ور نباشد شانه‌ای از بهر ریش %~% شانه بتوان کرد با انگشت خویش

30 هرچه بینی در جهان دارد عوض %~% در عوض گردد تو را حاصل غرض

31 بی‌عوض دانی چه باشد در جهان %~% عمر باشد عمر قدر آن بدان

1 ابذلوا اروا حکم یا عاشقین %~% ان تکونوا فی هوانا صادقین

2 داند این را هرکه زین ره آگه است %~% کاین وجود و هستیش سنگ ره است

3 گوی دولت آن سعادتمند برد %~% کو به پای دلبر خود جان سپرد

4 جان به بوسی می‌خرد آن شهریار %~% مژده‌ای عشاق کسان گشت کار

5 گر همی خواهی حیات و عیش خوش %~% گاو نفس خویش را اول بکش

6 در جوانی کن نثار دوست جان %~% رو «عوان بین ذالک» را بخوان

7 پیر چون گشتی گران جانی مکن %~% گوسفند پیر قربانی مکن

8 شد همه برباد ایام شباب %~% بهر دین یک ذره ننمودی شتاب

9 عمرت از پنجه گذشت و یک سجود %~% کت به کار آید نکردی ای جهود!

10 حالیا ای عندلیب کهنه سال %~% ساز کن افغان و یک چندی بنال

11 چون نکردی ناله در فصل بهار %~% در خزان باری قضا کن زینهار!

12 تا که دانستی زیانت را ز سود %~% توبه‌ات نسیه گناهت نقد بود

13 غرق دریای گناهی تا به کی %~% وز معاصی روسیاهی تا به کی

14 جد تو آدم بهشتش جای بود %~% قدسیان کردند پیش او سجود

15 ms06 یک گنه چون کرد گفتندش: تمام %~% مذنبی مذنب برو بیرون خرام!

16 تو طمع داری که با چندین گناه %~% داخل جنت شوی ای روسیاه!

1 ایهاالمأثور فی قید الذنوب %~% ایها المحروم من سر الغیوب

2 لا تقم فی اسر لذات الجسد %~% انها فی جید حبل من مسد

3 قم توجه شطر اقلیم النعیم %~% و اذکر الاوطان والعهد القدیم

4 گنج علم «ما ظهر مع ما بطن» %~% گفت: از ایمان بود حب الوطن

5 این وطن مصر و عراق و شام نیست %~% این وطن شهریست کان را نام نیست

6 زانکه از دنیاست این اوطان تمام %~% مدح دنیا کی کند «خیر الانام»

7 حب دنیا هست رأس هر خطا %~% از خطا کی می‌شود ایمان عطا

8 ای خوش آنکو یابد از توفیق بهر %~% کاورد رو سوی آن بی‌نام شهر

9 تو در این اوطان غریبی ای پسر! %~% خو به غربت کرده‌ای خاکت به سر!

10 آنقدر در شهر تن ماندی اسیر %~% کان وطن یکباره رفتت از ضمیر

11 رو بتاب از جسم و جان را شاد کن %~% موطن اصلی خود را یاد کن

12 زین جهان تا آن جهان بسیار نیست %~% در میان جز یک نفس در کار نیست

13 تا به چند ای شاهباز پر فتوح %~% باز مانی دور از اقلیم روح

14 حیف باشد از تو ای صاحب هنر! %~% کاندرین ویرانه ریزی بال و پر

15 تا به کی ای هدهد شهر سبا %~% در غریبی مانده باشی بسته پا

16 جهد کن! این بند از پا باز کن %~% بر فراز لامکان پرواز کن

17 تا به کی در چاه طبعی سرنگون %~% یوسفی یوسف بیا از چه برون

18 تا عزیز مصر ربانی شوی %~% وا رهی از جسم و روحانی شوی

1 ایها القلب الحزین المبتلا %~% فی طریق العشق انواع البلا

2 لیکن القلب العشوق الممتحن %~% لا یبالی بالبلایا و المحن

3 سهل باشد در ره فقر و فنا %~% گر ms07 رسد تن را تعب جان را عنا

4 رنج راحت دان چو شد مطلب بزرگ %~% گرد گله توتیای چشم گرگ

5 کی بود در راه عشق آسودگی %~% سر به سر درد است و خون آلودگی

6 تا نسازی بر خود آسایش حرام %~% کی توانی زد به راه عشق گام

7 غیر ناکامی دراین ره کام نیست %~% راه عشق است این ره حمام نیست

8 ترککان چون اسب یغما پی کنند %~% هرچه باشد خود به غارت می‌برند

9 ترک ما برعکس باشد کار او %~% حیرتی دارم ز کار و بار او

10 کافرست و غارت دین می‌کند %~% من نمی‌دانم چرا این می‌کند

11 نیست جز تقوی در این ره توشه‌ای %~% نان و حلوا را بهل در گوشه‌ای

12 نان و حلوا چیست جاه و مال تو %~% باغ و راغ و حشمت و اقبال تو

13 نان و حلوا چیست این طول امل %~% وین غرور نفس و علم بی‌عمل

14 نان و حلوا چیست گوید با تو فاش %~% این همه سعی تو از بهر معاش

15 نان و حلوا چیست فرزند و زنت %~% اوفتاده همچو غل در گردنت

16 چند باشی بهر این حلوا و نان %~% زیر منت از فلان و از فلان

17 برد این حلوا و نان آرام تو %~% شست از لوح تو کل نام تو

18 هیچ بر گوشت نخورده است ای لیم! %~% حرف «الرزق علی الله الکریم»

19 رو قناعت پیشه کن در کنج صبر %~% پند بپذیر از سگ آن پیر گبر

1 عابدی در کوه لبنان بد مقیم %~% در بن غاری چو اصحاب الرقیم

2 روی دل از غیر حق برتافته %~% گنج عزت را ز عزلت یافته

3 روزها می‌بود مشغول صیام %~% قرص نانی می‌رسیدش وقت شام

4 نصف آن شامش بدی نصفی سحور %~% وز قناعت داشت در دل صد سرور

5 بر همین منوال حالش می‌گذشت %~% نامدی زان کوه هرگز سوی دشت

6 از قضا یک ms08 شب نیامد آن رغیف %~% شد ز جوع آن پارسا زار و نحیف

7 کرد مغرب را ادا وآنگه عشا %~% دل پر از وسواس در فکر عشا

8 بس که بود از بهر قوتش اضطراب %~% نه عبادت کرد عابد شب نه خواب

9 صبح چون شد زان مقام دلپذیر %~% بهر قوتی آمد آن عابد به زیر

10 بود یک قریه به قرب آن جبل %~% اهل آن قریه همه گبر و دغل

11 عابد آمد بر در گبری ستاد %~% گبر او را یک دو نان جو بداد

12 بستد آن نان را و شکر او بگفت %~% وز وصول طعمه‌اش خاطر شکفت

13 کرد آهنگ مقام خود دلیر %~% تا کند افطار زان خبز شعیر

14 در سرای گبر بد گرگین سگی %~% مانده از جوع استخوانی و رگی

15 پیش او گر خط پرگاری کشی %~% شکل نان بیند بمیرد از خوشی

16 بر زبان گر بگذرد لفظ خبر %~% خبز پندار رود هوشش ز سر

17 کلب در دنبال عابد بو گرفت %~% آمدش دنبال و رخت او گرفت

18 زان دو نان عابد یکی پیشش فکند %~% پس روان شد تا نیابد زو گزند

19 سگ بخورد آن نان وز پی آمدش %~% تا مگر بار دگر آزاردش

20 عابد آن نان دگر دادش روان %~% تا که از آزار او یابد امان

21 کلب خورد آن نان و از دنبال مرد %~% شد روان و روی خود واپس نکرد

22 همچو سایه در پی او می‌دوید %~% عف عفی می‌کرد و رختش می‌درید

23 گفت عابد چون بدید آن ماجرا: %~% من سگی چون تو ندیدم بی‌حیا

24 صاحبت غیر دو نان جو نداد %~% وان دونان خود بستدی ای کج نهاد

25 دیگرم از پی دویدن بهر چیست %~% وین همه رختم دریدن بهر چیست

26 سگ به نطق آمد که: ای صاحب کمال %~% بی‌حیا من نیستم چشمت بمال

27 هست از وقتی که بودم من صغیر %~% مسکنم ویرانه این گبر ms09 پیر

28 گوسفندش را شبانی می‌کنم %~% خانه‌اش را پاسبانی می‌کنم

29 گاه گاهی نیم نانم می‌دهد %~% گاه مشتی استخوانم می‌دهد

30 گاه غافل گردد از اطعام من %~% وز تغافل تلخ گردد کام من

31 بگذرد بسیار بر من صبح و شام %~% لا اری خبزا ولا القی الطعام

32 هفته هفته بگذرد کاین ناتوان %~% نی ز نان یابد نشان نی ز استخوان

33 گاه هم باشد که پیر پر محن %~% نان نیابد بهر خود چه جای من

34 چون که بر درگاه او پرورده‌ام %~% رو به درگاه دگر ناورده‌ام

35 هست کارم بر در این پیر گبر %~% گاه شکر نعمت او گاه صبر

36 تا قمار عشق با او باختم %~% جز در او من دری نشناختم

37 گه به چوبم می‌زند گه سنگها %~% از در او من نمی‌گردم جدا

38 چون که نامد یک شبی نانت به دست %~% در بنای صبر تو آمد شکست

39 از در رزاق رو بر تافتی %~% بر در گبری روان بشتافتی

40 بهر نانی دوست را بگذاشتی %~% کرده‌ای با دشمن او آشتی

41 خود بده انصاف ای مرد گزین! %~% بی‌حیاتر کیست من یا تو ببین

42 مرد عابد زین سخن مدهوش شد %~% دست را بر سر زد و از هوش شد

43 ای سگ نفس بهائی یاد گیر! %~% این قناعت از سگ آن گبر پیر

1 نان و حلوا چیست ای شوریده سر %~% متقی خود را نمودن بهر زر

2 دعوی زهد از برای عز و جاه %~% لاف تقوی از پی تعظیم شاه

3 تو نپنداری کزین لاف و دروغ %~% هرگز افتد نان تلبیست به دوغ

4 خرده بینانند در عالم بسی %~% واقفند از کار و بار هر کسی

5 زیرکانند از یسار و از یمین %~% از پی رد و قبول اندر کمین

6 با همه خودبینی و کبر و منی %~% لاف تقوی و عدالت می‌زنی

7 سر به سر کار تو در لیل و نهار ms10 %~% سعی در تحصیل جاه و اعتبار

8 دین فروشی از پی مال حرام %~% مکر و حیله بهر تسخیر عوام

9 خوردن مال شهان با زرق و شید %~% گاه خبث عمرو گاهی خبث زید

10 وین عدالت با وجود این صفات %~% هست دائم برقرار و برثبات!

11 بر سرش داخل نگردد «لا» و «لیس» %~% این عدالت هست کوه بوقبیس

12 می‌نیابد اختلال از هیچ چیز %~% چون وضوی محکم «بی‌بی تمیز»

1 بود در شهر هری بیوه زنی %~% کهنه رندی حیله‌سازی پرفنی

2 نام او بی‌بی تمیز خالدار %~% در نمازش بود رغبت بیشمار

3 با وضوی صبح خفتن می‌گزارد %~% نامرادان را بسی دادی مراد

4 کم نشد هرگز دواتش از قلم %~% بر مراد هرکسی می‌زد رقم

5 در مهم سازی اوباش و رنود %~% دائما طاحونه‌اش در چرخ بود

6 از ته هر کس که برجستی به ناز %~% می‌شدی فی‌الحال مشغول نماز

7 هرکه آمد گفت: بر من کن دعا %~% او به جای دست برمی‌داشت پا

8 بابها مفتوحة للداخلین %~% رجلها مرفوعة للفاعلین

9 گفت با او رندکی کای نیک زن %~% حیرتی دارم درین کار تو من

10 زین جنابتهای پی‌درپی که هست %~% هیچ ناید در وضوی تو شکست

11 نیت و آداب این محکم وضو %~% یک ره از روی کرم با من بگو

12 این وضو از سنگ و رو محکمتر است %~% این وضو نبود سد اسکندر است

1 نان و حلوا چیست این تدریس تو %~% کان بود سرمایه تلبیس تو

2 بهر اظهار فضیلت معرکه %~% ساختی افتادی اندر مهلکه

3 تا که عامی چند سازی دام خویش %~% با صد افسون آوری در دام خویش

4 چند بگشایی سر انبان لاف %~% چند پیمایی گزاف اندر گزاف

5 نی فروعت محکم آمد نی اصول %~% شرم بادت از خدا و از رسول

6 اندرین ره چیست دانی غول تو %~% این ریایی درس نامعقول تو

7 درس اگر قربت نباشد زان غرض %~% لیس درسا انه ms11 بئس المرض

8 اسب دولت برفراز عرش تاخت %~% آنکه خود را زین مرض آزاد ساخت

1 نان و حلوا چیست اسباب جهان %~% کافت جان کهانست و مهان

2 آنکه از خوف خدا دورت کند %~% آنکه از راه هدی دورت کند

3 آنکه او را بر سر او باختی %~% وز ره تحقیق دور انداختی

4 تلخ کرد این نان و حلوا کام تو %~% برد آخر رونق اسلام تو

5 برکن این اسباب را از بیخ و بن %~% دل دل این نارهوس را سرد کن

6 آتش اندر زن در این حلوا و نان %~% وارهان خود را از این باد گران

7 از پی آن می‌دوی از جان و دل %~% وز پی این مانده‌ای چون خر به گل

8 الله الله این چه اسلام است و دین %~% ترک شد آئین رب العالمین

9 جمله سعیت بهر دنیای دنی است %~% بهر عقبی می‌ندانی سعی چیست

10 در ره آن موشکافی ای شقی %~% در ره این کند فهم و احمقی

1 عارفی از منعمی کرد این سؤال: %~% کای تو را دل در پی مال و منال

2 سعی تو از بهر دنیای دنی %~% تا چه مقدار است ای مرد غنی!

3 گفت: بیرون است از حد شمار %~% کار من این است در لیل و نهار

4 عارفش گفت: این که بهرش در تکی %~% حاصلت زان چیست گفتا: اندکی

5 آنچه مقصود است ای روشن ضمیر! %~% برنیاید زان مگر عشر عشیر

6 گفت عارف: آن که هستی روز و شب %~% از پی تحصیل آن در تاب و تب

7 شغل آن را قبله خود ساختی %~% عمر خود را بر سر آن باختی

8 آنچه او می‌خواستی واصل نشد %~% مدعای تو از آن حاصل نشد

9 دار عقبی کان ز دنیا برتر است %~% وز پی آن سعی خواجه کمتر است

10 چون شود حاصل تو را چیزی از آن %~% من نگویم خود بگو ای نکته‌دان!

1 ms12 نان و حلوا چیست دانی ای پسر %~% قرب شاهان است زین قرب الحذر

2 می‌برد هوش از سر و از دل قرار %~% الفرار از قرب شاهان الفرار

3 فرخ آنکو رخش همت را بتاخت %~% کام از این حلوا و نان شیرین نساخت

4 قرب شاهان آفت جان تو شد %~% پایبند راه ایمان تو شد

5 جرعه‌ای از نهر قرآن نوش کن %~% آیه «لا ترکنوا» را گوش کن

6 لذت تخصیص او وقت خطاب %~% آن کند که ناید از صد خم شراب

7 هر زمان که شاه گوید: شیخنا! %~% شیخنا مدهوش گردد زین ندا

8 مست و مدهوش از خطاب شه شود %~% هر دمی در پیش شه سجده رود

9 می‌پرستد گوییا او شاه را %~% هیچ نارد یاد آن الله را

10 الله الله این چه اسلام است و دین %~% شرک باشد این به رب‌العالمین

1 نوجوانی از خواص پادشاه %~% می‌شدی با حشمت و تمکین به راه

2 دل ز غم خالی و سر پر از هوس %~% جمله اسباب تنعم پیش و پس

3 بر یکی عابد در آن صحرا گذشت %~% کاو علف می‌خورد آن آهوی دشت

4 هر زمان در ذکر حی لایموت %~% شکر گویان کش میسر گشت قوت

5 نوجوان سویش خرامید و بگفت: %~% کای شده با وحشیان در قوت جفت!

6 سبز گشته چون زمرد رنگ تو %~% چونکه ناید جز علف در چنگ تو

7 شد تنت چون عنکبوت از لاغری %~% چون گوزنان چند در صحرا چری

8 گر چو من بودی تو خدمتگار شاه %~% در علف خوردن نمی‌گشتی تباه

9 پیر گفتش: کای جوان نامدار %~% کت بود از خدمت شه افتخار

10 گر چو من تو نیز می‌خوردی علف %~% کی شدی عمرت در این خدمت تلف

1 نان و حلوا چیست ای فرزانه مرد %~% منصب دنیاست گرد آن مگرد

2 گر بیالایی از او دست و دهان %~% روی آسایش نبینی در جهان

3 منصب دنیا نمی‌دانی که ms13 چیست %~% من بگویم با تو یک ساعت بایست

4 آنکه بندد از ره حق پای مرد %~% آنکه سازد کوی حرمان جای مرد

5 آنکه نامش مایه بدنامی است %~% آنکه کامش سر به سر ناکامی است

6 آنکه هر ساعت نهان از خاص و عام %~% کاسه زهرت فرو ریزد به کام

7 بر سر این زهر روزان و شبان %~% چند خواهی بود لرزان و تپان

8 منصب دنیاست ای نیکونهاد! %~% آنکه داده خرمن دینت به باد

9 منصب دنیاست ای صاحب فنون! %~% آنکه کردت این چنین خوار و زبون

10 ای خوش آن دانا که دنیا را بهشت %~% رفت همچون شاه مردان در بهشت

11 مولوی معنوی در مثنوی %~% نکته‌ای گفته است هان تا بشنوی:

12 « ترک دنیا گیر تا سلطان شوی %~% ورنه گر چرخی تو سرگردان شوی

13 زهر دارد در درون دنیا چو مار %~% گرچه دارد در برون نقش و نگار

14 زهر این مار منقش قاتل است %~% می‌گریزد زو هر آن کس عاقل است»

15 زین سبب فرمود شاه اولیا %~% آن گزین اولیا و انبیا:

16 حب الدنیا رأس کل خطیة %~% و ترک الدنیا رأس کل عبادة

1 نان و حلوا چیست قیل و قال تو %~% وین زبان پردازی بی‌حال تو

2 گوش بگشا لب فرو بند از مقال %~% هفته هفته ماه ماه و سال سال

3 صمت عادت کن که از یک گفتنک %~% می‌شود تاراج این تخت الحنک

4 ای خوش آنکو رفت در حصن سکوت %~% بسته دل در یاد «حی لایموت»

5 رو نشین خاموش چندان ای فلان %~% که فراموشت شود نطق و بیان

6 خامشی باشد نشان اهل حال %~% گر بجنبانند لب گردند لال

7 چند با این ناکسان بی‌فروغ %~% باده پیمایی دروغ اندر دروغ

8 وارهان خود را از این همصحبتان %~% جمله مهتابند و دین تو کتان

9 صحبت نیکانت ارنبود نصیب %~% باری از همصحبتان بد شکیب

1 نان و حلوا چیست این اعمال ms14 تو %~% جبه پشمین ردا و شال تو

2 این مقام فقر خورشید اقتباس %~% کی شود حاصل کسی را در لباس

3 زین ردا و جبه‌ات ای کج نهاد! %~% این دو بیت از مثنوی آمد به یاد:

4 «ظاهرت چون گور کافر پر حلل %~% وز درون قهر خدا عز و جل

5 از برون طعنه زنی بر بایزید %~% وز درونت ننگ می‌دارد یزید»

6 رو بسوز! این جبه ناپاک را %~% وین عصا و شانه و مسواک را

7 ظاهرت گر هست با باطن یکی %~% می‌توان ره یافت بر حق اندکی

8 ور مخالف شد درونت با برون %~% رفته باشی در جهنم سرنگون

9 ظاهر و باطن یکی باید یکی %~% تابیابی راه حق را اندکی

1 نان و حلوا چیست ای نیکو سرشت %~% این عبادتهای تو بهر بهشت

2 نزد اهل حق بود دین کاستن %~% در عبادت مزد از حق خواستن

3 رو حدیث ما عبدتک ای فقیر %~% از کلام شاه مردان یاد گیر

4 چشم بر اجر عمل از کوری است %~% طاعت از بهر طمع مزدوری است

5 خادمان بی‌مزد گیرند این گروه %~% خدمت با مزد کی دارد شکوه

6 عابدی کاو اجرت طاعات خواست %~% گر تو ناعابد نهی نامش رواست

7 تا به کی بر مزد داری چشم تیز! %~% مزد از این بهتر چه خواهی ای عزیز

8 کاو تو را از فضل و لطف با مزید %~% از برای خدمت خود آفرید

9 با همه آلودگی قدرت نکاست %~% بر قدت تشریف خدمت کرد راست

1 یا ندیمی ضاع عمری وانقضی %~% قم لاستدراک وقت قدمضی

2 واغسل الادناس عنی بالمدام %~% واملا الاقداح منها یا غلام

3 اعطنی کأسا من الخمر الطهور %~% انها مفتاح ابواب السرور

4 خلص الارواح من قیدالهموم %~% اطلق الاشباح من اسر الغموم

5 کاندرین ویرانه پر وسوسه %~% دل گرفت از خانقاه و مدرسه

6 نی ز خلوت کام بردم نی ز سیر %~% نی ز مسجد طرف بستم نی ms15 ز دیر

7 عالمی خواهم از این عالم به در %~% تا به کام دل کنم خاکی به سر

8 صلح کل کردیم با کل بشر %~% تو به ما خصمی کن و نیکی نگر

1 اشف قلبی ایها الساقی الرحیم %~% بالتی یحیی بها العظم الرمیم

2 زوج الصهبا بالما الزلال %~% واجعلن عقلی لها مهرا حلال

3 بنت کرم تجعلن الشیخ شاب %~% من یذق منها عن الکونین غاب

4 خمرة من نار موسی نورها %~% دنها قلبی و صدری طورها

5 قم فلاتمهل فما فی‌العمر مهل %~% لا تصعب شربها و الامر سهل

6 قم فلاتمهل فان الصبح لاح %~% والثریا غربت والدیک صاح

7 قل لشیخ قلبه منها نفور %~% لا تخف فالله تواب غفور

8 یا مغنی ان عندی کل غم %~% قم والق النار فیها بالنغم

9 یا مغنی قم فان العمر ضاع %~% لا یطیب العیش الا بالسماع

10 انت ایضا یا مغنی لا تنم %~% قم واذهب عن فؤادی کل غم

11 غن لی دورا فقد دار القدح %~% والصبا قد فاح والقمری صدح

12 واذکرن عندی احادیث الحبیب %~% ان عیشی من سواها لا یطیب

13 واذکرن ذکری احادیث الفراق %~% ان ذکر البعد مما لا یطاق

14 روحن روحی باشعار العرب %~% کی یتم الحظ فینا والطرب

15 وافتحن منها بنظم مستطاب %~% قلته فی بعض ایام الشباب

16 قد صرفنا العمر فی قیل و قال %~% یا ندیمی! قم فقد ضاق المجال

17 ثم اطربنی باشعار العجم %~% و اطردن همتا علی قلبی هجم

18 وابتدا منها ببیت المثنوی %~% للحکیم المولوی المعنوی

19 « بشنو از نی چون حکایت می‌کند %~% وز جداییها شکایت می‌کند»

20 قم و خاطبنی بکل الالسنه %~% عل قلبی ینتبة من ذی السنه

21 انه فی غفلة عن حاله %~% خائض فی قیله مع قاله

22 کل ان فهو فی قید جدید %~% قائلا من جهله: هل من مزید

23 تائه فی الغی قد ضل الطریق %~% قط من سکرالهوی لا یستفیق

24 عاکف دهرا علی اصنامه %~% تنفر الکفار ms16 من اسلامه

25 کم انادی و هو لایسقی یصغی التناد %~% وافادی وافادی وافاد

26 یا بهائی اتخذ قلبا سواه %~% فهو ما معبوده الا هواه

27 هر چت از حق باز دارد ای پسر %~% نام کردن نان و حلوا سر به سر

28 گر همی خواهی که باشی تازه‌جان %~% رو کتاب نان و حلوا را بخوان

نان أو حلوا

نان أو حلوا

نبذة عن الكتاب

الفهرس