خان خانان خبر این فتح در سرهند شنیده توقف نمود و حقیقت را به درگاه عرض داشت

~~کرد و چون این ماجرا بهعرض رسید، خانخانان را با (لشکر) کمکی حکم شد که به درگاه

~~بیاید و لشکر خان در جلد وی این خدمت نمایان مورد عنایت پادشاهانه گردید و بهغارت

~~کشیدگان صوبهآ کابل یک لک روپیه به فرمان (والا) تقسیم یافت.

~~اساس یافتن چهل ستون پیش جهروکهآ دیوانخانهآ همایون

~~چون پیش جهروکهٔ‌ خاص و عام که مجلس دیوان سلیمان زمان است. در عهد جنتمکانی و

~~عرش آشیانی عمارت نداشت و ایستادگان پیشگاه حضور در برسات از باران و در تابستان از

~~حرارت آفتاب تعب می کشیدند، حکم شد که چهل ستون وسیع ارکانی بسازند و در (46)

~~ذی الحجهآ این سال [1037 ه/5 اوت 1628 م] به اتمام رسید و فرمان صدور یافت که درپیش

~~جهروکهآ دارالسلطنت لاهور نیز بههمین طور بسازند و عمارت شاه برج دولتخانهآ آن ms028 جا را که

~~بنا گذاشته جنتمکانی است. بهاتمام برسانند و برج مذکور در سال نوزدهم جلوس [1033 ه/

~~1624م] آن حضرت بنا شد و تا سال چهارم جلوس [1041 ه/1631 م] اعلی حضرت، دو گز3

~~بلند گشت. در هر رده آن یک قطار خشت به کار رفته بود، یک لک و هشتاد هزار خشت

~~صرف گردید، بهاین طریق یازده گز دیگر کرسی آن را بلند ساختند و (بالای1) سطح یک لخت

~~آن عمارت به (اتمام7) رسید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0073.png)

~~جشن دوباره جلوس فرمودن حضرت خلافت پناهی

~~به تاریخ پانزدهم ذی الحجه ماه مذکور [1037 ه/16 اوت 1628 م] به التماس یمین الدوله در

~~ساعتی که رصدبندان دقیقهرس در ادوار روزگار به آن خوبی کمتر نشان دادهاند و این ساعت را

~~در فرخندگی بهساعتی که جلوس همایون واقع شده، نسبت نمیتوان داد. اگر در این ساعت

~~مسعود جشن جلوس میسر گردد، آثار عظیمه بر آن مترتب خواهد شد. جشن عظیم ترتیب

~~نموده، دوباره بر تخت سلطنت و کامرانی بهمبارکی جلوس فرمودند و حضار آن بزم خجسته

~~را مشمول انواع مراحم گردانیدند.

و چون گهیلوجی بهونسله که از عمدة نظام الملک بود، به رهنمایی طالع اختیار بندگی

~~درگاه کرده، پیش خان زمان که بهنیابت پدر خود خانخانان به حکومت صوبهآ دکن و برار و

~~خاندیس میپرداخت، آمد. بندگان اشراف او را مورد عنایت سلطانی ساخته به منصب

~~پنج هزاری بلندپایگی بخشیدند. درویش محمد که از عادل خان جدا شده، در سلک ملازمان

~~این آستان منسلک گردیده بود، بهمنصب سههزاری نوازش فرمودند.

در این ولا پیشکش دنیاداران دکن عادل خان و قطبالملک که چون از اجداد خود مطیع

~~و منقاداند، با عرایض مشتمل بر تهنیت جلوس مبارک به نظر انور درآمد. از جملهٔ‌ پیشکش

~~عادل خان و قطب الملک که نیلمی بود، تمام عیار بهوزن پنج متقال، قیمت آن سی هزار روپیه شد.

در ماه صفر این سال موافق هزار و سی و هشت ms029 [1038 هلاکتبر 1628 م] حضرت اعلی

~~به منزل یمین الدوله تشریف بردند و آن آصفجاه به مراسم پاانداز و نثار پرداخته، پیشکش

~~عالی از جواهر و مرصع آلات و اقمشه و اسبان قبچاق و فیلان کوه پیکر با یراقهای طلا و نقره

~~که قیمت مجموع پنج لک روپیه شد، ازنظر گذرانید و اعلی حضرت سه روز و شب با نواب

~~مهد غلیه و پادشاهزادگان عالی تبار مهمان بوده، روز چهارم به دولتخانه آمدند.

~~معین گشتن حکیم حاذق به سفارت توران

~~چون امام قلی خان، والی توران به نتیجة الاماجد عبدالرحیم خواجه جویباری که پیرزاده عبدالله

~~خان اوزبک، والی توران بود، بهرسم ایلچی گری به خدمت جنت مکانی فرستاده، پیغام کرده بود

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0074.png)

~~که چون آن حضرت با دو برادر را فرزند میخوانند. در این ولا که قندهار به تصرف قزلباشیه

~~درآمده، اگر لشکر شایسته به سر کردگی حضرت شاهی به تسخیر آن ولایت معین گردد، از این

~~طرف مایان با جنود توران بهآن صوب میآییم. چون قندهار گرفته شود، بهفتح خراسان

~~متوجه می شویم.

در این اثنا قضیهٔ‌ شنقار شدن جنتمکانی (روی) نمود و خواجه معزالیه بعد (از) طنطنهٔ‌

~~جلوس معلی بندگان اشرف بر تخت سلطنت و جهانداری به درالخلافهآ آگره آمده، ملازمت

~~نمود و در همان نزدیکی به حسب تقدیر بهعالم آخرت شتافت. حضرت خلافت پناهی در

~~ربیع الاول این سال [1038 هانوامبر 1628 م] حکیم حاذق را که پدرش حکیم همام امام ، برادر

~~حکیم ابوالفتح گیلانی در عهد عرش آشیانی به ایلچی گری نزد عبدالله خان اوزبک، والی توران

~~رفته بود، بهسفارت توران تعیین نموده. مصحوب او ارمغانی یک لک و پنجاههزار روپیه برای

~~امام قلی خان فرستادند و نامهآ مؤدت مشحون مصحوب او ارسال یافت.

~~تعیین یافتن افواج قاهره به استیصال ججهار خسران مآل و نهضت موکب اقبال از دارالخلافه

~~تا گوالیار جهت بیدار ساختن آن مدبر از خواب پندار

~~چون ججهار سنگه بندیله بهاوندچهه که ms030 جای پناه او بود، رسیده. در مقام تهیهآ لشکر و

~~استحکام قلاع و سرانجام اسباب قلعهداری شده و اراده فاسد او معروض گشت. برای تنبیه او

~~دههزار سوار با ده هزار پیاده2آ تفنگچی و پانصد بیلدار بهسرداری مهابت خان خان خانان معین

~~فرمودند و چندی از امرا و جمعی از منصبداران در این فوج مقرر شدند و وقت رخصت

~~به خان خانان انواع (عنایات7) به ظهور رسید.

و بهخان جهان لودی، صوبهدار مالوه فرمان صدور یافت که با لشکر آن صوبه و راجه بهارته

~~بندیله که اجدادش قوم بندیله بودند، جنتمکانی به جلد وی کشتن شیخ ابوالفضل انتزاع نموده،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0075.png)

~~بهراجه (بر1) سنگه دیو بندیله داده بودند و با ججهار دشمن موروثی است2، با چندی از امرا و

~~جمعی از منصبداران که مجموع بیستهزار سوار میشدند. دوهزار تفنگچی پیاده و پانصد

~~بیلدار از راه چندیری به ملک ججهار درآید و فرمان بهنام عبدالله خان بهادر بهصدور پیوست

~~هفتهزار سوار بود و هزار تفنگچی پیاده و پانصد بیلدار از طرف شرقی به ملک او درآیند و

~~به موجب حکم دوهزار سوار ملازم یمین الدوله نیز بهاین فوج معین شد.

مجملا هشت هفتهزار سوار3 و ششر هزار تفنگچی و یکهزار و پانصد بیلدار برای

~~استیصال آن خسران مآل نامزد گشتند و بندگان اشرف بنابر مصالح امور جهانداری به شکار

~~نداراباری که بر آن سمت است، توجه فرموده مقرر نمودند که در شکارگاه مذکور مشغول

~~باشند. این فوج که نوشته شد از سه طرف به ملک او درآمده، قلاع او را تسخیر نمایند.

سلخ ربیع الاول [1038 ه/27 نوامبر 1628 م] مذکور جشن وزن قمری انتهای سال سی و

~~هشتم از سنین عمر جاوید در دولتخانهٔ‌ فتح پور انعقاد یافت و ذات اشرف را یکبار به طلا و

~~یکمرتبه بهنقره و شش بار بهاجناس دیگر سنجیدند و آن وجوه بهارباب احتیاج تقسیم شد.

مخفی نماند که آیین وزن از مخترعات حضرت عرش ms031 آشیانی است و آنحضرت ذات

~~مبارک خود را در سالی دو مرتبه در انتهای سال شمسی و قمری از سنین عمر وزن

~~می فرمودند و در وزن شمسی دوازده بار، نوبت اول به طلا و یازده نوبت بهدیگر اشیا و در

~~وزن قمری هشت بار بهمرتبهٔ‌ اول بهنقره و هفت مرتبه بهاشیای دیگر و وجوه وزن در مصارف

~~تصدق صرف میشد.

و حضرت جنتمکانی نیز به تبعیت آن حضرت هرسال این رسم کثیر المنفعت را به عمل

~~می آوردند. خاقان کثیرالاحسان از جود (و7) دستی در وزن شمسی، وزن بهنقره و در وزن

~~قمری وزن به طلا بر اشیای مقرر افزودند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0076.png)

و بالجمله چون مهم ججهار فی الجمله بهطول کشید. در اواخر ربیع الثانی این سال

~~[1038 ه اواخر دسامبر 1628 م] اعلی حضرت از نداراباری کوچ نموده، متوجه قلعهآ گوالیار و

~~سیر و شکار آن حدود شدند و بعد از رسیدن به مقصد جمعی کثیر را از زندان قلعهٔ‌ مذکور که

~~جای حبس گناهکاران است به تصدق فرق مبارک آزاد گردانیدند.

القصه افواج قاهره که برای تنبیهٔ‌ ججهار نامزد شده بودند، از وصول موکب همایون

~~به گو الیار تقویت تازه پافتند و بندیلهها از بسیاری خوف دل و دست از کار رفت و خان خانان

~~از طرف گوالیار بهشانزده کروهی قلعهآ اوندچهه و خان جهان از جانب نرور بهسه کروهی قلعهآ

~~مذکور و عبدالله خان بهادر از کالپی به پانزده کروهی آن جا رسیدند.

و دست جلادت گشاده، از اطراف دمار از روزگار کفار نابکار برآوردند و چون کار بر

~~ججهار تنگ گردید و بههیچ وجه راه گریز و روی ستیز نماند به سپهسالار متوصل گشته، از روی

~~عجز و انکسار نوشت که اگر رقم عفو بر جریدهآ جرایم کشیده شود، به درگاه آمده. دیگر سر از

~~ربقهآ اطاعت و فرمانبرداری برنمیتابد و در تلافی تقصیرات کوشیده لوازم خدمتکاری میرساند.

~~فتح قلعهآ ایرج و عفو زلات ججهار ms032

~~در این اثنا از نوشته واقعهنو یس عبدالله خان بهادر به عرض رسید که در اواسط جمادی الاول

~~[1038 ه/اوایل ژانویهآ 1629 م] مشارالیه با کمکیان خود قلعهٔ‌ ایرج را که در تصرف ججهار

~~بود، سرسواری فتح کرده و غنیمت بسیار بهدست لشکر اسلام افتاد و شرح این سرگذشت

~~آن که عیدالله خان با همراهان از سمت شرقی ایرج که مشرق رویهآ ملک بندیله است، ججهار

~~از تسخیر آن بهاستواری مداخل و مخارج خاطر جمع داشت و بهادر خان با فوجی که همراه

~~داشت، از طرف شمال و رشید خان و بهادر سنگه بندیله از جانب جنوب یورش نمودند.

~~عبدالله خان با فوج خود پیش از (همه4) هنگامهآ جنگ گرم گردانیده و دلیران پای قایم کرده،

~~دست جسارت گشودند و تا یک یهر داد مردانگی داده، بعد از زد و خورد بسیار پیاده شده از

~~خندق گذشتند و بهقدم جرآت بر دیوار قلعه برآمده، درون ریختند و در کفرهآ فجره تیغ گذاشته،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0077.png)

~~پیر و جوان را علف شمشیر ساختند و بهادر خان نیز1 فیل مست پیش داشته در قلعه را

~~شکست و با برادران و نوکران خود پیاده به چستی و چالاکی به قلعه درآمد و قریب دوهزار

~~کس از کفار را به جهنم فرستاد و جمعی از غازیان نیز به درجهآ شهادت فایزگشتند. حضرتاعلی

~~بهیاداش این تردد بهادر خان، پهار سنگه را مورد مراحم ساختند و با آن که از استیلای لشکر

~~ظفراثر نزدیک (رسیده2) بود که خارین فساد از بیخ کنده شود، بهالتماس خانخانان و دیگر

~~دولت خواهان ذیل عفو به تقصیرات ججهار نابکار پوشیده (فرمان) فرستادند که به الطاف

~~پادشاهی مستمال گشته، روانهآ درگاه شود.

و در این سال تمامی محال بالاگهات را که در هرج مرج شنقار شدن جنت مکانی قبل از

~~جلوس حضرت خاقانی، خان جهان لودی بهداعیهٔ‌ فساد و به نظام الملک داده بود، چنانچه

~~به جای خود ترقیم یافته. نظام الملک ms033 بهمجرد رسیدن فرمان واجب الاذعان بهمردم پادشاهی

~~سیرده. عرضداشت کرد که سید کمال، قلعهدار بیر دل خبرداری از پر گنهٔ‌ مذکور نمی کند و

~~سخن من گوش نکرده، دم از مخالفت میزند. لهذا بهخان زمان حکم صادرشد که با لشکر

~~پادشاهی به بالاگهات برآمده بیر را از دست او برآورد و بعد از آن که خان زمان به حوالی بیر

~~رسید. سید کمال از سطوت افواج قاهره اندیشهمند گشته، قلعهآ مذکور را با پرگنه بهاولیای

~~دولت حواله نمود و خان زمان آن را بهدستور سابق به صفشکن خان رضوی سیرده

~~به برهانیور برگشت. وقتی که مشارالیه به گرفتن بیر رفته بود، نظام الملک از نفاق سرشتی ساهو

~~بهونسله را با ششهزار سوار از دولت آباد فرستاد که در ولایت خاندیس گرد شورش

~~برانگیخته، لشکر پادشاهی را مذبذب خاطر گرداند و دریا خان روهیله که در آن ایام جاگیردار

~~پیاده و آن نواحی بود بسرعت برق و باد به مقهوران رسید و تنبیه به واجبی نموده، از آن ملک

~~برآورد و در این سال خجسته مال قریب چهار لک بیگه زمین و یکصد و بیست موضع درو

~~بست سوای زر نقد به ارباب استحقاق شفقت شد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0078.png)

وقایع سال دوم از جلوس اشرف موافق هزار و سی و هشت هجری

~~غریة ثالث ماه [جمادی الثانی 1) اوتل این سال [1038 ه/17 فوریهٔ‌ 1629م) رایت2 جهانگشا از

~~گوالیار به دارالخلافت مراجعت نمود3 غرهٔ‌ رجب [26 فوریهآ 1629 م] به مبارکی و فیروزی

~~داخل گردید.

و در این روز مهابت خان خانخانان با عمدههای دولت که همراه مشارالیه به تنبیهآ ججهار

~~معین شده بودند، به ملازمت رسیدند و ججهار سنگه را به طریق گناهکاران فوطه در گردن

~~انداخته به بپیشگاه حضور آورد و آن خجلت زدهآ ادبار یکهزار مهر نذر و پانزده لک روپیه

~~جرمانه گذرانید و چهل فیل پیشکش نمود و به موافق منصب چارهزاری جاگیر یافته، مقرر شد

~~که با دوهزار ms034 پیاده و سوار بندیله در دکن خدمت نماید.

و خان جهان لودی که بهتنبیهٔ‌ ججهار مامور شده بود. در این ولا به ملازمت فایز گردیده،

~~یکهزار اشرفی نذر و بیست و شش فیل پیشکش گذرانید و بهمراحم سلطانی نوازش یافت.

~~نوروز جهان افروز

~~جشن نوروز این سال، روز سهشنبه بیست و چهارم رجب هزار و سی و هشت [11038ه/19

~~مارس 1629 م] منعقدگشت و در این روز میمنتافروز یک لک روپیه سالیانه نوآب مهد غلیه

~~افزودند و رکنالسلطنت جد امجد راقم5 بهاضافهآ یکهزاری ذات و سوار به منصب شش هزاری

~~ذات و سوار مشمول عواطف گردید و ارادت خان مورد مراحم و بهصوبه داری دکن معین گشت.

~~تفویض یافتن وزارت دیوان5 اعلی به افضل خان

~~وزارت دیوان اعلی از تغییر مشارالیه به علامی افضل خان مفوض شد و منصب آن شایسته

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0079.png)

~~عواطف از اصل و اضافهآ پنج هزاری مقرر گردید. تاریخ وزارت (او1) مصرعه:

شد فلاطون وزبر اسکندر [=1038 ه) یافتهاند.

از روز نوروز تا روز شرف [19 فروردین 1008 ه ش77 آوریل 1629 م] از مجموع

~~پیشکش که نواب مهد غلیه و پادشاهزادههای والاتبار و امرای عالی مقدار سوای یمین الدوله که

~~گذرانیدند، قریب بیست لک روییه به قبول موصول شد.

~~مقرر گشتن خیرات هرساله ایام متبر که

~~در این ولا حکم لازم الاتباع از ممکن رافت و دینداری شرف صدور یافت که دوهزار روپیه در

~~شب بیست و هفتم رجب که لیلة المعراج است و دههزار روپیه در ده روز محرم و دوازدههزار

~~روپیه در شب دوازدهم ربیع الاول که شب رحلت سرور کاینات است، صلی الله علیه و آله و

~~اصحابه وسلم، هرسال به مستحقین میداده باشند.

در اواخر شعبان این سال [1038 هلاواخر آوریل 1629 م] بندگان اشرف به منزل

~~یمین الدوله تشریف بردند و آن جناب بعد از تقدیم مراسم پاانداز و نثار پیشکش عالی گذرانید

~~و متاع سه لک روپیه مقبول افتاد. ms035

بیستم شهر رمضان این سال [1038 ه/13 مهٔ‌ 1629 م] پادشاهزادهآ دولت افزا به عالم قدس

~~شتافت. در شوال این سال [1038 هامه - ژوئن 1629 م] بهعرض رسید که لشکر خان

~~صوبهدار کابل جمعی از مردم پادشاهی را به سرکردگی بالچو قلیج و چندی دیگر به تاخت قلعهآ

~~(بامیان8) که بعد از برگشتن نذر محمد خان از کابل یلنگتوش بیگ در (آن جا) فوجی از

~~اوزبکیه را به طریق تهانه گذاشته بود.

و آنها به مرمت قلعه و جمع آذوقه پرداخته بودند، فرستاد و اوزبکان به مجرد شنیدن

~~رسیدن این فوج بهقلعهٔ‌ ضحاک فرار نمودند و مردم پادشاهی بهقلعهٔ‌ مذکور رسیده، ان را

~~مسمار نمودند و بهنصرت برگشتند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0080.png)

~~رسیدن بحری بیگ، ایلچی شاه عباس به درگاه

~~شاه عباس فرمانفرمای ممالک ایران بحری بیگ نامی از معتمدان خود را به تهنیت جلوس

~~هماپون با نامه مشتمل بر این معنی بر سبیل استعجال فرستاده بود. اتفاقا قبل از رسیدن او

~~به درگاه، [14 زوئیهٔ‌ 1629 م1] خبر شنقار شدن (شاه) غفرانپناه رسید و او بعد از رسیدن

~~به پیشگاه حضور چون برحقیقت حال اطلاع نداشت، نامهآ شاه گذرانید و به انعام بیست هزار

~~روپیه کامیاب گشت.

~~مقدمهآ فیل سفید

~~مخفی نماند که خواجه نظام سوداگر که در تجارت بهوسعت دستگاه امتیاز داشت، کسان او

~~همیشه به سفر دریا و بهنادر دور دست آمد و شد می کردند. فیل خوردی برای او خریده آوردند

~~که در آن وقت از لاغری و خوردسالی رنگ مشخص نداشت. بعضی فیل شناسان می گفتند که

~~سفیدرنگ خواهد شد.

چون او به حکم جنتمکانی برای ابتیاع2 یاقوت و دیگر نفایس به پیگو3 رفت. بچهآ مذکور

~~را در جاگیر سید دلیر خان بارهه که بهاو جهتمندی داشت، گذاشت. بعد از ده دوازده سال

~~دیگر که به حد جوانی رسید و بالید رنگش سفیدمایل بهسرخی برآمد. خان مذکور

~~به درگاه فرستاد.

در محرم این سال (موافق) هزار وسی ms036 و نه [1039 هلاوت 1629 م] ازنظر گذشت و

~~موجب انتعاش خاطر همایون گردید و در صفر این سال [1039 ه/25 سپتامبر 1629 م

~~یمین الدوله دو زناردار ترهتی [بهار] به حضور اشرف آورده، معروض داشت که هردو ده بیت

~~هندی که ده شاعر بهتازگی گفته باشند و گوش زد، هیچ کس نشده باشد، بهیک شنیدن یاد

~~میگیرند و (آن) ابیات را بههمان ترتیبی که شعرا گفته و خوانده باشند از برخوانده. دو بیت

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0081.png)

~~دیگر بههمان وزن و مضمون در بدیهه می گویند و آنها این امر غریب را به وقوع آوردند و

~~خلعت و انعام یافتند. در این ولا ارجمند خان خویش ملک عنبر روی امید بدین درگاه آورد و

~~به منصب سههزاری نوازش یافت.

~~فرار نمودن خان جهان از پایهآ سریراعلی

~~در اواخ ماه مذکور [صفر 1039 ه/15 اکتبر 1629 م2) خان جهان لودی که از خبث باطن

~~خود متوهم خاطر میزیست، از استیلای واهمه از درگاه فرار نمود و چون حقیقت به عرض

~~رسید، در همان شب افواج قاهره بهسرداری رکن السلطنت بهتعاقب او معین گردید. از آن

~~جمله ستد مظفر خان بارهه و چندی دیگر که از کارطلبی در همان شب بر سبیل تعجیل

~~شتافته بودند.

چاشتگاه در حوالی دهولیور بهاو رسیدند و افاغنه برگشته به جنگ در پیوستند و از

~~بندههای پادشاهی خدمت پرست خان، مشهور بهرضا بهادر بعد از تردد نمایان بهزخم تیری که

~~بر شقیقهاش خورد جاننثار شد.

و چندی از امرا زخم برداشتند و جمعی از دلاوران دست به کار رسانیده، سر در راه

~~ولی نعمت باختند و حسین و عظمت، پسران سید خان جهان با چند از اقارب او و جمعی از

~~نوکران عمدهاش به قتل رسیدند و آخر کار خان جهان بهزخم تیر یکی از دلیران بهپای فرار از

~~عرصهآ کارزار خود را به کنار کشید و با دو پسر و چند کس دیگر از دریای چنبل با ms037 وجود

~~طغیان آب بهسراسیمگی گذشت و سایر همراهانش زخمی و غیرزخمی بهصد تشویش اسبان

~~و اسباب را گذاشته، جمعی سرابالای آب و بعضی در سراپایین آب3 در نهایت اضطراب

~~به دریا رفتند.

و اکثر زنان و اطفال و کنیزان آن و منسوبانش بعضی به تیغ غیرت افغانان بهقتل رسیده و

~~بعضی اسیر گردیدند و خان جهان بسرعت هرچه تمامتر خود را به جنگل ملک ججهار سنگه

~~بندیله انداخت و افواج پادشاهی از دنبال او به آن سمت رفتند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0082.png)

~~رخصت انصراف پافتن ایلچی ایران و تعیین شدن میر برکه همراه او به سفارت

~~در ربیع الاول این سال [1039 هااکتبر - نوامبر 1629 م] بحری بیگ ایلچی مورد مراحم گشته،

~~رخصت انصراف ایران یافت. میر برکه را همراه او بهسفارت تعیین نموده، عجالة الوقت خنجر

~~مرصع و شمشیر مرصع گرانبها با نامهای مشتمل بر تهنیت جلوس شاه صفی و تعزیت شاه

~~عباس جد امجد آن والاجاه مصحوب مشارالیه فرستادند.

و در این ایام زیج حسابی موسوم بهزیج شاهجهانی که بهحسن سعی یمین الدوله آصف

~~خان و وحید دوران، ملا فرید بهاتفاق برادر خود و دیگر منجمین صورت اتمام داده بود. ازنظر

~~گذشت و چون متضمن فواید بسیار و ضوابط و قواعد بیشمار بود، تا فایده آن عموم بههم

~~رسانند. حکم شد که نجومیان هندوستان بهاستصواب منجمان فرس بهزبان هندوستان ترجمه

~~نمایند3. چنانچه قبل از این تقاویم از زیج میرزا الغ بیگی استخراج می کردند، حالا از این زیج

~~به آسانی استنباط می نمایند.

هفتم ربیع الثانی این سال [1039 ه/24 نوامبر 1629 م] وزن جشن قمری انتهای سال سی

~~و نهم از عمر جاوید طراز تربیت یافت و بهدستور هرساله آن گرانبهای صورت و معنی را

~~به طلا و دیگر اشیای معهوده سنجیده و از پیشگاه نوازش قامت افتخار امرای والامقدار از6

~~تشر یفات گرانمایه آراسته گشت.

~~بقیهآ احوال خسران مآل خان جهان بد عاقبت

~~آن که چون او داخل ms038 ولایت ججهار که در آن وقت در دکن بود، گردید. بکرماجیت پسر کلان

~~ججهار او را بهراه نامتعارف از ملک خود گذرانید و آن سرگشتهآ بادیهآ ادبار بهزمینداران متوسل

~~(گشته، از راههای نامتعارف داخل ملک گوندوانه گردید و چندگاه در آن جا بوده، از راه برار

~~به ولایت برهان نظام الملک4) درآمد.

و بهلول خان میانه جاگیردار بالاپور که به توهم تقصیرات سابق برای گریختن بهانه جو بود

~~و در این ولا روگردان شدن خان جهان را شنیده، فراری شد و سکندر دوتانی به نسبت خویشی

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0083.png)

~~خان جهان از جانپور1 گریخت و هردو در وقتی که خان جهان2 از گوندوانه گذشته، بالاگهات

~~می رفت، ملحق شدند و این سه مقهور که مثلث (خرابی3) خاندان نظامالملک بودند، پیش او

~~به دولت آباد رفتند.

و چون بکرماجیت خبر واقعی به رکن السلطنت رسانید و افواج قاهره را به طرفی که خان

~~جهان رفته بود، نبرده به جانب دیگر رهنمایی کرد. لشکر پادشاهی با وجود استعجال (در

~~قطع4) مسافت بهاو نرسید و ناچار برگشته، از راه گوالیار و انتری که راه راست آن ملک است،

~~روانه شده، به سرحد ملک گوندوانه رسیده، توقف نمود و چون حقیقت حال بهعرض رسید،

~~فرمان صدور یافت که سیاه ظفریناه (به) قصد تنبیهآ نظام الملک و استیصال خان جهان به صوب

~~دکن روانه شود و در اوایل جمادی الاول این سال [1039 ه/17 دسامبر 1629 م1) موکب

~~همایون به آن جانب در حرکت آمد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0084.png)

وقایع سال سوم از جلوس همایون موافق هزار و سی و نه1

~~و معین گشتن عساکر (فیروزی) به تنبیهآ نظام الملک (و خان جهان2)

~~در ماه رجب این سال [1039 هامارس 1630 م] سه فوج کلان بهسرکردگی سه سردار عمده،

~~ارادت خان و راجه گج سنگه2 و شایسته خان برای استیصال نظام الملک و خان جهان از

~~نواحی قلعهٔ‌ آسیر روانهآ بالاگهات ساختند و وقت رخصت، بهسرداران و همراهان ms039 درخور پایه

~~و منزلت از عنایت خلعت و خنجر مرصع و اسب و فیل مراحم بهظهور رسید و چندی

~~بهاضافهآ منصب سربلندی یافتند و سرداری کل بهارادت خان که وقت رخصت به خطاب اعظم

~~خان مأمور گردید، مفوض گشت و بهسرداران دو فوج دیگر حکم شد که از صوابدید ارادت

~~خان تجاوز ننمایند و در اواخر ماه مذکور [رجب 1039 ه/اواسط مارس 1630 م] رایات

~~منصور سایهآ وصول بر خطهآ برهانپور انداخت و غره شعبان [16 مارس] رکن السلطنت که

~~به تعاقب خان جهان مامور شده بود، با همراهان بهحضور آمد.

~~توروز عالم افروز

~~نوروز این سال روز پنجشنبه ششم [شعبان] شهر مذکور موافق هزار و سی و نه [1039 ه/21

~~مارس 1630 م] واقع شد و در همین ماه راو رتن که از عمدههای دولت است، با جمعی از امرا

~~و منصبداران و احدیان و برقنداز آن که مجموع دههزار سوار پیاده بود، به جانب تلنگانه

~~فرستادند و وقت رخصت بههرکدام عنایتی درخور بهفعل آمد و چندی بهاضافهآ منصب،

~~بلندیایگی یافتند و حکم شد که نزدیک تلنگانه رفته بنشینند که تا راه مفسدان مسدود گردد و

~~شورشی نتوانند کرد و در کمین بوده به تسخیر ولایت مذکور پردازند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0085.png)

و در این سال از نوروز تا روز شرف [19 فروردین 1009 هش87 آوریل 1630 م]

~~از جمله پیشکش نواب مهد علیه و یادشاهزادههای کامکار و امرای نامدار آنچه به قبول موصول

~~گردید، پنج لک بهقیمت رسید و در این نوروز سالیانه نواب مهد علیه بهاضافهآ یک لک،

~~(دوازده لک1) روپیه مقرر شد.

و دریا خان روهیله، یدر بهادر خان که یادشاه جرمگاه از تقصیرات گذشتهآ او اغماض

~~فرموده. او را در سلک اعاظم امرا منتظم ساخته بودند، چون طینتش به حقناشناسی مخمر بود

~~بهتوهم آشنایی و جنسیت افغانیت که بهخان جهان داشت، از برهان پور گریخته پیش او رفت.

دهم شهر رمضان این سال [1039 ه/23 آوریل 1630 ms040 م] از نواب مهد علیه صبیهٔ‌ قدسیه

~~به وجود آمد، بهحسن آرا بیگم موسوم گردید و در همان چند روز به عالم آخرت شتافت.

در این وقت رحیم خان ولد آدم خان حبشی، داماد ملک عنبر و سرور خان و علی دلاور

~~خان از نظامالملک جدا شده، روی امید بهاین آستان سلاطین نشان آوردند، به عواطف بی دریغ

~~مستمال گشته بهمناصب مناسب سرفرازی پافتند. از آن جمله رحیم خان به منصب پنج هزاری

~~بلندپایه گردید.

و در اواخر شهر مذکور [رمضان 1039 ه/اواسط مهآ 1630 م] رکن السلطنت با جمعی از

~~امرا و منصبداران و احدیان و برقندازان که مجموع هشتهزار سوار میشد، به تسخیر ولایت

~~ناسک و ترنبک و سنگمنیر مأمورگشت و وقت رخصت به سردار و تعیناتیان درخور حال عنایت

~~به وقوع آمده. مقرر شد که رکن السلطنت با همراهان در قلعهٔ‌ آسنگ3، هرجا مناسب داند، در

~~موسم برسات بگذارند، تا شیر خان صوبهدار گجرات با کمکیان آن صوبه ملحق شود و بعد از آن

~~از راه (بکلانه2) روانه گردد و بهرهجی زمیندار آن ملک را همراه گرفته به ولایت ناسک درآید.

و رکن السلطنت به حوالی قلعهآ مذکور رسیده، در موضع مناسب توقف نمود و چون قلعهٔ‌

~~گالنه که بر بالای کوه است و قلعهآ نباتی هردو در آن سرحد واقع شده، تعلق به نظام الملک داشت.

~~رکن السلطنت خلف خود را ظفر خان، والد این ملخص را با فوجی به تاخت آن محال فرستاد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0086.png)

~~والد بر سبیل یلغار شتافته، جمعی را مقتول و چندی را ماسور ساخته به نصرت بر گشت.

در شوال این سال [1039 هامهآ 1630 م] چون به عرص رسید که میان اعظم خان و

~~شایسته خان موافقت نیست، شایسته خان را به حضور طلبید و سرداری فوجی که بهاو معین

~~بود، به عبدالله خان بهادر مفوض گردید. مشارالیه را مشمول عواطف ساخته به آن صوب

~~رخصت فرمودند.

حقیقت لشکر رکن ms041 السلطنت این که معظم الیه شیر خان را بعد از رسیدن حسب الحکم

~~به تاخت. قلعهٔ‌ ماسوره و حوالی قلعهٔ‌ چاندور که در نواحی ناسک و ترنبک است، فرستاد و

~~خان مذکور آن ملک را نهیب و غارت کرده، با غنیمت بسیار معاودت نمود.

و در این وقت بهسمع همایون رسید که جمعی از دکنیان به برار آمده، قریه را سوختهاند.

~~فرمان شد که از رفقای راو رتن، وزیر خان رفته، آن مفسدان را تادیب نماید و بعد از تقدیم آن

~~خدمت به درگاه بیاید.

در این ولا معروض گشت که اعظم خان بهاتفاق کمکیان با غنیم جنگ کرد و دکنیان تاب

~~مقاومت نیاورده، روی2 بگریز نهادند و جمعی را به کشتن دادند. اتفاقا در اثنای تلاش، فوج

~~چنداول از قول (قریب) ده کروه دورافتاده، خان جهان و سایر مخالفان که خود را حریف

~~جنگ روبهرو نیافته، در کمین بودند، فوج مذکور را غافل کرده، دوازدههزار سوارآ به جنگ

~~پرداختند و از مردم پادشاهی جمعی به کارآمدند و چندی زخم برداشتند و ملتفت خان که

~~سردار آن فوج بود ثبات قدم نتوانست ورزید و از معرکه برآمد.

چون نصیری خان که با راجه گج سنگه5 معین شده بود، تعهد تسخیر ملک تلنگانه و قلعهآ

~~قندهار دکن نمود، او را به حضور طلب داشته و در ذی الحجهآ این سال [1029 هلژوئیه - اوت

~~130 م] به اضافهآ منصب و دیگر عنایات سربلند گردانیده به جای راو رتن بهان صوب مرخص

~~بساختند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0087.png)

و در این سال جادو رای کافرنعمت که با پسران و نبایر1 و دیگر منشیان در این درگاه

~~بیست و چهارهزاری، پانزدههزار سوار منصب داشت. از بدعاقبتی با فرزندان و خویشان پیش

~~نظام الملک رفت و چون نظام الملک یقین میدانست که بی وفایی لازم ذات اوست. در صدد آن

~~شد که او را بگیراند و با چندی از معتمدان را از در میان نهاده گرفتن او را ms042 مقرر گردانید و این

~~انبار او را پیش خود طلبید و او بهاتمام قبیله بهخانهٔ‌ نظام الملک آمد و جماعت که در کمین

~~بودند بهیکبار ریخته درهم آویختند. مردم نظامالملک هجوم آورده، او را با دو پسر و نبیرهآ

~~جانشین بهقتل رسانیدند .

و برادر و یک پسر و زن او که مدار سلسله آن مقهور بر آن بود، با بقیة السیف از دولت آباد

~~گریخته بهسندهکهر وطن اصلی خود که جادو رای در آنجا قلعه ساختهآ رفتند و به وسیلهآ

~~عرایض یرندامت و التزام بندگی بهاین دولت ملتجی گشتند و اعلی حضرت از جرم پوشی جبلی

~~بهاعظم خان فرمان فرستادند که آنها را مستمال ساخته، در سلک بندههای درگاه منسلک

~~گرداند و در مهمسازی آنها آنچه مناسب حال آنها داند، التماس کند که منظور خواهد شد و

~~آنها استمالت یافته، پیش اعظم خان آمد و مناصب آنها موافق تجویز اعظم خان مسلم گشت.

~~از آن جمله جگدیو رای، برادر جادو رای به منصب چهارهزاری بلندپایگی یافت.

~~فرونشستن فتنه که در پیشاور مرتفع گشته بود

~~در این سال [1040 ه] کمالالدین ولد شیخ رکن الدین روهیله که در عهد جنت مکانی به منصب

~~عمده و خطاب شیرخانی سربلند گشته بود، از نادانی بهنوشتهٔ‌ خان جهان سر بهفساد برداشته و

~~اکثر (قبایل1) افاغنه از کنار آب نیلاب اتک تا نواحی کابل و دیگر جوانب بهاو متفق شده.

~~قرار دادند که اول فتنه در پیشاور برپا کنند.

چون سعید خان در کوهاتهه از نوشتهٔ‌ بالچو قلیج و داوود گماشت، لشکر خان، صوبهدار

~~کابل بر این مضمون وقوف یافت و علی خان بیگ، بخشی آن تهانه و جمعی منصبداران و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0088.png)

~~احدیان و نوکران خود را در کوهاتهه گذاشته. همانروز خود را به پیشاور رسانیده. روز دیگر

~~خواست که با مردم پادشاهی بر سر آن مخذول رفته، او را با معاندان تنبیه نمایند.

~~دولت خواهان گفتند که اول از راه نصیحت باید درآمد، ms043 شاید که از خواب (غفلت) بیدار شده

~~ترک بغی نماید.

اتفاقا هرچند نصایح نوشتند، مؤثر نیفتاد. اگرچه بهظاهر چاپلوسی کرد، اما در خفیه

~~با متمردان اسباب فتنه سرانجام میداد. دیگر قبایل نزدیک و دور را اغوا نموده، از انقیاد باز

~~می داشت و عبدالقادر، یسر احداد بدنهاد را به وعده مصاهرت و ارسال هدایا پیش خود طلبید و

~~او با کور کریمداد یسر جلاله و محمد زمان پسر پیرداد، عموزادهٔ‌ احداد و برادر او افغانان دور

~~نبود و نغز تمام کوتی راه و هردو بنگش و جمع الوس جنگ و اویماق توری و چاچی جمع

~~نموده، در یلم گذرگه هفت کروهی پیشاور است، به کمال الدین ملحق شدند، تا رسیدن او کمال

~~نیز الوسات پیشاور و اشتغر2 محمدزیی و کلابی2 وخلیل و مهند و داوودزیی و یوسفزیی و

~~ترکلانی و غیرهم را به مواعید کاذبه از راه برده جمع کرده بود و آن هردو به اتفاق این قبایل از

~~جمیع جوانب پیشاور صفها آراسته ایستادند.

سعید خان اول خواست که با بالچو قلیج و شکرالله پسر لشکر خان و دیگر ملازمان درگاه

~~از شهر برآمده، هنگامهآ جنگ گرم گرداند. چون دید که مردم پادشاهی آن قدر نیستند که بعضی

~~را به محافظت گذاشته، فوجی را همراه خود گرفته به جنگ پردازند و ملاحظه نموده که هر گاه

~~فوجی روآورد، مبادا فوجی دیگر از جانب دیگر به حصار شهر که وسیع است، درآید و لشکر

~~متفرق شده به مدافعه نتواند پرداخت، بنابراین محافظت قلعه را اهم دانسته برنیاید.

افاغنه چهار طرف شهر را فروگرفتند و در محالات بیرون حصار (شهر) فرودآمدند و

~~سعید خان درون حصار که کلی بود بهمرور ایام در آن شکست و ریخت، راه یافته ملچارها

~~قسمت کرده، مردم پادشاهی را بهمحافظت مقرر نموده، خود با پسران و جمعی احدیان از جمیع

~~ملچارها خبر میگرفت و از هر طرف که افغانان هجوم میآوردند، نگاهبانان آن ضلع ملچارها

![image ms044 filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0089.png)

~~با تفنگچیان استحکام داده، از حصار برمی آمدند و تلاشهای مردانه کرده، برمی گشتند.

آخر کار افاغنه بهاتفاق به جای سپر تختهها پیش رو گرفته، متوجهآ حصار شدند. سعید خان

~~بر ملچارها مردم توپخانه را گذاشته با کارطلبان نظر بسیاری غنیم نداشته، جلوریز تاخت و

~~نایرة جدال مشتعل ساخته، بسیاری از افاغنه را از هم گذرانید. افغانان پای ثبات از دست داده،

~~رو به فرار گذاشتند و چون فوج عظیمی از آن فتنهانگیزان که نوبت جنگ به آن نرسیده بود، از

~~عدم اطلاع بر شکست سرداران خود در محلات بیرون حصار توقف داشت و اولیای دولت

~~مصلحت ندیدند که آنها را در گرد لشکر گذاشته به تعاقب گریختگان پردازند. اول بهدفع آنها

~~رونهاده، جمعی که خانههای استوار را پناه دانسته جمع شده بودند، آتش در آن خانهها

~~انداخته، آن نایاکان را یاک ساختند. بعد از آن تعاقب گریختگان تا پنج شش کروه هر که را

~~یافتند، علف تیغ گردانیده بهشهر پرگردیدند.

از اشراقات ضمیر انور انکه چند روز پیش از وقوع این حادثه بیباعثی برای سعید خان

~~شمشیر مرصع فرستاده بودند. چون مژدهآ این ظفر بهعرض رسید، خان مذکور را بهاضافه و

~~دیگر مراحم نواختند و از رفقای او هرکه مصدر ترددی گشته بود، فراخور حال رعایت یافته،

~~چندی بهاضافهآ منصب کامیاب گشتند و بالچو قلیج بهخطاب شمشیر خان نامور گردیده.

در ماه صفر این سال موافق هزار و چهل [1040 هاسپتامبر 1630 م] ناوجی، مشهور

~~به ایذای مسنده که از نوکران معتبر نظام الملک بود، از مساعدت بخت با جمعیت داخل لشکر

~~تلنگانه شده، بهالتماس نصیری خان بهمنصب دوهزاری سربلندی یافت و هریکی از شیخ

~~صوفی و سادات خان و شرزه خان که به رهنمونی طالع بهلشکر تلنگانه ملحق شده، در زمره

~~ملازمان درگاه آمده بودند، نیز بهالتماس نصیری خان به منصبی مناسب حال نوازش یافتند.

چون موسم برسات به آخر رسید مشارالیه و دیگر امرا از جایی ms045 که توقف نموده بودند،

~~حسب الحکم بهقصد استیصال افاغنه و نظام الملک روانه شدند و رکن السلطنت نیز با تعیناتیان

~~بعد از گذشتن برسات از حوالی قلعهٔ‌ النگ2 راهی شدند3 به راه بکلانه متوجهآ ناسک و

~~ترنبک شد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0090.png)

بعد آنان که بهسرحد بگلانه رسید، بهرجی زمیندار آن ملک با چهارصد سوار استقبال

~~نموده، رکن السلطنت را دید و خان زمان، یسر رشید مهابت خان خانخانان سپهسالار و

~~لهراسب، پسر دیگر خانخانان که به تازگی تعینات رکن السلطنت گردیده بودند، در این وقت

~~ملحق شدند و رکن السلطنت از گهات چیراسی’ به ملک غنیم درآمد، با هریکی از خان زمان

~~مذکور و شیر خان، صوبهدار گجرات و شاهنواز خان صفوی بن رستم میرزا فوجی همراه

~~کرده، مقرر ساخت که در هر کوچ پکی از ایشان بهنوبت هراول باشد و دیگری چنداول و

~~چون عمال و رعایای دهات و پرگنات نظام الملک از سرراه برخاسته، به جنگل و کوه رفته

~~بودند و این معنی باعث خرابی ملک و گرانی غله شده بود و مردم لشکر عسرت می کشیدند.

~~رکن السلطنت قرار داده که یکی از این سه فوج بعد از دو سه روز بهتاخت کوهستان و محال

~~آیاد آن ملک رفته هرچه از غله و کاه بهدست افتد، به لشکر برساند. در هر تاخت، هم آذوقهآ

~~فراوان سرانجام می یافت و هم جمعی کثیر از مقهوران قتیل و اسیر می گردیدند.

در این ولا نظام الملک چندی از سرداران لشکر خود را با جمعی از سوار و پیاده

~~تعیین نمود که شب بر لشکر یادشاهی بان بیندازند و روز از جماعت که برای آوردن هیمه و

~~کاه برمی آیند، از گاو و شتر آنچه بیایند، ببرند.

رکن السلطنت بر این معنی واقف گشته، شاهنواز خان را با فوج او به تنبیهآ آنها تعیین نمود

~~و خان مذکور یلغار نمود و به آنها رسید و غنیم تاب نیاورده، تمامی احمال و ms046 اثقال را بهجا

~~گذاشته، راه فرار سپرد و شاهنواز خان با غنیمت بسیار برگشت.

و چون آن مخذولان مردم متفرق خود را جمع کرده، در نواحی لشکر بهباناندازی ستادند.

~~رکن السلطنت از محل اقامت آنها به تجسس خبر یافته، خان زمان را با فوج او فرستاده تا

~~به نهیب و غارت پردازند و خان زمان شباشب ایلغار2 کرده به بنگاه مقهوران رسید. محلدار خان،

~~سردار (لشکر2) نظام الملک سراسیمه گشته به جانب قلعهآ چاندور گریخت و همراهانش آنچه از

~~کشتن و بستن خلاصی یافتند، در اطراف متفرق شدند و سپاه ظفرپناه بنه و بار آنها را غنیمت

~~گرفته بهنصرت برگشتند. بعد از این دستبرد دیگر مفسدان گرد اردوی رکن السلطنت نگشتند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0091.png)

~~فرستادن پمین الدوله به سرداری کل عساکر

~~چون بر خاطر ملکوت ناظر پرتو افکند که اعظم خان سازگاری با عمدههای لشکر که لازمهٔ‌

~~سرداران است ندارد. در [19] ربیع الاول این سال [1040 ه/25 اکتبر 1630 م] یمین الدوله

~~آصف خان را که جمیع اعیان سلطنت بزرگی او را بهتن برمیدارند، به سرداری کل لشکر

~~بالاگهات مقرر نمودند و در وقت رخصت گران بار انواع الطاف ساخته به آن صوب فرستادند و

~~مقرر شد که آن والاشان در موضع اوجهر که آب و علف بسیار دارد، اقامت نموده به مصلحت

~~وقت عمل نماید و از امرا و منصبدارانی که همراه آن جناب مرخص گشتند، هرکدام را فراخور

~~حال به نوازشی سربلند گردانیدند و چندی بهاضافهٔ‌ منصب کامیاب گشتند.

نهم ربیع الثانی این سال [1040 ه17 نوامبر 1630 م] جشن وزن قمری اختتام سال چهلم از

~~سنین عمر گرامی منعقد گردید و ذات اشرف را بهطلا و دیگر اشیا به دستور هربار وزن نمودند.

~~در این جشن میرجمله که منصب سههزاری داشت، به منصب عمدهآ چهارهزاری مرتقی گشت.

حقیقت لشکر2 اعظم خان این که چون خان مذکور بعد از گذرانیدن موسم برسات

~~با عساکر نصرت مآثر به استیصال نظام ms047 الملک و افاغنه روانه شد، مقهوران از جالناپور که برای

~~گذرانیدن ایام بارش در آن جا اقامت داشتند، بهشنیدن این خبر رو بهسمت3 پاتری نهادند و

~~اعظم خان بر فرار آنها مطلع شده، کوچ نمود و چون چند منزل رفت، شنید که نظام الملک

~~بالای گهات دهارور برآمده، به قلعهآ آن پناه برده4 و خان جهان هنوز از نواحی بیر که در آن جا

~~توقف داشت برنیامده.

و خبر روانه شدن لشکر پادشاهی بهآن صوب شنیده، جماعت را برای تحصیل موصول

~~محال متعلقه بیر فرستاده بود، طلبیده و انتظار رسیدن دریا خان از این طرف5 و آمدن مقرب

~~خان و بهلول از دهارور دارد.

اعظم خان به قصد آن که به قبل از مجتمع شدن ارباب فساد خود را به آن حق ناشناس رسانیده،

~~جمعیت او را متفرق گرداند، بهآن صوب روانه شد. در این اثنا نوشتجات صفشکن خان رضوی،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0092.png)

~~قلعهدار بیر پی هم رسید که خان جهان در راجوری به تقسیم ارباب تجار که همراهان او

~~بهراهزنی گرفته بودند، مشغول است و اکثر متعلقانش مجتمع گردیدهاند. قرار داده که هر گاه

~~افواج قاهره نزدیک برسند، کوچ نماید.

اعظم خان جمعی را همراه اردو1 گذاشت که به آهستگی و هوشیاری از دنبال بیایند و خود

~~با دیگر همراهان اول شب بهقصد استیصال او سوار شده و آخر شب (به2) موضعی که از بیر

~~شش کروه است، رسیده به صفشکن خان نوشت که با جمعیت خود برکنار3 لشکر خان جهان

~~ایستاده شود تا او همان مردم کم را فوج پادشاهی دانسته به طرفی بهدر نرود.

چون خان مذکور فوج خود را توزک ساخته، بر بالای پشته به فاصلهٔ‌ یک کروه برابر

~~افاغنه چهار کروه از بیر گذشته، در دامن کوهی بودند، ایستاد. (عزیز خان پسر خان جهان ذلیل

~~با جمعیت یدر به مقابلهٔ‌ صفشکن خان آمد. در این اثنا5) اعظم خان با لشکر ظفراثر جلوریز

~~رسید. عزیز خان از ms048 وصول افواج قاهره بهاضطراب برگشته، پدر را خبردار ساخت، خان جهان

~~لاعلاج با جمیع افاغنه آمادهآ جنگ گردیده.

راجه جی سنگه، سردار فوج هراول با راجپوتیه و سردار سپهدار خان، سردار فوج برانغار

~~با همراهان و اهتمام خان، داروغهآ تویخانه با تفنگچیان و مرحمت خان، بخشی احدیان (یا7) آن

~~جماعت بهبنگاه افاغنه رسیدند. افغانان اسباب خود را بهاموال و امتعهآ سوداگران که به تعدی

~~گرفته، مشغول تقسیم آن بودند، گذاشته شروع در برآمدن کوه نمودند و چون از پرداختن اکثر

~~احدیان و نوکران امرا به تاراج بنه و بار افاغنه افواج از تزک افتاد، امرایی که پیش رسیده بودند،

~~با قلیلی از مردم خود عقب افاغنه بر آن کوه برآمدن گرفتند. بهادر خان روهیله و چندی پیش

~~از دیگران به قلهآ کوه برآمده، تعاقب نمودند.

خان جهان از مشاهدهٔ‌ این حال عماری ماده فیلی که عورات باقی مانده خود را در آن نشانیده،

~~همراه می گردانید، به جانب شیوگانو فرستاده. خود (را) قدم ادبار به جنگ استوار ساخته، ایستاد

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0093.png)

~~و بهادر خان، برادرزادهآ خود را که بر مردانگی او کمال اعتماد داشت، روبه روی پیش رسیدهها

~~فرستاد. چون بر آنها از قلت همراهان کارتنگ شد، پیاده شده دل بر جانبازی نهادند و جمعی

~~کثیر را مقتول گردانیدند. بهادر خان دو زخم تیر برداشت و همراهانش پروانهوار خود را بر

~~شعلهآ (شمشیر2) آبدار زدند، از مردم پادشاهی نرهر داس با بعضی راجپوتان به کارآمد و امرایی

~~که از دست راست بر کوه آمده بودند، در پناه دیوار سنگچین که در آن حوالی بود

~~به کمانداری درآمدند و راجه پهار سنگه بندیله از فوج برانغار بهوقت به کمک بهادر خان

~~روهیله رسیده که کوشش مردانه نمود و بعضی از همراهانش جاننثار گشتند و

~~راجه جی سنگه و دیگر راجپوتیه که در دیگر جانب کوه بودند نیز بهوقت رسیدند. اعظم خان

~~به پای کوه رسیده، ملتفت خان، پسر کلان خود را ms049 با جمعی و دیگر مردم جرانغار را تاکید

~~برآمدن نمود.

مقارن این حال بهادر خان فرستادهآ خان جهان از پی هم رسیدن سپاه نصرت پناه دل پایی

~~داده، رو به گریز نهاد و خان جهان نیز از جای خود فرار نمود.

در وقتی که افغانان از کوه به نشیب گریزان بودند و تیر و تفنگ دلاوران بر سرشان

~~می بارید، تفنگی به بهادر خان رسید و از رفتار بازماند. در این اثنا راجیوتی از مردم راجه پهار

~~سنگه خود را به او رسانید. بهاندک تلاشی کار آن خون گرفته را تمام کرده، سر او را با3 انگشتر

~~و اسب و یراق او پیش اعظم خان آورد6 و اعظم خان سر بهادر خان5 را فرستاد که از دروازهٔ‌

~~بیر بیاویزند و انگشترش را بهدرگاه روانه ساخت و دلاوران دو سه کروه تعاقب نموده، افغانان

~~بسیاری را بر خاک هلاک انداختند و چون سیاه در آن سواری زیاد بر سی کروه قطره کرده و

~~از اول شب تا آخر روز تردد و تلاش نموده بود. دور اسب و سوار از حرارت هوا و حرکت

~~بسیار تاب و توان نمانده. اعظم خان در آن نواحی ساعتی توقف کرد که سپاهیان (و اسبان1)

~~آرام بگیرند و هم مردم دنبال برسند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0094.png)

و در این فرصت خان جهان و همراهانش که اسبان تازه زور داشتند، به(سرعت1) برق و

~~باد بهدر رفتند. اعظم خان جمعی را که (در2) بیر بودند و بعضی دیگر از مردم پادشاهی

~~به تعاقب خان جهان فرستاد و خود نیز با وجود ماندگی مردم و اسبان با سایر همراهان متعاقب

~~روان شد و چون خان جهان دانست که افواج پادشاهی دست از تعاقب باز نمیدارند. در اثنای

~~گریز عیال را از عماری فرودآورد و بر اسب سوار کرده همراه گرفت، جمعی که پیشتر

~~به تعاقب شتافته بودند، آن مادهآ فیل عماریدار را بهدست آوردند و جمعی را از افاغنه و غیرهم ms050

~~با عیال دستگیر ساختند. بیشتری از مردم کارآمدنی خان جهان زخمی بهدر رفتند و از استیلای

~~واهمه تغییر لباس پوشیده و اسب سواری هیچ با خود نتوانستند برد و خان جهان با رفقا

~~به کوهستان درآمد و اولیای دولت بر گردیدند.

و اعظم خان از یاقوت (خان4) حبشی که بر سر اردو گذاشته بود، چون او را دکنی

~~می دانست خاطر جمع نداشت، به بیر برگشت، تاهم بهاردو برسد و هم بهارادهآ مقرب خان دکنی

~~و بهلول مطلع گردد. در این روز یاقوت خان با اردو به لشکر ملحق شد و ظاهر کرد که دریا

~~خان روهیله به خان جهان پیوست.

اعظم خان در بیر برای آسودگی دواب و دیدنشان لشکر چند روز بوده. حقیقت حال را

~~با کیفیت فتح بهدرگاه معروض داشت و حضرت شاهنشاهی به جلد وی این دستبرد نمایان

~~برای اعظم خان و جمعی که مصدر تردد گشته بودند، فراخور حال از خلعت و خنجر و

~~شمشیر مرصع و اسب و فیل ارسال فرمودند و چندی را به اضافهٔ‌ منصب نواختند و چون خان

~~جهان و دریا خان بهسمت بیضاپور و بهلول تنبیه از پرگنات ولایت نظام الملک به (قصد) رفتن

~~دولت آباد رونهادند و اعظم خان مطلع شده، با قریب بیستهزار سوار بهآن صوب روانه گردید.

~~ملتجی گشتن ساهو به اولیای دولت قاهره

~~و در این سال ساهو بهونسله که بعد از کشته شدن جادو رای که شرح آن گذشت، از

~~نظام الملک برگشته، به پوکنه و چاکنه رفته، نشسته بود. بهاعظم خان نوشت که اگر عهدنامه

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0095.png)

~~بفریسند، بندگی درگاه اختیار می کنم و بعد از آن که اعظم خان حقیقت را بهدرگاه عرض نمود،

~~فرمان صادرگشت که استمالت او نموده، به منصبی که برای او و خویشان و منشیان او تجویز

~~خواهد نمود به قبول خواهد رسید.

اعظم خان فرمان را پیش او فرستاد و او به امیدواری تمام با دوهزار سوار پیش ms051 اعظم خان

~~آمده. به تجویز اعظم خان به منصب ینجهزاری و ارسال خلعت و جمدهر مرصع و علم و نقاره

~~و اسب و فیل و انعام دو لک روپیه سرفراز گشت و برادر و خویشانش نیز به تجویز خان

~~بهمناصب سربلندی یافتند و بهارسال خلاع و جمدهر مرصع و اسب درخور حالت و انعام

~~هشتادهزار روپیه مباهی گردید.

و خان جهان و دریا خان خبر روانه شدن افواج قاهره شنیده، از بیضاپور به شولاپور که ده

~~کروهی دولت آباد است، رفتند و نظام الملک از توجهٔ‌ عساکر پادشاهی بهآن صوب متوهم

~~گردیده، از نظام آباد که بیرون قلعهآ دولت آباد ساخته بود و نوکرانش منازل و عمارات در آن جا

~~تمام کرده بودند، به قلعه رفت و خان جهان و دریا خان نیز در شولاپور نمانده، به او پرکهتکه که

~~در نیم کروهی دولتاباد است، رفته اقامت نمودند و بعد از چند روز خان جهان و منتسبان را

~~بهاوباش دره که در پناه قلعهآ دولت آباد واقع شده، برد و دریا خان با یکهزار افغان بهقصد

~~تاخت نواحی قصبهآ ارندول و دهرن گانو3 به جانب چاندور و گهات چالیس گانو روانه گشت.

و چون این معنی بهعرض رسید، حضرت اعلی عبدالله خان بهادر را که حسب الطلب از

~~بالاگهات بهدرگاه آمده بود، به تأدیب او تعیین نمودند و در ماه جمادی الاول این سال

~~[1040 هادسامبر 1630 م] مشمول عواطف ساخته رخصت فرمودند و امرا و منصبداران که

~~با او معین گشتند، دربارهآ هرکدام فراخور حال عنایات مبذول داشتند و جمعی از احدیان

~~کماندار و تفنگچی را همراه نمودند و دریا خان بعد از تاخت مواضع مذکوره، خبرآمدن عبدالله

~~خان شنیده برگشته به بالاگهات رفت.

و چون در دولتآباد و نواحی آن بهسبب نباریدن باران علف نروییده بود. اعظم خان بردن

~~لشکر بهآن صوب مصلحت ندیده، بهاستیصال مقهورانی که در دهارور و انبهجوگایی بودند

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0096.png)

~~متوجه گردید و موافق ms052 همین قرار داد نوشتهآ یمین الدوله نیز رسید و در اثنای برآمدن بر کتل

~~مانکدوند جمعی از سوارها پیاده بسیار از مقهوران در آن تنگنا سرراه بر افواج قاهره گرفتند و

~~بهاهتمام خان میرآتش که پیش از دیگران شروع در برآمدن گهات کرده بود به محاربه پرداختند

~~و او با همراهان پا قایم کرده، بسیاری را مقتول و بعضی از سرداران غنیم را اسیر ساخت و

~~اعظم خان با لشکر ظفراثر بالاگهات برآمده. روز دیگر بهقصبهآ جامکهیر که از ولایت

~~نظام الملک است، رسید و پرگنهٔ‌ مذکور را بهجاگیر دلاور خان حبشی که در سلک

~~دولتخواهان منتظم شده بود، مقرر نمود و او جمعی را بهضبط آن گذاشته، رفاقت اعظم خان

~~را از دست نداد.

~~فتح قلعهآ تنکنی

~~روز دیگر سپاه ظفرپناه به موضع تنکئی رسید و اهل قلعهٔ‌ آن جا به استحکام برج و باره پرداخته

~~به سردادن بان و انداختن تیر و تفنگ جسارت نمودند. اعظم خان تویخانهآ پادشاهی و احدیان

~~تیرانداز و دیگر مردم و جمعی تفنگچیان خود را به گرفتن قلعه فرستاد و آنها (قلعه1) را در

~~یک پهر مفتوح گردانیدند و بعضی از محصوران را بهقتل رسانیده، قریب پانصد کس را اسیر

~~گردانیدند و آنچه از اسباب قلعهداری و غیره در قلعه بود، ضبط کردند.

چون لشکر به کنار آب ونجره رسید، غنیم از گهات انجنوده فرودآمده به حوالی بیر

~~رفت. اعظم خان از این منزل ساهوجی بهونسله را برای ضبط محال متعلقه جنیر و سنگمنیر

~~فرستاده و با دیگر افواج از متعاقب آنها از کتل ایلم گذشته بهقصبهآ بیر و از آن جا به پرتور که

~~کنار آب دودنه است، شتافت و مقهوران بهیای فرار خود را به نواحی دولت اباد رسانیدند و

~~اعظم خان چون خبر یافت که غنیم نیز از فقدان علف و غله از نواحی دولت آباد به بالاگهات

~~برگشته بهصوب دهارور روانه شد، تا سرراه بگیرد. در این اثنا شنید ms053 که مقهوران فیلان و اسباب

~~را بهقلعهٔ‌ دهارور فرستادهاند و ارادهٔ‌ رفتن پایین گهات دارند، بر کتل انجنوده برآمده، در سه

~~کروهی دهارور فرودآمد. تتمهآ این داستان به جای خود خواهد مرقوم گشت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0097.png)

و در این ایام [16 دسامبر 1630 م1] جمال خان قراول که برای شکار فیل به جانب

~~سلطان پور و راج پیله از توابع گجرات رفته بود، یکصد و سی فیل گرفته به درگاه رسید. هفتاد

~~زنجیر که زنده مانده بود، ازنظر گذرانید و قیمت آن یک لک و پنجاههزار روپیه شد .

~~مفتوح گردیدن قلعهآ منصورگده

~~سال گذشته باقر خان نجم ثانی، صوبهدار اودیسه کهیراپاره در دو کروهی چهتردوار که تنگنایی

~~است، در حدود ولایت قطبالملک و اودیسه و تنگیش به مرتبهایست که اگر معدودی از

~~تفنگچی و کماندار سرراه آن بگیرند، متنفسی عبور آن نمیتواند کرد، رفته اطراف و جوانب آن

~~را به تاخت و تاراج خراب گردانید و چون موسم برسات رسید، بهفتح منصورگده که منصور،

~~نام غلام قطبالملک آن طرف کهیرایاره به فاصلهآ چهار کروه بنا نهاده مفید نشده برگشت.

و بعد از برسات به حکم اشرف سرانجام آن مهم نموده، با کمکیان اودیسه و جمعیت

~~(خود2) روانه کهیراپاره گردید. سرداران قطبالملک که بعد از برگشتن باقر خان مردم متفرق

~~خود را یکجا کرده5، سههزار سوار و دوهزار پیاده جمع آورده بودند، قلعهآ مذکور را استحکام

~~داده، آمادهٔ‌ کارزار گشتند.

و خان مذکور با مردم پادشاهی و زمینداران کنبکی توپ" و کدکه واله که منقاد گشته

~~بودند، به حوالی منصورگده رسید. مخالفان قرار جنگ صف کرده سپاه منصور نیز یسال بستند

~~و با آن که توپ و تفنگ قلعه و بان و بندوق غنیم عرصهآ کارزار نمودار کرهآ نار ساخته بود، گرم

~~جنگ گردیدند. در این اثنا باقر خان، خالوی خود را که هراول بود، روبهروی سردار غنیم

~~مقهوران فرستاده، خود بر غول دکنیان که چهارصف معقب یکدیگر ایستاده بودند، تاخت.

~~غنیم ms054 تاب نیاورده گریخت. دلاوران از سوار و پیادهآ مقهوران بسیاری را علف تیغ گردانیدند و

~~جمعی کثیر را اسیر ساختند و اسب بسیار بهدست افتاد. بقیة السیف به پناه درختزار و کوهسار

~~درآمد، جانی به سلامت به دربردند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0098.png)

باقر خان بعد از این فتح رو به تسخیر قلعه آورد. بهادران با وجود ریزش توپ و تفنگ

~~خود را بهپای قلعه رسانیدند، نردبانها که ترتیب داده بودند، شروع در برامدن دیوار قلعه

~~نمودند. حارسان قلعه از شکست لشکر خود و جرات مردم پادشاهی متوهم گشته به طریق

~~زنهارجویان آن ملک کاه بهدندان گرفته، امان خواستند و باقر خان گذاشت تا از قلعه

~~(به1) سلامت برآمدند و منصورگده را به معتمدی از نوکران خود سپرد و صفی قلی بیگ

~~منصبدار را بهمحافظت کهیراپاره گذاشته، خود بهاودیسه برگشت و فتح این قلعه ضمیمهآ

~~فتوحات این سال گردید.

چون ولایت نظام الملک بهآمدن افواج قاهره به سبب یناه دادن خان جهان پایمال حوادث

~~گردید، خان جهان مقهور بر نظام الملک بی اعتماد شده، با دریا خان و دیگر مفسدان و سایر

~~متعلقان به قصد آن که در نواحی پنجاب اعانت افاغنه آن حدود کاری تواند ساخت. از حوالی

~~دولت آباد رو به جانب مالوه گذاشت و چون ظل الهی از دوربینی آن سمت را محال فرار (او2)

~~دانسته به عبدالله خان که برای تنبیه دریا خان تعیین شده بود، بعد از برگشتن او حکم فرموده

~~بودند که در پایین گهات اقامت نماید و چون خبرآمدن افاغنه به آن جانب بیابد تعاقب کند.

در این وقت خان مذکور به تعاقب آن گمراهان روانه گشت و حقیقت را بهدرگاه عرض

~~نمود و عرضداشت کرد و اعلی حضرت سید مظفر خان بارهه را مشمول مراحم ساخته به آن

~~صوب تعیین نمودند و جمعی از امرا و منصبداران و گرزبرداران و بانداران را بههمراهی او

~~معین ساختند و حکم شد که بهراه بیجاگده برآمده، در نواحی ms055 ماندو از یاوری برنده نگذرد2 و

~~هرجا خبر افغانان بیابد، خود را برساند و اگر عبدالله خان به آن حدود رسیده باشد، بهاتفاق او

~~کاربند خدمت گردد و سید مظفر خان بر جناح استعجال روانهٔ‌ مقصد گردید. چون عبدالله خان

~~خبر یافت که افاغنه از گذر دهرم پوری گذشتهاند، او نیز از آن گذر گذشت و در آن جا شنید

~~که مقهوران بهدر رفتهاند و لاعلاج به دیپال پور آمد. چون بهتواتر پیوست که افغانان به أجین

~~رفته، اطراف آن را غارت نموده به جانب نولاهی2 رفتند، روانهآ آن جانب گردید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0099.png)

وقایع سال چهارم جلوس اشرف موافق هزار و چهل

~~در اوایل ماه [جمادی الثانی] اول این سال [1040 ه/8 ژانویهآ 1631 م1] عبدالله به نیولاهی

~~رسید و سید مظفر خان از دیپالپور گذشته در سرراه مندسور شنید که افاغنه دست راست

~~رفتند و از آن جا روان شده، در موضع تال گانو فرودآمد و عبدالله خان از دنبال رسیده ملحق

~~گشت.

و چون خبر رسید که خان جهان روز گذشته در ده کروهی آن جا بوده، در این روز کوچ

~~کرده، هردو سردار بهاتفاق روانه آن جانب شده، در خلچی یور شنیدند که افغانان به طرف

~~سرونج رفتهاند و چون به آن جا رسیدند، مشخص شد که ده روز پیش از این این جا آمده بودند

~~و خواجه بابای افتاب که بهاندک روزی قبل از رسیدن افاغنه داخل سرونج شده بود. خواجه

~~عبدالهادی، پسر کلان صفدر خان که از قبل پدر در آنجا بود، به اتفاق به محافظت شهر پرداخته

~~نگذاشتهاند که از دستانداز مقهوران آسیبی بهمردم شهر رسد. باغیان از نواحی سرونج پنجاه

~~فیل پادشاهی را بردند.

~~بهقتل رسیدن دریا خان مقهور

~~بالجمله دریا خان راه بهدر رفتن از همه طرف مسدود یافتند، از سرونج بهدست راست شده.

~~به ملک بندیله درآمدند که از کالیی سر برآورند. بکرماجیت، پسر کلان راجه ججهار سنگه

~~چون بهوقت فرار ms056 از دارالخلافه خان جهان را به ملک خود راه داده بود، تا از آن جا به دکن رفت

~~و بهسبب این تقصیر پدرش معاتب گشته بود. برای تلافی تقصیر خود، شرمندگی پدر تعاقب

~~افغانان نموده، خود را بهدریا خان که چنداول بود رسانید و آن اجل رسیده حسابی از او

~~نگرفته بی محابا تاخت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0100.png)

در اثنای راه تفنگی1 بر سر بی مغزش رسیده کارش ساخت و یک ناخلف او نیز کشته شد

~~و بندیلهها خان جهان پنداشته بر او هجوم آوردند و خان جهان فرصت یافته، از آن مهلکه جان

~~برد. در این جنگ قریب چهارصد افغان، دوصد بندیله مقتول (گردیدند) و بعد از آن که سر

~~دریا خان به درگاه رسید. بکرماجیت در جلد وی این خدمت مشمول عواطف گشت و به اضافهٔ‌

~~منصب (و خطاب3) جگراج بلندپایگی یافت.

~~مسخر گشتن قلعهآ دهارور

~~و در این ایام اعظم خان، ملتفت خان را با مالوجی و توپخانهٔ‌ پادشاهی و احدیان تعیین نموده،

~~مقرر گردانید که قصبهآ دهارور و بنهآ آن را که در هفتهآ یکروز در آنجا مردم توابع و مضافات

~~قصبهٔ‌ اربیگی اطراف مذکوره برای خرید و فروخت جمع میشوند، تاخت نماید و چون قلعهآ

~~دهارور به استحکام و بسیاری اسباب قلعهداری در دکن مشهور و گنجایش فرودآمدن لشکر

~~ظفراتر ندارد. قرار داد که تسخیر آن مقید نگشته به تعاقب نظامالملک بیردازد. بعد از آن که

~~ملتفت خان داخل قصبه شده، بهاعظم خان نوشت که جمعی کثیر آن روی خندق بهانداختن

~~تیر و تفنگ اشتغال دارند. اعظم خان با تمامی تعیناتیان خود از قصبه گذشته، نزدیک قلعه

~~به چاردیواری که توپ رسن بود، درآمده نشست.

و ملتفت خان و رفقای او به کنار خندق رفته. مردم قصبه را که اسباب و اشیا و اهل و

~~عیال خود را بهیشت گرمی توپ و تفنگ قلعه بهخندق درآورده، به جنگ می کوشیدند، به ضرب

~~تفنگ از جا برداشتند و ms057 به خندق درآمده. شروع در نهیب و اسیر نمودند و غنیمت بسیار گرفتند

~~و اعظم خان فیلی چند در خندق سراغ یافته، جمعی از پیادههای بندیله را برای گرفتن فرستاد.

~~آنها چهار فیا و اس و شتر و گاو و اسباب بسیار آوردند و جمعی کشته و زخمی گشتند و

~~بار دیگر سپاه ظفرپناه هجوم آورده، بقیه اسباب خندق را غارت نمودند و در این بار نیز فیل و

~~اسب بسیار بهدست افتاد و اعظم خان فیلان را به سرکار پادشاهی ضبط نموده، اسبان و اسباب

~~را به جمعی که آورده بودند، واگذاشت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0101.png)

و شب خود به خندق درآمده، ملاحظهآ دیوار قلعه نمود و در یک جانب دریچه دید به گچ و

~~سنگ برآورده بودند و شکافتن آن به باروت پرکرده، پرانیدن دیوار و از آن راه درآمدن ممکن

~~است. همان لحظه بیلداران را بهواساختن دریچهٔ‌ مذکور گماشت و طرف دیگر را به مردم

~~قسمت نموده، مقرر ساخت که ملچارها پیشبرده کار بر مردم قلعه تنگ گردانید.

و سئدی سالم حبشی و رفقای او به محافظت قلعه پرداخته، بان متواتر می انداختند و

~~دولت خواهان نیز از ملچارها1 برابر رخنههای کنگره تیر و تفنگ سر میدادند. چنانچه جمعی از

~~توپچی و تفنگچی و باندار قلعه را معدوم ساختند. به حسب اتفاق ارابهآ توپ کلانی که بر سر

~~دروازه بود، درانداختن اول شکست و توپ بر بالای برج افتاده، از کار ماند و اعظم خان

~~جمعی از مردم پادشاهی را با تفنگچیان سرکار خاص شریفه و نوکران خود فرستاد که در برابر

~~دروازه بر کنار خندق در پناه عمارتی نشسته، اهل قلعه را بزنند.

و اگر(چه2) مردم مبالغه مینمودند که از آن عزیمت گذشته، تعاقب غنیم کرده شود. چون

~~اعظم خان از سنگانداز نداشتن قلعه دروش قلعهداری محصوران که قلیلی بودند، دانسته بود

~~که مفتوح شدنی است، جمعی را که دلنهاد کار نمیشدند، بهمحافظت اردو بعضی را

~~بهنگاهبانی آنها3 ms058 برای آوردن کاه و هیمه میرفتند، معین گردانیده. خود با سایر همراهان همت

~~به گرفتن قلعه مصروف داشت و چون بهیقین پیوست که متحصنان درون باختهاند، به عزیمت

~~یورش سوار شده، متوجه دروازهآ قلعه گردید. مقرر کرد که سپاه منصور از طرف دروازه که

~~چیر نداشت، به یکبار از ملچارهای خود آمده، بر خندق هجوم آوردند و جمعی بر دیوار

~~برآمدند و مرحمت خان با چندی به قلعه درآمده داخل شد و دریچههای دروازه را واکرد و

~~اعظم خان با سایر همراهان بهدرون درآمدند و مقارن درآمدن او قریب دوهزار کس بهدیوار

~~برآمده، داخل قلعه شدند و اموال و اسباب بسیار با پارهآ جواهر و مرصع آلات بهغارت رفت و

~~سیدی سالم با رفقا و اهل و عیال اعتبار راو [و] تنمن و جدهآ مادری نظام الملک با جمیع عمله

~~و فعله اسیرگشتند و اعظم خان بعضی از آنها را بنابر مصلحت که ضرور بود، نگاهداشته.

~~دیگران را از مرد و زن و خورد و بزرگ به التماس امرای دکنی آزاد گردانید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0102.png)

و چون کیفیت این فتح به عرض رسید، اعظم خان مورد انواع1 مراحم گشته، از اصل و

~~اضافه به منصب ششهزاری و دیگران درخور کار و تردد به الطاف پادشاهانه از اضافهآ منصب و

~~ارسال خلعت و اسب نوازش پافتند و چون خبر رسید که نظام الملکیه از استعاع این فتح از

~~جایی که بودند، بهقصد تذبذب ساختن نصیری خان که قلعهآ قندهار را در قبل داشت، به آن

~~طرف رفتهاند. اعظم خان قلعه مفتوحه را به عبدالله خان، خویش میرزا سید یوسف خان رضوی

~~سیرده. جمعی از منصبداران و هفتصد پیاده تفنگچی و چندی از توپاندازان را در

~~آن جا گذاشته.

در این اثنا رندوله، سردار لشکر بیجاپور که عادل خان او را با دههزار سوار فرستاده بود،

~~با بعضی از محال ملک او را که در آن سمت از آسیب نظام الملک نگاه دارند ms059 و در تسخیر قلاع

~~و تصرف پرگناتی که حضرتاعلی از ولایت نظام الملک نامزد او فرموده بودند، بکوشند و بهده

~~کروهی دهارور رسیده، به اعظم خان پیغام کرد که چون عادل خان از روی دولت خواهی

~~مقرر گردانیده که جمعیت این با لشکر پادشاهی اتفاق نموده، در تأدیب نظام الملک2 سعی

~~نمایند، من میخواهم که شما را ببینم و تابع صوابدید باشم. اعظم خان با آن که یقین میدانست

~~که او با نظام الملک در مقام موافقت است و به خرابی ملک او راضی نخواهد شد، صلاح وقت

~~را منظور داشته، طلبید و رندوله با یدر خود آمد و اعظم خان بهلوازم مهمانداری یرداخته،

~~تکلیفات آدمانه کرد آنها اظهار نمودند که شفقت یادشاهی دربارهٔ‌ عادل خان بسیار است و

~~قلاع نظام الملک که در سمت بیجاپور واقع است، با توابع و مضافات بهاو وعده فرمودهاند، اگر

~~قلعهآ دهارور را که از آن جمله است، با ما حواله نمایند، موجب امیدواری عادل خان می گردد

~~و اعظم خان گفت که حکم چنین است که هرچه مردم عادل خان بهتردد خود از تصرف

~~نظام الملکیه برآورند، متصرف شوند، به شرطی که در خرابی ولایت نظام الملک متفق باشند. در

~~این مدت که اولیای دولت قاهره در تعاقب مخذولان کوشش مینمودند. هرچند به شما نوشتیم

~~که بالفعل نظام المکیه متفرق شده بهخود گرفتاراند و قلعهداران امید کمک ندارند. فرصت

~~غنیمت شمرده، قلاع را بهتصرف درآوردند، تغافل ورزیدند. حالا که افواج پادشاهی بهجد و جهد

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0103.png)

~~تمام قلعه دهارور را مفتوح ساختهاند، این خواهش به موقع نیست. بههر حال بالفعل چون

~~مقهوران در پایین گهاتاند و بعد1 از آن که باز به بالاگهات برآیند علاج ندارند. شما در قصبهآ

~~ماندو که در همین نزدیکی است، رحل اقامت بیندازند و متفرق خود را جمع نموده، آمادهآ کار

~~باشند و از هر گهات که برایند خود را رسانیده سرراه بگیرند، تا افواج پادشاهی رسیده، آنها ms060

~~را گوشمال به واجبی بدهند

و خود بهاثر نظام الملک2 که بهسمت قندهار میرفتند، روانه گشته. در دو روز به حوالی

~~انبه جوگایی رفت و از استحکام قلعه آنجا خاطر جمع نموده ، معتمدی را با جمعی در قلعهآ

~~مذکور گذاشت و از گهات انبه جوگایی فرودآمده به قصبهآ پربل رسید و از آنجا شب در میان

~~به قصبهٔ‌ (مکهر8) رسید. غنیم بر حقیقت اطلاع یافته، ترک رفتن قندهار نمود و از راه پربهنی

~~روانهآ پرتور شد و اعظم خان بر این معنی مطلع شده، به مواضع آشتی آمده و از آن راه به پرتور

~~شتافته، در آن جا فیلان غنیمت فتح دهارور را مصحوب علی اصغر ولد جعفر بیگ آصف خان

~~به درگاه فرستاد.

و چون شنید که نظام الملکیه به جالناپور رفته، از آن جا به جانب دولت آباد گریزان گشتهاند،

~~تعاقب آنها نموده. هر روز قریب پانزده کروه راه از دنبال آنها طی مینمود. چون به جالناپور

~~رسید، خبر یافت که مقهوران برای تذبذب ساختن سپهدار خان که با جمعیت قلیلی به محاصرهآ

~~قلعهآ تلتم اشتغال داشت1. از جالناپور بهصوب بهوسری1 روانه شده بودند. از اطلاع بر وصول

~~افواج قاهره به جالناپور، فسخ آن اراده نموده به حوالی دولت آباد رفتهاند و نظام الملک به آنها

~~پیغام کرده که بودن شماها در این حوالی باعث آمدن لشکر پادشاهی میشود، باید که به سمتی

~~که رندوله و سایر عادل خانیه رفتهاند، چنانچه سابق قرار داده بودند، شولاپور را بهایشان بدهند

~~و بعد از عهد و پیمان متفق شده، لشکر پادشاهی را بهخود مشغول دارید. نظام الملکیه به این

~~اراده از راه رامدو1 باز متوجهآ بالاگهات شدند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0104.png)

~~اتمام کار خان جهان شوریدهآ روزگار

~~و غرهآ رجب این سال [1040 ه/3 فوریهآ 1631 م] جشن وزن شمسی انجام سال سی و نهم از

~~سنین عمر جاوید طراز خاقانی منعقد گشت و ذات مبارک را به طلا و اشیای معهود ms061 سنجیدند و

~~از زر و سیم وزن و نثار مبلغ سیهزار روپیه به حضار مجلس بهشت آیین از علما و مشابخ و

~~شعرا و منجمین و اهل نغمه انعام شد.

~~تتمهآ داستان خان حهان وخیم العاقبت

~~چون آن برگشتهآ روزگار از کشته شدن دریا خان بیپر و بال شده بود، پای اقامت از دست

~~داده، سراسیمهوار راه فرار طی نمود و هرچند میخواست که خود را بهمأمنی بکشد، میسر

~~نمیشد و افواج شاهی خود را به او میرسانید.

مجملا سپاه ظفرپناه بعد از وصول به موضع نیمی که داخل ولایت بهاندر است، خبر یافتند

~~که آن اجل رسیده، در هشت کروهی موضع مذکور است. سیزدهم بهمن [1040 ه/1 فوریهآ

~~1631 م] چون طرف راه بسیاری طی کرده، کوفته و مانده شده بود و جمعی را که در جنگ

~~جگراج زخم برداشته بودند، همراه داشت. دیرتر سوار شد و افواج قاهره به آن خسران مآل

~~نزدیک شده، اول سید مظفر خان هراول لشکر ظفرطراز بهاو رسید. خان جهان برسیدن مردم

~~یادشاهی واقف گشته بعضی افاغنه را که اسبهای زبون داشتند، با بنه و بار روانهٔ‌ ییش ساخته،

~~با قریب پانصد ششصد کس سوار جرار سرراه بر سید مظفر خان بگرفت.

خان مذکور چقلش های مردانه نمود و بسیاری از دلیران طرفین داد جانسپاری دادند و

~~چند شمشیر نمایان زده، مکرر غنیم خود را فروداورده، جاننثار گشتند و از افغانان محمود

~~خان، یسر خان جهان با صد روهیله و بسیاری از افاغنه مقتول گردید و خان جهان چون پسر

~~خود را با صد روهیله و جمعی که به آن مستظهر بود، کشته دید و در خود به سبب زخمی که

~~داشت، دیگر قدرت تلاش و تردد نیافت، ناچار جلو گردانید و در اثنای راه فرار از غایت

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0105.png)

~~شتافت و اضطراب فیلانی که همراه داشت جابه جا گذاشت. چنانچه بیست فیل بهدست اولیای

~~دولت که سر در دنبال او گذاشته بودند، ms062 افتاد.

چون به نواحی کالنجر رسید، سید احمد قلعهدار اطلاع یافته، سرراه گرفت و هنگامهٔ‌

~~جنگ گرم گردانید. جمعی را قتیل و اسیر ساخت و حسن خان، پسر دیگر خان جهان (را)

~~با بیست و دو فیل از جمله فیلان پادشاهی که خان جهان از سرونج برده بود، بهدست آورد

~~و خان جهان طوغ و علم را گذاشته با همراهان به یکیا جانی بدربرد و آن روز بیست کروه

~~قطع کرده برکنار تالاب سهنده رسید که آخرین منزل این سفر و اولین منزل سفر آخرتش

~~بود، فرودآمد.

و غرهآ رجب این سال [1040 ه/3 فوریهآ 1631 م] عبدالله خان بهادر و سید مظفر خان

~~بهاختتام کار آن نابکار، فوج آراسته روانه شدند. خان جهان از کشته شدن پسران و خویشان و

~~اعوان قتل خود را به رأی العین مشاهده نموده. بههمراهان گفت که من از زندگی سیر آمدهام تا

~~راه فرار مسدود نشده، هرکه میل رفتن داشته باشد، بههر طرفی که داند بهدر رود و از رفقای او

~~بعضی وفا ورزیده ماندند و جمعی که بهحیات تعلقی داشتند و جدایی اختیار کردند.

در این وقت سید مظفر خان هراول با فوج همراه خود رسید. خان جهان (با) عزیز خان،

~~نام یسر خود که ییش او اعزه اولاد بود و ایمل خان و جمعی از افغانان همراه داشت. دو فیل

~~را که با او مانده بود، بر رو داشته به جانب سید مظفر خان (هراول]) روان شد و خان مذکور

~~با همراهان بر آن خون گرفته تاخت. خان جهان چون دید که بهادران مانند اجل ناگهان

~~رسیدند، چنانچه راجیوتان بعد از دل بهمرگ نهادن و به معر که پیاده شده، جنگ می کند، از

~~اسب فرودآمده، با هراول سید مظفر خان جنگ سختی که کارنامهآ رستم و اسفندیار بود. در

~~اثنای تلاش زخم5 بر جبهه بهاو رسید و پیش از آن که سید مظفر خان برسد، بهادران (به یکبار

~~حمله آورده ms063 او را پاره پاره ساختند و از شصت و هفتاد افغان) که با او مانده بودند، قریب

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0106.png)

~~بهنصف بهدر رفتند و مابقی با عزیز خان1، یسر او و ایمل خان2 افغان که به شجاعت اشتهار

~~تمام داشت، بهقتل رسیدند.

و گرزبرداران پادشاهی سرهای آن گردن تابان را از تن جدا کردند و از ملازمان درگاه نیز

~~چندی سر درکار ولی نعمت باختند. در این وقت عبدالله خان از عقب رسیده، سر خان جهان و

~~عزیز و ایمل را بهدرگاه فرستاد و فرید، یسر دیگر خان جهان را که زنده بهدست افتاده بودند

~~قید نمود و چون خان جهان و پسر دیگر خان جهان گریخته، بهزن دریا خان که در (سهنده)

~~جاگیر پسر خود بهادر خان روهیله اقامت داشت، پناه برده (بود5). عبدالله خان خواجهسرایی

~~خود را فرستاده، او را از آن جا طلبیده، روانهآ درگاه ساخته.

هشتم ماه مذکور [رجب 1040 ه/10 فوریهٔ‌ 1631 م] سرهای خودسران بهدرگاه رسید.

~~اعلی حضرت شکرالهی بهجا آورده، حکم نواختن نقارهآ شادیانه فرمودند و سرها حسب الحکم

~~عبرة الناظرین از دروازه اویختند و به اطراف ممالک محروسه فتح نامهها ارسال یافت و عبدالله خان

~~و سید مظفر خان را مورد عنایات ساخته، فرامین مشتمل بر تحسین و آفرین برای آنها فرستادند

~~و ممتاز سخنوران طالب کلیم از این رباعی در باب بهقتل رسیدن و کشته شدن خان جهان که

~~نام سابقش پیر خان بود، منظوم ساخته به عرض رسانید و به جایزهآ لایق کامیاب گشت. رباعی:

این مژدهآ فتح از پی هم زیبا بود وین5 کیف دو بالاچه نشه1 افزا بود

از رفتن دریا سر پیرا هم رفت گویا سر او حباب این دریا بود

در شعبان این سال [1040 هامارس 1631 م] آقا حیدر7 که غلام ترک معتبر نظام الملک

~~بود و خطاب خواص خان داشت، از او جدا شده، روی امید به این درگاه خلایق پناه آورد و

~~مشمول عواطف ms064 خسروانه گردید.

و در همین ایام یمینالدوله که بهاکثر امرای ذیشأن حسبالحکم از بالاگهات برگشته

~~به درگاه آمده بود، ملازمت نمود. عبدالله خان و سید مظفر خان که بعد از او پرداختن مهم

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0107.png)

~~خان جهان روانهآ حضور شده بودند، به استیلام عتبهآ خلافت سربلند گشته و عبدالله خان بهادر

~~مورد انواع مراحم گشته، از اصل و اضافه به منصب عمدهآ شش هزاری و خطاب فیروزجنگ و

~~سید مظفر خان بهاقسام نوازش سرفرازی یافته بهاضافه و خطاب سید خان جهان بلندپایه

~~گردانیدند و امرا و منصبدارانی که همراه (خان) دو سردار مصدر ترددات شده بودند، به الطاف

~~پادشاهی مباهی گشتند.

~~تتمهآ داستان اعظم خان و نظام الملک

~~آن که چون مقرب خان دکنی و بهلول خان بهارادهٔ‌ آن که با بیجاپوریان مصالحه نمایند،

~~به بالاگهات متوجه گشتند. چنانچه نوشته شد، اعظم خان از جالنایور روانهٔ‌ بالاگهات شده

~~بهشاهگده آمد و سامان قلعهٔ‌ انبه جوگایی کرده، معتمدی را به قلعهداری آن جا فرستاد و مکرر

~~بهرندوله نوشت که بهموجب قرار داد الحال که دکنیان اراده برآمدن بالاگهات دارند3 و شماها

~~به آنها نزدیکید5، پیش راه مقهوران گرفته مانع شوید4 تا لشکر پادشاهی برسد. رندوله در

~~جواب نوشت که اکثر همراهان من بهجانب نلدرگ و محال دیگر رفته، حقیقت را به عادل

~~خان مینویسم. بعد از سرانجام جمعیت بههرچه اشاره کنید، عمل خواهم نمود.

و مقرب خان چون دید که لشکر پادشاهی دست از تعاقب برنمیدارد، مکرر بهرندوله

~~پیغام کرد که در این وقت افواج پادشاهی در مقام خرابی دودمان نظام الملکاند و من

~~نظام الملک را بهدادن قلعهٔ‌ شولایور و محال متعلقه آن بهشما راضی ساختهام. شما هم در حفظ

~~دولت این سلسله سعی مبذول دارید8 اعظم خان بر این ماجرا وقوف بههم رسانیده، برای

~~اطلاع بر باقی الضمیر عادل خان به رندوله نوشت که شما نوشته بودید که بهنلدرگ رفته،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0108.png)

~~سرانجام لشکر نمایید1 و بهلشکر پادشاهی ملحق ms065 شوید3. الحال شنیده میشود که به جانب

~~پرگنهآ کاشی میروید.

این حرکت منافی آن مطلب است و او جوابی نفرستاده به تغافل گذرانید و نظام الملکیه

~~به بالاگهات برآمده به جانب پرینده روانه گشتند و فیلان و اسباب زیادتی را در قلعهآ پرینده

~~گذاشته و از آن جا به کنار تالاب ککراله که به جانب نلدرگ (است2) و رندوله آن جا بود، رفتند

~~و چون اعظم خان متواتر شنید که رندوله وکیل مقرب خان را همراه کسان خود پیش خواص

~~خان که مدار مهمات عادل خان بر او است، فرستاده و خواص خان او را تسلی داده

~~بازگردانیده است. فیمابین مصالحه بهشرط دادن شولاپور قرار یافته. حقیقت را بهدرگاه

~~عرض داشت نموده، التماس کمک کرد و حکم صادرشد که افواج تابع رکن السلطنت که در

~~ناسک (بودند) و سید دلیر خان بهاحدیان و از حضور همایون جمعی از امرا و منصبداران و

~~سههزار سوار یمین الدوله آصف خان به کمک اعظم خان بروند.

و چون شیخ معین الدین، ملازم آصف جاهی از بیجاپور با پیشکش عادل خان و شیخ

~~محیالدین برادرش از گلکنده با پیشکش قطبالملک روانهٔ‌ درگاه شده بود. اعظم خان از

~~ملاحظهٔ‌ این خان مبادا" مقهوران از تعاقب کردن به نواحی قلعهٔ‌ بندر رفته به آنها مضرتی7

~~رسانند. توقف در حوالی پرینده و تدبیر تسخیر آن قلعه و بهدست آوردن فیلان و اسباب

~~مخاذیل که به آن جا فرستاده بودند، قرار داده مقرر نموده. قرار داد1 که یک چند مقرب خان و

~~دکنیان را مشغول دارد تاهم فرصت سرراه بر هردو برادر گرفتن نیابند و هم کمک ملحق شود

~~و هم بر اتفاق دکنیان و بیجاپوریان اطلاع حاصل شود. بعد از آن هرچه مصلحت وقت باشد

~~به آن عمل کرده شود.

بعد از رسیدن به یک کروهی پرینده، راجه جی سنگه را با چندی از مردم پادشاهی فرستاد

~~که قصبه و تنبیهٔ‌ پرینده را تاراج نمایند و مشارالیه ms066 تپه را غارت کرده، از آن جا بر سر قصبه که

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0109.png)

~~متصل قلعه بود، رفت و دیوار خام دور قصبه را بهصدمهآ فیل رخنه کرده، درآمد و تفنگچیان که

~~قلعهدار آنها را بهمحافظت حصار قصبه واداشته بود، فرار نموده بهخندق قلعه پناه بردند و

~~لشکریان بهغارت قصبه پرداخته و بعد از ساعتی اعظم خان نیز رسید. در این اثنا اهل قلعه دو

~~توپ کلان را سردادند. نیز یکی در میان فوج پادشاهی افتاد و چون زمین سنگلاخ بود، از

~~صدمهآ آن سنگریزهها جسته، چند سوار و پیاده را هلاک و زخمی ساخت.

بالجمله اعظم خان داخل قصبه شده برای گرفتن فیلان غنیم که در خندق بود، تأکید نمود.

~~هفت فیل بهدست آمد و سیاه ظفریناه غنیمت بسیار گرفتند. مقرب خان و سایر نظام الملکیه که

~~در حوالی تالاب ککراله بودند و با رندوله اتفاق داشتند. از شنیدن این مضطرب شده به رندوله

~~نوشتند که مثل دهارور، قلعهآ محکمی با مضافات بهتصرف مردم پادشاهی درآمد و توابع قلعهٔ‌

~~قندهار را نصیری خان بهدست آورده به محاصرهآ قلعه آن پرداخته است و سنگمنیر و بیضاپور و

~~جنیر و محال آن نواحی و سرحد وطن پیگو (که1) به ملک عادل خان متصل است، به جاگیر

~~ساهوجی بهونسله مقرر شده و ضلع ناسک را رکن السلطنت متصرف گشته و به غیر دولت آباد و

~~محلی چند که به آن اتصال دارد در تصرف نظام الملک نمانده.

و لشکر پادشاهی بعد از برانداختن این خاندان بهاستیصال دولت عادل خانیه خواهد

~~پرداخت و همین که ما را از میان برداشتند، در فکر شما خواهند شد. مصلحت طرفین در

~~آنست که بهموجب قرار داد شولاپور (را) توابع2 تابع از ما گرفته، ارکان مصالحه را استحکام

~~دهند، تا بهاتفاق در محافظت دولت آباد نظامالملک سعی نمایم. رندوله در جواب نوشت که

~~این معنی را بهعادل خان قرار دادهام. شما شولاپور را با محال متعلقه حوالهآ مردم ms067 عادل خان

~~نمایند و از قول (و) عهد خاطرجمع سازند.

و اعظم خان محاصره قلعه را دست آویز ساخته، انتظار رسیدن کمک و خزانه می کشید.

~~چون تا پنج شش کروهی پرینده کاه و هیمه نمانده بود، یاقوت خان و خداوند خان و ملتفت

~~خان، پسر کلان خود را با جماعت میفرستاد که از دور دست کاه و هیمه میآوردند. مردم

~~پادشاهی قلعه را قیل نموده، از سه طرف کوچهآ سلامت (نزدیک رسانیدند و راجه جی سنگه و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0110.png)

~~اهتمام خان1 میرآتش کوچهآ سلامت به2) خندق رسانیده، شروع در پرکردن خندق نمودند و

~~اعظم خان خود ملچاری برابر دروازهآ قلعه ساخته و از آن تا خندق که یک تیرانداز بود، کوچهآ

~~سلامت درست کرده، برکنار خندق دمدمه بلند ساخت. چنانچه بر مردم شیر حاجی تردد

~~دشوار شد.

و چون قلعهدار اپرینده] هر روز کس پیش بهلول خان و مقرب خان فرستاده. پیغام

~~می کرد که اگر می خواهند که قلعه از دست نرود، زود به کمک برسید. جمعی از نظام الملکیه در

~~اطراف لشکر پادشاهی آمده، شروع در دستاندازی نمودند. یاقوت خان با فوجی برآمده، تا

~~سه کروه آنها را رانده برگردید. روز دیگر مشارالیه و ملتفت خان بهسمت پرگنهآ بارسی برای

~~آوردن کاه وهیمه رفتند. مقرب خان و بهلول خان که با دیگر دکنیان برای استظهار قلعهدار

~~پرینده جریده بهقصبهٔ‌ بهوم آمده بودند، تا وقت فرصت دستبردی نمایند بر این معنی

~~مطلع شده به قصد جنگ روانه شدند.

اعظم خان بر این حال مطلع شده بهاتفاق راجه جی سنگه و راجه ججهار سنگه و جمعی

~~دیگر از کارطلبان به آن جانب رفت و مقهوران تاب مقاومت نیاورده، خود را بهدامن کوه

~~کشیدند. در این اثنا جاسوسان خبرآوردند که بنگاه آنها در قصبهٔ‌ بهوم است. اعظم خان

~~به قصد تاراج متوجهآ آن طرف تاراج گردید. وقتی رسید که غنیم اسباب را بار کرده، آمادهآ فرار

~~بود. چون دلاوران بر ms068 سبیل تعجیل خود را رسانیدند، مخاذیل (محال2) بهدر رفتن نیافتند و

~~قریب ششصد شتر و دویست اسب و گاو بسیار (با2) اسباب بی شمار بهدست افتاد. سپاه

~~منصور تا چهار کروه تعاقب کرده بر گشتند و شب در جایی که غنیم فرودآمده بود، گذرانیده.

~~روز دیگر به لشکر آمدند.

چون ظاهر شد که از خوردسالی عادل خان (زمام مهام به دست دولت، نام غلام کلا نوبت5

~~که پدر او ابراهیم عادل خان)، او را به دولت خان مخاطب ساخته قلعهدار بیجاپور کرده (بود)

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0111.png)

~~و آن نمک حرام بعد از فوت او خود را خواص خان نام کرده، حل و عقد معاملات را

~~به برهمنی مراری پندت نام سپرده. درویش محمد، پسر کلان ابراهیم عادل خان را که از

~~همشیرهآ قطب الملک بود، مکحول گردانیده دختر او را برای خود خواستگاری نموده و عادل

~~خان با نظام الملک متفق گردیده، یکجا مجتمع شدهاند و در یک ماههآ قبل پرینده (غله بهقدر

~~کفاف لشکر از جاه گاوی بهدست افتاده، انانا [؟) بیست کروهی پرینده1) علف نمانده. ناچار

~~اعظم خان دست از محاصرهآ قلعه کشیده به جانب دهارور روانه شد.

و در آن روز دکنیان نمودار شدند و روز دیگر کوچ شد. ظاهر گشت که ارادهآ برآمدن از

~~گهات دیگر دارند و چون فوجی از غنیم رسیده آمد، یاقوت خان با فوج چنداول ترددها

~~نموده. بسیاری توپهای عرابه که اسبان می کشیدند و بان و تفنگ بهوادی عدم فرستادند. در

~~این وقت خبر رسید که غنیم از گهات بانسی4 برآمده، سرراه گرفته است. اعظم خان راجه

~~جی سنگه را با راجیوتان5 که هراول بودند، به مدافعه فرستاد و ملتفت خان را هم با دوهزار

~~سوار1 از فوج چنداول به کمک روانه نموده2 و مقهوران نزدیک نیامده، بهنیم کروهی لشکر

~~پادشاهی ایستاده شدند و چون مجموع افواج قاهره به گهات برآمده، یاقوت خان با سایر دکنیان

~~که چنداول بودند، از دنبال رسیدند. بعضی ms069 از مقهوران غنیم خود را به جانب آنها نمودند و

~~به یک تاختن یاقوت خان گریختند و نظام الملک و عادل خان که بهاتفاق پیش روی هراول

~~گرفته بودند. به مجرد رسیدن اعظم خان هزیمت خوردند.

و آنروز سیاه منصور برکنار دریای ونجره فرودآمدند. روز دیگر در قصبهآ بانسی منزل

~~نمودند و بهادران قلعه که در سر سواری آن را که بهمردم قصبه بهامید کمک محکم کرده

~~بودند، مفتوح گردانیدند و بعد از نهیب و غارت او آن جا بهصوب دهارور رفتند و در این منزل

~~کمکیان ملحق گشتند و چون ملک (بدن) و اعتبار راو مکرر التماس خلاصی عیال خود که

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0112.png)

~~در دهارور اسیر شده بودند، نموده بودند. اعظم خان جوابی که داده بود، این بود که اگر

~~در سلک دولتخواهان درآیند، (هم1) آنها خلاص میکردند و هم شماها بهمنصب لایق

~~سرفراز می گردید. در این وقت هردو برادر از غنیم جدا شده به دهارور آمدند و به خلعت و

~~اسب و مدد خرج از سرکار پادشاهی کامیاب گردیدند.

~~حادثهآ قحط و غلای دکن و گجرات و شیوع هایلهآ باد و طاعون در آن دیار2

~~چون سال گذشته [1630 م) در محال بالاگهات، خصوصا دولت آباد باران نباریده بود و در این

~~سال اگرچه در اطراف نیز کمی کرد، اما در ملک دکن و گجرات بالکل منقطع گشت و سکنهآ

~~آن دیار از قحط غله و فقدان مایهٔ‌ قوت بهاضطرار افتادند و کار به جایی رسید که مادر و پدر

~~فرزند خود را می خوردند و خورد و بزرگ نان نان2 می گفتند و جان میدادند و اهل بازار

~~استخوان اموات را ساییده و به آرد آمیخته می فروختند و گوشت سگ به جای گوشت بزغاله بیع

~~می نمودند. چنانچه بعد از ظاهر شدن این تغلب فروشندگان از پیشگاه عدالت شجنهآ سیاست

~~گرفتار آمدند. وبا به مرتبهآ طغیان کرد که در کوچهها و بازارهای کل بلاد و ms070 قصبات و دهات آن

~~ولایت (بسیاری اموات که بر سرراهها افتاده بود، راه بر مرورین تنگ شده بود و در اکثر

~~پرگنات و دهات آن ممالک از) شدت قحط و وبا یک متنفس نماند. چه هرکه بعد از جان

~~کندن بسیار از مردن مهلت پافت، خود را به ولایت معموره کشید.

[آن5] حضرت شاهنشاهی از وفور عاطفت مقرر فرمودند که در برهان پور و گجرات و

~~سورت از سرکار پادشاهی هر روز چند جا(اش) جرت پخته به فقرا و محتاجان میداده باشند

~~و حکم شد که روزهای دوشنبه که به شرافت جلوس همایون از روی روزهای دیگر امتیاز

~~دارد و تا رایات جهان گشا در برهانپور متوقف است، سوای خیرات هر روزه، پنج هزار روپیه

~~که در ماهی بیستهزار روپیه میشود، بهاهل استحقاق بدهند و چون این آفات در احمدآباد،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0113.png)

~~گجرات بیشتر بود، پنجاههزار روپیه بهقحط کشندگان آن ملک حسبالحکم تقسیم یافت و

~~بهسبب امساک بارش و گرانی غله که باعث خرابی اکثر ممالک محروسه شده، در این سال

~~و سال آینده برای (آبادی) ملک و رفاهیت رعایا و آسودگی برایا قریب هفتاد لک روپیه

~~تخفیف دادند.

~~نوروز عالم افروز و رسیدن محمد علی بیگ، ایلچی ایران به پایهآ سریراعلی

~~جشن نوروز این سال روز جمعه هفدهم شعبان هزار و چهل [1040 ه/21 مارس 1631 م]

~~آراستگی یافت و فردای آن محمد علی بیگ ایلچی به پیشگاه حضور رسیده. نامهآ شاه صفی

~~فرمانفرمای ایران را که مشعر بر تهنیت جلوس بود، گذرانید و خلعت طلادوزی با تاج مرصع

~~قزلباشی و جیغهٔ‌ مرصع شفقت شد و چون در ایام نوروز پان و ارگجه که از عطریات مرکبهٔ‌

~~مقرری هندوستان است، به اعیان دولت و سایر حضار مجلس قسمت میشود. پاندان مرصع پر

~~از پان با خوانچهٔ‌ طلا و نه پیالهٔ‌ طلا پر از ارگجه با سرپوش و خوان طلا که قیمت مجموع

~~بیست هزار روپیه بود، بهایلچی مذکور لطف ms071 فرمودند و بیست و دوم این ماه [شعبان

~~1040 ه/26 مارس 1631 م) محمد علی بیگ ارمغان شاه را که سه لک روپیه قیمت داشت،

~~از نظر گذرانید و بعد از دو2 سه روز پیشکش خود را به نظر انور درآورد و قیمت آن پنجاه هزار

~~روپیه شد.

سلخ ماه [شعبان1040 ه/2 آوریل 1631 م] یمین الدوله پیشکش عالی گذرانید و از آن

~~جمله متاع سه لک روپیه مقبول افتاد. در این ولا شیخ محیالدین بهملازمت رسیده، موازی

~~چهارده لک روپیه از جواهر و مرصع آلات و زر نقد و فیل و دیگر امتعه و نفایس گلکنده که

~~قطب الملک با عرضداشت مبنی بر خلوص عقیدت مصحوب وفا خانی از معتمدان خود همراه

~~او پیشکش فرستاده بود، بهنظر درآورد2 و شیخ مذکور نیز از جمله چهار لک روپیه که از

~~قطب الملک به دفعات یافته بود، جواهر و امتعه و فیل و یک لک روبیه پیشکش گذرانید.

و جنس دو لک روپیه پیشکش کهیسا، زمیندار ملک چاندا هم در این اوقات ازنظر گذشت

~~و روز شرف [19 فروردین 1010 ه ش /7 آوریل 1131 م] به محمد علی بیگ ایلچی هشتادهزار

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0114.png)

~~روییه و به همراهانش دههزار روپیه انعام عنایت شد. آنچه در این نوروز از جمله پیشکش نواب

~~مهد غلیه و پادشاهزادههای کامکار و امرای نامدار مقبول افتاد، بیست لک روییه بهقیمت رسید.

و در این سال اعراب و حشام قلعهٔ‌ تلتم که از قلاع مشهورهٔ‌ دکن است و قلهآ کوه واقع

~~شده و با سپهدار خان که قلعهآ مذکور (را1) در قبل داشت، متفق گشته. پنهانی فوجی را از مردم

~~پادشاهی به قلعه درآوردند و بعد از آن که قلعهدار از این واقعه غافل بود، به چنگ بهادران قلعه

~~گشا گرفتار شد و این چنین حصاری بهاین آسانی مفتوح گشت.

و هم در این ایام جوهر خان حبشی و میدنی رای در سلک بندههای درگاه منتظم گردید، ms072

~~به مناصب مناسب کامیاب گشتند و در همین سال سپهدار خان بعد از فتح قلعهآ تلتم

~~حسبالحکم عازم تسخیر قلعهآ ستونده گشت و به محاصرة آن پرداخت و ملچارها پیشبرده، کار

~~بر اهل قلعه تنگ گردانید و سید جمال، قلعهدار امان خواست و عهدنامه نوشت طلبید و

~~سیهدار خان برای او منصبی مناسب و برای پسر و دامادش مناصب فراخور حال انها تجویز

~~نموده. بر طبق آن عهدنامه نوشته فرستاد و او مستمال گشته، با عیال و اطفال و تبعه و تحفهآ

~~خود برآمده قلعه را به تصرف اولیای دولت داد و سیهدار خان روز دیگر بهقلعه رفته و (خاطر

~~از) استحکام مداخل و مخارج آن1 جمع نموده و معتمدی را با جمعی در آنجا گذاشته،

~~بر گردید و بهمیامن اقبال آفاق گیر این قلعه نیز که بر قلهآ کوه واقع شده و به استحکام شهرت

~~تمام دارد و از برای فتح آن مدتها مشقت بایست کشید، در اندک روز به آسانی مفتوح گشت.

حقیقت فوج اعظم خان آن که چون جاسوسان به خان مذکور خبر رسانیدند که عادل خانیه

~~و نظام الملکیه در هفت کروهی لشکر پادشاهی نزدیک هم فرودآمدهاند، اعظم خان (بعد) از

~~یک نیم یهر شب از دهارور سوار شد و غافل خود را به لشکر غنیم رسانیدند. رندوله و سایر

~~سرداران عادل خان و نظام الملک به تکپا جان به سلامت بردند و اسب و گاو و شتر و بان

~~بسیار بهدست لشکریان پادشاهی افتاد و اعظم خان (به جانب انبه جوگایی برگردید و چون عادل

~~خانیه و نظام الملک به قصد تذبذب ساختن نصیری خان که قلعهٔ‌ قندهار قبل داشت، روانهآ آن

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0115.png)

~~صوب شدند. اعظم خان1) با لشکر بهسمت گهات ماندور که هم آذوقه در آن حوالی به هم

~~میرسید و هم سرراه قندهار است، روانه شد و به 2ده کروهی گهات مذکور غلهآ بسیار به دست

~~آورد و از آن جا به ms073 قصبهٔ‌ مالگانو وطن تاناجی که از مردم معتبر نظام الملک بوده، رسیده و

~~ملتفت خان را باجمعی بهتسخیر قلعه قصبهآ مذکور که برادر تاناجی محافظت آن مینمود،

~~فرستاد.

فرستادهها نصف ش هجوم آورده، بر دیوار قلعه برآمدند و قلعهدار مضطرب گشته آمده،

~~ملتفت خان را دید و خان مذکور هرچه از قسم توپ و تفنگ و دیگر اسلحهآ درون قلعه بود

~~پیش پدر آورد. در این اثنا خبر رفتن مقهوران به موضعی که ده کروهی قندهار است، رسید و

~~اعظم خان به قصبهآ راجوری که حاکم نشین پرگنهآ وروال5 است و قلعهدار رفت و مردم مقرب

~~خان که محافظت قلعه می نمودند، قلعه را گذاشته، فرار نمودند و هفت توپ از این قلعه نیز

~~داخل تویخانهٔ‌ پادشاهی شد. تتمهآ احوال این فوج (بعد2) از فتح قلعهٔ‌ قندهار مرقوم قلم

~~وقایع نگار خواهد شد.

روز عیدفطر این سال [1040 ه/2 مهآ 1631 م ] حوضهآ مرصع که یمین الدوله بهیک لک

~~روپیه تمام نموده، گذرانیده بود، بر فیل نصرتنشان نصب نمودند. پادشاه اسلام شعار با فر

~~سلیمانی بر آن سوار شده، بهعیدگاه تشریف بردند و در رفت و آمد عالمی بهزرنثار

~~کامیاب گردید.

و در این سال قطبالملکیه سمت کهیراپاره بهرسیدن کمک اطراف و اتفاق بعضی

~~زمینداران مغرور گشته به خیال استخلاص پرگنهٔ‌ مذکور و قلعهٔ‌ منصورگده قدم جرأت پیش

~~گذاشتند. باقر خان، حاکم اودیسه بهارادهآ آنها اطلاع یافته، جمعی را در کهیراپاره گذاشت و

~~خود با فوجی از دلاوران جریده به قصد استیصال مقهوران متوجه گشت و سی کروه راه1

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0116.png)

~~جنگل و کم آب را در سه روز طی نموده، خود را بهغنیم رسانید. قطبالملکیه مضطرب شده

~~به جنگل و کوهستان آن نواحی گریختند و جمعی کثیر از پسماندگان اسیرگشتند و بنه و بار

~~مفسدان غنیمت سپاه ظفرپناه گردید. باقر خان همانجا فرودآمده، عزم تعاقب مخذولان

~~جزم کرد و چون در این میان آنها وسایل انگیخته اظهار تضرع و ms074 ابتهال نمودند و چون

~~قطبالملک نیز از در1 خدمتکاری درآمده، پیشکش به درگاه فرستاده بود. خان مذکور به مضمون

~~که «العفو زکوة الظفر» (عمل2) نموده. یک فیل و دههزار هون که چهلهزار روپیه میشود از

~~آنها3 جرمانه گرفت و از کهیراپاره معاودت نموده.

بار دیگر چون در مهندری، نام جای محکمی که در دوازده کروهی کهیراپاره است، قریب

~~بیستهزار کس زمینداران از5 نواحی مجتمع گشته میخواستند که فساد بکنند. باقر خان به قصد

~~آواره ساختن آنها روانه شده، نزدیک جنگلی فرودآمده. شش هفتهزار کس از (زمینداران

~~نواحی از5) آن جماعت از درختزار برآمده. شروع در شوخی نمودند و همین که فوجی از

~~این طرف بر آنها تاخت (آورده1). تاب مقاومت نیاورده بهجای و مقام خود برگشتند. روز

~~دیگر باقر خان مجمعی را به محافظت اردو گذاشته به آن جنگل صعب درآمد. مفسدان در پناه

~~دیواری که از چوب بهارتفاع پنج و نیم گز میان دو کوه سرراه در کمال استحکام ساخته بودند

~~و خندقی عمیق درپیش آن کنده، گرم جنگ گشتند. اگرچه نهایت کوشش به جا آوردند، اما

~~آخر کار بسیاری را به کشتن داده گریختند.

~~مفتوح گشتن8 قلعهآ قندهار به حسن سعی نصیری خان

~~در این سال قلعهٔ‌ قندهار که نصیری خان به محاصرهٔ‌ آن پرداخته بود، به تصرف اولیای دولت

~~قاهره درآمد. تفصیل این اجمال آن که چون نصیری خان با جمعی از ملازمان درگاه به تسخیر

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0117.png)

~~قلعهآ تلنگانه مأمور شده بود. فتح قلعه از قلاع نامی آن ملک است و بهمتانت اشتهار1 تمام دارد

~~و به قلعهداری آن صادق، داماد یاقوت خداوند خان می پرداخت.

پیشنهاد همت ساخته بهآن صوب رفت و بعد از رسیدن بهیک کروهی قلعهٔ‌ مذکور

~~با همراهان صف آرا گشته بهقصد گرفتن قصبهٔ‌ قندهار روانه شد. بعد از رسیدن نزدیکی قصبه

~~سرفراز خان سر لشکر آن ملک که در فضای پایین قلعه و قصبه با جمعیت خود یسال بسته و

~~آلات ms075 آتشیازی پیش او چیده، مستعد جنگ ایستاده بود، حمله آورد. نصیری خان با همراهان

~~جلو انداخت و داد مردانگی داده، جمعی کنیر از مقهوران را آوارهٔ‌ دارالبوار گردانید و

~~بقیة السیف رو به عزیمت نهادند. سرفراز خان با معدودی گریخته بهسمت لشکر نظام الملکیه

~~رفت و شهر به تصرف لشکر منصور درآمد و پانصد اسب با یکصد شتر و اموال و اسباب بسیار

~~به دست سپاه ظفرپناه افتاد و سمندر خان نگهبان شهر با دویست کس بهقتل رسید و قریب پنج

~~ششهزار کس مرد و زن اسیر گردیدند و نصیری خان در همان شب بهشکرانهآ فتح بندیان را

~~مطلق العنان ساخت.

و خاطر از فتح قصبه و دفع لشکر بیرون قصبه جمع نموده، بهتهیهآ اسباب قلعه گیری همت

~~مصروف داشت و بعد از تقسیم ملچارها کارطلبان شروع در کندن نقب و ساختن کوچهآ

~~سلامت (نمودند و بعد از چند روز که کوچهآ سلامت2) ملچار نصیری خان به خندق رسید.

~~جمعی که در پناه دیوارکنان خندق مینمودند، بعضی گریختند و پاره تفنگ بهادران کشته

~~شدند و آن جا خالی شد. دلاوران ملچارها را پیش آورده، استحکام دادند.

چون در مقبرهای که در میان خندق قلعه که قریب پنجاه درعه عرض دارد، واقع است.

~~جمعی از مقهوران جاگرفته بهانداختن بان و حقه و تفنگ متعرض اهل ملچارها می شدند. از

~~ملچار نصیری خان نقب مقبره رسانیده، آتش دادند و آن بنا از بنیاد پرید و قریب دوصد کس

~~اجل رسیدگانی که در آنجا بودند، بهباد فنا رفتند. به جای عمارت مبارزان ملچارها ساخته

~~نشستند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0118.png)

در این وقت رندوله و مقرب خان با دیگر لشکر عادل خان و نظام الملکیه از راه رسیده

~~بر ملچار نصیری خان هجوم آوردند و خان مذکور از کثرت آنها حسابی نگرفته، طرح

~~جنگ انداخت و میان توپ و تفنگ اهل قلعه و طعن و ضرب افواج غنیم تلاشهای بهادرانه

~~نموده. آخرکار مخالفان تاب نیاورده روگردان ms076 شدند و جمعی را بکشتن داده، سه کروه

~~عقب نشستند.

نصیری خان از این فتح عمده قوی دل شده در سرانجام اسباب قلعه گیری بیشتر از پیشتر

~~ساعی گشت و از جمله بیست و یک نقب بهاتمام رسانیده، سه را بهباروت انباشت و سه دیگر

~~موقوف داشت که اگر احتیاج شود، آنها را نیز پر باروت ساخته، آتش بهدهاند. در این وقت

~~اعظم خان که به کمک مشارالیه روانه شده بود، به حوالی قندهار رسید. نصیری خان او را برای

~~تماشای پرانیدن قلعه و یورش بهادران به ملچار خود آورد و در حضور خان مذکور نقبهای

~~پر باروت را آتش دادند. یک را آتش دزدیده، دو نقب را1 درگرفته، دیوار شیر حاجی را

~~با نصف برج کلان پرانید و بعضی خون گرفتهها که در برج و ته دیوار بودند، بههوا پریدند.

~~نصیری خان با همراهان به قصد داخل شدن قلعه پیاده دوید و از دوپهر روز تا وقت غروب

~~آفتاب از جانبین هنگامهآ جنگ گرم بود، اما بهسبب آن که دیوار قلعه خوب نپریده بود و اهل

~~قلعه آتشبازی بسیار نمودند، داخل نتوانست شد. جابه جا2 ملچارها ساخته، شب در پی آتش

~~دادن نقبهای دیگر شد و اهل قلعه گرفتاری خود را معاینه دیده. چون ملچار برابر دروازهآ

~~قلعه که بهاهتمام راجه بهارته بندیله بود و از درون با او راه گفت و شنیدی داشتند، بهوسیلهآ

~~راجهآ مذکور امان طلبیدند و نصیری خان او را با عهدنامه بهدروازهآ قلعه فرستاده و قلعهدار

~~با هفت کس دیگر از اهل قلعه، راجه را دیده، در قلعه را گشودند و روز دیگر با همراهان پیش

~~نصیری خان آمد و ده فیل که داشت، همراه آورده داد. نصیری خان او را مستمال گردانیده،

~~با اعظم خان و دیگر دولتخواهان بهدرون قلعه رفته. یکصد و شانزده توپ خورد و کلان که

~~درون بود، با سایر اسباب قلعهداری به ضبط درآورده برگشت و این قلعه بعد ms077 از محاصرهآ چهار

~~و نیم ماه در اواسط شوآل این سال [1040 هلاواسط مهآ 1631 م] فرخ فال مفتوح شد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0119.png)

و چون عادل خانیه و نظام الملکیه از شنیدن خبر فتح (قلعه1) مایوس شده، کوچ کردند و

~~از لشکر ظفراثر بیست کروه دور رفتند و اعظم خان را در قندهار حالت منتظره نمانده وجمعی

~~که از درگاه با خزانه معین گشته بودند، به پایین گهات رسیدند. اعظم خان روانهآ وروال شد که

~~مبادا مقهوران به خزانه دستبردی نمایند و خزانه همراه (گرفته2) به نواحی دریای ونجره آمد و

~~نصیری خان خاطر از سامان اسباب قلعهداری و ضبط مداخل و مخارج آن جمع ساخته

~~به جانب بودهن و ایندور رفت.

در این اثنا فرمان همایون که حسبالالتماس اعظم خان برای استمالت مقرب خان صدور

~~یافته بود، ورود بخشید. شرح این ماجرا آن که نظام الملک سابقا فتح خان، پسر کلان ملک عنبر

~~که هم وکیل و هم سپهسالار او بود، قید نموده. مقرب خان را که از غلامان ترک او بود،

~~به مزید اعتبار اختصاص داشت، به جای او سیهسالار گردانیده. حمید خان حبشی را وکیل خود

~~ساخت و چون اثری بر وجود مقرب خان و سپاهی که همراه او کرده بود، مترتب نشد.

~~فتح خان را از بند برآورده. به دستور سابق وکیل و سپهسالار گردانید و مقرب خان چون بر این

~~معنی اطلاع یافت، از نظام الملک قطع امید نموده، مکاتیب مشتمله5 بر خلوص دولت خواهی

~~درگاه به اعظم خان نوشت و خان مشارالیه برای مستمال ساختن او، از درگاه التماس

~~فرمان نمود.

و چون فرمان استمالت رسید، مقرب خان چندی از معتمدان خود برای مهم سازی پیش

~~اعظم خان فرستاد و او به مقدمات الفت آمیز تسلی نموده، آن جماعت را به تکالیفات آدمیانه

~~راضی ساخته، رخصت کرد و روز دیگر مقرب خان با همراهان عازم ملاقات او گشت و اعظم

~~خان، ملتفت خان، پسر کلان ms078 خود را با جمعی دیگر از مردم پادشاهی به استقبال او فرستاده،

~~خود نیز تا کنار اردو پیش رفته، او را به منزل خود آورد و از سرکار خاصه شریفه خلعت و

~~خنجر مرصع و چهار اسب و دو فیل نر و ماده و یک لک روپیه بهاو و یکصد خلعت و

~~همین قدر شال و هفتاد اسب بههمراهانش داد و منصب او پنج هزاری و مناصب رفقایش که

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0120.png)

~~از یکصد زیاد بودند، درخور آنها تجویز نموده بهدرگاه عرضداشت نمود.

و چون تا رسیدن برسات روزی چند در میان بود، دیگر رندوله بهاعظم خان پیغام کرد که

~~اگر به وساطت او تقصیرات عادل خان از پیشگاه خلافت به عفو مقرون گردد، من متعهد

~~میشوم که دیگر عادل خان پا از دایرهٔ‌ اطاعت بیرون نگذارد و شیخ معین الدین،

~~ملازم بمین الدوله را که با پیشکش رخصت نموده. ثانی الحال در بیدر نگاه داشته بود،

~~بهدر گاه بفرستند. اعظم خان قرار داد که تا رسیدن برسات به حوالی بیدر رفته اقامت نماید،

~~اگر سخن او فروغی از صدق داشته باشد، آن مقدمه را صورت دهد، والا به تاخت و تاراج

~~پردازد.

بهاین اراده پیشرفته برکنار آب ونجره فرودآمد. چون مقرر شده بود که هرگاه لشکر

~~منصور بهمنزل برسد فوج هراول و برانغار و جرانغار و چنداول هرکدام که به جای خود

~~بایستند2 تا خیام برپا شود و بعد از آن از هر فوجی چند سردار بهنوبت یک کروه دور از لشکر

~~سواره ایستاده، خبردار باشند تا مردم اردو کاه و هیمه بیاورند و چون در این روز اثری از غنیم

~~ظاهر نشد، بهادر خان روهیله به اطراف منتشر شدند با جمعی که نوبت کهی داشتند، احتیاط

~~مرعی نداشته، مردم کهی بیرون رفته نشستند و اهل لشکر برای کاه و هیمه بهاطراف

~~منتشر شدند.

و جمعی از راجپوتان پیش از رسیدن لشکر به منزل سه کروه از منزل پیش رفته، ms079 دهی را

~~قتل نموده بهتاراج پرداخته بودند و مردم دیه در پناه دیواری فرا گرفته تلاش میکردند و چون

~~خبر بهبهادر خان و همراهان او رسید، خود را به کمک راجیوتان رسانیدند و با ایشان زیاده از

~~یکهزار سوار نمانده . در این وقت مجموع مقهوران که در ده دوازده کروهی لشکر اقامت

~~داشتند، به قصد آن که قابو یافته دستبردی نمایند، بهسه کروهی آن ده آمده و جمعی از مردم

~~خوش اسبه خود را به قزاقی که شیوهآ دکنیان است و بهاصطلاح آن ملک برکی کری می گویند،

~~فرستادند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0121.png)

چون فرستادهها نزدیک رسیده، بر قلت جمعیت بهادر خان و همراهانش مطلع شدند،

~~سواری پیش سرداران خود فرستاده، آنها را بر حقیقت حال واقف گردانیدند و خود نمایان

~~شده، بهادر خان و همراهانش را مشغول ساختند. بهادر خان و رفقای او قلت خود و کثرت

~~غنیم را1 بهنظر نیاورده2، بر مقهوران تاختند و غنیم خود را بر گریز داشته، ایشان را تا کروه2

~~دیگر بهجانب لشکر خود کشانید. در این اثنا رندوله و سایر سرداران عادل خانیه و نظام الملکیه

~~تا پنج ششهزار سوار بسرعت تمام رسیده، بهادر خان و همراهانش را در میان گرفتند و چون

~~کار بر آنها تنگ شد. از اسبان ییاده گشته، دست جلادت کشاندند و جمعی کثیر را بهعدم

~~فرستادند و از دلاوران شهباز خان با یسر خود جاننتار گردید و بهادر خان و محمد یوسف

~~خان3 را که بهز خمهای منکر در میدان افتاده بودند، مقهوران برداشته بردند و رشید خان زخمی

~~از جنگ گاه برآمده، خود را بهلشکر رسانیده و برادر او و جمعی از خویشان2 او به کارآمدند.

اعظم خان اگرچه از شنیدن این خبر با اکثر لشکر جلوریز به جنگ گاه رسیده، اما چون

~~مقهوران بهدست افتادن بهادران و محمد یوسف [خان] را فوز عظیم دانسته، از آب ونجره

~~گذشته بودند و شب بر سر برسید، تعاقب را بی حاصل ms080 دانسته برگردید. روز دیگر متوجهآ پرگنهآ

~~جنت گونه7 و بهالکی شد که اگر در جایی بر غنیم دست بیابد تلافی نماید و الا آن (پرگنات

~~به تاراج خراب کردهاند چون در بعضی8) یرگنات بیدر که عادل خان به نظام الملک داده بود و

~~بعد از فوت ملک عنبر باز متصرف شده و به واسطهٔ‌ این مناقشه مکرر پایمال افواج طرفین شده.

~~اثری از آبادی نبود و آذوقه و کاه بهدست نمیافتاد و برسات نیز نزدیک رسیده بود. سه چهار

~~منزل رفته به صوابدید جمیع دولتخواهان از دو منزل قصبهآ بهالکی برگشت.

نظام الملکیه و عادل خانیه اکثر اوقات در سرهای راه خود را می نمودند و چون اعظم خان

~~میخواست که به قندهار رفته، جایی از برای اقامت ایام برسات اختیار نماید و در راهها9 غله و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0122.png)

~~آذوقه نمانده بود و در قصبهٔ‌ کلوبره که غله بسیار نشان می دادند و غنیم بیشتر از آب ونجره

~~گذشته، راه متصرف شده بود، بهادران از دنبال رفته. آن قصبه را از مقهوران گرفته و یک(روز1)

~~مقام نموده. آن قدر غله که رسیدن قندهار کفایت کند، برداشتند و قصبه را با بقیه غله سوخته،

~~روانه مقصد گشتند و از راه وروال به راجوری رفتند و لشکر غنیم در آن طرف کوه راجوری

~~فرودآمد.

روز دیگر اعظم خان مقرر کرد که فوج هراول اردو را برده، برکنار آبی که سه کروه بیشتر

~~بود فرودآورده و بعد از فرودآمدن اردو و برپا کردن خیمهها، خود با سایر لشکر روانه شود. در

~~این وقت که اکثر مردم بهمنزل پیش رفته، زیاده از پنج هزار سوار بهاعظم خان نمانده بود.

~~مقهوران فرصت یافته که قریب چهارهزار سوار بودند2، بههیأت اجتماعی از عقب آمده، آغاز

~~شوخی کردند. اعظم خان و سایر دولت خواهان با جمعیت قلیلی که همراه داشتند، بر غنیم

~~جلو انداخته و مخالفان تاب نیاورده، رو به گریز نهادند. بهادران تا یک کروه تعاقب ms081 نموده،

~~قریب دویست پیادهآ کرناتکی تفنگچی و باندار را که دلیری نموده، پیشامده بودند، علف تیغ

~~گردانیدند و قریب دوهزار بان با گاوانی که بر آن بار کرده، میبردند، بهدست آورد. قرین

~~نصرت ب گشتند و مخذولان هفت کروه عقب برفتند و دیگر قدم جرأت پیش نگذاشته، از

~~آن جا به جانب بیدر شتافتند.

و لشکر منصور یکروز در میان به قلعهآ قندهار رسیده، چون در آن حوالی غله کم و کاه

~~نایاب بود، جانب (قصبە2آ) ناندیر رفتند و به جهت طغیان آب و بههم نرسیدن کشتی، کشتی

~~جالبها ساخته. در ده روز از آب گذشت و اعظم خان موضع سندهیر را که زمینش ریگ بوم

~~است و کاه بسیاری در حوالی آن بههم می رسید. برای اقامت ایام برسات مقرر ساخته، از

~~ناندیر به آن جانب شتافت.

~~وقوع واقعهآ عالم آشوب نواب مهد علیه

~~در هفدهم ذی قعدهآ این سال [1040 ه/17 ژوئن 1631 م] از ناسازگاری5 روزگار قضیه ناگریز

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0123.png)

~~نواب مهد علیه که بعد از وضع حمل واقع شده بود، جهان را ماتم سرا ساخت و حضرت

~~شاهنشاهی رخت سفید در برکرده، جمیع پادشاهزادگان کامکار و اعیان دولت نامدار1 و سایر

~~امرا و منصبداران و بندگان و خدمتکاران لباس ماتم پوشیدند و آن گنجینهآ عفت را در عمارت

~~باغ زین آباد برهانپور که آن روی آب تپتی است، به طریق امانت مدفون ساختند.

و اعلی حضرت بعد از وقوع این حادثه از بسیاری کلفت تا یک هفته بیرون نیامده، متوجهآ

~~امور ملکی و مالی نگشتند. روز پنج شنبه نهم این واقعه بر ضریح آن سفر گزین عالم آخرت

~~رفته، روح با فتوحش را با فاتحهآ فایحه شاد گردانیدند و التزام نمودند که تا در برهان پور

~~تشریف داشته باشند. هر جمعه بهمزار آن (محفوفهٔ‌) رحمت ایزدی میرفته باشند و بعد از این

~~قضیه تا ده سال ترک استماع ساز گردانیدند3 و نغمه و پوشیدن اقمشه نمودند ms082 و از بسیاری

~~گریه به عینک محتاج گشتند و محاسن مبارک که زیاده از چند موی سفید نداشت، از بسیاری

~~گریه در اندک روزی بیش از ثلث سفید شد.

آن شرف بنات آدم5، نوزده سال و هشت ماه و چند روز در مشکوی اقبال کامیاب دولت

~~دارین بود. در سال چهلم از سنین زندگانی به روضهآ رضوان شتافت. بیبدل خان (گیلانی8) در

~~تاریخ این رحلت پرکلفت بهاین مصرعه که1 مصرعه:

جای ممتاز محل جنت باد [= 1040 ه] ملهم گشته

اگرچه صبیهٔ‌ صفیهٔ‌ مظفر حسین میرزای صفوی و دختر نیک اختر شاهنواز خان بن

~~عبدالرحیم خان خانخانان بهادر سپهسالار در سلک ازدواج انتظام داشتند، اما بهنام این نسبت

~~نامی خورسند بودند و حضرتاعلی را انس و الفتی که بهنواب مهد علیه بود، چنانچه هرگز در

~~سفر و حضر آن فروغبخش شبستان خلافت همایون را از خود جدا نساختند. هزار یک آن

~~به دیگری نبود، از آن معدن جواهرالسلطنت چهارده فرزند گرامی به وجود آمده. هشت پسر

~~نیک اختر و شش دختر عفت پیکر بهاین تفصیل: حور نسا بیگم؛ نواب علیه، جهان آرا بیگم

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0124.png)

~~که بهبیگم صاحب ملقباند؛ پادشاهزادهآ محمد داراشکوه؛ یادشاهزادهآ محمد شاه شجاع1 بهادر؛

~~روشن آرا بیگم؛ یادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر؛ پادشاهزادهآ سلطان (امید2) بخش؛ ثریا بانو

~~بیگم؛ پادشاهزاده که قبل از تعین نام بهروضهٔ‌ رضوان شتافت؛ پادشاهزادهآ سلطان [محمد] مراد

~~بخش؛ پادشاهزادهآ سلطان لطف الله؛ پادشاهزادهآ سلطان دولتافزا؛ حسن آرا بیگم؛ گوهر آرا بیگم

~~که از آن جمله هفت یادشاهزادهآ انجمن افروز عرصه3آ هستیاند، نواب غلیه، [جهان آرا بیگم]؛

~~پادشاهزادهآ محمد داراشکوه؛ پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع؛ روشن آرا بیگم؛ پادشاهزادهآ محمد

~~اورنگزیب بهادر5؛ پادشاهزادهآ مراد بخش؛ گوهر آرا بیگم و از متروکات نواب مهد غلیه که از

~~اشرفی و روپیه و جواهر مرصع الات و سایر اشیا زیاده بر یک کرور بود، نصف به نواب علیه و

~~نصف به دیگر شاهزادهها قسمت فرمودند و مهماتی که بهنوآب ms083 مهد غلیه تعلق داشت بهنوآب

~~علیه مفوض گشته و چهار لک روپیه سالیانه سابق آن خورشید احتجاب افزوده، ده لک روپیه

~~مقرر نمودند.

در اواسط محرم این سال [1041 هاواسط اوت 1631 م] مقرب خان دکنی استیلام عتبهآ

~~خلافت نمودند. بهمراحم پادشاهانه و انعام چهل هزار روپیه سرفراز گردید و اعظم خان که

~~حسبالطلب لشکر را در سندهیر3 گذاشته، بهدر گاه آمده بود، به کورنش استعاد یافت.

در این ولا از عرضداشت سیهدار خان بهعرض رسید که فتح خان پسر ملک عنبر چون

~~دانست که خلاصی او از قید نظام الملکیه1 اضطراری است و هرگاه بهاو احتیاج نداشته باشد، او

~~را باز محبوس خواهد ساخت، پیشدستی نموده نظام الملک را چنانچه پدرش ملک عنبر نظربند

~~میداشت مقید گردانید.

در این سال رکن السلطنت که به گذرانیدن (ایام7) برسات به پاتر شیخ بابو رسیده، درکنار

~~رودخانه که اندک آبی داشت، قراربودن داده بود. اتفاقا آخر روزی باران بشدت باریدن گرفت.

~~نصف شب آب رود طغیانی نمود و از کوه نیز سیلی عظیم بهجانب لشکر روان شد و مردم

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0125.png)

~~رکن السلطنت با امرایی که تعینات معزالیه بودند، بر اسبان بیزین سوار شده، خود را از آن

~~مهلکه برآوردند و قریب دوهزار کس از سپاهی و سوداگر با پاره اسب و شتر در (آن) سیلاب

~~فنا غرق گشتند و از سرکار رکن السلطنت هفت هفت هزار اشرفی و دههزار روپیه با مجموع

~~اسباب توشکخانه و سلاحخانه و فراشخانه و غیر آن آب برد، و در صفر این سال موافق هزار

~~و چهل و یک [1041 هاسپتامبر 1631 م] نصیری خان از قلعهٔ‌ قندهار برآمده به ملازمت

~~فایزگردید و مورد الطاف بی پایان گشت و از اصل و اضافه به منصب چهارهزاری بلندپایگی

~~یافت.

و در ربیع الاول این سال [1041 هلاکتبر 1631 م] به محمد علی بیگ ایلچی ایران خلعت

~~فاخره و فیل با حوضهآ نقره و شصتهزار روپیه و انعام ms084 شفقت نموده فرمودند که

~~به دارالخلافە5آ اکبرآباد رفته. سرانجام سفر عراق نماید که عنقریب رایات جلال متوجهآ آن

~~صوب خواهد گردید و او رخصت آن طرف خواهد یافت و عبدالله خان بهادر را مشمول

~~عواطف ساخته. به لشکر بالاگهات فرستادند.

و هشتم ربیع الثانی این سال [1041 ه/5 نوامبر 1631 م] جشن وزن قمری انتهای سال

~~چهل و یکم از سنین عمر جاوید طراز قرین آرایش و ذات همایون را به طلا و دیگر اشیای

~~مقرری سنجیدند.

در اینروز میمنتافروز نصیری خان را نیز مورد نوازشهایی گردانیده به بالاگهات

~~رخصت دادند و به التماس او ماهی مراتب که در ازمنهٔ‌ ماضیه در عهد سلاطین دهلی شیوع

~~داشت و آنها به حکام دکن داده بودند و حالا در دکن اعتبار تمام دارد و آن را به کسی میدهند

~~که شایستهٔ‌ رعایت عظیمی باشد، عنایت فرمودند و از امرا و منصبداران جمع کثیری بهاو

~~مرخص گشتند و بههرکدام فراخور حال نوازشی به ظهور رسید. [سید] دلاور خان دکنی که

~~بهتازگی در زمرهٔ‌ ملازمان درگاه مسخر گردیده به منصب دوهزار و پانصدی کامیاب گردید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0126.png)

~~در این ولا سید عمر که خواهر نظام الملک در حبالهٔ‌ نکاح او بود و سید علوی1، برادرش و

~~جمعی دیگر از دکنیان روی امید بهاین آستان دولت نشان آورده به عواطف سلطانی و مناصب

~~مناسب حال نوازش یافتند.

و در این سفر سوای خنجر و شمشیر و فیل و مرصع آلات که قیمت مجموع یک لک

~~روپیه بود، دو لک روییه نقد بهیاقوت خداوند خان دکنی و یسرش را بهدفعات مرحمت شد و

~~بهادرجی ولد جادو رای که پیش اعظم خان رفته بود بهدرگاه رسیده، زمینبوس نمود و

~~پیشکش گذرانید و جگدیو رای، برادر جادو رای و جادو رای، نبیرهآ جادو رای که نام قدیمش

~~پتنگ رای است، اعلی حضرت او را بهنام جدش مخاطب ساختهاند، نیز شرف آستانه بوس

~~دریافتند و بهادرجی به منصب پنجهزاری ms085 و علم و نقاره و دیگر مراحم و جگدیو رای و

~~جادو رای مذکور به نوازشات خسروانه سربلند گردیدند و بههر سه پنجاههزار روپیه انعام شد.

و در جمادی الاول [1041 هادسامبر 1631 م] بتهوجی دکنی با برادران و خویشان همراه

~~گهیلوجی و مالوجی به درگاه رسید و بهعنایت خاقانی مباهی گشت.

و فتح خان، پسر ملک عنبر که بعد از حبس نمودن نظام الملک به وساطت یمین الدوله

~~عرضداشتی محتوی بهاظهار دولت خواهی بهدرگاه فرستاده معروض داشت که نظام الملک را

~~بهسبب مخالفت این دولت ابد پیوند مقید ساخته، امیدوار مراحم پادشاهی است و فرمان در

~~جواب صدور یافته بود که اگر در این قول صادق است، نظام الملک را دفع کند.

او بعد از رسیدن فرمان برهان، نظام الملک را به جهته هلاک نموده، شهرت داد که به اجل

~~طبیعی مرده است و حسین نام ده ساله او را جانشین پدر ساختند و حقیقت واقعه را

~~عرضداشت کرده، مصحوب معتمدی از نوکران خود. در این ولا بهپایهٔ‌ سریراعلی فرستاد و

~~فرمان بهنام او نفاذ یافت که اگر فیلانی را که درون قلعهآ دولت آباد است، برده. عنقریب از کمی

~~آذوقه ضایع خواهند شد. با نفایس جواهر و مرصع آلات نظام الملک با پسر کلان خود به درگاه

~~فرستد، ملتمسات او به انجاح مقرون خواهد شد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0127.png)

~~نقل نعش متبرکهآ نواب مهد علیه از برهان پور به (دارالخلافه1آ) اکبر آباد

~~در این وقت [17 جمادی الاول 1041 ه/11 دسامبر 1631 م ) نعش متبرک نواب مهد غلیه را

~~مصحوب پادشاهزادهٔ‌ محمد شاه شجاع، روانهٔ‌ دارالخلافه نمودند و حکم شد که هر روزه در

~~راه آش و زر بسیار بهفقرا و مساکین بدهند و زمین مرتفع که در نهایت نزاهت جنوب رویهٔ‌

~~اکبرآباد واقع است و پیش از این منزل راجه مان سنگه بود. در این وقت بهراجه جی سنگه

~~نبیرهآ او تعلق داشت، برای مدفن آن فردوس مسکن اختیار ms086 نمودند. اگرچه راجهآ مذکور به طبیت

~~خاطر پیشکش می کرد. اما حضرتاعلی از روی احتیاط که در امور دینیه لازم است، در عوض

~~آن منزل عالی از خالصهآ شریفه بهاو مرحمت فرمودند و بعد از رسیدن نعش به اکبرآباد. پانزدهم

~~جمادی الثانی (1041 ه/15 ژانویهآ 1632 م] سال آینده نعش متبرک را به خاک سیردند.

و متصدیان دارالخلافه به حکم همایون عجالةالوقت، تربت آن جهان عفت را ازنظرها

~~پوشیدند و گنبد و عمارت عالی طرح انداختند و معماران صنعت پیشه چهل لک روپیه براورد

~~صرف عمارت عالی نمودند.

~~فرستادن یمین الدوله به بالاگهات

~~چون سلطان محمد عادل خان، والی بیجایور از خوردسالی و اغوای همنشینان بالتخصیص

~~خواص خان از منهج اطاعت که سلک دیرینهٔ‌ والد2 او بود، پا3 بیرون گذاشت. حضرت

~~شاهنشاهی یمین الدوله آصف خان را به جهت بیدار ساختن او از خواب غفلت بهاین مهم تعیین

~~فرموده، مقرر نمودند که اگر عادل خان پیشکش لایق بهدرگاه فرستاده، قلعهٔ‌ پرینده را حوالهآ

~~اولیای دولت کند، دست از استیصال او باز دارد و الا ولایتش را پایمال لشکر منصور گردانیده،

~~هرقدر که تواند داخل ممالک محروسه نماید و مابقی را خراب سازد و آن والاقدر را گرانبار

~~عواطف بادشاهانه ساخته، رخصت فرمودند و به آصف خان جمعی از اعیان دولت و امرا و

~~منصبداران و دکنیان مرخص شدند و از خلعت و خنجر مرصع و اسب و فیل و زر آنچه

~~درخور هرکس بود، عنایت شد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0128.png)

و فرمان صدور یافت که رکن السلطنت با امرای تعیناتی1 خود و نصیری خان با سپاه

~~تلنگانه به لشکر فیروزی ملحق شوند و یکهزار سوار تفنگچی و چهارهزار پیادهآ برقانداز

~~به ارابهای توپ و فیلان هتنال و یکهزار احدی تیرانداز نیز همراه گردانیدند.

و مهر اوزک که حوالهآ یمین الدوله بود، آن عالی مکان یکروز قبل از رخصت [13 دسامبر

~~1631 م] به حضور اشرف آورد و حضرت شاهنشاهی بهنواب غلیه سپردند ms087 و از این تاریخ

~~مهر نمودن فرامین بهنواب عغلیه تفویض یافت.

در این ولا حکیم مسیح الزمان و خواجه جهان استدعای زیارت حرمین (شریفین2) نموده

~~رخصت یافتند و چون حضرتاعلی بعد از جلوس نذر فرموده بودند که مبلغ پنج لک روپیه

~~به مستحقین حرمین مکرمین بفرستند. به متصدیان صوبهٔ‌ گجرات فرمان رسید5 که دو لک و

~~پنجاههزار روپیه را متاع باب بر عرب خرید نموده، حواله مشارالیه نماید تا بعد از فروخت،

~~اصل را با نفع بهاهل استحقاق این اماکنه مشرقه قسمت کند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0129.png)

وقایع سال پنجم جلوس همایون اعلی حضرت

~~سوم رجب این سال [1041 ه/25 ژانویهآ 1632 م] جشن وزن شمسی انتهای سال چهلم از

~~عمر ابد پیوند آراسته گشت و ذات اقدس را به طلا و دیگر اجناس معهوده وزن نمودند. در این

~~بزم خجسته پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع که به رسانیدن نعش نواب مهد علیه به درالخلافه مأمور

~~شده بودند بعد از انصرام (نمودن) آن مهم معاودت نموده، بهدرگاه رسیدند.

در این ولا از پیشکش قاسم خان، صوبهدار بنگاله سی و سه فیل و بیست و هفت کونت

~~مخصوص آن ملک و یکصد شتر و چهل من عود و اقسام امتعه و نفایس بنگاله که قیمت

~~مجموع زیاده بر دو لک روپیه شده، ازنظر گذشت و در این ولا جواهر و مرصع آلات و اقمشه

~~و فیلان نظامالملک را که فتح خان صاحب آن همه پیشکش2 مصحوب (عبدالرسول، پسر کلان

~~خود به درگاه فرستاده بود، ازنظر گذشت و قیمت مجموع هشت لک روپیه شد) عبدالرسول

~~مورد مراحم سلطانی گشت.

حقیقت لشکر یمین الدوله آن که چون آن جناب به یک منزلی قلعهٔ‌ بهالکی رسید، وقت

~~سواری (قوز5) یساول را فرستاد که به حوالی قلعهٔ‌ مذکور رفته، بر ارادهآ قلعهدار اطلاع حاصل

~~کند و چون او در اثنای راه بر گشته، ظاهر ساخت که اهل قلعه در عافیت بر روی خود

~~ستهاند5 و به توب و ms088 تفنگ آتش جنگی افروخته. پمین الدوله یاقوت خان را با دکنیان و نصیری

~~خان را و مجموع فوج منقلا به تسخیر آن تعیین نموده و معتمد خان بخشی لشکر خود را

~~با جمعی از منصبداران به کمک فرستاد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0130.png)

و کارطلبان قلعه را در میان گرفته، شروع در پیشبردن ملچارها کردند و چون دانستند که

~~فتح آن به محاصره زود میسر نخواهد شد. قرار دادند که شب بهکمند و نردبان بر بالای آن

~~برآمده، مفتوح گردانند. اهل قلعه بر این اراده وقوف یافته، درون باختند و در تاریکی شب از

~~طرفی که ملچار نداشت بهدر رفتند و دلاوران از هرجانب بهدیوار برآمده دست تسلط بهاسیر و

~~غارت گشادند و غنیمت بسیار گرفتند.

و اصالت خان که بر دیگران سبقت ورزیده به قلعه برآمده بود، رفته بر بالای تخت چوبینی

~~که در آن جا بود، استاد. ناگاه پارهآ حقهآ (اسباب1) آتشبازی که در زیر آن بود، آتش گرفت،

~~تخت با اصالت خان بههوا پرید و به حراست ایزدی، درون قلعه در جایی که کاه بسیاری

~~بر روی زمین ریخته بود، افتاد و اگرچه پارهای از دست و روی او سوخت، اما اسیب جانی

~~نرسیده.

و مقارن این حال به مسجدی که پرباروت بود، نیز آتش درگرفت و پرانید و جمعی را

~~هلاک گردانید و چون یمین الدوله مأمور بود که اگر فتح خان، پسر کلان خود را با پیشکش

~~بهدر گاه بفرستد، آنچه از ولایت نظام الملک مسخر کرد و بهمردم او حواله نماید. به یمین الدوله

~~خبر رسیده بود که پسر کلان خویش3 را با پیشکش به درگاه فرستاده. قلعه را با توابع به شخصی

~~که از جانب فتح خان حراست قلعهٔ‌ اودگیر مینمود و قرب و جواری داشت، سپرد.

و از5 آن جا لشکر متوجه پیشتر5 گردید و چون به ظاهر2 سلطان پور که شهر گلبرگه متصل

~~است، رسید. مخالفان خلاصهآ متوطنان را بهقلعهآ گلبر گه که آن ms089 را بهاسباب قلعهداری استحکام

~~داده بودند، درآوردند و جمعی پامال مواشی بهخندق یناه بردند و جمعی سیاهیان حصار شهر

~~را مستحکم ساخته، مستعد جنگ شدند و روز دیگر اعظم خان و عبدالله خان و چندی دیگر از

~~امرا (و منصبدار) به صوابدید یمین الدوله بهحوالی قلعه رفتند و هرچند از قلعه وحصار شهر

~~توپ و تفنگ باریدن گرفت، جلو انداخته، بر سر سواری حصار شهر را گرفتند و قتل و اسیر

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0131.png)

~~بسیار نموده، انچه یافتند، تاراج نمودند و جمعی از بهادران از درون خندق نیز اسب بسیار

~~برآوردند. یمین الدوله که اشتغال به تسخیر قلعهآ مذکوره را هم موجب تضییع لشکر بود و هم

~~باعث تعطیل در مقصد صلاح ندیده. آخر روز اعظم خان را با رفقا به لشکر طلبید و از آن جا

~~کوچ نموده

در کنار آب بهنواره1 دایره کرد (و آن جا شأن لشکرگاه گردانید2). لشکر غنیم که آن طرف

~~خندق در پناه حصار بیجایور فرودآمده بود، مر روز از خندق گذشته، صف می کشید و از

~~طرفین هنگامهآ جنگ گرم میگردید و بهادران با آن که از قلعه توپ و تفنگ و بان و ضربزن

~~مانند صاعقه میریخت، مقهوران را پیشانداخته تا پای قلعه میدوانیدند. چون کاه و هیمه دور

~~بود، یمین الدوله هر روز فوجی را برای نگاهبانی اهل اردو که (برای) بهآوردن هیمه و کاه

~~می رفتند، می فرستاد و بهسبب آن که لشکر عظیم و دولت بی شمار بود و هیمه را از قرار واقع

~~محافظت کردن میسر نمیشد. بعضی که متفرق می گردیدند، مقهوران فرصت یافته، دستبردی

~~می نمودند و در مدت اقامت آنجا چهار مرتبه میان لشکر منصور و مخالف جنگ نمایان روی

~~مم داد2 و هربار اولیای دولت بهنصرت مخصوص گشتند و در این جنگها از اعیان بیجاپور

~~سکندر علی، پسر رندوله که میر شمشیر عادل خانیه بود و چندی دیگر بهقتل رسیدند.

مجملا در اتام محاصره همیشه ms090 نوشتجات مصطفی، داماد ملا محمد لاهوری نهانی

~~به یمین الدوله میرسید و پیغام میکرد که من قلعه را بهشما میدهم و از طرفی که محافظت آن

~~به عهدهآ من است، مردم پادشاه را بهقلعه درمیآورم و در این باب قسمهایب مغلظه یاد می کرد

~~و در خلف وعده عذری تمهید میداد. اواخر بعد از رد و بدل بسیار قرار یافت که مصطفی

~~خان با خیریت خان حبشی، عموی رندوله پیش یمین الدوله آمده، مدعات5 خود را بگوید و

~~ارکان صلح را به قرار دادن (صلح2) پیشکش و انقیاد حکم پادشاهی استحکام دهد. به موجب

~~این قرار داد هردو از قلعهٔ‌ بیجاپور برآمدند. یمین الدوله مجلس بزرگانه ترتیب داده، اعیان

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0132.png)

~~دولت قاهره را تکلیف حضور نمود و نصیری خان را تا کنار اردو به استقبال فرستاده، آنها را

~~به مجلس آورد.

و بعد از گفت و شنید1 مقرر گردانید که عادل خان مبلغ چهل لک روپیه از جواهر و

~~مرصع آلات نفیسه و فیلان و نقد پیشکش سامان کرده، حوالهآ دولت خواهان نماید و دیگر قدم

~~از جاده اطاعت بیرون نگذارند و عهدنامه بر طبق این مقدمات تحریر یافت و مصطفی خان و

~~خیریت خان در آخر مجلس بهادر خان و یوسف محمد خان را که در میدان جنگ بهدست

~~بیجایوریان افتاده بودند. چنانچه سابق ذکر یافت، به دولتخواهان سپرده مرخص گشتند .

و یکی از معتمدان یمین الدوله را همراه بردند که عهدنامه (را) بهمهر عادل خان

~~نویسانیده، مصحوب او بفرستند. روز سوم کس یمین الدوله را رخصت نموده، پیغام کردند که

~~عهدنامهای بهدست وکلای خود خواهم فرستاد. روز دیگر وکلا آمده التماس بعضی مطالب

~~نمودند. چون ملتسمات نزدیک بهکار بود، (یمینالدوله1) قبول کرد و قرار یافت که فردا

~~عهدنامه را در دست کرده بیاورند. وقت رخصت یکی از آنها که محرم مصطفی خان بود،

~~نوشته. او را چنانچه دیگری بر آن اطلاع نیابد پیش یمین الدوله انداخته رفت. ms091 مضمونش این که

~~چون خواص خان دانسته که لشکریان شاهی بهاین سبب که آذوقه در لشکر نمانده و آوردن

~~کاه و هیمه از راه دور باعث محنت مردم و تعب دواب است، زیاده بر چند روز تاب توقف

~~ندارد و بهافسانه و افسون روز می گذارند.

مجملا چون در بیست روز محاصرهٔ‌ بیجاپور غله از هیچجا نرسید و مقهوران پیش از

~~رسیدن لشکر پادشاهی مواضع معمورهآ اطراف شهر را ویران ساخته، غلهها را به دوردست برده

~~بودند و آذوقه که امرا و لشکر همراه داشتند، در اندک روزی صرف شد و عسرت تمام به حال

~~مردم راه یافت، چنانچه غله سیری بهیک روپیه رسید8 و چهار پایان لاغر و زبون شدند و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0133.png)

~~دولت خواهان مصلحت در این دیدند که از ظاهر بیجاپور کوچ کرده به ملک معمورهآ غنیم

~~درآیند، تاهم لشکر آسوده شود و هم ولایت آباد مقهوران خراب گردد و به آن عزیمت

~~بمسمت رای باغ و مرج که از محال آباد آن ملک است، متوجه شدند و هرجا آب و علف

~~و غله می یافتند، فرودآمده، لشکر را بتاخت اطراف می فرستادند، تا اثری از آبادی

~~نمی گذاشت و بهاین طریق از هر راهی که عبور می کردند، (دو) جانب آن را خراب کرده

~~می گذاشتند.

و چون خلاصهٔ‌ ملک غنیم پامال2 گشت و سپاه از محنت عسرت برآمد و ایام برسات

~~نزدیک شد، یمین الدوله از کتل بیر که داخل ملک پادشاهی است، فرودآمده، درپای آن منزل

~~نموده ، قریب پانزدههزار سوار غنیم که تا قلعهآ شولاپور (دنبال لشکر پادشاهی می آمدند

~~برگشته به جانب [بیجاآپور2) رفتند.

از واقعهآ حضور همایون آن که راو ستر سال، نبیرهآ راو رتن که از امرای عمدهآ این دولت

~~بود، بعد از مردن او بهدرگاه آمده، زمین بوس نموده و چهل فیل که از او جد او مانده بود،

~~پیشکش گذرانید و از آن میان هژده فیل (بهقبول موصول شد ms092 و دو لک پنجاههزار روپیه

~~مبصران قیمت کردند و از آن جمله هشت فیل2) داخل فیلان خاصه گشت و او مورد مراحم

~~سلطانی شده، از علم و نقاره سربلندی یافت.

~~نوروز جهان افروز

~~جشن نوروز (این سال روز7 شنبه8) بیست و هشتم شعبان موافق هزار و چهل و یک

~~[41 10 ه/20 مارس 1632 م] منعقد گشت و بهرجی، زمیندار ولایت بگلانه با پسران و برادران

~~به استانبوس رسید و سه فیل و چند اسب و پاره مرصع الات پیشکش گذرانید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0134.png)

در این سال شیر خان، زمیندار قوشنج1 به درگاه خلایق پناه ملتجی گشت. آبای او در سلک

~~ملازمان این دودمان خلافتنشان انتظام داشتند (و یدرش 2) در عهد جنت مکانی از شاه بیگ

~~خان، حاکم قندهار که به خطاب خان دورانی سرفرازی یافته بود، رنجیده بهعراق رفت و شیر

~~خان در آن جا نشو و نما یافته. بعد از آن که شاه عباس صفوی فرمانفرمای ایران2 بر سر قندهار

~~آمده، آن ولایت را به تصرف درآورد. شیر خان را به حکومت قوشنج و ایالت الوسات افاغنهآ آن

~~نواحی فرستاد و او در آن جا مستقل گشته. بعد از رحلت شاه جم جاه از زیادهسری و غرور

~~نسبتی که در خدمت شاه صفی درست کرده بود، چنانچه بایست اطاعت علی مردان خان

~~[زیک5] که حکومت قندهار داشت، نمی نمود و تجار و مترددین ظلم و تعدی بسیاری

~~(می کرد5). لهذا علی مردان خان برای استیصال او جویای قابو بود.

تا در سال گذشته که شیر خان از افغان کوهستان نواحی قوشنج لشکری جمع کرد، به قصد

~~آن که تاختی بر سر زمینداران حوالی سوبی1 و گنجابه برده و غنیمتی بهدست آورد و جمع

~~قلیلی را به محافظت قلعه و نگاهبانی عیال و اموال خود گذاشته، متوجهآ مقصد گردید. علی

~~مردان خان فرصت یافته، با چهلهزار سوار از نوکران خود زمینداران نواحی قندهار را یلغار

~~کرده، صبح بهقلعهآ قوشنج رسید ms093 و سرسواری گرفت و جمع ما یعرف شیر خان را بهدست

~~آورد و عیال او را اسیر ساخته به قندهار فرستاده، خود در آن جا توقف نمود.

چون این خبر بهشیر خان رسید، بهاستعجال برگشت و علی مردان خان بر سرراه تلاقی

~~فریقین دست داد و جنگ سختی در گرفت. چون افغان بسیاری بر سر شیر خان جمع شده

~~بودند. خان مذکور هراول قزلباش را برداشته کار بر آنها تنگ کرد9 علی مردان خان از

~~مشاهدهآ این حال با مردم غول جلو انداخت. در این اثنا تفنگی بر پاشنهٔ‌ پای (او) خورده،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0135.png)

~~بر آن جست و علی مردان خان این معنی را مخفی داشته، با وجود (آن) زخم منکر، پارهآ

~~بیشتر راند و ثبات قدم ورزیده، افغانان را شکست داد و شیر خان گریخته به دوکی چتیالی

~~رفت و دیگر چندان که دست و پا زد، کاری نتوانست ساخت و هیچ جا پا قایم نتوانست نمود.

و چاره کار منحصر در توسل بهاین درگاه دید. عرضداشتی مشتمل بر خلوص عقیدت و

~~ارادهٔ‌ آستانیوسی نزد احمد بیگ خان که بهنیابت یمین الدوله حاکم ملتان بود، فرستاد. چون

~~عریضهٔ‌ (نثار) او یه وساطت خان مذکور بهدرگاه رسید. منشور عاطف ارسال داشت و او

~~مستمال گشته روانهٔ‌ بیشگاه خلافت شد و در اوایل شهر رمضان این سال [1041 ه/اواخر

~~مارس 1632 م] احراز ملازمت نموده، اسبی چند درگذرانید و بهخلعت و منصب دوهزاری و

~~انعام بیستهزار روپیه کامیاب گشت.

~~باز گشت رایات (عالیات3) از برهان پور به مستقر الخلافت اکبر آباد

~~چون باعث توجهآ رایات اقبال به برهانپور، قلع بیخ و بن خان جهان و رفع فساد افاغنه بود. این

~~معنی خاطر خواه بهفعل آمد و نظام الملک بهشامت حمایت، و اعانت آنها از دولت و حیات

~~مایوس گشت.

و بیجاپوریان نیز به وبال اعمال خود گرفتار گشتند و تمامی مملکتشان که هرگز بیم

~~اسبان لشکر پادشاهی به سرحد آن نرسیده ms094 بود، پایمال عساکر اقبال شد و نیز بهسبب وقوع

~~قضیهٔ‌ نامرضیه نواب مهد علیه توقف در برهانپور بر خاطر فیاض گران بود، توجهآ رایات

~~جهان گشا به دارالخلافه مقرر گشته.

در این وقت نهضت به آن صوب واقع شد و در منزل اول یکصد اسب عراقی با پاره

~~اسباب که مردم محمد علی بیگ ایلچی از ایران برای او آورده بودند و او به طریق پیشکش از

~~دارالخلافه به درگاه فرستاده بود، ازنظر گذشت و خلعت فاخره و یک لک روپیه مصحوب1

~~کس مشارالیه برای او فرستادند و به کس او و همراهانش چهارهزار روپیه انعام شد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0136.png)

و عبدالرسول پسر فتح خان را بهانواع مراحم نواخته رخصت انصراف بهدولت آباد دادند و

~~مصحوب او خلعت و شمشیر مرصع و فیل خاصه با مادهآ فیل برای پدرش فرستادند.

و در اوایل شوال این سال [1041 هلاواخر آوریل 1632 م] که حوالی کالی بهیت مضرب

~~خیام بود. بهیم سین، زمیندار آن نواحی به استانبوس مفتخر گشته، دو فیل پیشکش گذرانید.

چون به خاطر ملکوت ناظر پرتو افکند که مهم دکن چنانچه باید از اعظم خان متمشی

~~نمی گردد و به مهابت خان خانخانان سپهسالار که به صوبهداری دارالملک دهلی مفوض بود،

~~فرمان صادرشد که صاحب صوبگی کل ولایت خاندیس و دکن بهاو مقرر شد، بزودی روانهآ

~~درگاه گردد که از حضور مرخص خواهد شد و یمین الدوله با اعظم خان و سایر امرا و

~~منصبداران که همراه آن آصفجاه معین شده (بودند1)، به درگاه طلب داشته.

و بعد از وصول موکب منصور (به) گوالیار جمیع از محصوران آن زندانخانه را که

~~تقصیرشان قابل حبس مؤید نبود، آزاد گردانیدند.

و در ذی قعدهآ این سال [1041 هامه - زوئن 1632 م] در نواحی دارالخلافهٔ‌ اکبرآباد مهابت

~~خان خانخانان ملازمت نموده، یکهزار مهر نذر گذرانید و نه فیل پیشکش گذرانید، دو فیل

~~مقبول افتاد و مشارالیه را بهانواع مراحم نواخته به صاحب صوبگی ms095 کل دکن فرستادند و محمد

~~علی بیگ ایلچی که ییشتر بهدارالخلافه مرخص گشته بود. چنانچه مذکور شد به کورنش

~~مستسعد گشت و صفدر خان، حاکم دارالخلافه با جمعی که در اکبرآباد بودند، به ملازمت

~~مشرف گشتند و یمین الدوله و رکن السلطنت با همراهان از دکن رسیده احراز ملازمت نمودند.

~~وصول موکب جاه و جلال به دار الخلافهآ اکبر آباد

~~خاقان ملک ستان غرهآ ذی الحجهآ این سال [1041 ه/19 ژوئن 1632 م] قرین دولت و اقبال

~~داخل دارالخلافه شدند و بهزر و سیم نثار عالمی کامیاب امید گشت. در این ایام بشیر خان3

~~مذکور را بیست هزار روپیه انعام شد و میر صابر که برای رایج ساختن سکه و خطبه بهنام نامی

~~و القاب حضرت4 خلافت پناهی به دولت آباد رفته بودند، به پیشگاه حضور رسیده. چند اشرفی

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0137.png)

~~و روپیهآ مسکوک به سکهآ اشرف که فتح خان مصحوب او فرستاده بود، ازنظر گذرانید.

~~مولود سال اول رحلت نواب مهد غلیه (مغفوره1)

~~و چون در این اوقات یکسال از ارتحال نواب مهد علیه منقضی گشته بود. حکم شد که در سر

~~سال رحلت بهجهت اموات مقرر است، در انجام نمایند. متصدیان بیوتات سرکار خاصهٔ‌ شریفه

~~در صحن روضهٔ‌ منوره، خیام فلک مثال بریا نموده، بساطی عالی گسترده و از اطعمه و اشربه و

~~تنقلات و حلویات و عطریات بیش از آنچه قیاس توان کرد، مرتب ساختند و فضلا و صلحا و

~~مشایخ و حفاظ را جمع نموده، مجلس عالی ترتیب دادند.

حضرت شاهنشاهی به آن محفل قدس [19 ژوئن 1632 م] تشریف فرمودند و جمیع امرا

~~و اعیان و اکابر و اشراف و اهالی و موالی از ملتزمان رکاب ظفر انتساب و جمعی که از اطراف

~~ممالک محروسه به جهت تهنیت فتوحات تازه و بازگشت رایات جلال از یورش سه سال2 دکن

~~به مستقرالخلافه آمده بودند، در آن مجلس متعالی بهشرف حضور سلیمان زمان رسیده.

فاتحهآ آمرزش آن ms096 بلقیس دوران منزلت خواندند و حضرت خاقانی بهسبب کثرت ازدهام

~~به خلوت تشریف فرمودند2 و یمین الدوله را مأمور ساختند که بهارکان سلطنت و اعیان دولت و

~~محمد علی بیگ ایلچی صدرنشین گردد و سایر اکابر و امرا به ترتیب درجات بنشینند.

خادمان بارگاه عظمت خوان نوال گسترده، باب طعام به روی خاص و عام گشادند و

~~اقسام اطعمه و اشربه و حلویات و عطریات چیدند و از جمله یک لک روپیه که برای خیرات

~~مقرر شده بود، پنجاههزار روپیه بهفقرا و مساکین انفاق نمودند و پنجاههزار روپیه دیگر برای

~~فردای آن مخصوص مخدرات تتق عصمت بود، به صلحات و مستورات قسمت یافت.

~~مقرر شد که بعد از این سالی که رایات اقبال در دارالخلافه اقامت داشته باشد، پنجاههزار

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0138.png)

~~روپیه و در غیبت موکب همایون دوازدههزار روپیه در شب عرس آن آسیه مرتبت، نصف

~~به مستحقین و نصف به مستحقات خیرات نمایند.

~~به مکتب نشستن پادشاهزادهآ مراد بخش

~~و به فاصلهٔ‌ چند روز جشن مکتبنشین پادشاهزادهآ مراد بخش ترتیب یافت و ملا میرک شیخ

~~هروی را به معلمی معین فرمودند. در این ولا میر برکه که به ایلچی گری به عراق رفته بود، از

~~ایران برگشته، به پیشگاه حضور رسید و چند اسب عراقی با اقمشهآ آن دیار پیشکش نمود.

~~رسیدن وقاص حاجی ایلچی بلخ به درگاه معلی

~~وقاص [حاجی)، ایلچی نذر محمد خان، والی بلخ و بدخشان احراز ملازمت نموده، نامهآ نذر

~~محمد خان را با ارمغانی که قیمت آن پانزدههزار روپیه شد، گذرانید و مشمول عواطف

~~خسروانی گشت و بعد از دو روز سی و پنج اسب و سه زره و ده شتر نر و ماده و پسرش هزده

~~اسب و یک قطار شتر پیشکش بهنظر انور درآورد و سیهزار روپیه بهاو و دههزار روپیه

~~به پسرش انعام شفقت شد. محمد علی بیگ ایلچی پارهای از نفایس ایران پیشکش نموده

~~به خلعت فاخره و انعام شصتهزار ms097 روییه کامیاب گردید و بهرفقای او دههزار روپیه انعام شد.

~~فتح بندر هوگلی

~~در زمان سلاطین سابقە4آ بنگاله، جمعی از سوداگران فرنگ که سکان (سراندیب4) بودند و

~~به ساتگانو آمد و شد داشتند و به بهانهآ آن که برای خرید و فروخت جای ضرورت است. در یک

~~کروهی موضع مذکور برکنارخور به طریق بنگالیان خانهآ چند ساختند و بهمرور ایام فرنگی

~~بسیار جمع آمده، خانهای بسیار متین، مستحکم بهاتمام رسانیدند و توپ و تفنگ و دیگر ادوات

~~جنگ مضبوط گردانیدند. یک طرف معمورهآ مذکوره خور دریای شور بود و سه طرف دیگر را

~~خندق کنده از خور آب در آن انداختند. بعد از چندگاه معمورهٔ‌ کلانی شد و به بندر هو گلی

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0139.png)

~~نامزد گردید. مدار آمد و شد جهازات فرنگ بر آنجا شده، بندر ساتگانو از رونق افتاد و

~~فرنگیان هوگلی و دنهاو1 فرنگیهای و پرگنههای بندر مذکور را که هردو جانب خور واقع

~~است، به قلیلی اجاره گرفته، عمل می کردند و رعایای آن موضع بعضی را بهعنف و جمعی را

~~به تطمیع نصرانی ساخته، در جهازات خود بهفرنگ میفرستادند. این عمل شنیع بهمخصوص

~~ساکنان محال اجاره بود و بلکه بر هر که از مردم پرگنات کنار آب دست مییافتند، اسیر کرده

~~میبردند.

چون قبل از جلوس وقتی که اعلی حضرت به بنگاله تشریف فرموده بودند، این ماجرا

~~به عرض رسیده بود. بعد از جلوس که قاسم خان را به صوبهداری بنگاله فرستادند. وقت

~~رخصت به تاکید فرموده بودند که بعد از فراغ مهام ضروریه در هدم معابد و منازل و برانداختن

~~آن ضلالت کیشان سعی نماید.

خان مذکور لوازم این جهاد نموده. در شعبان [1041 هامارس 1632 م] سال گذشته، پسر

~~خود را با اللهیار خان که در حقیقت سردار او بود و دیگر مردم کمکی بنگاله به تسخیر هوگلی

~~فرستاده و بهادر کنبو را که راتق و فاتق مهمات او بود، با جمعیت بهخود به ms098 بهانه ضبط محال

~~خالصه مخصوص آباد به آنجا فرستاده، مقرر ساخت که بهوقت خود را نیز برساند و به واسطهٔ‌

~~آن که مبادا فرنگیان بر شنیدن آمدن لشکر اطلاع یافته، با عیال3 و اموال در کشتیها نشسته

~~بدر روند. شهرت داد که افواج پادشاهی به تاخت و تاراج هوگلی میروند، مقرر نمود که الله یار

~~خان و همراهانش در بردوان که سمت هوگلی است، توقف نمایند و هرگاه خواجه شیر و

~~معصوم زمیندار و صالح کنبو که با جمعیت قاسم خان از راه بندر سرای پور با نواره بهقصد

~~آن که سرراه فرنگیان (ببندند2)، معین گشته بودند. بهموهانه که دهنه خور هوگلی است، خبر

~~نفرستند. اینها3 به یلغار خود را هوگلی برسانند دور برانداختن بنیاد فرنگیان جد و جهد نمایند.

و الله یار خان با رفقا خبر رسیدن خواجه شیر و همراهان او بهدهنه خور شنیده، از بردوان

~~ایلغار نموده. در یک شبانروزی بهموضعی که در میان ساتگانو و هوگلی واقع است، رسیده

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0140.png)

~~فرودامد. در این ولا بهادر خان کنبو با پانصد سوار و پیاده بسیاری از مخصوص آباد ملحق شد

~~و برای بستن دهنه خور به جای (که2) خواجه شیر و غیره با نواره بوده ، رفته میان هوگلی و

~~دریای شور در تنگنایی به کشتیهای نواره یل بست تا جهاز از راه خود به دریای شور درنیاید و

~~راه فرار فرنگیان مسدود گردد.

لشکر اسلام (هم2) از طرف خور با مردم نواره و هم از جانب دیگر به تسخیر بندر هوگلی

~~و استیصال نصاری3 رونهادند و در معمورهٔ‌ این (روی") خندق که بهنای اشتهار دارد، هر کرا

~~دیدند به قتل رسانیدند و غارت نمودند. اللهیار خان جمعی از لشکر را بهدهات و پرگنات دو

~~جانب خور فرستاد تا فرنگیان اجارهدار آن موضع را روانهٔ‌ جهنم گردانید و غازیان بهقتل و

~~اسیر گمراهان پرداختند. زن و بچه عمله نواره آنها را که همه بنگالی بودند، گرفته آوردند.

~~بهاین ms099 سبب قربب چهارهزار ملاح از فرنگیان جدا شده به لشکر منصور آمدند" و این معنی

~~موجب سراسیمگی و اضطرار فرنگیان گشت و مردم یادشاهی قریب سه و نیم ماه1 به محاصره

~~پرداختند و فرنگیان گاه به جنگ مبادرت مینمودند و گاه در صلح میزدند و بهاین روش روز

~~گذرانیده، چشم در راه کمک فرنگی داشتند و از دورویی به تمهید مقدمات مصالحه قیام نموده،

~~(هم) قریب یک لک روپیه بهعنوان پیشکش صلحانه واصل ساختند و هم بهلوازم مجادله

~~پرداخته. قریب شش(هفت12) هزار تفنگچی را که به آنها بودند، بهانداختن تفنگ روا3

~~میداشتند. چنانچه جمیع درختهای (باغی14) که بهادر خان با جمعی کثیر در آن فرودآمده

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0141.png)

~~بودند1، بی شاخ و برگ کردند2.

عاقبت مردم پادشاهی بیلداران گماشته درپیش خندق، جانب کلسیا که عرض و عمقش

~~کمتر از اطراف دیگر بود و آب کمی داشت جرها زده آب دزدیدند و از ملچار اللهیار خان و

~~سید حسن کمونه و بهادر کنبو نقبها دوید و دو نقب را فرنگیان یافته پرکردند و نقب سید

~~حسن تهخانه که نسبت با سایر منازل در متأنت و ارتفاع امتیاز داشت و بیشتری از فرنگیان در

~~آن جا مجتمع گشته بودند، سربرآورد و بهباروت انباشته، مردم پادشاهی در برابر آن صف

~~کشیدند تا فرنگیان از اطراف در آنجا جمع کردند. چون هجوم کردند و هنگامهآ جنگ گرم

~~شد، نقب را آتش دادند و آن عمارت با بسیاری از ضلالت کیشان به آسمان پرید و مجاهدان

~~یورش کردند و جمعی که مانده بودند، بعضی خود را به کشتی ها رسانیدند و پارهای در اب

~~افتاده، غرق گشتند.

در این اثنا خواجهشیر و معصوم زمیندار با مردم نواره رسیده، بسیاری از فرنگیان را غریق

~~گردانیدند و از آن جماعت یک جهاز کلان که قریب دوهزار کس و اموال و اسباب بسیار داشت،

~~به دست مردم پادشاهی افتاد. در انبار باروتی که در آن جهاز بود، آتشزده سوختند ms100 و چند غراب

~~دیگران با جمیع که در آن (سوار) بود، سوزانیدند و ناپاکان را پاک سوختند و از شصت و

~~چهار دوهگهآ کلان و پنجاه و هفت غراب دوصد حلیه و یک غراب و دو حلیه فرنگیان گوره

~~بهاین سبب که از کشتیها که میسوخت، آتش بهپل رسیده، چند کشتی را، سوخته بود و

~~راهی وا شده بهدر رفت و مابقی که از سوختن و غرق شدن سالم ماند، به تصرف غازیان درآمد

~~و از ابتدا تا انتهای جنگ انچه از زن و مرد و پیر و جوان و خورد و کلان فرنگیان کشته شدند

~~و بهباروت پریدند و غرق گشتند و به آتش سوختند قریب دههزار نفس خواهد بود و از لشکر

~~اسلام یکهزار (و چند) کس بهشهادت فایزگشتند و از زن و مرد فرنگی و نصرانی چهارهزار

~~و چهارصد اسیر شدند و قریب دههزار کس از رعایای پرگنات که در قید مخالفان دین بودند،

~~خلاصی یافتند و به جای آواز ناقوس صدای تسبیح و تهلیل بلند گردید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0142.png)

نهم ربیع الثانی این سال موافق هزار و چهل و دو [1042 ه/25 اکتبر 1632 م] جشن وزن

~~قمری اختتام سال چهل و دوم از عمر ابد مدت خاقانی انعقاد یافت و ذات والا را به طلا و

~~دیگر اشیا بهدستور هربار وزن نمودند و در اینروز فرخنده محمد علی بیگ ایلچی ایران

~~خلعت طلادوزی و کمربند مرصع و فیل با مادهٔ‌ فیل که حوضهٔ‌ نقره داشت و چهار اشرفی

~~کلان، یکی بهوزن چهارصد توله، دوم سهصد توله، سوم دوصد توله و چهارم یکصد توله و

~~چهار روپیه با وزن مذکوره شفقت نموده، (رخصت3) مراجعت ایران نمودند و از روز ملازمت

~~تا روز رخصت سه لک و شانزدههزار روپیه نقد و قریب یک لک روپیه جنس بهاو انعام شد.

و اعتماد خان که به مساعدت طالع از عادل خان روگردان شده به این درگاه پناه آورده بود،

~~به ms101 منصب دوهزاری و خطاب قزلباش خان و انعام بیستهزار روپیه نوازش یافت.

~~درآمدن قلعهآ گالنه به تصرف اولیای دولت (قاهره2)

~~چون فتح خان پسر ملک عنبر برهان نظام الملک را بهجهت هلاک ساخت، محمود خان،

~~قلعهدار گالنه سر از متابعت او پیچیده در پی استحکام قلعه شده خواست که قلعه را به ساهو

~~بهونسله که او از کافر نعمتی قدر نوازش این درگاه ندانسته، ولایت ناسک و ترنبک و سنگمنیر

~~و جنیر5 را با ملک کوکن متصرف شده بود.

و یکی از خویشان نظامالملک را که در قلعهای از قلاع آن ممالک محبوس (بود، بهدست7)

~~آورده. دم از خود سری میزد بدهد. خان زمان که بهنیابت پدر خود خان خانان بهضبط صوبهآ

~~دکن و برار و خاندیس میپرداخت. چون بهارادهآ خاطر محمود خان اطلاع یافت، بهقلعهدار آن

~~ملک که به گلانه نزدیک است، نوشت. مشارالیه (را بهمراحم پادشاهی مستمال ساخته،

~~نگهدارد که قلعه را به ساهو بهونسله به سپارد که مشارالیه10) به رسل و رسایل محمود خان را بر

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0143.png)

~~این معنی آگاه گردانید و او قلعهدار مذکور را پیش خود طلبیده. بعد از گفت و شنید بسیار،

~~قرار داد که قلعه را به اولیای دولت روزافزون سپارد و خان زمان بر این معنی مطلع شده،

~~استمالتنامه مصحوب معتمدی نزد محمد خان فرستاد. مشارالیه بر مضمون نوشته،

~~مطلع گشته. مردم ساهو را که برای دادن قلعه طلبیده بود، برگردانید و پسران رشید خود را

~~با وکیل خود همراه خان زمان1 فرستاده. خود در مقام خالی کردن قلعه شد و خان زمان، پسر

~~او را به تجویز منصب درخور آنها و دادن خلعت و اسب و فیل و زر نقد از سرکار پادشاهی

~~مستمال ساخت.

و چون قبل از آمدن آنها فرمان عنایت عنوان را که حضرت شاهنشاهی حسب الالتماس

~~مشارالیه بهنشان پنجهآ مبارک مزین ساخته، با خلعت و خنجر مرصع و اسب برای محمود خان

~~(فرستاده بودند3) مصحوب جعفر ms102 بیگ بلوچ نزد او فرستاده بودند5. در این ولا دیگری از اهل

~~اعتماد را فرستاده، تا جعفر بیگ با جمعیتی که همراه دارد، به قلعه رفته5. فرمان و تبرکات را

~~به محمود خان برساند و سعی نماید که او از آن جا بزودی برآمده به برهان پور برسد و مبلغی از

~~خزانهآ عامره به واسطه علوفهآ احشام و ذخیرهآ قلعه ارسال داشت.

و بعد از رسیدن جعفر بیگ به حوالی گالنه محمود خان استقبال نموده، (فرمان و) تبرکات

~~را گرفت و قلعه را با هشت پرگنه از توابع آن که ییش از قحط و وبا، وقت معموری شش لک

~~روپیه حاصل داشت به جعفر بیگ سپرد و بعد از چند روز بهاتفاق دیگر فرستادهای خان زمان

~~به برهانپور آمد و به منصبی لایق و انعام پنجاههزار روپیه کامیاب گشت و تسخیر این قلعه

~~ضمیمهآ فتوحات این سال گردید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0144.png)

وقایع سال ششم جلوس اشرف موافق هزار و چهل و دو

~~در اوای [جمادی الثانی] این سال [1042 ه/14 دسامبر 1632 م1] چون بیماری رکن السلطنت2

~~که در دولت خواهی و اعتماد به کبرسن رسیده بهامتداد کشیده بود. حضرتاعلی بهرسم عیادت

~~به منزل معزالیه تشریف بردند و عضدالخلافت یکصد قطعهٔ‌ زربفت و مخمل و غیرها به طریق

~~پاانداز و دو فیل و دههزار اشرفی پیشکش گذرانید.

~~به تصرف در آمدن قلعهآ کهاتا کهیری

~~چون بهاگیرت بهیل، سردار منصبداران ولایت کهتاکهیری تابع صوبهآ مالوه است، از کثرت

~~جمعیت و استحکام قلعه آنجا اطاعت حکم سابق مالوه نمی نمود و در صوبهداری نصیری

~~خان نیز مصدر فتنه شد. خان مشارالیه به قصد تادیب او روانه گردید و او به مجرد شنیدن این

~~خبر مضطرب شده بهوسیلهآ سنگرام، زمیندار گنور پیش نصیری خان آمد و قلعه را حواله نمود.

~~خان مذکور با سایر ملازمان درگاه و نوکران خود داخل شد و در آن کفرکده بهافراختن رایات

~~اسلام و انداختن بتخانهها پرداخت.

~~انهدام بتخانههای ms103 ممالک محروسه

~~دوازدهم رجب این سال [1042 ه/23 ژانویهآ 1633 م] جشن وزن (قمری) شمسی انتهای سال

~~چهل و یکم از سنین عمر جاوید طراز آرایش یافت و ذات اقدس را با طلا و دیگر اشیای

~~معهوده سنجیدند5. در اینروز مبارک بهوقاص حاجی، ایلچی" نذر محمد خان بیستهزار

~~روبیه و به پسرش پنج هزار روپیه شفقت شد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0145.png)

و چون پیشتر بهعرض رسیده بود که در بنارس که عمدهترین معابد هنود است، در عهد

~~ماضی بتخانهها احداث یافته، بعضی بهاتمام رسیده بود و پارهآ ناتمام مانده و متمولان کفره

~~می خواهند که بهاتمام برسانند. پادشاه کفرسوز دینیناه فرموده بودند که چه بنارس و چه دیگر

~~ممالک محروسه هرجا بتخانهها1 احداث یافته باشد2، بیندازند. در این ولا از وقایع صوبهآ اله آباد

~~به عروض گشت که هفتاد بتخانه در خطهآ بنارس مسمار شدند.

~~خواستگاری نمودن صبیهآ شاهزادهآ پرویز جهت شاهزادهآ بزرگ (مرتبه3)

~~چون در حین حیات نواب مهد غلیه، پادشاهزاده بزرگ مرتبه محمد داراشکوه و پادشاهزادهآ

~~محمد شجاع به حد بلوغ رسیده بودند و بندگان اشرف به صوابدید آن ملکهآ دوران و مالکهآ

~~جهان دختر نیکاختر شاهزادهآ مغفرتلوا سلطان پرویز را که از طرف یدر نبیرهآ جنت مکانی و از

~~جانب مادر نواسه شاهزادهٔ‌ مغفور سلطان مراد خلف عرش آشیانی است، برای یادشاهزادهآ

~~جلیل القدر و صبیهآ صفیهٔ‌ سلاله خاندان عز و علا، رستم میرزا صفوی را به جهت شاهزادهآ محمد

~~شاه شجاع به خاطر آورده.

از همان وقت در پی سرانجام لوازم آن امرگشته، به متصدیان بیوتات امر فرموده بودند که

~~سامان نمابند در آن اثنا از قصایای فلکی واقعهٔ‌ ناگزیر آن بانوی عظمی روی نمود، این کار

~~خیر یک چند بهعقدهآ تعویق افتاد. در این وقت که یکسال از رحلت نواب مهد غلیه بهانتها

~~رسید. رسم دادن آب و آتش، چنانچه بهجای خود مذکور شد، صورت وقوع یافت.

~~حضرت اعلی متوجه تهیهآ این امر گردیدند و اول به ms104 کدخدایی پادشاهزادهآ بزرگ مرتبه پرداخته. در

~~جمادی الاولی [1042 هانوامبر- دسامبر 1632 م] سال گذشته، در ساعت مختار یک لک روپیه

~~نقد از آن جمله نصف جواهر و نصف امتعه و اقمشه بهرسم ساچق به منزل پردهنشین تتق

~~عفت جهان بانو بیگم، حرم محترم شاهزادهآ پرویز فرستادند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0146.png)

~~جشن ازدواج پادشاهزادهآ جلیل القدر

~~در این اوقات چون ساعت عقد نزدیک رسیده، نواب علیه متکفل سرانجام لوازم این جشن

~~گشتند. آنچه نواب مغفرت آیات مهد غلیه در حین حیات برای کدخدایی پادشاهزادهآ جلیل القدر

~~مهیا ساخته بودند، تتمهآ آن از سرکار نوآب غلیه سرانجام یافت. از نقد و جنس شانزده لک

~~روپیه شد و اواخر رجب این سال [1042 هلاوایل فوریهٔ‌ 1633 م) از جملهآ مبلغ مذکور در

~~اندرون یکصد خلعت به پادشاهزادههای والاتبار و بیگمان عالی مقدار و ازدواج و بنات امرا که

~~از نه پارچه ناقطع کرده بیشتر و از هفت پارچه کمتر نبود و بر اکثر آن از مرصع آلات چیزی

~~گذاشته بودند، لطف نمودند.

و در بیرون پمین الدوله نه دست خلعت فاخره با چهار قب طلادوزی و خنجر و شمشیر

~~مرصع گرانبها و بهچندی از اعیان سلطنت خلعت با چهارقب طلادوزی و به بعضی (از)

~~امرای عمده خلعت با فرجی و به چندی از ایشان خنجر مرصع عنایت کردند. با امرای دیگر

~~و سایر ملازمان درگاه تشریفات بهتفاوت درجات مرحمت فرمودند و مغنیان و مطربان را

~~به خلعت و انعام کامیاب ساختند و آن جهاز دولت طراز را به منزل پادشاهزادهآ جلییل القدر

~~فرستادند و بعد از آن (ستوده) تتق عصمت جهان بانو بیگم جهاز لایق که هشت لک روپیه

~~قیمت داشت و برای دختر نیک اختر خود سامان نموده بود، ازنظر گذرانید و مورد تحسین

~~گردید.

و غره شعبان این سال [1042 ه/11 فوریهآ 1633 م] در غسلخانه مبارک مجلس حنابندی

~~منعقد گشت و از بسیاری شمع و چراغ و مشعل و فانوس عرصهآ زمین ms105 رشک ساحت5 آسمان

~~گردید و چون بهسبب قضیهٔ‌ نامرضیهٔ‌ نواب مهد غلیه نغمه و ساز تا این تاریخ متروک بود،

~~اشارهآ همایون به وقوع آن صدور یافت و چنانچه رسم است، کمربندهای زرتار به حضار تقسیم

~~شد و خادمان حریم جلال خوانها گسترده، گل و پان و ارگجه بهاقسام تنقلات و فواکه

~~به مجلس آوردند و انواع آتشبازی که از جانب عروس آورد و آخر روز برکنار دریای جون

~~نصب نموده بودند، روشن کرده حیرتافزای تماشاییان گشتند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0147.png)

و فردای آن بهامر مطاع، پادشاهزاده محمد شاه شجاع و پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب و

~~پادشاهزادهآ مراد بخش با یمین الدوله آصف خان و سایر امرای سعادت نشان به منزل پادشاهزادهٔ‌

~~بزرگ مرتبه رفته، اول شب آن جلیل القدر را1 به کوکبه و دبدبهآ تمام سوار کرده بهقدر تفاوت

~~مراتب بعضی از امرا سواره و جمعی پیاده به2 رکاب روان گشتند و آن بزرگ مرتبه را در مجلس

~~چهل ستون خاص و عام بهخدمت اشرف آوردند.

و حضرت ظل الهی خلعت خاصه و جمدهر مرصع با پهولکتاره و شمشیر مرصع گران بها

~~با پردله و تسبیح مرواریدی که لعلها در آن منتظم بود و دو اسب خاصه، یکی با زین مرصع و

~~دیگر با زین میناکار و فیل خاصه با یراق نقره و مادهآ فیل که قیمت مجموع چهار لک روپیه

~~بود، به آن جلیل القدر لطف فرمودند و به یمین الدوله خلعت خاصه با چهار قب زردوزی و

~~خنج مرصع با پهولکتاره و بهدیگر اعیان دولت و امرا و مردم روشناس خلعتهای فاخره

~~عنایت نمودند و بهاهل طرب خلاع و انعام مرحمت شد و حسبالامر باغ پایین غسلخانه و

~~زمین در ته درشن را به (کشتیهای3) که در دریای جون بود، چراغان کردند و آلات آتشبازی

~~که از سرکار خاصهٔ‌ شریفه درکنار جون نصب شده بودند، برافروختند و بعد از دوپهر و شش

~~گهری شب که تا آن وقت هنگامه نغمه ms106 و ساز گرم بود. چون ساعت نکاح رسید، قاضی

~~محمد اسلم را طلب فرمودند و (او) در حضور لامع النور خطبهآ عقد خوانده و مهر پنج لک

~~روپیه معین1 گردید. صدای مبارک باد از زمین به چرخ بر این رسید و آوازهٔ‌ کوس و نقارهآ

~~شادمانی از بسیط خاک سر بهافلاک کشید. قدوهآ ارباب سخن ابوطالب کلیم تاریخ این طوی

~~فرخنده را مصرعه:

قران کرده سعدین برج جلال [= 42 10 ه] یافته

و بعد از پک هفته حضرت خلافت پناهی به التماس یادشاهزادهآ جلیل القدر به منزل آن گرامی

~~خلف تشریف بردند و آن بزرگمرتبه از دولتخانهآ معلی تا منزل خود، انواع مخمل گلابتونباف

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0148.png)

~~و ساده و زربفت بوم طلا و نقره و دارایی باف پاانداز کرده، اقسام جواهر و زر و سیم نثار

~~نمودند و انواع نفایس که قیمت آن یک لک روپیه شد، پیشکش گذرانیدند.

و بهتجویز همایون بهیمین الدوله دو تقوز پارچه با شمشیر مرصع و بهعلامی افضل خان

~~دیوان (اعلی1) و سه کس دیگر از عمدهها، خلعت فاخره با چهار قب طلادوزی و به چندی

~~(از) امرا خلعت با فرجی و جمعی از مردم روشناس خلعت فقط دادند. سی و دو لک روپیه از

~~همه جهت صرف این طوی بزرگ شد که قریب صدهزار تومان رایج عراق و یک کرور و سی

~~لک خانی ماوراءالنهر باشد.

~~انعقاد محفل طوی پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع

~~و چون حضرتاعلی خواهش داشتند که زودتر خاطر از ازدواج پادشاهزاده محمد شاه شجاع

~~وایردازند و از این جهت که ماه مبارک رمضان نزدیک بود، مابین عیدین عقد نکاح3 متعارف

~~نیست و ساعت اتفاقی برای کار (خیر4) تا یک سال بهتر از شب جمعه بیست و سوم این ماه

~~اشعبان 1042 هر5 مارس 1633 م] نبود، نواب غلیه را به سرانجام این طوی نیز مأمور ساختند

~~و با آن که فاصلهای فیمابین این دو طوی بزرگ، زیاده بر روزی چند نبود. ms107 به حسن سعی نواب

~~خورشید احتجاب جمیع اسباب بر وجه دلخواه سرانجام یافت و نهم ماه مذکور [شعبان

~~1042 ه/19 فوریهٔ‌ 1633 م] یک لک و شصتهزار روپیهآ نقد و یک لک روپیه را جنس به رسم

~~ساچق به خانهآ رستم میرزا فرستادند.

و چون ساعت عقد نزدیک رسید، شب ینجشنبه بیست و دوم [شعبان 42 10 ه/4 مارس

~~1633 م) از خانهٔ‌ میرزا معزالیه به طریق شایسته حنا آوردند و این مجلس والا در چهل ستون

~~خاصو عام منعقد شد و چراغان و آتشبازی که از جانب آن سلالهٔ‌ خاندان عز و اعتلا در

~~کمال خوبی سرانجام یافته بود، به (عمل2) آمد و حسبالحکم یمین الدوله و دیگر با سایر امرای

~~والاقدر در آن محفل خلدایین نشست و بهرسم جشن سابق دادن کمربندها به تقدیم رسید و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0149.png)

~~خوانهای پان و ارگجه و اقسام تنقلات به ترتیب لایق به مجلس آوردند و صباح آن ده لک

~~روبیه اسباب که پارهای در حین حیات نواب مهد علیه سرانجام یافته بود و بیشتر نواب علیه

~~ساخته بودند. بعد از دادن تورهها1 به پادشاهزادهها و بیگمان و دیگر مستورات که بر اکثر آن از

~~مرصع آلات چیزی گذاشته بودند، به یمین الدوله و دیگر امرای عمده و مردم روشناس خلاع و

~~انعام اهل طرب بهدستور طوی سابق به منزل پادشاهزادهآ کامکار فرستادند.

و اخر روز حضرت شاهنشاهی بهجهروکهٔ‌ چهل ستون برآمدند و یادشاهزادهآ محمد

~~او رنگزیب و پادشاهزادهآ مراد بخش و یمین الدوله با سایر امرا بهامر همایون بهمنزل شاهزادهآ

~~جوان بخت رفته. آن والامقدار را از کنار دریا به خدمت اشرف درآوردند و در این آمدن

~~چراغان و آتشبازی که از آن بهتر ممکن نباشد، بر روی کار آمد.

بالجمله به پادشاهزادهٔ‌ عالی تبار خلعت خاصه و جمدهر مرصع با پهولکتاره و شمشیر

~~مرصع و دو اسب خاصه، یکی با زین مرصع و دیگری با زین میناکار و فیل خاصه ms108 با یراق نقره

~~و ماده فیل که قیمت مجموع ده لک روپیه بود، لطف فرمودند و چون ساعت عقد رسید،

~~قاضی به حضور اشرف خطبهٔ‌ نکاح خواند و چهار لک روپیه مهر قرار یافت. ابوطالب کلیم

~~تاریخ این ازدواج را مصرع:

مهد بلقیس بسر منزل جمشید آمد [- 42 10 ه] یافته

و سلخ ماه [رمضان 1042 ه/12 مارس 1633 م] حضرت اعلی اجابت التماس نموده

~~به منزل آن گرامی نسب5 تشریف بردند و پادشاهزادهآ آدابدان بهلوازم پانداز و نثار پرداخته،

~~جواهر و مرصع الات و اقسام اقمشه ازنظر گذرانیدند و پادشاهزادهآ همایون به یمین الدوله دو

~~تقوز یارچه و شمشیر مرصع و به علامی افضل خان و سه کس دیگر با (خلعت8) چارقب و

~~بهچندی خلعت با فرجی و بهسایر مردم روشناس خلعت تنها شفقت نمودند.

~~تعین شدن تربیت خان به سفارت بلخ

~~چون بهشنیدن خبر شنقار شدن جنتمکانی نذر محمد خان بهقصد تسخیر به کابل آمده بود،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0150.png)

~~چنانچه آمدن و برگشتن او تحریر پافت و بعد از استماع جلوس اشرف وقاص حاجی را سال

~~گذشته به درگاه فرستاد، تا معذرت آن حرکت بی موقع به جا آورد. به خاطر خطیر خطور کرد که

~~یکی از معتمدان را بهرسم ایلچی گری به آن صوب بفرستند و در این ولا تربیت خان را مورد

~~مراحم ساخته بهاین خدمت تعیین فرمودند و بهوقاص حاجی نیز خلعت و اسب با زین طلا و

~~فیل رعایت فرموده، همراه خان مذکور مر خص گردانیدند و نامهآ دوستانه با تنسه قات که قیمت

~~آن یک لک روپیه بود، به مصحوب تربیت خان فرستادند.

~~جشن نوروز گیتی افروز

~~نوروز این سال روز یکشنبهٔ‌ نهم ماه رمضان المبارک هزار و چهل و دو [1042 ه/20 مارس

~~1633 م] آراستگی یافت. نوزدهم شهر مذکور [رمضان ه/30 مارس] رکن السلطنت که از اعظم

~~امرای معتمد قدیم (الخدمت2) بود، به عارضهآ ممتدهآ استسقا رحلت نمود و ابوطالب کلیم تاریخ ms109

~~انتقال آن سعادتمند دارین مصرع:

با امیرالمؤمنین محشور (باد3) [1042 ه] یافتند

و از روز نوروز این سال تا روز شرف [19 فروردین 1012 هش /7 آوریل 1633 م] آنچه

~~از پیشکش پادشاهزادههای کامکار و امرای عالی مقدار مقبول افتاد، هشت لک روبیه قیمت رسید.

~~معین گشتن صفدر خان به ایلچی گری ایران

~~چون شاه صفی صفوی فرمانفرمای ممالک ایران محمد علی بیگ را که از عمدههای آن دولت

~~است، با هدایا و تحف و نامهای مشتمل بر تهنیت جلوس والا فرستاده بود، چنانچه در محل

~~خود ایرادیافت. حضرت خلافت پناهی نیز صفدر خان را که بهقدم خدمت و اعتماد متصف

~~است، ایلچی گری ایران مقرر فرموده. برای ارمغانی چهار لک روپیه حواله نمودند و او را در

~~اواخر شوال این سال [1042 هلاوایل مهآ 1633 م] مشمول عواطف ساخته، رخصت کردند و

~~نامهای مشتمل بر تهنیت جلوس آن عالی دودمان و فتوحاتی که از مبدای جلوس نصیب اولیای

~~دولت شده بود. با فتح قلعهآ دولت آباد که بعد از دو ماه از رخصت خان مذکور به مسامع جلال

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0151.png)

~~رسید و هموز او برای سرانجام بعضی امور در دارالخلافه تو قف داشت، ارسال داشتند.

در ذی قعدهآ این سال [1042 ه/26 مهآ 1633 م1] مجلس عرس نواب مهد غلیه انعقادیافت

~~و مجمر طلایی که کتابه و قبهها و اکثر گلهای او میناکاریست و چهل هزار توله طلا که موافق

~~مبلغ شش لک روبیه باشد، صرف آن شده. بیبدل خان، داروغهآ زرگر خانه، در این وقت

~~با کوکبها و قندیل های میناکاری که بهاهتمام او اتمام یافته بود، آورده ازنظر گذرانید و به حکم

~~همایون بر دور قبر (منور) نصب نمودند و قنادیل و کوکبهای مذکور را بالای تربت آن مهبط

~~نور آویختند و بر روی چبوتره کرسی عمارت مزار خلدآثار که هنوز بنیاد گنبد آن از زمین

~~برنیامده بود، از چهار جانب خیمههای اسمان وسعت و بر دور ms110 آن شامیانههای فلک رفعت بریا

~~کردند و تمامی آن فضا را به بساطهای مزین فرش نموده، مجلسی را که هزار کس را جا باشد،

~~ترتیب دادند.

و اعلی حضرت سر شب با نواب غلیه و دیگر پادشاهزاده و جمیع مخدرات استار عفت

~~تشریف فرموده، تا دوپهر توقف نمودند و بهدستور سابق خوان سالاران خوانهای اقسام اطعمه

~~حلویات و عطریات چیده صلای عام در دادند و بیست و پنج هزار روپیه به مستحقین قسمت

~~نموده، ارباب عمایم را که از اطراف ممالک (جمع) آمده بودند. درخور حال هرکسی5 فرجی و

~~شال داده به دولتخانه معاودت فرمودند و فردای آن آخر روز باز تشریف برده5، تا یک پهر شب

~~نور افزای انجمن بودند و بیستهزار روپیه به مستحقات تقسیم یافت.

~~حمله آوری2 پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بر فیل جنگی

~~ودر اواخر ماه [ذی قعدة) مذکور این سال [1042 ه71 ژوئن 1633 م7] که حضرت شاهنشاهی

~~دو فیل مست خاصه را به جنگ انداختند و فیلان جنگ کنان از مدنظر دور رفتند و اعلی حضرت

~~با پادشاهزادههای جوانبخت به عزم تماشا سوارگشته متوجهآ آن صوب گردیدند و پادشاهزادهآ

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0152.png)

~~کامکار قدمی چند ییش رفته، بادشاهزادهٔ‌ بزرگ مر تبه بر دست راست و پادشاهزادهآ محمد شاه

~~شجاع و پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بر جانب چپ فیلان ایستاده، مشغول تماشا بودند1 و

~~چون فیلان از هم جدا شده، قدمی چند بهعقب گذاشتند و فی الجمله فاصله در میان بههم

~~رسید و یکی از فیلان غنیم خود را دور دیده برگشته به جانب پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب که

~~از دیگر پادشاهزادگان نزدیکتر بودند، دوید.

و آن شیردل اصلا رعب و هراس به خاطر راه نداده از جای بجنبید و چون فیل نزدیک

~~رسیده حمله آورد. به هردو پای بر رکاب ایستاده، برچهه از روی قدرت تمام بر میان پیشانی

~~فیل زدند و فیل بعد از زخم خوردن بار دیگر از روی خشم حمله آورده. اسب آن شهسوار

~~مضمار ms111 جلادت از صدمهٔ‌ دندان فیل که بر کتفش رسید در غلطید و پادشاهزادهآ عالم به مجرد

~~رسیدن زخم اسب از پشت زین جدا شده بر روی زمین ایستادند و بهچستی شمشیر از نیام

~~کشیده به فیل زدن خواستند.

پادشاه زادهآ محمد شاه شجاع از مشاهدهآ این حال اسب جهانیده خواستند تا در این وقت

~~بر فیل که اسب پادشاهزاده را زیرکرده بود، برچهه زنند. چون از بسیاری اتشبازی و سردادن

~~چرخی و بان و دود بهمرتبه بود که کسی، کسی را نمیدید، در اثنای تاختن چرخی، (چرخی2)

~~بر پیشانی اسب خورد و اسب چراغپا شد و آن والاگوهر از اسب جدا شده، نتوانستند که خود

~~را بر فیل رسانند.

و اعلی حضرت چون از دور احوال را بدین منوال دیدند، بهنفس نفیس به آن صوب توجه

~~فرمودند و حکم شد که گرزبرداران و سایر مردم جلو خود را برسانند. در این وقت فیل دوم

~~چون فیل حریف خود را به جانب دیگر مشغول دید، قابو یافته بر او حمله آورد و آن فیل

~~طاقت5 برگشتن و مقابل شدن نیافت. یادشاهزاده را گذاشته روان گردید و فیل دوم سر در دنبال

~~او نهاد، هردو بهدر رفتند. پادشاهزادههای کامکار در کنف حفظ الهی به خدمت حضرت خلافت

~~پناهی رسیدند و بندگان حضرت پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب را در آغوش شفقت کشیده

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0153.png)

~~کشیده به خطاب بهادر نامور گردانیدند و شاهزاده1آ محمد شاه شجاع را نیز تحسین نمودند.

و در اوایل ذی الحجهآ این سال [1042 ه/9 زوئن 1633 م2]) روز چشن آغاز سال پانزدهم

~~از سنین عمر یادشاهزاده محمد اورنگزیب بهادر بود. حضرت ظل الهی آن مؤید بختیار را به زر

~~سرخ وزن کرده، پنجهزار اشرفی که هم وزن آمد، به مستحقین خیرات کردند و بهآن کامکار

~~نامدار خلعت خاصه و جیغهٔ‌ مرصع و تسبیح مروارید مزین به قطعهای لعل و زمرد و کرهآ

~~مرصع و بازوبند مرصع بهالماس و اقسام انگشتری ms112 از لعل و یاقوت و الماس و مروارید و

~~خنجر مرصع با پهولکتاره و شمشیر مرصع و سپر یراق و برچهی مرصع، دو اسب قبچاق، یکی

~~با زین مرصع و دیگری با زین میناکار و فیل خاصه با ماده فیل که قیمت مجموع دو لک روپیه

~~شد، لطف فرمودند.

و چون منصب جلیل القدر صاحب رسالگی جنتمکانی در حداثت سن به بندگان اشرف

~~مقرر بود و ظهر احکام مطاعه به خط همایون و مهر مبارک مزین شد، از راه تربیت ان منصب

~~جلیل القدر بهاین نصرتنصیب تفویض فرموده، ضمیمه الطاف ساخته واز فصحا و شعرای

~~فارسی بیان و بلغا5 و ظرفای هندی زبان هرکه بهنظم یا نثر مهارتی داشت، داستانی در این

~~باب املا نموده بهعرض رسانیدند، صلهٔ‌ لایق یافت. (از آن جمله) بیبدل خان، داروغهآ

~~زرگرخانه را به جایزهآ مثنوی که در این باب گفته بود، بهزر سنجیدند و پنج هزار روپیه پیشکش

~~را با یکهزار دیگر که خزانچیان از روی احتیاط همراه آورده بودند بهاو انعام فرمودند.

~~فتح قلعهآ دولت آباد

~~از فتوحات عظیمیه که در این سال بر روی کار آمد، فتح قلعهٔ‌ فلک مثال دولت آباد است. شرح

~~این داستان بهطریق اجمال آن که چون فتح خان عبدالرسول، پسر کلان خود را با پیشکش به پایهآ

~~سریراعلی فرستاد و افنای نظام الملک را وسیلهٔ‌ دولت خواهی ساخت. حضرت شاهنشاهی

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0154.png)

~~بعضی محال را که پیشتر بهاو متعلق بود و بعد از آن که ساهو بهونسله داخل بندههای درگاه

~~گشت، به ساهو مرحمت شد، به التماس فتح خان باز بهفتح خان عنایت نمودند و این معنی را

~~ساهو دستاویز فساد ساخته به بیجایورپان متوسل گردید و عادل خان بهاغوای او جمعی از

~~عمدههای خود را با لشکری همراه ساهو بر سر فتح خان معین نمود که رفته قلعهآ دولت آباد را

~~از تصرف او برآورند و چون فتح خان بر نظام الملکیه اعتماد نداشت، بهخانخانان نوشت ms113 که

~~محض بهواسطهٔ‌ دولت خواهی درگاه، ساهو سلسله جنبان فساد شده و لشکر بیجاپوریان را بر

~~سر من آورده و به سبب قلت آذوقهآ قلعه از دست من خواهد رفت. اگر شما خود را بسرعت

~~برسانید، قلعه را بهشما حواله نموده، روانهآ درگاه می شوم. خانخانان، خان زمان خلف خود را

~~با جمعی دیگر از مردم پادشاهی بهطریق منقلا پیشتر روانه ساخته، خود نیز از عقب او

~~متوجه شد.

و چون خان زمان به یک منزلی کهرکی رسید، به ترتیب افواج پرداخته روانه گردید2 و چون

~~گهاتی پهولنیری گذشت از جمله هفت هشتهزار سوار غنیم که سرراه گرفته ایستاده بودند.

~~رندوله سردار لشکر بیجاپوریان با سههزار سوار به جانب چپ رفته و ساهوی مقهور با قریب

~~چهارهزار سوار همان جا بودند. بلندی را5 پناه خود ساخته توقف نمود و فوج هراول پادشاهی

~~دلیرانه بر آنها تاخت و غنیم ساعتی ثبات ورزیده، آخر رو بهفرار نهاد و بهادران تا تالاب

~~کهرکی تعاقب نموده، جمعی را عرصه تیغ هلاک ساختند و فوج رندوله که به جانب چپ روان

~~شده بود، بعضی از آن در برابر فوج جرانغار پادشاهی نمودارگشته و دلاوران بر آنها تاختند و

~~آن حیله گران روگردان شده بهفوج خود که (در4) عقب پشته پنهان شده بود، ملحق گردیدند و

~~مردم پادشاهی با وجود قلت استقامت ورزیده، هنگامهآ جنگ گرم ساختند و خان زمان چون

~~خبر یافت، با فوج قول به کمک روان گشت و بعد از رسیدن او جنگ نمایانی شد و مقهوران

~~تاب نیاورده، گریختند و خان زمان قریب چهار پنج کروه تعاقب نموده، جمعی را مقتول و

~~مجروح گردانید و با همراهان برگشته، در دو کروهی کهرکی لشکرگاه ساخت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0155.png)

و بیجاپوریان از وصول افواج قاهره خایف گشته، با فتح خان طرح صلح انداخته.

~~قرار دادند که قلعهٔ‌ دولت آباد برو مسلم باشد و سه لک هون با1 آذوقه به قلعه برسانند و خاطر

~~نشان او ms114 کردند که لشکر پادشاهی را از این کمک کردن بهغیر انتزاع قلعهٔ‌ دولت آباد از تو

~~غرضی نیست و آن متلون مزاج نقض عهد که فطری او بود نموده1 به آن جماعت متفق گشت

~~و چون در قلعه بهسبب فقدان غله، اکثر حیوانات از3 گرسنگی به صحرای عدم شتافتند. عادل

~~خانیه به صوابدید فتح خان در بی سرانجام آذوقه شدند.

خانخانان در ظفرنگر این خبر شنیده بهخان زمان نوشت که هرگاه فتح خان نقض عهد

~~نموده است، به تسخیر قلعه و تأدیب او و تنبیه بیجایوریان همت گمار داشتهآ و رندوله و ساهو

~~را که در حوالی دولت آباد بهسرانجام آذوقه و دیگر لوازم قلعهداری اشتغال دارند، برخیزانیده

~~خود به جای آنها بنشینند و در مداخل و مخارج سرداران معتمد با جمعیت شایسته تعیین

~~نمایلم تا غله به قلعه نتواند رسید. خان زمان بهاین تدبیر صائب عمل نموده، مخاذیل را از

~~احوالی دولتآباد دور کرد. فتح خان، خیریت خان، عموی رندوله با قریب ششصد سوار

~~به درون قلعه برد و به استحکام برج و باره پرداخت و دل بر محاربه نهاده، آمادهآ کارزار گشت.

روزی جمعی از مردم خوش اسبهٔ‌ بیجاپوریان در حوالی لشکر ظفراثر نمودار شدند و خان

~~زمان با امرای دکنی گفت که تا سلاح1 یوشیدن او، آنها را بهخود مشغول دارند و ایشان انتظار

~~نبرده، بر غنیم تاختند و مقهوران گریزان گشته بهلشکر خود دورتر استاده بودند، رسیدند و

~~امرای دکنی که غنیم را قلیل تصور نموده تعاقب کرده بودند، درآویختند. در این اثنا خان زمان

~~خود را رسانیده، آنها را از چنگ غنیم خلاص ساخت و قریب سه کروه مقهوران را عقب

~~دوانید و خون جمعی را بهخاک ریخته قرین ظفر برگشت و عزم محاصره جزم نموده ملچار

~~تقسیم نمود.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0156.png)

خان زمان1 بعد از اطلاع بر این حقایق از ظفرنگر روانهٔ‌ دولت آباد گشت و بعد از ملحق

~~گردیدن بهخان زمان سوار شده، دور ms115 قلعه را ملاحظه نموده و خود در منزل نظام الملک که در

~~نظام پوره متصل به قلعه واقع است، فرودآمد و لشکر را بر اطراف قلعه فرودآورد و چون

~~سرکوب قلعه در کوه پیش کاغذیواره منحصر است، توپهایی را که همراه آورده بود،

~~به آن جا فرستاده. مقرر نمود که به جانب قلعه سر میداده باشند. خان زمان قرار داد که همیشه

~~با چهار پنج هزار سوار مستعد بوده، در (هر) ملچاری که احتیاج کمک شود، بسرعت خود را

~~به آن جا برساند3.

و لشکر منصور اطراف قلعه را قیل نموده و جابهجای ملچارها ساخته بهفتح قلعه کمر

~~اهتمام بستند و بدوانیدن نقب و ساختن کوچهآ سلامت و سرانجام زینه و غیرها پرداختند و فتح

~~خان نظام الملکیه را در کالاکوت گذاشته، خود در مهاکوت قرارگرفت و سایر مردم را در

~~حصار بیرونی که بر دور شهر است و چون عنبر آن را ساخته به عنبرکوت اشتهار دارد، جای

~~داد. با آن که اهل قلعه بهسردادن توپ و تفنگ هر لحظه آتش جنگ ملتهب می گردانیدند. دلیران

~~قلعه گشا به مساعی جمیله روز بهروز نقب پیش میبردند.

در این اثنا یاقوت خداوند خان حبشی سیاهرو ظاهر و باطن که با وجود بندگی درگاه

~~هواخواهی نظام الملک از دست نمیداد. چون میدانست که بعد از تسخیر قلعهآ خانواده

~~نظام الملکیه بالکل خواهد افتاد. پنهانی در صدد تقویت محصوران شد و هرچند سعی نمود که

~~آذوقه و تفنگیی و دیگر لوازم قلعهداری بهمحصوران برساند از خبرداری اهل ملچار و

~~بندوبستی که خان خانان کرده بود، مطلب او به فعل نیامد. چنانچه مکرر غله که از بازار او

~~بهاشاره او بهقلعه می بردند، بهدست افتاد تا دولتخواهی او برملا شد و او اندیشهمند گشت و

~~از این دولت روگردان شد و بهپای گریز که شعار غلامان است، خود را به عادل خانیه رسانید.

و فتح خان بهسبب کجی آذوقه بهخیریت خان و سایر ms116 بیجاپوریان غله نمیداد. رندوله و

~~دیگر مقهوران همیشه در تلاش بودند که آذوقه بهایشان برسانند. روزی قریب چهارصد گاو

~~غله همراه گرفته، وقت غروب آفتاب به حوالی لشکر آمدند و شروع درباناندازی نمودند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0157.png)

~~خانخانان، لهراسب، پسر خود را با جمعی بهمقابله فرستاد. از طرفین جنگ قایم شد. نصف

~~شب رندوله و سایر سرداران لشکر غنیم چهارهزار (سوار) از لشکر خود جدا شده بهبنگاه

~~خان زمان ریختند و چون او خود به ملچار رفته، راو ستر سال را با جمعی از مردم خود (بر سر

~~بنه گذاشته بود و راو مذکور با مردم خود2) و نوکران خان زمان با غنیم مقابله نموده، لوای

~~نصرت برافراخت.

باز (بعد) از دو سه روز افواج مخالف در حوالی لشکر فیروزی نمودار شدند و چون

~~زمین آن طرف یست و بلند بسیار داشت. خانخانان تأکید نمود که مردم جابه جای خود باشند

~~و کسی اسب5 را نتازد و غنیم جرأت پیشامدن نکرد. بعد از یک دو ساعت همه برگشتند، پیش

~~پاقوت خان کافرنعمت و دیگر سرداران مقهور که یکجا نشسته بودند، رفتند و آن سپاه درون و

~~بیرون گفت که بالفعل لشکر پادشاهی از برگشتن شمایان خاطر جمع نموده به خیمههای خود

~~رفتهاند. پسرزادهها و خیل مرا با رندوله و مردم او همراه گرفته کرم و چسپان دستبردی

~~نمایند.

مقهوران علی الغفله دوپهر روز بر سر بنگاه دلیرهمت هجوم آوردند و او با همراهان

~~به مقابله ایستاد و چون رندوله و نبیرههای یاقوت خان خیرگی کرده اسب پیش راندند.

~~دلیرهمت تهور ورزیده، با اکثر مردم خوب پدر خود خانخانان که همراه او بودند، جلو

~~انداخت. مقارن این حال لهراسب نیز با فوج خود به برادر ملحق شد و صفوف طرفین به یکبار

~~حمله آور گشته" نایرهٔ‌ قتال مشتعل گردانیدند و بعد از تلاش بسیار غنیم وخیم العاقبت تاب

~~مقاومت نیاورده رو به گریز نهادند و بهادران تعاقب نموده. در اثنای گذشتن مخالفان از ms117 نهر آبی

~~که درپیش بود، جمع کثیری را علف تیغ ساختند و قرین فتح بهمقر خود معاودت نمودند.

و چون بهخانخانان خبر رسید که قریب سهصد و پنجاه سوار از مردم پادشاهی در

~~ظفرنگر ماندهاند و بیست هزار گاو غله در آن جا هست و به جهت آن که لشکر غنیم در آن طرف

~~منتشر شده، خود را بهلشکر نمیتوانند رسانید. ترکمان خان، تهانهدار ظفرنگر را نوشت که

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0158.png)

~~با مردم خود آن جماعت غله گاوان را گرفته، روانه این جانب گردد. روزی که از ظفرنگر برآید

~~کسی را پیش فرستاده، خبر نماید تا فوجی برای رسانیدن رسد به کمک او تعیین نموده شود و

~~چون ترکمان (خان1) خبر روانه شدن خود فرستاد. خانخانان جمعی از بهادران را پیش راه او

~~روانه ساخت. چون خبر باز رسید که عادل خانیه و نظام الملکیه از امدن رسد خبر یافته

~~به جانب ترکمان روانه شدهاند، خان خانان به خان زمان پیغام کرد که خود را به کمک برساند.

و چون مشارالیه با رفقا به کهرکی رسید، جاسوس خبر رسانید که قریب پنج هزار سوار

~~غنیم که بهطرف رسد متوجه شده بودند. در باغ چنکل تهانه اجتماع نمودهاند. خان زمان قلت

~~موافق و کثرت مخالف را دفعی نگذاشته بهجانب غنیم روانه گشت و مقهوران چون برکمی

~~جمعیت او اطلاع یافتند، دلیر شده از چهار طرف دلاوران را قیل نمودند. خان زمان بهواسطهٔ‌

~~آن که جمعیت متفرق نگردد، تاختن بر غنیم مصلحت ندانست و بر فیل سوار شده پای ثبات

~~استوار داشت و گفت تا تفنگها و گجنالها را که عبارت از بادلجهاست، بر یشت فیلان نصب

~~کرده همراه می گردانیدند، بر غنیم سردادن گرفتند و از هر طرف که مقهوران قدم پیش

~~می گذاشتند، بهادران حمله آورده از جا بر می داشتند.

مجملا از سه پهر روز تا دو گهری شب فیمابین فریقین هنگامهآ جنگ گرمی داشت.

~~چنانچه در آن معرکه جمعی ms118 غنیم کشته شدند و مردم بسیاری زخمی گردیدند و آخر کار

~~مخذولان جگر باخته عنان معاودت بههمان باغ معطوف داشتند و خان زمان در جنگگاه

~~فرودآمد، چون غنیم نزدیک بود، تمام شب بههوشیاری گذرانید و صبح سوارشده و اردو را

~~در میان گرفته روانهٔ‌ مقصد گردید و غنیم بیدل گشته به جانب کهرکی رفت و چون غرض رسد

~~آوردن3 به لشکر بود، متوجهآ تعاقب نشده در موضع بن5 خود را به ترکمان5 خان رسانید.

و خانخانان بعد از این خبر یافتن که فوجی عظیم از لشکر غنیم بهخان زمان مقابله

~~نموده، چون میدانست که او مردم کمی همراه دارد و دلیرهمت را با جمعی از مردم پادشاهی

~~و نوکران خود که مجموع قریب یکهزار و دویست سوار میشدند، به کمک فرستاد. چون آن

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0159.png)

~~جماعت به کهرکی گذشتند، بهفوج غنیم که از خان زمان شکست خورده برگشته بود،

~~برخوردند و از طرفین بهانداختن بان و تفنگ اشتغال نمودند. در این اثنا بهلول مقرر گفت که

~~بالفعل خود را بهاین مردم مشغول داشتن خوب نیست . چون خانخانان اکثر سپاه (را) به این

~~طرف فرستاده و جمعی دیگر نیز به ملچارها گرفتاراند و خود با جمعی قلیل مانده، بهتر آن

~~است که بر سر او تاخت آوریم.

و بهاین قصد روانهآ دولت آباد گشتند و دلیرهمت با همراهان خود را بهخان زمان رسانید و

~~خان زمان در عالم دوربینی از غداری اعدا اندیشیده، دلیرهمت را با همراهان بهخان زمان

~~فرستاده گفت که من با جمعی که همراه دارم، رسد را به لشکر برسانم. چون غنیم برگشته به آن

~~صوب رفته و در ملچارها مردمی کمی هستند، مبادا دستبردی نمایند، تو برگشته خود را

~~به خان خانان برسان و او را با همراهانش در ساعت بر گردانید. فوج غنیم نزدیک به لشکرگاه

~~خان خخانان رسیده. چون ش بود، مصلحت در جنگ ندیدند و قرار دادند که صبح خود را بر

~~لشکر بزنند. ms119 آخر شب5 دلپرهمت با رفقا به خان خانان ملحق گشت و غنیم اطلاع یافته، فسخ آن

~~عزیمت نمود و بهجا و مقام خود (برگردید) و خان زمان رسد را سالم و غانم به لشکر رسانید

~~و در این اوقات گهیلوجی (هم) متل یاقوت خان روگردان شده بههم جنسان ناکس خود

~~پیوست و چون دو برادران خورد او به7و نرفته، پیش خانخانان آمدند. خان خانان به هردو

~~خلعت و اسب و فیل از سرکار پادشاهی داده، مستمال ساخت.

مرتبهآ دیگر باز غنیم در اطراف لشکر نمودار شد و قریب پنج هزار سوار مقابل ملچار خان

~~زمان و چندی دیگر آمده. شروع در باناندازی کردند و دوهزار و پانصد سوار بالای او پر کهتکه

~~برآمده، پارهآ آذوقه همراه آوردند که چون افواج پادشاهی با مردم ایشان به جنگ مشغول شوند،

~~آن (را به) اندرون حصار بفرستند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0160.png)

خان خانان از این معنی خبر یافته به خان زمان و دیگران پیغام کرد که اکثر مقهوران شوخی

~~کتند. شما جلو نیبندازند، میادا فرصت یافته، غله بهقلعه برسانند و رندوله و یاقوت خان و غیرها

~~که بالای اوپرکهتکه بر (سر) آمده بودند و جمعی را که از راه گهاتی اوباش دره که نزدیک

~~قلعه است، بهزیر فرستادند تا آذوقه را نزدیک حصار ببرند و چون مردم لشکر منصور میان

~~گهاتی دیواری از گچ و سنگ ساخته بودند و ملچار مرتضی خان و سید علاول به آن جا نزدیک

~~بود، بر سر همان دیوار بین الفرقین هنگامهآ جنگ گرم گشت.

و نصیری خان و راجه پهار سنگه چون میدانست که نام بردهها با جمعی قلیل به جنگ

~~به غنیم مقابله نمودهاند. هر کدام سهصد سوار (از2) مردم خود به کمک فرستادند و خان زمان نیز

~~احمد خان نیازی را با جماعتی از تفنگچیان بهمدد آنها روانه نمودند و همه بهوقت رسیدند.

و مردم غنیم با وجود بسیاری چندان که تلاش کردند، کاری نتوانستند ساخت و ms120 جمعی را

~~به کشتن داده، جوالهای غله را بریده. از سرکوهی که میان ملچار مرتضی خان و جگراج و

~~نزدیک به قلعه بود، یایین انداختند که مردم قلعه برآمده ببرند و خود متفرق شده رفتند. خیریت

~~خان خبر یافت، با همراهان برای بردن غله از طرف ملچار جگراج برآمد و چون جگراج و

~~همراهانش با لهراسب و دلیرهمت در برابر غنیم استاده بودند و در ملچار مشارالیه آدم کم بود.

~~خان خانان بعد از اطلاع بر حقیقت برآمدن اهل قلعه کس پیش جگراج فرستاد که خیریت خان

~~چون برای بردن غله برآمده باید که او به ملچار خود رفته ممانعت نماید و جگراج به آن طرف

~~رفته، مقهوران را بهضرب شمشیر به حصار دوانید و به غیر اندک غله که پیش از رسیدن او

~~بهدرون برده بودند، همه را متصرف شد.

و خان زمان که با برادر و دیگر همراهان خاطر از جماعتی که ارادهآ رسانیدن غله داشتند، جمع

~~نموده. آخر روز متوجه فوج غنیم که در برابر ایستاده بودند، گردید. مخالفان تاب مقاومت

~~نیاورده گریزان شدند و بهادران تعاقب نموده و بسیاری را علف تیغ ساختند و چون بهلول

~~مقابل فوج خان زمان بود، شکر الله پسر خان مشارالیه که با جمعیت پدر به هراولی آن فوج قیام

~~داشت، پیشتر رانده بهغنیم نزدیک شد. بهلول در عین گریز برگشته بهجنگ ایستاد و از جانبین

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0161.png)

~~آتش کارزار مشتعل گشت و به تأیید ایزدی نصرتنصیب دولت خواهان گردید.

و بهلول دیگر باره رو بهوادی فرار آورد و در آن گیر و دار مردم بسیار از غنیم به دارالبوار

~~شتافتند و مهیش داس ولد دلیت داس راتهور که از راجپوتان معتبر خان خانان بود، در آن

~~معر که ترددهای نمایان کرد و جگناته خویش او که در سلک بندههای درگاه منتظم بود،

~~جان نثار گردید و دلیران تا دو کروه تعاقب غنیم کرده، اسب و آدم بسیار غنیمت گرفتند و ms121

~~به فیروزی برگشتند.

در این ولا خانخانان، خان زمان و نصیری خان را با چندی دیگر بهتاراج بنه غنیم که در

~~آن نزدیکی بود، فرستاد و خان زمان ترتیب افواج داده روان شد و چون چهار کروه راه قطع

~~نمود، غنیم از دست راست نمودار شد. به واسطهآ آن که مردم اردوی آنها فرصت کوچ کردن و

~~گریختن از بنگاه بیآیند، چنانچه شیوهٔ‌ آن طایفه است، جنگی به گریز شروع کردند و

~~دولت خواهان مطلب خود را مطمح نظر ساخته متوجهٔ‌ آنها نگشتند و تا رسیدن به مقصد

~~بعضی که پیشتر خبرآمدن افواج منصوره یافته اموال خود را بار کرده بودند، گریخته جان و

~~مال بدربردند و از جمع کثیری که درکار بار کردن بودند و پاره هنوز شروع در آن نکرده

~~بودند. هرکه توانست بهدر رفت و هرکه ماند گرفتار شد و اسب و شتر و خیمه و سایر اسباب

~~آنها با غله بسیار به دست سیاه ظفریناه افتاد.

و چون لشکر از تاراج بنه غنیم فارغ شد، (سرداران) نصرت نشان با افواج خود تیغها

~~علم کرده بر صفوف مقهوران تاختند و جمله را بهیک حمله متفرق ساختند و با غنایم موفوره

~~به توزکی که رفته بودند، عنان معاودت معطوف گردانیدند و در برگشتن هم غنیم مکرر نمودار

~~شده دست و یا میزدند و بعضی خون گرفتهها اسیر بهسر پنجه تقدیر میگشتند، تا آن که

~~دولتخواهان سالم و غانم به لشکر ظفراثر رسیدند.

روز دیگر فتح خان از درون قلعه دو سه فیل جنگی که با او مانده بود، پیش انداخته.

~~با سپاهی که داشت، بهدروازه پتن کهرکی آمد و جمعی مردم چیده (رای) از دریچهای که

~~محاذی نقب بود، بیرون فرستاده. خود نیز ارادهآ آن داشت که برآید و بر ملچاری که نقب از

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0162.png)

~~آن جا زده بودند، بریزد. مردم پادشاهی خبردار شده، چندی از بهادران را پیاده به تنبیه آنها

~~فرستادند و دلاوران بعضی از ms122 آن جماعت را که برآمده بودند بهتیر و تفنگ از پا درآوردند و

~~فتح خان منفعل شده از دروازه برگشت.

و چون چند روز لشکر بهواسطه اوردن کاه و هیمه نرفته بود. فردای آن روز خان خانان

~~مقرر کرد که خان زمان و نصیری خان با همراهان خود سوار شده. مردمی را که برای کاه و

~~هیمه بیرون میروند، از دستانداز غنیم محافظت نمایند و آنها خاطر از ملچار خود جمع

~~نموده سوار شدند. در این اثنا خانخانان از دوربینی، کس پیش نصیری خان فرستاده پیغام کرد

~~که او با فوج خود تا بر گشتن خان زمان و لشکریان از صحرا در بیرون اردو توقف نماید و

~~هشیار باشد که مخالفان به جمعی که در رفتن و آمدن پس و پیش میشوند، آسیبی برسانند.

~~بنابر آن خان زمان با فوج خود همراه لشکریان رفت و نصیری خان اندک راهی از لشکر جدا

~~شده بر قلهآ کوهی که در آن حوالی بود، نشست و قراولان از برای خبر به اطراف فرستاد.

و سرداران لشکر غنیم از ماندن نصیری خان غافل شده به مجرد استماع رفتن خان زمان

~~و غیرها به گمان آن که بنگاه خان مشارالیه خالی است. یک و نیم پهر از روز گذشته به پناه کوه

~~چمار تیکری آمده، کمین نمودند و قریب چهارصد سوار به کنار لشکرگاه خان زمان فرستادند،

~~تا شوخی نموده شاید جمعی قلیلی را که بهجهت محافظت بنه و اسباب ماندهاند، بهطرف ایشان

~~توانند گشایند و آن مقهوران بههیأت اجتماع بر آنها حمله آورده دستبردی توانند نمود.

اتفاقا از مردم کهی چند نفر بلوچ و کسان چندر بهان که مادهآ فیل و چند شتر بار کرده پیش

~~از همه برگشته بودند. در نیم کروهی اردو به مخالفان برخوردند و آن کم فرصتان به اینها در آویختند.

~~نصیری خان بر این معنی مطلع شده، دویست سوار خود را به استخلاص آنها فرستاد و آن

~~جماعت تاخته ms123 خود را به مقهوران رسانیدند و فیلان و اشتران را با مردم خلاص کرده آوردند.

و چون خانخانان خبرآمدن غنیم به حوالی لشکر یافت، لهراسب و دلیرهمت پسران خود را

~~با فوجی که همراه ایشان معین ساخته بود، مقرر کرد که بیرون رفته خبردار باشند و سوارانی

~~که سردار غنیم بر سر بنگاه خان زمان فرستاده بودند، شروع در شوخی کردند و جمعی که

~~خان زمان ایشان را آن جا گذاشته بود، سوار شده در برابر آنها استادند و نصیری خان یکصد و

~~پنجاه سوار به کمک انها فرستاد و کوتوال لشکر خان زمان بعد از رسیدن کمک بر غنیم تاخت

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0163.png)

~~و رندوله و غیره چون خبرآمدن آن جمع قلیل از بنگاه یافتند، با قریب چهارهزار سوار به یکبار

~~از پناه کوه چمار تیکری سه فوج شده به طرف ایشان روان شدند.

و نصیری خان به مجرد شنیدن این خبر با آن که اکثر جمعیت او متفرق شده، پارهای

~~بهسرراه مردم اردو و جمعی به محافظت ملچار رفته بودند، همراه یانصد سوار که حاضر داشت،

~~شتافته. خود را بهمردم خود خان زمان رسانید و تفنگچیان (را پیاده کرده در جری که میان

~~ایشان و غنیم فاصله بود، نشانید. در این اثنا رندوله و سایر مقهوران رسیدند. تفنگچیان1) که در

~~کمین نشسته بودند، چند اسب و آدم آنها را به تفنگ زده انداختند. چون افواج مخالف دیدند

~~که این جا کاری نمیتوانند ساخت، برگشته بهجانب فوج پسران مهابت خان که در (اطراف)

~~نظام پور ایستاده بودند، رفتند. ایشان از آن جانب متوجه غنیم شدند و نصیری خان نیز از این

~~طرف خاطر جمع نموده به کمک مشارالیهما روانه شد و هردو فرقه به یکبار بر مخالفان تاختند

~~و رندوله و سایر مقهوران به خواری و شرمساری از راهی که آمده بودند برگشتند. آن روز خان

~~زمان مراجعت نموده، اهل اردو را که کاه وهیمه میآوردند، سالما و غانما به ms124 لشکر رسانید.

در این وقت [9 شوآل 42 10 ه/19 آوریل 162 م] نقبی را که در ملچار خان زمان مهیا

~~شده بود بههفتاد من باروت انیاشتند و قرار یافت که راجه پهار سنگه بندیله با برادران و نظر

~~بهادر خویشگی و چندی دیگر از مردم پادشاهی و سهصد سوار نصیری خان مستعد شده،

~~سه گهری از شب مانده در ملچار خان زمان جمع شوند و همین که صبح بدمد و سپهسالار بیاید،

~~نقب را آتش (بدهند2) و همین که دیوار بپرد، آن جماعت خود را به قلعه برسانند و خان زمان

~~عقب ایشان روانه شود.

اتفاقا پیش از آمدن سیهسالار و جمع شدن مردم صاحب اهتمام نقب خطا کرد و یک پاس7

~~(از) شب مانده، نقب را آتش داد. بیست و هشت گز دیوار و دوازده (گز) از برج قلعه پریده،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0164.png)

~~راه وسیعی واشد. اما چون جماعت مقرر از برای یورش جمع نشده بودند و خان زمان و

~~نصیری خان و لهراسب و دلیرهمت بهجهت آنکه مبادا غنیم در وقت پریدن قلعه حرکتی کند،

~~بیرون لشکر توقف داشتند، کسی به قلعه درنیامد.

و خان خانان چون صبح دمید، خان زمان و همراهان او را طلبید. در این وقت خبر رسید

~~که افواج مخالفان1 نمودار شده، بنابر آن خان زمان به مقابلهای فرستاد. چون آن جماعت که

~~بهواسطهآ یورش مقرر شده بودند، در پناه ملچار ایستاده، قدم پیش نمی گذاشتند و اهل قلعه

~~بر سر دیوار شکستهٔ‌ قلعه جمع شده، تیر و تفنگ و بان بی حد سر میدادند و تختهها آورده،

~~شروع در بستن راه کرده بودند. خانخانان خواست که خود پیاده شده یورش نماید. نصیری خان

~~مانع آمده، گفت که از سردار این حرکت مناسب نیست. من با مردمی که تعیین نموده بودند،

~~به قلعه درمیآییم. خانخانان مهیش داس راتهور را نیز با جمعی از مردم خود همراه کرد.

و خان مشارالیه به ملچار (خود3) آمده ms125 با همراهان روان شد و سیر حفظ الهی بر روکشیده و

~~از آتشبازی محصوران نیندیشیده به قلعه دوید. متحصنان در سرراه پا قایم (کرده) و چندان که

~~مقدور بشر باشد در ممانعت کوشیدند و آدم بسیار از مردم سپهسالار و نصیری خان و دیگران

~~که قدم جرآت پیش گذاشته بودند، زخم برداشتند و چندی بهشهادت فایزگشتند. عاقبت

~~نصیری خان و نظر بهادر و نوکران خانخانان از جانب راست و راجه پهار سنگه با چندی از

~~طرف چپ زورآورده به قلعه درآمدند و خیریت خان بیجاپوری و دیگر متحصنان، بعد (از4)

~~داخل شدن اولیای دولت به قلعه جنگ بهخوبی کردند. چنانچه کار از تیر و تفنگ بهنیزه و

~~شمشیر و جمدهر و خنجر رسید.

و بعد از کوشش بسیار بهنیروی اقبال، عدوی مال پادشاهی هزیمت خورده بهخندق قلعهآ

~~دوم که به مهاکوت اشتهار دارد، درآمدند و سرنوبت رندوله که با خیریت خان میبود، با جمعی

~~کثیر از مخالفان به قتل رسید و خان خانان که یک تیرانداز از ملچار برآمده ایستاده بود. خود را

~~به درون قلعه رسانید و مثل عنبرکوت حصار رفیع بنیانی که چهارده گز ارتفاع اساس تا کنگره و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0165.png)

~~ده گز عرض آن است و بهانواع ادوات جنگ آراسته بود، مفتوح شد و غنایمی که در آن قلعه

~~بود، مجموع بهتصرف سپاه ظفر درآمد و سپهسالار فتح مهاکوت را وجهآ همت گردانید.

و بعد از فتح مذکور خان زمان که در برابر سرداران لشکر غنیم ایستاده بودند ، بهطرف

~~آنها روان شد و مقهوران چون از فتح عنبرکوت تنگدل شده بودند، مجال اقامت نیافته قدم

~~به اراه فرار سیردند و خان مشارالیه معاودت نمود و خان خانان با سایر دولت خواهان تمام درون

~~حصار را گردیده. مردم نصیری خان و راجه پهار سنگه و چندی دیگر را به جهت محاصرهٔ‌

~~مهاکوت تعیین نمود و در خانهآ یاقوت خان کافر نعمت که در اندرون عنبرکوت نزدیک

~~به دروازهآ ms126 مهاکوت واقع است، فرودآمد و مالوجی و چندی منصبداران دیگر را به ضبط ملچاری

~~که خود در آن میبود، مقرر کرد و قرار داد که خان زمان و نصیری خان و مبارز خان و راو

~~ستر سال و راو کرن (بیرون عنبرکوت) بهدستور سابق در ملچارهای خود باشند و گفت که

~~شروع نقبزدن و تهیهٔ‌ اسباب فتح مهاکوت نمودند. در این اثنا خبر رسید که رندوله برای

~~تذبذب خاطر دولتخواهان مقرر ساخته که یاقوت خان و جمعی دیگر بهطرف برار و تلنگانه

~~رفته فساد برانگیزند و سد راه آذوقه و خزانه کردند. بنابر آن خانخانان در این ولا خان زمان

~~را با راو ستر سال و چندی دیگر از مردم پادشاهی تعیین نمود، تا از دنبال مقهوران رفته، در هر

~~کجا که فرصت بیابند تنبیه بهواقعی نمایند و نگذارند که مزاحمت بهحال مردمی که رسد

~~به لشکر میرسانند، برسانند.

و چون خان خانان خیر پافته بود که در قلعه غله حکم عنقا دارد، کار محصوران به جایی

~~رسیده که اکثر به گوشت و یوست حیوانات (مردهآ) سد رمق میکنند و رندوله و ساهو

~~قرار دادهاند که غله بهسرباری برده، در خندق پیش دریچهآ شیر حاجی بیندازند، تا اهل قلعه از

~~آن راه آمده6 بیرند. بنابر نصیری خان و راو دودا و چندی دیگر از روی احتیاط گذاشته بود که

~~از جانب بیرون خبردار باشند و از درون نیز مهیش داس را با جمعی از راجپوتان در کمین

~~نشانیده بود.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0166.png)

آخر شسی رندوله و ساهو با سههزار سوار به حوالی لشکر آمده ایستادند و قریب یکهزار

~~(بار سرباری1) غله همراه جمعی سواران و پیادههای نیزهدار و تیرانداز و تفنگچیان کرناتکی

~~فرستادند که در خندق انداخته برگردیدند و آن جماعت که از تعیین شدن نصیری خان

~~و غیره و (از) کمین داشتن مهیش داس غافل بودند. چون نزدیک رسیدند، از بیرون آنها و از

~~درون راجپوتان دویدند و مقهوران غلهها ms127 انداخته، از بیم شمشیر پردلان گریزان گشتند و تمامی

~~(آن،) آذوقه بهدست همراهان نصیری خان و مهیش داس درآمد.

و چون فتح خان مطلع شد که کارگزاران نقب نزدیک بهتهآ دیوار قلعهآ مهاکوت رسانیدهاند،

~~رعب تمام در دل او راه یافت. اهل و عیال خود را با احمال و اثقال بالتمام به کالاکوت فرستاد

~~و خود با خیریت خان و دیگر بیجاپوریان در مهاکوت ماند و خیریت خان و سایر عادل خانیه

~~که در قلعه بودند، از فقدان آذوقه و بی قوتی به جان آمده بودند به وساطت مالوجی درخواست

~~کردند که برآمده ییش عادل خان بردند و خان خانان ایشان را رخصت داد و آن جماعت آخرهای

~~شب از جانب ملچار نصیری خان7 و نظر بهادر خویشگی کمند بر کنگرهآ قلعه انداخته، قریب

~~دویست کس فرودآمدند و خان خانان آنها را پیش خود طلبیده، خیریت خان را با چند کس

~~دیگر خلعت داده رخصت کرد و بهعادل خان نصیحتی چند به وساطت آنها پیغام کرد1.

بالجمله هر روز خانخانان بهملچار دلیرهمت رفته، توپها که مقابل کالاکوت نصب کرده

~~بودند، با بان بسیار به قلعه سر میداد و چون رندوله و ساهو از ده کروهی دولت آباد برخاسته،

~~نزدیک به کوه ایلوره فرودآمده بودند. هر شب جمعی را به کاغذیواره میفرستاد که سرراه آنها

~~را گرفته، تمام شب (خبردار) باشند.

در این وقت همیر راو موهیته بهرهنمایی بخت از غنیم روگردان شده بهلشکر آمده،

~~خان خانان را دید. سپهسالار او را از سرکار پادشاهی خلعت داده مستمال ساخت و عبدالله خان

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0167.png)

~~سوایی که زن [و] دو پسر او در فتح عنبرکوت اسیر شده بودند، نیز آمده، داخل دولت خواهان شد.

و در این ولا چون غنیم در اوپرکهتکه نمایان گشته ، سپهسالار نصیری خان و لهراسب و

~~جمعی دیگر را به مقابلهآ آنها فرستاد و به مجرد برآمدن ایشان در اوپرکهتکه غنیم جلو گردانید

~~و افواج پادشاهی تا سرکوه ms128 ایلوره تعاقب نموده برگشتند. روز دیگر جگراج که نوبت کهی او

~~بود، جانب کهرکی به کهی رفت. آخرهای روز رندوله با دو سههزار سوار نمودار شد. جگراج

~~مردم کهی را جمع کرده3 (و پیش خود روی آنها گرفته، استاد.

در این اثنا جمعی سواران از فوج غنیم برآمده، پیش3) خود پیش تاختند و قراولان فوج

~~جگراج بر آنها جلو انداختند. مقهوران چنانچه شیوهآ ایشان است، گریزان به فوج خود ملحق

~~گشتند. قراوالان که آنها را تعاقب نموده بودند، در برابر لشکر غنیم پا قایم کرده به جنگ

~~مشغول گردیدند. جگراج چون صورت حال را مشاهده کرد، فیل فوج خود را پیش انداخت و

~~بر غنیم حمله آوردند-. آن دو لشکر بههم درافتاده داد تلاش دادند و مخالفان ساعتی استقامت

~~ورزیده، قریب یکصد کس از مردم خود به کشتن دادند. از ان جمله پنج کس مردم معتبر و

~~هریک سردار طایفه بودند و آخرالامر تاب اقامت نیاورده فرار نمودند و راجپوتان تعاقب

~~نموده، پارهآ اسب و نشان از آنها گرفتند و دوپهر شب جگراج با مردم کهی بهسلامت داخل

~~لشکر شده و علی الصباح سرهای سرداران را با چند اسب که بهدست آمده بودند. پیش

~~خانخانان آورد.

و خان زمان چنانچه سابق گذشت، برای تنبیه مفسدان که بهجانب برار و تلنگانه (روانه)

~~شده بودند، رفته بود. چون به ظفرنگر رسید، آن جا توقف نموده. جاسوسان به اطراف فرستاد که

~~خبر از غنیم بیاورند. در این اثنا شنید که خزانه و رسد غله از برهانیور به کتل روهینکهره1 آمده

~~و غنیم اطلاع یافته، قصد آن سمت9 دارد. لهذا راجه پهار سنگه بندیله و احمد خان نیازی را

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0168.png)

~~در ظفرنگر گذاشته، خود به واسطهآ آوردن خزانه و رسد به طرف روهینکهره1 روان شد.

مقهوران از رفتن خان زمان به آن صوب خبر یافته. آخرهای روز در مظفرنگر بر سر احمد

~~خان نیازی که نزدیک قصبه فرودآمده بود، هجوم آوردند و او ms129 هرچند که مردم کمی داشت

~~به غیر جنگ چاره ندیده، آمادهآ کارزار گردید و راجه پهار سنگه مطلع گشته3، خود را به کمک

~~رسانید. بعد از رسیدن راجه چون کار از تیر و تفنگ به شمشیر و جمدهر رسید. مقهوران

~~صرفهآ جنگ، ندیده، رو به گریز نهادند و قریب هفتاد کس از غنیم کشته شد. ینجاه اسب

~~به دست مردم راجه پهار سنگه افتاد و خان زمان که پیش رفته بود، برگشته. با خزانهآ بسیار

~~داخل ظفرنگر شد و او از آن جا روانهآ دولت آباد گردید.

چون این خبر به مقهوران رسید. رندوله و ساهو از آن طرف و یاقوت خان و همراهانش از

~~این جانب به یکدیگر رسیده همه بهاتفاق جانب خان زمان روانه شدند که شاید فرصت

~~دستبردی یافته از خزانه و رسد چیزی بهدست توانند آورد و خانخانان چون بر این معنی

~~اطلاع یافت، نصیری خان و جگراج را به کمک خان زمان فرستاد و افواج غنیم تا رسیدن ایشان

~~هر روز با خان زمان طرح جنگ انداخته، مغلوب می گردیدند و کاری نمیتوانستند. بعد از

~~رسیدن نصیری خان و جگراج، خان زمان افواج ترتیب داده و رسد و خزانه را در میان گرفته،

~~روانه گشتند.

و روزی که داخل کهرکی شدند، عادل خانیه و نظامالملکیه اجتماع نموده. مقرر نمودند5

~~که چون هراول و چنداول خان زمان از او قریب دو کروه دور میروند و خود در میان با جمع

~~قلیل میباشد و کمک هیچ یک از این دو فوج بهاین نمیتوانند (رسید). بهتر آن است که همه

~~بههیأت اجتماع برو بتازیم و بهاین قرار داد، قریب (نه8) هزار سوار بر فضای بیرون کهرکی

~~فوجها را توزک کرده، اسب جسارت به میدان خسارت راندند9. خان زمان تکیه بر اقبال بیزوال

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0169.png)

~~پادشاهی کرده، با جمعی که در آن وقت حاضر بودند، بر غنیم حمله آورد و بین الفریقین جنگ

~~سختی واقع شد و آخر کار ms130 مقهوران با وجود بسیاری، پایداری1 نتوانستند ورزید و بردش

~~دلاوران هربار گریزان گشتند.

در این اثنا جگراج که در فوج چنداول بود، از آمدن غنیم بر سر خان زمان خبر یافته، خود

~~را بسرعت رسانید و مقهوران چون برآمدند او مطلع گشتند و دانستند که در آن فوج سوای

~~مبارز خان و بهادرجی کسی نمانده، به قصد چنداول روانه شدند که شاید ان جا دستبردی کرده،

~~جبر این شکست نمایند. همین که سیاهی ایشان نمودار شد، بهادر جی چون برق که بر سپاهی

~~زند تاخته خود را بر قلب آن تیره درون آن زد. مبارز خان نیز از عقب رسید و جنگ صعبی

~~رویداده از جانبین ضرب و طعن بسیار رد و بدل شد. عاقبت مخالفان این جا نیز کاری

~~نتوانستند ساخت و سبک پا بهدر رفتند. و در این ایام خان زمان با بیستهزار گاو غله (و

~~شش لک روییه و یکصد من باروت به لشکر ظفر ملحق شد و غله5) که بسیار نایاب و ارزان

~~گران بود، ارزان و فراوان گشت.

در ا. وقت صاحب اهتمام نقب خانخانان به مشارالیه آمده، خبر رسانید که نقب شیر

~~حاجی مهاکوت مهیا شده و موقوف بهانباشتن باروت است. مقارن این حال مراری پندت که

~~حل و عقد امور بیجایور بهقبضهٔ‌ او بود، از بیجایور آمده با جمیع عادل خانیه و نظام الملکیه در

~~ایلوره نزول (ادبار1) نموده. مقرر کرد که مجموع سپاه به اتفاق از طرف اوپرکهتکه بر سر لشکر

~~پادشاهی بریزند و خان خانان بر این معنی مطلع گشتند. خان زمان را با رفقا و همراهانش مقرر

~~نمود که از حوالی قلعه بر خاسته، نزدیک به کاغذی واره فرود بیایند و همان شب جمعی از مردم

~~غنیم آمده، به لشکر خان زمان و همراهان او که در موضع مذکور فروکش کرده بودند، باناندازی

~~نمودند و این خبر به خانخانان رسیده، نصیری خان و لهراسب (را7) به کمک ایشان فرستاد و ms131

~~سحرگاه قریب دوهزار سوار غنیم آمده، شروع در شوخی کردند. خان زمان با همراهان تاخته

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0170.png)

~~مقهوران را تا ده کروه دوانید و بهنصرت برگشت.

در این وقت خداوند خان و سیدی سالم، نوکران عمدهٔ‌ نظام الملک که در قید فتح خان

~~بودند، خلاصی یافته از قلعه برآمدند و خانخانان را دیدند. بعد از دو سه روز مراری پندت از

~~بسیاری لشکرهای دکن و قلت سیاه ظفرپناه مغرور گشته، رندوله و ساهو را با سههزار سوار در

~~برابر فوج خان زمان گذاشت و خود با یاقوت خان قریب سههزار2 سوار همراه گرفته به حوالی

~~لشکر منصور آمده، نمودار شد.

خانخانان به خان زمان گفته فرستاد که از اوپرکهتکه فرودآمده، بهمراری و یاقوت خان

~~مقابل شود. خان زمان چون رندوله و ساهو با او روبهرو شده بودند، نتوانست آمد. سپهسالار

~~بعد از مطلع شدن بر این ماجرا لهراسب را با لشکر خود روبهروی غنیم فرستاد، به جگراج و

~~رای دودا و پرتهی راج نیز پیغام کرد که سوار شده از ملچارهای خود پرآیند و پشت

~~بر ملچارها داده بایستند و دلیرهمت را با چندر بهان و چندی دیگر به محافظت ملچارهای

~~درون عنبرکوت گذاشته خود با معدودی سواران از قلعه برآمد و بهجای که راو دودا ایستاده

~~بود، رسید. در این اثنا مردم رانا که خان زمان آنها را بهسرداری بهویت به کمک پدر خود

~~فرستاده بود، آمدند. چون فوجی از لشکر غنیم که برابر راو دودا شوخی بسیار مینمود و

~~لهراسب با لشکر خانخانان دور ایستاده (بود2). خانخانان خود به جانب آن مقهوران روان شد

~~و مالوجی و پرسوجی و راو دودا و مردم رانا نیز از دنبال سپهسالار جلو انداختند و بهاندک

~~تلاشی غنیم را از جا برداشتند.

مقارن این حال مبارز خان و پهار سنگه و جگراج نیز رسیدند و خان زمان، مبارز خان و

~~راجه یهار سنگه را به تعاقب گریختگان فرستاد و پرسید که مراری ms132 یندت و یاقوت خان و

~~دیگران کجا باشند؟ گفتند برابر لهراسب رفتهاند. بنابر آن با آن که دو گهری از روز باقی مانده

~~بود، با قلیلی از مردم خود که همراه داشت و جگراج و مردم رانا بهجانب لهراسب روان شد، تا

~~از او خبری بگیرد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0171.png)

در این میان راو دودا که چندی از خویشان او آنروز جاننثار گشته بودند، با مالوجی

~~به برداشتن لاش آنها مشغول گردید و چون (میان) او و سپهسالار مفاصلهآ بسیار بههم رسید،

~~غنیم فرصت یافت و جمعی کثیر از اطراف هجوم آورده، او را قتل نمودند و راو مذکور

~~با رفقای خود که شصت هفتاد نفر بودند، دل بر مرگ نهاده، از اسبان فرودآمدند و داد مردانگی

~~داده در راه ولی نعمت جانفشانی نمود.

و خان زمان که به جانب لهراسب روان شده بود، پیش از آن که بهاو برسد، بهدو فوج غنیم

~~که هردو قریب چهارهزار سوار بودند، برخورد و تاخته آنها را از جا برداشت و زده زده

~~میبرد تا به جایی رسید که پنجهزار سوار مخالف از میان جری برآمده نمودار گشتند و ظاهر

~~شد که باقوت خان و چندی (از3) سرداران مقهوران در آن فوج ماند5 و مراری پندت نیز در

~~عقب آنها صف بسته ایستاده و هراول مخالفان مقابل فوج لهراسب رفته او را به جنگ مشغول

~~گردانید و به طرف ایشان بگشایند5. (خانخانان1) چون حسبالاتفاق به آن لشکرگران برخورده

~~بود، به غیر جنگ چاره ندید. به بهویت، برادرزادهآ رانا گفت که7 بر یاقوت خان که در دست8

~~راست ایستاده بودند، بتازد. بهوپت جلو انداخت و به جگراج که از عقب میآمد، پیغام فرستاد

~~که زود خود را برسان، تا بهاتفاق بر قلب سپاه دشمن بزنیم. جگراج جواب داد که فیمابین

~~جری واقع است و در گذشتن از آن ساعتی درنگ خواهد شد.

خان خانان به راجپوتان خود گفت که هرچند معدودی بیش نیستم، اما کار بر ms133 سر افتاده و

~~چاره منحصر در تاختن است و بهسرپنجهآ شجاعت تیغ (را9) علم کرده، با چندی از راجپوتان متهور

~~که همراه داشت تاخت و به مجرد غوطه خوردن بهادران در آن دریا، لشکر مقهوران جلو گردانیده،

~~از معرکه گریزان گشتند و جمعی کثیر بهزخم نیزهآ راجپوتان بر خاک هلاک افتادند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0172.png)

~~بهقتل رسیدن یاقوت خداوند خان کورنمک1

~~از محاسن اتفاقات در اثنای گریز مقهوران را جری پیشامد که راه تنگی داشت و به تدریج از آن

~~بایستی گذشت. چون لشکر شکسته آنجا رسید، مضطرب شده، توزک افواج غنیم برهم خورد.

~~در این وقت دلاوران فرصت یافته، خود را به یاقوت خان نمک حرام رسانیدند و حبشیان سیاه

~~ظاهر و باطن در محافظت سردار خود دقیقهای از دقایق کوشش فرونگذاشتند و بهادران

~~به حملههای متواتر غالب گشته، پاقوت (خان) بدگوهر را بهبیست و هفت زخم بر خاک

~~هلاک انداختند و دیگر سرداران با زخمهای منکر از معر که بهدر رفتند و بر سر نعش یاقوت

~~خان که حبشیان هجوم آورده بودند. راجیوتان خان خانان کارزاری که کارنامهآ روزگار تواند بود،

~~نموده. جسد پلید آن وخیم العاقبت را بهدست آوردند، تا قریب نیم کروه تعاقب مقهوران نموده.

~~جمعی در اثنای فرار بهدارالبوار فرستادند و قرین نصرت معاودت نموده، اول شب به عسکر

~~اقبال رسیدند.

و خانخانان منتظر خبر خان زمان ولهراسب بود، تا معلوم کند که با افواج مقابل خود چه

~~کردند. یک پهر شب گذشته، نصیری خان آمده، خبر رسانید که افواج غنیم در هرجا بودند،

~~به حال خود تباه فرار نمودند و اسبی چند که سپاهیان خان مذکور از مقهوران گرفته بودند،

~~به نظر سیهسالار درآورد.

و فردای آن چون خبر رسید که مراری پندت از حوالی ایلوره کوچ کرد و پنج کروه

~~به جانب کهرکی رفته، منزل نمود. خان زمان بهاشارهآ خانخانان از اوپرکهتکه برخاسته به طرف

~~نظام پور فرودآمد که اگر آن مقهوران باز ارادهآ آمدن ms134 به حوالی لشکر منصور نماید، پیش روی او

~~را داشته باشد و رندوله و ساهو که مراری پندت آنها را در جانب اوپر کهتکه گذاشته بود، از

~~رفتن خان زمان نیز گهاتی را خالی یافته. وقت شام آنجا آمدند و شروع در باناندازی نمودند.

~~خان خانان لهراسب را با جمعی فرستاد که از پایین گهاتی پیش روی غنیم را بگیرند و نصیری

~~خان و راجه پهار سنگه (و جگراج گفت) که قریب به سحر مستعد باشند، تا بههرجانب که

~~بگویم روانه شوید و صبح پگاه جمیع مردم خود را تعیین نمود که همراه لهراسب (از راه

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0173.png)

~~گهاتی بالای اویرکهتکه رفته، مقهوران را تنبیه نماید و به جگراج پیغام داد که1) از راه گهاتی

~~دیگر که بنگاه او نزدیک است، برآمده. در دفع غنیم ساعی باشد و نصیری خان و راجه یهار

~~سنگه به اویرکتهکه برآمده، هر سه همراه با غنیم مقابله نمودند و بهزور بازوی مردانگی مقهوران

~~را از پیش برداشتند و تعاقب نموده. قریب دوصد و پنجاه کس از مردم خوب غنیم را بهقتل

~~رسانیدند و قریب شصت کس را زنده گرفتند و اسب بسیار بهدست اوردند و قرین نصرت

~~برگشته (بهلشکر) ملحق شدند.

و چاشتگاه همین روز [25 ذی قعدهآ 1042 ه/3 ژوئن 1633 م] خان خانان به ملچار علاول

~~رسیده5 که نزدیک نقب شیر حاجی مهاکوت بود، رفته. قرار داد که آن نقب را آتش بدهند. فتح

~~خان خبر یافته، وکیل خود را پیش سپهسالار فرستاد و از روی عجز و انکسار پیغام نمود که

~~من قلعه را پیشکش حضرت شاهنشاهی نمودهام، اما از این جهت که با عادل خانیه قول کرده،

~~مؤکد بهقسم ساختهام که بی مصلحت آنها صلح نکنم. کس خود را پیش مراری پندت

~~فرستاده، ییغام می کنم که چون شما غله بهما نتوانستید رسانید و بهلشکر پادشاهی هم دستبردی

~~نتوانستید کرد، از بی آذوقی مرا کار بهجان و کارد به استخوان ms135 رسید. حالا علاج منحصر در دادن

~~قلعه میبینم، شما هم وکلای خود را بفرستید تا به اتفاق معامله صلح را مشخص کنیم. امروز

~~پرانیدن قلعه را موقوف دارید تا خبری از مراری پندت برسد.

خان خانان چون دانست که او در مقام حیله و تزویر است، جواب فرستاد که هرگاه او دل

~~نهاد و دولتخواهی درگاه شده، چه احتیاج مصلحت و صوابدید مراری [پندت] است. مع هذا

~~اگر میخواهد که امروز پرانیدن نقب شیر حاجی موقوف شود، پسر خود را بفرستند و چون

~~معلوم شد که نمیفرستد، گفت تا نقب را آتش دادند و یک برج با قریب پانزده گز دیوار پرید،

~~راه وسیعی وا شد و بهادران جانسیار سیر برسر کشیده و از توپ و تفنگ و حقهآ باروت و بان که

~~از بالای قلعهآ مهاکوت باران بود، اصلا نیندیشیده، داخل حصار شدند و خانخانان سید علاول

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0174.png)

~~و چندی دیگر را که بیرون شیر حاجی در این روی خندق ملچار داشتند. مقرر نمود که در

~~اندرون ملچار کنند و آخرهای روز مراری [پندت] و سایر عادل خانیه از جانب چمار تیگری

~~نمودار شدند و آخرکار سپهسالار خان زمان و نصیری خان و جمعی دیگر را پیش روی آنها

~~فرستاد و فیمابین جنگ بان و تفنگ گرم شد و آخرالامر بهادران جلو انداختند و مقهوران بعد

~~از اندک تلاش یشت داده رو به گریز نهادند و دلاوران تعاقب نموده، پارهآ اسب و آدم از غنیم

~~گرفتند و مراجعت نموده، مظفر و منصور داخل لشکر گردیدند.

و چون (به2) سر محلدار خان نظامالملکی که او را خطاب جای پدر داده بودند، در قلعهآ

~~نباتی3 (که) نزدیک به قلعهٔ‌ گالنه واقع است، اقامت داشت. به خان خانان اظهار دولت خواهی

~~نموده، سپهسالار او را مستمال ساخته بود. به قلعهآ گالنه آمده، کس پیش خانخانان فرستاد و

~~پیغام نمود که قلعهآ نباتی را که در تصرف من است، بههر که بگویید5 ms136 سپرده پیش شما بیایم.

خانخانان گفت که چون بنه و اسباب ساهو و رندوله در بیضاپور است، اگر خود را

~~به آن جا رسانیده، کاری تواند ساخت، در پیشگاه خلافت بسیار مستحسن خواهد بود و باعث

~~آبروی او خواهد شد. محلدار خان چون از صمیم القلب اختیار دولتخواهی نموده بود، بر

~~بنگاه مقهوران تاخت. هردو زن و دختر ساهو که با خزانه و اسباب او در آن چند روز از جنیر

~~(به ) بیضاپور آمده بودند، بهدست او و مردم افتادند و سوای آنچه خان مذکور بهقید ضبط

~~درآورد و قریب چهارصد اسب و یک لک و پنجاههزار هون با2 اسباب و اجناس بسیار از

~~ساهو و قریب دوازدههزار هون، اسباب رندوله بهتاراج رفت و خان خانان بعد از استماع این

~~خبر تحسین و آفرین بسیار به محلدار خان نوشته. ایما نمود که زن و فرزند ساهو را به قلعهدار

~~گالنه سیرده، خود در دولت آباد به لشکر منصور ملحق گردد.

و مجملا چون نقب حصار مهاکوت بهاهتمام نصیر خان در دو سه روز مهیا شده بود و

~~سپهسالار از روی پیش بینی خود به7آنها نیز آمده ساخته که اگر احیانا نقب آتش8 به در زد و یا

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0175.png)

~~راه به مدعا وانشود، بهادران بهزینهآ پایه1 بر قلعه برآیند. دوازدهم ذیالحجهآ [1042 ه/20 زوئن

~~1633 م] مقرر شد که یورش نمایند.

در این اثنا فتح خان که یقین کرده بود که عنقریب قلعه2آ دولت آباد مسخر اولیای دولت

~~خواهد شد. عبدالرسول، پسر خود را پیش سپهسالار فرستاد و پیغام داد که من همان بندهٔ‌

~~درگاهم و از این که به اغوای ساهوی مقهور و تلبیسات عادل خانیه مصدر عصیان گشتهام، نادم

~~و پشیمانم. جرایم مرا از درگاه معلی درخواست نمایند و یک هفته مهلت دهند که متعلقان و

~~منسوبان خود را و اهل و عیال پدر خود و مردم نظام الملک را برآورم و در این هفت روز

~~عبدالرسول را ms137 گردگان نگهدارند.

(خان خانان3) او را بهمال و ناموس و جان امان داد و پسرش را پیش خود نگاهداشت و

~~چون فتح خان به جهت برآوردن اسباب و عیال باربردار طلبیده بود، اظهار افلاس و استدعای

~~خرجی نیز نموده. خان خانان فیلان و شتران خود را با پالکی چند که در لشکر بود، با یک لک

~~و پنجاههزار (روپیه4) فرستاد و فتح خان دروازههای قلعه را واکرده به خاطر جمع شروع در

~~بیرون فرستادن اسباب و اشیا نمود و کلیدهای جمیع قلعه را پیش سپهسالار ارسال داشت و

~~خانخانان مردم معتمد از جانب خود به ضبط (دروازهها) معین ساخت.

~~برافتادن خانوادهآ نظام الملکیه

~~روز دوشنبه نوزدهم ذی الحجهآ [1042 ه/27 ژوئن 1633 م] فتح خان با برهان نظام الملک و

~~متعلقان و منسوبان خود او از قلعه برآمده، هر نه قلعهآ دولت آباد را که از آن جمله پنج بر روی

~~زمین و چهار بر قلهآ کوه است، با قریب یکهزار توپ از خورد و کلان و سایر اسباب قلعه داری

~~به اولیای دولت قاهره حواله نمود و خانخانان و سایر دولت خواهان به قلعه درآمده، تمامی

~~حصار را اسیر کردند و خطبه بهنام نامی و القاب گرامی حضرت خلافت پناهی ظل الهی خواندند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0176.png)

کوهچهای که قلعهٔ‌ دولت آباد بر آن واقع شده، دورش را که پنجهزار گز شرعی است،

~~بهارتفاع یکصد و چهل گز1 شرعی، از همه طرف کنده2 به آب رسانیدهاند و آن سنگ صلب

~~مرتفع را از چهار طرف به مرتبهآ هموار تراشیده، مسطح و مصفا ساختهاند که از لغزندگی مور را

~~بر3 آن مجال عبور نیست و بر دور آن خندق بهعرض چهل درعه و عمق سی درعهآ شرعی در

~~سنگ خارا حفر نمودهاند و راهی پر خم و پیچ از درون کوه بریده، زینه پایهها از همان سنگ

~~تراشیدهاند و به مرتبه تاریک است که روز روشن به غیر مشعل و چراغ بهدرون ms138 آن نمیتوان

~~رفت و در پایین کوه دروازه قرار داده، در آهنی نصب کردهاند که اگر از5 دروازهآ مذکور به آن راه

~~در آمده از اندرون قلعه سر برمیآوردند و تابهآ کلانی از آهن بر آن تعبیه کردهاند که اگر وقتی

~~ضرور شود، سرراه تابهآ مذکور یوشیده بر روی آن آتش کنند تا از اثر حرارت هیچ کس داخل

~~نتوانند شد و از کمر کوه تا سرکوه چهار قلعه استوار از سنگ و اهک از روی احتیاط ساختهاند.

اسباب متعارفه تسخیر به قلاع از نقب و ساباط و سرکوب و غیر آن درگرفتن آن قلعهآ

~~متین کار نیست و فتح آن بهدون حادثه2آ ارضی و سماوی ممکن نیست. چنانچه خشکسالی و

~~قحطی و وبا از اسباب گشایش این قلعه گشت. صنایعی که سنگتراشان جادو فن در تراشیدن

~~آن به کاریردهاند، حیرت افزای دیده اولوالابصار است. هرکه آن را بیند، یقین کند که از آثار بشر

~~نیست. چرا که نه قوت و قدرت این مردم به کندن و تراشیدن آن وفا میکند و نه عمر اهل این

~~زمان بهتمام نمودن آن اکتفا مینماید.

بالجمله چون مژدهآ این فتح در اواخر ذیالحجهآ این سال [1042 ه اوایل ژوئیهآ 1633 م] از

~~عرضداشت خانخانان به مسامع جلال رسید، موجب انبساط خاطر همایون گردید. حکم شد

~~که نقارهآ شادمانی بهنوازش درآورند و برای خانخانان خلعت خاصه با نادری که تکمهآ آن از8

~~لعل و مروارید بود و شمشیر مرصع و دو اسب خاصه، یکی با زین طلا و دیگری با زین مطلا

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0177.png)

~~و فیل خاصه با یراق نقره و ماده فیل فرستادند و برای سرداران و امرای دیگر و جمعی که

~~مصدر ترددی شده بودند، از اشیای مذکوره فراخور قدر و منزلت ارسال یافت و نصیری خان

~~به خطاب عمده خان دورانی نیز بلندپایه گردید و منصبش بهاضافهٔ‌ یکهزاری ذات و سوار

~~پنج هزاری ذات و سوار مقرر شد.

القصه بعد از ms139 فتح قلعه، خانخانان خواست که جمعی از دولت خواهان به محافظت آن جا

~~گذاشته. نظام الملک و فتح خان را همراه گرفته به برهان پور بیاید و سپاه ظفرپناه، چون چهارماه

~~محاصرة دولت آباد از یک طرف دوازدههزار سوار عادل خانیه و نظام الملکیه1 جدل می کردند و

~~از یکجانب بهضبط ملچارها و دیگر لوازم قلعهگیری قیام مینمودند. اکثر اوقات بهواسطهٔ‌

~~آوردن کهی سوار می شدند و گاهی برای آوردن رسد به برهان پور که قریب یکصد کروه جریبی

~~مسافت است، رفته. غله را بههوشیاری تمام بهلشکر میرسانیدند و با وجود این غله کم و

~~گران بود و انواع تعب و آزار و عسرت بسیار کشیده بودند و اسبان اکثری کشته و زخمی

~~سقط شده بود و آذوقه نیز در قلعه نبود. دلنهاد ماندن نمیشدند و هرکه را سیهسالار تکلیف

~~قلعهداری می کرد، تن درنمیداد.

و خان دوران که از کارطلبی همیشه مصدر خدمت نمایان گشته و دوهزار سوار همراه

~~داشت، قدم همت پیش گذاشته، تعهد قلعهداری نمود و خان خانان مشارالیه را با سید مرتضی

~~خان و چندی دیگر از منصبداران در قلعه گذاشته، با خان زمان و دیگران روانه ظفرنگر شد.

~~در راه اکثر اوقات لشکر بیجاپور نمایان شد. شوخی مینمود و هرگاه بهادران حمله میآوردند،

~~مقهوران متفرق گشته، جمعی را به کشتن میدادند. چنانچه در همینروزها تاناجی دوریه که

~~از سرداران عمدهآ عادل خانیه بود، مقتول گردید و لشکر چون به حوالی ظفرنگر رسید. مراری

~~پندت و سایر بیجاپوریان فرهاد و (یدر) رندوله را برای التماس صلح فرستادند، سیهسالار

~~قبول ننموده. او را بینیل مطلوب5 برگردانید و بعد از رسیدن به ظفرنگر چون خان خانان

~~ذخیره بسیار آنجا جمع کرده بهبرهانپور و حوالی آن نیز کسان به طلب بنجاره تعیین نموده بود،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0178.png)

~~غله ارزان شده باعث رفاهت سپاه گردید.

و عادل خانیه که (نیز) در پی لشکر منصور داشتند، برگشته. بهامید آن که بهسبب عدم ms140

~~آذوقه و قلت جمعیت خان دوران دست و پایی توانند زد، به دولت آباد رفتند و در همان

~~ملچارها که مردم پادشاهی ساخته (بود)، وقت روانه شدن فرصت هموار کردن آنها نیافته

~~بودند، فرودآمدند4 خان دوران مکرر از قلعه برآمده، دستبردهای نمایان کرد و چون رعایای

~~حوالی دولت آباد را دلداری نموده، مستمال ساخته بودند و آنها غله بسیار از برای فروختن

~~آورده بودند، از ممر آذوقه در محاصره عسرت بکشید.

خان خانان چون بدین جسارت قدیم اطلاع یافت، با وجود پریشانی و بی سامانی لشکر

~~با رسد بسیار روانهٔ‌ دولتآباد شد و چون مقهوران دانستند که خان دوران قلعه را چنانچه باید

~~استحکام داده و بر تسخیر آن دست ندارند و خبرآمدن خانخانان نیز شنیده، از گرد قلعه

~~برخاستند و از این جهت که در آن ایام آب بان گنگا طغیان داشت، از راه ناسک و ترنبک که

~~در حوالی آن آب مذکور پایان (نایاب2) دارد، روانهآ وادی ناکامی گشتند.

و خانخانان بعد از شنیدن این خبر دههزار گاو غله که از ظفرنگر بههمراه گرفته بود،

~~حوالهآ خان (مان نموده که بهده کرومی دولت آباد رسانیده، مصحوب جمعی به قلعه بفرستند و از

~~آن جا بر گردد و خود به برهان پور رفت و برای مزید احتیاط جمعی را گذاشت که نظام الملک و

~~خان هرچه داشته باشد، بهاو واگذار و از مال او هیچ متصرف نشده به متدینان سیرد.

مجملا به سبب این که خان دوران و مردم او در فتح دولت آباد تعب بسیار کشیده بودند.

~~حکم همابون بهنفاذ ییوست که قلعه را بهسید مر تضی خان ولد سید صدر جهان که قبیلهدار

~~است سیرده بهمالوه که صوبهداری آن بهاو متعلق است بیاید. خان مذکور او را به صبط قلعه

~~گذاشته و پنجاههزار روپیه که از خزانهٔ‌ پادشاهی با خود داشت، برای خرج ضروریات قلعه

~~سپرد و بعد از دو ماه در برهان پور بهخانخانان ملحق گشت. ms141

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0179.png)

~~تسخیر پذیرفتن قلعهآ دیکلور

~~در این ایام از عرضداشت راجه بهارته، صوبهدار ولایت تلنگانه به عرض رسید که بولا و سیدی

~~مفتاح که با دو سههزار سوار در قلعهآ دیکلور میبودند، مکرر از مردم پادشاهی شلاقها1 مستوفا

~~خوردند و جمعی کثیر را به کشتن داده آواره دشت ادبار گشتند و مادر و دختر و زن بولا مقهور

~~اسیر گردیده. قلعهآ مذکور به تصرف اولیای دولت قاهره درآمد.

و در محرم این سال موافق هزار و چهل و سه [1043 هلژوئیهآ 1633 م] عنایت الله ولد

~~قاسم خان و بهادر کنبو، از بنگاله به درگاه رسیده، اساری نصاری2 را که از زن و مرد و خورد و

~~کلان، چهارصد تن بودند، با بتهای آن گمراهان بهنظر انور درآوردند و عنایت الله سه فیل و

~~بهادر [کنبو] دو فیل پیشکش گذرانید.

و پادشاه دین پرور، کفرسوز بهارباب شریعت امر نمودند که آنها را تکلیف اسلام کنید و

~~هر که قبول نکند بهقتل تهدید نمایند و بعضی در همانروز توفیق ادراک این سعادت یافتند و

~~اکثر که در دین خود غلظت داشتند، سر از ربقهآ مسلمانی پیچیدند و بندگان اشرف آن جاهلان

~~را بهامرا قسمت نموده فرمودند که محبوس نگاه دارند و هرکدام که اسلام قبول کند، مسلمان

~~کرده نو کر کنند. مابقی در قید باشند و بیشتر آن طایفهٔ‌ ضاله بهشومی جهل در حبس بهجهنم

~~پیوستند و از بتان آنچه تماثیل انبیا علی نبینا و علیهم السلام بود. حسبالحکم در آب جون غرق

~~نمودند و باقی را درهم شکستند.

~~فرستادن پادشاهزادهٔ‌ محمد شاه شجاع بهایالت دکن

~~و چون بعد از فتح دولت آباد، مکرر (از3) عرایض خان خانان مهابت خان معروض گردید که

~~تسخیر دولت آباد بسیار باعث تذبذب حال دنیاداران دکن شده و لشکری که به کمک این صوبه

~~است، در ایام محاصره قلعهآ مذکوره تعب و یرپشانی بسیار کشیده و بالفعل مهمی دیگر از این

~~لشکر سر نمیشود، ms142 مصلحت دولت ابد پیوند، در این است که یکی از پادشاهزادگان کامکار را

~~با سامان شایسته بهاین صوب بفرستند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0180.png)

و حضرت خلافت پناهی، پادشاهزاده والامقدار محمد شاه1 شجاع بهادر را در ماه صفر این

~~سال [1043 ه/28 اوت 1633 م2] با سرانجام لایق در ساعت مختار به آن طرف فرستادند و

~~وقت رخصت، آن همایونتبار را که تا این غایت هفتصد و پنجاه روپیه روزیانه مییافتند،

~~به منصب دههزاری و پنجهزار سوار و علم و نقاره و تومان طوغ و تشریف خاص با نادری

~~طلادوزی تکمهآ زمرد و مروارید و گهیوه مرصع با پهولکتاره و شمشیر مرصع و دو اسب

~~خاصه، یکی با زین مرصع و دیگری با زین میناکار و فیل خاصه با یراق نقره و مادهآ فیل و

~~انعام و شش لک روپیه اختصاص بخشیدند و از وفور عاطفت فرمودند که از در دولتخانه نقاره

~~نواخته روانه کردند.

و از امرا سید خان جهان و راجه جی سنگه و جمعی دیگر را با بسیاری از منصبداران

~~فراخور قدر و منزلت مشمول عواطف ساخته، با یکهزاری احدی و یکهزار سوار برقانداز و

~~پیاده بسیار از تفنگچی و کماندار در ملازمت پادشاهزاده عالم تعیین نمودند و از آن جمله

~~چندی را بهاضافهآ منصب نیز مباهی گردانیدند و بیست و پنج لک روپیه خزانه نیز همراه دادند.

و در آخر ربیع الاول این سال [1043 هااوایل اکتبر 1633 م] اسلام خان مشهدی که بعد از

~~عزل صوبهداری گجرات برحسب حکم3 همایون از اوجین بهواسطهآ بعضی مهمات بهبرهان پور

~~رفته بودند، به درگاه رسید و یکهزار مهر از نذر و پیشکش یک لک روپیه گذرانید.

~~محبوس ساختن نظام الملک در قلعهآ گوالیار

~~و برهان نظام الملک و فتح خان را که خانخانان با اموال آنها و غنایم دولت آباد و همراه

~~مشارمالیه فرستاده (بود5)، به پیشگاه حضور حاضر7 گردانید و چون بهادر نظام الملک را که در

~~فتح قلعهٔ‌ احمدنگر ms143 اولیای دولت عرش آشیانی اسیر ساخته بودند و در قلعهٔ‌ گوالیار که حوالهٔ‌

~~سید خان جهان است، مقید داشتند. این نظام الملک را نیز به مشارالیه سپردند که در همان جا

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0181.png)

~~محبوس گرداند و فتح خان را با وجود جرایم عظیمه به خلعت و عنایت فیل و دو لک روپیه

~~سالیانه کامیاب گردانیدند و از اسباب و اموال آنچه به نظام الملک تعلق داشت، به سرکار خاصهآ

~~شریفه ضبط نموده، هرچه از فتح خان بود، بهفتح خان بخشیدند.

~~تفویض منصب به پادشاهزادهآ بزرگ مرتبه

~~یازدهم ربیع الثانی این سال [1043 ه/15 اکتبر 1633 م] جشن وزن قمری اختتام سال چهل و

~~سوم از سنین عمر جاوید طراز به آیین شایسته ترتیب یافت و آن کوه وقار را به طلا و دیگر

~~اشیای مقرری سنجیدند.

و چون پادشاهزاده محمد شاه شجاع را وقت رخصت دکن منصب لطف شده بود،

~~به پادشاهزادهآ بزرگ مرتبه نیز که تا این تاریخ یکهزار روپیه روزانه مییافتند، دادن منصب لازم

~~نمود. لهذا در ربیع الاخرای این سال [1043 هااکتبر 1633 م] آن جلیل القدر را به منصب

~~دوازدههزاری و شش هزار سوار و علم و نقاره و تومان طوغ و آفتابگیر و حکم زدن خیمهآ سرخ

~~در سفر که خاصهٔ‌ سلاطین است، اختصاص بخشیدند و سرکار حصار را که فردوس مکانی

~~در جاگیر جنتآشیانی4 و آن حضرت در جاگیر عرش آشیانی و عرش آشیانی در جاگیر

~~جنت مکانی6 و جنت مکانی به حضرتاعلی7 ارزانی داشته بودند، به جاگیر آن مهین اختر برج

~~جهانبانی مقرر فرمودند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0182.png)

وقایع سال هفتم جلوس همایون موافق هزار و چهل و سه

~~بیست و ششم رجب این سال [1043 ه/26 ژانویهآ 1634 م] جشن وزن شمسی، انتهای سال

~~چهل و دوم از سنین عمر ابد طراز اراسته گشت، یادشاه صورت و معنی را به طلا و دیگر

~~اشیای معهوده وزن نمودند، در این روز میمنت افروز که بازار ms144 بخشایش و افزایش گرمی داشت،

~~علامی افضل خان بهاضافهآ هزاری بلندپایه گردید.

چون دارالسلطنت لاهور و صوبهٔ‌ عظیم پنجاب که خلاصهآ ممالک محروسه است. بعد از

~~جلوس همایون بهورود رایات عالم نور مشرف نگشته بود و خاطر فیاض به گلگشت همیشه

~~بهار کشمیر بی نظیر رغبت تمامی داشت. در اوایل شعبان این سال [1043 ه/2 فوریهٔ‌ 1634 م]

~~در اسعد ساعات، موکب اجلال از دارالخلافهآ اکبرآباد به آن واقع3 شد.

از پیشگاه عدالت و رعیت پروری بخشی احدیان را به احدیان تیرانداز و میرآتش را

~~با تفنگچیان تعیین فرمودند که هرکدام از یک طرف اهتمام زراعت مینموده باشند، تا اهل اردو

~~پایمال نسازند و دستاندازی نکنند. چون از کثرت لشکر، عرض اردوی پادشاهی زیاده از

~~(یک5) کروه میباشد، داروغگان و مشرفان و امنا9 معین گشتند که هرقدر زراعت را پایمال

~~شود، بر آورد نموده از سرکار خاصهآ شریفه حصه رعیت بهرعیت و حصهآ جاگیردار که منصبش

~~از یکهزاری کمتر باشد، به جاگیر میداده باشند.

و در اواخر ماه مذکور [شعبان 1043 هلاواخر فوریهٔ‌ 1634 م] که رایات جلال به دار الملک

~~دهلی رسیده بود، متوجهآ شکار پالم که از شکارگاه مقرر آنجاست، گردیده. در عمارتی که

~~بهفرمودهآ جنتمکانی و حسبالامر بندگان اشرف ساخته شده، نزول نمود و حضرتاعلی

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0183.png)

~~چهار روز بهنشاط شکار یرداخته از آن جمله پکروز بهنفس نفیس از یک تفنگ چهل آهوی

~~سیاه شکار فرمودند که همه بهتیر اول افتاد.

هفتم شهر رمضان این سال (1043 ه/7 مارس 1634 م] پیشکش ابدال خان، زمیندار تبت

~~که به رهنمونی بهبخت و حسن سعی ظفر خان، صوبهدار کشمیر، والد راقم این ملخص اختیار

~~دولت خواهی درگاه نموده، سکه و خطبه بهنام نامی و القاب گرامی خلیفهآ دوران مزین گردانیده

~~بود، با نه اشرفی مشرف به سکه همایون ازنظر گذشت.

~~نوروز عالم افروز

~~نوروز این سال خجسته فال شب (سه) شنبه، بیست و یکم شهر رمضان هزار و چهل ms145 و سه

~~[1043 ه/21 مارس 1634 م] در باغ سهرند حافظ رخنه واقع شد. در این وقت امام قلی نامی

~~که شاه صفی فرمانفرمای ایران، او را با خیریت خان نوکر قطبالملک به ایلچی گری گلکنده

~~فرستاده، مصحوب او نامهای به حضرتاعلی نیز ارسال نموده بود. در این وقت شرف کورنش

~~دریافت و بیست اسب عراقی و چند أشتر2 و استر با دیگر تحف ایران پیشکش گذرانید و

~~به خلعت و انعام چهل هزار روپیه کامیاب گردید.

~~دخول3 به دار السلطنت

~~در اوایل شوال این سال [1043 ه/7 آوریل 1634 م5] به ساعت مختار موکب جلال در دولتخانهآ

~~ارگ دارالسلطنت لاهور نزول اجلال فرمودند. روز شرفآفتاب [19 فروردین 1013 هش/

~~9 آوریل 1634 م] وزیر خان، صوبهدار آن ولایت پیشکش عالی کشید، از آن جمله جنس

~~چهار لک روپیه بهقبول موصول شد. مجموع آنچه از روز نوروز تا روز شرف امسال از

~~پیشکش پادشاهزادههای کامکار و امرا و اعیان دولت بهدرجهٔ‌ قبول وصول شد، مبصران دوازده

~~لک روپیه قیمت کردند. چون یمینالدوله دولتخانهٔ‌ عالی در کمال وسعت و صفا ساخته که تا

~~امروز یکی از2 امرای عظیم الشأن آن چنان منزلی نساخته، چنانچه مبلغ بیست لک روپیه صرف

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0184.png)

~~آن شده و در ده سال بهاتمام رسیده. بنابر آن در این ولا التماس قدوم همایون نمود، بندگان

~~اشرف به منزل آن والا مکان تشریف بردند. یمین الدوله اقامت مراسم پاانداز و نثار نمود و

~~پیشکش عالی که قیمت آن شش لک روپیه شد، بهنظر انور درآورد و مجموع مقبول افتاد و

~~به جمیع پادشاهزادههای کامکار نیز پیشکشها گذرانید.

~~توجه به صوب کشمیر

~~در اواخر ذی قعدة این سال [1043 ه/20 مهآ 1634 م1] در اسعد ساعات رایات عالیات از

~~دارالسلطنت متوجه نزهت کدهآ کشمیر گشت. از لاهور به کشمیر چهار راه، یکی راه پکهلی که

~~سی و پنج منزل و یکصد و پنجاه کروه پادشاهی است، دویست جریب و ms146 جریبی بیست و پنج

~~دراع و دراعی چهل انگشت، این راه اگرچه دور است و خم و پیچ و پست و بلند بسیار دارد،

~~اما گرم سیر است و در ابتدای شگوفه به کشمیر میتوان رسید. دوم راه چومکه که بیست و نه

~~منزل و یکصد و دو کروه است و در این راه نیز برف کمتر است، اما یک دو جا دارد که بعد از

~~گداختن (برف4) گل و لای عجیبی میشود، گذشتن از آن تعب بسیار دارد و از این راه در

~~اواسط بهار به کشمیر میتوان رسید. سوم راه پنوج که بیست و سه منزل و نود و نه کروه

~~پادشاهی است. این راه نیز همانقدر برف دارد و از این راه در اواخر بهاری می توان رسید.

~~چهارم راه پیر پنجال که هشتاد کروه پادشاهی است. بهاین تفصیل از لاهور تا بهنبر که راه

~~همواری است، هشت منزل (و سی و سه کروه است و از بهنبر تا کشمیر که کوهستانست،

~~دوازده منزل) و چهل و هفت کروه بهواسطهآ صعوبت راه که اکثر بر شوامخ جبال واقع است.

از بهنبر (بیشتر) شتر و ارابه و بهل نمی رود و در آن کوهستان بیشتر بر فیل و اسب و

~~استر و گاو و مزدور بار میبرند و پیشخانهآ پادشاهی چنانچه در سفرهای دیگر همراه میباشد

~~بهآن راه متعذر و تخفیف بسیار در آن ضرور است. از زمان جنت مکانی مقرر شده که یازده

~~منزل از منازل دوازده گانه هرجا یکدست عمارتی که به اصلاح اهل کشمیر آن را لدهی میگویند

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0185.png)

~~به جهت نزول همایون بسازند1 و تعمیر و ترمیم هریک از آن بهاهتمام یکی از امرای عظام نمودند و

~~از راه2 دیگر که رایات جلال متوجهآ کشمیر کرد و در منازل کوهستان این طریقه معمول است.

~~راه پیر پنجال اگرچه بهتر و نزدیکتر از راه دیگر است، اما دریافتن تماشای شکوفه و لاله

~~چوغاسو بهاین ms147 راه ممکن نیست. چرا که تا اواخر اردیبهشت [اواسط مه] که منتهای بهار است

~~بر کتل برف میباشد.

و چون در این وقت بهسبب توقفی که دارالسلطنت واقع شده، برف گداخته بود. رایات

~~جلال از این راه متوجه گردید. دهم خرداد [103 ه/31 مهآ 1634 م] به قصبهٔ‌ بهنبر نزول واقع

~~شد. چون هر وقت که جنتمکانی به سیر گلزار کشمیر توجه میفرمودند، جمیع لشکر به یکبار

~~در کوهستان درآمده، در راههای تنگ و کتلهای صعب آزار بسیار می کشید. حکم شد که

~~سوای یادشاهزادگان کامکار و جمعی از ملتزمان حضور و چندی از خدمتکاران و اهل شکار و

~~مسافت نماید. تا لشکر به سهولت عبور نمایند.

مجمالا نهم ذی الحجهآ این سال [1043 ه/6 ژوئن 1634 م] اعلی حضرت از کتل این [پیر]

~~پنجال که بهبسیاری سبزه و ریاحین و اشجار ضربالمثل روزگار است، عبور نمودند و

~~به موضع بیرم گله که از منزل تهیه تا آن جا سر تا سرراه کتل و دو طرف آن کوههای پر از اقسام

~~گل و صنوبرها سر بهفلک کشیده است، فرودآمدند. اگرچه این کتل سختی است، اما تمام راه

~~اسب سوار میتوان رفت و به صعوبت و دشواری کتل پیر پنجال نیست که بعضی جاهای آن

~~پیاده طی باید کرد. رودخانهآ این جا آبی دارد و در نهایت لطافت و گوارایی و منبعش تال پریان

~~است. آبشاری در درهآ آن واقع است که به قدر سه چهار آسیا آب از سی گز ارتفاع میریزد و

~~داخل رودخانه میشود.

بندگان اشرف برای عیدقربان [1043 ه/7 ژوئن 1634 م] یکروز در آن مکان مقام

~~فرموده. بعد از ادای نماز عید و مراسم قربان بهسیر آبشار مذکور و شکار قمرغه که در بهنبر

~~پنج هزار پیاده برای جمع آوردن جانوران از کوهستان اطراف تعیین شده بودند، توجه فرمودند

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0186.png)

~~و جانوری که از کمر کوه نمودار شده بهتفنگ میزدند و ینج آهو را از ms148 دور به تفنگ زدند و

~~هفت را اهل رکاب بهدست گرفتند.

و دوازدهم شهر مذکور [ذی الحجهآ 1043 ه] موافق نوزدهم خرداد [9 ژوئن 1634 م] از کتل

~~صعب پیر پنجال گذشتند و از پایین کتل مذکور تا بالا دو کروه پادشاهی است و یک کروه

~~به مرتیه شدت که بعضی جاها بهضرورت پیاده یا باید شد و اعلی حضرت پالکی سوار بر کتل

~~برآمدند. الحق مثل آن کوهی بهنظر سیاحان کوه گرد نرسیده و مانند آن راهی دیده، مرحله

~~پیمایان آفاق نور دیده در مدح و ذم پیر پنجال که از ایلاقات مقرر کشمیر است، بهکثرت و

~~تنؤع گل و ریحان حیرت افزای نظار گیان (و همچنین به صعوبت و تنگی مشهور روزگار است

~~و توصیف خط دلپذیر کشمیر از اهل) سخن هرکه دیده و رسیده از نظم و نثر دفتری پرداخته.

القصه هجدهم این ماه [ذی الحجهآ 1043 ه] موافق بیست و ینجم خرداد [15 ژوئن

~~1634 م] موکب همایون دولتخانهآ کشمیر را بهفر نزول مزین گردانید.

~~دخول کشمیر و حقیقت آن ولایت بهشت نظیر

~~عرصهآ کشمیر که کوه بر آن محیط است، طول از ویرناگ که جنوب رویه واقع شده، تا موضع

~~دوازده گنجل من اعمال پرگنهآ وجهن کادره که طرف شمال است، قریب یکصد کروه رسمی و

~~عرض از موضع ککنه طرف مشرق تا فیروزپور از مضافات پرگنهآ بائگل جانب مغرب سی

~~کروه بهسمت رسمی است و چهل و چهار پرگنه و چهارهزار ده و ده کرور دام جمع دارد که

~~حاصا دوازده ماهه بیست و ینج لک روییه باشد، اما حاصل در سالی که رایات اقبال نزول

~~اجلال فرماید. این قدر و گاه بیشتر و دیگر اوقات گاه بیست لک و گاه کمتر می شود. بی تکلیف

~~به حسب نزهت و صفا و لطافت آب وهوا و وفور ریاحین و اشجار و کثرت فواکه و اثمار و

~~تعداد باغهای خوش، جزیرههای دلکش و چشمهسارها و ms149 تالابها و آبشارها و ایلاقها بهترین

~~معمورهای دنیاست و بهاین جامعیت و کیفیت و خصوصیت ملکی مسافر جهان دیده بر روی

~~زمین نشان نداده.

شهر کشمیر نهایت وسعت دارد و آب بهت در میان آن جاری است و منبع آب مذکور

~~چشمهآ ویرناگ است که از آن جا تا هر سی کروه رسمی است. آب چشمهآ مذکور از طرف

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0187.png)

~~جنوب می آید و در راه رود و چشمه بسیار بهآن ضم میشود و دریای (عظیمی شده از وسط

~~شهر کشمیر می گذرد و به جانب شمال رفته به کولاب2) عظیمی که به تال اولهر مشهور است،

~~داخل می شود و از آنجا تا باره موله بهزمین هموار میرود و بعد از آن به کوهستان درمی آید.

~~بر [آب] بهت مذکور از چوبهای محکم و عمودهای عظیم ده پل بستهاند. از آن جمله چهار پل

~~که در میان شهر واقع شده، هریک کارنامهآ روزگار است و از عبور فیلان کوه پیکر اصلا خللی

~~به قواعد استحکام آنها راه نمی یابد.

و در شهر کشمیر دو جانب بر کناره آن عمارات خوش و باغات دلکش ساختهاند و منازل

~~و عمارات آن خطهآ دلیذیر سوای بعضی از عمارات پادشاهی و پادشاهزادههای عالی مقدار و

~~امرای کبار و بعضی از متمولین آن دیار همه از چوب و تخته است و خانهها را سه طبقه بر

~~روی یکدیگر میسازند و با مهار اخر پشته از تخته برمیآورند و بر روی تخته توز پوشیده

~~بالای آن خاک میریزند و پیاز لالهٔ‌ چوغاسی که بهترین اقسام لاله است و در کشمیر بسیار

~~بالیده و خوشرنگ میشود، میکارند و در بهار تمام بامها سبز و خرم میشوند4 و لاله میشکفد و

~~از کوچهها می گذرند، بغایت خوب بهنظر می درآیند. هیچ ملک دیگر این خصوصیت ندارد.

و در سمت شرقی شهر کولابی واقع است که آن را دل بهفتح دال خوانند و بهاین کیفیت

~~تالاب چشمی ms150 بر روی زمین ندیده، اطرافش تمام باغستان است و عمارات عالی ساخته شده و

~~از ته آبش که در کمال صفاست، اقسام سبزههاست5، میروید و بر روی آب انواع گلها

~~می شکفد و جزایر خوش دارد و در اکثر جاهای دل خوش گل و سبزه و چهار برگه روی آب

~~را پوشیده و از کثرت آمد و شد کشتیها در آن میان جادهها بههم رسیده و صفایی آب جاده و

~~سزهها روز که از ته آبش که در کمال صفاست’، آن می نماید و گل ها که از دو جانب راه

~~شکفتگی دارد، نظرفریب است و بهترین گلها که بر روی آب شکفته میشود، نیلوفر سرخ

~~است که اهل هند آن را کنول میگویند و خیابانهای بید دو رویه از میان آب رسته و نیز

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0188.png)

~~بر سرآب بهت که1 یکدیگر گذاشته، سایه افکن است.

اکثر جاهای خوب کشمیر را به کشتی سیر میتوان کرد، چرا که اطراف دل است، با هردو

~~جانب آب بهت که در میان شهر جریان دارد. چون زواید آب تال نهر عظیمی شده، از ان جا

~~به دریای بهت می رود. کشتی از بهت بهدل و از دل بهبهت آمد و شد مینماید و از میان شهر

~~سرابالای آب تا شانزده کروه و سرا زیر آب تا دوازده کروه به کشتی میتوان رفت و از امرا و

~~منصبداران و سایر ملازمان درگاه هر که به کنار دل و آب بهت خانه دارد، کشتی سوار به دولتخانه

~~همایون که در سمت غربی دل مذکور مشرف بر آن واقع شده، تردد مینماید.

کشمیر باغات خوش و بساتین دلکش دارد و بهترین همه باغ، [باغ] فرح بخش است که

~~بند گان اشرف در عهد جنت مکانی بنا فرمودهاند. چنانچه بهجای خود ایما بهآن کرده شده. این

~~باغ نهری دارد، کوثر تمثال به عرض ده گز که در خیابان وسط آن سی گز عرض دارد، جریان

~~نموده، از ms151 (میان3) عمارت وسط باغ می گذرد و از چندین حوض و آبشار گذشته و عریضتر

~~شده، از میان خیابان روبهروی باغ که یکهزار گز طول5 دارد. هردو طرف آن چنار و سفیدار

~~به قطار نشانیده آید، داخل دل می شود و کشتی از دل بهنهر مذکور درآمده. بعد از طی مسافت

~~مذکور بهابتدای باغ میرسد. در این ولا به حسب امر اعلی در پشت باغ مذکوره، باغی (دیگر4)

~~طرح فرموده، به[باغ] فیض بخش موسوم گردانیدند و مقرر نمودند که خیابان به همان عرض که

~~شاه نهر بهعرض از میان آن نیز جریان می نموده باشد، ترتیب دهند.

بعد از آن اباغ] نشاط است که یمین الدوله در دامن کوه بهاک مشرف بر دل نه طبقه

~~ساخته. آسامی دیگر باغات نامی بهاین موجب است: باغ نورافزای دولتخانهآ پادشاهی؛ باغ بهر

~~آرا؛ باغ عیش آباد؛ باغ جهان آرا؛ باغ نورافشان، مشهور به (نور باغ2) که برکنار است؛ باغ شاه آباد،

~~مشهور به کرنه؛ باغ مراد؛ باغ نسیم؛ باغ افضل آباد؛ باغ سیف آباد که هر سه پهلوی هم بر تالاب

~~دل مشرف است؛ باغ الهی که نهر لجمه کول که در میان معموره کشمیر جاری است، از میان

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0189.png)

~~می گذرد و در وسطش برکنار حوض، چنار سالخوردهآ عظیمی واقع است که تنه آن در آغوش

~~هشت جوان قوی هیکل درمیآید و دور تنهاش چهارده گز است.

باغ ظفرآباد که والد راقم این ملخص برکنار تالاب جدبیل مشرف بر جلگای عیدگاه

~~به صرف سه لک روپیه در عرض دوازده سال صوبهداری دوبار کشمیر ساخته. باغ حسن آباد که

~~آن نیز محدثات والد راقم است؛ باغ فیروز خان خواجهسرا؛ ناظر محل؛ باغ یعقوب (خان2)، والی

~~دوم کشمیر؛ باغ خدمت خان خواجهسرا؛ باغ صفاپور که آبش از روشنی و صفا با وجود بسیاری

~~عمق تهنماست، احداث یافتهٔ‌ صفاپور از جاهای مقرری کشمیر است و در سیرگاههایی که

~~نزدیک شهر واقع است، به حسب ms152 دلگشایی و ارتفاع مکان و خصوصیت تالاب امتیاز تمام دارد.

و دیگر از منزهات2 کشمیر باغات جزایر ریشیان است که در بهت واقع شده و بهترین آن

~~جزیرهٔ‌ گنگا ریشی است و آن باغی است بیدیوار که بهبستان طرازی قدرت باری تعالی

~~پرورش یافته. زمینش بهمرتبهٔ‌ سبز و خرم است که گویا مخمل سبز گشتردهاند و درختان میوه

~~بهنوعی شاخ در یکدیگر دوانیده. سایه افکن شده که آفتاب اصلا به زمینش نمیتابد و در بهاران

~~که جمیع درختها به یکبار شگوفه می کنند و آن جزیرهآ رشک گلستان ارم میشود.

دیگر شهابالدینیور است در سرراه صفاپور2 برکنار بهت زمین سبز و خرمی دارد و

~~زیاده بر یکصد چنار تنومند سایه گستر در آن سرزمین به قطار بر لب آب واقع شده. دیگر

~~باغچه و عمارت لنک که در وسط دل بهفرمودهآ حکام سابق کشمیر (ساخته شده و چون

~~به مرور و هوز مندرس شده بود. اعتقاد خان صوبهدار کشمیر) در عهد جنت مکانی از سر

~~عمارت مطبوع ساخته. دیگر باغات و جزایر بسیار است که تفصیل آن موجب طویل کلام

~~می گردد و از فواکه سرد سیری کم میوه است که در کشمیر نمیشده باشد، اما بعضی فرد کامل

~~و یاره بهواسطهآ رطوبت هوا کم حلاوت و وسط می شود. از آن جمله سیب و بهآ و ناشپاتی و

~~شفتالوی بالیده و خوب میشود. چنانچه سیب قریب بهشصت متقال و ناشپاتی پنجاه مثقال و

~~شفتالو شصت مثقال به حضور اشرف وزن شده. خربزه اگر از آفت سالم بماند و کرم نزند مثل

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0190.png)

~~خربزهٔ‌ خوب خراسان است. تربز1 فرد کامل میشود و فور گرکان به مرتبهایست که در

~~هیچ جای عالم نیست.

چنانچه در تمام آن ولایت روغن چهار مغز در چراغ میسوزانید. گیلاس و بادام و عناب و

~~اقسام آلوچه نفیس میشود و در آن خطهآ فردوس نظیر چند ایلاقست که مثل هیچ یک2 از آن

~~در اقالیمی ms153 نشان ندادهاند. اول ایلاق گودی مرگ دیگر توسه مرگ و وفور گل و ریاحین هردو

~~مکان به حدیست3 که قریب یکصد گل که هیچ کدام بهدیگری نمیماند5 از یک گل زمین

~~میتواند چید دیگر ییلاق سفید و ییلاق ماءاللبن و ییلاق پیر پنجال است. صفت هریک از

~~چشمه سارها و آبشارها در ذیل مقام خود تحریر خواهد یافت.

از جلایا کرامات پادشاه غیب دان آن که در اواسط محرم این سال موافق هزار و چهل و

~~چهار [1044 هاژوئیهآ 1634 م] که بندگان اشرف به باغ جهان آرا تشریف برده بودند. در اثنای

~~سیر بهنشیمنی رسیدند که تازه ساخته شده بود. چون نظر مبارک بر آن افتاد، خود نزدیک

~~نرفته، دیگران را نیز از رفتن به آن جا منع نمودند و بر زبان الهام بیان گذشت که این را بسیار

~~کاواک ساخته و چنین مینماید که خواهد غلطید از قضا مقارن آن سقف نشیمن مذکور از

~~یکدیگر فرو ریخت.

~~رفتن پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع (بهادر5) به تسخیر قلعهآ پرینده و بر گشتن

~~از سوانح عظیمهآ این سال" رفتن شاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر است، با لشکر دکن به تسخیر

~~قلعهٔ‌ پرینده. حقیقت این واقعه آن که چون قلعهٔ‌ پرینده سابقا در تحت تصرف نظام الملکیه بود.

~~بعد از آن که اعظم خان چنانچه سبق ذکر یافت، آن قلعه را محاصره کرد و ثانیا حال به واسطهآ

~~بعضی موانع7 که روی داد، دست از آن باز داشت و عادل خان به زور زر از قلعهدار واگرفت و

~~به یکی از معتمدان خود سپرد. همیشه این معنی مذکوز خاطر مهابت خان سپهسالار بود که

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0191.png)

~~چنانچه قلعهآ دولت آباد مسخر اولیای دولت قاهره گشته، آن قلعه نیز که از قلاع نامی آن ولایت

~~نظام الملک بود، مفتوح گردد.

لهذا در وقتی که پادشاهزادهٔ‌ عالی مقدار بهحوالی برهان پور رسیدند و خانخانان جمیع

~~کمکیان دکن به استقبال رفته، ملازمت نمود. التماس توجهآ ms154 آن والانسب به تسخیر قلعهآ مذکور

~~کرد و یادشاهزادهآ جهان داخل برهانیور نگردیده، با خانخانان و دیگر امرای عظام و جمیع

~~لشکر دکن در اواخر ربیع الثانی [23 ربیع الثانی1 1043 ه/27 سپتامبر 1633 م] سال گذشته

~~متوجهآ آن صوب شدند و به تجویز خان خانان مقرر نمودند که خان زمان با جمع کثیری از امرا

~~و منصبداران و برقاندازان سوار پیاده به استعجال بیشتر روانه گردد و از قلعهآ بیر گذشته، ملک

~~غنیم را به تاخت و تاراج خراب سازد و کاه و علف سمت بیجاپور را بسوزد تا لشکری که

~~به کمک محصوران آید، از عسرت آذوقه و فقدان کاه و علف زود متفرق شود و خود

~~خانخانان و سایر امرا و منصبداران از عقب روان شدند .

و به صوابدید سپهسالار در ظفرنگر، نور محمد عرب را با پانصد سوار (و در جالناپور

~~رسید، عالم پادشاهزاده با همینقدر جمعیت و در شاه گده قزلباش خان را با پانصد سوار2) و در

~~بیر صف شکن خان را با دوهزار سوار به تهانهداری معین ساختند تا غله که از برهان پور به لشکر

~~آورده باشند آن را از دستبرد غنیم محافظت نموده، هریک از حدود خود به سلامت بگذرانند.

و چون ساهوی بهونسله با چندی مفسدان دیگر، یکی از خویشان نظام الملک را که در

~~قلعه مقید بود برآورده، دستآویز فساد ساخته بودند و مذکور میشد که در حوالی احمدنگر

~~جمعیت نموده. اراده دارند که به نواحی دولت آباد رفته، دستاندازی نمایند و بهسمت ظفرنگر

~~شتافته، مزاحم رسیدن رسد گردیدند. یادشاهزاده عالمیان به مصلحت خانخانان خواص خان را

~~با سههزار سوار تعیین کردند که بهجانب احمدنگر رفته، مقهوران را تنبیه نماید و پیش انداخته

~~تاخته تا جنیر براند و چمارگونده را که وطن بهونسلههاست، تاخت و تاراج کند. بعد از آن

~~به سنگمنیر آمده، اقامت نماید.

و چون عادل خان از توجهٔ‌ پادشاهزادهٔ‌ عالم، با لشکرگران بهعزم تسخیر پرینده اطلاع ms155

~~یافت. کشناجی وتو را خزانه داده، برای سرانجام قلعه و امداد قلعهدار به آن جا فرستاد و رندوله

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0192.png)

~~و مراری پندت را با خیل و سپاه خود تعیین نمود که کنارهٔ‌ نالهآ آب سین را محل اقامت

~~قرار داده، بهنوبت به کشک قلعه قیام نمایند و تلاشی که ممکن باشد، بکنند.

و خان زمان چون از ملکاپور پیشتر روانه شد، ترتیب افواج مقرر نموده، بسرعت خود را

~~به حوالی پرینده برسانید و بر سر نهر آبی که یک کروهی قلعه است و در آن حوالی به غیر نهر

~~مذکور اصلا آب نیست، فرودآمده، هیمه و کاه و علف بسیار برای لشکر جمع نمود و قلعهآ پرینده

~~در همواری واقع شده و نشیب و فراز و جایی که آن را پناه ساخته، پیش توان رفت. در حوالی

~~قلعه نیست و بهغیر کوچهآ سلامت به جای توپ و تفنگ قلعه می رسیده باشد، گذر نمی توان

~~کرد. بهسبب کم آبی فرودآمدن لشکر در اطراف قلعه و محاصره نمودن آن از قرار واقع متعذر

~~است از جانب بنگاه خود ملچارها قسمت نموده، بهتهیهآ اسباب قلعه گیری نپرداخت.

و اللهوردی خان اهتمام کندن نقب و ساختن کوچهآ سلامت بهعهده خود گرفته و بهجد و

~~جهد تمام شروع در آن کار کرد و چون مقهور آن قلعه را استحکام داد و مایحتاج آن را کما

~~ینبغی سرانجام نموده بودند و اهل قلعه شب و روز انداختن بان و توپ و تفنگ داد سعی

~~میدادند و بهادران نیز لوازم کوشش بهتقدیم میرسانیدند و کم روزی بود که در ملچارها

~~چندی بهتوب و تفنگ قلعه گشته نمیشدند و اکثر اوقات تفنگچیان قدرانداز نیز از رخنههای

~~کنگره قلعه بعضی مقهوران را بهضرب بندوق معدوم می گردانیدند. چنانچه در خلال این

~~احوال روزی (سیدی فرحان2) قلعهدار از سوراخی نگاه می کرد، از تفنگچیان تفنگی بر

~~شقیقهاش خورد و مرد و بعد از او عادل خان، غالب نامی ms156 را قلعهدار کرده فرستاد و به حسب

~~اتفاق کار آن ناتمام نیز به تفنگ تمام شد و بعد از آن نورس نامی را تعیین نمود.

مجملا یادشاهزادهآ بختیار راجه بیتهل داس را نزد خان زمان فرستادند و ششم شهر رمضان

~~این سال [1043 ه/6 مارس 1634ه] راجه بیتهل داس با خان خانان و دیگر امرا و منصبداران و

~~سایر لشکر (آراسته) بهسه کروهی پرینده رسیده. مقرر کردند که آنجا روزی چند توقف

~~نمایند، تاهم کاه و هیمه بهلشکر وافر میرسیده باشد و هم کمک خان زمان به فعل آید. در این

~~اثنا آثار لشکر غنیم ظاهر شد و معلوم گردید که مقهوران بیجاپوری و ساهو با جماعت

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0193.png)

~~نظام الملکیه به هیأت اجتماعی قرار جنگ داده آمدهاند.

روز دیگر چون نوبت کهی (مردم خان خانان بود، سپهسالار لهراسب، پسر خود را با حکیم

~~خوشحال بخشی دکن و چند دیگر از1) مردم پادشاهی و نوکران خود به کهی فرستاد و چون

~~میدانست که غنیم ارادهٔ‌ جنگ میدارد ، احتیاط ورزیده، خود نیز سوار شد و کس پیش

~~لهراسب فرستاد که تا رسیدن او توقف کند و چون خان دوران دید که سپهسالار خود به کهی

~~میرود، سواری چند تعیین نمود که خبردار بوده، اگر احتیاج رو دهد او را واقف گردانند.

اتفاقا همین که خانخانان نیم کروه از لشکر جدا شد ، قریب دوازدههزار سوار غنیم

~~به طرف کهی آمده، نمودار گشتند. از آن جمله فوجی پیش رانده بر قلعهدار خان و جمعی دیگر

~~که سپهسالار آنها را بهقراولی فرستاده بود، تاختند. خانخانان بعد از مشاهده این حال

~~لهراسب را به کمک ایشان فرستاد و غنیم آن جماعت را برداشته بهخان مذکور رسانید و

~~خان خانان نیز ناچار جلو انداخت و مشغول جنگ گشته، از کید مخالفان غافل شد. مقهوران

~~مشارالیه را با لشکر نصرتشعار، جنگ کنان به طرف فوج کلان خود کشانیدند و به یکبار از

~~چهار طرف هجوم آورده، در ms157 میان گرفتند و سپهسالار در میان مخالفان حمله آور گشته داد

~~کوشش میداد. لهراسب نیز ترددات دلیرانه می کرد و مهیش داس راتهور که از راجیوتان عمدهآ

~~نو کران سرآمد، خان خانان بود و رگهناته یاتهی و چندی دیگر از راجیوتان سپهسالار پا

~~قایم کردند و با فوجی از مقهوران که بهفاصلهٔ‌ یک تیرانداز در پیشرو بود، درآویخته داد

~~مردانگی دادند و لوازم جانفشانی به جا آورده، در معر که افتادند.

خان دوران به مجرد شنیدن این خبر با مردم خود که همه را احتیاطا مستعد و آماده

~~نگاهداشته بود، سوار گردید و بسرعت روان شد و غیرت خان با جمعیت عبدالله خان بهادر و

~~بعض از گرزداران کارطلب که بندگان اشرف آنها را از درگاه بههمراهی خان دوران تعین

~~فرموده بودند. در اثنای راه بهخان مشارالیه ملحق گشته، مجموع قریب دوهزار و پانصد کس

~~شدند و بر فوج مقهوران که عقب سپهسالار را داشتند، جلو انداختند و آنها را برداشته، بر

~~جمعی که جانب راست سپهسالار بودند، زدند6 هردو فوج را رانده (به فوج) مقابل خان خانان

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0194.png)

~~که مهیش داس و غیره را از اسب انداخته بودند، رسانیدند و غنیم را متفرق گردانیدند و

~~گرزبرداران با جمعی ازبکیه جوانان خان دوران که هراول بودند و غیرت خان که برانغار بود،

~~بهاشاره خان مشارالیه تیغها علم ساخته، بر فوج از لشکر غنیم که بهفوج خان خانان درآویخته

~~بود ، تاختند و کوششهای دلیرانه کردند و جمعی را بر خاک هلاک انداختند.

و چندی زخمها برداشته، مبارزان غنیم را زده برداشتند و آن چنان دوانیدند که در بنگاه نیز

~~پا قایم نتوانستند کرد و خان دوران با همراهان بهتصرف مراجعت نمود و مهیش داس را که

~~زخمهای منکر داشت، با راجیوتان دیگر خانخانان که کشته و زخمی در معرکه افتاده بودند ،

~~برداشته. همراه خانخانان متوجهآ لشکر گشت و هردو در حوالی اردوی پادشاهزادهآ کامکار را

~~که بعد از اطلاع بر ms158 حقیقت حال سوار شده بهقصد کمک برآمده بودند، ملازمت نمودند و مورد

~~تحسین و آفرین گشتند.

و روز دیگر پادشاهزادهآ والامقدار کوچ کرده، متوجهآ پرینده گشتند و نزدیک به لشکرگاه

~~خان زمان بر بلندی که آن جا چاردیواری ساخته بودند، نزول نمودند و در همانروز قریب

~~پانصد کس از قلعه برآمده بر ملچار راجه پهار سنگه دویدند و جنگ در پیوسته، جمعی از

~~مخالفان کشته و زخمی گردیدند و چندی از مردم راجهآ مذکور و نوکران اصالت خان و راجه

~~روزافزون نیز زخمدار و جاننثار گشتند و آخر کار مقهوران بهپای از دست دلیران عرصهٔ‌

~~کارزار جان بردند.

بعد از یکروز خان خانان برای آوردن کهی سوار شده و افواج را ترتیب داده، چون (پنج5)

~~شش کروه رفت، مردم لشکر شروع در کهی نمودند، غنیم نمایان گشت. خانخانان به خان زمان

~~پیغام کرد که دو تیر پرتاب به بردن کهی بوده، جانب چپ کهی را نگاه دارد، تا مقهوران داخل

~~کهی نتوانند شد و چون مردم از برداشتن کاه و هیمه فارغ شده، روانه گشتند. مخالفان

~~بههیات مجموع جلوریز بر خان زمان حمله آوردند. خان مذکور قدم همت استوار داشته،

~~جنگ مردانه کرد و جمعی کثیر را علف تیغ گردانید و از مردم پادشاهی نیز جمعی کشته و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0195.png)

~~زخمی شدند و چون خانخانان خبرآویزش غنیم با خان زمان شنید، بسرعت تمام خود را

~~رسانید و جمعیت مقهوران را متفرق ساخت و همچنین دو سه مرتبهٔ‌ دیگر بر فوج سید خان

~~جهان و مالوجی زور آوردند. خان خانان خود تاخته شر اینها1 کفایت نمود و راجه جی سنگه

~~که در برگشتن چنداول تمام راه با غنیم (کوششهای نمایان3) مینمود. آخر روز کهی را سالما و

~~غانما بهارود رسانید.

بعد از یک دو روز فوجی عظیم از غنیم4 به ملچار اللهوردی خان آمد و فیمابین جنگ در

~~پیوست و از طرفین جمعی کشته و زخمی شدند و آخرکار خان مذکور ms159 مقهوران را منهزم

~~ساخت.

و بعد از چند روز سید خان جهان و خان دوران و جمعی دیگر که نوبت کهی داشتند، دم

~~صبح روانه شدند. وقت چاشت قریب دوهزار سوار غنیم به کنار اردو آمده نمایان گشتند و باقی

~~قصد کهی نمودند. سپهسالار لهراسب را فرستاد که بیرون لشکر رفته، در برابر آنها بایستد. بعد

~~از رفتن مشارآلیه آن مقهوران نیز جانب کهی رفتند و چون لشکر غنیم شروع در باناندازی

~~نمود، سید خان جهان و خان دوران مردم کهی را جمع کرد و روانه5 شدند. در این اثنا یکی از

~~بانهای غنیم بر شترگاهی رسید و چون بادتندی میوزید، از آن آتش به دیگر جانوران که کاه و

~~هیمه بار داشتند و زمین که یر از علفهای بلند بود، در گرفته. شتر و گاو بسیار با دو فیل و چند

~~اسب و آدم سوخت و توزک افواج بر هم خورده، غنیم شوخی آغاز کرد.

چون خبر بهخانخانان رسید، فی الحال سوار شده به جانب کهی روانه گردید. کس پیش

~~خان زمان فرستاد که زود خود را برساند و هنوز یارهٔ‌ راه نرفته بود که پادشاهزادهٔ‌ عالمیان از

~~عقب تشریف آوردند. خانخانان عرض کرد، برای تنبیهآ این جماعت دولت خواهان کافیاند.

~~یادشاهزادهآ عالم فرمودند که شما را آن قسم با غنیم جنگی1 روی داده، ما را دیر خبر شد و

~~تأسف داریم. امروز میخواهم که اگر آن چنان کارزاری دست دهد، داخل باشیم. چون

~~خان خانان آن والانسب را بر این عزیمت منصرف یافت. التماس کرد که بر فیل سوار شوند و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0196.png)

~~خود را با راجه بیتهل داس و پرتهی راج بهطریق هراولی پیشتر روانه گشت.

فوج غنیم که نبیرهآ یاقوت خان و جمعی دیگر بودند و شتر و گاوان کهی را پیش انداخته

~~میبردند، از طرف راست نمودار شدند و بهمجرد شنیدن آواز نقاره و دیدن نشانهای

~~پادشاهزادهآ والامقدار و خان خانان دواب مردم کهی را ms160 گذاشته، رفتند. در این اثنا خان زمان که

~~راجه جی سنگه را در اردو گذاشته، با رشید خان و راجه نر سنگه دیو بر سبیل استعجال روانه

~~شده یود، از جانب راست خانخانان درآمد. سیهسالار و راجه بیتهل داس و پرتهی راج را پیش

~~خان زمان فرستاد و او بهاتفاق آنها بر غنیم تاخته، نشان نبیرهآ یاقوت خان را گرفته به خدمت

~~پادشاهزادهآ جهان فرستاد و او بهاتفاق آنها بر غنیم تاخته و مقهوران را پیش انداخته تعاقب

~~نمود و آن کامکار، (یک) هزار سوار ملازمان خود به کمک خان زمان فرستادند و با خانخانان

~~مراجعت کردند. خان زمان شب از تعاقب غنیم وا پرداخته، به اردو آمدند.

روز دیگر که نوبت کهی خان زمان بود، مشارالیه با فوج همراه1 خود به کهی میرفت و

~~خبر به خان خانان رسید که غنیم بهاین اراده سوار شده، باز بر سر کهی برود یا به ملچارهای نقب

~~بیاید. بنابر آن سیهسالار به مردم خود خبر کرد که مستعد باشند. اتفاقا وقت شام رندوله و نبیرهآ

~~یاقوت خان و دیگر مقهوران با جمیع مردم خود نزدیک به ملچارهای نقب آمده ایستادند و

~~خان خانان بعد از اطلاع سوار شده (که از بر سر کهی برود4) متوجه گشت و آنها جمعی

~~کثیری را پیاده کرده به ملچارها دوانیدند و اللهوردی خان با همراهان از ملچار خود برآمده بهتیر

~~و تفنگ، هفتاد کس از مخالفان را بر خاک هلاک انداخت و جمعی را زخمی ساخت و چندی

~~از مردم خان مذکور و راجیوتان جگراج و سیاهیان اصالت خان نیز زخم برداشتند و مقهوران

~~تاب مقاومت نیاورده مغلوب گردیدند و خانخانان در راه فرار غنیم شنیده برگشت و خان

~~زمان با کهی به سلامت مراجعت نموده داخل اردو شد.

بعد از یک دو روز پادشاهزادهآ عالی مقدار به مصلحت خانخانان، سید خان جهان و خان

~~زمان و راجه جی سنگه و چندی دیگر را از امرا ms161 تعیین نموده فرمودند که چون مقهوران بسیار

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0197.png)

~~غافل میباشند، چهار پنج گهری از شب مانده سوار شده، خود را بهوقت برسانند، تا کاری

~~ساخته شود و نامبردهها کار بند خدمت شده، چاشتگاه به بنگاه غنیم رسیدند. چون مقهوران

~~پیشتر (خبر یافته بودند ) بنه را باره کرده بودند. نهیب و غارت حسبالمدعا صورت نیست.

~~پانزده گاوبان با قریب دو حصه از گاوانی که غله (و آذوقهٔ‌ غنیم2) بار داشت و شتر و گاو و

~~لشکر پادشاهی که مقهوران روز سوختن کهی برده بودند، بهدست مردم لشکریان افتاده، مردم

~~راجه جی سنگه که هراول بود، پیشتر رسیده، آدم بسیار از مقهوران اسیر نمودند.

و چون غنیم که بنه و بار می گریزانید، بسیار نزدیک بود، راجه اسب انداخت و سید خان

~~جهان و خان زمان و مردم دیگر که در قول بودند، نیز خود را بهاو رسانیدند. در این اثنا

~~مودهوجی، برادر مراری پندت فرصت یافته، با مبارز خان دراویخت و خان مذکور با همراهان

~~داد سعی و کوشش داده، جمعی مقهوران را بر خاک هلاک انداخت و خان زمان چون بر این

~~معنی وقوف یافت، سید خان جهان را به کمک راجه جی سنگه گذاشته، خود را به مبارز خان

~~رسانید و مودهوجی مقهور دو زخم تیر برداشته به جهنم واصل شد و چندی از مردم نامی

~~لشکر مخالف مرحله پیمای وادی فنا گشتند و دیگران تاب نیاورده فرار نمودند و بهادران تا

~~چهار کروه (تعاقب کرده’) به گجنال و تفنگ جمع کثیری را به دارالبوار فرستادند و اکثری را

~~زخمی ساختند و یک پهر از روز مانده با غنیمت بسیار برگشته داخل لشکر شدند.

مجملا در این مدت بهادران کار نقب بهنهایت سعی بهتقدیم میرسانیدند، اما بعضی

~~نقبها را اهل قلعه مییافتند و از پارهآ آب برمیآمد و یک نقب که بهاهتمام اللهوردی خان سالم

~~بهته شیر حاجی رسیده بود. پادشاهزادهآ والاگوهر از راه کوچهآ سلامت رفته، در ms162 حضور خود

~~آتش دادند. یک برج یرید، اما راه چنانچه باید وا نشد و یک نقب دیگر را که بعد از آن به چند

~~روز مهیا شده بود. خانخانان در حضور خود آتش داد. در این مرتبه هم یک برج پریده، راهی

~~که قابل یورش باشد بههم نرسید. در این ولا فوجی از سر مقهوران بر سر ملچار اصالت خان

~~آمد و خان مذکور با همراهان خود، آن مقهوران را بهشیهآ تیر و تفنگ گرفت و مخالفان آن جا

~~کاری نساخته به ملچار جگراج رفتند و فیمابین آتش کارزار شعله زن گشته، خرمن حیات

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0198.png)

~~جمعی از مخذولان سوخت و بعضی زنده گرفتار گردیده. پارهای زخمی شدند و بقیةالسیف

~~به یک پا جانی بهدربردند.

و بعد از چند روز چون از لشکر غنیم خبر رسید که نبیرهآ یاقوت خان و غیره که جمعیت

~~آنها قریب چهارهزار سوار میشد، به سرراه کاکا پندت، نوکر خانخانان که برای غله به جانب

~~سیر رفته بود، شتافت خانخانان به عرض پادشاهزادهآ عالم رسانید که الحال مخالفان بهطرف

~~دیگر مشغولاند. اگر برسر (بنه1) مقهوران تاختی برده شود، اغلب آن که کار خاطرخواه صورت

~~یابد و آن گرامی نسب چون میل تماشای جنگ دکنیان داشتند، خود نیز ارادهآ سواری فرمودند.

و جگراج و لهراسب و یکهتاز خان و چندی دیگر را به محافظت اردو مقرر نمودند و خود

~~مسلح گشته بر فیل سوار شدند و بیرون لشکر برآمده به واسطه جمع شدن مردم پارهآ توقف

~~نمودند و چون همه حاضر گشتند، ترتیب افواج نمود، روانه گردیدند. مقهوران پیشتر واقف

~~شده، بنه را بار کرده به طرفی فرستاده و چپرها را آتش زده خود مستعد ایستاده بودند.

چون سپاه ظفرپناه نزدیک رسید، از طرف برانغار نمایان شده (بود4)، شروع در باناندازی

~~نمودند. خان زمان جلو انداخته فوج مقابل خود را برداشت و سید خان جهان نیز بر فوجی برابر

~~او آمده بود، تاخت و راجه جی ms163 سنگه و راجه بیتهل داس به کمک شتافته آن مقهوران را راندند و

~~خان دوران که چنداول بود، از عقب ایشان روانه (شده)، خان زمان و سید خان جهان و راجه

~~بیتهل داس خود را بهغنیم رسانید و جمعی از مقهوران را بهتیغ ابدار بهاتش جهنم فرستادند و

~~مابقی هزیمت خورده، خود رو به گریز نهادند و مراری [پندت] در اثنای گریختن از اسب

~~افتاده، یکی از سیاهیانش پیاده شده اسب خود را بهاو داد و آن مقهور جانی بدربرده، سپاهی

~~مذکور کشته شد و پادشاهزادهآ والامقدار از استماع خبر نصرت بهفیروزی مراجعت فرمودند.

القصه از آنجا که کارها مرهون وقت است، چندان که یادشاهزادهآ عالمیان و خانخانان در

~~تسخیر قلعه سعی مینمودند، به جایی نمیرسید. چنانچه محاصرهآ آن" قرار (واقعی2) میسر نبود.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0199.png)

~~از این جهت که خان دوران خود را به کمک خانخانان رسانیده، او را از جنگ غنیم رهانید و

~~بعضی جاها مذکور ساخت که من سپهسالار را از کشتن خلاص کردم. میان او و خان خانان

~~کدورت بههم رسید و سایر امرا و منصبداران به سبب آن که از بدسلوکی خانخانان در ته1 آزار

~~بودند. سلسله جنبان عداوت گشتند و نفاق عظیمی فیمابین سرداران عمدههای لشکر بههم

~~رسید. چنانچه در پی شکست کار پکدیگر بودند و بهاین واسطه هر کتکش و مصلحتیی که

~~واقع می شد، غنیم خبر یافته، در برهم زدن آن می کوشید و کار حسبالمدعا صورت نمی بست.

~~اگرچه سامان غله را سیهسالار بهنوعی نموده بود که از جهت آذوقه در آن مدت لشکریان

~~عسرت نکشیدند، اما چون کاه و هیمه تا ده دوازده کروهی اردو نمانده بود و هر مرتبه

~~به واسطهآ کهی در رفتن و آمدن، زیاده از بیست کروه تردد بایست نمود و موسم برسات نیز

~~نزدیک رسیده بود. خانخانان به خدمت پادشاهزادهآ جهان التماس کرد5 که صلاح دولت در این

~~است که زیاده از این توقف نکرده، (عنان4) ms164 معاودت بهجانب برهانپور معطوف گردانید و

~~حکم شده که آن کامکار از صوابدید خانخانان بیرون نباشد1. [3 ذی الحجهآ 43 10 ه/31 مهٔ‌

~~1634 م] از پرینده کوچ کرده به برهان پور راهی گشتند.

روزی که از زیرگهاتی که هژده کروهی بیر واقع است کوچ (کرده8)، غنیم نمودار گشته،

~~شروع در باناندازی نمود و (گاهی) شوخی کرده نزدیک میآمد. خان زمان که با راو ستر سال

~~و جگراج و چندی دیگر آنروز چنداول بود، بر مقهوران تاخت و از برانغار راجه جی سنگه و

~~مرتضی خان و از جرانغار اصالت خان و خلیل الله خان نیز اسب انداخته (بود10)، به کمک

~~شتافتند و غنیم را رانده از جایی که کوچ شده بود، گذرانیده و جمعی را بر خاک هلاک

~~افکنده، بسیاری را زخمدار گردانیدند و ینجاه اسب زنده گرفتند. چون تفرقه بهجمعیت غنیم

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0200.png)

~~غنیم راه یافته بود، دیگر تا رسیدن برهانیور اثری از عادل خانیه ظاهر نشد. پادشاهزاده عالمیان

~~با خان خانان و خان زمان و سایر لشکر بعد از شش ماه در اواخر شوآل1 داخل برهان پور شدند

~~و چون حقیقت حال بهمسامع جلال رسید، خانخانان را که از بدخویی با همراهان ناسازگاری

~~می نمود و پادشاهزادهآ والامقدار را بی تسخیر قلعه برگردانیده بود، معاتب ساخته. پادشاهزادهٔ‌

~~گرامی تبار را با مردی که در رکاب آن کامکار رفته بودند، بهدرگاه طلب فرمودند. چون در

~~سمت جنوبی کشمیر چشمهسارهای نامی که بهترین منزهات کشمیر واقع شده و منتهای ان

~~سرچشمهآ ویرناگ است، به خاطر همایون خطور نمود که بهسیر آن حدود توجه فرموده از این

~~راه عزیمت دارالسلطنت لاهور نماید.

در اواخر ربیع الاول این سال [1044 ه/16 سپتامبر 1634 م5] موافق آخر آن شهریور که

~~منتهای موسم برامدن از سرد سیر کشمیر است و اگر زیاده بر این توقف واقع شود، راهها

~~مسدود میگردد. موکب معلی بعد از سه ماه اقامت کشمیر، در ساعت مختار نهضت نموده، ms165 در

~~موضع (پمپور2) که از شهر بهراه خشکی سه کروه و از راه دریا پنج کروه پادشاهی است، نزول

~~فرموده8، موضع مذکور9 زعفران زار است، اما زعفران هنوز گل نکرده (بود10)، در اواسط آبان

~~گل می کند.

مجملا رایات اقبال از این جا به ونتیپور11 و از آن جا پنج راه12 ظل ورود افکند و از موضع

~~مذکور چون کوچ شد، بندگان اشرف تا یل کهته بل منتهای سیر کشتی است، به کشتی قطع

~~مسافت نموده، از آنجا بر تخت روان سوار گردیده، تا پنجه تشریف بردند. در این پرگنه

~~بتخانهآ کهنه بود. پادشاه دین پناه کفرگاه بهانداختن آن حکم نموده. پرگنهآ مذکور را که در جاگیر

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0201.png)

~~اسلام خان نیز بود، بهاسلام آباد موسوم گردانیدند. در این مکان دو چشمهآ صاف، پرماهی واقع

~~است و این چشمه آغاز سرچشمههاست. در عهد جنت مکانی بر چشمههای مذکور عمارات

~~ساخته شده و آخر روز از آن جا روانه گشته. در آصف آباد که ملچهیپور بر زبانها مذکور

~~است، نزول نمودند. الحق مثل آن چشمه، چشم فلک بر روی زمین کم دیده. یمین الدوله

~~بهفرمودهآ جنتمکانی آن مکان فیضنشان را تعمیر نموده و عمارات خوش ساخته.

غره ربیع الثانی [1046 ه/24 سپتامبر 1634 م] بندگان اشرف از آنجا متوجهآ صاحب آباد،

~~معروف به اچهول2 که متعلق به سرکار نواب علیه و بهاین سبب بهاین نام موسوم است و

~~چشمهای دارد، کمال سردی و صفا. اعلی حضرت در ایام پادشاهزادگی تعمیر آن فرمودهاند.

~~گشتند بی تکلف، کیفیت و خصوصیت و جوش و خروش چشمهٔ‌ مذکور جهاننور، ذی نشان

~~نداده. چشمهآ آصفآباد و این چشمه در روشنی و صفا روی زمین را به منزلهٔ‌ دو چشم است و

~~اگر تفرقه در میان گنجد، به قدر تفاوت چشم (چپ و راست2) خواهد بود.

حضرت شاهنشاهی (روز سوم) مقام از این جا به سرچشمه پهلوکه بهون5 تشریف برده،

~~چون عماراتش به اتمام نرسیده بود، به ms166 صاحب آباد معاودت نمودند. این چشمه1 نیز از چشمههای

~~معروف است و چشمهآ صاف پرماهی دارد و کوهچه که بر آن مشرف است از پایین تا بالا

~~صنوبرهای مطبوع همقد دارد. چنانچه از صحن باغ که سر یکی بر ساق دیگری پیوسته

~~می نماید، تمام کوهچهآ سبز یکدست بهنظر می دراید.

پنجم ماه مذکور [ربیع الثانی 1044 ه/28 سپتامبر 1634 م] موکب پادشاهی از صاحب آباد

~~بهویرناگ که منتهای سرچشمههاست و از شهر تا این جا هژده کروه پادشاهی است، نهضت

~~نمود. چشمهآ مذکور منبع دریای بهت8 است و از حیثیت سردی بسیاری و کثرت ماهی بهترین

~~چشمه سارهاست. بر سر این چشمه حوض مثمنی که قطرش چهل درعه و هر ثمنش هفت درعه

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0202.png)

~~و عمقش چهارده گز است، جنت مکانی در ایام پادشاهزادگی تعمیر آن نمودهاند. صفایی آب

~~بهمرتبهای است که با وجود این عمق، سنگریزههای ته نشین آب بهیک1 نمودار است و اقسام

~~ماهی زیاده از حد و حضر دارد و عقب چشمه کوهچهایست در کمال موزونیت اندام و بغایت

~~سبز و خرم و خوش درخت که بر آیینهآ آب سایه افگن است. بندگان اشرف باغی دلگشا و

~~منازل و حمام و حوضها و آبشارها و فوارهها طرح انداخته به شاه آباد موسوم گردانیدند.

در این مکان فیض نشان جشن وزن قمری اختتام سال چهل و چهارم از عمر ابد طراز

~~به میان آمد و هفتم ربیع الثانی [105 ه/30 سیتامبر 1634 م] که ساعت مختار بود، ذات همایون

~~را به رسم معهود به طلا و دیگر اشیا سنجیدند و از پیشگاه خلافت و افضال خاقانی، عالمی

~~کامیاب امید گشت. از جملهٔ‌ این شیرازه بند سوانح اقبال که در آن وقت هفت مرحله از مراحل

~~زندگانی طی نموده بود، با وجود صغرسن بهمنصب درخور سرفرازی یافت.

روز دیگر [8 ربیع الثانی 1044 ه] که به حساب مشهور اهل فرس، دهم مهرماه [1 اکتبر

~~1634 م) بود، ms167 عزیمت لاهور متوجهآ دارالسلطنت گردیدند و بهچهار منزل بههیره پور که

~~(سر) منزل پیر پنجال است، نزول فرمودند.

در اثنای راه بهسیر آبشار اوهر که در درهآ دت چپ راه واقع است، توجه فرمودند، منبع

~~آن چشمهای است موسوم به کوثر5 که از برفهای کوهستان مشرق رویه که می گذارد، آب بسیار

~~به آن ملحق شده، نهر عظیمی می شود و از کوه بر روی سنگ صلبی می ریزد و بر آن سنگ از

~~صدمهآ ریزش آب بهمرور ایام حوض کلانی بههم رسیده و از حوض مذکور بهدرهای که قریب

~~پانزده گز نشیب آنست میریزد. از غوغای آب و نزدیکی2 آبشار مذکور دو کس که پهلوی

~~یکدیگر باشند، آواز هم نمیتوانند شنید. اگرچه در عرصهآ کشمیر و نواحی آن آبشار بسیار

~~واقع است، اما بهترین همهآ این آبشار است و از گذشت این آبشار سکها کهنه7 که از چهارده گز

~~ارتفاع میریزد و بهقدر ده آسیا آب دارد و دیگر آبشار بیرم گله است که کیفیت آن در راه

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0203.png)

~~پیر پنجال سبق ذکر یافت.

در ازمنهآ ماضیه کشمیر باغی و عمارتی و میوهآ خوبی نداشت و از آنروز که به تسخیر

~~عرش آشیانی درآمد ، شروع در ترتیب آن شد و ساختن عمارات و باغات و تعمیر سرچشمهها

~~(و2) مکانهای لایق و پیوند کردن درختان میوهدار و غیر ذلک شد و در ایام دولت جنتمکانی

~~چون بغایت مرغوب آن حضرت بود، رونق بسیار یافت و در این عهد سعادت مهد از تصرفات

~~طبع والا به مرتبةآ کمال رسید.

و مردم آن دیار که معنی انسانیت در ایشان صورت نبسته (بود) و بوی تعارف به مشامشان

~~نرسیده بود. به محافظت اهل اردو که در این مدت آمد و شد نمودهاند، اکثر متعارف و فارسی

~~زبان شدهاند و طالب علم وشاعر وخوشنویس و نغمه سنج بالفعل در میان ایشان بههم رسیده.

بالجمله حضرتاعلی از هیراپور بههمان منازل که آمده بودند به ms168 بهنبر شرف ورود ارزانی

~~داشتند.

~~ظهور آثار معدلت و دین پروری5 از پادشاه شریعت پناه

~~در این وقت به عرض رسید که سکنهآ موضع مذکور با وجود مسلمانی به کفار نسبت می کنند و

~~فیمابین مقرر گشته که اگر کافر دختر خود را به مسلمانی بدهد، آن دختر را بعد از مردن دفن

~~می کرده باشند و اگر مسلمان به کافر وصلت کند، بعد از موت او را بسوزانند.

لهذا از پیشگاه عدالت پروری فرمان شد که هر کافری که زن مسلمان در خانه داشته باشد،

~~اگر شرف اسلام دریابد، زن را بعد از نکاح در تصرف او بگذارند و اگر بهادراک این سعادت

~~راضی نشوند، بعد از گرفتن جرمانه مسلمه را از او جدا سازند. و چون جوگو، زمیندار آن جا2

~~و اکثر اقوام او مصدر این امر شنیع شده بودند. جمیع آن مردم که قریب پنج هزار آدم بودند، در

~~ملت بیضاوی مصطفوی درآمدند و معلمی از سرکار خاصهآ شریفه بهجهت اجرای احکام

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0204.png)

~~شریعت و تعلیم آداب عبادت در میان آن جماعت معین گشتند و جوگو به خطاب راجه

~~دولتمند سرفرازی یافت.

~~اعلان معدلت و دین پروری مجدد از خاقان (عدالت نشان1)

~~و چون رایات جلال به حوالی گجرات، پنجاب رسید، جمعی از سادات و مشایخ آن قصبهٔ‌

~~استغاثه نمودند که بعضی کفار زنان مؤمنه و کنیزان مسلمه را متصرفاند و چندی از آنها

~~مساجد را به تعدی در تحت عمارات خود درآوردهاند.

لهذا بندگان اشرف شیخ محمود گجراتی که داروغگی نومسلمانان بر او مقرر است،

~~فرستادند تا بعد از ثبوت زنان و کنیزان مسلمه را از تصرف کفار برآورد و مساجد را از

~~عمارات آن ملاعین جدا سازد. او به آنجا رفته، هفتاد زن اصیل و کنیزان مسلمان را از قید

~~کفار برآورد و هرجا مسجدی در زیر عمارات درآمده بود، جدا گردانید3.

و چون این ماجرا بهعرض رسید. حکم شد که به دستور قوم ms169 راجه دولتمند هرکه مسلمان

~~شود، مسلمه را بهعقد مجدد بهاو واگذارند و هرکه ابا نماید معروض دارند، تا به جرمانه و

~~تأدیب معاتب گردد و از این مردم نیز جمعی شرف اسلام دریافته، مابقی متنبه گشتند و از آن

~~جمله یک نفر که بهقرآن بیادبی کرده بود، بهقتل رسید و برحسب امر نافذ (آن2) زنان را

~~به نکاح شرعی در عقد مسلمانان درآوردند و همچنین حکم شد که در نواحی پنجاب هرجا این

~~صورت واقع شده باشد، بهدستوری که گذشت، عمل نمایند. چنانچه دویست زن مسلمه از

~~تصرف کفار برآورده به عقد مسلمانان درآوردند و قریب چهارصد کافر شرف اسلام دریافتند

~~و سه بتخانه منهدم گشته و بهجای آن مسجد بنا شد و هفت مسجد از تحت عمارات

~~کفره برآمده.

در اواسط جمادی الاولی این سال [1044 هلاوایل نوامبر 1634 م] به عرض رسید که مهابت

~~خان، خانخانان سپهسالار که به صوبهداری کل دکن می پرداخت، بهاجل طبیعی گشت و معتمد

~~خان تاریخ وفات او را که نام قدیمش زمانه بیگ بود:

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0205.png)

زمانه آرام گرفت [= 1044 ه] یافت

مجملا حضرت شاهنشاهی در این ولا دکن (را1) دو صوبه قرار داده، صوبهداری بالاگهات

~~را که مراد از دولت آباد و احمدنگر و توابع و مضافات آن است بهخان زمان که از پدر رنجیده

~~خاطر گشته. دو روز قبل از رسیدن خبر واقعهآ مهابت خان به درگاه آمده بود، تفویض فرمودند

~~و صوبهداری پایین گهات به خان دوران مقرر گشت و به جای او صوبهداری مالوه به الله وردی

~~خان قرار گرفت.

~~شکار نشاطافزای قمرغهٔ‌ گورخر

~~از شکارهای نشاط افزایی2 که در این ولا بهوقوع آمده، قمرغهآ گورخر است که هرگز (در3)

~~ممالک هندوستان به فعل نیامده و هیچ کس گور را به قمرغه درنیاورده. کیفیت این واقعه آن که

~~چون در نواحی بهیره که از پرگنات عمدهآ قدیم پنجاب است و برکنار آب بهت واقع شده

~~گورخر بسیاری هست ms170 و گورخر1 اکثر در برمیباشد- و آبخوار مغی میدارد. وقت تشنگی

~~قطع مسافت بعیده مینماید آب خورده به مقر خود میرود و اللهوردی خان قراول بیگی بر آب

~~خورد گوران اطلاع حاصل نموده، چندی بر گماشت که مانع آب خوردن7 آنها شوند، تا چون

~~از پنجاب بیایند و تشنگی غالب شود بهضرورت8 به تنگنایی که در آن حوالی است و آبی دارد

~~بروند و بعد از رفتن آنها مداخل9 و مخارج را مسدود ساخته، همه را به قید درآورده شود10

~~بالقوه، فکرهای خان مشارالیه همه به فعل آمده گوران در آن تنگنای بند شدند و آنها را به دامی

~~که برای شکار وحوش ساختهاند، احاطه نمودند و بندگان حضرت بهشکار تشریف بردند،

~~بیست گورخر21 صید خاصه شد و چهل و سه بهاشارهآ همایون پادشاهزادههای کامکار و امرای

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0206.png)

~~نامدار شکار کردند و نتایج آن1 را حسبالحکم ملتزمان رکاب زنده بهدست گرفتند و این

~~سیاری باعث انبساط طبیعت اشرف گردید.

~~آنها.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0207.png)

وقایع سال هشتم جلوس اشرف اعلی

~~در اوایل ماه اول این سال [5 جمادی الثانی 11044 ه/26 نوامبر 1634 م] رایات عالیات که از

~~کشمیر متوجهآ لاهور گشته بود، بهمبارکی داخل دارالسلطنت مذکور گردید. روز دیگر

~~پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر از دکن رسیده، احراز ملازمت نمودند.

~~تفویض منصب به پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر

~~در ابتدای رجب این سال [65 10 ه/21 دسامبر 1634 م3] به یادشاهزاده محمد اورنگ زیب بهادر

~~که پانصد روپیه روزینه داشتند. منصب دههزاری ذات و چهارهزار سوار و علم و نقاره و

~~طومان طوغ شفقت شد و حکم دادند که بعد از این در سفرها خیمه سرخ بهپا می کرده باشند.

سوم شعبان این سال [1044 ه/22 ژانویهٔ‌ 1635 م] جشن وزن شمسی انتهای سال چهل

~~و سوم از عمر ابد اتصال خاقان بی همال انعقاد یافت و آن پیکر خلافت را بهدستور هربار

~~به طلا و دیگر اجناس مقرری وزن نمودند. در ms171 این بزم خجسته سعید خان صوبهدار کابل

~~بهملازمت مشرف گشته، یکهزار اشرفی نذر گذرانید و عبدالقادر، پسر احداد را که مایهآ فساد

~~افاغنه راه کابل بود و بهحسن سعی او ترک مینموده، طریق خدمتکاری پیش گرفته بود، همراه

~~آورده5 به استیلام عتبهٔ‌ خلافت رسانید و از پیشگاه نوازش بهاضافهآ یکهزاری به منصب

~~پنج هزاری بلندمرتبه گردید.

در این ولا از وقایع دکن به عرض رسید که بعد از فوت شدن مهابت خان ساهوی مقهور

~~و جمعی از نظام الملکیه فرصت غنیمت شمرده، دست تطاول بر محال نواحی دولت آباد دراز

~~گردانیده، شروع در تحصیل نمودند. خان دوران بر حقیقت واقعه اطلاع یافته بود، با وجود

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0208.png)

~~آن که صوبهداری1 بالاگهات بهخان زمان تعلق گرفته بود، بهاو دخلی نداشت. چون فرمان به او

~~رسیده بود که تا رسیدن خان زمان آنجا رفته از آن صوبه خبردار باشد، خود را از مالوه

~~به برهان پور رسانید و جمعی را به محافظت برهانپور گذاشته. خود با راجه جی سنگه و مبارز

~~خان و جگراج و دیگر امرا و منصبداران کمکی آن صوبه برای استصال مفسدان روان شد.

و چون به کهرکی رسید، مقهوران که در حوالی دولت آباد منتشر (بودند2)، از خبرآمدن خان

~~دوران مغلوب واهمه گشته، تهانه را خالی کرده، بهجانب رامدوه رفتنده و خان مذکور

~~به دولت آباد شتافته و یکروز مانده. بر اثر مقهوران بهرامدوه رفت و آخر شب از آن جا بهقصد

~~تنبیه مفسدان سوار شده، آخرهای روز به حوالی شیوگانو رسید و شنید که ساهو با همراهان دو

~~کروه پیشتر برکنار نهر آبی فرودآمده، با آن که وقت بسیار تنگ شده بود. صفوف آراسته، متوجهآ

~~دفع غنیم گشت و به مجرد نمودار شدن سپاه ظفرپناه، مقهوران بار و بنهآ خود را از گهات قوت

~~مقاومت در خود نیافته، منهزم گشتند و دلاوران بهسبب تاریکی شب تعاقب نتوانستند نمود،

~~همان جا فرودآمدند. یک پهر از شب مانده، بهسمت ms172 امرانپور روانه گردیدند و بعد از رسیدن

~~به آن جا معلوم شد که مقهوران بار و بنهآ خود را گهات مانکدوند بهطرف قلعهآ جنیر روانه

~~کردهاند که از راه کتل موهری به بالاگهات برآیند و خان دوران با سایر رفقا روانهآ گهات

~~مذکور شد و چون دکنیان را شیوه این است تا گزیر ممکن باشد، قرار جنگ نمی دهند، خود را

~~بهبار و بنهٔ‌ آنها رسانیده، دستبردی نمایند و چون بهگهات نزدیک رسید بنه مفسدان

~~نمودار گردید. معلوم شد که پارهای به بالا برآمده، مابقی در راهاند. جمعی که به محافظت بنه و

~~اسباب معین بودند، یای ادبار فشرده، دست به محاربه گشادند، تا شاید بقیه مردم ایشان خود را

~~به (بالای گهاتی2) برسانند و بهادران آن خون گرفتهگان را علف تیغ ساخته بهتاراج بنه و بار

~~پرداختند و تمام اردوی و اسباب ساهو و سایر مقهوران را غارت نمودند و قریب هشتهزار

~~گاو غله و پاره کاه1 که اسلحه و بان بر آن بار داشت، بهدست آوردند و قریب سههزار آدم را

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0209.png)

~~علف تیغ ساختند و خان دوران غنایم آن فتح را به سپاهی واگذاشته به احمدنگر آمد و خاطر از

~~سرانجام آذوقه احشام آن قلعه جمع ساخته متوجه پیش شد.

در این اثنا خان زمان متوجهآ دولت آباد گردید و خان دوران کمکیان بالاگهات را نزد خان

~~زمان فرستاده ، خود به برهان پور که به عهد ضبط او مقرر بود، معاودت نمود و این همه ترددات

~~از او در هزده روز به فعل آمد

~~انتهاض رایات طفرشعار از دارالسلطنت لاهور بهسمت دار الخلافه

~~در هفتم شعبان مذکور [1044 ه/26 ژانویهآ 1635 م] در ساعت مختار، موکب جلال2 از

~~دارالسلطنت به صوب دارالخلافهٔ‌ اکبرآباد نهضت فرمود. در اوایل شهر رمضان [اواسط فوریه]

~~که حوالی پرگنهٔ‌ شاه آباد مضرب خیام بود. اسلام خان را با چندی از امرا و منصبداران2 و

~~جمعی دیگر که مجمع قریب هفتهزار (سوار) ms173 بود، تعیین فرمودند که پیشتر خود را

~~به دارالملک دهلی رسانیده، از آب جون عبور نماید و متمردان آن روی آب را که سر به فساد

~~برداشتهاند، تنبیه بلیغی5 کند. و مقرر شد که مقرب خان دکنی جاگیردار سنبهل نیز به آن فوج

~~ملحق گشته، در این خدمت همراهی نماید و همچنین شایسته خان ولد یمین الدوله و آصف

~~خان با (دوهزار) سوار آن عالی جاه و پسر مبارز خان و چندی دیگر از منصبداران که همه

~~قریب پنج هزار سوار بودند، تعیین گردیدند که خود را بهدارالملک دهلی رسانیده به اتفاق

~~صوبهدار آنجا بهدفع مفسدان روی (آن) آب بپردازد و بعد از وصول رایات بهدارالملک

~~مذکور اردو (را8) گذاشته، با مردم کمی متوجهآ شکارگاه پالم شدند و در آنجا چهار روز

~~به نشاط صید و نخجیر اشتغال فرمودند، از آن جمله یکروز چهل آهوی سیاه چنانچه وقت

~~رفتن کشمیر زده بودند، شکار خاصه شد و بعد از آن که از آن جا برگشته در ظاهر شهر گذشته

~~نزول نمودند، اردوی کلان ملحق گشت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0210.png)

~~تولد ثمر نورس1 ریاض دولت سلطان2 سلیمان شکوه

~~در اواخر ماه مذکور [رمضان 1044 ه/15 مارس 1635 م3) که مقام سلطان پور معسکر اقبال بود،

~~در حرمسرای پادشاهزاده بزرگ مرتبه از دختر نیک اختر شاهزادهآ پرویز فرزند گرامی به وجود آمد

~~و به سلطان سلیمان شکوه موسوم گردانیدند.

و هم در این ایام عبدالله خان بهادر فیروزجنگ، صوبهدار بهار که حسبالحکم به تنبیهآ مفسدان

~~رتن یور رفته بود. زمیندار آنجا و دیگر زمینداران آن نواحی را با غنایمی که در این مهم

~~بهدست او آمده بود، بهدرگاه آورد و یکهزار اشرفی نذر ملازمت و یکهزار دیگر به جهت

~~انصرام آن مهم نذر نموده بود، گذرانیده و پیشکش خود بیست و شش فیل نر و ماده و پارهٔ‌

~~مرصع آلات و طلآلات و اقمشهآ کار پتنه که قیمت مجموع چهار لک روپیه شد و نه ms174 فیل و دو

~~لک روپیه که از زمینداران رتن پور برای سرکار پادشاهی گرفته بود، بهنظر انور درآورد.

مجملی از این ماجرا این که خان مشارالیه چون به چهار کروهی کتل آبی2 که قریب

~~شصت کروه این طرف رتنپور واقع است، رسید. راجه امر سنگه، زمیندار باندهو2 با جمعیت

~~خود بهاو ملحق گشت7 و وقتی که ارادهآ برآمدن به کتل نمود، زمیندار آن جا با مردم خود سرکتل

~~را گرفته بهتیر و تفنگ ابواب ممانعت گشود و عبدالله خان با همراهان پیش رانده. جمعی کثیر

~~از مقهوران را بر خاک هلاک انداخت و بقیةالسیف فرار نموده، به تیونتهر نام قلعهآ محکمی که

~~در جنگل صعب شمال رویهآ کتل واقع است، درآمده متحصن شدند و فیروزجنگ گرم و چسیان و

~~گیرا از دنبال شتافته، در همانروز یورش نمود و بهادران بهزینه و کمند بر دیوار قلعه برآمدند و

~~راجپوتان متحصن از کمال جهل و غرور قرار کشته شدن بهخود داده اکثر جوهر نمودند و بعد

~~از کوششهای متهورانه علف تیغ گردیدند و زنان و فرزندان جمعی که جوهر نکرده بودند،

~~اسیرگشتند و چون سر آن کتل بسیار ناهموار و عبور از آن بسیار دشوار بود. عبدالله خان

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0211.png)

~~دو سه روز آن جا توقف نموده، گفت که سرکتل1 را هموار کردند. چنانچه (ارابهای3) تویخانه

~~نیز3 به سهولت گذشت.

بعد از آن متوجهٔ‌ استیصال زمیندار رتنپور گردید و او به مجرد شنیدن خبر فتح قلعهٔ‌

~~مذکور، مغلوب رعب و هراس گشته و بهوسیلهٔ‌ زمیندار باندهور5 اظهار و انقیاد و قبول

~~پیشکش لایق نمود و قرار داد که بعد از دیدن خان مشارالیه مقدار پیشکش مقرر سازد و خان

~~فیروزجنگ سندر کب رای را که از درگاه پیش او آمده بود، با یکی از معتمدان امر سنگه،

~~زمیندار (باندهو1) برای استمالت او فرستاد و خود نیز کوچ در کوچ متوجهآ آن صوب گشت و

~~زمیندار مذکور بلا توقف بهدیدن عبدالله خان روان ms175 شد و سه فیل با خود اورد و ملاقات نمود.

~~(دو لک2) روپیه و نه فیل پیشکش قبول نموده. تعهد کرد که بیست و پنج روز سامان نماید و

~~همراه فیروزجنگ روانهآ درگاه شود و بعد از سرانجام پیشکش با خان مشارالیه به پیشگاه

~~حضور آمد.

و بالجمله اسلام خان و شایسته خان که به تنبیه متمردان هردو طرف آب جون رفته بودند،

~~از جاهای محکمی که مقر و مفر آنها بود، بسیاری را خراب ساختند و جمع کثیری از آنها

~~را مستاصل و هلاک گردانیدند و اهل و عیال آنها (با9) مواشی زیاده از حد و شمار بهدست

~~آوردند و با همراهان به درگاه آمده. در این وقت به کورنش مستعد گشتند. در این چند روز که

~~دو فوج مذکور به برانداختن بیخ و بنیاد آنها اشتغال داشتند. قریب دوهزار قطاع الطریق از آن

~~مقهوران علف تیغ انتقام گردیدند.

~~نوروز و حقیقت تخت مرصع

~~نوروز این سال به حسب اتفاق روز عیدفطر [1 شوآل10) موافق هزار و چهل و چهار هجری

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0212.png)

~~[1044 ه/20 مارس 81635) واقع شد و چون اهل تنجیم ساعت دخول موکب اجلال

~~به درالخلافه و جلوس بر تخت مرصع مسقف مشتمل بر دوازده ستون که بهطول سه درعه و

~~یک ربع و عرض دو نیم درعه، ارتفاع پنج درعه از زینه پایه تا قبه در سال اول جلوس همایون

~~فرموده شده بود و جواهر هشتاد و شش لک روپیه و یک لک توله طلا که آن نیز چهارده لک

~~میشود که مجموع یک کرور روپیه بهحساب اهل هند و سهصد و سی هزار [330000] تومان

~~موافق زر عراق و چهار کرور خانی رایج ماوراءالنهر باشد، صرف آن شده و در مدت هفت

~~سال صورت اتمام یافته و از جمله جواهر آن لعلی است که شاه عباس صفوی برای

~~جنت مکانی ارسال داشته بود، بر آن نام نامی حضرت صاحبقران و میرزا شاهرخ و میرزا الغ

~~بیگ ms176 و شاه عباس و جنتمکانی و عرش آشیانی و بندگان اشرف منقوش است و یک لک روپیه

~~قیمت دارد.

~~دخول رایات به دارالخلافه و جلوس سریر بی نظیر مرصع

~~سوم شوآل [1044 ه/22 مارس 1635 م] اختیار نموده بودند، اعلی حضرت در بیرون شهر

~~توقف فرموده. روز نوروز را به کامرانی گذرانیدند و در ساعت مختار داخل دولتخانهآ قلعهآ

~~دارالخلافه که در آیینبندی آن تکلفی که از آن بالاتر نباشد و در هیچ عصری ترتیب نیافته

~~به کاربرده بودند، گردیدند و بر تخت مرصع مذکور جلوس فرمودند. در اینروز خجسته و بزم

~~فرخنده، کام بخش کبیر و صغیر5 گشته. اول به پادشاهزادههای والامقدار و بعد از آن به امرای

~~نامدار و همچنین ترتیب مراتب نسبت به سایر ملازمان انواع مراحم و اقسام داد و دهش از نقد

~~و جنس که درخور این جشن بی نظیر باشد، فرمودند.

~~فا یزگشتن یمین الدوله به خطاب والای خان خانان سپهسالار

~~از آن جمله یمین الدوله آصف خان سوای دیگر نوازشات به خطاب خان خانان سپهسالار

~~اختصاص یافت. هر چند رکن السلطنت در روز اول جلوس سزاوار این القاب بود. مهابت خان

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0213.png)

~~در ایام پادشاهزادگی خود را بسیار بهوقت به ملازمت رسانیده بود. این یایهآ جلیل القدر نام او

~~شده. پادشاه مروتشعار در حین حیات او از او انتزاع (نمودن1) لایق ندیده. چون اقتضای آن2

~~مانع مرتفع گشت، احقاق حق نمودند و در این روز میمنتافروز یکصد خلعت به امرای والاقدر

~~عنایت نموده، مقرر فرمودند که تا نه روز دیگر یکصد کس را از منصبداران و سایر ملازمان

~~درگاه مخلع (سازند، چنانچه در ده روز یکهزار خلعت مرحمت شد و جمیع کثیری بهاضافهٔ‌

~~منصب کامیاب گشتند و شعرای پایهآ سریراعلی2) اشعار غرا که در تهنیت نوروز و عید و

~~جلوس بر تخت مرصع گفته بودند، بهعرض رسانیده4، صلات لایقه یافتند. آنچه از روز نوروز

~~تا شرف [19 فروردین77 آوریل 1635 م] پیشکش ms177 پادشاهزادههای والاتبار و امرای بلندمقدار

~~به قبول موصول گردید و بیست و چهار لک روپیه قیمت شد.

~~رسیدن ایلچی بلخ به پایهآ سریراعلی

~~در اواسط ذی قعدهآ این سال [1044 ها آوریل مهآ 1635 م] باهره (بی4)، ایلچی نذر محمد خان،

~~والی بلخ به پیشگاه حضور رسیده، نامهآ نذر محمد1 خان را گذرانید و از جمله سوغات خانی نه

~~باز طویغون و دو شنقار و نه چرغ که از آن جمله چندی از برای شکار فعل رسانیده بودند و

~~(چندی7) دیگر آهو می گرفتند، به نظر انور درآورد و طریق شکار فعل این است که هرجا خیل

~~کلنگ نشسته باشد، سواری چند چرغها را گرفته، پایان بهاو میایستند و فعل باشی دیگر با دو

~~چرغ و همین قدر سوار جانب چپ روانه شده، از این سواران هریکی را به فاصلهٔ‌ یک گز انداز

~~ایستاده کرده، (کلنگها8) را دایرهوار احاطه مینمایند و بعد از آن که هردو فعل باشی از چپ و

~~راست بههم میرسند، دو سوار تاخته کلنگها را می یرانند. بعد از یرواز آنها آن جماعت (که’)

~~پایان بهاو را گرفته ایستادهاند، چرغها را سرمیدهند و چرغها بالای کلنگها برمی آیند و چون

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0214.png)

~~خیل کلنگ قصد برآمدن از این دایره میکند، سواران از اطراف طبلزنان فوطه می گردانند و

~~آواز بلند میکنند. کلنگ راه برآمد مسدود یافته، بلند میشود. در این اثنا (از چپ و راست1)

~~نیز چرغها گاه یکی و گاه دو و گاه زیاده را از هوا فرود میآوردند و بههر طرفی که نزدیک

~~می آیند، سوارانی که متصل باشند، اسبها تاخته می گیرند.

روز دیگر تتمهآ سوغات نذر محمد خان که پکصد اسب و پنجاه شتر نر و ماده، یکصد من

~~سنگ لاجوردی و بعضی یارچههای کار ایران و ماوراءالنهر و پارهآ سمور و قالی و (نمد2) و

~~تلاتین و چینی آلات و غیرها بود، گذرانید و قیمت مجموع هفتادهزار روپیه شد و او ms178 بعد از

~~دو روز از جانب خود و چهل اسب و سی و پنج شتر نر و ماده و پارچهآ سمور و دیگر امتعهآ

~~توران پیشکش نمودند و بهشفقت خلعت فاخره و کاردی کده [با] غلاف مرصع و یک اشرفی

~~چهارصد تولگی، موسوم به کوکب طالع و یک روپیه بههمین وزن و تحویلدار سوغات

~~به خلعت و یک اشرفی و یک روپیه که هرکدام یکصد توله وزن داشت کامیاب گشتند.

~~بغی ورزیدن ججهار کفران شعار و جگراج پسرش

~~از سوانح عظیمهٔ‌ این سال بغی ورزیدن ججهار سنگه بندیله و جگراج، پسر او است. نوبت

~~ثانی تفصیل این اجمال این که چون حضرت خلافت پناهی، در اوایل سال دوم جلوس

~~[اواسط 1038 هلاوایل 1629 م) رقم عفو بر جریدة اعمال او کشیده به دکن تعیین فرمودند. آن

~~کافر نعمت بعد از مدتی که با مهابت خان خانخانان در آن صوبه بود، از او رخصت حاصل

~~کرد. پسر و جانشین خود جگراج را آنجا گذاشته بهوطن آمد و از زیاده طلبیها بهرسم

~~بهیم نراین1، زمیندار ولایت چوراگده که از قدیم الایام بهاو تعلق داشت، رفته کار بر او تنگ

~~ساخت و بهقول و عهد او را از قلعهٔ‌ چوراگده که حاکم نشین آن ولایت است، بیرون آورد و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0215.png)

~~نقض عهد نموده با جمعی کثیر از فرزندان و خویشان و منسوبانش بهقتل رسانید و قلعهآ

~~مذکور و توابع آنها را بهاسباب و اموال بسیار بهدست آورده، متصرف شد.

و بعد از معروض گشتن این حقیقت، فرمان به ججهار صدور یافت که چون بی حکم بر

~~سر بهیم نراین که پسر خود را با پیشکش بهدرگاه فرستاده بود، رفته. با وجود این به او

~~(بد) عهدی (کرده3)، او را بهاقارب مقتول ساخته ملک و مالش را به(تصرف درآوده و باید که

~~آن ولایت را به5) تصرف اولیای دولت قاهره بدهد و اگر از آن دل نتواند کند در عوض از

~~جاگیرهایی که ms179 در حوالی وطن دارد، واگذارد و از زرهای بهیم نراین مذکور دو لک روپیه

~~به درگاه بفرستد و چون این معنی معلوم او گشت، پا از دایرهآ (اطاعت5) بیرون گذاشته. جگراج

~~را از دکن طلبید و بعد از گریختن او، خان دوران از برهان پور با راجه پهار سنگه و چندرمن،

~~برادران (خورد) ججهار مقهور و چندی از امرا و جمعی از منصبداران ایلغار نموده. در

~~موضعی از مضافات صوبهآ مالوه، خود را بهاو رسانید و جنگ نمایانی کرده، قریب دوصد و

~~پنجاه کس رفقای او بهقتل آورد و تیز خود زخم خورده. ما بقیة السیف به جنگلها و کوهستان

~~صعب درآمده، از راههای غیر متعارف در دهامونی به پدر ملحق گشت.

~~تعین ساختن افواج قاهره به استیصال آن مدبر

~~چون این حقایق بهعرض رسید، بیستهزار سوار جرار با سه سردار، یکی عبدالله خان که

~~رخصت معاودت پتنه یافته بود، دوم سید خان جهان، سوم خان دوران که بعد از تعاقب

~~جگراج در نواحی مالوه توقف نموده، انتظار حکم داشت، به تنبیهآ آن گمراهان معین ساختند و

~~سید خان جهان را که در حضور بود، مشمول عواطف ساخته. با چندی از امرا و جمعی از

~~منصبداران و یانصد سوار پمین الدوله خانخانان که مجموع هشتهزار سوار میشد و دوهزار

~~پیادهآ تفنگچی مرخص گردانیدند و بههرکدام فراخور حال مرحمتی به ظهور رسید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0216.png)

و مقرر گردید که بهادر خان روهیله با راجه امر سنگه، زمیندار باندهو و چندی از امرا و

~~منصبداران که مجموع ششهزار سوار بودند، در فوج خان فیروزجنگ بوده، بهلوازم تردد قیام

~~نماید و خان دوران را صوبهدار مالوه ساخته. حکم فرمودند که با امرا و منصبداران تعینات

~~مالوه که ششهزار (سوار) بودند، از راه چندیری به حوالی بجی پور آمده، تا آخر شدن برسات

~~اقامت نماید و عبدالله خان بهادر در پرگنهٔ‌ ایرج را از مردم ججهار گرفته و جمعی را

~~به محافظت گذاشته، از آب ms180 تهنمیه2 گذشته، در حوالی بهاندیر تا انقضای ایام بارش توقف کند

~~و سید خان جهان در مدن3 رحل اقامت (انداخته، بعد از آن که مفصل بر شکال آخر شود. هر

~~سه فوج با یکدگر ملحق گشته)، متوجهآ استیصال ججهار و جگراج کردند.

و چون ججهار و از تعین شدن افواج قاهره خبر یافتند، از راه تلبیس، وکیلی بهدرگاه

~~فرستادند و بهوسیلهآ یمین الدوله خانخانان التماس نمودند که اگر از حضور شخصی معین شود،

~~بهوساطت او مطالب و مدعیات خود را معروض داشته، استعفای جرایم نمایم و از پیشگاه

~~خلافت، معامله فهمی تعیین شد و حکم صدور یافت که اگر سی لک روپیه نقد پیشکش داده،

~~سرکار (پیانوان4) را عوض چوراگده واگذارد و خود را2 با جمعیت بهدکن برود و جگراج را

~~بهدرگاه بفرستد، گناه او بخشیده خواهد شد و فرمان رفت که عبدالله (خان) بهادر و سید خان

~~جهان بارهه و خان دوران با افواج قاهره بههرجا رسیده باشند، تا رسیدن جواب توقف نماید.

در عیدقربان این سال [1044 ه/27 مهآ 1635 م) به باهره (بی)، ایلچی بلخ سی هزار روپیه

~~و تحویلدار سوغات، چهارهزار روپیه به قوش بیگی که همراه جانوران شکاری آمده بود، یک

~~مهر سی تولگی و دوهزار روبیه نقد و بهمیر شکار دوهزار روپیه و بهداروغهٔ‌ شتران سوغات

~~یکهزار (و پانصد0) روپیه انعام شد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0217.png)

و مرشد قلی خان که بهتنبیهٔ‌ مفسدان کامان پهاری رفته بود. بعد از وصول آن حدود هر

~~روز بر یکی از کوهها و جنگلهای محکم آن که مردودان در آن مجتمع گشته بودند، تاخته

~~جمعی را بهقتل میرسانید. چنانچه در این چند روز قریب سهصد نفر از آنها بهقتل رسیده،

~~چهارصد اسیر گردیدند و از این طرف نبیرهآ غیاثالدین علی آصف خان با چندی از نوکران

~~یمین الدوله سپهسالار به درجهآ شهادت فایزگشتند و بقیةالسیف مخذولان متفرق گردیده، به پای

~~فرار جانی بدربردند و خان مشارالیه با همراهان برگشته بهدرگاه ms181 آمد.

~~گذشتن خیول پیشکشی حاکم بصره ازنظر انور

~~در ماه صفر این سال موافق هزار و چهل و پنج [1045 هاژونیه - اوت 1635 م] پنج اسب عربی

~~که علی پاشای حاکم بصره بهدرگاه فرستاده بودند، ازنظر گذشت.

~~سانحهآ غر بهآ شکست خورده برآمدن نجابت خان (از کوهستان1) سرینگر

~~از سوانح این سال شکست خورده برگشتن نجابت خان است. بعد از فتح بعضی قلاع زمیندار

~~سری (نگر2) تبیین این مقال آن که چون خان مذکور که فوجداری دامن کوه ولایت پنجاب به او

~~متعلق بود. عرضداشت نمود که اگر دوهزار سوار به کمک او معین شوند، مهم سرینگر را سر

~~کرده، یا آن ولایت را مسخر می سازد، یا پیشکش لایق از زمیندار آن جا می گیرد. بندگان اشرف

~~دوهزار سوار به کمک (او3) فرستادند. مشارالیه سرانجام نموده، روانه گشت. بسیار جلد و

~~چسپان درآمده. اول (قلعهٔ‌) شیرگده را که از قلاع محکمی زمیندار سرینگر است و آن

~~مقهوران این قلعه (را) در سرحد ولایت خود برکنار آب جون ساخته بود، تا جمعی در آنجا

~~بوده. گاه و بی گاه به ملک پادشاهی درآیند و بهرعایای آن حدود دستاندازی نمایند. به ولایت

~~سرمور که در تصرف یکی از زمینداران آن نواحی است، نیز مصرف باشد ، بر سر سواری

~~مفتوح ساخت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0218.png)

و همچنین قلعهٔ‌ کالسی را که در جای قلبی واقع شده بود، در اندک فرصتی بهدست آورد

~~و چون قلعهٔ‌ مذکور از قدیم بهزمیندار سرمور که در ان مهم همراهی نجابت خان نموده، لوازم

~~دولتخواهی به تقدیم میرسانیده، متعلق بود و زمیندار (سرینگر بهتعدی از او گرفته

~~به مشارالیه حواله نمود و چون او اظهار کرد که قلعهٔ‌ برات سرملک موروثی او است و زمیندار)

~~سرینگر بهزور متصرف شده بود و اگر جمعی به کمک معین شوند، همراه کسان خود فرستاده،

~~آن قلعه را مستخلص می سازد نجایت خان کمک داد و آنها رفته، قلعهآ مذکور را نیز از ms182

~~مقهوران گرفته، با ده بسیاری که بهآن متعلق بود، به مردم زمیندار سرمور حواله کردند.

و خان مشارالیه از قلعهآ کالسی متوجهآ قلعهآ سانتور شده، آن محکم را که سه طرفش آب

~~است و یک طرف خشکی است، راهی در کمال باریکی دارد. چنانچه پیاده بهدشواری میرود

~~و در استحکام و استواری آن را ثانی قلعهآ سرینگر میگویند و ده بسیاری به آن متعلق است،

~~جبرا و قهرا از مقهوران گرفته. زمیندار لکهن پور را با جمعی از سوار و پیاده در آن جا گذاشت

~~و خود روانهآ پیش شده، تا کنار آب گنگ بهتصرف درآورد و نزدیک هردوار از آب مذکور

~~گذشته. خبر یافت که قریب چهلهزار پیاده از مقهوران بر کتل تلاو که در دره کوهستان

~~سری نگر (است2) و به غیر این راه که زیاده از بیست گز عرض ندارد. راهی دیگر برای درآمدن

~~به آن به ملک نیست، جمعیت نموده، آن راه را4 و بهسنگ و آهک، مسدود ساخته و جمعی

~~تفنگچیان را به محافظت آن (وا داشته5)، لهذا جمعی را به سر بنه و بار گذاشته، متوجهآ درهآ

~~مذکور گشت و چون بر سرکتل رسید، مقهوران به جنگ پیشامده، شروع درانداختن تیر و تفنگ

~~نمودند و بهادران به قدم جرات پیش دویدند و دیوار را از دست آن طایفهآ شقاوت شعار گرفته،

~~رخنهها در آن انداختند و خود را به مقهوران رسانیده جنگ نمایانی کردند و در آن داد و گیر،

~~یکی از سرداران عمدهٔ‌ سری نگر1 بهقتل رسیده. جمعی کثیر اسیرگشت و نجابت خان

~~با همراهان بهتلاش و تردد تمام از کتل گذشته، مردمی را که بر سر اردو گذاشته بود، با حمال

~~و انقال طلب نمود و در پایین کتل فرودآمد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0219.png)

و روز دیگر روانهٔ‌ پیش شده، خود را بهسی کروهی سرینگر رسانید و زمیندار سرینگر

~~از دستبردهای متواتر اندیش ناک گشته، و کلا می فرستاد و اظهار اطاعت کرد و ms183 اگرچه پیش از

~~این نیز بهدادن هفت لک روپیهآ پیشکش راضی شده بود. در این مرتبه ده لک روبیه از برای

~~سرکار پادشاهی و یک لک روپیه برای خان مشارالیه قبول نمود و مقرر شد که لشکر تا

~~رسیدن پیشکش همان جا توقف نماید. اما چون راه دور و کتلهای صعب طی نموده، بسیار

~~به آن ملک غنیم درآمده بودند. آذوقه به لشکر نمیرسید و غله بسیار گران شد.

در این اثنا مادهو نامی که همیشه به وکلای زمیندار سرینگر در درگاه میبود و پیش او

~~اعتبار تمام داشت، به رسم سفارت پیش نجابت خان آمده، پارهآ نقرهآ آلات به طریق پیشکش

~~آورد و بعد از چهارده روز که در لشکر بود، مقرر نمود که به پانزده روز پشکشی که قرار یافته

~~سرانجام نموده، بر ساند و دو خویش خود را گرو گذاشته، خود به این بهانه بهدر رفت و چون

~~در لشکر عسرت بسیار دیده بود و میدانست که زیاده از روزی چند در آن جا نمی تواند ماند و

~~برسات (نیز) نزدیک رسیده بود. در هردو سه روز کس پیش نجابت خان فرستاده، از روی

~~فریب پیغام میکرد که به سرانجام پیشکش مشغولم و عنقریب میرسم.

تا آن که بههمین طریق قریب پک نیم ماه گذشت و عسرت به مرتبهای رسید که غلهآ یک

~~سیری بهیک روپیه پیدا نمیشد. مقهوران در این مدت راههای اطراف و نواحی لشکر را بهسنگ

~~و چوب مسدود میساختند و نجابت خان از بی تجربگی و غرور تسخیر قلاعی که در ابتدا

~~گرفته بود، از کید غداران غافل افتاده بهمال حال پی نمیبرد و همچنان بی خبرانه در آنجا نشسته،

~~روز می گذرانید و چون از فقدان آذوقه کار مردم به هلاک نزدیک شد. گوجر گوالیاری را

~~با دویست سوار به جانب یرگنهٔ‌ نگینه فرستاد، تا رسد غله برساند و او پنج شش کروه که از

~~لشکر جدا شد، جمع کثیری بر او ms184 ریختند و چون راهها را مسدود یافت، دل برگشته شدن

~~نهاده. با پسران و همراهان داد دلاوری داد و مردانه جان باخت و نجابت خان آن چنان بی خبر

~~بود که اصلا خبر این واقعه بهاو نرسید و انتظار برگشتن گوجر و آوردن آذوقه داشت، تا آن که

~~مقهوران لشکر را بهنوعی در میان گرفتند که هیچ کس برای آوردن کاه و هیمه برنمیتوان آمد3

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0220.png)

~~و مخالفان از هر طرف نمودار شده، تفنگ و فلاخن میانداختند و هرگاه جمعی از بهادران بر

~~آنها حمله می کردند، گریزان شده، باز هجوم میآوردند.

آخرالامر که کار از دست رفت، نجابت خان به غیر برگشتن چاره ندید و چون کوچ کرده،

~~دو سه کروه قطع مسافت نموده، راهها را همه مسدود یافت. لاعلاج مردم پیاده شده،

~~هر جماعتی به طرفی روانه شدند. روپ چند گوالیاری و جمعی دیگر که شرم سپاهگری دامنگیر

~~غیرتشان بود، همانجا شمشیر کشیده با مقهوران داد جنگ دادند و کشش و کوشش بسیار

~~کرده، جاننثار گشتند و جمعی دیگر که در کوهستان متفرق شده بودند. هرچند کس در جایی

~~ضایع شدند و نجابت خان با معدودی از مردم بهحیله و محنت تمام برآمد و چون این مقدمه

~~به عرض رسید بر خاطر همایون گران آمده، او را بهتغییر منصب و جاگیر تادیب نمودند.

هشتم ربیع الثانی این سال [1045 ه/21 سپتامبر 1635 م] (جشن) وزن قمری اختتام سال

~~چهل و پنجم از عمر گرامی خاقان (دریانوال3) منعقد گردید و آن گرانبار خلافت عظمی را

~~به دستور هربار به طلا و دیگر اشیا سنجیدند. در این بزم و فرخنده به باهره بی، ایلچی نذر

~~محمد خان خلعت و خنجر مرصع و بیستهزار روپیه نقد و نه خوان3 از نثار طلا و نقره

~~شفقت فرموده، رخصت معاودت بلخ ارزانی داشتند و تحویلدار سوغات و غیره خلعت و

~~پنجهزار روپیه انعام عنایت شد.

و چون جواب (نامە4آ) نذر محمد خان ms185 و فرستادن شخصی در برابر ایلچی او1 به سفارت

~~بلخ لازم بود، میرک حسین خوافی را بهاین خدمت تعیین فرموده ، با نامهآ محبت طراز و

~~سوغاتی مشتمل بر یکصد و شصت یاقوت و دوصد و پنجاه زمرد و یک مادهآ فیل با حوضهآ

~~نقره بهجهت سواری و پارهآ مرصع آلات و اقمشهآ هندوستان که (بابت) آن جا بود و قیمت یک

~~لک و بیست و پنجهزار روپیه شد، مرخص ساختند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0221.png)

تتمهآ داستان ججهار آن که چون به وضوح انجامید که آن کفران شعار به استحکام قلعهٔ‌

~~انبوهی1 جنگل و وسعت ملک و کثرت مال و بسیاری خیل و حشم مغرور گشته، پذیرای امر

~~پادشاهی نشده. فرامین مطاعه بههرسه سردار مذکور صادر گردید که متوجهآ تادیب او گردیدند

~~و به جهت مزید احتیاط پادشاهزادهآ نصرت نصیب محمد اورنگزیب بهادر را از حضور به آن

~~مهم تعیین نمودند، تا مبادا سرداران از روی هم (چشمها2) بر رأی همدگر عمل نکنند و نفاق

~~آنها موجب تعلل برآمد درکار گردد.

و [15 ربیع الثانی 1045 ه2873 سیتامبر 1635 م] در ساعت مختار به آن کامکار خلعت

~~خاصه و طره مرصع و جمدهر مرصع با پهولکتاره و شمشیر مرصع و دو اسب خاصه، یکی

~~با زین میناکار و دوم با زین طلای ساده و فیل خاصه با یراق نقره و مادهآ فیل شفقت نموده،

~~روانهآ آن صوب گردانیدند و منصب آن عالی مقدار بهاضافهآ یکهزار سوار، دههزاری پنج هزار

~~سوار مقرر شد و شایسته خان و رستم خان و جمعی دیگر از امرا و منصبداران و یکهزار

~~احدی تیرانداز و برقانداز و یکهزار سوار از نوکران یمین الدوله سپهسالار و خان خانان

~~در خدمت پادشاهزادهٔ‌ والاتبار معین گشتند. وقت رخصت بههریک فراخور حالت مراحم

~~به ظهور رسید.

~~انتهاض رایات به صوب دولت آباد

~~در این وقت سیر دولت آباد که بهتازگی مسخر اولیای دولت شده بود و از خاطر فیاض

~~(سر زد، تاهم4) ms186 اطلاع بر کیفیت آن قلعهٔ‌ فلک مثال حاصل گردد و هم تأدیب مخالفان و

~~تسخیر سایر قلاع نظام الملکیه، دلخواه صورت بندد.

[18 ربیع الثانی 1045 ه/1 اکتبر 1635 م] بعد از رخصت پادشاهزادهآ گرامی نسب، به فاصله

~~سه روز قرین دولت و نصرت متوجهٔ‌ مقصد گشتند و یکی از اهل طبع در تاریخ این نهضت

~~بهاین ملهم شد، مصراع:

به یاد شاه جهان این سفر مبارک باد [= 1045 ه]

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0222.png)

~~فتح قلعهآ اوندچهه بهمیامن اقبال بی زوال پادشاهآ عالمگیر

~~از جلایل فتوحات این سال فتح قلعهٔ‌ اوندچهه و دهامونی و چوراگده است و بهدست آمدن

~~دفاین ججهار1 و آواره گردیدن او با اولاد و اتباع از آن دیار. شرح این مقال آن که چون فرمان

~~واجبالاذعان به سرداران فوج مذکور رسید. هرکدام از محل اقامت خود راهی شده، آن طرف

~~بهاندیر به یکدیگر ملحق گشتند و بهاتفاق کمر همت بهاستیصال ججهار وخیم العاقیت بسته

~~روان شدند و چون بهحوالی اوندچهه جنگلستان صعب است از ان جا رسیدند. هر روز بهقدر

~~وا شدن راه جنگل بریده، پیش میرفتند و ججهار شقاوتآثار در اوندچهه توقف نمود. قریب

~~پنجهزار سوار و دوهزار پیاده جمع کرده بود، به استظهار صعوبت جنگل (آن را3) که از برای

~~خود پناهی استوار میپنداشت، ارادهآ جنگ داشت و اکثر اوقات جمعی از سوار و پیاده را

~~می فرستاد، تا در پناه اشجار جنگل به لشکر اسلام تیر و تفنگ میانداختند و از طرفین چندی

~~کشته و زخمی می گردیدند.

و سپاه ظفرپناه بهاین روش قطع مسافت نموده، بهیک کروهی اوندچهه که مخذولان آن جا

~~را جنگ گاه قرار داده بودند، رسیدند و راجه دیبی سنگه که سابقا راجگی آن ولایت و سرداری

~~آن قوم بندیله بهاجداد او تعلق داشت و جنتمکانی در جلدوی کشتن شیخ ابوالفضل به بر سنگه

~~دیو بندیله مرحمت فرموده بودند، با مردم هراول فوج خان دوران رفته، کوهچهآ کمرولی را از

~~تصرف ms187 مردم ججهار برآورده، سرداران آن جماعت را دستگیر ساخته، پیش خان دوران آورد.

و ججهار کفرانشعار با وجود صعوبت جنگلستان و قلبی و دشواری راههای نواحی

~~اوندچهه بسیاری جویها و جرها و گلهای حوالی آن، از جنگل بریدن و پیشامدن سرداران

~~فیروزینشان خوفناک شد و اکثر خزاین خود را که در جنگلها و گوشهها در خاک کرده بود،

~~بهجا گذاشته. بقیه اسباب و اموال و دواب و اهل و عیال خود و منسوبان را از قلعهآ اوندچهه

~~برآورده، به قلعهآ دهامونی که آن را راجه بر سنگه دیو، پدر او ساخته و سه جانب آن جرهای

~~عمیق است که کندن نقب و پیشبردن کوچهٔ‌ سلامت صورت پذیر نیست و یک جانب آن که

~~هموارست خندقی بهعمق بیست گز کنده بهجرهای مذکور رسانیدهاند، روانه ساخته و جمعی

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0223.png)

~~را به محافظت اوندچهه گذاشته، خود نیز با جگراج و سایر فرزندان و اقربا و منتسبان متوجهآ آن

~~حدود شد.

و [2 جمادی الاول 1045 ه/14 اکتبر 1635 م] سرداران افواج قاهره چون بر حقیقت حال

~~آگهی بافتند، خود را به حوالی قلعهٔ‌ اوندچهه رسانیده، ملچارها ترتیب دادند و زینه پایهها برای

~~یورش سرانجام نموده اخر شبی بهزینه و کمند بر دیوار قلعه بر آمدند و نگاهبانان قلعه بعد از

~~دست و پا زدن بسیار سراسیمهوار از طرف دیگر بدررفتند و بهادران از دیوار (بهدرون) حصار

~~فرودآمده، دروازه را گشودند. سرداران فیروزینشان داخل قلعه شده بهاقامت اذان در کفرستان

~~به شعار اسلام آشکار ساختند.

و یکروز در اوندچهه مقام نموده، راجه دیبی سنگه که اوندچهه و توابع آن از درگاه بهاو

~~عنابت شده بود، با جمعیت مشارآلیه در آن جا گذاشتند و خود روانهآ سمت دهامونی شدند و از

~~دریای (بیت دهاره3) که قصبهٔ‌ اوندچهه برکنار آن واقع شده و به واسطهآ تندی آب و بسیاری

~~سنگهای کلان گذشتن از آن دشوار است، عبور نموده. رو به مقصد نهادند و [14 جمادی ms188 الاول

~~1045 ه/26 اکتبر 1635 م] بعد (از4) طی منازل چون بهسه کروهی دهامونی رسیدند، خبر

~~یافتند که ججهار عیال و اطفال خود را بهاسباب و اموال از آن جا نیز برآورده به قلعهآ چوراگده

~~که بر استواری آن بیشتر اعتماد دارد، روانه ساخته و عمارات حوالی قلعهآ دهامونی را انداخته.

~~رتنای نامی را با جمعی از معتمدان خود به محافظت قلعه گذاشته است، و خود از آب سان

~~گذشته بهطرف پرگنهٔ‌ کهتوله رفته، تا اگر قلعهآ دهامونی مسخر غازیان اسلام گردد، خود را

~~به چوراگده برسانند.

~~فتح قلعهآ دهامونی

~~القصه مردم پادشاهی شروع در بریدن جنگل و ساختن راه نموده، در دو روز بهحوالی قلعه

~~رسیدند و تهیهآ اسباب قلعهگیری پرداخته، ملچارها به کنار خندق رسانیدند و مقهوران از درون

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0224.png)

~~قلعه بهانداختن بان و تفنگ و حقه و سنگ آتش کارزار برافروختند و تا نصف شب از طرفین

~~بازار جنگ گرم بود. [16 جمادیالاول 1045 ه28/1 اکتبر 1635 م] عاقبت متحصنان از مشاهدهآ

~~تهور و جلادت سیاه ظفرپناه مغلوب واهمه گشته، چاره کار منحصر در دادن قلعه دیدند و

~~قلعهدار کس پیش خان دوران فرستاده، امان خواست.

در این اثنا بهادر خان روهیله و نظر خان بهادر خویشگی که از طرف جنوبی قلعهآ ملچار

~~به کنار جر رسانیده بودند، سیر حفظ الهی2 بر سرکشیده و بهقدم مردانگی از جرها گذشتند و

~~بهدر قلعه رسیده، دروازه را آتش دادند. قلعهدار با سایر متحصنان از مشاهدهآ این حال در

~~تاریکی شب از سمت شرقی راه یافته، پیاده بهدر رفتند و خود را به جنگلی که در حوالی قلعه

~~بود، رسانیدند.

و بهادر خان و نظر بهادر از فرو نشستن غوغای محصوران و برنیامدن صدای توپ و

~~تفنگی قلعه بر فرار نمودن مقهوران وقوف یافته. این معنی را بهسرداران اعلام کردند و لشکر

~~هجوم آورده، از اطراف داخل (قلعه) شده، دست تطاول بهغارت اموال گشودند و خان دوران

~~به مجرد ms189 اطلاع بهدشواری تمام از خندق گذشته، با دو سه کس از مردم پادشاهی و پانزده

~~نوکران3 خود از راه دریچه بهدرون رفت و دو معتمد خود را به محافظت آن راه گذاشته

~~به واسطهآ ممانعت غارتگران بهمیان قلعه درآمد. اما (تا5) این وقت ده یانزده خانه به تاراج رفته

~~بود. چون خان مشارالیه شروع در منع غارتگران و ضبط اموال نمود. شخصی از سمت جنوبی

~~قلعه فریاد برآورد که در هر2 یکی از برجها جمعی از7 مقهوران ظاهر میشوند.

علی اصغر ولد جعفر بیگ آصف خان بهخان دوران گفت که من رفته آنها را دستگیر

~~می سازم و چندان که خان مشارالیه منع نمود که شب تاریک است و در این قسم هجوم عام که

~~دوست از دشمن تمیز نمیگردد و اگر خون گرفتهٔ‌ چند باشند، صباح گرفتار خواهند شد.

~~ممنوع نگردید و متوجهآ آن جانب گشته، بر بالای دیوار قلعه برآمد تا بر برجها تجسس مقهوران

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0225.png)

~~نماید. مقارن این حال از کل مشعلی که غارت گران روشن کرده بودند، از برای تفحص مال

~~می گشتند، انبار باروت که در ته برج بود، آتش گرفته. تمام آن برج را با هشتاد گز دیوار دو

~~جانب برج که ده گز عرض داشت، پرانید. علی اصغر با چندی از همراهان و جمعی غارتگران

~~که بالای دیوار بودند، بههوا پریدند.

و خان دوران چون در آن وقت به محافظت اسبان مقهوران به جانب طویله رفته بود و از

~~آن آفت محفوظ مانده از سنگریزهها که به آن طرف افتاد، بعضی که همراه او بودند. فی الجمله

~~آزاری یافتند و چون اکثر آن بنا به جانب بیرون پریده بود، به سرداران لشکر و دیگر لشکریان که

~~به قلعه درنیامده بودند و قصد داشتند که بعد از طلوع صبح2 داخل شوند، آسیب بسیار رسید و

~~قریب سهصد آدم و دویست اسب ضایع شدند.

بالجمله خان دوران از اموال و اسباب قلعه انچه مانده ms190 بود، به ضبط دراورده، حوالهآ

~~معتمدان نمود و چون روز دیگر خبر به مشارالیه رسید که بعضی سیاهیان که برای آوردن کاه و

~~هیمه به جنگل رفته بودند، چاه زری یافتهاند. خود سوار شده رفت و بعد از تجسس سوای آن

~~سه چاه دیگر پیداکرد. (دو لک8) و پنجاههزار روپیه از چاههای مذکور برآمد، داخل خزانه

~~(پادشاهی) گردانید و از این ظاهر شد که ججهار در جنگل چاهها کنده، زر خود را پنهان

~~کرده است.

~~به تصرف آمدن قلعهآ چوراگده

~~القصه (چون1) خاطر سرداران از فتح قلعهٔ‌ دهامونی جمع شد2 و معلوم گردید که ججهار در

~~قصبهآ شاهپور که از قلعهآ چوراگده دو کروه است، نشسته، ارادهآ رفتن دکن دارد. اما مکر کس

~~(پیش) زمیندار دیوگده فرستاده، او را بهزر تطمیع نموده که شاید آن گمراه را از (میان ملک)

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0226.png)

~~خود راه بدهد، او قبول نموده. از این جهت در عزیمت مذبذب است و به سرانجام قلعهآ

~~چوراگده اشتغال دارد.

بنابر آن عبدالله خان بهادر1 و خان دوران با سایر امرا و سرداران متوجهآ آن صوب شد و

~~به موجب حکمی که صادرشده بود، سید خان جهان برای نظم و نسق آن ولایت و تفحص

~~دفاین ماند. اتفاقا مقارن این حال، ججهار بدمآل خبربردن زمیندار دیوگده شنیده، از دغدغهای

~~که داشت برآمد و توبهای قلعهٔ‌ چوراگده را شکسته اسبابی که آن جا مانده2 بود، آتش زده

~~منازل که بهیم نراین در آن قلعه ساخته بود، بهباروت پرانیده بهاهل و عیال و اموال از راه

~~لانجی3 و گروله به طرف دکن روان شد.

و این معنی در اثنای راه معلوم سرداران سیاه ظفرپناه گشته به استعجال تمام قطع مراحل

~~نموده، به چوگانگاه چوراگده رسیدند و خان دوران به صلاح خان فیروزجنگ بهاین معنی4

~~با جمعی از مردم پادشاهی به قلعه رفت و بهبام بتخانه برآمده، آواز اذان بلند گردانید و معتمدی

~~را با جمعی از منصبداران و یسر صاحب ms191 تیکه سنگرام، زمیندار گنور با پانصد پیادهٔ‌ تفنگچی

~~ه محافظت آن جا گذاشته برگشت.

و در شاهپور سرداران شنیدند که ججهار بسیار گرانبار میرود و شصت فیل نر و ماده که

~~(بعضی4) خزانه و طلا آلات و نقرهٔ‌ آلات و دیگر نفایس و پارهآ عماری عورات بار دارند و

~~قریب دوهزار سوار و چهارهزار پیاده با او ماندهاند، هر روز هشت کروه رسمی قطع مسافت

~~مینماید.

و با آن که میان ایشان و مقهوران پانزده روز فاصله شده بود، کمر همت به تعاقب آن

~~بدعاقبتان بسته روان شدند و قرار دادند که هر روز بیست کروهی (رسمی) طی مینموده

~~باشند. یادشاهزاده نصرتنصیب محمد اورنگزیب بهادر که به آهستگی از دنبال سرداران

~~میرفتند. چون بهدهامونی رسیدند، حسبالحکم رحل اقامت انداختند. بقیه سرگذشت ججهار

~~بدعاقبت در ضمن قضایای سال آینده به محل خود ایراد خواهدیافت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0227.png)

~~عزیمت والا از راه ملک بندیله به دولت آباد

~~چون از عرایض پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر که آیهآ «نصر من الله و فثح قریب1» در شأن

~~آن نظرکردهآ ایزدی صادق است، حقیقت معموری و وسعت و صفا و نزهت وفور آبهای روان

~~و تالابهای محیط نشان و جنگل های سبز و صحرای دلگشا و بسیاری شکار ملک بندیله، معلوم

~~رأی جهان آرا گردید، خاطر همایون بهسیر و شکار آن ولایت که از آن راه نیز به دولت آباد

~~میتوان رفت و زیاده بر چهار پنج منزل از راه متعارف در بعد مسافت نیست.

بنابر آن در اواسط جمادی الاول این سال [15 جمادی الاول 1045 ه/27 اکتبر 1635 م]

~~موکب جلال از ندارا باری به آن صوب توجه فرمود. در اثنای راه شیخ دبیر و غیره که عادل

~~خان آنها (را4) بهرسم حجابت روانهٔ‌ درگاه گردانیده بود، به کورنش مستسعد گردیدند و

~~دههزار روپیه انعام شد. در این وقت مخلص خان و مکرمت خان را مورد عنایت ساخته.

~~با چندی دیگر به تسخیر قلعهٔ‌ جهانسی ms192 که از قلاع استوار ملک بندیله است و بر بلندی

~~کوهچهای میان درخت زار درهمی واقع شده و یکی از معتمدان ججهار برگشته، روزگار

~~به محافظت آن قیام داشت، رخصت فرموده. مقرر نمودند که در تفحص دفاین او که بیشتری

~~در آن نواحی نشان میدادند سعی نماید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0228.png)

وقایع سال نهم جلوس میمنت مانوس

و فتح قلعهآ جهانسی (موافق1) هزار وچهل و پنج

~~در اوایل (ماه2) [جمادی الثانی] این سال [1045 ه/21 نوامبر 1635 م3) منهیان اقبال بشارت فتح

~~قلعهآ جهانسی رسانیدند. صورت واقعه آن که چون مکرمت خان با رفقا به حوالی حصار مذکور

~~رسیده، شروع در پیش بردن ملچارها و تهیهآ اسباب قلعه گیری نموده. قلعهدار آن جا نظر بر مال

~~حال ججهار مقهور (داشته2) دانست که از دست او کاری نخواهد گشود و هر تلاشی که کند

~~بیهوده خواهد بود3 و از ادای کار نیز مییافت که چنانچه عساکر منصوره سر در پی آن

~~سر کشتگان تیهآ ضلالت نهادهاند. عنقریب آنها را به جزای کردار ناهنجار خواهند رسانید. بنابر

~~آن او را هیچ وجهآ امیدواری نمانده، سپردن قلعه را اسلم شقوق دانست و از مکرمت خان زنهار

~~طلبیده، قلعه را با تویخانهٔ‌ آراسته حوالهآ اولیای دولت نمود.

و مجملا روزی که سرایردهآ دولت نزدیک موضع دتیه برافراخته شد. چون در یکی از

~~باغات حوالی آن از جمله دفاین ججهار چاههای زر نشان میدادند. معتمدی مأمور گردید که

~~به آن جا رفته، تفحص نماید، آنچه برآید بهضبط درآورد و دیگری نیز معین شد که در

~~جنگلهای حوالی دتیه دفینههای آن مردود را تجسس کند.

~~انهدام بتخانهآ کلان راجه بر سنگه دیو

~~و چون حوالی اوندچهه محل نزول رایات گردید، حکم انهدام بتخانهای که راجه بر سنگه دیو

~~زر بسیار خرج کرده (بود)، در پهلوی عمارات خود ساخته بود و شکستن بتهای آن صدور یافت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0229.png)

~~حصار اوندچهه قریب چهار کروه پادشاهی است و آن را به ms193 جهت1 از تختههای کلان

~~برآوردهاند. روز دیگر به ا کنار تالاب بر ساگر که دورش را پنج و نیم کروه پادشاهی جریب

~~نمودهاند و آن را راجه بر سنگه دیو ساخته، ضخیم سرادقات گشت.

سلخ ماه مذکور [جمادی الثانی 1045 ه/10 دسامبر 1635 م] کنار تالاب سمندر ساگر که

~~در پرگنهآ جتهره راجهٔ‌ مذکور ساخته بود و درپیش آن بند عظیمی بسته، دایره گاه (گردید)

~~این تالاب از سه صد تالاب5 خورد و کلان که در آن یرگنه بهشمار درآمده، در وسعت و عمق

~~امتیاز دارد و دورش را هشت کروه پیمودهاند و آبشار خوشی از روی بند آن میریزد. چون

~~آب و هوای آن مقام ملایم طبع همایون افتاد، پادشاه دین پناه پرگنهآ مذکور را به اسلام آباد

~~موسوم گردانیدند و پرگنات حوالی آن را تابع آن ساختند.

سوم ماه رجب [1045 ه/13 دسامبر 1635 م] پادشاهزادهآ محمد8 اورنگزیب بهادر بر حسب

~~اشاره معلی از نواحی دهامونی مراجعت نموده بهخدمت اشرف آمدند و بعد از احراز ملازمت

~~یکهزار مهر ازنظر گذرانید.

~~ظاهر شدن خزاین ججهار نابکار

~~در این ولا معتمدانی که به جهت تفحص دفاین حوالی دتیه و قلعهٔ‌ جهانسی رفته بودند،

~~به پیشگاه حضور رسیده. بیست و هشت لک روپیه که از چاههای آن نواحی برآورده بودند،

~~به خزانهٔ‌ عامره واصل7 گردانیدند و متصدیان مهمات خلافت حسبالحکم مبلغ مذکور با سی و

~~چهار لک روپیه دیگر که در مدت اقامت در آن ملک، سید خان جهان و خان دوران و مردم

~~پادشاهزادهآ محمد اورنگ زیب بهادر و جمعی دیگر بهدفعات از دفاین جنگل دهامونی برآورده

~~بودند، بر دوصد و ینجاه فیل بار کرده بهاکبرآباد فرستادند. مخفی نماند که راجه بر سنگه دیو

~~در (جنگلها) و گوشهها چاهها کنده و در چاهی یک لک دو لک روپیه دفن کرده بود.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0230.png)

~~چنانچه به غیر او و دو خدمتکار معتمدش غیری بر آن اطلاع نداشت و ججهار چاههای مذکور ms194

~~را به حال خود گذاشته، پارهای بر آنها نیز افزوده بود. از جمله زرهایی که آن مردود همراه

~~(آن1) داشت و آنچه بهدفعات داخل خزانهآ عامره گردید. قریب یک کرور روپیه شد و چنان

~~ولایتی که قریب پنجاه لک روپیه حاصل هرسالهآ آن (نمیشود2) از تصرف آن کافر نعمت برآمد.

القصه بندگان اشرف سردار خان را بهاضافهآ منصب نوازش فرموده، پرگنهآ دهامونی را

~~به جاگیر مشارثالیه مقرر فرمودند و حراست قلعه و ضبط ولایت مذکور نیز بهاو متعلق گشت و

~~امر لازم الاتباع به نفاذ پیوست که در تفحص بقیه دفاین ججهار بوده، خبردار باشد که زمینداران

~~برای خود نتوانند برد و خود به دولت از راه سرونج بهصوب دولت آباد متوجه گشتند.

~~انجام کار ججهار سرگروه اشرار

~~خاتمهآ احوال خسران مال ججهار و جگراج آن که چون عبدالله خان بهادر فیروزجنگ و خان

~~دوران با سایر دولت خواهان چنانچه سابق ذکر یافته، از شاهپور متوجهآ تعاقب مقهوران گردید

~~و از ولایت گره کتنگه و لانجی2 که تعلق به گوبند گوند دارد گذشته به سرحد ملک چاندا

~~رسیده. شنید که کفار کفران شعار چهار کروه پیشتر فرودآمده، از وصول افواج قاهره به آن

~~حوالی غافا اند. مقرر ساختند که بهدستور هر شب بعد از دوپهر سوار شوند و علی الغفله بر

~~سرگردن کشان رسیده، کار آن ناتمامان را تمام سازند. چون در راه جرها و ناهمواریها بسیار

~~نشان میدادند. شب در جنگ (انداختن1) مصلحت ندیده، پیش از روشنی صبح به قصد تأدیب

~~مقهوران بر سبیل تعجیل روان شدند و یک پهر از روز گذشته خود را به منزل گاه آنها

~~رسانیدند، اما مخاذیل شباشب بر حقیقت حال اطلاع7 یافته، بسرعت باد و برق8 گریخته بودند.

~~بهادران ظفرماب مانند عقاب از دنبال غراب بال شتاب گشوده بر اثر آنها شتافتند و تا

~~فرو نشستن آفتاب بیست کروه گوندی طی مسافت نمودند و بهسبب آن که اسبان لشکریان

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0231.png)

~~بعضی نعل ms195 انداخته و یاره کوفته و مانده شده بودند. برای نعل بندی و آسودگی مراکب دوپهر

~~متوقف گشتند و باز نصف شب سوار شده بسرعت تمام راندند.

و دوپهر شب گذشته قراولان عبدالله خان بهادر خبر یافته فرستادند که سپاهی فوج غنیم

~~نمودار شده که فیلان خزانه و (سواریهای) و عماریهای عورات را با سایر احمال و اتقال

~~پیشانداخته و خود چنداول گردیده از عقب میروند. خان مذکور چهارصد سوار تفنگچی و

~~کماندار به کمک قراولان روانه نمود و به بهادر خان که هراول او بود، پیغام کرد که از فوج

~~قراول خبردار بوده اگر غنیم زور آورد، امداد نمایند. قراوالان بعد از پیوستن کمک مقاهیر را

~~به شپهآ تیر و تفنگ گرفته رانده میرفتند.

در این اثنا نیک نام، عموی بهادر خان با هشتاد سوار خود مرکب جلادت تاخته از فوج

~~قراول گذشت و ججهار و جگراج چون صورت حال بدین منوال دیدند. بعضی زنان را که

~~اسبان شان از زبونی قوت رفتار نداشت، گشته خود برگشتند و با فوج خود صف بسته ایستادند

~~و جمعی از مخالفان بر سر نیک نام هجوم آورده، او را در میان گرفتند و مشارالیه بعد از

~~ترددات نمایان با هفت کس از مردم خود بهزخمهای منکر در میان افتاد.

در این وقت مادهو سنگه ولد راو رتن از جانب (راست3) نیک نام تاخته، جمعی را به آب

~~تیغ بهآتش جهنم فرستادند و بقیة السیف را از جا برداشته به عقب دوانیدند و خان دوران خود

~~را به بهادر خان رسانیده، هردو بهاتفاق بر قلب سپاه بندیله که ججهار و جگراج استحکام

~~داشت، تاختند و آن دو حرام نمک بهقدر مقدور دست و پای زده، جمعی را به کشتن دادند.

آخرالامر طوغ و نقارهآ خود را با چهار فیل و دو شتر که زر بار داشت، گذاشته به جنگل

~~گریختند و آنروز بهتک پا جانی بدربردند و مجاهدان تا شام در جنگل به تجسس ms196 آن

~~وخیم العاقبتان قیام نمودند. چون اثری نیافتند، فرودآمدند و زمینداران اطراف و نواحی را

~~طلبیده و به تخفیف و تطمیع سراغ مقهوران تفحص5 نمودند که به کدام سمت رفتهاند و در

~~تفحص بودند، تا آن که دوپهر شب خبر یافتند که عیال و اطفال خود را با هشت فیل خزانه

~~به طرف گلکنده روانه کرده خود نیز از دتبال می روند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0232.png)

چون بهادر خان با وجود کوفتی که در آن ایام داشت، در این سواری و تردد همه جا

~~شراکت و رفاقت نموده بود. عبدالله خان و خان دوران مشارالیه را با بنه و (بار2) و اسباب

~~غنایمی که بهدست آمده بود و جمعی که اسبان زبون داشتند، در عقب خود گذاشته، خود

~~با فوجی از بهادران خوش اسبه به تعاقب مخذولان سوار شدند و خان دوران هراولی آن لشکر

~~و جستن پی و سر کردن راه را بهعهدهآ خود گرفته، با آن که مقهوران در گم کردن پی فیلان

~~حیله بسیار کرده بودند، راه غلط نکرده، از دنبال باغیان میرفت. در راه خبر به سرداران رسید

~~که مخاذیل (ده) فیل خزانه در جنگل شمالی جنگگاه سابق گذاشته رفتهاند. از آنجا که

~~مطلب اصلی قتل مردودان و برانداختن بیخ فساد آنها بود، خود متوجهآ آن نگشته. کس پیش

~~بهادر خان فرستادند که فیلان مذکور را با زری که بار دارند، بهدست آورده ضبط نمایند و

~~آنروز سی کروه رسمی طی کرده، وقت شام فرودآمدند و اسبان را نعل بسته و آسوده ساخته،

~~نصف شب باز سوار شدند.

در اثنا راه خان دوران که پیش میرفت، شنید که اودی بهان پسر ججهار و سام دودا که

~~مدار علیه ججهار و جگراج تمامی عیال و اطفال خود را با هشت فیل خزانه همراه آنها

~~نموده، بیشتر از خود بهجانب گلکنده فرستاده بودند، از فیلان مذکور شش را بهواسطهآ

~~گم کردن پی1 به طرف چاندا روانه کردند و دو مادهآ ms197 فیل جلد با خود گرفته بسرعت تمام

~~میروند. چون توجه بهفیلان مذکور موجب تأخیر در اصل مدعا که رسیدن به باغیان بود،

~~(میسر8) میشد. سرداران اصلا مقید به آن نگشته، راه گلکنده را از دست نگذاشتند و به استعجال

~~روانه شدند. اتفاقا جمعی از نوکران عبدالله خان که در عقبمانده بودند، به آن فیلان برخورده.

~~هر شش را با بار بهدست آورند.

القصه بعد از آن که افواج قاهره چهار پنج کروه قطع مسافت کردند، سپاهی مخالفان ظاهر

~~گشت و خان دوران سید محمد، یسر کلان خود را با چندی دیگر و پانصد سوار مغل دیگر از

~~نوکران پیش از خود فرستاده، خود نیز بهاندک فاصله از دنبال روان شد. چون آنها به باغیان

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0233.png)

~~مذکور نزدیک رسیدند و آن مردودان دست و پا گم کرده، فرصت جوهر کردن1 نیافتند. بنابر

~~آن از روی اضطراب و اضطرار دو زخم جمدهر بر رانی پاربتی، زن کلان راجه بر سنگه دیو و

~~به دیگر عورات زخم جمدهری یا شمشیر زده خواستند که به یک پا جانی به سلامت بهدر برند.

مقارن آن سید محمود با رفقا رسیده، جوهر تیغ بر سر بی جوهران افشاند. جمعی که

~~بالضرورت دل از جان برداشته، حرکت مذبوحی می کردند. بهدستبرد خان دوران و همراهان

~~(او2) که به تعاقب رسیدند، از یا درآمدند، و درگبهان، پسر ججهار و درجن سال ولد جگراج

~~زنده گرفتار گشتند و اودی بهان و برادر خورد او و سیام دودا که به گلکنده فرار نموده بودند، نیز

~~بعد از چندی اسیر سرپنجهٔ‌ تقدیر شدند. چنانچه به جای خود مرقوم قلم وقایعنگار خواهد گردید.

و بهادران فیروزی نشان رانی پاربتی و سایر نسوان زخمدار را از میدان برداشته، با اسباب

~~مقهوران و فیلانی که مرصع الات و طلا آلات و اشرفی که بار داشتند و دیگر غنایم نزد عبدالله

~~خان معاودت نمودند و لشکر نصرتشعار برکنار تالابی که در آن حوالی بود، ms198 نزول نمود و

~~دولتخواهان از نقود و جواهر و مرصع آلات و طلا آلات و نقرهآ آلات و سایر اسباب مقهوران

~~آنچه بهدست آمده بود، برای سرکار خاصهٔ‌ شریفه ضبط نمودند و هنوز برکنار تالاب مذکور

~~جهت آسایش چهاریایان و تفحص بقیه اموال مقهوران اقامت داشتند که خبر ججهار و جگراج

~~که خود را به جنگل صعبی در آن نزدیک کشیده بودند و گوندان آن جا هردو را به خواری تمام

~~کشته بر خاک مذلت انداخته بودند، رسید. خان دوران خود بر سر نعش آنها رفته، قاتلان را

~~حصار کرد و از کیفیت واقعه استفسار نموده، سرهردو گردن کش را از تنه جدا ساخته به درگاه

~~فرستاد.

~~رسیدن سر پر شر ججهار و جگراج به درگاه

~~غرهآ شعبان [1045 ه/10 ژانویهآ 16369 م] در نواحی سیهور سرهای مقهوران بهاردو رسید و

~~بر حسب امر اعلی از دروازهٔ‌ سرای سیهور عبرة الناظرین آویخته گردید.

تتمه احوال سرداران سپاه منصور آن که بعد از کفایت سر ججهار و جگراج رای عبدالله

~~خخان بهادر و خان دوران اقتضا نمود که چون این سفر به حدود ملک چاندا منتهی شده،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0234.png)

~~پیشکشی از زمینداران1 آن ولایت که عمدهترین زمینداران گوندوانه است، بگیرند. بنابر آن

~~سنگرام، زمیندار گنور را با نوشتجات مبنی بر بیم و امید نزد او فرستاده، خود نیز از عقب روانهٔ‌

~~آن صوب گشتند

اتفاقا بعد از وصول سنگرام مذکور و رسانیدن خطوط. چون هیبت تمام از دستبردهای

~~نمایان آن دو سردار شجاعت نشان در دل او راه یافته بود، قبول اطاعت نمود و بعضی اموال و

~~اسباب مقهوران بندیله را که در ملک او بهغارت رفته بود، یکجا کرده، در سه کروهی چاندا

~~دولت خواهان را دید و اسباب مذکور را سپرد و قرار داد که پنج لک روپیه از نقد و جنس

~~به جهت پیشکش درگاه و یک لک روپیه بهصیغهآ مهمانی اولیای دولت سرانجام نماید. از جمله

~~پیشکش ms199 او که بهدو دفعه وصول یافت. دو فیل نامی بود و نیز مقرر شد که هرسال با پنج فیل

~~نر و یانزده فیل ماده بهدرگاه فرستد یا در عوض هشتادهزار روییه به خزانهآ مالوه واصل سازد و

~~در دولت آباد خود را بهسعادت آستانبوس رساند2 و سرداران کاردان تعهدنامه بر طبق آن از او

~~گرفته، عنان معاودت به پیشگاه حضور معطوف داشتند. پنجم شهر مذکور [شعبان 1045 ه/14

~~ژانویهآ 1636 م] موکب منصور از دریای نربده عبور فرمود.

~~تعین شدن معتمدان کاردان نزد عادل خان و قطب الملک جهت اثبات حجت

~~چون عادل خان جمعی از مفسدان نظام الملکیه سیما ساهوی فتنه جو را که تصرف در بعضی از

~~محال نظام الملک نموده بود، اعانت مینمود و در ارسال پیشکش مقرری تعلل میورزید.

~~قطب الملک در انحراف از شاه راه اطاعت بر عادل خان طریق موافقت می پیمود و با وجود

~~تمکن در سایهآ این دولت پایدار، خطبه (به) نام فرمانفرمای ایران کرده بود.

بنابر آن حضرتاعلی از روی (جمعیت4) پادشاهانه تنبیه5 هردو را بر ذمهآ همت والا

~~تهمت لازم شمرده، مقرر فرمودند که اول به واسطهآ اتمام حجت نزد هرکدام، یکی از معتمدان

~~زباندان را با فرمانی مشتمل بر وعده و وعید فرستاده شود، تا شاید از خواب غفلت بیدار شده

~~از اطوار ناپسندیده باز آیند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0235.png)

و به موجب این قرار داد، مکرمت خان [دیوان] بیوتات1 را به بیجایور مرخص ساختند و برای

~~عادل خان فرمان و یک قبضهٔ‌ شمشیر دکنی که آن را اهل هند (دهوپ2) میگویند، با یراق و

~~پردلهآ مرصع مصحوب او ارسالیافت و حکم شد که بهزبانی ابلاغ نماید که اگر در ادای پیشکش

~~و گذاشتن آنچه از محال ولایت نظام الملک متصرف گشته به اولیای دولت و اخراج ساهو و دیگر

~~نظام الملکیه که در ملک خود جا داده است، تساهل ورزد افواج قاهره به خرابی ولایت او معین

~~خواهد گردید و ms200 ملا عبداللطیف گجراتی را که سررشتهٔ‌ تنخواه جاگیرها با او بود، به گلکنده

~~رخصت نمودند و فرمان با کمر مرصع حواله مشارالیه شد که به قطبالملک رساند.

در این ولا [15 شعبان 1045 ه/24 ژانویهآ 1636 م] خان دوران از ملک چاندا به درگاه رسیده

~~احراز ملازمت کرد و یکهزار اشرفی نذر گذرانید و پنج لک روپیه و یکی از جملهآ دو فیل سره

~~بابت زمیندار آن جا را که با خود آورده بود، برای آن یراق طلا از خود ترتیبداده و پارهای از

~~اموال مقهوران بندیله که زمیندار مذکور به دولتخواهان آورده، سپرده بود و زنان ججهار و

~~درگبهان پسرش درجن سال، نبیرهآ او را به نظر انور درآورد و گرانبار عواطف بی دریغ گشته

~~به خطاب بهادر و اضافهآ منصب و انعام یکصد اسب نوازش یافت و از همراهان او نیز جمعی درخور

~~کار و تردد بهاضافهآ منصب سرفراز گردیدند و چندی یافتن خطاب نیز شرف افتخار اندوختند.

و حضرتاعلی درگبهان را اسلام قلی نام کرده به معتمد خان سپردند و درجن سال را

~~به علی قلی موسوم گردانیده، حوالهٔ‌ فیروز خان نمودند و دیگر زنان و دختران را بهخدمت

~~خادمان محل دادند.

و بهفاصلهآ دو روز عبدالله خان نیز بهاستیلام عتبهآ خلافت فایزگردید و یکهزار مهر نذر

~~گذرانید. فیل دوم بابت زمیندار چاندا را به نظر انور درآورد.

~~تعین افواج قاهره به تنبیهآ ساهو و سایر مفسدان نظلام الملکیه

~~از سوانح عظیمهٔ‌ این سال تعیین شدن افواج قاهره است، به تنبیهآ ساهو و سایر مفسدان

~~نظام الملکیه و مسخر نمودن بقیهآ قلاع ولایت نظام الملک.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0236.png)

تفصا این اجمال آن که چون ساهو مذکور که سرگروه شقاوت منشان بود و جمعی دیگر

~~از اوباش نظام الملکیه چنانچه پیشتر مذکور شده، با وجود گرفتار شدن و محبوس شدن

~~نظام الملک در قلعهٔ‌ گوالیار بهواسطهٔ‌ تألیف قلوب اهل آن دیار طفلی را از آن قبیله بهجای او

~~برداشته، ms201 نظام الملک نام کرده بودند و بعضی قلاع و محال ولایت نظام الملک را متصرف شده

~~و بهاستظهار ان حصون حصینه که در تصرف داشتند، سر از اطاعت درگاه پیچیده مستوجب

~~غضب پادشاهی گشته بودند2

در این ولا که نواحی دولت آباد از پرتو ماهچه رایات نصرت آباد منور گشت، بر خاطر

~~آفتاب اشراق پرتو افکند که افواج3 قاهره به قلع بیخ و بن فساد این طایفهٔ‌ باغیه و استخلاص

~~قلاع و محال متعلقه نظامالملک از آنها تعیین فرمایند. لهذا سه فوج با سلیقی خان دوران بهادر

~~و خان زمان و شایسته خان بهاین مهم معین ساختند و فرمودند که اگر عادل خان به دلالت

~~عقل صواباندیش دست از حمایت آن مفسدان باز داشته، با عساکر موافقت نماید،

~~فهوالمطلوب و الا در خرابی ملک او نیز بکوشند.

و از آن جمله در فوج خان دوران چندی از امرا و جمع کثیری دیگر از منصبداران و

~~دکنیان و غیرهم با یکهزار سوار احدی تیرانداز و تفنگچی که مجموع قریب بیستهزار سوار

~~بود، مقرر گشتند و حکم شد که این فوج بهطرف قندهار و ناندیر که دهنهآ ملک گلکنده است،

~~رفته بنشیند و به تاخت و تاراج پرداخته، قلعهٔ‌ اودگیر و اودیسه را که از قلاع حصینهآ مشهورهٔ‌

~~آن سرحد است مفتوح سازد.

و در فوج خان زمان چندی از امرا و جمعی دیگر از منصبداران و دکنیان و غیرها و

~~جمعیت را که تا همراه برادرزاده او بود و یکهزار سوار احدی تیرانداز و تفنگچیان که این

~~جماعت نیز نزدیک بیستهزار سوار میشدند، معین گردیدند و امر والا نفاذ یافت که این فوج

~~بهاحمدنگر رفته محال وطن ساهو را که در چمارگونده و آشتی واقع است و به حدود احمدنگر

~~اتصال دارد، مفتوح گرداند و ولایت کوکن را که در تصرف آن مقهور است، مستخلص گرداند

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0237.png)

~~گرداند و هرگاه فرمان صادر گردد. بعضی ولایت عادل خان را که در ms202 آن ضلع است، تاخت و

~~تاراج نماید.

و در فوج شایسته خان، چندی از امرا و منصبداران و دکنیان دوهزار سوار از مردم آصف

~~خان خان خانان که مجموع به هشتهزار سوار می کشیدند، تعیین شدند و تسخیر قلعهآ جنیر و

~~سنگمنیر و ناسک و ترنبک و بعضی محال دیگر بهعهدهآ این فوج مقرر گشت.

هفتم شهر رمضان [1048 ه/14 فوریهآ 1131 م] بهساعت مختار، سرداران مذکور را

~~به مراحم خسروانی اختصاص بخشیده مرخص ساختند و نسبت بههریک از همراهان مشارالیهم

~~نیز وقت رخصت به تفاوت مراتب و مدراج از عنایت خلعت و اسب مرحمتی بهظهور رسیده و

~~بعضی بهاضافهآ منصب و یک دویی بهخطاب خانی نیز نوازش یافتند.

~~وصول اردوی کیهان پوی به دولت آباد

~~بیست و یکم این شهر [رمضان 1045 ه287 فوریهٔ‌ 1636 م] کرامت بهر، موکب کیهان شکوه

~~به حوالی دولت آباد رسیده، چون عمارات1 دولتخانه درون حصار مهاکوت از جهت ناتمامی

~~هنوز لیاقت نزول همایون نداشت و کنار حوض قتلو که در دو کروهی دولتاباد واقع است و

~~به جهت صفا و فضا و خوبی آب و هوا که بهترین مواضع آن حوالی بود. بنابر آن کنار حوض

~~مذکور مهبط3 سرادقات جاه و جلال گردید.

بیست و چهارم [رمضان 1045 ه/2 مارس 1636 م] حضرت خاقانی با سعادت دو جهانی

~~به سیر قلعهآ دولت آباد تشریف برده، غرایب صنایع که در تراشیدن کوه حفر خندق در سنگ خارا و

~~ساختن راه از اندرون کوه و برآوردن حصارهای متعدد و غیر ذلک به کار رفته، تماشا فرمودند.

در این ولا چون به مسامع خیر مجامع رسید که از جملهآ قلاع نظام الملکیه که در ضلع قلعهٔ‌

~~چائدور و دهرپ واقع است، شش قلعه را مردم ساهوی مقهور و دو قلعه را بهوجبل نام مفسدی

~~و شش قلعه را دیگر مقهوران متصرفاند و به غرور استحکام آن حصون تن به اطاعت درنداده،

~~محرک سلسلهٔ‌ فتنه و فساد ms203 می کردند و بهرعایای پرگنات آن نواحی تعرض میرسانند. فرمان

~~لازم الاتباع به صدور پیوست که الله وردی خان از فوج همراهان شایسته خان با یکه تاز خان و

~~دوهزار سوار از جملهآ آن فوج، همت به تسخیر قلاع مذکوره بندد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0238.png)

~~فتح قلعهآ رامسیج

~~در اوایل شوال این سال [5 شوال 1045 ه13/1 مارس 1636 م] از عرضداشت شایسته خان

~~معروض واقفان پایهٔ‌ سریراعلی گردید که قلعهٔ‌ رامسیج بهسعی و تدبیر احمد خان نیازی از

~~تصرف مردم ساهو برآمده، در حیطهآ تسخیر برآمد1 و در همین روزها اودی بهان پسر ججهار و

~~برادر خورد او سیام دودا که از جنگ گاه آخر به جانب گلکنده نیم جانی بدربرده بودند.

~~چنانچه در محا خود ایراد یافته و بهدست مردم قطبالملک گرفتار شده و قطبالملک آنها را

~~برای مجرای خود همراه معتمدی روانهآ درگاه گردانیده بود، به پیشگاه حضور رسیدند و بندگان

~~اشرف پسر خود را به فیروز خان ناظر سپردند که او را مسلمان کرده، با پسر جگراج که پیشتر

~~حوالهآ او شده بود، نگاه دارد و امر نمودند که اگر اودی بهان و سیام دودا اسلام قبول کنند آنها

~~را جان بخشی نمایند و الا به قتل آورند.

آنها چون از شقاوت ذاتی از این معنی ابا کردند بهیاسا رسیدند و از اوضاع و اطوار عادل

~~خان معلوم شد که به اغوای نزدیکان دور از کار در صدد هدم بنیان ملک و دولت خود است و

~~منهیان اخبار اخیار نمودند که به قلعهدار اودگیر و اوسه مدد خرج فرستاده و خیریت خان را

~~با جمعی به محافظت قلاع مذکور تعیین کرده و ساهوی مذکور استمالت بسیار نوشته و رندوله

~~را با جمعی بهامداد او معین گردانیده.

بنابر آن حضرت خلافت پناهی در این تاریخ سید خان جهان را نیز با چندی دیگر از امرا

~~و خلیل الله میرآتش با پانصد تفنگچی و جمعی دیگر از منصبداران و دکنیان ms204 که جمعیت

~~مجموع دوازدههزار سوار میشد، از برای تنبیهٔ‌ آن بیهوش بادهٔ‌ غفلت تعیین فرموده. وقت

~~رخصت بهسردار و همراهان به تفاوت یایه و مقدار مرحمتها نمودند و مقرر ساختند که خان

~~دوران و خان زمان که سابقأ مرخص شده بودند و این فوج که بالفعل معین گشت، از سه

~~طرف به ملک عادل خان درآمد، رندوله را که به کمک مقهوران فرستادهآ کماینبغی تادیب نمایند

~~و نگذراند که مخالفان به هم ملحق شده3، مادهآ فساد را تقویت دهند و ملک بیجاپور را معرض

~~نهیب و غارت چنان کنند که با عادل خان اطاعت احکام مطاعه نماید یا مستاصل گردد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0239.png)

~~به تصرف آمدن قلعهآ گهیر

~~و هم در این اوقات [11 شوال 1045 ه19/1 مارس 1636 م] از عرضداشت شایسته خان

~~به عرض رسید که قلعهدار حصار کهیر و دیکر به مساعدت طالع اختیار دولت خواهی نموده،

~~مردم ساهوی مقهور را که در قلعهٔ‌ مزبور بودند مقید گردانید و قلعه را با پرگنات نواحی آن

~~به تصرف اولیای دولت داد.

~~نوروز عالم افروز

~~جشن نوروز این سال، روز پنجشنبه دوازدهم شوال مذکور موافق هزار و چهل و پنج

~~[1045 ه/20 مارس 1636 م] آراستگی یافت و در اینروز میمنتافروز منصب پادشاهزادهآ

~~جلیل القدر بهاضافهٔ‌ دوهزار سوار و دوازدههزاری ششهزار سوار و مناصب هریک از

~~پادشاهزاده محمد شاه شجاع بهادر و پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر2 به افزونی یکهزار

~~سوار دههزاری، شش هزار سوار مقرر گشت.

در ایام نوزوز آصف خان خان خانان قریب پنج لک روپیه از جواهر ثمینه و مرصع آلات

~~نفیسه و سایر تحف و نوادر پیشکش نمود. از آن جمله نادری بود، مرصع بهالماس که دولک و

~~پنجاههزار روپیه قیمت آن شد.

و غرهآ ذی قعده [1045 ه] که روز شرف [19 فروردین 1015 ه ش/7 آوریل 1636 م] بود،

~~[کهیسا3] زمیندار ولایت چاندا بهیاوری بخت خود را به زمینبوس درگاه رسانیده، پانصد مهر و

~~پنج ms205 هزار روپیه به طریق نذر و سه فیل بر سبیل پیشکش5 گذرانید و به عنایت خلعت فاخره و

~~سرپیچ مرصع و اسب کامیاب گردید. از روز نوروز تا روز شرف آنچه از پیشکش

~~پادشاهزادههای کامکار و خوانین نامدار مقبول5 افتاد. دو لک روپیه1 به قیمت رسید.

چهارم ماه مذکور [ذی القعدهآ 1045 ه/10 آوریل 1636 م] دو حاجب از معتمدان عادل

~~خان که مشارالیه بعد از تعیین شدن افواج قاهره به تاخت ملک بیجاپور ایشان را به جهت تمهید

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0240.png)

~~معذرت روانهٔ‌ پایهٔ‌ سریراعلی گردانیده بود. به وساطت یمین الدوله شرف کورنش دریافته،

~~پیشکشی مشتمل بر جواهر و مرصع آلات با عرضداشتی مبنی از کمال فروتنی که از جانب

~~عادل خان آورده بودند گذرانیدند.

مجملی از احوال ایلچیان که نزد عادل خان و قطب الملک رفته بود، آن که مکرمت خان

~~چون به حوالی بیجاپور رسید، عادل خان تا چهار کروه به استقبال فرمان و تبریک پادشاهی آمده.

~~او را به اعزاز تمام با خود به شهر برد و سلوک شایسته به تقدیم رسانید، اما از عرضداشت خان

~~مشارالیه معروض گردید که عادل خان اگرچه اظهار کمال اخلاص می کند، لیکن تبعه و

~~نزدیکانش او را به حال خود نمی گذراند و سرفتنهانگیزی دارند. لهذا حکم قضا امضا اصدار یافت

~~که افواج ثلثه در تاخت و تاراج توابع بیجاپور بیشتر از پیشتر مساعی کنند.

~~فرمان پذیر گشتن قطبالملک و آرایش دادن سکه و خطبهآ گلکنده بهنام نامی و القاب گرامی

~~حضرت پادشاه

~~و ملا عبداللطیف چون بهنواحی گلکنده پیوست، قطبالملک پنج کروه راه استقبال نموده.

~~شرایط تعظیم و مراسم تسلیم ورود فرمان و تبرک خلیفه زمان بهجا آورد و نسبت به ایلچی

~~مزبور لوازم اکرام و مهمان پذیری معمول داشته، بعد از گفت و شنید بسیار بالضرورت احکام

~~مطاعه را قبول نمود و خطبه را به القاب سامی حضرت خلیفة اللهی2 محلی گردانیده. سکه نیز

~~بهاسم همایون زده، پارهای ms206 از زرسفید و سرخ مسکوک بهنام نامی به درگاه سدره اشتباه فرستاده

~~و نقود مذکوره در این ایام ازنظر مبارک گذشت. مابقی احوال ایلچیان را (به3) محل آن باز

~~گذاشته، وقایع سرداران و عساکر فیروزینشان و فتوحاتی که ایشان را بهاعانت اقبال بی زوال

~~خدیو زمین و زمان روی نموده، رقم پذیر خامه9آ سوانحنگار می گرداند.

اولأ فوج اللهوردی خان و گشایش قلاعی که به کوشش او دست داده. صورت واقعه آن که

~~چون خان مشارالیه به موجب حکم معلی از شایسته خان جدا شده، متوجهآ قلعهآ دهرپ و آن

~~نواحی گشت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0241.png)

~~فتح قلعهآ چاندور

~~اول به پای قلعهآ چاندور رسیده، آن حصار استوار را که بر قلهآ کوهی واقع شده و سرآمد اکثر

~~قلاع آن دیار است. محاصره کرد و به سرانجام لوازم قلعه گیری پرداخته، مراسم سعی و تلاش

~~به تقدیم رسانید و در اندک فرصتی قلعه را مفتوح ساخت و متمردان آن ولایت از مشاهدهآ این

~~حال جان و مال خود را در معرض زوال دیده، چارهآ کار منحصر در اختیار اطاعت درگاه

~~دانسته سر بر خط فرمان نهادند.

~~به تصرف درآمدن قلعهآ انجزائی

~~از آن جمله ابتدای قلعهدار انجزائی2 که این نیز بر قلهآ کوه واقع شده و استعداد و استحکام آن

~~زیاده از قلعهٔ‌ چاندور است، زنهار خواسته آمده، خان مذکور را دید و حصار را تسلیم اولیای

~~دولت نمود و الله وردی خان برای امیدواری قلعه داران دیگر منصب دوهزاری برای او تجویز

~~نموده، پنجاههزار روپیه از خزانهٔ‌ (عامرە2آ) پادشاهی بهاو داد و خاطر از سامان و استحکام آن

~~قلعه جمع نموده، عزم تسخیر قلعهآ کانجنه و مانجنه که به قلعهدار دهرپ متعلق بود، گردد.

~~مسخرگشتن قلعهآ کانجنه و مانجنه4

~~بهپای آن حصار چرخ آثار آمده، مداخل و مخارج5 را ملاحظه نمود و از هرچهار طرف ملچار

~~قرار داده، خود در مکانی که از همه ملچارها خبر تواند گرفت، نزول نموده. قرار ms207 داد که

~~چون صدای کرنا بلند گردد، از چهار جانب یورش نمایند و در وقت مناسب به موجب

~~قرار داد (کرنا کشیده)، بهادران جلادت نشان از اطراف و جوانب بهقلعه دویدند و با آن

~~تفنگ و بان و سنگهای کلان از بالای حصار مانند باران میبارید. دلاوران سپر حفظ الهی

~~بر سرکشیده بی ملاحظه خود را بهپای دیوار رسانیدند و بازوی جرأت به استعمال آلات

~~حرب گشودند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0242.png)

در این اثنا قلعهدار انجزائی1 که در سلک دولتخواهان منتظم گشته، نزد محصوران

~~فرستاده. پیغام کرد که اگر قلعه (را) حوالهٔ‌ اولیای دولت نماید، من متعهد جان بخشی شما

~~میشوم و الا عنقریب گرفتار شده، بهجزای اعمال خواهند رسید و در دنبال از ایل شدن او

~~اعتبار گرفته، ناچار امان طلبیدند و قلعهدار مذکور برادر خود را اندرون قلعه فرستاد و حارس

~~حصار را بهعهد و پیمان ایمن ساخته نزد الله وردی خان آورد و آن هردو قلعه نیز به تصرف

~~دولت خواهان درآمد.

~~فتح قلعهآ روله و جوله و اهونت و کول دهیر و اچلاگره و راج دهیر

~~همچنین در اندک زمانی قلعهٔ‌ روله و جوله و اهونت و کول دهیر و اچلاگر و دیگر قلاع

~~محکم آن سرزمین که همه بر کوه واقع است، بهزودی و آسانی مفتوح شد. مگر قلعهآ راج دهیر

~~که مدت محاصرهآ آن بهدو ماه کشید و بهسبب این بود که چون چندی از اقوام نظام الملک در

~~آن قلعه بودند، اهل قلعه به واسطه گریزانیدن ایشان بهقدر مقدور دست و پا میزدند و

~~نمی خواستند که آنها گرفتار کردند و عاقبت الامر بهادران کارطلب از روی استیلا و غلبه آن

~~قلعه را نیز که بالای کوه است و در استحکام قرینه انجزائی است مسخر ساختند و خویشان

~~نظام الملک دستگیر نمودند.

~~فتح قلعهٔ‌ دهرپ

~~و چون خاطر اللهوردی خان از فتح قلاع مذکوره جمع گردید، به حوالی قلعهآ دهرپ که بغایت

~~محکم و استوار ms208 و در رفعت و متانت مشهور آن دیار است، شتافته. کمر همت به تسخیر آن

~~بست و قلعهدار نظر بر مآل حال سایر قلعهداران انداخته. هر چند که به استحکام قلعهآ خود

~~اعتماد تمام داشت، لیکن چون امید کمکی از هیچجا نبود. کس نزد اللهوردی خان فرستاد و

~~اظهار نمود که اگر یک لک روییه در وجه انعام من مقرر داشته منصب و جاگیر لایقه تجویز

~~می کنید قلعه را میسپارم.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0243.png)

چون مشارالیه چندان که نظر میکرد، میدید که آن قلعه را به هیچ وجه نمیتوان گرفت، چه

~~کوه آن از کوههای قلاع دیگر به مراتب بلندتر و صعبتر است و به نقب کار پیش نمیتوان رود و

~~نه به تدبیر دیگر دست بر آن میتوان یافت و بعد از قلعهآ دولت آباد مثل آن قلعه در دکن نیست و

~~نیز برشکال نزدیک رسیده، وقت تنگ شده بود. بنابر آن مدعیات او را بهدرگاه معروضداشت و

~~دست از محاصره کشیده، در حوالی قلعه منتظر رسیدن حکم نشست. در جواب عرض داشت او

~~فرمان صدور یافت که او را بهمنصب سههزاری امیدوار سازند و بعد از سپردن قلعه یک لک

~~روپیه از سرکار خاصهٔ‌ شریفه به صیغهٔ‌ انعام بدهند. بعد از ورود منشور لازم الاتباع حارس

~~حصار آن قلعهٔ‌ آسمان شکوه را بهطیب خاطر حوالهٔ‌ احبای سلطنت نموده، در سلک

~~دولت خواهان در آمد.

~~به تصرف آمدن سرکار ستگمنیر و جنیر

~~بر احوال شایسته خان آن که چون به سنگمنیر رسید، پرگنات آن را که پسر ساهوی مقهور و

~~مفسدان دیگر در تصرف داشتند مستخلص گردانیده، مقاهیر را از ولایت مذکور آواره ساخت

~~و بهواسطهآ آن که آن مدبران پناه به قلعهآ ناسک برده بودند، شیخ فرید ولد قطبالدین خان کوکه

~~را فرستاد که رفته آن جا تهانه کرده بنشیند و نگذارد که مزاحمتی بهاحوال رعایای آن بوم و

~~برسانند و احمد خان نیازی را بهدندوری و احداد مهمند ms209 را به انکوله از برای ضبط پرگنات و

~~جمع نمودن و مستمال ساختن رعایای آن صوب که از جور و تعدی ستم پیشگان و از

~~ملاحظهٔ‌ لشکر ظفراثر متفرق شده بودند، فرستاده. تأکید نمود که تهانجات آن حدود را مضبوط

~~کنند تا احدی از مفسدان به محلی از محال آن ولایت دست تعرض دراز نتوانند ساخت و

~~به مجرد رسیدن شیخ فرید به مقهوران مجال درنگ نیافته، از ناسک به جانب کوکن1 رفتند. این

~~خبر وقتی که بهشایسته خان رسید، محمد باقر سرگروه جمعیت یمینالدوله با یکهزار و

~~پانصد سوار به ضبط سرکار جنیر تعیین نموده.

و در این وقت فرمان لازم الاتباع شرف ورود بخشید که چون از بندوبست سنگمنیر و

~~توابع آن خاطر جمع گردد، توابع احمدنگر خالی است، خود را بهآن حدود رساند. لهذا

~~مشار الیه به آن جانب شتافت و بعد از آن که از نوشتهٔ‌ محمد باقر معلوم شد که او به تعاقب پسر

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0244.png)

~~ساهوی مقهور و سایر مفسدان روانهآ کوکن1 شده و در جنیر چندان کسی نیست پانصد سوار

~~بقیهآ جمعیت یمین الدوله را به سرداری سید علی اکبر بخاری به جنیر فرستاد و آنها رفته شهر را

~~از مردم ساهو گرفتند و محمد باقر خبر مقهوران در ماهولی شنیده بهقصد تادیب روانهآ

~~آن جانب گردید. در این وقت پسر ساهو نزد پدر خود که در نواحی چمارگونده بود، شتافته.

~~جمعی کثیر همراه گرفت و چون اهل و عیال او در قلعهآ جنیر بودند، به آن صوب رفت و همین

~~که قریب شد، مردم پادشاهی از شهر برآمده با او مقابله نمودند و فیمابین جنگ نمایانی روی

~~داده، از طرفین مردم بسیاری کشته شدند و شایسته خان از این معنی خبر یافته، هفتصد سوار

~~از جمعیت خود به کمک آن جماعت فرستاد و مقهوران سرراه بر ایشان گرفته دست به محاربه

~~گشودند و بعد از جنگ و جدال بسیار سواران مذکور خود ms210 را بهشهر رسانیده، بهاتفاق جمعی

~~که سابقا آن جا بودند، شهر بند را استحکام دادند و نگذاشتند که پسر ساهو داخل حصار شود.

اما قدرت دفع او بالکلیه نداشتند و مکرر نوشتجات ایشان بهشایسته خان رسید که

~~مقهوران ما را به نوعی احاطه نمودهاند که به واسطهآ تحصیل آذوقه و آوردن کاه و هیمه از شهر

~~برنمی توانم آمد و نهایت عسرت می کشم. لهذا با وجود آن که خان مشارالیه اکثر کمکیان و

~~نوکران خود را چنانچه مذکور شده، بهجاها تعیین نموده بود و جمعی قلیل با او مانده بودند

~~به جنیر شتافته، مخذولان را مغلوب گردانید و از آن ولایت رانده، تا کنار دریای بهونترا2 تعاقب

~~نمود و بسیاری از شرار را علف تیغ آبدار ساخته به جنیر معاودت کرد، چون قلعهآ جنیر

~~استحکام و سرانجام تمام داشت و به این قدر جمعیت تسخیر آن میسر نبود. محمد باقر را از

~~کوکن3 طلبید و به حراست شهر و ولایت جنیر معین گردانیده، خاطر از بندوبست آن نیز جمع

~~نموده. حسبالطلب عازم درگاه گشت و به حسن سعی او در اندک مدتی سرکار سنگمنیر و

~~جنیر که مشتمل است بر هفده پرگنه، دو کرور و شصت لک دام جمع دارد، ضمیمهآ ممالک

~~محروسه گردید.

احوال فوج خان دوران بهادر آن که چون خان مشارالیه بهقندهار رسید، تسخیر قلعهآ اوسه

~~و اودگیر را وجهآ همت ساخته، متوجهآ آن صوب گردید. در اثنای راه هرجا مناسب دانست،

~~تهانه به جهت محافظت مترددین و رسد [و] غله از دستبرد مخالفان گذاشته، خاطر جمع کرد و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0245.png)

~~در یک کروهی قلعهٔ‌ اودگیر فرمان قضا ترجمان بهاو رسید که چون عادل خان در قبول احکام

~~مطاعه وفرستادن پیشکش تعلل میورزد. سید خان جهان را با فوجی از بهادران از حضور

~~اشرف تعیین نموده. مقرر فرمودهایم که مشارالیه از طرف شولاپور و خان جهان از جانب

~~ایندایور به ملک او درآمده، دست نهیب و ms211 غارت بگشایند

باید که او نیز از سمت بیدر رفته، محال آن حدود را تاخت و تاراج نماید. بنابر آن خان

~~مذکور برکنار آب ونجره رفته، احمال و اثقال لشکر را با جمعی که اسبان زبون داشتند، در

~~جای محفوظی گذاشته و سر شبی سوار شده. بعد از آمدن پنج گهری روز خود را به حوالی

~~قصبهٔ‌ کلیان که از محال آباد و آن ولایت است، برسانید و چون خبر یافت که مردم قصبه از

~~بیخبری همه به جای خوداند بر سر ایشان تاخت برده. قریب دوهزار کس را بهقتل آورد، جمع

~~کثیری را اسیر و دستگیر ساخت.

و اکثر مواشی و اموال و اسباب اهل قصبه را غنیمت گرفته، از آن جا به ناراین پور که یک

~~و نیم کروهی کلیان واقع است، شتافت و در محل مذکور نیز از قتل و اسیر و نهیب و غارت

~~دقیقهآ نامرعی نگذاشت و شب همانجا منزل نموده، چون لشکریان گرانبار غنیمت شده بودند.

~~روز دیگر از آنجا به بهالکی رفت و غنایم را با بعضی مردم در قلعهٔ‌ بهالکی که خالی از

~~استحکام نبود گذاشت و آن را بنگاه ساخته، کاه و غله بسیار به جهت آذوقهآ لشکر جمع کرد.

و بعد از شش روز (با2) سایر همراهان سوار شده، مکتانه5 را که در ده کروهی بهالکی و

~~دو کروهی بیدر است و بهمعموری شهرت دارد تاخت، تا کنار قلعهآ بیدر رفته، هرجا معموری یافت،

~~به نهیب و غارت خراب ساخت. چنانچه در سه روز پنجاه محال آباد آن ولایت پی سپر عساکر

~~منصوره گردانید و برکنار آب ونجره برای آسودگی دواب یک مقام کرده، در سه روز باز

~~به بهالکی آمد و در برگشتن نیز از محال معمور آن ضلع تاختن و سوختن کرد و دود برآورد.

در این وقت قریب دههزار کس از مقهوران که به سرداری بهلول و خیریت خان بیجاپوری،

~~عموی رندوله و یاقوت نبیره یاقوت خان ms212 حبشی در برابر فوج خان دوران بهادر معین شده

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0246.png)

~~بودند، به نزدیکی بیدر آمده، آن جا توقف نمودند و دوهزار سوار چیدهٔ‌ خود را به حوالی لشکر

~~منصور فرستادند.

بالجمله چون آن خون گرفتگان (نمودار گشتند1)، راجه جی سنگه که هراول سیاه ظفریناه

~~بود، با جمعی دیگر از دلاوران (سیاه2) سوار شده، بر مقهوران تاخت و بهباد حمله آن خس و

~~خاشاک گلشن وجود را پریشان ساخت و خان دوران بنه را از بهالکی کوچانیده، بهدیولی که

~~در سه کروهی اودگیر است، رفت و در آن جا از سپاهیان را مقرر کرد که غنایم و احمال و

~~اثقال لشکر را بهناندیر رسانده، معاودت نمایند و خود تا برگشتن آن جماعت متوقف گشته،

~~بعد از وصول ایشان بهصوب بیجاپور روانه گشت و جمیع محال و مواضع آن سمت را تاخته،

~~در آن حدود اثر آبادانی نگذاشت. در این بین مجال دستبردی نیافته، دور کرده، بود تا آن که

~~عساکر ظفرشعار از برابر گلبرگه گذاشته. سلطان پور و هیراپور را که دو قصبهآ کلان است،

~~تاختند و غنیمت بسیار بهدست آورده، در هیراپور فرودآمدند.

و روزی که از آن جا کوچ نمود، به کنار آب بهونترا2 میرفتند. غنیم لئیم در تدارک مافات

~~به لشکر نزدیک شده4، شوخی آغازکرد و خان دوران اراده داشت که بعد از رسیدن به منزل اردو

~~فرودآورده و لشکر را توزک کرده بر مقهوران تازد و در این وقت بعضی جوانان کارطلب تاب

~~خیرگی اشرار نیاورده، بر قلب سیاه مخالفان تاختند و راجه جی سنگه به کمک ایشان شتافت.

~~خان دوران چون مشاهدهآ این حال نمود. مبارز خان را به محافظت اردو گذاشته، خود نیز از

~~عقب راجه جلو انداخت و دلاوران سپاه فیروزی مقهوران را پیشانداخته تا منزلی که از آن جا

~~کوچ کرده بودند، دوانیدند و جمعی کثیر از مقاهیر را آوارهٔ‌ بئس المصیر گردانیدند، قریب

~~دویست اسب غنیمت گرفتند و قرین نصرت بهلشکر ms213 برگشته. یکروز برای آسودگی اسبان

~~مقام کردند و از آن جا بهدو کوچ به فیروزاباد که دوازده کروهی بیجاپور است، رفتند.

چون در این وقت نوشتهٔ‌ مکرمت خان رسید که بیجاپوریان تالاب شاهپور را شکسته،

~~خالی کردند و مردم شاه پور و جمیع محال حوالی بیجاپور را کوچانیده، به قلعه بردند. در این

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0247.png)

~~نواحی آب و آذوقه مفقودالاثر است. بنابر آن خان دوران بهطرف تیلی و غیره محال جاگیر

~~نبیرهآ یاقوت خان حبشی که کمال آبادی داشت، روانه گشت و به ناراین پور رفته، شب در آن جا

~~به سربرده، صبحگاه سوار شده، به کمالیور که از آن جا چهارده کروه مسافت داشت، (تاخت2) و

~~از جنس غله و عقاقیره و غیرذلک که در قصبهٔ‌ کملایور بود، غنیمت وافر بهدست لشکریان

~~افتاد. از آنجا چهار کروه پیشتر رفته، جاگیر ریحان شولاپوری را که قصبهآ کلان و دیههای

~~معمور داشت، غارت کرده و سوزانیده، به سلطان پور و هیرایور معاودت کرد. در آن مرتبه که بر

~~این محل تاخت آورد. بیدر را در دست راست گذاشته بود.

در این دفعه در دست چپ گذاشته، جمیع ولایت آباد غنیم را که متصل بهسرحد

~~قطبالملک بود، وپران نمود. یکی از معتمدان خود ار با محمد تقی خان نامی که از جانب

~~قطبالملک نزد او آمده بود، به جهت تاکید دادن پیشکش و مهمسازی [ملا] عبداللطیف به گلکنده

~~فرستاده، خود برکنار آب ونجره مابین سرحد ملک گلکنده و بیجاپور و تلنگانه به انتظار

~~معاودت آن شخص معاودت گزید. در این اثنا خبر رسید که فوج غنیم که دوازده کروه عقب

~~لشکر منصور توقف داشت به کمک فوج دیگر خود که بهسرداری رندوله در برابر سید خان

~~جهان معین است، شتافته. به مجرد استماع این خبر اردو را به قلعهٔ‌ کونکر3 که از توابع ملک

~~تلنگانه است، فرستاده جریده شد و آنروز شانزده کروه رانده در موضع (دیکلور) بهواسطهٔ‌

~~رسیدن مردمی که عقبمانده ms214 بودند، نزول نمود و روز دیگر بیست و چهار کروه مسافت طی

~~کرده و از گهات اودگیر گذشته، سه کروه به جانب اوسه رفت و شنید که لشکر غنیم در آن

~~نزدیکی بود، نیز وصول سپاه ظفرپناه یافته برگشت. لهذا شب همانجا فرودآمد و صباح آن

~~خبر رسید که رندوله نیز از برابر فوج سید خان جهان برخاسته به طرف شولاپور رفت.

مقارن این حال فرمان واجب الاذعان عز ورود افکند که عدل خان از وادی خواهشهای

~~ناروا گذشته، قبول احکام مطاعه نمود و عرضداشت مکرمت خان مشتمل بر این معنی رسید،

~~باید که دست از خرابی ملک او باز داشته به تسخیر قلعهٔ‌ اوسه و اودگیر اشتغال نماید. بقیه این

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0248.png)

~~احوال در محل خود ایراد خواهدیافت.

واقعه فوج سید خان جهان آن که چون خان مشارالیه رخصت یافت، از شاهگده و بیر

~~به دهارور رفته، بنه و اسباب زاید را آنجا گذاشت و ترتیب افواج مقرر نمود و از دهارور

~~متوجهآ خرابی ملک غنیم گشته، ابتدای ساماجی و کشناجی و شرزه راو را با جمعی دیگر از

~~دکنیان به تسخیر سرادهون فرستاد.

~~تسخیر قلعهآ سرادهون

~~و آنها علی الغفله خود را [26 شوآل 65 10 ه3/2 آوریل 1636 م] به حوالی سرادهون تسخیر

~~قلعهآ سرادهون رسانیدند و قلعهدار که از منسوبان ریحان شولاپوری بود بیرون قلعهدار بهزاری

~~اقامت داشت.

چون خبر وصول لشکر شنید، خود را با چند نفر به قلعه انداخت و از مردم او چندی که

~~دم از شمشیر میزدند، بهادران جان سپرده، بقیة السیف زخمی بهدر رفتند دکنیان مذکور اسبی

~~چند بهدست آورده، قلعه را بعد از محاصرهٔ‌ سه روز، مفتوح ساختند و از اسباب قلعهداری

~~آنچه در حصار بود، متصرف شده قلعهدار را نزد سید خان جهان آوردند، خان مذکور او را

~~بهشفاعت دکنیان آزاد کرد و کشناجی [و] شرزه راو را با چمعی تفنگچیان در تهانه سرادهون

~~گذاشته، خود بهسمت دهاراسیون3 راهی ms215 شد.

و در اثنای راه، سه محل عمده آباد را از محال جاگیر ریحان شولاپوری تاخته، جمعی کثیر

~~را اسیر نمود و مواشی و اذوقه بسیار بهدست اورد و بعد از رسیدن بهدهاراسیون. چون مردم

~~آن جا اکنر اسساب و غلات خود را گذاشته گریخته بود، آنچه از ایشان مانده بود لشکریان

~~بهیغما بردند و سید خان جهان معتمدی را با جمعی تفنگچیان در آن جا گذاشته، سامان

~~تهانه داری نمود.

~~فتح قلعهآ کانتی

~~روز دیگر سوار شده به قصبهآ کانتی که قلعهٔ‌ محکمی دارد و در شش کروهی شولاپور واقع

~~است، شتافت. مردم قلعه شروع درانداختن بان و تفنگ نمودند. خان مشارالیه لشکر را یک

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0249.png)

~~بانانداز دور از قلعه باز داشته خود بهجهت ملاحظهٔ‌ مداخل و مخارج بر دور حصار می گشت.

در این اثنا بهادران قلعهٔ‌ گشا تاب توقف نیاورده، از هر سو به قلعه دویدند. خلیل الله خان

~~خود را به دروازه رسانید و سید منصور ولد سید خان جهان نیز تاخته بهپای حصار آمد و از

~~یک طرف شاهنواز خان و از طرف دیگر رستم خان و سیهدار خان قدم جرات پیشنهاده،

~~یورش نمودند و دلاوران از چهار جانب بهدیوار حصار برآمده. آن قلعه استوار را که در آن

~~ولایت بهمتانت شهرت دارد، بر سر سواری مفتوح ساختند و از قسم آلات قلعهداری و آذوقه

~~هرچه در آن بود، به تصرف اولیای دولت قاهره درآمده. جمعی کثیر از محصوران به دلالت تیغ

~~آتشفشان مجاهدان به جهنم شتافتند. چندی از کارطلبان نصرتنشان نیز بهدرجهآ شهادت

~~فایز گشتند.

بالجمله سیاه ظفریناه بعد از قلعهآ کانتی و ضبط سرانجام آن به قبضهآ دیو گانو آمده، آن را

~~به جاروب نهیب و غارت رفتند و آذوقه بسیار غنیمت گرفتند و از آن جا عازم سانتوره گشتند و

~~چون عادل خان شش هفتهزار سوار بهسرداری رندوله در برابر سید خان جهان تعیین نموده

~~بود. آنروز چندی از آن مقهوران ms216 در اثنا راه خود را نمودند و باقی چند انداخته، گریختند. آخر

~~روز سیاه ظفریناه نزول نمود و دو گهری از شب گذشته غنیم به دور لشکر آمده، باناندازی

~~شروع کرد.

و فردای آن وقت کوچ باز نمایان گشته شوخی آغازکرد. شاهنواز خان که سردار فوج

~~هراول بود، چون دید که مقهوران دنبال لشکر رفتهاند، جنگ بر فوج چنداول افتاد، به کمک

~~چنداول شتافت و آن فوج را بهامداد خود مستظهر گردانید، بهاتفاق سپهدار خان، سردار فوج

~~چنداول و رستم خان، سردار فوج برانغار که او بههم به کمک چنداول آمده بود، رو به لشکر

~~غنیم آورد و جانبین بهانداختن بان و تفنگ، آتش جنگ برافروخته، تا دو کروه جنگ کنان قطع

~~مسافت نمودند.

و سید خان جهان چون دید که اشرار خیرگی از حد میبرند، مرتضی خان انجو را

~~به محافظت اردو مقرر داشت و مردم خود را در غول گذاشته با جمعی از سواران جرار و

~~بهادران جلادت شعار که با معاندان غدار سرگرم پیکار بودند، محلق گردید1 و بی محابا بر قلب

~~سپاه مخالف اسب انداخته دمار از روزگار ایشان برآورد و در آن دار و گیر رندوله که سردار

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0250.png)

~~لشکر بیجاپور بود، زخم منکری برداشته، از اسب غلطید و دکنیان هجوم آورده، او را سوار

~~ساخته از معرکه بدربردند و شکست بر لشکر مقاهیر افتاد و جمعی کثیر علف شمشیر بهادران

~~عدوگیر گردیدند و مردم بسیار زخمدار بهدر رفتند و از این طرف نیز چندی جاننثار گشته،

~~بعضی گلگونه زخم برداشتند و لشکر نصرتاثر قرین ظفر به دهاراسیون معاودت نموده، چند روز

~~آن جا اقامت نمود.

و سید خان جهان چون شنید که غنیم مردم متفرق خود را جمع کرده، بار دیگر قصد

~~دستبردی دارد، پیش دستی نموده، بعضی اسباب زاید و چهار پایان زبون را بهتهانهدار و

~~دهاراسیون سپرد و سحری جریده بهجانب لشکر غنیم روان شد. یک پهر روز برآمده، در

~~حوالی ms217 پرگنهآ تولجاپور بهسپاه مخالف برخورد و رندوله با وجود زخم، صف آراسته گشته،

~~آتش قتال مشتعل ساخت و فرهاد و یدر او که با خاصه خیل عادل خان و دیگر اوباش

~~روبهروی سپهدار خان بود، با خان مشارالیه دراویخت و سید خان جهان با پانصد سوار از

~~مردم خود به کمک او فرستاد. سپهدار خان با همراهان بر اعدا حمله آورده، آنها را از

~~جا برداشت و قریب یک کروه به عقب دوانیده، جمعیتشان را از هم پاشانید و دیگر مخالفان

~~نزدیک دوپهر با افواج منصوره تلاش نموده، گاهی در ستیز و گاهی در گریز بودند و آدم و اسب

~~از ایشان بسیار کشته و زخمدار در میدان افتاد.

و چون آب و آذوقه در حوالی نبود، سید خان جهان عنان معاودت بهدهاراسیون معطوف

~~داشت و مقرر ساخت که به سرداهون رفته، بنه و اسباب زاید را آن جا بگذارد و از مابین اوسه

~~و نلدرگ عبور نموده، بهسمت گلبر گه روان شود و در نهیب و غارت و خراب کردن محال

~~آباد آن حدود دقیقهای فرونگذارد و به موجب این قرار داد، خاطر از بنه (و بار2) جمع نموده از

~~سرادهون کوچ کرد.

بالجمله سیاه نصرتشعار بههر محلی که میرسیدند، به تاخت و تاراج آن پرداخته، پی سپر

~~مراکب می گردانیدند. اتفاقا شبی [1 ذی الحجهآ 1045 ه73 مهآ 1636 م] که در دو کروهی اوسه

~~اقامت داشتند، سه پهر گذشته غنیم نزدیک اردو آمده، شروع در باناندازی نمود و بهادران

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0251.png)

~~از ملچارها که بر دور لشکر ترتیب داده بودند، برآمده بر مقهوران دویدند و آن مقهوران را

~~متفرق ساخته، گریزانیدند.

و صبح وقت سواری مخالفان دلیرتر در اطراف لشکر نمودار گشته، پای جرأت پیش

~~گذاشتند و اول بار با سیهدار خان و راجه دیبی سنگه آویختند و خان مذکور بهاتفاق راجه،

~~غنیم را برداشته پارهآ راه به عقب دوانید. دیگر بارهآ آن بی حمیتان هجوم آوردند. ms218 خلیل الله خان

~~که طرح بود، خود را به سپهدار خان رسانید و سید خان جهان نیز جمعی را به کمک ایشان

~~فرستاد و دولت خواهان بهاتفاق بر غنیم حمله آورده، مقهوران را از جا برداشتند و دو کروه

~~تعاقب نموده، چندی را به تیغ آبدار بر خاک هلاک انداختند. در این اثنا سید خان جهان بر قلب

~~مخالف تاخته، به یک حمله مقهوران را منهزم گردانید و شهنواز خان و رستم خان نیز غنیم

~~خود را مغلوب ساختند. مجملا تا سه روز میان لشکر منصور و سیاه بیجاپور بازار کارزار گرم

~~بود. عاقبت از همه طرف بهادران فیروزینشان بر غنیم لئیم غالب آمده، اسب و آدم بسیار از آن

~~نابکاران کشته و زخمی گشت.

و چون در آن ولایت از آبادانی کمتر اثر ماند و موسم برشکال بر سر رسید. رای

~~دولت خواهان چنان اقتضا نمود که عنان معاودت به جانب بیر معطوف گردانید. در اثنای راه اگر

~~جایی دست بر غنیم یابند آن مقهوران را بهواقعی تنبیه نمایند و الا به ملک پادشاهی درآمده،

~~هرجا امر اعلی به صدور پیوندد، به جهت گذرانیدن ایام برسات رحل اقامت بیندازند و به این

~~عزیمت روانه شده. روزی [17 مهآ 16361 م2]) که از هشت کروهی سرادهون کوچ نمودند، غنیم

~~از عقب نمودار شدند3. شاهنواز خان که همیشه هراول بود، چنداولی اختیار کرده، کس پیش

~~سید خان جهان فرستاد و پیغام نمود که چون امروز جنگ بهچنداول افتاده، من چنداول

~~میشوم و در این باب مبالغه از حد گذرانید. بنابر آن خان مذکور قبول این معنی نمود.

و چون یک کروه راه طی کردند، غنیم رسیده به فوج شاهنواز خان درآویخت و شروع

~~درباناندازی نمود. از این جانب نیز بهادران بهانداختن کنجال و بان و بندوق هنگامهآ جنگ گرم

~~گردانیدند و تا قریب یک پهر میانه هردو فوج ابواب محاربه مفتوح بود و چون خیرگی غنیم از حد

~~گذشت، سید خان ms219 جهان خود نیز آمده، بهشاهنواز خان پیوست و از دست راست خلیل الله خان

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0252.png)

~~و مردم توپخانه و از دست چپ مرتضی خان انجو و شیر خان ترین با همراهان خود را

~~رسانیدند و غنیم را برداشته منهزم گردانیدند. گهیلو [جی] و ریحان شولاپوری بهفوج رستم

~~خان که در عقب غول بود، درآو یختند و سیهدار خان و همراهان او خود را به کمک رستم خان

~~رسانیده، تردد نمایانی کردند و غنیم را شکست داده، متفرق ساختند. آنروز دلاوران مخالفان را

~~تنبیه بلیغ نمودند و آن مقهوران جمعی کثیری را به کشتن داده، سرگشتهٔ‌ وادی ادبار گردیدند،

~~دیگر جرأت مقابله ننموده. از سی کروهی سرادهون عنان معاودت معطوف ساختند و لشکر

~~نصرت طراز کوچ بر کوچ به دهارور آمد.

از سوانح فوج خان زمان آن که چون خان مشارالیه از درگاه والا روانه شده، به احمدنگر

~~رسید. روزی چند به جهت سرانجام آذوقه توقف نمود و احمال و اثقال را آن جا گذاشت

~~لشکریان را سبکسار ساخت و ترتیب افواج مقرر کرده بهسمت جنیر روان شد و در منزل اول

~~خبر یافت که ساهوجی سیاهرو با میناجی بهونسله که قلعهٔ‌ ماهولی را متصرف بود، ابواب

~~مصالحه مفتوح ساخته، آن قلعه را به تصرف خود درآورده و او را همراه گرفته به جنیر آمد و

~~می خواهد که از راه پارگانو به طرف پرینده رود.

بنابر آن به مجرد استماع این خبر کوچ نموده و پانزده کروه را طی کرده به موضع راج پور

~~که از مضافات جنیر است رسید و روز دیگر نوزده کروه قطع مسافت کرده، قریب به قریهآ

~~پارگانو که ساهوی مقهوران موضع را برای نزول ادبار خود اختیار نموده فرودآمد و آن مفسد

~~چون از این معنی آگاهی یافت. فسخ عزیمت پار گانو کرده، راه غیر متعارفی که میان کوه و

~~جنگل واقع شده و سر از چاکنه و پونه برمی آورد، پیش گرفت. بعد ms220 از تجسس احوال آن

~~بدمآل بر خان زمان معلوم گردید که از دریای بهونترا1 گذشته بهلوه گانو که از توابع پرگنهآ پونه

~~و ملحقات ملک عادل خان است، رسیده و چون حکم شده بود که اگر آن مدبر به ملک عادل

~~خان درآید، تعاقب ننماید و حقیقت حال به درگاه معروض داشته، منتظر جواب بنشیند. بنابر آن

~~خان زمان به کنار آب بهونترا رفته، منزل نمود و صورت واقعه را به پایهٔ‌ سریراعلی عرضداشت

~~کرده به دلاسایی رعایا و آباد ساختن محال آن نواحی مشغول گشت و چون احتمال داشت

~~که بعد از کوچ نمودن لشکر منصور آن مقهور که بهفاصلهٔ‌ بیست و پنج کروه اقامت داشت،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0253.png)

~~روی ادبار به آن صوب آورده، متعرض احوال سککنه و رعایای آن محال کرده1، بهادر خان را

~~با جمع کثیری در آن نواحی گذاشت.

~~فتح قلعهآ چمارگونده

~~و شاه بیگ خان را با جمعی دیگر به چمارگونده فرستاد که قلعه را مسخر ساخته) همان جا

~~اقامت نماید و شاه بیگ خان بهآن صوب شتافته، قلعه را محاصره کرد و بعد از سه پهر که میان

~~محصوران و سپاه ظفرنشان جنگ واقع شد، مخالفان را پای ثبات از دست رفت و «کاه به دندان

~~گرفتند» زنهار خواستند و شاه بیگ خان ایشان را امان داده آزاد ساخت و قلعه را متصرف شد.

و خان زمان جانب جنیر روان گشت که تا رسیدن جواب عرضداشت، آن سرکار را

~~به حیطهٔ‌ ضبط درآورد. چون بههشت کروهی جنیر رسید، فرمان لازم الاتباع عز ورود بخشید که

~~چون شایسته خان به ضبط سرکار جنیر و تسخیر قلعهآ آن مأمور گشته، رفتن آن به آن صوب

~~حاجت نیست. میباید که چنانچه بهخان دوران بهادر و سید خان جهان حکم شد که یکی از

~~راه پرینده و دیگری از راه کانتی به ملک عادل خان درآمده، شروع در تاخت و تاراج نمایند. او

~~نیز از این طرف داخل ms221 ولایت عادل خان شده در خراب کردن، ویران ساختن محال آباد آن

~~ملک و تنبیه ساهوی سیاهرو لشکر که عادل خان بهاعانت او تعیین نموده، ساعی باشد خان

~~مشارالیه به موجب حکم اشرف بهجایی که بهادر خان بود، معاودت کرده. زواید اسباب خود و

~~لشکریان را نزد او گذاشت و مخفف گشته. روز دیگر داخل ملک بیجاپور شده، بهر محال آباد

~~و (آن2) موضع معموری که رسید، آن را به نهیب و غارت و قتل و اسیر خراب کرده پی سپر

~~افواج بحر امواج ساخت.

و چون [27 شوال 1045 ه4/2 آوریل 1639 م] به پایین گهات دودابایی رسید، خود آن جا

~~توقف نموده، جمیع لشکریان و دواب و اسباب ایشان را به سلامت از آن کتل گذرانید. بعد از

~~آن روانهٔ‌ بالا شده، پانصد کس از مردم خود را پایین گهات گذاشت که شاید غنیم جسارت

~~نموده، پیشآید و بهادران رزم جو فرصت دستبردی (نمایند5). اتفاقا همین که نصف راه کتل

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0254.png)

~~طی کرد جمعی از مقهوران نمایان گشتند و مردم پایین کتل از کمین گاه برآمده، بر آنها

~~تاختند و خود نیز از نیمه راه برگشته بر غنیم حمله آورد و آن مقهوران را از پیش انداخته،

~~قریب دو کروه تعاقب نمود و جمعی را به تیغ انتقام از هم گذرانیده، بسیاری را زخمی ساختند1

~~و قرین نصرت بهاردو ملحق گشت و چون زمین پای گهاتی نشیب و فراز بسیار داشت و

~~افواج یکدیگر را نمیدیدند، فوج کلانی از مخالفان به راو ستر سال درآویختند و او دقیقهای از

~~دقایق سعی و تلاش فرو نگذاشته، غنیم را برداشت و بسیاری از خون گرفتگان به ضرب تیغ

~~جانستان بر خاک هلاک افتاده، چندی از مقهوران راجپوتیه نیز جان نثار گشتند و راؤ قرین ظفر

~~به لشکر ملحق شد.

~~مسخرگشتن قصبه و قلعهآ کولاپور

~~روز دیگر [28 شوال 1045 ه5/2 آوریل 1636 م] خان زمان با سپاه منصور از ms222 کتل گذشته.

~~هفت روز خود را به حوالی کولاپور رسانید و بلا توقف به محاصرة قلعه و قصبه قیام نمود.

~~بهادران شجاعت نشان عزم یورش نموده، قدم جرأت پیش گذاشتند و محصوران از بیم جان

~~دست اضطرار به مدافعه گشادند. عاقبةالامر به کوشش دلاوران قلعه و قضبهآ مذکور مفتوح گشته.

~~قریب پانصد کس از متحصنان عرصه تلف گردیدند و نزدیک بههفتصد نفر اسیر و دستگیر

~~شدند و سپاه منصور همان جا نزول نمود. در این اثنا خبرآوردند که از مردم محال آن نواحی

~~جمعی کثیر با عیال و اموال و مواشی، کوه مرتفع را که در این نزدیکی واقع است، مأمن خود

~~ساخته، آن جا مجتمع گشتهاند و خان زمان و بهادر خان و شاه بیگ خان را بر سر آن جماعت

~~تعیین نمود و ایشان بر آن کوه برآمده، مخذولان را مغلوب ساختند و قریب یکهزار کس را

~~طعمهٔ‌ تیغ خون آشام گردانیده، زیاده از دوهزار مردم اسیر گردیدند و از مواشی نزدیک

~~به چهارهزار بهاموال و اسباب بسیار غنیمت گرفته بر گشتند.

و لشکر نصرتاثر از آن جا کوچ کرده، چون به کنار دریای کشن گنگا رسید، ساهوی مقهور

~~با جمعیت خود و لشکر بیجاپور که مجموع قریب (دههزار سوار) بود، نمودار گشته، تا سه روز

~~با افواج بحر امواج گاهی در ستیز و گاهی در گریز میبود. غنیم شوخی و خیره چشمی نموده،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0255.png)

~~اکثر اوقات بان میانداخت.

خان زمان با دولت خواهان مصلحت چنان دید که بر بنگاه مخالفان تاختی برده، مقهوران را

~~سزای بهواجبی رساند و به موجب این قرار داد، شاه بیگ خان را با جمعی راجپوتان به محافظت

~~اردو گذاشته، خود با سایر امرا و لشکریان نیم شب روانه شد و صبحگاه بر سر بنهآ غنیم

~~رسیده. مقهوران را پیشتر از این کنکاش اطلاع یافته، از اسباب خود هرچه ممکن بود بار کرده،

~~گریزانیده بودند و خود سوار ایستاده. بعد از رسیدن ms223 افواج قاهره فی الجمله تلاش کردند و

~~چندی را به کشتن داده گریختند و از قسم خیمه و فرش و غیر ذلک آنچه مانده بود، بهدست

~~لشکرپان افتاده، سپاه منصور به معسکر مراجعت نمود.

و روز دیگر که وقت کوچ افواج نصرتامتزاج سوار شده، هریک در جای خود ایستاده،

~~انتظار به راه افتاده اردو داشتند، غنیم نمودار گشته. قریب ششهزار سوار بر فوج سید مساعی

~~خان و بهادر خان که نزدیک هم ایستاده بودند، تاختند و ایشان پای همت فشرده دست

~~جرأت به مدافعه و مقاتله گشودند و جمعی از مقهوران را مرحله پیمای وادی فنا گردانیدند و

~~چندی از سادات نیز بهدرجهٔ‌ شهادت رسیدند. در این وقت شاه بیگ خان با همراهان جلو

~~انداخته، از جانب راست بر غنیم حمله آورد و ارکان ثبات مقهوران متزلزل گشته، عنان وقار

~~بهدست فرار سپردند.

و خان زمان از آنجا به بلدهآ مرج که یکی از شهرهای مقرر معروف ملک عادل خان است،

~~رفته. آن را به جاروب نهیب و غارت رفت و از مرج شش منزل خود را بهرایباغ که از

~~شهرهای قدیم آن ولایت است، رسانیده تاخت و گرد از آن برآورد و از قسم عقاقیر و چینی

~~و غیر ذلک، چندان که بهحساب درنیاید، بهدست مجاهدان درامد. چنانچه بهجای هیمهآ صندل

~~و عود و بقم می سوختند و اسبان را در ظروف چینی آب و دانه میدادند. دیگر اجناس را بر این

~~قیاس باید کرد و لشکر منصوره ده روز در رای باغ اقامت نموده، از آنجا عنان معاودت

~~معطوف داشت و مخالفان دنبال سپاه ظفرپناه گرفته، گاهی شوخی می کردند و بانی میانداختند.

روزی لشکر نصرتاثر به فاصلهٔ‌ بیست کروه از بالای مرج گذشته برکنار جوی آبی

~~فرودآمد و افواج سواره بیرون اردو استاده بودند، تا لشکریان به فراغ خاطر کاه و هیمه جمع کنند،

~~مخالفان بههیئت مجموعی رسیده به فوج شاه بیگ خان درآویختند. خان زمان چون ms224 مشاهده این

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0256.png)

~~حال کرد، با آن که اکثر همراهان و نوکران او به واسطهآ آوردن کاه و غله متفرق شده بودند.

~~با قلیلی از مردم خود و جمعی از احدیان که همراه داشت، جلو انداخته، در دریای لشکر غنیم

~~غوطه خورد. چنانچه مخالف از موالف متمیز نمی شد و شاه بیگ خان نیز با همراهان از دست چپ

~~بر غنیم حمله آورد.

بالاخره مقهوران هزیمت یافته تا دو کروه به عقب دویدند و دولت خواهان چون جمعی از

~~آن خیره چشمان را بهتیغ آتشباز بر خاک هلاک ریخته بهتصرف معاودت نمودند و غنیم را از

~~آن دستبرد پای همت شکسته، دیگر به گرد لشکر ظفراثر نگردیدند.

~~قبول اطاعت کردن عادل خان

~~و بعد از رسیدن خان زمان به کنار آب بهونترا فرمان واجبالاذعان شرف ورود افکند که چون

~~از عرضداشت مکرمت خان به وضوح پیوست که عادل خان از خواهشهای دور از کار (خود)

~~گذشته، احکام مطاعه را به سمع رضا اصغاء نموده. قرار داده که اگر ساهوی مقهور قلعهآ جنیر

~~را با بعضی قلاع دیگر ملک نظام الملک که متصرف است، به تصرف اولیای دولت دهد، او را

~~نوکر کند. و الا در تسخیر قلاع مذکوره و استیصال آن وخیم العاقبت با دولتخواهان موافقت

~~نماید و از فیلان نامی و جواهر قیمتی و مرصع آلات و دیگر نفایس، موافق بیست لک روپیه

~~پیشکش مصحوب خان مشارالیه روانهآ درگاه نماید.

باید که او دست تعرض از ولایت عادل خان کوتاه ساخته، عازم درگاه گردد تا به او در

~~حضور اشرف، بعضی مقدمات ضروری ارشاد فرموده، دیگر باره برای تسخیر قلعهآ جنیر و

~~دیگر قلاع مرخص سازیم. خان زمان برحسب امر مطاعه روانه پایهآ سریراعلی گشت.

~~فتح قلعهآ آنکنی و تنکنی و آلکه وپالکه

~~از وقایع حضور همایون آن که چون به یمین الدوله خان خانان سپهسالار حکم شده بود که فوجی

~~از ملازمان خود را به تسخیر قلعهٔ‌ ms225 انکئی و تنکئی و الکه و پالکه که در هژده کروهی دولت آباد

~~واقع است بفرستد و آن والامکان خلیل بیگ چکنی، ملازم خود را با پانصد سوار به این مهم

~~تعین نموده بود. در این ولا بهمسامع خبر مجامع رسید که قلاع مذکوره بهحسن سعی او

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0257.png)

~~مسخر گردید.

در اوایل ذی الحجهآ این سال [1045 ه/13 مهآ 1636 م1] وقاص حاجی که سابقا به عنوان

~~سفارت از قبل نذر محمد خان بهدرگاه آمده، رخصت انصراف یافته بود و بعد از رسیدن بلخ،

~~دل از وطن برداشته به آرزوی دوام ملازمت اشرف روی امید به این آستان دولت گذاشته، با پسر

~~کلان و چندی از رفقا به درگاه رسیده، استیلام عتبهآ خلافت نمود و از پیشگاه نوازش خسروانی

~~به عنایت خلعت و خنجر مرصع و شمشیر و یراق میناکار و اسب با زین مطلا و فیل و

~~بیستهزار روبیه انعام و تفویض منصب یکهزاری کامیاب گشته، پسر و همراهانش نیز

~~فراخور حالت و مقدار به عنایت خلاع و انعام و مناصب سرفراز گردیدند.

و چون عادل خان بعد از فرمان پذیری و اطاعت التماس شبیهآ مبارک و عهدنامه نموده بود.

~~بندگان اشرف در این تاریخ [10 ذی الحجهآ 1045 ه1672 مهآ 1636 م] شبیهآ همایون که بند آن

~~بر سر میبندند. تسبیحی از لآلی آبدار شاهنواز و زمردهای آبدار بود، به آویزهآ مروارید گران بها

~~و دهوپ مرصع و عهدنامه مسطور بهنقش پنجهآ مبارک مصحوب یکی از ملازمان درگاه و

~~با میر ابوالحسن و قاضی محمد سعید و شیخ دبیر که به طریق حجابت از بیجاپور به پیشگاه

~~حضور آمده بودند، برای عادل خان فرستادند و وقت رخصت بهمیر ابوالحسن خلعت و اسب

~~و فیل و یانزدههزار روپیه انعام و بهقاضی محمد سعید خلعت و اسب و نههزار روپیه انعام و

~~به شیخ دبیر خلعت و اسب و پنج هزار روپیه انعام عنایت فرمودند.

نقل عرضداشت عادل خان ms226 که در شکر این عنایت نوشته بهجنس مرقوم میگردد تا

~~اخلاص و عبودیت معظم الیه نسبت به بندگان اعلی حضرت معلوم همکنان گردد.

نقل عریضهٔ‌ (عادل خان2) عرضداشت:

بندهٔ‌ فدوی بر شاهراه عقیده مستقیم محمد ابن ابراهیم ذرهوار بهموقف عرض

ایستادههای پایهآ سریر خلافت مصیر اعلی حضرت خاقانی، سلیمانمکانی، خلیفة الرحمانی،

صاحبقران ثانی میرسانند که فرمان عالیشأن قضا توامان و شبیه بی مثل و نظیر آن

پادشاه پادشاهان و شمشیر قبضهٔ‌ مرصع مرحمت صاحبقران که به مصحوب

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0258.png)

~~شجاعتمآب محمد حسین سلدوز مرسول بود، با عهدنامه نامدار استوار بهوساطت و

~~وسیلهآ معتبر درگاه صاحبقرانی معتمد بارگاه سلطانی فضیلت و مکرمت دستگاه،

~~مکرمت خان مصراع:

به ساعتی که تولا کند بدو تقویم

~~فیض ورود و شرف نزول بخشید و این مرید حلقه به گوش و معتقد عاشیهآ ارادت

~~بردوش را بهاوج رفعت و سمای عزت رسانید بهادای این مرحمت عظمی شرایط

~~استقبال و تعظیم و سجدهآ تسلیم به جا آورد. آیا بهچه زبان شکر این عطیهٔ‌ عظمی نماید

~~و به کدام آدا از عهدهآ این موهبت کبری برآمد. به جز دعای آنحضرت که ورد شبانروزی

~~و ذکر محامد که وظیفهآ اوقات خود ساخته و لمحه به غفلت نمی گذراند.

~~چون در روز دوم وصول فرمان عالیشان که دوشنبه بیست و پنجم شهر ذی الحجهآ

~~[1045 ه/31 مهٔ‌ 1636 م) باشد، خان معزالیه رخصت ملازمت سراسر سعادت یافتند و

~~این مرید از منتخب جواهر و مرصع آلات و فیلانی که داشت، پیشکشی بهقدر وسع و

~~امکان خود ترتیب داده، همراه ایشان روانهآ درگاه والا ساخت.

~~بعد از دریافت سعادت استیلام عتبهٔ‌ والا شرح حال و ارادتمندی و اعتقاد درستی که در

~~خدمت عالی متعالی دارد و بهرای العین مشاهده نمودهاند، بهعرض مقدس خواهند

~~رسانید. دیگر هرچند شرححال تکراری1 نماید مکرر است. محمد حسین سلدوز در

~~همین شب متوجهآ درگاه فلک بارگاه شد. آنچه در این مجلس از صدق ارادت و صفای ms227

~~عقیدت مشاهده مومی الیه شده باشد، یقین که در عرض مقصر نخواهد گردید. سایهآ

~~چتر همایون بر مفارق عالم و عالمیان تابنده باد*.

~~و عادل خان بر دور عرضداشتی که بهدرگاه خلایق پناه میفرستد، این غزل هزار داستان

~~گلشن عرفان خواجه حافظ شیرازی را بر طریق کتابت به آب طلا مینویسد. غزل:

~~جوزا سحر نهاد حمایل برابرم یعنی غلام شاهم و سوگند میخورم

~~گردیده نام شاهجهان حرز جان مناز این خجسته نام بر اعدا مظفرم

~~شکر خدا که از مدد بخت کارسازکامی که خواستم ز خدا شد میسرم

~~راهم مزن به لطف زلال خضر که مناز جام شاه جرعه کش حوض کوثرم

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0259.png)

من جرعه نوش بزم تو بودم هزار سال کی ترک آبخور و کند طبع خوگرم

شاها من ار بعرش رسانم سریر فضل مملوک این جنابم و مسکین این درم

گر باروت نمیشود از بنده این حدیث از گفته کمال دلیلی بیاورم

گر برکنم دل از تو و بردارم از تو مهر این مهر برکه افکنم، آن دل کجا برم

بر من فتاد سایهآ خورشید سلطنت اکنون فراغت است ز خورشید خاورم

نامم ز کارخانهآ عشاق محو بادگر جز محبت تو شود شغل دیگرم

ای شاه شیرگیر چه کم کردار شود در سایهآ تو ملک قناعت میسرم

عهدیست من همه با مهر شاه بود در شاه راه عمر از این عهد نگذرم

و بهاین مصراع ختم میکند، مصراع:

پادشاها جهان به کام تو باد

دوم محرم این سال موافق هزار و چهل وشش [41 10 ه/6 ژوئن 1636 م] شایسته خان و

~~پنجم [محرم/9 زوئن] سید خان جهان و بیست و پنجم [محرم /29 زوئن] خان زمان که به فرمان

~~طلب عازم درگاه گشته بودند، احراز ملازمت نمودند و از این میان خان زمان گرانبار انواع

~~مراحم گردیدت، به خطاب بهادری نامور گردید و در همان نزدیکی به تسخیر قلعهآ جنیر و دیگر

~~قلاع نظام الملکیه و ms228 تأدیب ساهو رخصت یافت. غرهآ صفر [1046 ه/5 زوئیهآ 1636 م) ملا

~~عبداللطیف ایلچی از سفارت گلکنده مراجعت کرده به دریافت سعادت کورنش فایزگشت و از

~~آنچه قطبالملک بهاو تکلف کرده بود، قریب دو لک روپیه نقد و جنس از قسم فیل و جواهر

~~و مرصع آلات و طلا آلات و نقره آلات پیشکش نمود و مبلغ چهل لک روپیه نقد و جنس از

~~جواهر ثمینه و مرصع آلات نفیسه و یکصد زنجیر فیل نر و ماده از آن جمله دو با یراق طلا و

~~دو با یراق نقره و پنجاه اسب عربی و عراقی با زینهای مرصع و طلا و نقره و دیگر تحف که

~~قطبالملک بهشیخ محمد طاهر سرخیل خود که همشیرهزادهآ شیخ محمد خاتون پیشوای او

~~است، داده. همراه ملا عبداللطیف بهرسم پیشکش روانهآ درگاه سدره اشتباه گردانیده بود،

~~با تعهدنامه بهخط و مهر قطبالملک که من بعد خلاف رضای اشرف بههیچ وجه جایز ندارد،

~~ازنظر گذاشت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0260.png)

القصه در عرض نه ماه این همه فتوحات گوناگون نصیب اولیای دولت روزافزون گردید و

~~در این یورش از پیشکش دنیاداران دکن و زمینداران گوندوانه و دفاین ججهار وخیم العاقبت

~~قریب دو کرور روپیه که ششصد و هفتادهزار تومان عراقی میشود به سرکار خاصهآ شریفه عاید

~~گشت. این قسم ولایتی که قریب یکک کرور روپیه حاصل هرسالهٔ‌ آن است، ضمیمهآ ممالک

~~محروسه شد و چهل قلعه مسخر دولت خواهان گشت، سر آمد. ارباب سخن ابوطالب کلیم

~~درباب مفتوح گشتن قلاع چهل گانه این رباعی که از ملهمات غیبی تواند بود، بهسمع همایون

~~رسانیده صلهآ لایق یافت. رباعی:

شاها بختت کشور اقبال گرفت تیغت ز عدو ملک و سر و مال گرفت

چل قلعه به یک سال گرفتی که یکیش شاهان نتوانند به چل سال گرفت

و در قصیده بهاین معنی فایزگشت که:

نسیم غنچه در این سال آن قدر نگشود که تیغ شاه ز ملک عدو قلاع و ms229 حصار

بالجمله چون مهمات دکن بر وفق اراده احیای سلطنت ابد مقرون صورت گرفته

~~به هیچ گونه امری که مستلزم توقف موکب اقبال در دولت اباد تواند بود نماند و نیز عادل خان

~~از درنگ رایات در آن صوب متوهم گشته. مکرر التماس مینمود که بالفعل جمیع مهمات این

~~حدود حسبالمدعا فیصل یافته و چند قلعه که در تصرف ساهو و غیره (مانده بود)، بنده تعهد

~~به استخلاص آنها بههر نحو که صورت بندد نموده اگر رایات جاه و جلال بهصوب

~~مستقر الخلافه ارتفاع یابد، باعث آن میشود که رعایای بیجاپور که پایمال دستانداز عساکر

~~منصوره شده، از سطوت لشکر فیروزی اثر متفرق و پریشان گشتهاند، بهاوطان خود بازآمده،

~~شروع در زراعت و عمارت نمایند.

لهذا حضرت خلیفة اللهی مقرر فرمودهاند که از دولت آباد بهصوب شادی آباد ماندو توجه

~~فرموده، تا انقضای ایام برسات و اطمینان خاطر واقفان پایهآ سریراعلی از فتح بقیهآ قلاع که خان

~~دوران بهادر با همراهان خود بهآن مأمور بودند و رفع فساد ساهوی مذکور و بعضی مفسدان

~~دیگر و استقرار احوال آن ملک در ماندو که بسیار خوش برشکال است و فصل برسات کوه و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0261.png)

~~دشت بغایت سبز و یر گل می شود و هوا خوش می گذرد، اقامت فرموده به سیر و شکار اشتغال

~~نمایند و بعد از آن به فیروزی و اقبال متوجهآ مقر سلطنت کردند و بهاین عزیمت صائب نهضت

~~رایات از دولت آباد بماند.

و هفدهم صفر ماه مذکور [1046 ه/21 ژوئیهآ 1636 م] در ساعت مختار موکب منصور

~~نهضت نمود و در همین تاریخ مکرمت خان از بیجاپور رسیده به استیلام عتبه علیه مستسعد

~~گشت و پیشکش عادل خان مشتمل بر نفایس جواهر و مرصع آلات و افیال کوه تمثال نامی و

~~اسبان عربی نژاد و دیگر تحف که همراه داشت، از نظر گذرانید و از جانب خود نیز قریب دو

~~لک روپیه از جواهر و دیگر ms230 تحف پیشکش کرد.

و چون عادل خان از سرصدق قدم در شاهراه اطاعت گذاشته بود، خدیو ملک بخش

~~اقلیم گشا، قلعهآ یرپنده را که سابق که به نظام الملکیه تعلق داشت و ثانی الحال قلعه دار به تطمیع

~~زر آن را به تصرف بیجایوریه داده بود، با توابع بهعادل خان واگذاشتند و چون ولایت کوکن

~~سابقا نصف با او و نصف از نظام الملک بود. در این ولا این تتمه را نیز با قلاعی که داشت

~~بهاو لطف فرمودند و عهدنامه که آن را بهخط خوش بر لوح طلایی نقش کرده بودند. با هژده

~~تقوز پارچهآ نفیس گجراتی از مخمل زربفت و غیره و فیل خاصه با یراق نقره و فیل ماده

~~مصحوب معتمدی برای معزالیه فرستادند.

~~ارسال عهدنامه به عادل خان و منصوب گشتن پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب به دارایی دکن

~~و پادشاهزاده مؤید بختیار محمد اورنگزیب بهادر را بهایالت و حکمرانی ولایت دکن که

~~مشتمل است بر چهار صوبه و شصت و چهار قلعه، پنجاه و سه بر کوه و یازده بر زمین مسطح

~~دارد، نص فرمودند.

یکی از آن چهار صوبهآ دولت آباد است یا احمدنگر و دیگر محال که آن را صوبهآ دکن

~~مینویسند و دولت اباد حاکمنشین است و دوم تلنگانه که شهر آن را ناندیر و قلعهاش را

~~قندهار خوانند و این هردو صوبه در بالای گهات واقع است. سوم خاندیس که قلعه و شهر آن

~~به آسیر و برهانیور مشهور است. چهارم برار که حاکمنشین آن ایلچ پور و قلعه نزدیک ایلچ پور

~~گاویل است که بر قلهٔ‌ کوه واقع شده و به آن متانت و استحکام در آن سرزمین قلعه نیست و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0262.png)

~~صوبهٔ‌ سوم بالکل و از چهارم (بعضی) پایین گهات است و جمع هرچهار صوبه دو ارب دام

~~است که موافق دوازده ماهه پنج کرور روپیه باشد.

القصه بیستم شهر مذکور [صفر 1046 ه/24 ژوئیه 1636 م] به آن نور ms231 حدیقهآ خلافت و

~~کامکاری خلعت خاصه با چار قب و جمدهر مرصع با پهولکتاره و شمشیر مرصع و یکصد

~~اسب عراقی و یکصد اسب ترکی و فیل خاصه با مادهآ فیل و دو لک روپیه انعام شفقت نمودند

~~و از دو منزل دولت آباد رخصت معاودت ارزانی داشتند.

و مقرر شد که خان زمان بهادر با سایر جاگیرداران، چهار صوبهٔ‌ مذکوره در ملازمت آن

~~فیروزبخت بوده، بهخدمات قیام مینموده باشد و سید خان جهان را امر نمودند که تا فارغ

~~شدن خان زمان از تسخیر قلعهآ جنیر و غیره در خدمات آن درةالتاج سلطنت و اهتمام فتح ده

~~قلعه که از جمله چها قلعهٔ‌ نظام الملک در تصرف ساهو و مفسدان دیگر مانده بود.

و اولیای دولت قاهره به محاصره آنها قیام داشتند بهعهده یادشاهزادهآ سعادت پیوند نمودند

~~و خود بهدولت از راه گهات تونداپور متوجهآ مقصد گشتند و در اوایل ربیع الاول

~~[1046 ه/اوایل اوت 1636 م] موضع کراره از توابع برهانپور مهبط سرادقات جلال شد و

~~بهسبب طغیان آب تبتی و کثرت بارندگی، گل و لای در آن سرزمین چند روز مقام فرمودند.

~~به پاسا رسیدن بایسنغر جعلی

~~از سوانح این ایام گرفتارگشتن و بهیاسا رسیدن بایسنغر جعلی است. تبیین این مقال آن که در

~~روز جنگ شهریار پسر شاهزادهٔ‌ دانیال مرحوم که سالار سپاه او بود، بعد از چند3 شکست

~~به جانب قلعهٔ‌ کولاس که به قطبالملک تعلق دارد، گریخته در آنجأ بهاجل طبیعی ودیعت

~~به حیات سپرد و یکی از بی سر و پایان فتنهاندیش به خیال تباه خود را به بایسنغر شهرت داشت5

~~و اول به بلخ رفت. نذر محمد خان به کمال آن که در دعوی خود صادق باشد او را عزت بسیار

~~کرده، ارادهآ نسبتی نیز نمود. آخرالامر بهواسطهآ آن که مبادا او نباشد و این امر موجب ندامت گردد،

~~موقوف داشت و او از فسخ ارادهآ خان آزرده شده به جانب ایران ms232 شتافت و اگرچه شاه صفی

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0263.png)

~~او را نزد خود نطلبید و ندید، اما پاره تکلفات و تواضعات نمود.

مشارالیه از ایران به بغداد و روم1 رفت و بعد از مدتی دشت اجل گریبانش گرفته بهتهته

~~آورد، در آنجا نیز اظهار این معنی کرد و دولت خان صوبهدار آن ولایت بر حقیقت حال

~~وقوف یافته، او را مقید ساخت و بهدر گاه فرستاد و چون بهپایهآ سریراعلی رسید، وقاص حاجی

~~که او را در بلخ دیده بود، به مجرد دیدن شناخت و بندگان حضرت خاقانی به واسطهآ تحصیل

~~یقین فرمودند که تو وقاص حاجی را میشناسی؟ گفت: میشناسم و در میان حضار مجلس

~~بهشت آیین بهجانب او اشاره کرد و چون یقین حاصل شد که این همان مفسد است، حکم

~~سیاست او فرمودند.

مجملا بیست و هفتم ماه مذکور [ربیع الاول 1046 ه/29 اوت 1636 م] موکب منصور از

~~دریای نربده عبور فرموده و بیست و نهم [ربیع الاول 1046 ه/31 اوت 1636 م] دولتخانهٔ‌

~~شادی اباد ماندو از فر نزول همایون زینت روضه چنان یافت.

هفتم ربیع الثانی این سال [1046 ه/8 سپتامبر 1636 م] به نواب علیه عالیه (دو لک روپیه2)،

~~به یادشاهزادهآ بزرگ مرتبه یک لک روپیه و به پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر هشتادهزار روپیه

~~انعام شد و چندی از امرای حضور بهاضافهٔ‌ مناصب سرفراز گشتند. از آن جمله شاهنواز خان

~~به منصب عمدهآ چارهزاری بلندیایه گردید و در اینروز حاجب قطب الملک به عنایت خلعت و

~~اسب و دوازدههزار روپیه انعام و همراهانش بهخلاع و انعام هشتهزار روپیه کامیاب گشته،

~~رخصت انصراف یافتند.

و چون قطبالملک نیز التماس شبیه مبارک کرده، لهذا بندگان اشرف برای او نیز شبیهٔ‌

~~همایون که بندش از لالی غلطان بود، مع آویزه مروارید قیمتی و فیل خاصه با یراق نقره و

~~هژده تقوز پارچهٔ‌ نفیس و لوح طلایی که عهدنامه بر آن نقش کرده بودند، مصحوب معتمدی

~~با حاجب ms233 قطبالملک فرستادند.

در این ولا تربیت خان را بهجهت تنبیهٔ‌ زمیندار جیتپور که از تبه رآیی بهراهزنی اشتغال

~~مینمود و بهاستحکام جای خود مغرور بوده. هیچیک از حکام ان حدود را نمیدید و اطاعت

~~(نمی کرد)، تعیین فرمودند و خان مذکور در عرض5 چهار پنج روز زمیندار مزبور را که تاب

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0264.png)

~~مقاومت نیاورده، ناچار بهقدم عجز و انکسار پیشامده بود، با خود آورده، به آستانبوس درگاه

~~سلاطین سجده گاه رسانید.

~~توجهآ موکب اقبال از ماندو به مستقر اورنگ خلافت

~~چون ایام برشکال بهانجام رسید، شانزدهم جمادیالاولی [1046 ه/16 اکتبر 1636 م] در

~~ساعت مختار موکب جلال نهضت نموده، از راه اوجین و گهاتی چاندا متوجهآ دارالخلافهآ

~~اکبرآباد شد. در این ایام از نیرنگی اقبال روزافزون قلعهٔ‌ اودگیر و به حسن سعی خان دوران

~~بهادر مفتوح گردید. صورت این واقعه آن که:

فتح قلعهٔ‌ اوسه و اودگیر به تأیید اقبال بیزوال شهنشاه جهان تسخیر، چون [23 محرم

~~1046 ه27/1 زوئیهآ 1636 م] بعد از اطاعت نمودن عادل خان مشارالیه به حسب الامر لازم الاتباع

~~عازم تسخیر آن دو قلعه گشت. اول به قلعهداران پیغام کرد که حالا که تمامی قلاع و ولایات

~~نظام الملک داخل ممالک محروسهٔ‌ پادشاهی گردیده و عادل خان که التماس این دو قلعه

~~داشت، قطع طمع نموده، بهتر آن است که شما دست (از2) این قلاع برداشته، حوالهآ اولیای

~~دولت قاهره نمایید تا بهجان و مال امان یابند و الا قلعهها بهقهر و غلبه مفتوح شده بود. (شما

~~به ) وبال اعمال خود گرفتار خواهید شد.

و چون آن کوته نظران به استعداد و استحکام حصار مغرورگشته، چشم از ملاحظهٔ‌ انجام

~~کار پوشیدند و قبول این معنی ننمودند. خان دوران بهادر عزم محاصره جزم کرده، در ظاهر

~~اودگیر فرودآمده، اطراف قلعه را بهنظر احتیاط درآورد و تقسیم ملچارها نموده، خبرگیری و

~~کمک نمودن هریک از ملچارها بهعهدهآ خود و مردم خود گرفت و بهادران فیروزینشان جلد ms234

~~و چسپان ملچارها را پیشبرده، قلعه را مرکزوار در میان گرفتند و شروع در کندن نقب و

~~ساختن کوچهٔ‌ سلامت نمودند و چون نقبها5 به حصار نزدیک شدند، محصوران را پای همت

~~بهلغزش درآمده، متوهم گشتند و سیدی مفتاح که قلعهدار بود، کس نزد خان دوران فرستاده،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0265.png)

~~پیغام داده که اگر متعهد میشوید که منصبی از برای من مقرر سازند ، قلعه را حوالهٔ‌ شما

~~نموده خود برمی آیم.

خان دوران منصبی از برای او تجویز کرد و او پا از حد خود (فراتر) نهاده، بعضی

~~التماسهای دور از کار کرد و خان مشارالیه کس او را از پیش خود رانده، تأکید کرد تا نقبی

~~که بهپای برج به شرقی شیر حاجی رسیده بود، بهباروت انباشته آتش دادند و برج مذکور که

~~دورش قریب یکصد گز بود و توپ و منجنیق و سایر آلات حرب بسیار بالای آن نصب

~~نموده بودند، پریده. سنگهای کلان مثال شراره که از آتش سوزان بهجهد در سیر هوا

~~سنگخیز گردید و بهاین واسطه که حصار ارگی سالم بود. خان دوران بهادر آنروز مصلحت

~~در یورش ندید، با خود اندیشید که اگر نقبهای دیگر را آتش داده، سایر برج را نیز پراند،

~~قلعه وپران شده، بعد از افتتاح تعمیر آن از نو باعث تعطیل اوقات می گردد. لهذا کس سیدی

~~مفتاح را که از پیش خود رانده بود، طلبیده برج پرانیده. با چهار نقب دیگر که مهیا شده بود،

~~بهاو نمود و او را بهوعده امان نزد در دینان فرستاده، پیغام داد که اگر بهبود کار خود

~~می خواهید، قلعه را بسیارید.

چون مژدهآ امان به محصوران رسید. سیدی مفتاح که فتح قلعه و قتل خود را معاینه دیده،

~~سر بر خط فرمان نهاده بهدیدن خان دوران آمد و مفتاح قلعه را تسلیم نمود. هشتم

~~جمادی الاولی مذکور [1046 ه/8 اکتبر 1626 م] بعد (از) محاصره سه ماه و چند روز قلعه را

~~با ms235 اسماعیل، نبیره ابراهیم عادل خان حوالهٔ‌ دولت خواهان کرد و چون سیدی مفتاح قلعه را داد

~~و با وجود استمالتها که محمد عادل خان بهاو نوشته بود، اسمعیل را از برای مشارالیه

~~نفرستاده به ملازمان درگاه سیرد. خان دوران منصب سههزاری و خطاب جیش خانی از برای او

~~تجویز کرد و در این باب به پایهآ سریراعلی عرضداشت نموده.

بهاوسه که در اثنای قیل قلعهٔ‌ اودگیر به آنجا رفته و ملچارها قرار داده، رشید خان را

~~با جمعی دیگر بهمحاصره قلعهٔ‌ آن گماشته بود، شتافت و رشید خان دایرهآ محاصره بر

~~محصوران تنگ کرده بود که به آن جا رسید و به قلعهدار پیغام کرد که صلاح حال او در آن است

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0266.png)

~~که مجددا از فتح قلعهآ اودگیر، عبرت پذیر گشته، قلعه را بدهد تا بهجان و مال امان یابد و الا

~~عنقریب به جزای اعمال خواهد رسید و چون در جواب خبری که مشعر بر قبول این معنی

~~باشد، نیامد. بهادران قلعهستان بهاشارهآ خان دوران با وجود آن که توپ و تفنگ از قلعه مانند

~~تگرگ باران بود، در عرض پنج شش روز ملچارها را به کنار خندق رسانیدند و کمر جدوجهد

~~چست بسته، کارزارهای دلیرانه کردند و نقبها از هرطرف پیشبردند.

متحصنان را از مشاهده این حال تزلزل در بنای ثبات افتاده، زنهارجو گشتند و قلعهدار

~~التماس تجویز منصب نموده، امان نامه طلب کرد و بعد از استمالت یافتن آمده، خان دوران را

~~دید و قلعه را تسلیم اولیای دولت قاهره نمود و خان مشارالیه منصب دوهزاری از برای او

~~تجویز کرده به درگاه معروضداشت و خاطر از ضبط و نسق آن قلعه نیز جمع ساخته و معتمدی

~~به حراست گذاشته، عنان معاودت معطوف داشت و چون عرایض خان دوران به پایهآ سریراعلی

~~رسید، ملتمساتی که در باب تهانهداران مذکور نموده بود، شرف پذیرایی یافته بود در ادای

~~جلدوی این خدمت از پیشگاه نوازش نسبت به ms236 مشارالیه مرحمتها به ظهور رسید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0267.png)

وقایع سال دهم جلوس موافق هزار و چهل و شش

~~دوم ماه [جمادی الثانی] اول این سال [1046 ه/1 نوامبر 1636 م] در اوجین نزول اجلال شد. از

~~سوانح این اوقات تعیین یافتن افواج ظفرامتزاج است، بر سر زمیندار دهندهیره. حقیقت واقعه

~~آن که حضرت خلیفة اللهی قبل از این ولایت دهندهیره را بهسیوا رام، برادرزادهآ بیتهل داس

~~مرحمت نموده بودند و مشارالیه با جمعیت شایسته بر سر زمیندار آن ولایت رفته، او را از آن جا

~~اخراج نمود و ولایت مذکور را متصرف شد. بعد از چند ماه، آن زمیندار مردم بسیار گردآورده

~~بر سر سیوا رام لشکر کشید و بر او غالب گشته، آن ملک را دیگر باره به تصرف خود آورد.

چون این معنی به سامع اجلال رسید، راجه بیتهل داس به تنبیهٔ‌ آن مفسد مأمور گردید و

~~به التماس راجه معتمد خان و سیوا رام مذکور و جمعی دیگر از منصبداران ششصد سوار احدی

~~(کماندار) و تفنگچی به همراهی معین گشتند و وقت رخصت نسبت3 به هریک عنایتی به وقوع آمد.

~~عزیمت صوب اجمیر بار اول بعد از جلوس

~~و چون اعلی حضرت خاقانی بعد از جلوس بر اورنگ جهان بانی به متابعت سنت (اسلام کرام5)

~~زیارت پیشوای اهل یقین خواجه معین الملت و الدین درنیافته بودند، در این وقت عنان

~~عزیمت بهصوب اجمیر معطوف گردانیدند.

~~وصول به آن شهر کرامت بهر

~~هفتم رجب [1046 ه/6 دسامبر 1636 م] به آن شهر کرامت بهر رسیده، در دولتخانه کنار تالاب

~~اناساگر2 نزول اجلال فرمودند و آخر روز از دولتخانهآ عالی پیاده متوجهآ روضهآ خواجه بزرگوار

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0268.png)

~~قدسر سره شدند و بعد از اقامت آداب زیارت و فاتحه دههزار روپیه به مجاوران و فقرای آن

~~مزار فایض الانوار تقسیم نمودند و بعد از فراغ از زیارت به تماشای مسجدی که در ایام

~~مراجعت از جنیر قبل از جلوس همایون در ms237 آن روضهٔ‌ منوره بنا فرموده بودند و بهصرف

~~چهلهزار روپیه بهاتمام رسیده (بود)، تشریف بردند و نماز شام در آن محل قبول طاعت

~~به جماعت ادا کرده به دولتخانه معاودت فرمودند و هم در آن ایام راج کنور، پسر صاحب رانا

~~جگت سنگه که به پادشاهزادهٔ‌ جلیل القدر توسل جسته، همراه کسان آن بزرگمرتبه آمده بود،

~~به زمین بوس فایز گردید2 و نه اسب پیشکش گذرانیده بهعنایت خلعت و سرپیچ مرصع و مالای

~~مروارید نوازش یافت.

~~رسیدن مژدهآ فتح قلعهآ جنیر و ترنبک و ترنگلواری و هربشن4 و جودهن و جوند5 و هرسرا

~~در این هنگام عشرت انجام از عرضداشت خان زمان بهادر بشارت فتح قلعهآ جنیر و غیره و

~~انصرام یافتن مهمات ممالک جنوبی و دفع شر مفسدان آن حدود، بالکلیه به معروض پیشگاه

~~خلافت گردید. تفصیل این اجمال آن که:

چون خان مشارالیه دوم بار از درگاه والا مرخص شده بهاردوی همراهان خود پیوست،

~~خیر پافت که ساهوی مقهور7 به گفتهآ عادل خان راضی نشد و قبول نوکری او و دادن قلعهآ جنیر

~~و قلاع دیگر بهاولیای دولت قاهره ننموده و معظم الیه بنابر عهدی که کرده بود، رندوله را که

~~میر شمشیر او است، تعیین نمود تا در استیصال ساهوی مقهور و استخلاص قلاعی که در

~~تصرف او است به اولیای دولت طریقهٔ‌ موافقت مسلوک داشته بههیچ وجه از صوابدید خان زمان

~~ابیرون نباشد.

لهذا به جنیر رفته، بعد از ملاحظهآ مداخل و مخارج، بهادر خان را با چند از امرا و منصبدار

~~و قریب یکهزار سوار رانا و یکهزار پیادهٔ‌ تفنگچی بهمحاصرهٔ‌ آن قلعه مقرر ساخت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0269.png)

~~بهادر خان جلد و چسبان اول بار بر سرکشکچیانی که بر دور قلعه نشانیده بودند، تاخت برده.

~~بعد از جنگ و جدل بسیار آن مقهوران را رانده، جای ایشان بهمردم خود سپرده و در آن

~~کارزار بسیاری از مخالفان عرصهٔ‌ تلف گشته، چندی از دلاوران این طرف نیز ms238 جانفشانی نمودند

~~و جمعی زخم برداشتند.

مجملا چون خان زمان بهادر خاطر از سرانجام اسباب و محاصره و استحکام ملچار جمع

~~کرده، با بقیه جنود بهقصد استیصال ساهوی مخذول که در نواحی قصبهٔ‌ پونه بود، روانهآ (آن

~~صوب1) گردیده، بر لب آب گهود ندی نزول نمود و از این جهت که رود مذکور به سبب

~~کثرت باران که در عین طغیان بود و عبور از آن بههیچ وجه صورت امکان نداشت. قریب یکماه

~~در آن جا به واسطهآ تنزل آب و یافتن گذر توقف کرد و همین که آب فی الجمله کم شد، از آن

~~رودخانه گذشته به کنار آب ایندان آمد و قریب بهلوه گانو منزل نمود و ساهوی مردود که در

~~هفده کروهی لوه گانو اقامت داشت، از خبر نزول لشکر منصور خایف گشته به کوهستان

~~گوندوانه و تورته گریخت. خان زمان اراده داشت که تعاقب نموده، او را در هیچ جا مجال

~~درنگ ندهد، لیکن به سبب این که میان آن مقهور و سپاه ظفرپناه سه رودخانه عظیم واسط بود،

~~این عزیمت را در آن گرمی از قوه بهفعل نتوانست آورد.

خطی بهرندوله از در باب تعاقب نمودن کنکاش طلبید و تا برگشتن قاصد در آن مقام

~~توقف کرد2 رندوله در جواب نوشت که صلاح در این است که دست از تعاقب آن مقهور

~~ندارند. لهذا خان زمان از آب ایندان بههر دشواری که بود، عبور نموده. لشکر را سه فوج

~~قرار داده، همت بر دفع آن مخذول گماشته، راه نور گهات که از اکثر طرف در وسعت آبادی

~~بهتر بود، اختیار نموده از آن راه متوجهآ آن صوب گردید.

و ساهوی سیاهرو از کتل کوهها گذشته، داخل ولایت کوکن شد و بهتهانهدار دندراج پوری

~~و سایر زمینداران ان حدود ملتجی گشت که شاید او را چند روزی در آن ضلع جای دهند.

~~آنها از قبول این معنی ابا نموده، سرباز زدند و آن مردود از حمایت ms239 آن جماعت مایوس

~~گشته، از کتل مذکور فرودآمد. در این وقت عساکر منصوره9 نیز از آن کتل گذشته، داخل

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0270.png)

~~ملک کوکن1 شدند و رندوله هم نزدیک کتل کوهها رسید.

و آن سیاهرو سراسمیه گشته بهجانب قلعهآ ماهولی شتافت. خان مشارالیه که این خبر شنید

~~تا گذشتن بنجاره و بقیه اردو از کتل و رسیدن رندوله که پارهای دور بود، صبر نموده به جهت

~~آن که مبادا آن مقهور فرصت وقت یافته، خود را به جایی رسانید، در تعاقب او بال استعجال

~~گشوده. بدان سمت که ساهو رفته بود، روانه شده بعد از طی کردن سه کروه خبر یافت که آن

~~مردود در قلعهآ مورنجن که درون کوه و میان جنگل واقع شده و از این جا پانزده کروه است،

~~نزول ادبار نموده و میخواهد که ساعتی از کوفت راه آسوده گشته کوچ نماید.

خان زمان بعد از اطلاع بر این معنی به هیچ چیز مقید نگشته در کمال سرعت روانه گردید

~~و چون سه کروهی قلعهآ مذکور رسید. بر بلندی پشته که در میان راه بود، برامد و سیاهی لشکر

~~ظلمت اثر او که هنوز کوچ نکرده بود، نمایان گشت. با وجود آن که بهسبب قبلی راه وفور گل

~~و لای و تند راندن خان زمان از همراهان و نوکران مشارثالیه کم کسی رسیده بود. نظر بر قلت

~~جمعیت نداشته، به پشت گرمی اقبال بیزوال پادشاهی از آن پشته فرمود آمده به جانب غنیم

~~شتافت و ساهو خبر وصول افواج قاهره یافته بهاضطراب تمام از احمال و اثقال آنچه ضروری

~~بود بار کرده روانه ساخت و زواید را به جا گذاشته، خود با جمعیتی که همراه داشت از دنیال

~~اردوی خود راهی گشت.

چون یک و نیم کروه راه طی نمود، بهادران جلوریز از عقب رسیدند و با وجود آن که

~~همراهان او بیشتر و آسودهتر بودند، جرأت تقابل ننموده، از بنه و اسباب آنچه همراه گرفته

~~بود، ms240 نیز گذاشته، عنان قرار بهدست فرار داده و دولت خواهان که همگی همت بر دفع او

~~مصروف میداشتند. اصلا بهاسباب مقهوران التفات ننمودند و آن مردود را پیش انداخته،

~~در اثنای این یورش رخت هستی تمامی مردم مقهور زبون اسبه و جمعی کثیر از مردم خوش

~~اسبه او را به سیلاب تیغ دادند.

و آنروز قریب دوازده کروه دیگر در تعاقب او طی مسافت نمودند و از کثرت قطره و

~~ترددی که سپاه منصور را در گل و لای واقع شد، دو اسب از زیر ران خان زمان ضایع گشته.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0271.png)

~~چون اسب دیگر بهاو نرسیده بود، بر مرکب یکی از نوکران خود سوار شد و آن نیز بعد از

~~ساعتی زمینگیر گردید. همچنین1 اسبان سواری اکثر همراهان و نوکرانش از کار افتاد. بنابر آن

~~ساهوی مقهور با جمعی از رفقا از دست بهادران خلاصی یافته، جانی بدربرد و جمیع بار و بنه و

~~اسب و شتری که همراه داشت، با نقاره و چتری و پالکی آن مقهور و نشانهای خویش نظامالملک

~~که او را با خود می گردانید، بهدست سپاه ظفرپناه افتاد.

و در این وقت که خیمه و اسباب هیچ یک از ایشان نرسیده بود، آنها به کارآمده موجب

~~رفاهیت لشکریان گردید و جنود اقبال عنان معاودت معطوف گردانیده، شامگاه در زمینی که

~~فی الجمله خالی از آب و گل بود، منزل نمودند. ساهو حیات را غنیمت شمرده، شب در میان

~~خود را بهپای قلعهٔ‌ ماهولی رسانید و خواست که به جانب ترنبک و ترنگلواری شتابد، آخر

~~اندیشه نمود که مبادا در راهها گرفتار سرینجه عقوبت گردد و بهنقد بهتر از قلعهٔ‌ ماهولی که

~~داخل ملک کوکن است، مقری نیافته در پای آن قلعه رحل اقامت افکند و قریب دویست کس

~~از اقوام و اعوام خود را که در حالت شدت و رجا رفیق شفیق او بودند، همراه نگاهداشته، باقی

~~مردم را وداع نمود و گفت سر ms241 خود گرفته از هر طرف که خواهید بهدر روید و با پسر خود و

~~قلیلی از اسباب و اموال که با او مانده بود، به قلعه درآمد.

چون این خبر در دوازده کروهی ماهولی بهخان زمان بهادر رسید با وجود قلبی راه آن

~~مسافت را به یکروز طی نمود و خود را بهپای قلعه رسانیده. در آن حوالی فرودآمد و جمعی

~~از مقهوران که در پای قلعه بهنگاهبانی اشتغال داشتند، با جماعتی که به جمع نمودن غله و

~~آذوقه مشغول بودند، به مجرد دیدن اعلام افواج قاهره گریختند و اسب و شتر و گاو بسیار که

~~برای بار کردن آورده بودند، با جمیع ان غلات بهدست غمازیان لشکر منصور افتاد و خان زمان

~~ملچار را (بر2) دروازهآ کلان قلعه را که راه آمد و شد فیل و اسب و سایر دواب از آن جا بود،

~~به راجه پهار سنگه بندیله حواله کرده، مداخل و مخارج را بر محصوران مسدود گردانید و

~~رندوله نیز بعد از چند روز رسیده. دروازه دوم را که بهسبب کوه و جنگل که در میان فاصله

~~بود، تا این دروازه هفت کروه مسافت داشت، گرفته ملچار ساخت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0272.png)

چون از دو طرف کار بر اهل حصار تنگ ساختند، ساهوی برگشته از در عجز درآمده.

~~مکرر به خان زمان بهادر نوشت که اختیار بندگی درگاه نموده، قلعهها را میسیارم و خان

~~مشارالیه جواب داد که اگر خلاصی خود می خواهی با عادل خان بساز که حکم چنین است و

~~آن بی ناچار به آنچه عادل خان سابقا بهاو شرط کرده بود، راضی شد و عهدنامه با نشان پنجهآ

~~معظم الیه طلسد. بعد از آن که عادل خان عهدنامه فرستاد، از بد سرشتی مطلبهای دور از کار

~~که قبول آن کمال تعذر داشت، پیش گرفته. از آنچه قرار یافته بود، تقاعد نمود و تشخیص

~~معامله به دور انجامیده، محاصرهآ قلعه بهامتداد کشید و بعد از رد و ms242 بدل بسیار سر دفتر اشرار از

~~حصار برآمده، در کمر کوه قلعه با رندوله ملاقات نمود و خویش نظام الملک را بهاو سپرد و

~~قرار داد که قلعهآ جنیر و غیره به اولیای دولت روزافزون بسپارد و به انچه قبل از این مقرر

~~نموده، نوکر او شود و بعد از دو روز طومار مطالبی که در تسلیم نمودن قلاع به دولت خواهان

~~درگاه داشت، نوشته. مصحوب قاضی محمد سعید کس عادل خان که برای استمالت

~~او عهدنامه از بیجاپور آورده بود و سانونت2 نام وکیل خود نزد خان زمان فرستاد.

خان مشارالیه چون در این مواد حکمی بهاو نرسیده بود، جواب را موقوف نموده، نقل

~~طومار با عرضداشت خود بهپایهٔ‌ سریراعلی ارسال داشت و بعد از چند روز که فرمان

~~واجب الاذعان یرتو ورود انداخت، جواب ملتمسات او را مطابق آنچه در هر باب حکم شده

~~بود، نوشته فرستاد. ساهو معتمدان خود را با نوشتجات بهنام قلعهداران جنیر و ترنبک و

~~ترنگلواری و هربشن3 و جودهن و جوند و هرسرا در باب سپردن آن قلاع به ملازمان درگاه

~~معلی مصحوب قاضی محمد سعید نزد خان زمان بهادر روان ساخت و خان مشارالیه برای

~~حراست هریک از آن حصون حصنیه، یکی از رفقا را با جمعی از سوار و پیاده معین نموده،

~~همراه مردم ساهو فرستاد، که قلعهها را به حیطهٔ‌ تصرف درآورده ضبط نمایند.

و بعد از آن که خاطر خان زمان از انصرام آن مهم به جمعیت گرایید، از پای قلعهآ ماهولی

~~برخاسته. چند روز دیگر در آن حوالی بهواسطهٔ‌ خویش نظام الملک که رندوله او را ساهو

~~گرفته، همراه خود داشت و بهعادل خان در باب سپردن او به دولت خواهان درگاه والا نوشته،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0273.png)

~~انتظار جواب می کشید، توقف نمود. چون نوشتهٔ‌ عادل خان به رندوله رسید او را حوالهآ خان

~~زمان نموده، خود ساهو را همراه گرفته به بیجاپور رفت و لشکر ظفراثر قرین نصرت ms243 و

~~فیروزی عنان معاودت به صوب دولت آباد معطوف داشته به خدمت پادشاهزادهٔ‌ مؤید منصور

~~محمد اورنگزیب بهادر پیوست.

~~فتح قلعهآ کیلجهر1 و قلعهآ آشته و قلعهآ ناگ پور و قبول پیشکش نمودن کوکیای زمیندار دیوگده

~~باقی احوال خان دوران بهادر و فتوحاتی که او را بعد از تسخیر قلعهٔ‌ اوسه و اودگیر روی

~~نمود، آن که بعد از فتح قلاع مذکوره به حدود دیوگده آمده قلعهٔ‌ کیلجهر2 و قلعهٔ‌ آشته از

~~مضافات برگنهٔ‌ کرر3- ماندگانو برار را که از دیرباز جمعی متمردان متصرف بودند و تن

~~بهاطاعت هیچ حاکمی و صوبهداری نمیدادند، مفتوح ساخته ضمیمهآ ممالک محروسه گردانید.

و [خان دوران]، گنگ سنگه بیس را نزد کو کیا، زمیندار دیوگده فرستاده. پیغام کرد که اگر

~~بهبود کار خود میخواهی، باید که آمده دولت خواهان را ببینی و پیشکشی لایق برای سرکار

~~خاصهآ شریفه بدهی و لشکر ظفراثر یک منزل ناگپور رسید. گنگ سنگه از پیش کوکیا

~~مراجعت نموده، وکیل او را با خود آورد و معلوم شد که بهآمدن و پیشکش گذاری راضی

~~نیست.

و بعد از وصول به ناگپور، خان دوران بهادر عزم تسخیر قلعهآ مذکور که محکم ترین قلاع

~~ولایت کوکیاست و زمینداری او بهقلعهآ مذکور مستحکم و خود بهان مستظهر است، نمود.

~~به ترتیب ملچارها و تمهید لوازم قلعه گیری می پرداخت و اسباب محاصره مهیا ساخت. بهادران

~~جلادت شعار در عرض پنج روز از اطراف ملچارها به کنار خندق رسانیده، کار بر محصوران

~~تنگ ساختند و آن جماعت مغلوب رعب و هراس گشته، امان طلبیدند و خان مشارالیه قبول

~~این معنی را مشروط به آن گردانید که اهل قلعه از اسباب و اسلحه و دواب آنچه در قلعه باشد،

~~گذاشته خود برآیند و به جان امان یابند و آنها بر این شرط راضی نشده، بیشتر از پیشتر در

~~ضبط و استحکام حصار سعی نمودند و پهلوان درویش، مخاطب بهرومی خان که در فنون

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0274.png)

~~قلعه ms244 گیری وقوف و مهارت تمام دارد، به گفتهآ خان دوران بر خندق قلعه که بیست گز عرض و

~~ده گز عمق داشت، پل محکمی بست و مجاهدان از آن گذشته حصار را مرکزوار در دایرهآ

~~محاصره درآوردند.

مقارن این حال که کهیسا زمیندار چاندا که خان مشارالیه او را طلبیده بود، با یکهزار و

~~پانصد سوار و سههزار پیاده رسیده، هفتادهزار روپیه بهصیغهٔ‌ مهمانی داد و سنگرام، زمیندار

~~(گنور1) نیز به حکم اشرف از سپاهی ویندره که جماعت یغماچیاناند. قریب دوهزار سوار و

~~پنجهزار پیاده جمع نموده به ملک کوکیا درآمد و در اثنای راه از اهل آن ولایت که در وقت

~~عبور عساکر ظفراثر گریخته، در کوه دامن او جاهای قلب اجتماع نموده بودند. مواشی و

~~اسباب بسیار غنیمت گرفته به لشکر منصور ملحق گشت.

و چون بر کیفیت محاصره و مهیا شدن سه نقب بهسعی رومی خان وقوف یافت،

~~به التماس پرانیدن قلعه را موقوف داشته بهاتفاق کهیسا، کس نزد کوکیا فرستاد و او را بر

~~حقیقت حال آگاه گردانید و بهپند و نصیحت از خواب غفلت بیدار ساخت و کوکیا و سنگرام

~~قبول دیدن خان دوران بهادر و دادن جمیع فیلان خود نموده، مدار علیه خود را با طومار اسامی

~~یکصد و ینجاه فیل از نر و ماده فرستاد. خان مشارالیه گفت که چون کو کیا بهآمدن خود و دادن

~~فیلان راضی شده، متحصنان را بهجان امان میدهم، مشروط به آن که آنها را برآورده، قلعه را

~~خالی کند تا ما تهانه ساخته، جمعی به محافظت آن بگذاریم. چون وکیل کوکیا این شق را قبول

~~نکرد، نقب ملچار رومی خان را بهباروت انباشته آتش دادند و یک برج با قریب پنجاه کس از

~~مقهوران که بالای آن بودند، پریده بههوا رفت. بعد از آن نقب ملچار راجه جی سنگه را که

~~بهتهآ برج سنگین کلانی رسیده بود، آتش دادند و از جهت کمی باروت خللی در قوام ms245 آن

~~راه پافت، اما نیرید. سوم که بهعهده سیهدار خان بود، چون پرانیدند. یک برج و پارهای از

~~دیوار با قریب صد کس از مخذولان اوج گرفته نگون (سار2) گردید.

و راه وسیعی گشوده شد و کارطلبان رزمجو سیما، سپهدار خان و راجه جی سنگه هجوم

~~آورده داخل قلعه شدند و از شعلهٔ‌ تیغ برق کردار آتش فنا در خرمن هستی مخالفان زدند،

~~قریب دوهزار کس از مقهوران عرصهآ تلف گشته. آن حصار مسخر اولیای دولت پایدار گردید

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0275.png)

~~و دیوجی قلعهدار زنده بهدست مردم سپهدار خان گرفتار شد و بعد از وقوع این حادثه باد

~~نخوتی که در دماغ کوکیا بود، بهدود حیرت مبدل گشته، پای وقارش بهسنگ اضطراب درآمد و

~~در پانزده کروهی دیوگده بهدیدن خان دوران آمده. یک لک و پنجاههزار روپیه نقد و مجموع

~~فیلان خود را که از نر و ماده یکصد و هفتاد زنجیر بود، پیشکش به جهت سرکار خاصهٔ‌ شریفه

~~داد و تعهد نمود که در هرسال چهار لک روییه به خزانهآ عامره واصل (سازم1) و من بعد قدم از

~~جاده اطاعت بیرون نگذارم.

مجملا چون خان دوران کوکیا را در فرمان پذیری مستقیم یافت، قلعهآ ناگپور را باز بهاو

~~مفوض داشت و از آن مهم بالکلیه فراغ خاطر حاصل نموده، با رفقا از راه کالی بهیت2 روانهٔ‌

~~درگاه گردید و چون به حوالی کالی بهیت رسید، بهیم سین، زمیندار آن جا به دلالت بخت اختیار

~~دولت خواهی درگاه نموده. یک فیل مکنه با دو مادهآ فیل بر سبیل پیشکش داد و اولیای دولت

~~از آن جا کوچ در کوچ کرده، عازم پایهآ سریراعلی گردیدند.

~~انتهاض رایات از اجمیر به دارالخلافه

~~بالجمله پانزدهم رجب مذکور این سال [1046 ه/14 دسامبر 1636 م] رایات نصرت آیات از

~~اجمیر بهصوب دارالخلافه ارتفاع یافت و در منزل اول به پسر رانا خلعت و گهپوه مرصع و

~~شمشیر یراق میناکار و اسب و فیل و به ms246 چندی از راجیوتان عمدهآ پدرش که همراهآ او بودند،

~~خلعت و اسب عنایت کرده، رخصت معاودت بهوطن ارزانی داشتند و مصحوب او (برای)

~~رانا یک زنجیر فیل فرستادند.

~~آوردن راجه بیتهل داس، زمیندار دهندهیره را به درگاه

~~هشتم شعبان [1046 ه/6 ژانویهآ 1637 م] که منازل تالاب نداراباری به نزول اشرف آراستگی

~~داشت، راجه بیتهل داس (و معتمد خان) که به تنبیهٔ‌ اندرمن، زمیندار دهندهیره تعیین شده

~~بودند، با همراهان احراز ملازمت نمودند و معتمد خان، زمیندار مذکور را به پیشگاه حضور

~~حاضر گردانیده. یک زنجیر فیل که از او پیشکش گرفته بود، ازنظر انور گذرانید و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0276.png)

~~حضرت اعلی جان بخشی او نموده، حکم فرمودند که بهپاداش زیاده سری در قلعهٔ‌ جنیر

~~محبوس ساختند.

صورت این واقعه آن که چون راجه بیتهل داس و معتمد خان با همراهان به آن ولایت رفته،

~~به محاصرهآ قلعهآ سهرا که محکم ترین حصون آن ولایت است، قیام نموده. کار بر محصوران

~~تنگ شد. اندرمن تاب مقاومت در خود ندیده، زنهار طلبید و آمده. معتمد خان را دیده و آن

~~ولایت به تصرف اولیای دولت درآمده. راجه و معتمد خان با رفقا قرین فیروزی معاودت نمودند.

~~وصول به مقر اورنگ خلافت

~~هیجدهم شعبان مذکور [1046 ه167 ژانویهٔ‌ 1637 م] دارالخلافه به دخول رایات فیروزی نشان

~~زیب و زینت یافت و اگرچه روز جلوس همایون چنانچه سبق ذکر یافت، سجده را منع

~~فرموده، به جای آن زمین بوس قرار داده بودند. اما چون درنظر به سجده مشتبه میگشت. در

~~این روز خجسته آن را نیز بر خلایق معاف نموده1، هر سه تسلیم مقدر که در ادای هر عنایتی

~~به جا میآوردند، عوض آن تسلیم چهارم افزودند و در همین ایام هریک از راجه بیتهل داس و

~~معتمد خان از اصل و اضافه به منصب عمدهآ چهارهزاری بلندپایه گردیدند.

بیست و نهم این ماه [شعبان 1046 5/27 ژانویهآ 1637 م] در ساعت مختار جواهر ms247 و

~~مرصع آلات شصتهزار روپیه و اقمشه چهل هزار روپیه و شصتهزار روپیه نقد که مجموع

~~یک لک و شصتهزار روپیه باشد، بهرسم ساچق بهمنزل شاهنواز خان، خلف رستم میرزای

~~صفوی که پیش از این دختر نیک اختر او را برای پادشاهزادهآ عالی مقدار محمد اورنگزیب

~~بهادر خواستگاری نموده بودند. مصحوب موسوی خان صدر و میرجمله، میربخشی و مکرمت

~~خان، میرسامان و چندی از پردگیان مشکوی اقبال فرستادند.

~~انحراف مزاج وهاج از منهج اعتدال و حصول صحت

~~سوم شوآل این سال [1046 ه/1 مارس 1637 م] ماده و موی بر اسافل بدن مبارک ریخته،

~~وجعی شدید آغازکرد و مزاج وهاج از منهج اعتدال فی الجمله منحرف گردید. به تجویز اطبای

~~صاحب تجربه دو مرتبه خون کم کردند و مزاج اشرف بهحالت اصلی گرایید. ایام کوفت و

~~نقاهت این عارضه به بیست روز کشید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0277.png)

~~نوروز عالم افروز و ملازمت نمودن خان دوران بهادر و ازنظر گذرانیدن پسر کلان ابراهیم

~~عادل خان که در قلعهٔ‌ اودگیر بهدست آورده بود و فایزگشتن به خطاب نصرت جنگ1

~~جشن نوروز این سال، روز جمعه بیست و دوم شوآل مذکور موافق هزار و چهل و شش

~~هجری [20/51046 مارس 1637 م] انعقاد یافت و پادشاهزادههای والاتبار و امرای

~~(عالی مقدار2) پیشکشهای لایق به نظر انور درآوردند.

سوم نوروز [22 مارس 1637 م] خان دوران بهادر قرین فتوحات عظیمه و مغانم کثیره

~~بهسعادت ملازمت فایز گردیده، یکهزار مهر نذر گذرانید و اسمعیل ولد درویش محمد، پسر

~~کلان ابراهیم عادل خان را که در قلعهآ اودگیر بهدست آورده بود، به پیشگاه حضور حاضر گردانید.

و حضرت ظل الهی یومیه برای او مقرر نموده فرمودند که در قلعهآ اکبرآباد میبوده باشد.

~~راجه جی سنگه و دیگر امرا و منصبدارانی که رفیق خان مشارالیه بودند، نیز استیلام عتبهٔ‌

~~خلافت نمودند و خان دوران بهادر دویست زنجیر فیل از بابت پیشکش کوکیا و غیره را2

~~با هشت لک روییه ms248 که از زمینداران گوندوانه و غیرهم پارهای به صیغهٔ‌ پیشکش درگاه و پارهای

~~برای خود گرفته بود، ازنظر اشرف گذرانید و قیمت فیلان ده لک روپیه شد (که مجموع هژده

~~لک روپیه باشد2).

و بندگان اعلی حضرت آن سزاوار لطف و احسان را در جلدوی این خدمت نمایان

~~به خطاب نصرتجنگی و عنایات خلعت خاصه با چارقب طلادوزی و خنجر مرصع

~~با پهولکتاره و شمشیر مرصع و دو اسب خاصه با زین طلا (و مطلا) و فیل خاصه با یراق نقره

~~و مادهآ فیل و از اصل و اضافه بهمنصب عمدهآ ششهزاری محسود امتال و اقران ساختند و

~~راجه جی سنگه و چندی دیگر از رفقای خان مذکور که مصدر ترددات گردیده بودند، نیز

~~مورد مراحم گشته به اضافهآ منصب کامیاب گردیدند.

در این اوقات حضرتاعلی با پادشاهزادههای والاتبار و پردگیان سرادق عصمت و عفت

~~به منزل یمین الدوله خانخانان تشریف ارزانی داشتند و آن جناب اقامت مراسم پاانداز نثار نموده،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0278.png)

~~پیشکش عالی از نوادر جواهر و مرصع آلات و اقمشه گذرانید و آنچه از آن جمله شرف قبول

~~یافت، پنج لک روپیه قیمت شد.

در این نوروز مسرت اندوز از روز تحویل تا روز شرف [119 فروردین 1016 ه ش!

~~7 آوریل 1637 م] آنچه از پیشکش پادشاهزادههای والاتبار1 نامدار و امرای عالی مقدار به قبول

~~موصول گردید، سی لک روپیه بهقیمت رسید.

~~واقعهآ غریبهآ به قتل رسیدن زمیندار جمو با جمعی کثیر از اقوام واعوام وانصار

~~در اواسط ذی القعدهآ این سال [1046 ه اواسط آوریل 1637 م] از عرضداشت وقاص حاجی که

~~از پیشگاه نوازش به خطاب شاه قلی خان نامور گشته به فوجداری دامن کوه کانگره مفوض بود،

~~معروض گردید که بهوپت ولد سنگرام، زمیندار جمو با جمع کثیری از اقوام و مردم خود بهتیغ

~~جهاد غازیان (لشکر) اسلام کشته گشت.

شرح واقعه آن که بهویت مذکور در سلک ملازمان خاصهٔ‌ شریفه انتظام داشت ms249 و همیشه

~~کمکی فوجدار آن ولایت بود، از شقاوت جبلی در دل مادهآ نفاق می پخت و بهمضمون: «صدق

~~مشحون الخائن خائف دائم» متوهم خاطر میزیست و هرگاه پیش فوجدار میآمد، جمعیتی و

~~سپاهی همراه میآورد و خدماتی که روی میداد، چنانچه شرط اخلاص است، بهتقدیم

~~نمیرسانید.

در این ولا که شاه قلی خان او3 را نیز خود طلبید، با یکهزار و پانصد کس (از آن جمله

~~پانصد کس2) قوم و قبیلهآ (خود4) و هزار کس دیگر سوار و پیاده و راجپوت نیزهدار و تفنگچی

~~و تیرانداز بودند، به قصد فتنه آمد و شاه قلی خان از آمدن او استشمام این معنی نموده، جمعی

~~را که در حوالی خانهآ او منزل داشتند، احضار کرد و در اندرون قلعه بر در خانهٔ‌ خود مستعد

~~نگاهداشت. بهویت مقهور چون بهدر خانهٔ‌ او رسید و آن جمعیت را دید، یقین نمود که بهمافی

~~ضمیر او پی بردهاند و فورا با جمعیت خود شمشیرها کشیده، مرکب جهالت تاخت و مبارزان

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0279.png)

~~عرصهآ دغا به قصد1 جهاد و غزا دست بهتیغ و تبربرده، در کفره آویختند و از سه پهر روز تا

~~وقت شام فیمابین آتش کارزار مشتعل بود. عاقبت برق شمشیر سپاه اسلام خرمن حیات اهل

~~کفر را درهم سوخته، بهوپت مقهور با اکثر قبایل و عشایر خود بهجهنم پیوست و کم کسی از اعوان

~~و انصار او جان به سلامت بدربرد و از غازیان اسلام نیز چندی شربت (شهادت ) چشیدند.

~~احداث چوک پیش دروازهآ قلعهآ دارالخلافه و اساس یافتن مسجد نواب غلیه

~~چون بیرون دروازه قلعهٔ‌ دارالخلافه که دولت سرای پادشاهی و جمیع کارخانجات و بیوتات

~~سرکار خاصهآ شریفه در آن واقع است، فضا و جلو خانه نداشت و هر بام و شام که امرا و سایر

~~ملازمان درگاه به کورنش میآمدند، از کثرت اسب و آدم، مردم آزار می کشیدند و

~~به (تخصیص) در عیدها و نوروزها ایام جشن و سور ms250 و اوقات سواری بندگان اعلی خلایق را

~~از کثرت ازدحام بیم جان بود.

در این ایام که رایات جلال از دولت آباد مراجعت نمود، حضرت خلافت پناهی میدانی

~~وسیع که اهل هند آن را چوک گویند، درپیش دروازهآ قلعه رو به بازار کلان به طرح مثمن

~~بغدادی که در هر ضلع طول آن حجرهها و ایوانها و در هر ضلع قصر چند چشمه دکان

~~باشد، طرح فرموده بهساعتی مسعود بناکردند و حکم شد که بر یک طرف این میدان که محل

~~اجتماع خلق جهان خواهد بود، مسجد رفیع الارکانی نیز از سرکار خاصهآ شریفه بسازند.

و نواب غلیه عالیه بیگم صاحبه که همواره جویای ثواب اندوزیاند، التماس نمودند که آن

~~معبد شریف از زر سرکار ایشان بنا یابد. بنابر آن امر والا به نفاذ پیوست که متصدیان سرکار آن

~~مالکه دوران بهانجام رسانند.

زمینهایی که عمارات چوک و مسجد در آن واقع شده، بیشتر به سرکار خاصهآ شریفه تعلق

~~داشت و پارهای که به دیگران متعلق بود، صاحبان آن را بعضی قریب ده پانزده زر قیمت واقعی

~~و پارهای در همان نزدیکی خانه از سرکار خاصهآ شریفه داده راضی ساختند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0280.png)

~~آمدن یادشاهزادهٔ‌ محمد اورنگزیب بهادر از دکن جهت ازدواج حسبالطلب به درگاه و

~~در آوردن خویش نظام الملک به نظر انور

~~غره ذی الحجهآ [1046 ه/27 آوریل 1637 م] پادشاهزادهآ مراد بخش و یمین الدوله خانخانان و

~~خان دوران بهادر نصرت جنگ و علامی افضل خان، دیوان اعلی با چندی دیگر از امرای کبار

~~به حسب اشاره همایون به استقبال پادشاهزاده محمد اورنگزیب بهادر که بهفرمان طلب به جهت

~~کدخدار از دولت آباد به درگماه آمده، در سواد دارالخلافه نزول نموده بودند، شتافته. آن گرامی

~~گوهر والاتبار را به ملازمت اشرف رسانیدند و بندگان حضرت از کمال عطوفت آن درة التاج

~~خلافت را در آغوش اشفاق کشیده، انواع تفقد و عطوفت ظاهر ساختند.

و جناب پادشاهزادگی یکهزار اشرفی ms251 نذر و همین مقدار1 نثار گذرانیدند و خویش

~~نظام الملک که مفسدان دکن او را دست آویز فساد2 ساخته بودند، خان زمان بهادر از ساهو

~~گرفته به خدمت پادشاهزادهآ مؤید منصور آورده بود، در ملازمت آن کامکار عالی مقدار آمده،

~~سعادت اندوز ملازمت گشت و بهسید خان جهان حواله شد که تا او با دو نظام الملک دیگر که

~~در قلعهآ گوالیار محبوس بودند، نگاهدارد.

در این هنگام4 از عرایض منهیان ممالک جنوبی به عرض رسید که خان زمان بهادر در

~~بعضی امراض مختلفه مزمنه در دولتآباد ودیعت حیات سیرد و در همین اوقات چندی از

~~امرای تعیناتی دکن به اضافهآ منصب نوازش یافتند.

و حسینی بر رفتن ایران مامور گشته، مصحوب او نامه متضمن بهیاسا رسیدن ججهار

~~سنگه بندیله با شمشیر مرصع و متکای مرصع که قیمت مجموع پنجاههزار روپیه بود، برای شاه

~~صفی ارسال شد.

چون در سابق نواب غلیه عالیه متکفل تصدیع سامان کدخدایی پادشاهزادهآ بزرگ مرتبه

~~محمد داراشکوه و پادشاهزادهآ محمد شجاع بهادر شده بودند. بندگان اشرف در این مرتبه از

~~تکلیف سرانجام پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر آن ملکهآ جهان را معاف داشته. پانزدهم

~~این ماه [ذی الحجه 1046 ه/11 مهآ 1637 م] که جشن میلاد آن پادشاهزادهآ جوان بخت منعقد بود،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0281.png)

~~مبلغ ده لک روپیه از سرکار فیض آثار خاصهآ شریفه به آن زیب اورنگ سلطنت انعام فرمودند تا

~~تهیهآ لوازم کدخدایی خود نماید.

~~جشن ازدواج پادشاهزادهٔ‌ محمد اورنگزیب بهادر به صبیهآ صفیهآ شاهنواز خان

~~شب بیست و دوم شهر مذکور [ذی الحجهآ 1046 ه/18 مهآ 1637 م] در غسلخانهآ مبارکه مجلس

~~حنابندی1 بهدستور مقرر و آیین معهود انعقاد یافته، از خانهٔ‌ شاهنواز خان بهروش شایسته حنا

~~آوردند و آتشبازی و چراغان و لوازم دیگر به طریق لایق به عمل آمده و بهاشارهآ همایون

~~یمین الدوله آصف خان خان خانان با دیگر امرای کبار و اعیان سلطنت نامدار در آن انجمن

~~نشاط نشست ms252 و رسم حنابندی به تقدیم رسید و فوطههای زرتار داده شده و پیشکاران بارگاه

~~خلافت، خوانهای پان وانواع تنقلات عطریات را به خوبترین تزیینی در مجلس چیدند.

و فردای آن شب، شنبه بیست و سوم ذی الحجهآ هزار و چهل و شش [1046 ه/19 مهٔ‌

~~1637 م] که چهار گهری به صبح مانده، ساعت عقد بود. به حکم معلی پادشاهزادهآ مراد بخش و

~~یمین الدوله خانخانان با سایر اعاظم امراء به منزل پادشاهزاده محمد اورنگزیب بهادر رفته، آن

~~اختر برج سلطنت را به خدمت اشرف آوردند و حضرت شاهنشاهی خلعت فاخره با چار قب

~~طلادوزی و دو تسبیح مروارید و جمدهر مرصع با پهولکتاره و شمشیر مرصع با پردلهآ مرصع و

~~دو اسب عربی و عراقی خاصه با زین مرصع و زین میناکار و فیل خاصه با یراق نقره و مادهآ

~~فیل به پادشاهزادهآ کامکار نامدار شفقت نموده بهدست مبارک سهرهآ مروارید که در آن لعل و

~~زمرد منتظم داشت، بر سر آن والاقدر بستند.

و امر شد که پادشاهزادهٔ‌ مراد بخش و یمین الدوله خانخانان و دیگر امرای بلند مکان در

~~خدمت یادشاهزادهٔ‌ عالم سوار شده به خانهٔ‌ شاهنواز خان بردند. در نوشتن اقسام آتشبازی که در

~~این شب فروغبخش بسیط زمین گشت، پای چوبین خامهٔ‌ لنگ است و عرصهآ بیان تنگ و

~~بندگان اشرف نیز شش گهری از شب مانده راکب سفینهآ دولت گشته به آن محفل خلد شمایل

~~مشرف قدوم ارزانی داشتند و نیرین اوج شرف و سعادت را در حضور اشرف عقد نمودند و

~~چهار لک روییه مهر معین گردید و زمزمهٔ‌ تهنیت و طنطنهآ عشرت از حضیض زمین بهاوج

~~افلاک رسید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0282.png)

اعلی حضرت بعد از سرانجام این کارخیر به دولتخانه والا مراجعت نمودند و چون در آن

~~ش شاهنو از خان در حجاب بود بهشرایط یاانداز مقدم همایون و نثار و پیشکش نتوانست

~~اقدام نمود. بعد از چهار و ینج روز پیشکش لایقی ms253 گذرانید و از آن جمله آنچه به قبول موصول

~~گشت متاع یک لک روپیه بود.

بیست و نهم این ماه [ذی الحجهآ 1046 ه/25 مهآ 1637 م] حضرت خاقانی قرین سعادت

~~دو جهانی بهمنزل پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر تشریف (بردند1) و آن جوان بخت

~~کامکار لوازم پاانداز و نثار به تقدیم رسانیده، انواع جواهر و مرصع آلات و اقسام اقمشهٔ‌ نفیسه

~~پیشکش گذرانیدند و به موجب اشارهآ اشرف2، یمین الدوله آصف خان خان خانان سپهسالار دو

~~تقوز پارچه و شمشیر مرصع و به علامی افضل خان و خان دوران بهادر نصرت جنگ و سید

~~خان جهان خلعت با چار قب زردوزی و به چندی از امرای کبار خلعت با فرجی و با سایر

~~امرا و مردم روشناس خلعت لطف نمودند.

و چون لازم بود که بهجای خان زمان یکی از اعاظم امرا تعیین شود، تا در دولت آباد

~~به خدمت پادشاهزاده فیروزبخت محمد اورنگزیب بهادر قیام داشته باشد، بنابر آن

~~اعلی حضرت شایسته خان را بهاین خدمت معین ساخته بهاضافهآ [پنجهزاری] منصب نواختند

~~و مقرر فرمودند که پیش از پادشاهزادهآ آفاق به دولت آباد شتافته، تا آمدن جناب پادشاهزادگی نیابتا

~~به نظم امور آن دیار بپردازد.

و از آن جا که فتنه و فساد در طینت طایفهٔ‌ بندیله سرشته است، با وجود آن که ججهار و

~~اولاد او به سزای کردار خود رسیده، به غیر پرتهی5 راج نام خوردسالی از فرزندان آن مقهور که

~~او را از معرکهٔ‌ قتال" گریزانیده بودند، دیگری نمانده بود. بعضی نوکران ججهار و مفسدان آن

~~دیار، آن طفل را دست آویز ساخته سر بهشورش و فساد برآوردند و دست طغیان به آزار

~~زیردستان آن ملک دراز کرده، بعضی از دهات را خراب گردانیدند و چون این ماجرا معلوم رای

~~انور گردیده بود. در این ولا خان دوران بهادر نصرت جنگ را گرانبار مراحم بی دریغ گردانیده،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0283.png)

~~مرخص ساختند که اول به اسلام آباد ms254 رفته، (آن1) متمردان را تنبیه نماید و بعد از آن به صوب

~~مالوه که در جاگیر او است، شتابد.

~~فتح ولایت أجینه2 از سوانح اقبال این سال فرخ فال

~~و فتح ولایت آجینه و قتل پرتاب، زمیندار آن ملک و استیصال اعوان و انصار و سایر مفسدان

~~آن دیار است. صورت این واقعه عبرت افزا آن که پرتاب به همین اختیار دولت خواهی درگاه

~~حکومت وطن خود که همیشه آرزوی آن می کرد، یافته بود. از آن جا که طالع سازگار نداشت،

~~بی موجب ظاهری سر از اطاعت پیچید. بعد از آن که حقیقت تمرد او معروض بساط جهانداری

~~گشتم ه عیدالله خخان بهادر فیروزجنگ، صوبهدار بهار فرمان صدور یافت که با کمکیان آن

~~صوبه متوجهآ استیصال او گردد و خان بهادر فیروز جنگ امتثال امر2 لازم الاتباع نموده. کاربند

~~خدمت گردید و سامان آن مهم بر وجه دلخواه کرده.

بهاتمام جمعیت خود، مختار خان سبزواری، فوجدار مونگیر که از توابع صوبهآ بهار است

~~و سایر کمکیان آن صوبه بهقصد دفع آن مقهور و تسخیر ولایت او روان شد و فدایی خان که

~~از گورکهیور که به جاگیر او مقرر بود، بی آن که حکمی در این باب بهاو برسد. از روی کار طلبی

~~به کمک عبدالله خان شتافت و خان فیروزجنگ اول قلعهٔ‌ بهوج پور را که حاکمنشین آن ملک

~~بود و کمال وسعت و استحکام و نهایت استعداد و سرانجام داشت و پرتاب مقهور بهآن

~~محصور بود، محاصره نمود و بهسبب قلبی زمین و انبوهی جنگل و استواری قلعه و بسیاری

~~لشکر جرار از تفنگچی و غیره در آن حصار، ایام محاصره قریب بهشش ماه امتداد یافت و هر

~~روز میان اهل قلعه و سپاه فیروزجنگ توپ و تفنگ واقع می شد. عاقبت بهنیروی اقبال بیزوال

~~دشمن مال و حسن تدبیر عبدالله خان و سعی و تلاش اولیای دولت قاهره، آن قلعهآ سخت بنیاد

~~با قلعهای که از ms255 نحوست طالع بهشکل مثلث در اندورن بهوج پور برکنار رودخانه بنا نهاده،

~~تربهاک که هندی عبارت از سه (برجه4) است، نام کرده بود و پانزده قلعهآ دیگر که در آن

~~نواحی بود، مسخر دولت خواهان گشته، جمعی کثیر علف شمشیر گشتند و جمعی کثیر غفیر3

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0284.png)

~~اسیر و دستگیر گردیدند.

و یرتاب با عیال و معدودی از خون گرفتگان بهیای فرار خود را از آن مهلکه بدرانداخته،

~~به باغی که در میان حصار داشت، درآمد و چون بهادران بهاین معنی پی برد، از عقب آن مقهور

~~بهباغ مذکور شتافتند. آن مخذول با همراهان از رخنه بدر رفته، خود را به خانهآ خود که در میان

~~قلعه ساخته بود و استحکام تمام داشت، رسانید. اتفاقا مظفر بیگ و فریدون بیگ، پسران محمد

~~یار بیگ، ملقب بهزبردست خان با بعضی رزم جویان به گمان بودن او در آن خانه به خانهآ او

~~درامده بودند و در این وقت که آن مردود با همراهان رسید، فیمابین محاربه در پیوست و

~~پسران زبردست [خان] که جوانان مردانه بودند، به تلاشهای رستمانه جاننثار گشتند و چندی

~~دیگر بهزخمهای نمایان چهره مردانگی آراستند و مقهور آن دروازه را استوار کرده، در آن خانه

~~متحصن گشتند.

و لشکر ظفراثر از عقب رسیده. مختار2 [خان] که هراول سپاه ظفرپناه بود، بر دروازه

~~ملچار کرده، نشست و دیگر مبارزان اطراف دیگر را فروگرفته، دست جلادت به کارزار

~~گشودند. پرتاب تیرهروز چند مرتبه حمله آورده، خواست که راه گریزی واکند، (به3)هر مرتبه

~~بهادران جلادت شعار جمعی از همراهانش را به جهنم فرستاده، او را بگردانیدند و یک فیل نر

~~یا مادهآ فیل و نقاره و نفیر که همراه داشت، گرفتند. آنروز از یک پهر آخر تا صبح روز دیگر از

~~جانبین ابواب حرب5 و پیکار مفتوح بود.

عاقبت آن مردود چون آب اندرون خانه نداشت و دانست که عنقریب از تشنگی هلاک

~~خواهد شد، با رخت هستی به سیلاب ms256 تیغ مجاهدان اسلام خواهد داد، مضطر و مضطرب گشت

~~و از راه عجز و انکسار درامده، کس نزد عبدالله خان فرستاده امان طلیید

و چنانچه رسم آن قوم است که چون زنهار میجویند از اسلحه و لباس عریان میشوند،

~~لنگی بسته و دست زن خود گرفته بهوسیلهٔ‌ یکی از خواجهسرایان معتمد فیروزجنگ بهدیدن

~~عیدالله خان آمد و خان مشارالیه او را با زنش مقید ساخته، بقیهآ مفسدان را که رفیق طریق

~~شقاوت او بودند، بهقتل رسانید و از اموال پرتاب و سایر مقهوران غنیمت بسیار بهدست

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0285.png)

~~لشکریان آمده، تمامی آن مرز و بوم شر خیر از خاشاک وجود مفسدان شورانگیز پاک گردید.

و چون عرضداشت خان فیروزجنگ مشتمل بر بشارت این فتح بهپایهآ سریراعلی رسید،

~~فرمان صدور یافت که یرتاب را به پاسا رساند و زن و اسباب و اموال او را خود متصرف شود.

~~عبدالله خان بعد از ورود این حکم بعضی اموال او را بهسپاهیان واگذاشته، تتمه را خود تصرف

~~نمود و زنش را مسلمان ساخته به حبالهآ نکاح نبیره خود در آورد.

دوم محرم این سال موافق هزار و چهل و هفت [1047 ه/27 مهآ 1637 م] پیشکش اسلام

~~خان صوبهدار بنگاله چهل زنجیر فیل، شانزده نر با یراق نقره و بیست و چهار مادهآ فیل و پنجاه

~~اسب تانگن ابلق و دیگر نفایس آن دیار بهنظر اشرف درآورد.

در اواسط صفر این سال [1047 هااوایل زوئیهآ 1627 م] به عرض رسید که مختار خان

~~بهدست افغانی از نوکران خود کشته شد. حقیقت (واقعه1) این که افغان مذکور عامل جاگیر

~~خان مشارتالیه بود. چون او را تغیر کرده به حضور طلبید، در وقت محاسبه و باز خواست آن

~~جاها شمشیر کشیده بر مختار خان دوید و زخمی زد. مختار خان نیز جمدهری بهان مدبر

~~رسانید. خان مذکور بههمان زخم داعی اجل را لبیک اجابت گفت و مردمش کار قاتل را

~~به اتمام رسانیدند.

~~محادثهآ طوفان ms257 باران و باد که در ولایت تهته رویداد3

~~در اواخر ربیع الاول این سال [23 ربیع الاول 1047 ه15/4 اوت 1637 م] از وقایع تهته به عرض

~~رسید که در شهر و پرگنات نواحی تهته بهعرض3 که بهدریای شور نزدیک بود. دوازده پهر

~~متصل واحد بشدتی باران بارید که یاد از طوفان نوح میداد. اکثر عمارات فرو ریخته آدم و

~~اسب و سایر دواب بسیار در زیر آن هلاک گردیدند و تندبادی نمونهٔ‌ صرصر عاد برخاسته،

~~اشجار تنومند را از بیخ (برکند) و از آن موج دریا ماهی بی شمار برکنار افتاد. قریب بههزار

~~کشتی که بعضی خالی بود و بر پاره غله بار کرده از پرگنات اطراف بهشهر میآوردند، پارهای

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0286.png)

~~در میان آب و پارهای برکنار رسیده غرق گردید و خسارت بسیار بهمردم عاید شد و از زور باد

~~و اب دریا بلند شده بر روی زمین افتاد و بههر جا رسید، شورستان گردیده، قابلیت زراعت در

~~آن نماند.

دوم ربیع الثانی [1047 ه/24 اوت 1637 م] منصب پادشاهزاده جلیل القدر محمد داراشکوه

~~بهاضافهآ سههزاری ذات و یکهزار سوار پانزدههزاری، نه هزار سوار مقرر شد و مناصب هریک

~~از پادشاهزادگان کامکار عالی مقدار محمد شجاع بهادر و محمد اورنگزیب بهادر بهاضافه

~~دوهزاری ذات و یکهزار سوار دوازدههزاری، هفتهزار سوار قرار یافت و چون به پادشاهزادهآ

~~بزرگ مرتبه آفتابگیر شفقت شده بود. در این وقت عطای آفتابگیر نیز ضمیمهآ اضافهآ منصب آن

~~دو قره باصرهٔ‌ سلطنت و خلافت گردید. در اینروز بر مناصب چندی از امرای رکاب و

~~صوبجات نیز افزودند.

~~رخصت انصراف پافتن پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب (بهادر) به دکن

~~اواخر این ماه آربیع الثانی 1047 ه/14 سپتامبر 1637 م ) روزی که ساعت داشت به پادشاهزادهآ

~~محمد اورنگزیب بهادر خلعت خاصه و سرییچ مروارید و زمرد بیش بها و تسبیح مروارید

~~گران قیمت و خنجر خاصه و شمشیر خاصه و یکصد اسب عراقی و ترکی از آن جمله ms258 دو اسب

~~خاصه و با زین میناکاری و طلای ساده و فیل خاصه با یراق نقره و ماده فیل شفقت فرموده،

~~رخصت دولت آباد کردند.

~~ارسال خیرات به مستحقین (حرمین2) شریفین

~~در این ولا شصتهزار روپیه دیگر از جمله پنج لک روپیه که بعد از جلوس نذر کرده بودند

~~که به سکنهآ مکهآ معظمه و مدینهآ مکرمه و سادات و شرفا و محتاجان آن جا برسانند و به دفعات

~~تا این تاریخ دو لک و شصتهزار روپیه مصحوب مردم معتمد متدین ارسال یافته بود، چنانچه

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0287.png)

~~هریک در محل خود ایراد یافته، همراه حکیم ابوالقاسم، مخاطب به حکیم الملک که رخصت

~~سفر حجاز گرفته بود، روانه ساختند تا به مستحقین آن دو مکان منیف قسمت نماید و بهاعظم

~~خان، صوبهدار احمدآباد گجرات فرمان صدور یافت که بهصوابدید حکیم موافق مبلغ مذکور

~~باب بر عرب خرید نموده با مومی الیه بفرستد.

~~مسخر گردیدن ولایت تبت به حسن سعی ظفر خان والد مسود این ملخص

~~و از سوانح دولتافزای این سال فتح ملک تبت است. بهنیروی اقبال کشورگشای ثانی

~~صاحبقران و حسن سعی ظفر خان والد مؤلف این صحیفهآ سعادت نشان.

توضیح این بیان آن که چون همواره مرکوز خاطر ملکوت ناظر جنت مکانی بود که ولایت

~~تبت را مفتوح سازند و از قوه به فعل نیامد. چنانچه یکمرتبه هاشم خان، [پسر] قاسم خان

~~میربحر و بر در ایام صوبهداری کشمیر بهاشارهآ آن حضرت از سپاهی و زمیندار لشکر آراسته

~~جمع نموده، متوجهآ آن مهم گردید و در آن ملک مجال دخول نیافته، جمعی کثیر را به کشتن

~~داده بسیاری را بهقید اسار انداخت و خسارت کلی کشیده بی نیل مطلوب مراجعت کرد.

لهذا در این سال همایون فال حضرت شاهنشاهی والد راقم را که صوبهدار کشمیر بود،

~~التماس این یساق مینمود، رخصت تسخیر تبت دادند و والد1 ساز و سرانجام آن یورش بر

~~وجه لایق نموده، از کمکیان آن صوبه ms259 و جمعیت خود و زمینداران قریب دوهزار سوار و

~~ده هزار پیاده گردآورده.

از راه گرچ که تا تبت شصت و چهار کروه پادشاهی است، متوجهآ آن صوب گشت و بعد

~~از طی عقبات راه که شرح صعوبت آن خواهد آمد، خود را به سدپاره رسانید. سدپاره درهای

~~است و آبی دارد و چون درییش آن بندی بستهاند، تالاب عظیمی شده و راه در میان دره را

~~گرفته و از دو جانب دره کوههای بلند است. یک طرف که بر کوه برمیتوان آمد. از کنار آب تا

~~سرکوه دیوار محکمی از سنگ و آهک ساختهاند، تا کسی از آن راه نتواند رفت و طرف دیگر

~~چون کوه یک لخت است، احتیاج به دیوار ندارد و تبتیان از قدیم این جا را استحکام دادهاند. تا

~~وقتی که لشکری به ملک تبت می رفته باشد، سر کوهها را گرفته ممانعت نمایند و مدخا ندهند

~~چنانچه هاشم خان وقتی که بر سر تبت رفت، از همان جا شکست یافته برگشت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0288.png)

مجملا چون لشکر نصرتاثر به آن حوالی رسید و والد خبر یافت که ابدال، زمیندار تبت

~~خود با جمعیتی که دارد، آمده. دور سرکوهها مردم تعین کرده، در صدد ممانعت است، سیاه

~~خود را سه فوج قرار داد.

یکی کنور سنگه، راجهٔ‌ کشتوار و محمد زمان خویش خود و فرهاد بیگ بلوچ و چندی

~~دیگر از منصبداران و حسین نایک و غیره زمینداران و جمعی از نوکران خود و آن را بر سر

~~مردمی که سرکوب طرف دست راست را داشتند، فرستاد و مراد بیگ گرزد و چندی دیگر از

~~ملازمان درگاه را با سوار و پیادهآ بسیار از مردم خود و زمینداران بر سر جماعت که سرکوب

~~جانب دست چپ بودند، معین ساخت و شادمان پکهلیوال و آدم خان تبتی که برادر ابدال

~~مذکور است و قوز پساول، مخاطب به یساول خان؛ محمدی بیگ استاجلو و سید بیگ، پسر

~~یادگار ms260 حسین خان و پسر و خویشان بیرام سلطان [و] علی چکنی و جمعی دیگر از منصبداران

~~را با دویست سوار و دوهزار پیاده از مردم خود که اکثر آنها تفنگچی بودند، تعیین نمود که

~~رفته در برابر دیواری که ابدال خسران مآل با حشری انبوه در عقب آن بود، بایستند تا او

~~به سر کوهها کمک نتواند رسانید.

چون این فوج به کنار تالاب رسید، تبتیان آغاز شوخی نمودند و به عقب دیوار هجوم

~~آورده، دست جسارت بهانداختن تفنگ گشودند. شادمان پکهلیوال که هر اول آن لشکر بود، بعد

~~از مشاهدهآ این حال به استظهار حفظ اللهی روانهآ آن سمت گردید و دیگر نیز از دنبال شتافتند و

~~فیمابین نایرهآ جدال3 التهاب یافت.

چون این خبر بهوالد رسید، تکیه بر عنایت ایزد ظفربخش نموده و دست بیگ کابلی و

~~خواجه گ به جهت محافظت اردو گذاشته و خود نیز با قاضی محمد قاسم، بخشی صوبهٔ‌

~~کشمیر که از قاضیزادههای (کمرود) است، متوجهآ آن صوب شد و به کنار تالاب رفته، ایستاد

~~و چون جای مقهوران بسیار قلب و محکم بود، تا نماز شام جنگ امتداد یافته، از هیچ طرف

~~صورت فتح و ظفر در آب و آیینه تیغ و خنجر جلوه گر نگشت و چون ظلمت شب آفاق را

~~درگرفت، دلاوران قلعهستان همان جا ملچارها کرده، نشستند. در آنروز چون ابدال جمعی را

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0289.png)

~~به بالای کوه فرستاده، مقرر ساخته بود که سنگهای کلان به جانب لشکریان بغلطانند، از آسیب

~~سنگ و تفنگ جمعی از سیاهیان ظفرنشان کشته و زخمی شدند و از مقهوران جمعی کثیر

~~بهضرب تیر و تفنگ بهادران این طرف مرحله پیمای وادی فنا گردیدند.

و والد (در) همان شب کس فرستاده، اردو را بهکنار تالاب آورد، تا صباح به حراست

~~لشکر قیام کرد و چون ابدال جرأت سیاه نصرتاثر را مشاهده نمود و دانست که علی الصباح

~~لشکر بهسر کوهها برخواهد آمد و او عرصه ms261 تلف خواهد گردید، نیمه شب فرصت غنیمت

~~شمرده، با سه چهار کس از محرمان خود، چنانچه دیگری را خبر نشد، گریخته خود را به قلعهآ

~~علی رای انداخت و صباح که تبتیان خبر یافتند از دنبال او شتافتند و والد با همراهان داخل

~~آن حصار بست شده، فرمود تا دیوار سرراه انداختند و راه عبور اردو و لشکر ساختند و سه

~~جفت نقارهآ ایدال که یک جفت از آن جمله علی رأی یدر او از هاشم خان گرفته بود،

~~با بسیاری از اسباب قورخانهآ او بهدست آورد.

و همان روز خود را به پرگنهآ کردو3 که ابتدای ملک تبت و از سدپاره شش کروه است و در

~~این طرف آب نیلاب واقع شده، رسانیده، در حوالی قلعهٔ‌ علی رأی نزول نمود. حقیقت قلعهٔ‌

~~مذکور آن که کوهی است، مرتفع طولانی و از هیچ جا راه برامدن ندارد و دریای نیلاب در

~~سمت شمالی آن کوه روان است، بر دو سرکوه علی رای دو قلعه ساخته و هرکدام یک راه

~~باریکی دارد و پنج شش تفنگچی آن را مسدود میتوانند ساخت. یکی که بلندتر است،

~~به گریوچه موسوم و دیگری که پستتر واقع شده، به گجناک معروف است و هردو از بالای

~~کوه بههم راه دارد. ابدال خود در قلعهآ گریوچه تحصن جسته بود و محمد مراد نامی که وکیل

~~و مدار علیه او بود، به حراست حصار گجناک قیام داشت و اولاد و اعیال و اموال ابدال آن

~~روی آب در قلعه شکار بودند.

والد5 چون ملاحظهآ ارتفاع و استحکام آن دو قلعه نمود، دانست که به محاصره و محاربه فتح

~~نمودن کمال اشکال دارد، چرا که تمامی مدت توقف لشکر در تبت بیش از دو ماه نیست و اگر

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0290.png)

~~زپاده اقامت واقع شود، برف راهها را مسدود ساخته مراجعت متعذر می گردد و اگر زمستان در

~~آن ملک درنگ نمایند بهسبب فقدان آذوقه سپاه مستاصل می گردد. ms262 لهذا رأی والد به آن

~~قرار گرفت که سیاهی و رعیت تبت را که از سلوک ابدال کمال نارضامندی دارند. به احسان از

~~او بر گردانیده به خود مایل سازد و فوجی به جهت تسخیر قلعه شکار و بهدست آوردن فرزندان

~~ابدال به آن روی آب نیلاب بفرستد، تا ابدال تن به عجز داده زنهار خواه گردد.

و بهاین فکر صایب میر فخرالدین محمد تفرشی، مدار علیه خود را با فرهاد بیگ بلوچ و

~~قریب چهارهزار سوار و پیاده بر سر قلعه شکار تعیین کرد و خود بهفکر کار ابدال پرداخت و

~~آدم خان، برادر ابدال را با دیگر تبتیان که در سلک ملازمان درگاه انتظام دارند و بعضی

~~زمینداران کشمیر که با اهل آن ولایت آشنا و یاراند، بر سیاهی و رعیت تبت گماشت که آنها

~~را بهسلوک طریق دولت خواهی خلیفهآ زمان ترغیب نموده، به رعایت و عنایت امیدوار سازند و

~~در برابر هریک از آن دو قلعه فوج تعیین نمود که سدباب آمد و شد، مردم و بردن آذوقه نمایند

~~و از مردم آن ملک هرکه می آمد، او را بهاحسان سلوک به جانب خود می آورد.

مجملا میر فخرالدین چون از والد رخصت یافته روانه شد، به کنار آب نیلاب رفت و چون

~~تخته بسیار جمع نموده، کشتی چند ساخت و چون تبتیان سرراه را گرفته دیواری کشیده بودند

~~و جمعی تفنگچیان را به جهت منع عبور لشکر در عقب دیوار نشانیده، میر مذکور دوهزار کس

~~را نیم شبی در کشتیها نشانیده به راهنمایی بعضی مردم آن ملک فرستاد که به طرف پایین آب

~~رفته، هرجا راه یابند از کشتی برآیند، بر سر جمعی که کنار آب را گرفتهاند، راه را از دست

~~ایشان بگیرند.

و آن جماعت ناگهان بر سر نگاهبانان گذر ریختند و آنها متلاشی گشته، بعضی کشته

~~شدند و پاره بهپای فرار جانی بدربردند و میر فخرالدین با سایر لشکریان از آب نیلاب ms263

~~عبور کرده خود را بهپای قلعهآ شکار که بر قلهآ کوه بلندی واقع است، رسانیده و در پای کوه

~~مذکور فرودآمده و به تهیهآ اسباب یورش پرداخت و پسر رشید ابدال که در سن پانزده سالگی

~~بود، با جمع کثیر از سپاهیان آن ملک به حراست قلعه قیام داشت، فوج میر فخرالدین را قلیل

~~متصور نموده. روز دیگر با جمعیتی که همراه او بود، بهقصد محاربه برآمد.

میر فخرالدین چون از این معنی اطلاع یافت، با همراهان قدم جرآت به کوه گذاشته، سرراه

~~مخالفان گرفت و در کمرگاه کوه فیمابین جنگ در پیوست. از جانبین دست جلادت به کشش

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0291.png)

~~و کوشش گشادند. با آن که تبتیان برفراز و لشکر منصور در نشیب بود، از آن جانب مردم

~~بسیاری علف شمشیر شدند و از این طرف فرهاد بیگ بلوچ زخمدار و چندی از نوکران والا

~~جان نثار گشتند.

و مخالفان را پای همت بهلغزش درامد و بهقلعه گریختند و مبارزان سپاه ظفرپناه تا

~~در وازهای که به جانب کردو است، تعاقب نمودند و بیرون دروازه ملچار کرده نشستند و از این

~~دستبرد بهادران و ملچارساختن ایشان رعب و هیبت تمام در دل پسر ابدال راه یافته به نوعی

~~مضطرب شد که مادر خود را با سه برادر خورد و دو همشیره و زن دیگر پدر در قلعه گذاشته

~~از طلا و نقره آنچه توانست بههمراه برداشت و از دروازهای که به طرف کاشغر است، همان

~~شب بیرون رفته به صوب کاشغر شتافت.

صباح آن میر فخرالدین خبر یافته با همراهان بهقلعه داخل شد، اما ضبط اموال نتوانست

~~کرد و لشکریان همه را تاراج کردند و زنان و فرزندان ابدال را بهدست آورده، جمعی را

~~به تعاقب یسر ابدال معین ساخت و آنها بهاو نرسیده، معاودت نمودند و یارهآ طلا و نقره که از

~~غایت اضطراب مزدوران در راه انداخته بودند، آوردند.

و از استماع خبر این فتح موالفان دلبر ms264 و مخالفان بیدل گشته و والد در تسخیر قلعهٔ‌

~~گریوچه و گجناک بیشتر از پیشتر ساعی گشت و جمعی که از مردم تبت را که آمده، والد را

~~دیده، رعایتها یافته بودند و تلاش خدمت و دولتخواهی داشتند. فرمود تا با حارسان قلعهٔ‌

~~گجنای که از کمی آذوقه کمال عسرت (می کشیدند3)، گفت و گو در میان آورده، ایشان را از

~~ابدال بر گردانیدند و با ابدال نیز به واسطه راجهآ کشتوار و شادمان پکهلیوال حرف صلح در میان

~~آورده، او را از خبرداری قلعهآ گجنای غافل ساخت و در روزی که قرار یافته بود، فوجی

~~به سرکردگی آدم خان و محمد زمان خویش خود بر سر قلعهآ گجناک فرستاد و به مجرد رسیدن

~~فوج محمد مراد قلعه را با سایر مردم برامده، قلعه را حوالهٔ‌ اولیای دولت قاهره نمود.

و ابدال که برگشتن مردم اردو و گرفتاری زنان و فرزندانش موجب نومیدی او شده بود.

~~بعد اطلاع بر حقیقت این واقعه قتل خود را به چشم یقین دیده خواستن امان را حصار عافیت

~~خود دانست و بهوسیلهٔ‌ شادمان پکهلیوال زنهار خواسته آمده. والد را دید و روز دیگر والد

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0292.png)

~~با جمعی از ملازمان درگاه و مردم خود، ابدال را برداشته بهدیدن قلعهآ گریوچه رفت و بعد از

~~تماشای آن حصار چرخ آثار و خواندن خطبه بهنام نامی و القاب سامی حضرت ظل الهی

~~به معسکر معاودت نموده، حقیقت فتوحات را به پایهآ سریراعلی عرضداشت نمود.

و میر فخرالدین نیز با لشکری که همراه داشت و زنان و فرزندان و سایر مردم ابدال و

~~قریب دو لک روییه که از اموال او بهدست آمده بود، به والد2 ملحق گشت و از مؤیدات اقبال

~~بیزوال سایهآ ذوالجلال آن که در این سفر اهل و عیال حبیب چک و احمد چک که در زمان

~~صوبهداری اعتقاد خان فسادهای عظیم در کشمیر (کرده) از آن جا گریخته بهتبت رفته بودند.

~~در ms265 این وقت ابدال آنها را به کشمیر فرستاده بود که خللی انداخته، باعث تذبذب لشکر

~~منصور گردید، بهدست والد افتاده مقید گشتند.

و حبیب چک دیگر که در زمان میرزا علی اکبر شاهی فساد عظیمی کرد، پناه بهمردم تبت

~~برده بود، با یکصد کس از فرزندان و خویشان خود زنهار خواسته نزد والد5 آمد و به احتمال

~~آن که برف راه را1 مسدود سازد یا چکانی که بهاشارهآ ابدال به کشمیر رفته بودند، فسادها کنند.

~~والد ابدال را با فرزندان و خویشان او و سایر مفسدان آن بر و بوم و چکان مذکور همراه گرفته

~~به کشمیر معاودت کرد و آن ولایت را به محمد مراد کس ابدال واگذاشت.

و چون حقیقت فتح از عرضداشت والد و نوشته واقعهنویس به مسامع جلال رسید. والد1 را

~~بهارسال (خلعت) وجمدهر مرصع و اضافهآ منصب نواختند.

تتمه از چگونگی راه تبت آن که دو راه متعارف دارد. یکی راه گرچ (که والد10 از آن راه

~~رفت و دیگری راه لار که از برگشت و آن شصت کروه پادشاهست اگرچه بیشتر راه گرچ 11)

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0293.png)

~~بر شوامخ جبال است و کتلهای مصعب و تنگیهای بسیار دارد. چنانچه دو سوار پهلوی هم

~~نتوانند گذشت و اکثر جاها از دشواری راه سواران ییاده شده، اسبان را کشیده می برند، اما یخ و

~~برف و سرما کمتر است و اگر خواهند که زودتر به کشمیر روند از این راه باید رفت و در راه

~~لار بسیار برف و یخ سال تا سال میماند و هرگز برطرف نمیشود و مترددین بر روی آن عبور

~~نمی کنند. یکجا خود کوهی است که زیاده از نیم کروه ارتفاع دارد و از بالا تا پایین یخی در

~~کمال صلابت بسته و آن کوه را چنان فروگرفته که اصلا سنگ و خاک پیدا نیست. آبهای روان

~~بسیار بر روی آن یخ جاری است. راهروان در نهایت صعوبت از آن می گذرند. اگرچه ms266 چهار

~~پنج منزل راه مذکور هموار است، اما در سی کروهی کشمیر کتلی است که هیچ کس از سیاحان

~~جهان بهسختی آن نشان نمیدهد. نشیب و فرازش از روی تخمین زیاده از دو برابر پیر پنجال

~~خواهد بود و به مرتبهآ بلند است که نه در بالا رفتن سواره میتوان رفت و نه در زیر آمدن. این

~~هردو راه آبادانی ندارد. مترددین را در رفتن آذوقه باید همراه برداشت. والد و لشکری که

~~همراه والد2 بود، چنان آذوقه برده بودند3 که از روزی5 که از کشمیر برآمدند تا روزی که باز

~~داخل کشمیر شدند، آدم و حیوان را کفایت کرد.

ولایت تبت مشتمل است بر بیست و یک پرگنه و سی و هفت قلعه و چون تمام آن

~~ولایت کوهستان است و عرصهٔ‌ تنگی دارد، زراعت کم می شود و آنچه میشود، بیشتر جو و

~~گندم است و وقتی که آباد باشد، یک لک روپیه حاصل دارد و جوی آبی دارد که بر یک سوی

~~ریزههای طلا کم عیار از آن بههم میرسد و هرسال قریب به دوهزار توله طلا بدل اجارة آن

~~میشود. اکثر میوههای سردسیری مثل زردآلو و شفتالو و خربزه و انگور در تبت خوب میشود

~~و فواکه آن بسیار به حلاوت میباشد و یک سیب سرخی دارد که درون آن نیز در رنگ بیرون

~~سرخ است و توت و خیار و زردآلو و شفتالو و خربزه و انگور آن جا همه در یک وقت

~~میرسند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0294.png)

وقایع سال یازدهم جلوس همایون موافق هزار و چهل و هفت

~~در اوایل جمادی الثانیه [1 جمادی الثانی 1047 ه21/1 اکتبر 16377 م] که ماه سرسال جلوس همایون

~~است و ابتدای هرسال بر غرهٔ‌ آن گذاشته شده، دو داماد احداد و دو دخترزادهآ او، علائی و

~~زنش، خواهر رشید خان ولد جلاله و چندی دیگر از همراهان عبدالقادر ولد احداد که در

~~صوبهآ کابل گرد فتنه میانگیختند و بعد ms267 از مردن عبدالقادر (مذکور3) سعید خان، صوبهدار آن جا

~~همه را بهدست آورده، روانهٔ‌ درگاه ساخته بود و به بیشگاه حضور رسیدند و حضرت خلافت

~~پناهی انها را مستمال مراحم ساخته پیش رشید خان، یسر عموی احداد که صوبهآ تلنگاه بهاو

~~مفوض است، فرستادند.

~~به یاسا رسیدن کور کریمداد

~~از سوانح این سال بهسیاست رسیدن کور کریمداد2 است. شرح این مقال آن که چون

~~جمع از الوسات نغر به خیال فاسد آن بدنهاد را منتسبان و اعوان و انصار او که به حسن

~~سعی دولت خواهان آواره دشت ادبار گشته، در حدود لوهانی بسر میبردند، طلب داشته

~~در کمین فرصت نشستند تا وقت یافته به تیراه بیایند و بهاتفاق مردم آن جا که در ظاهر

~~اطاعت اولیای دولت قاهره میکردند و ضمنا اندیشه مخالفت داشتند، سر بهشورش

~~بر آوردند.

سعید خخان صوبهدار کابل که بهرسم هرسال قشلاق در پیشاور نموده بود، بر ارادهآ مفسدان

~~اطلاع یافته، قریب پانزدههزار پیادهآ کوهی کماندار را از قبایل افاغنه آن دیار که همه را ایل

~~ساخته بود، جمع نموده. با راجه جگت سنگه و چندی از امرا و منصبدار و دوهزار سوار خود

~~به تادیب معتمدان (تعیین) کرد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0295.png)

اتفاقا قبول از وصول افواج پادشاهی به حوالی نغر بعضی کوهنشینان آن جا از ملاحظه

~~دستانداز بهادران برادر کریمداد (که سابقا به بلخ فرار نموده بود. در این ولا به اغوای نذر

~~محمد خان، والی بلخ خفیه در قبایل نغر درآمده، فساد میکرد و آن جماعت را بر موافقت نذر

~~محمد خان از غیب مینمود، با برادر هزار میر اورکزیی که با کور کریمداد) موافقت داشت،

~~از هم گذرانیدند و بهاین دستآویز سرداران آنها استقبال فوج پادشاهی نموده، در بنگش بالا

~~دیدند و بعد از رسیدن بهنغر جمیع مردم آن جا ملحق گشتند. مگر الوس لکن و دیگر دو قبیله

~~که چون کور کریمداد با دیگر مقهوران در میان آنها میبود، از بسیاری واهمه ms268 بهکوههای

~~صعب و درههای تنگ پناه بردند.

القصه مردم سپاه ظفرپناه پادشاهی غله بسیاری از انبار مفسدان بهتاراج برده و منازل،

~~مساکن آن خانه خرابان را از بیخ و بن کندیدند و به حسب اتفاق در آن کوهستان از بالا برف و

~~باران بر سر ارباب نفاق میبارید و از پایین سیلاب شمشیر آتشفشان پیادههای کوه پیمانههای

~~هستیشان را از پا درمی آورد. آخر کار چارهآ نجات منحصر در سپردن کور کریمداد دیده، او را

~~دستگیر ساختند و با توابع و لواحق حواله دولت خواهان کردند و سپاه ظفرپناه و لشکر منصور

~~به تصرف به پیشاور مراجعت نمود و سعید خان بعد از صدور فرمان کور کریمداد او را بهیاسا

~~رسانید.

و در اواخر شوآل این سال [1047 هلاواسط مارس 1638 م] عرضداشت علی مردان خان

~~مشتمل بر اختیار دولتخواهی و تسلیم قلعهٔ‌ قندهار به اولیای دولت ازنظر انور گذشت و معظم

~~الیه فیل موسوم به مقبول شاهی سرآمد. فیلان عادل خان که در این ولا با ساز طلا و جل

~~مروارید دوز و مادهآ فیل بهرسم پیشکش فرستاده بود، به درگاه رسید.

~~درآمدن قندهار به تصرف اولیای دولت قاهره و آنچه بر آن مرتب گشت

~~پوشیده نماند که مملکت قندهار و زمیندار که از دیرباز بهتصرف اولیای این دولت ابد قرین

~~بود و در عهد جنت مکانی شاه عباس، فرمانروای2 ایران به جهت استخلاص آن خود آمده، بعد از

~~کوشش بسیار متصرف شد، چنانچه به جای خود ایراد یافته و بعد از رحلت آن جمجاه که شاه

~~صفی پسرزادهاش بر تخت سلطنت ایران نشست. چون بهمظنههای اصل و احتیاطهای دور از

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0296.png)

~~کار اکثر عمدههای دولت عباس شاهی را از پا درآورد.

و علی مردان خان ولد گنج علی خان زیک که حکومت قندهار بهاو مفوض بود، درباب

~~خود اندیشناک گشته، سلامت را منحصر در توسل بهاین درگاه دانست و در خفیه مکنون

~~خاطر خود را بهسعید خان، ms269 صوبهدار کابل نوشت و ایما نمود که چون کار بر من تنگ شود و

~~شما را بطلبم، باید که بسرعت تمام خود را (بهسعید خان، صوبهدار کابل) بهقندهار برسانند.

~~تا ملک را (بسپارم2) و خود به استحکام حصار پرداخته، قلعه بر بالای کوهآ لکه که بر حصار

~~قندهار مشرف است، بنا نمود و در عرض چهل روز بهانجام رسانید.

و چون این ماجرا بهسمع شاه صفی رسید، دفع او را با خود مصمم ساخته، رقمی فرستاد

~~و از باعث ساختن قلعهٔ‌ نو استفسار نمود و پسر کلانش را بهحضور طلب داشت. علی مردان

~~خان به مقتضای وقت عمل نموده، پسر خود را بهاردو فرستاد و درباب احداث ارگ توجیهات

~~نوشته، دفع آن وقت نمود و بعد از روانه کردن پسر بههرکه گمان دورنگی داشت، مقتول

~~ساخت و چون نوشتجات قاضی قندهار را که از بغی ورزیدن بهاردو نوشته بود، بهدست آورد.

~~او را به تأدیب تمام سیاست کرد.

و شاه از شنیدن کشته شدن قاضی پرده از روی کار برداشته. سیاوش قللرآقاسی را که

~~به مشهد مقدس فرستاده بود. حکم نمود که بهصوب قندهار شتابد و مشارالیه بعد از رسیدن

~~به قلعهآ بست، چون یقین کرد که علی مردان خان از شاه برگشته، پیشتر رانده در کوشک نخود

~~فروکش کرد و بهحیله و تزویر چندی از قزلباشان را از علی مردان خان روگردان ساخته

~~به جانب خود (کشید) و از این رهگذر تذبذب تمام به حال اهل قلعه راه یافته، علامات نفاق

~~ورو بر تزاید نهاد.

و علی مردان خان بعضی از خویشان معتمد و غلامان جان فشان خود را در ارگ جا داده،

~~یکی از اهل اعتماد را به کابل فرستاده، سفارش کرد که اول حاکم غزنین را که از سرکار واقف

~~ساخته، بعد از آن سعید خان را مطلع گرداند و به درگاه عرضداشت نمود که چون شاه در مقام

~~خرابی من است و لشکر به مستاصل ساختن ms270 من فرستاد و من اختیار دولت خواهی اعلی حضرت

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0297.png)

~~کردهام. یکی از عمدهها را با لشکر جرار تعیین فرمایید تا بر سبیل استعجال آمده، قلعهآ قندهار

~~را متصرف گردد و بهسعید خان نوشت که انتظار حکم نکشیده بزودی روانه گردد و به حاکم

~~غزنین نیز که بهاو قریب بود، بههمین مضمون نوشته فرستاد و احتیاط مرعی داشته بهفتح خان،

~~حاکم ملتان نیز بهاین دستور نوشته استمداد نمود.

و چون سعید خان به موجب نوشتهٔ‌ سابق او حقیقت را به حاکم غزنین و پسر کلان خود که

~~در کابل بهنیابت او در زمستان می بود، نوشته. سفارش نموده بود که بهمجرد طلب علی مردان

~~خان به قندههار بشتابند. حاکم با یکهزار سوار و یسر سعید خان با همین قدر جمعیت از کابل

~~روانهآ قندهار گردیدند. چون حاکم غزنین (بفرستند، یکی از معتمدان علی مردان خان که

~~عرضداشت دیگر او را بهدرگاه می برد و برای سپردن قلعه به حاکم غزنین) مامور بود، قلعه را

~~خالی کرد و بهاو حواله نمود و مشارالیه جمعی به محافظت آن جا گذاشته، متوجهآ قندهار شد و

~~بعد از وصول او به آن دیار علی مردان خان تقویت یافته، او را بهاحترام تمام بهقلعه دراورد، تا

~~اهل قلعه را از تذبذب خاطر برآورد و خطبه به القاب گرامی حضرت شاهنشاهی بلند آوازه

~~گردانید و وجوه دراهم و دنانیر به نقش نام نامی در رواج تازه سکهزد ساخت و چند اشرفی

~~مسکو ک به سکهآ مبارک را با عرضداشت مشتمل بر رسیدن حاکم غزنین بهدرگاه همایون

~~ارسال داشت.

و پسر سعید خان بهقلات که پنج منزلی قندهار است رسیده، قلعه آن جا را که علی مردان

~~خان در سپردن آن نیز به کس خود نوشته بود، به تصرف درآورد و به معتمد خان سپرده بهقندهار

~~آمد و علی مردان خان که از پی هم رسیدن افواج پادشاهی استظهار تمام بههم رسانیده بود، او

~~را نیز ms271 بهاعزاز تمام بهقلعه درآورده، به لوازم ضیافت پرداخت و برج و بارهآ حصار را بهمردم

~~پادشاهی سپرده، تا رسیدن سعید خان که قبل از فرمان با چهار پنج هزار سوار به آن طرف راهی

~~شده بود، منتظر نشست.

مجملا چون عرضداشت اول علی مردان خان ازنظر انور گذشت، بهقلیج خان، صوبهدار

~~ملتان (فرمان) صدور یافت که با لشکر ملتان به تعجیل روانهآ قندهار گردد و حکم شد که

~~حاکم بهکر و حاکم سیوستان نیز از آن جانب خود را به ولایت مذکور برسانند و به سعید خان

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0298.png)

~~منشور بهاین مضمون صادر گردید که اگر به طلب علی مردان خان نرفته باشد، بزودی روان

~~گردد که افواج قاهره به کمک او روان گشتهاند و پادشاهزادهآ شاه شجاع بهادر را با لشکر آراسته،

~~متعاقب خواهم فرستاد و پنج لک روپیه از خزانهٔ‌ کابل با خود ببرد و از آن جمله یک لک

~~روبیه به علی مردان خان بهصیغهٔ‌ انعام بدهد و چون قلیج خان به صوبهداری قندهار مقرر شده،

~~هرگاه به آن جا برسد و خاطر از شر سیاوش و سرانجام مایحتاج قلعه جمع شود. آن ولایت را

~~بهخان مذکور سپرده، علی مردان خان را با توابع و لواحق به کابل بیاورد و از آن جا پسر کلان

~~خود را همراه کرده، روانه درگاه گرداند و خود با لشکر مستعد در کابل منتظر بنشیند و هرگاه

~~قزلباش حرکت کند کمک نماید.

و به علی مردان خان فرمان عنایت عنوان با خلعت خاصه و جیغهٔ‌ مرصع و خنجر مرصع

~~با گل مرصع و علاقهٔ‌ مروارید و شمشیر مصحوب یکی از منصبداران فرستادند.

~~رخصت پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع به کابل

~~در غرهآ ذی قعدهآ این سال [1047 ه/16 مارس 1638 م] بهساعت مختار به پادشاهزادهآ محمد شاه

~~شجاع بهادر خلعت خاصه با چار قب طلادوزی و جیغه مرصع و جمدهر مرصع با پهولکتاره و

~~شمشیر مرصع و یکصد اسب از آن جمله ms272 دو اسب خاصه، یکی با زین مرصع و دیگری با زین

~~میناکار و فیل خاصه با یراق نقره و مادهآ فیل و دو لک روپیه انعام شفقت فرموده، با بیست هزار

~~سوار به کابل مرخص نمودند، تا اگر شاه به قندهار آید به مقابله شتابند و منصب آن عالی مقدار

~~بهاضافهآ یکهزار سوار، دوازدههزاری، هشتهزار سوار قرار یافت. بهساعت مختار پادشاهزادهآ

~~والامقدار را مشمول عواطف ساخته، با امرا و منصبدارانی که در خدمت پادشاهزاده عالم

~~رخصت شدند، نیز درخور پایه و منزلت مراحم به وقوع آمد.

و بعد از چند روز خان دوران بهادر نصرت جنگ که فرمان طلب برای او رفته بودند،

~~به در گاه رسید و مورد نوازشات گشته، با چندی از امرا تعین الخدمت صوبهآ مالوه که همراه او

~~آمده بودندم به خدمت یادشاهزاده جهان معین گردید و نسبت به آنها نیز عنایات واقع شد و نیز

~~امر همایون به نفاذ پیوست که بهادر خان روهیله و مبارز خان و جمعی دیگر نیز از جاگیر خود

~~رفته ملحق شوند و بهوزیر خان، صوبهدار دارالسلطنت لاهور فرمان صادرگشت که به سرانجام

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0299.png)

~~غله پرداخته، از پنجاب غله بسیاری پی هم بفرستند، تا در راه بهلشکر ظفراثر آذوقهآ وافر

~~میرسیده باشد و خود نیز روانهٔ‌ کابل گردد.

اما سعید خان از پیشاور یلغار نموده. در پنج روز به کابل رسیده، با مایحتاج روانه شد و در

~~پانزده کروهی کابل فرستاده. علی مردان خان که دوم عرضداشت او را بهدرگاه میآورد، خان

~~مذکور دیده کتابتی که مشازالیه بهسعید خان نوشته بود، رسانید و دیگر روز، دیگری که علی

~~مردان خان زر مسکوک مصحوبب او به ییشگاه خلافت فرستاده بود، رسید و سعید خان بعد از

~~رسیدن غزنین برای رسیدن مردمی که عقبمانده بودند، چهار روز مقام نموده، بعد از ملحق

~~شدن آنها به استعجال متوجهآ قندهار گردید.

و در حوالی قلات نوشته، پسر او و حاکم غزنین از قندهار ms273 به او رسید که سیاوش با بعضی

~~از حکام خراسان که به کمک او آمدهاند، در شش کروهی قندهار نشسته و اهل قلعه اگرچه در

~~ظاهر با علی مردان خان متفقاند، اما در خفیه بهسیاوش، خان راه ارسال رسایل دارند، او را

~~برآمدن قندهار تحریص مینمایند و نیز مندرج بود که از قلات این طرف بهاحتیاط باید آمد و

~~نوشتهٔ‌ علی مردان خان نیز بههمین مضمون رسید. سعید خان در کوچ و مقام لوازم خبرداری

~~بهجا آورده، چون به حوالی قندهار رسید، علی مردان خان استقبال نموده، فرمان و تبرکات

~~پادشاهی را که حامل آن رفیق طریق خان مذکور بود، گرفته. آمدن سعید خان را فوز عظیم

~~دانست و به تعظیم تمام تلقی نمود.

و از محاسن اتفاقات فرمانی که به سعید خان صادرشده بود و در آن آداب جنگ1

~~با قزلباش و خبر روانه شدن پادشاهزادهآ کامکار و این معنی که اگر سیاوش بشنیدن وصول سپاه

~~ظف یناه از محل اقامت خود بر نگردیده، بهقدم جرأت پیشامد. قلیج خان را در قلعهآ قندهار

~~گذاشته، خود بر سبیل تعجیل به جنگ او برود و از ممر سرانجام آذوقه و خزانه دغدغه به خاطر

~~نرساند که حسبالمدعا سامان و مبلغ بیست لک روپیه با پادشاهزادهآ عالی مقدار و خان دوران

~~بهادر ارسال شده و مقرر شده که از جمله پنج لک روپیه همراه جمعی پیش قلیج خان

~~بفرستند که از راه ملتان ببرد و پنج لک روپیه به بخشی احدیان حواله نمایند که با پانصد احدی

~~بهاو برساند و ده لک روپیه را نزد خود نگاه دارند و بیستهزار سوار خونخوار در خدمت

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0300.png)

~~پادشاهزادهآ والامقدار معین گشتهاند.

بهدست سیاوش که به حوالی قندهار رسیده، برای گرفتن نوشتجات آمده، بر سرراه نشسته

~~بود، افتاد و بر حقیقت مطلع گردید و مضطرب شده، در روز مصحوب مسرعی به خدمت شاه

~~فرستاد و از توزع خاطر او دل اخلاصمندان را جمعیت تمام ms274 بههم رسید.

~~محاربه سعید خان با سیاوش و انهزام قزلباشیه

~~القصه چون سعید خان بعد از رسیدن قندهار سکنه و رعایای آن ملک را در موافقت متردد

~~یافت و یقین کرد، تا سیاوش در حوالی قندهار است. چنانچه باید اطاعت نخواهند کرد، راه

~~رسیدن قلیج خان و حاکم بهکر و حاکم سیوستان ندیده، بهاستصواب علی مردان خان قرار

~~جنگ بهقزلیاشیه داد و یسر خود را با دوهزار سوار به محافظت قلعه معین گردانید و قلیلی از

~~معتمدان علی مردان خان را با خان مشارالیه نیز گذاشته، سایر جمعیت او را که به سههزار سوار

~~میکشید، از روی احتیاط همراه گرفت تا از آن جماعت فسادی در قلعه به ظهور نیاید و

~~با قریب هشتهزار سوار افواج ترتیب داده به عزم جنگ سیاوش که در زمین پر نشیب (و فراز)

~~لشکرگاه ساخته بود، روانه شد و از آن جانب سیاوش نیز صفوف آراسته با پنج شش هزار سوار

~~به قصد کارزار راهی شد و در یک فرسخی قندهار قراولان طرفین با یکدیگر ملاقی شده به جنگ

~~پرداختید.

و در این اثنا افواج هراول و (برانغار3) و جرانغار قزلباش بهاشاره سیاوش جلوریز رسیده،

~~هراول بر سر هراول سیاه ظفریناه آمد و برانغار از جانب راست به طرح جرانغار روبهرو شده بر

~~جرانغار غنیم به مردم علی مردان خان که طرح برانغار لشکر پادشاهی بودند، مقابل گشت و

~~چون فوج هراول این طرف به مقهوران راجپوتیه استحکام داشت، هراول قزلباشیه رخنه در آن

~~نیفکنده برگردیدند. فوجی که برطرف جرانغار تاخته بود، نیز تاب مقاومت نیاورده، رو بهفرار

~~نهاد و چندی که پا قایم کردند، علف تیغ انتقام گشتند و از تاخت قوم6 سوم در مردم علی

~~مردان خان فی الجمله تزلزل بههم رسید و سعید خان بعد از اطلاع با فرزندان و برادران و دیگر

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0301.png)

~~همراهان تاخته، جمعیت قزلیاشیه را متفرق گردانید و چندی مقتول گشته، بقیة السیف به پای

~~اسبان ms275 قبچاق جان به سلامت بردند.

تا آن روی آن ارغنداب که لشکرگاه1 آنها بود، جلو نکشیدند و پستی و بلندی آن زمین

~~ناهموار مانع تعاقب نمودن گردید و سعید خان غنیم منهزم فرصت درنگ نداده. همانروز از

~~آن گذشت و بهافواج قاهره متوجهآ لشکر قزلباشیه گردید و قزلباشان2 احمال و اثقال بهشنیدن

~~این خبر برجا گذاشته رفتند و جمیع اسباب و اشیای آنها مگر توشخانهآ سیاوش که آتش زد و

~~غنیمت لشکر فیروزی اثر گردید و اگرچه دلاوران پاره تعاقب نمودند. اما ظلمت شب مانع

~~گردیده، بر گردبدند و در خیمههای لشکر گاه قزلباشیه که همچنان برپا بود. شب به سربردند و

~~سیاوش شباشب از آب هیرمند3 بی آن که کشتی بهدست آید یا گذر معلوم نماید به سراسیمگی

~~گذشته، جمعی را غریق بحر فنا گردانید.

و [28 ذی قعدة 1047 ه12/4 آوریل 1638 م] سعید خان قرین نصرت به قندهار برگشت و

~~چون کیفیت این فتح بهعرض والا رسید، بندگان اشرف سعید خان را مورد عواطف پادشاهانه

~~ساخته، منصبش را از اصل و اضافهآ شش هزاری ذات و سوار دو اسبه سه اسبه مقرر گردانیدند

~~و بهخطاب بهادری و لقب ظفرجنگ ممتاز اقران ساختند و دیگر هرکه مصدر ترددی گشته

~~بود، بهاضافهآ منصب و دیگر مراحم نوازش یافت.

و چون صفدر خان از حجابت ایران مراجعت نموده بهقندهار رسید. بهسعید خان گفت،

~~شاه صفی برای بهدر رفتن قندهار از تصرف و هزیمت خوردن سیاوش بسیار بهسر وحشت

~~است و می خواهد که جانی خان قورچی باشی را که از او عمدهتری در آن دولت نیست، در

~~این نزدیکی با لشکر عراق بفرستد تا لشکر خراسان نیز همراه آنها شده بر سر قندهار بیایند.

~~سعید خان در آن ملک قرار اقامت داد و این ماجرا را1 مصحوب مستعجلی بهدرگاه عرضداشت

~~نمود و به خدمت پادشاهزادهآ عالم عریضهای فرستاد که در این وقت چنین لایق مینماید که آن

~~والامقدار در کابل ms276 توقف فرموده، لشکر آراسته با توپخانه و فیلهای صفشکن بهاین طرف

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0302.png)

~~روانه نمایند که از آوازه رسیدن این لشکر قزلباشیه ارادهآ پیشامدن از خراسان به خاطر نرسانند.

از اتفاقات حسنه در این ایام سیاوش بر ارادههای سعید خان اطلاع بههم رسانیده. چون

~~یقین کرد که بعد از فرو نشستن طغیان دریای هیرمند لشکر هندوستان دست از گرفتن

~~قلعههای مذکور نخواهد باز داشت و در خود تاب مقاومت ندیده، قلعهآ زمینداور را به حاکم

~~آن حدود سپرده و جماعتی از تفنگچیان را به کمک قلعهدار بست و حاکم فراه را به مدد قلعه دار

~~گرشک معین نموده، خود به فراه رفت.

و علی مردان خان بعد از ورود فرمان و رسیدن قلیج خان به نواحی قندهار به عزیمت کابل

~~با اتباع از قلعه برآمده. بیرون شهر منزل نمود و سعید خان (خانزاد2) خان پسر کلان خود و

~~عوض خان، حاکم غزنین را با دوهزار سوار همراه خان مشارالیه تعیین کرد و قرار داد که

~~عوض خان از مقر برگردد و خانزاد خان تا کابل با علی مردان خان برود و علی مردان خان

~~در کابل پادشاه عالمیان را ملازمت نمود و آن کامکار در اعزاز او بغایت کوشیده، با احترام تمام

~~رخصت درگاه نمودند و بهالتماس سعید خان، بهادر خان و چندی دیگر از امرا و منصبداران

~~با پانصد برقانداز و بخشی احدیان را با پانصد احدی و پانصد بیلدار و سقا و پنج لک روپیه از

~~کابل به قندهار فرستادند.

~~مفتوح گشتن قلعهآ بست و زمینداور و دیگر قلاع ولایت قندهار

~~القصه در این وقت که آب هیرمند رو به کمی گذاشت، چون غلهآ ربیع رسیده بود. سعید خان

~~بهادر ظفرجنگ به خاطر رسانید که تسخیر قلعهآ بست و زمینداور را تا رسیدن کمک موقوف

~~دارد. قزلباشیه غلهها را به قلاع خواهند کشید و بعد از آن هم تردد سپاه ظفرپناه در زمینهای

~~بیزراعت کم علف دشوار خواهد ms277 شد و هم کمی آذوقه قندهار که صرف لشکر شده و

~~سرانجام منحصر درگرفتن این غلات است، موجب اضطرار اهل قلعه گشت. بنابر آن راجه

~~جگت سنگه را با چندی دیگر از امرا و منصبداران و اکثر لشکر کمکی کابل و سایر زمینداران

~~قندهار و جمعی از نوکران خود و جمعیت قلیج خان و احدیان و توپخانه و دیگر اسباب

~~قلعه گیری تعیین نمود و خود با مردمی که مانده بودند، در شهر قندهار متوقف گردیده.

~~حاکم بهکر و حاکم سیوستان را که بعد از فرستادن راجهٔ‌ مذکور بهقندهار رسیده بودند

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0303.png)

~~(از دنبال1) روانه ساخت.

و چون افواج قاهره بعد از رسیدن به گوشک نخود شنیدند که قزلباشان میخواهند که

~~غلهها دروکرده، محال متعلقه قلاع مذکوره را پاک نموده درون قلعه برند. به استصواب یکدیگر

~~پردل خان، عزت خان و شاد خان با چندی از منصبداران و نوکران سعید خان بهادر و احدیان

~~به صوب قلعهآ بست و راجه با یوسف محمد خان و عوض خان و جان نثار خان و سایر لشکر

~~به طرف زمینداور روانه گشتند.

و راجه در اثنای راه قریب یکهزار سوار و دوهزار پیاده خود را با نوکران قلیج خان بر

~~سر ساربان قلعه، پیش از خود بر سبیل استعجال فرستاد و آنها سر شب خود را بهیای قلعه

~~رسانیدند و محافظان حصار شروع در تفنگاندازی کردند و دلاوران همت بر تسخیر قلعه

~~گماشته از آن وقت تا دویهر روز هنگامه جنگ گرم گردانیدند و آخرکار راجیوتیه پیش دویده،

~~اگر چه چندی را به کشتن دادند. اما بهدروازه آتش زده راه درآمدن گشودند و به یکبار مردم

~~پادشاهی به قلعه درآمده، مجموع محصوران را از هم گذرانیدند و یکصد و چهل اسب عراقی

~~با دیگر اشیا بهدست آوردند و راجه با همراهان بعد از فتح به قلعه رسید و چون راجپوتان او

~~کمال تهور به کاربرده، جمعی مقتول و مجروح گشته بودند و ms278 اسب بسیار از آنها بهزخم تفنگ

~~از کار مانده بود و اسب و اسباب را به آن جماعت واگذاشت.

در این اثنا خبر رسید که جماعتی از زمینداور به کمک اهل قلعه رسیدهاند و راجه با رفقا

~~بر آنها تاخت و قزلباشیه چندی را بکشتن داده، رو بهفرار نهادند. در این وقت قلیج خان

~~معتمدی از نوکران خود با سه صد سوار بهحراست قلعهآ کوشک نخود فرستاد و آنها قریب

~~سهصد کس دیگر از الوس آن نواحی را با خود متفق ساخته بر قلعهٔ‌ هیرمند تاختند و

~~به موافقت تقدیر آن را فتح نموده، محافظان را زنده بهدست آوردند و خواستند که مسلسل

~~ساخته به قندهار بفرستند و چون ظاهر شد که سر فساد دارند، [علف تیغ] کردند2.

مجملا راجه جگت سنگه از ساربان قلعه روانهٔ‌ زمینداور گشت و بعد از رسیدن به مقصد

~~دور قلعه را قیل نمود و روز اول جمعی از حصار برآمده، در پناه عمارات حوالی قلعه

~~بهانداختن تفنگ مبادرت نمودند و سیاه ظفریناه تاخته آن جماعت را درون حصار درآوردند و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0304.png)

~~معدودی که یافشردند، بهقتل رسیدند و اهل قلعه دیگر جرأت بیرون آمدن1 نکردند و راجه

~~برگرد قلعه ملچارها قرار داده، در تسخیر قلعه ساعی گشت و متحصنان بهپسیاری اسباب

~~قلعهداری مغرورگشته، بهسر دادن توپ و تفنگ و دولت خواهان شب و روز به کندن نقب و

~~بلند ساختن سرکوب پرداختند.

و چون راجه دانست که بهاین طریق کار به طول می کشد، از طرف ملچار خود برای

~~برآوردن آب جری کند و چون آب از این راه کم برمی آید، قرار داد که از چوب و تخته یل

~~استواری ساخته بر آن کوچهآ سلامت ترتیب دهد و به جرثقیل بر روی خندق کشیده، لشکر را

~~از آب بگذارند تا دیوار قلعه را پرانیده درآیند.

در این وقت قلیج خان که در قندهار خبر نفاق اهل لشکر شنیده، جمعی را به محافظت

~~گذاشته ms279 بسرعت روانه زمینداور گشته بود، به رسیدن2 و از آمدن او کارطلبان استظهار تمام

~~یافتند و اهل قلعه از غلبهآ دولتخواهان مغلوب هراس گشته، روشن سلطان قلعه دار را از سوی

~~عاقبت ترسانیدند و یکی از معتمدان را فرستاده، زنهار خواستند و قلیج خان عهدنامه بر مهر

~~خود و اعیان لشکر ارسال داشت.

و بعد از محاصرهآ بیست روز قلعهدار با همراهان از قلعه برامده، پیش اولیای دولت آمد و

~~روز دیگر قلیج خان با رفقا بهدیدن قلعه رفته. یکی از نوکران عمدهآ خود را با پانصد تفنگچی

~~تیرانداز به محافظت آن جا گذاشت و خاطر از ضبط مداخل و مخارج قلعهآ مذکوره و دیگر قلاع

~~مضافات آن جمع نموده، متوجهآ تسخیر قلعهآ بست گردید.

و بعد از رسیدن بر دور آن حصار استوار ملچارها بهلشکر سابق ولاحق تقسیم نمود.

~~مجملا دلاوران به کندن نقب و پیشبردن سیه (مفید شده3)، لحظه دست از کار نمیداشتند و

~~محصوران در ممانعت و مدافعت دقیقهای فرو نمی گذاشتند و هر نقبی که بهته برج و بیخ دیوار

~~میرسید، پی برده به خاک میانباشتند. اگرچه چند بار برجها و دیوارهایی که ته آن را کنده بودند

~~(غلطیدند)، اما چون بنیاد بر جا بود، راه دخول حسبالمدعا وانشد. مع هذا اهل قلعه

~~بهانداختن سنگ و تفنگ و استعمال آلات آتشبازی مجال یورش نمیدادند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0305.png)

تا آن که آخر کار یک1 نقب از جانب (ملچار قلیج خان و دیگر از طرف ملچار یوسف

~~محمد خان و جان نثار خان بهزیر دیوار رسید و از این دو هم یکی متحصنان یافتند و نقب)

~~ملچار قلیج خان بهباروت انباشته شد و چون آتش زدند، خاطرخواه کار کرد و راه وسیعی

~~بههم رسید و اهل هردو ملچار که به قرار داد اطلاع داشتند و سلاح پوشید مستعد یورش بودند.

~~با آن که از ارگی بیرون حصار و تفنگ و سایر آلات آتشبازی در بارش بود، از این راه ms280 دویدند و

~~خویش محمد یوسف خان نیز با مردم مشارالیه خود را بهجان نثار خان که بهقلعه دویده بود،

~~رسانید و خویش قلیج خان با نوکران خان مذکور و جمعی از مردم پادشاهی پیش از دیگران

~~به قلعه درآمدند3 و به موجب قرار داد مردم دیگر ملچارها علی الخصوص ملچار راجه جگت

~~سنگه به مجرد شنیدن آواز کرنا از راه نردبانهایی که آماده ساخته بودند، به قلعه درآمدند و

~~بسیاری از قزلباشیه که پای (جمعیت) بهجنگ استوار داشته بودند، مقتول گردیدند و از سپاه

~~ظفرپناه نیز یکصد تن به کارآمدند و سهصد کس زخمی گردیدند و بقیه قزلباشیه هزیمت

~~خورده بهارگ گریختند و دولت خواهان قلعه بیرون را با چهارصد اسب عراقی و دیگر غنایم

~~بهدست آوردند.

و محراب خان قلعهدار از تنگی ارگ و کمی آب که بیش از یک چاه نبود، با معدودی از

~~سپاهیان متحصن شد و سپاه ظفرپناه شیر حاجی را که استحکام ارگ منحصر در آن بود، گرد

~~گرفته از اطراف نقبها دوانیدند و اهل قلعه درون شیر حاجی خندق کنده، در آن طرف

~~خندق از تخته و چوب و سبدهای پرخاک دیواری بلند کردند و برای تفنگ انداختن رخنهها

~~گذاشتند تا بعد از پریدن (دیوار) شیر حاجی در پناه آن تردد توانند کرد.

و مردم پادشاهی بعد از چند روز سه نقب را که یکی بهاهتمام راجه و دوم به سرکاری

~~عوض خان و سوم بهسعی خویش قلیج خان اتمام یافته (بود)، بهباروت انباشته شده بود،

~~آتش دادند. بهنقب راجه یک برج با دروازهآ قلعه و به دو نقب دیگر دو برج پرید. بهادران

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0306.png)

~~قلعه گیر سیرها بهسر کشیده و از تفنگ اهل ارگ حسابی نگرفته، خود را به دیوار چوب بست

~~رسانیدند و بعد از درهم شکستن آن چندی از قزلباشیه بهقتل رسیدند و مابقی بهارگ پناه بردند.

و چون دلاوران شروع در کندن بنیاد ارگ نمودند، محراب خان راه خلاصی ms281 مسدود دیده،

~~زنهار خواست و بعد از گرفتن (امان) نامه ارگ را به اولیای دولت قاهره سیرده، با همراهان

~~پیش قلیج خان امد و چون حکم چنین بود که از غنیم هرکس که زنهارجوی گردد، امان داده،

~~در آمدن به درگاه و رفتن بههرجایی که خواهد مختار گردانند. قلیج خان محراب خان را که از

~~غلامان معتمد شاه صفی بود، با رفقا یکروز مهمان داشته و تکلفات نموده. روز دیگر

~~بهموجب خواهش آنها روانهآ عراق ساخت.

قرین این فتح بیقرینه، قلعهآ گرشک نیز مفتوح گشت. مجملی از کیفیت واقعه این که

~~چون در اثنای محاصره قلعهآ بست از تقریر سکنه بهوضوح انجامید که قلعهآ فولاد که از گرشک

~~ده فرسخ و قلعهٔ‌ دلخکآ که از بست دوازده فرسخ واقع شده و مابین هردو قلعه چهار فرسخ

~~راه است، اگرچه از مدت مدید تعلق بهفراه دارد. اما در اوقات سابق از مضافات قندهار بود.

قلیج خان احشام توابع قلاع مذکوره با قریب پانصد خانهدار استمالت نموده، پیش خود

~~طلبید و رعایتها کرد و آنها جمعی از نوکران قلیج خان (را همراه گرفتند و هردو قلعه را از

~~تصرف مردم خاندان2 قلیج خان3)، حاکم فراه که سیاوش (او را2) به کمک قلعهدار گرشک

~~فرستاده بود، برآورده، بهمردم قلیج خان سپردند و چون خبر تسخیر این دو قلعه و امان

~~خواسته برآمدن محراب خان از قلعهآ بست و آوازهآ توجهآ سیاه ظفریناه به تاخت فراه گوش زد

~~قلیج خان گردید، نگاهداشتن قلعهٔ‌ گرشک با وجود فتح زمینداور و بست از حیز قدرت خود

~~بیرون دیده، با قلعهدار آنجا و دیگر همراهان رو بهفرار نهاد و جمعی که از جانب قلیج خان

~~در مالگیر بودند، به قلعهآ گرشک در آمدند.

و تمام ولایت قندهار با شصت قلعه مفتوح گردید و قلیج خان از سرانجام قلعهداری بست

~~و توابع آن جمع خاطر نموده، قلعهٔ‌ بست و گرشک را به یکی از نوکران عمدهآ خود سپرده، ms282

~~پانصد تفنگچی، تیرانداز به محافظت گذاشت و خود با همراهان به قندهار بر گردید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0307.png)

~~مذکور حقیقت ایران

~~آنچه از تقریر واقفان حقیقت ایران استماع افتاده1، لشکر علوفه خوار آن جا سی هزار سوار است.

~~از آن جمله هفت هزار سوار قورچی و سههزار غلام و ده هزار تفنگچی ملازم سرکار شاهاند و

~~باقی نوکر امرا و حاصل کل ایران هفت لک تومان است که دو کرور و چهل لک روپیه می شود

~~و اعتمادالدوله که به اصطلاح آن جا «وزیر» را گویند، سال تمام دو لک روپیه یافت دارد، نصف

~~علوفه و نصف دیگر رسم الوزارت و سپهسالار سه لک مییابد و قورچی باشی پنج لک و بیگلر

~~بیگی خراسان که تنخواه از همه بیشتر است دوازده لک2 اولکهداران و دیگر از این کمتر

~~درخور حال بر اولکه مییابند و مواجب هرکدام از قللراقاسی و تفنگچی اقاسی یک لک روپیه

~~است.

~~فتوحات بنگاله و جنگ آشام

~~فتوحاتی که در ولایت بنگاله در این سال به اقبال بیزوال پادشاه عدومال روی نمود. اجمالا این

~~صورت دارد که چون قاسم خان در ایام حکومت بنگاله چند سردار عمده طایفهآ پایک را که ده

~~دوازدههزار پیاده شمشیر و سپردار داشتند و سابق در کوچ هاجو آن حدود بوده، به جاگیری که

~~حکام بنگاله داده بودند، اوقات می گذرانیدند و زراعت می کردند هرگاه شکار فیل بهمیان

~~میآمد، شرایط خدمت به جای آوردند، برای آن که شکار از قرار واقع نشد به جهانگیرنگر

~~طلبیده، در زندان کرد و سیهزار روپیه جریمه گرفته، خلاص نمود و سنتوش و جی رام که

~~سرداران آن طایفه بودند، با جمعی از همراهان گرفته، پیش زمیندار آشام رفتند و او آنها را

~~مستمال ساخته جا داد.

و چون صوبهداری بنگاله بعد از فوت قاسم خان از پیشگاه خلافت به اسلام خان تفویض

~~یافت. شترجیت، تهانهدار پاندهو که در خفیه با مخالفان موافق بود. بهبلدیو، برادر پریچهت

~~زمیندار ms283 کوچ هاجو که در عهد جنت مکانی از استیلای افواج قاهره گریخته به زمیندار آشام پناهبرده

~~بود. گفته فرستاد که در این وقت حاکم جدید رسیده، اگر ترددی نمایی کاری از پیش میرود

~~و بلدیو مقهور بهاغوای او با جمعی آشامی و کوچی آمده، به جماعتی که فوجدار کوچ هاجو

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0308.png)

~~برای شکار فیل فرستاده بود، به جنگ مبادرت نمود. فوجدار مذکور حقیقت را به اسلام خان

~~نوشته به کمک طلبید.

و خان مشارالیه در سال نهم جلوس اشرف [ژوئن 1636 م] جمعی از منصبداران را قریب

~~یکهزار سوار خود و یکهزار تفنگچی از ملازمان درگاه و نوکران خود و ده غراب و نزدیک

~~دویست کوسه و کشتی با توپچی بسیار و سایر لوازم جنگ فرستاد و شخصی را تعیین نمود1

~~که از روی استعجال به گهورا گهات رفته، کشتی بسیار جمع کند و هرقدر کشتی که مردم لشکر

~~پادشاهی برای سواری و باربرداری در کار داشته باشد، حاضر نگاه دارد.

و چون در ابتدای برسات، این سال بر کوهستان کنار رودهایی که از آن طرف به بنگاله

~~میآید، بارش بسیار شده بود، پیش از رسیدن موسم بارش رودها لبریز گردیده. چنانچه

~~زمینهای اطراف را آب فروگرفته راه تردد مسدود گردانید و نیز از جهت که سرا بالای2 آب

~~میبایست رفت و بردن کشتی کلان که گنجایش اسب و آدم در آن باشد برای تندی آب متعذر

~~بود، سیاه ظفرپناه اسبان را با بنه و بار در گهورا گهات گذاشته بر کشتی ههای سبک راهی شدند

~~و قرار دادند که اسب و اسباب را بعد از کم شدن آب از دنبال بیاورند.

در این ولا محمد صالح کنبو که کوسههای تیزرو بهدست آورده بود، دو روز پیش از

~~همراهان بههاجو رسید و شترجیت، تهانهدار پاندهو بهشیخ عبدالسلام، فوجدار کوچ هاجو

~~اظهار کرد که جاسوسان خبرآوردند که امشب مخالفان بر تهانه من میریزند، جمعی را به کمک

~~همراه من باید ms284 داد تا به محافظت تهانه قیام نمایم. شیخ مذکور محمد صالح مذکور را

~~با همراهان بهاو معین کرد و چون آنها آخر روز راهی شده بودند، همین که پارهآ راه رفته

~~بودند، شام شد.

و شترجیت محیل به کمکیان گفت که تا من خبر از تهانه بگیرم، شما همین جا توقف کنید

~~و تا صباح این جماعت را بهاین فریب معطل داشت، خبر نفرستاد و محمد صالح بعد از روشن

~~شدن صبح، انتظار طلب نکشیده به تهانه آن پرتلبیس روانه گردید و در اثنای راه دید که او

~~با نوارهآ خود میآید و چون سبب دیر کردن استفسار نمود، شترجیت جواب داد که مقهوران

~~به غلبه تهانه را گرفتند و من از ملاحظهٔ‌ این که مبادا بر نواره هم دستاندازی کنند، کشتیها را

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0309.png)

~~گریزانیده آوردهام و آن روز و شب در آن جا بوده. روز دیگر خبرآمدن فوج اسلام خان شنیده

~~بههاجو بر گشتند.

و قرار یافت که شیخ عبدالسلام از هاجو برنیامده و برادر او سهصد سوار و همین قدر پیاده

~~تفنگچی از نوکران اسلام خان که بههاجو رفته بودند، به محافظت تهانههای حوالی هاجو

~~بپردازند و محمد صالح کنبو با سایر مردم پادشاهی و فوج دیگر اسلام خان نواره را گرفته

~~بهسری گهات که بر سرراه آشام است، برود تا مقهوران قدم جرأت پیش نتوانند گذاشت و

~~چون آنها بسیاری از زمینداران بر روی آب روانه گشتند، مقاهیر که از تهانه پاندهو دو کروه

~~پیشامده، دو قلعه ساخته و بهاستحکام آن پرداخته بودند، بهمجرد وصول این جماعت از قلعه

~~برآمده، طرح جنگ انداختند و آخر کار بهادران غالب آمده. غنیم را با وجود بسیاری برداشتند

~~و جمع کثیر را بهقتل رسانیده، هردو قلعه را مسمار نمودند و پنج توپ بهدست آوردند.

و فوج اسلام خان بهصوب سری گهات که مقهوران بعد از شکست در آن جا به قصد

~~جنگ جمعیت نموده بودند، رسیده. هم بر روی ms285 آب و هم در خشکی آتش کارزار مشتعل

~~گردانیدند و بسیاری از خون گرفتگان را علف تیغ انتقام ساختند. از آن جمله یکی سردار ده

~~دوازدههزار سوار آشامی بود که به جهنم پیوست و از لشکر اسلام خان نیز چندی بهدرجهآ

~~شهادت فایز گشتند و جمعی زخم برداشتند و ینج کشتی کلان مقهوران را با چند کوس که

~~کشتی یک چوبه است، به تصرف درآوردند و مخالفان سایر کشتیها را گریزانیده. روز دیگر باز

~~هجوم آوردند و چون جنگ در گرفت و مجاهدان نزدیک سهصد آشامی و سه سردار بر سر

~~سطح آب و فضا کنار بر خاک ادبار غلطانیدند و جمع کثیری را مجروح ساخته، آواره دارالبوار

~~گردانیدند و بقیةالسیف نجات خود را در گریز دانسته، با نواره گریختند و دوازده کشتی کلان

~~و چهل کوس بهدست غازیان افتاد.

و چون از لشکری که به کوچ هاجو رفته بود، نوشتجات رسید که غنیم را زیاده بر

~~چهلهزار نشان میدهند و کمک از آشام پی هم بهمقهوران میرسد. اسلام خان جمعی از

~~کمکیان بنگاله و نوکران خود و بسیاری از زمینداران آن صوبه را جمع ساخته، اراده کرد که

~~خود به دفع مفسدان روانه گردد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0310.png)

اما چون کوچ هاجو از حاکم نشین1 بنگاله دور دست واقع شده، در خالی گذاشتن صوبه

~~مصلحت ندیده. میر زین الدین علی، برادر خود را با چندی از امرا و جمعی از منصبداران و

~~احدیان تعیینات بنگاله و یکهزار و پانصد سوار و چهارهزار پیادهآ تفنگچی و کماندار از

~~نوکران خود به آن صوب فرستاد تا مخالفان را به جزای اعمال رسانند و محمد خان طهرانی،

~~فوجدار سلآهت را نیز طلبیده، همراه سیاه ظفریناه روانه ساخت و مقرر نمود که میر زین الدین علی

~~به صوابدید او که سالها در آن ملک بوده و بر حقیقت کماهی واقف است، عمل مینموده باشد.

و چون شنید که مجموع پایکان و مزارعان با مقهوران متفق ms286 گشته بهلشکر هاجو و سری

~~گهات آذوقه نمیرسانند، غله بسیار بر کشتیها انداخته، شصت و پنج کوسه جنگی پر برقانداز

~~و کماندار همراه نموده، تا اذوقه را با خزانه و سرب و باروت و اسلحه بههاجو برسانند و

~~فوجدار گهورا گهات که فوجدار گهتسله نیز بهاو بود، نوشت که بهاتفاق نوکر عمدهآ اسلام خان

~~که با دویست سوار و سهصد پیاده برای گرفتن پیشکش پیش زمیندار کوچ بهار رفته بود،

~~به تهانه دهوبری رسیده، با زمیندار پاتگانو و دیگر محال که از خویشان پریچهت است و

~~دولت خواه درگاه2 به کمک لشکر هاجو راهی کرد.

و اتفاقا پیش از رسیدن [رسد3)، شیخ عبدالسلام بهسری گهات رفت، تا فوج کلان اسلام

~~خان را که در آن جا اقامت داشت و به واسطهآ آن که آب از بالای قلعه دو سه کروه دور رفته بود.

~~کمک شیخ عبدالسلام به آن فوج و مدد آن شیخ مذکور به سهولت میسر نبود، با خود بههاجو

~~آورده. آنچه مصلحت وقت باشد به عمل آورد.

اگرچه سردار فوج مذکور ابتدا در قبول این معنی ایستادگی کرد، اما آخر به مبالغهآ شیخ

~~مذکور به محمد صالح کنبو و شترجیت مردود و [مجلس بایزید5] زمیندار سرکار فتح آباد و جمعی

~~دیگر را به محافظت نواره گذاشته، همراه شیخ عبدالستلام بههاجو (آمد8).

و چند روز بر این نگذشته بود که مقهوران را با پانصد کشتی پرساز که همراه آورده بودند،

~~از راه تری و خشکی بر نواره پادشاهی شبیخون آوردند و از طرفین نایرهآ جدال اشتعال یافته،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0311.png)

~~تا صبح هنگامهآ جنگ گرم گردانیدند.

در این اثنا، شترجیت که مادهآ این فساد بود با نوارهآ خود برگشت و از دید این حال، طایفهٔ‌

~~دیگر نیز متزلزل گشته برگردیدند. با آن که محمد صالح پسران خود را فرستاده، در باب

~~برگردانیدن او کوشیدند.

آن مقهوران قبول ننموده، راه فرار پیمود و غنیم محمد صالح را با مردم کم دیده ms287 از

~~هر جانب ریخت و محمد صالح بعد از ترددهای مردانه به درجهآ شهادت فایزگشت و زمیندار

~~فتح آباد زنده به دست مخالفان افتاد و پارهای از نوارهآ پادشاهی نیز به دست مقهوران1 درآمد و

~~شترجیت مخذول به جماعتی که در کشتیها آذوقه بهلشکر میبردند و در راه دوچار شده

~~به حیله و تزویر گردانید.

و بلدیو مقهور با مردم آشامی و کوچی بی باکانه از سری گهات و پاندهو به حدود هاجو

~~رونهاد و چنانچه شیوهآ آن طایفه است، در هر منزل قلعه تبنی که از گل و چوب و نی و کاه

~~ساخته و شرفات آن را به تختههای عریض استحکام داده، برای انداختن توپ و تفنگ رخنهها

~~گذاشته و بر دور آن خندق عمیقی کنده و بر روی آن چوبهای ستر نیز که گذشتن از آن بغایت

~~دشوار است، فروبرده پیش میآمد.

و چون بههاجو رسید، اطراف آن را بهنوعی محاصره نمود که از هیچراه بهاهل قلعه آذوقه

~~نمیرسید. ناچار شیخ عبدالسلام و برادرش [شیخ محیالدین] و سردار فوج اسلام خان

~~بیرون امده، مکرر جنگ کردند و مقهوران را عقب نشانیده و چند قلعهآ او را انداخته و

~~جمعی بهقتل آورده بهقلعه درآمدند و چون از کمی آذوقه و نارسیدن کمک و بسیاری غنیم از

~~زندگانی قطع نظر کردند و مقهوران مکرر گفته فرستادند که دست از جنگ (باز3) داشته پیش

~~ما بیاپید و شیخ عبدالسلام و برادر او بهامید حیات با توابع و لواحق از هاجو برآمده، پیش

~~مخاذیل رفتند و آن کم فرصتان عهد و پیمان را بر طاق نسیان گذاشته، آنها را به آشام فرستادند

~~و سردار فوج اسلام خان بر سخن کوتهاندیشان اعتماد ننموده بهجنگ پرداخت و درجهآ

~~شهادت یافت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0312.png)

و میر زین الدین علی، برادر اسلام خان با اللهیار خان و محمد زمان طهرانی و دیگر

~~منصداران که برای تنبیهٔ‌ سرکشان راهی شده بودند1، از کنار دریای برمپتر روانه شده. ms288 اول

~~استیصال پسر پریچهت مقهور را وجه همت گردانید و [10 شعبان 21046 ه/8 ژانویهآ 1637 م]

~~سپاه ظفرپناه از طرف چپ دریای مذکور در برابر کری[باری] آمده، خواستند که جمعی از

~~دلاوران را از آب گذرانیده، بر سر او بفرستند. اما چون آخر روز رسیده بودند، این یورش را

~~بهروز دیگر موقوف داشتند.

در این اثنا، آن مقهور از رسیدن لشکر فیروزی اثر مضطرب شده، چاره کار منحصر در فرار

~~دانست و از بیم گرفتاری بهقلعهآ کری باری درنیامده، به پرگنهآ سولپاری3 که سابق در آن جا

~~می بود، رفت و جنود اسلام بعد از روشن شدن صبح از آب گذشته رئیسان پرگنهآ مذکور را از

~~پایک و رعیت در ربقهآ اطاعت در5 اوردند و قلعه را ویران کرده و جنگل حوالی آن را بریده. بر

~~کوهچهای که میان قلعه بود، قلعچه برای تهانه ساختند و یکی از معتمدان را با چهارصد

~~تفنگچی و پایک به نگاهبانی گذاشته و بهاین روی آب آمدند.

و چون برابر پرگنهآ (مردانگی9) ببرد. یکی از مضافات دکن کول رسیدند و زمیندار آن جا را

~~که او هم بریچهت نام دارد و به ملاحظهٔ‌ این که مبادا در مدد یسر پریچهت که داماد او بود،

~~سعی نماید و به وعده و وعید پیش خود طلبیدند. در این ولا زمیندار پرگنهآ سولپاری2 نیز که از

~~بیم یسر پریچهت به گهورا7 گهات گریخته بود، آمده. برادر اسلام خان را دید و سیاه ظفریناه از

~~آن جا به دهوبری رفته، جماعت را به کمک لشکر هاجو آمده (بودند8) و بعد از شنیدن مزدهآ فتح

~~اولیای دولت در موضع مذکور توقف نموده بودند و شترجیت مقهور نیز با کشتیهای غله

~~و غیرهها بهایشان پیوسته بود، استظهار بخشیدند و ظاهر شد که آن مخذولان بهارادههای فاسد،

~~شب بر کشتی نشسته غایب شده و چون اسلام خان در باب گرفتن او مبالغه نموده بود، آن

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0313.png)

~~بی (دین) را ms289 به کوشش دستگیر ساخته به جهانگیرنگر فرستادند و در آن جا بهزندان مکافات

~~گرفتار گردیده از قید زندگانی خلاصی یافت.

اما مفسدان کوچ و آشام از استماع خبر گرفتاری شیخ عبدالسلام با برادر و همراهان

~~بهدست مخالفان مغرور گشته. یکی از سرداران لشکر خود را با دوازده هزار پیاده و پنجاه کشتی

~~جنگی و کوس بسیار فرستادند، تا در جوگی گپه که این روی آب پناس2 در جایی که آب

~~مذکور به دریای برمیتر ملحق گشته، واقع است و جنگلهای انبوه دارد، راه بر لشکر پادشاهی

~~ببندند. آنها در آنجا قلعهٔ‌ محکمی ساختند و آن طرف برمپتر نیز مقابل آن در موضعی که

~~بههیراپور مشهور است، حصار استواری بنا نمودند و نیز لشکر مقهوران سههزار پیاده

~~به محافظت جوگی گپه گذاشته به هیراپور آمد و با مابقی پیادگان درقلعه درآمده، نواره را در

~~برابر نگاهداشت.

و چون سپاه ظفرپناه با لشکری که سابق در دهوبری بود، متوجهآ پیش گشتند و به کنار

~~دریای خانپور که از گهورا3 گهات گذشته به برمپتر ملحق میشود، رسیده، شروع در گذشتن

~~کردند. بسنتی، زمیندار پایگانو که با سایر زمینداران و پیادهٔ‌ بسیاری برای بریدن جنگل و

~~واکردن راه پیش پیش میرفت، خبر نمودار شدن غنیم رسانید و میر زین الدین علی و

~~اللهیار خان او را با همراهان و سههزار پیادهآ تفنگچی و تیرانداز تعیین نمودند، تا به کوهها و

~~جنگلهای آن حدود درآمده، مقهوران را تنبیه نماید و او بهحملهٔ‌ اول غنیم را منهزم

~~گردانیده، قریب شش هفت کروه تعاقب کرد و سرهای جمعی را که بهقتل رسانیده بود،

~~به لشکر آورد.

روز دیگر دولت خواهان در جوگی گپه فرودآمدند و چون اهل قلعه از شنیدن دستبرد روز

~~گذشته درون باخته بودند، همین که فوج پادشاهی نزدیک رسید، از قلعه برآمده به کوه و جنگل

~~پناه بردند. برادر اسلام خان، معصوم زمیندار و جمعی را با نواره بر سر مخالفان آن روی آب ms290

~~فرستاد و آنها بر سبیل استعجال شتافته، بعضی به جنگ نواره اشتغال نمودند و چندی از

~~کشتیها برآمده بر قلعه تاختند و اهل حصار قلعه را گذاشته به جنگل وکوهها شتافتند5 ولشکر

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0314.png)

~~ظفراثر از آب پناس1 عبور نموده و از آثار اقبال روزافزون خاقانی پسر پریچهت در این وقت

~~به ابتلای مرض صعب به جهنم واصل گردید.

(القصه چون آن روی آب برم پتر به عبور لشکر منصور این روی آب بمردن آن مقهور از

~~خار و خس آشوب مصفا گردید. محمد زمان طهرانی یکهزار سوار و چهارهزار پیاده

~~به صوابدید اولیای دولت قاهره از آب گذشت، تا از زمینداران دکن کول هرکه اختیار

~~دولت خواهی کند مستمال ساخته، بهلشکر ظفراثر بیارد و او در اندک روزی متمردان آن جا را

~~در ربقهآ اطاعت درآورده، پیش میر زینالدین علی2 و اللهیار خان آورد.

بعد از وقوع این مقدمات سپاه نصرت پناه از آنجا روانهآ چندن کوته گشتند و در راه نوشته،

~~أتم نراین، پسر سردابر، زمیندار بدهنگر رسید که بلدیو مقهور با سی هزار کوچی و آشامی

~~بهبدهنگر آمده و من بهقدر قدرت بزود نموده، چون تاب مقاومت او در خود ندیدم از آب

~~پناس گذشته به گهورا3 گهات روانه شدم، تا بسرعت خود را برسانم. میر زینالدین علی [و]

~~محمد زمان طهرانی و جمعی دیگر را با فوجی از سوار و پیاده تفنگچی و کماندار دفع آن

~~مخاذیل فرستاده، خود در چندن کوته توقف نمود. در این اثنا، آتم نراین رسید و از این جهت

~~که چون بر مداخل و مخارج آن سرزمین خوب واقف بود بههمراهی فوج مذکور معین گردید.

بالجمله سیاه ظفریناه به کنار آب یوماره رسیده، قلعه را که مخالفان برکنار آب مذکور

~~ساخته بودند، مفتوح گردانید و از آن جا به بدهنگر که گمان بودن بلدیو در آن جا داشتند، آمده.

~~چون خبر یافتند که آن مخذول از شنیدن توجهآ لشکر پادشاهی با ms291 وجود قلعههای استوار که

~~بدهنگر ساخته بود، در جونهری [؟] که زمینداری آن نیز به سردابر متعلق بود، رفته. در دامن

~~کوه آن که جنگ های انبوه دارد و قلعهها ساخته نشسته است. رو به جنگلی که آن مفسد را در

~~آن نشان میدادند گذاشتند و در بشنیور که زمینش ارتفاعی داشت و نزدیک به آن جنگل بود،

~~برای گذرانیدن موسم برسات قرار اقامت دادند.

و چون بلدیو وخیم العاقبت یقین کرد که لشکر پادشاهی دست از او باز نخواهد داشت،

~~مصلحت کار خود در این دید که وقت طغیان آب که راه آمده شد مردم و رسیدن غله مسدود

~~می گردد و آنچه از تردد و تلاش مقدور باشد و بهاین ارادهآ فاسد از جنگل برآمده. قدم جرأت

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0315.png)

~~ییش گذاشت و جمعیت او بعد از رسیدن کمکی که زمیندار آشام از سری گهات و باندهو

~~فرستاده بود، به چهلهزار کشید. و آن مقهور چند سردار را با جمعی کثیر روانه گردانید تا

~~برکنار آبی به یک و نیم کروهی بشن پور واقع است و به کالا پانی شهرت دارد، قلعههای محکم

~~ساختهم نشسند و خود با سایر سوار و پاده، پک کروه در زمین پست و بلند برکنار آب عمیقی

~~و جنگل صعبی قلاع ساخته، رحل اقامت انداخت.

القصه لشکر فرستاده، او در تاریکی از شب از آب گذشتند و محاذی قلعههای پادشاهی،

~~قلعهآ چند ساخته نشستند و فی الجمله کار بر سیاه ظفریناه دشوار گردید. بعد از چندی زمیندار

~~آشام پیوسته. بلدیو داماد خود را بهقریب بیستهزار آشامی به کمک فرستاد و بلدیو مردود

~~جمعی را فرستاده راه چندن کوته مسدود گردانید.

و چون برسات به آخر رسید، لشکر ظفراثری که در چندن کوته بود، متوجهآ بشن پور گردید

~~و بلدیو با رفقای خود بهقصد آن که اگر در این فرصت کاری از پیش نرود و بعد از پی هم

~~رسیدن کمک لشکر پادشاهی مهم بهدشواری خواهد ms292 کشید. جمعی را این طرف کالا پانی

~~بودند، اغوا نمود، تا از قلعهها برآمده، بر قلاع لشکر پادشاهی شبیخون آوردند و مقهوران بعد

~~از کوشش بسیار دو قلعه را که هنوز چنانچه باید استحکام نیافته بود، متصرف گشتند و

~~سحرگاه محمد زمان طهرانی و رفقای او از این واقعه خبر یافته به استیصال گمراهان کمر بستند

~~و جمعی را به محافظت قلاع خود گذاشتند و بر سر قلعههای مخالفان رفتند و از در و دیوار

~~حصاری که نزدیکتر بود، خود را اندرون انداخته، بسیاری از اهل قلعه را بهتیغ آبدار آوارهآ

~~دارالبوار ساختند و چون قلاع مقاهیر بههم پیوسته بود، بقیةالسیف به اضطراب نیافته به قلعهآ

~~دیگر گر بختند و مجاهدان دست از تعاقب برنداشته همراه آنها درآمدند و بسیاری را به جهنم

~~فرستادند). و مقهوران در این جا هم ثبات نورزیده بهقلعهآ سوم درآمدند. همچنین غازیان اسلام

~~آن خون گرفتگان را از قلعه به قلعه دوانیده، جمعی کثیر را از هم گذرانیدند.

چنانچه در عرض دویهر، پانزده قلعه را گرفتند و زیاده بر چهارهزار آشامی را علف تیغ

~~خون آشام گردانیدند و سوای این بسیاری بهزخمهای منکر در میان جنگلها و کنار کوهها بر

~~خاک مذلت افتاده، جان به مالکان دوزخ سپردند. مجملأ در این دار و گیر چندی از معتبران

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0316.png)

~~لشکر غنیم که هرکدام1 پنج ششهزار سوار بود، بهقتل رسیدند و سه سردار نامی اسیر گشتند و

~~توپ و تفنگ و دیگر اسلحهٔ‌ بسیار به تصرف دولتخواهان درآمد و مخالفان مغلوب هراس

~~گشته، سایر قلاع این روی آب2 را سوختند و خود بهپای فرار به بلدیو(پور) رسانیدند.

و اولیای دولت قاهره فسخ عزیمت بشنپور نموده بهجانب غنیم روان گشتند و چون

~~نزدیک رسیدند، لشکر را توزک کرده، سه فوج از سوار و پیاده بهراه خشکی فرستادند و مقرر

~~نمودند که نواره از طرف آب آمده، راه مقهوران مسدود سازد و هریکی از این سه فوج از ms293

~~راهی که رفته بود، بر قلاع غنیم که بهدستور قلعههای این طرف کالا پانی متصل به یکدیگر

~~ساخته بودند، یورش نمود و مخاذیل بهغرور استواری قلاع و بسیاری جمعیت پای ثبات

~~افشرده، هنگامهآ کارزار گرم گردانیدند و در اثنای آن که به مساعی مجاهدان کار بر اعدا تنگ

~~شده بود. از لشکر منصور بعضی از جانب جنگل و جمعی از دیگر جوانب بهوقت بهقلعه

~~درآمده. نگاهبانان را به تیغ بی دریغ از هم گذرانیدند و جمعی کثیری از آشامیان بهقتل رسیده.

~~مابقی از استیلای واهمه سلاح افکنده، خود را از دیوار قلعه بهزیر انداختند و به جانب جنگلها

~~و دیگر جوانب که مقر آنها بود رونآهادند.

و چون اطراف را سپاه ظفرپناه قیل نموده بودند، بههر طرفی که سراسیمه رفتند، کشته

~~شدند و اکثری از صولت شمشیر آبدار خود را بهدریا انداخته غریق بحر فنا گشتند و

~~داماد زمیندار آشام با جمعی اگرچه زنده بهدست افتاد، مجاهدان دین که بهجان تشنهآ خون

~~ایشان بودند، به قدر آب خوردنی بلکه دمی فرصت نداده، آنها را نیز از سرچشمهآ تیغ انتقام

~~سیراب گردانیدند و تا آخر روز به غزا و جهاد اشتغال ورزیده، از بیدینان هر که را مییافتند

~~بهقتل میرسانیدند. بالجمله مقهوران از این دستبردهای متواتر خوفناک گشته، از هرجا که

~~بودند، گریخته. همه را بهسری گهات و پاندهو که زمیندار اشام و بنه و بار و نوارهآ ایشان آن جا

~~بود، شتافتند و بلدیو که انسان (نه) بل دیو بود، بیدرنگ بهسمت درنگ رفت و بعد از این

~~فتح نمایان سپاه ظفرپناه از تأدیب بلدیو، تنبیهٔ‌ آشامیان را اهم دانسته بهصوب هاجو راهی

~~گردیدند

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0317.png)

و بههاجو رسیده برای آوردن نواره از چندن کوته و فوجی که در بشنپور بود، توقف

~~نمودند و بعد از ملحق شدن آنها فتح سری گهات و پاندهو را پیشنهاد همت ساختند و چون

~~[24 رجب 1047 ه12/1 دسامبر 1637 م] به حوالی اکیه ms294 پهاری نزول نمودند. روز دیگر به امداد

~~برادر اسلام خان لشکر (و فوج2) منصور را سه فوج قرار داده بر قلهآ کوه فرستاد، تا به سرکوب

~~قلعه برآمده بهانداختن تیر و تفنگ مخالفان را مغلوب گردانند و جمعی را از نشیب کوه

~~محاذی قلاعی که بر سرراه بود، روانه نمود و خود به اللهیار خان و محمد زمان طهرانی و

~~جمعی دیگر از دنبال راهی شد.

و چون فوج نزدیک پیش مقهوران بهانداختن توپ و تفنگ مبادرت نمودند و به حراست

~~ایزدی هر سه فوج بی گزند بر بالای کوه برآمده. سرکوب را بهدست آوردند و در این وقت

~~نواره یادشاهی رسیده، بر کشتیهای مقهوران که سرراه بر لشکر ظفراثر گرفته بودند، هنگامه

~~جنگ گرم گردانیدند و جمعی کثیر از کفره به تیر و تفنگ آوارهآ جهنم گشتند و نوارهآ آشامیان

~~متفرق گردید.

و دولت خواهان بعد از فتح قلاع با جمعی دیگر خود را به قلعههای سری گهات رسانیده،

~~بر تسخیر آن همت گماشتند. اللهیار خان و محمد زمان طهرانی نیز به کمک سیاهه ظفریناه از

~~عقب راهی گشتند و قلعه گشایان از چهار جانب قلعه را در میان گرفته، قلعه را3 به کوششهای

~~مردانه مفتوح گردانیدند و خون آشامی بسیار بر زمین ریخته و از مخالفان جمع کثیری را

~~علف تیغ انتقام ساخته، بقیة السیف را به گریز انداختند.

و اهل نواره با مجموع کشتیها و غراب و کوسه بهصوب پاندهو شتافته، با مقهوران آن

~~روی آب که بهاعتماد استواری قلعهٔ‌ پاندهو و بسیاری سفاین قدم ادبار فشرده بودند، نایرهٔ‌

~~جنگ ملتهب گردانیدند و به تأیید ربانی غالب آمده، اشرار نابکار را سرگشته بادیهآ فرار ساختند.

~~در اثنای این جنگ، معصوم زمیندار بهتعجیل تمام کشتیهای خود را برده، راه برامدن

~~کشتیهای آشامیان را بست و مخالفان بعضی از بیم تیغ جانستان مجاهدان اسلام خود را به دریا

~~انداخته به گرداب نیستی فرو رفتند و جمیع سفاین را به ms295 کنار رسانیده بهتک پا جان به سلامت

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0318.png)

~~بدربردند و قریب پانصد کشتی و سهصد توپ به تصرف دولتخواهان درآمد.

مجملا از این فتوحات متواتره کل زمینداران و متمردان آن نواحی عبرت گرفته مطیع و

~~فرمانبردار گشتند و از آشامیان در آن نزدیکی اثری ظاهر نشد.

و اولیای دولت قاهره مجموع محال و مواضع کوچ هاجو را بهدستور سابق بهضبط

~~درآورده. بهعزم گرفتن کجلی که یک طرف آن مشرف بر دریای برم پتر است و سه طرف به کوه

~~اتصال دارد و آب عظیمی از میانش گذشته بهدریای مذکور ملحق میگردد و چون که دهنه1

~~ولایت آشام است، آشامی بسیار با سردار عمده در آن جا میبود، راهی گشته. جمعی از سوار و

~~پیاده را به گوشمال بلدیو مفسد از روی تعجیل به درنگ روانه نمودند و چون سپاه ظفرپناه برابر

~~کجلی رسیدند. اول کشتیها را به تنبیه نگاهبانان آنجا به آن طرف آب فرستادند و مردم نواره

~~بهاندک ترددی مخاذیل را2 شکست دادند و بعد از آن خود از دریا گذشته، قلاع مقهوران را که

~~در عهد قدیم بنا یافته، خراب گردانیدند.

و از دو طرف آب کخلی دو قلعهٔ‌ محکم ساخته، یکهزار سوار و سههزار پیادهآ تفنگچی

~~و سههزار پایک و چندی از زمینداران را بهمحافظت گذاشتند و قریب سه ماه برای بندوبست

~~آن حدود و مطیع ساختن متمردان توقف نموده، از آنجا به گوهته5 که میان سری گهات و

~~کجلی بر زمین مرتفعی واقع است و در ازمنهٔ‌ ماضیه شهری بود، بغایت معمور آمده، برای

~~گذرانیدن موسم برسات رحل اقامت انداختند.

حقیقت فوجی که بر سر بلدیو رفته، این که چون به درنگ رسید، آن اجل رسیده به شعاب

~~جبال و درههای تنگ پناه برده و از ملاحظهآ تعاقب دلاوران از راه دامن کوه گریخته به سنکری

~~از مضافات آشام درآمد و در اندک وقتی با پسر بهبیماریهای صعب واصل جهنم گردید و

~~اولیای دولت (قاهره) ms296 بعد از فرار او خاطر از نظم و نسق درنگ و توابع آن جمع نموده

~~بهاستقبال7 دیگر مفسدان پرداختند و دیگر زمینداران آنجا نیز بهربقهآ اطاعت درآوردند و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0319.png)

~~با چندی از سرداران آنها به گوهته1 برآمده به لشکر منصور پیوستند.

و چون این حقایق از عرایض اسلام (خان2) و منهیان صوبهٔ‌ بنگاله به مسامع جلال رسید،

~~خان مشارالیه و چندی که در این مهم مصدر ترددات گشته بودند، بهاضافهآ مناصب سرفراز

~~گشتند و از آن جمله میر زینالدین علی، برادر اسلام خان به خطاب سیادت خان نامور گردید.

~~نوروز جهان افروز

~~نوروز این سال فرخ فال چهارم ذی القعده هزار و چهل و هفت [1047 ه/19 مارس 1638 م]

~~واقع شد و در این جشن از اصل و اضافهآ منصب پادشاهزادهآ بزرگ مرتبه پانزدههزاری و ده هزار

~~سوار و منصب پادشاهزادهٔ‌ محمد اورنگزیب بهادر دوازدههزاری هشتهزار سوار مقرر گشت

~~و افضل خان، وزیر دیوان اعلی بهاضافهآ یکهزاری به منصب هفتهزاری بلندپایگی یافت و

~~علی مردان خان که قندهار را بهاولیای دولت سپرده بود، به تجویز منصب پنج هزاری و ارسال

~~علم ونقاره و فرمان مشتمل بر عنایات مذکوره مورد مراحم گردید.

از روز اول تحویل آفتاب برج حمل تا روز شرف [19 فروردین 1017 هش 67 آوریل

~~1638 م2 آنچه از پیشکش پادشاهزادهآ کامکار3 و امرای نامدار به قبول موصول گشت، ده لک

~~روپیه بهقیمت رسید.

در این تاریخ ظفر خان، صوبهدار کشمیر، والد راقم این ملخص که بعد از فتح ولایت تبت

~~برحسب امر مطاع با ابدال زمیندار آن ملک روانهآ درگاه شده بود، به ملازمت فایزگشت و ابدال

~~مذکور را دست و گردن بسته بهنظر انور در آورد.

~~رسیدن یادگار بیگ ایلچی ایران به درگاه سدره اشتباه

~~یادگار بیگ که شاه صفی او را با نامه مشتمل بر اخبار و حقایق ایران و کیفیت تسخیر قلعهٔ‌

~~ایروان، قبل از درآمدن قندهار بهتصرف اولیای دولت قاهره بهایلچی ms297 گیری فرستاده بود،

~~به پیشگاه حضور رسیده. نامهآ شاهی را با دوازده اسب و سه تفنگ کلان از بابت غنیمت ایروان

~~ازنظر گذرانید و به شفقت خلعت و تاج قزلباشی و جیغهآ مرصع رعایت یافت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0320.png)

و نیز در اینروز پیشکش یلنگتوش پیش اتالیق نذر محمد خان از اسب و اسباب

~~مخصوصه آن دیار که دههزار روپیه قیمت شد، بمنظر اشرف درآورد و به کس یلنگتوش که

~~پیشکش آورده بود، سههزار روپیه انعام عنایت فرموده، بیستهزار روپیه برای یلنگتوش حواله

~~نمودند که ببرد.

در اواخر این ماه [ذی قعده 1047 هلاواسط آوریل 1638 م] نوکران علی مردان خان

~~با عرضداشت او و زر مسکوکی که مصحوب آنها به درگاه ارسال داشته بود، بهشرف کورنش

~~فایز گشتند و بهانعام نقد و جنس کامیاب گردیدند.

و غرة ذی الحجهٔ‌ این سال [1047 ه/15 آوریل 1638 م] بهیادگار بیگ، ایلچی ایران

~~سیهزار روپیه شفقت شد و روز عیدقربان مشارالیه بیست و دو اسب عراقی و دو اشتر با پارهآ

~~نفایس عراق پیشکش نمود و بهعنایت خان خنجر مرصع که چهارهزار روپیه قیمت داشت،

~~نوازش یافت و ملا عبدالغفور، ایلچی نذر محمد خان احراز ملازمت نموده، نامه خان را

~~گذرانید و بهعنایت خلعت فاخره و پنج هزار روپیه انعام مورد شفقت گشت.

و در اواخر این ماه [ذی الحجهآ 1047 ه/14 مهآ 1638 م2] به یادگار بیگ ایلچی پنجاههزار

~~روپیه و بههمراهان او دههزار روپیه لطف (نمود).

و در محرم این سال موافق هزار و چهل و هشت [1048 هامه - ژوئن 1638 م] چهار فیل

~~پیشکش راو چاندا، زمیندار گوندوانه ازنظر گذشت و یادگار بیگ ایلچی (چند اسب و شتر

~~پیشکش کرد و مشارالیه سیهزار روپیه و به برادرش چهارهزار روپیه عنایت شد.

و ملا عبدالغفور، ایلچی2) بلخ چند اسب و شتر و دیگر اشیا پیشکش نمود و بهانعام

~~بیست هزار روپیه کامیاب گردید و به میر شکاران نذر محمد خان که چرغهای ms298 کلنک و آهو

~~گیرآورده بودند، چهارهزار روپیه انعام شد.

در اواسط صفر این سال [1048 ه/اواخر ژوئن 1638 م]) بهیادگار بیگ مذکور خلعت و

~~یک مهر چهارصد توله و یک روپیه بهوزن مذکور و به محمد ناصر، حاجب قطبالملک که

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0321.png)

~~با پیشکش او به درگاه آمده بود، هشتهزار روپیه شفقت فرمودند1.

و در اوایل ربیع الاول این سال [1048 هااواسط ژوئیهآ 1638 م] باز به یادگار بیگ ایلچی

~~(کمر مرصع که پنج هزار روپیه قیمت داشت و چهل هزار روپیه انعام کردند و در غرهآ ربیع الاخر

~~1048 ه/12 اوت 1638 م) فیل به مشارالیه بخشش پافت و بعد از چند روز باز به ایلچی)

~~مذکور از امتعهآ هندوستان از قسم مندیل و غیره که دههزار روپیه قیمت داشت و به ایلچی بلخ

~~پنج هزار روپیه شفقت شد.

یازدهم ربیع الثانی این سال [1048 ه/22 اوت 1638 م] جشن وزن قمری انتهای سال

~~چهل و هشم از سنین حیات فائزالبرکات، آوازه بهایوان کیوان رسانید و وزن ذات اشرف به طلا

~~و دیگر اشیا به تقدیم رسید. در این بزم عشرت پیرای منصب هر کدام از یادشامزادهآ محمد شاه

~~شجاع بهادر و پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر از اصل و اضافه دوازدههزاری، نههزار سوار

~~مقرر گردید و یادگار بیگ را خلعت فاخره و شمشیر یراق مرصع، سیهزار روپیه لطف نمودند

~~و رخصت معاودت ایران دادند.

~~فتح ولایت بکلانه

~~و از سوانح اقبال این سال فتح ولایت بگلانه است که به حسن سعی پادشاهزادهآ محمد اورنگ زیب

~~بهادر جلوه ظهور نمود.

تبیین این مقال و صورت (این) اجمال آن که، چون به آن نصرتنصیب [8 شعبان

~~1048 ه265 دسامبر 1637 م] وقت رخصت" به دولت آباد حکم شده بود که به دکن رسیده،

~~سیاه ظفرپناه را به تسخیر ولایت مذکور و مضافات آن بفرستند، پادشاهزادهآ عالم در ابتدای این

~~سال سههزار سوار و دوهزار پیادهٔ‌ تفنگچی از مردم پادشاهی بهسرکردگی مالوجی ms299 دکنی و

~~دوهزار سوار ملازم خود بهسرداری محمد طاهر که از نوکران معتمدان عالی مقدار است، بهآن

~~صوب تعیین نمودند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0322.png)

و سرداران لشکر منصور، سرانجام آذوقه نموده روانه شدند و به ضبط راهها پرداخته به پای

~~قلعهآ مولهیر که بر کوه بنا یافته رسیدند و سه فوج ترتیب داده، از سه طرف قلعهآ باری که در

~~کمر آن کوه واقع است و خانهآ بهرهجی زمیندار بگلانه و متعلقان او در آن جا بود، یورش نموده

~~جمع کثیری از آن گمراهان را خصوصا خون گرفتههایی که بر دروازهآ قلعه جمع شده بودند، بر

~~خجاکی هلای انداخته، قلعه را گرفتند و از لشکر اسلام نیز چندی به درجهٔ‌ شهادت فایزگشتند و

~~جمعی گلگونه زخم برداشتند و بهرجی با قریب پانصد ششصد کس از اشرار سراسیمهوار

~~به قلعهآ مولهیر درآمده، متحصن شدند و از قلعهٔ‌ باری غنیمت بسیار بهدست مجاهدان دین افتاد.

و دولتخواهان بعد از فتح قلعهٔ‌ مذکور بهفتح قلعهٔ‌ مولهیر که با وجود نهایت ارتفاع و

~~استحکام یر از اسباب قلعهداری بود، بههمت گماشتند و ملچارها مقرر نموده به محاصره

~~پرداختند و هرچند اهل قلعه بهانداختن توپ و تفنگ در مدافعه کوشیدند، روز به روز ملچارها

~~را پیشبرده بهسد ابواب رسیدن رسد محصوران (را1) در شبکه اضطراب انداختند و بهرجی

~~مضطر شد.

[10 شوآل 1048 ه/24 فوریهٔ‌ 1638 م] مادر خود را با وکیل خود و مقالید هشت قلعهآ

~~دیگر از جمله نه قلعه که در ملک بگلانه است و یکی از آن مفتوح اولیای دولت شده بود،

~~چنانچه مذکور شد به خدمت یادشاهزادهآ عالمیان فرستاده. التماس نمود که اگر پرگنهآ سلطان پور

~~که در جوار ولایت بگلانه است، بهمن عنایت شود، توابع و لواحق را با بنه و بار در آن جا

~~گذاشته عازم ملازمت می گردیم و آن کامکار ملتمس او را به درگاه عرضداشت کردند و مادر او

~~را نوازش فرموده، رخصت معاودت ارزانی داشتند.

و ms300 چون بهرجی مذکور اکثر اوقات پیشکش به درگاه میفرستاد، طریقهآ فرمانبرداری مسلوک

~~داشته، وقت کار به طلب صوبهدار دکن حاضر می شد، حضرت شاهنشاهی التماس او را درجهآ

~~قبول بخشیده، سلطان پور را برای توطن بهاو عنایت نمودند و به تفویض منصب سههزاری نیز

~~کامیاب امید گردانیدند و مشارالیه بعد از رسیدن فرمان عاطفت از قلعه برامده. مالوجی و

~~محمد طاهر را دید و قلعه را به تصرف آنها داده به خدمت پادشاهزادهآ والاقدر3 آمد و مورد

~~اقسام نوازش گردید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0323.png)

در این فتح یکصد و بیست توپ خورد و کلان از قلاع مذکوره به تصرف اولیای دولت

~~درامد. جمع ولایت بگلانه در این ولا که ضمیمهآ ممالک محروسه گشته، موافق دوازده ماهه

~~چهار لک روپیه است.

~~نهضت رایات از دارالخلافه به دارالسلطنت1

~~چون از تاریخ معاودت موکب منصور از دارالسلطنت لاهور، چهار سال گذشته بود، در این ولا

~~نهضت به آن صوب مقرر شد و رایات جهانگشا [16 ربیع الثانی 1048 ه27/2 اوت 1638 م] در

~~ساعت مختار از دارالخلافه متوجهآ پنجاب گشت و متاع یک لک روپیه از جمله پنج لک که در

~~حین جلوس همایون، نذر حرمین شریفین فرموده بودند، مصحوب معتمدی برای محتاجان آن

~~اماکنه مشرفه ارسال یافت.

و در اواسط جمادی الاول این سال [1048 هااواسط سپتامبر 1638 م] موکب اقبال برساحت

~~دارالملک دهلی سایهآ وصول انداخت و از آنجا متوجهآ شکارگاه پالم گشت و بعد از نزول در

~~پالم برای صید و نخجیر سه مقام شد و حضرت ظل الهی بهنشاط شکار اشتغال نموده، آهوی

~~بسیار بهبندوق زدند. از آن جمله پنجاه و دو آهو که هرگز در یکروز این قدر شکار نشده بود،

~~به تفنگ صید خاصه گردید. در این سال مبلغ نوزده لک روپیه از نقد و جنس به پادشاهزادهآ

~~والاتبار و امرای نامدار و ایلچیان هر شهر و دیار و دیگر مردم انعام شد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0324.png)

وقایع سال دوازدهم جلوس ms301 همایون موافق هزار و چهل و هشت

~~در اواسط ماه اوتل [جمادی الثانی] این سال [1048 ه/اواخر اکتبر 1638 م] دولتخانهآ باغ سهرند

~~به نزول همایون بیتالشرف گردید. ملا عبدالغفور ایلچی بلخ به شفقت خلعت و اسب و

~~پنج هزار روپیه انعام کاماب گشته، رخصت انصراف یافت و صفدر خان که به ایلچی گری ایران

~~رفته بود، به پیشگاه حضور رسیده، یکهزار مهر نذر و نه اسب عراقی که بر سبیل تعجیل از

~~لاهور با خود همراه آورده بود، پیشکش گذرانیده.

از سوانح عظیمهٔ‌ این سال (متوسل1) شدن مانگت رای، برادر زمیندار مگ2 است، به اسلام

~~خان، صوبهدار بنگاله و آنچه بر آن مترتب گشت. کیفیت واقعه آن که چون زمیندار مگ3 مرد و

~~پسرش جانشین گردید. یکی از نوکران زمیندار مذکور با زن بی ناموسش ساخته، صاحبزادهٔ‌

~~خود را از میان برداشت و خود به جای او نشست و از جهت این که آن نمکحرام مصدر این

~~چنین بی باکیها گردیده بود، از مانگت رای برادر حقیقی صاحب خود که به استقلال حکومت

~~چاتگام3 داشت، بهمضمون: «آلخائن خائف» توهم تمام بهخاطر رسانیده، جمعی را فرستاد تا

~~به مکر و تلبیس او را بهدست آورده، دفع نمایند و آنها به چاتگام رسیده. مانگت رای را

~~بهافسانه و افسون از آن جا برآوردند و او آخر کار بعد از رفتن چند به اعلام یکی از آن

~~بداندیشان بر راز نهانی وقوف بههم رسانید و اکثر آن جماعت را از خود ساخته، هرکه تن در

~~موافقت نداده، بار سر از دوشش برداشت.

و [مانگت رای] بهاتفاق آن مردم و جمعی از مکان و فرنگیان به چاتگام برگشت و دم از

~~جانشینی برادرزاده یک عمده را که نوارهآ جاتگام و دیگر مهام آنجا به قبضهآ اختیار او بود

~~با خود متفق ساخت و از مردم آن ملک جمعی که از روی غیرت و جمعیت بر پا آن متغلب

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0325.png)

~~صاحب کش سر ms302 فرو نمی آوردند و از اطراف آمده، پیش مانگت رای مجتمع گشتند.

و او نوارهآ چاتگام را که به آلات جنگ آراسته بود، با کشتیهای فرنگیان آن جا و لشکری

~~که جمع نموده بود، بر سر رخنگ1 فرستاد. اتفاقا اهل نواره از بسیاری نواره و لشکر رخنگ2

~~تاب مقاومت در خود ندیده، به مخالفان پیوستند و بهاتفاق آنها رو به چاتگام گذاشتند. مانگت

~~رای بعد از وقوع این حال چاره کار خود منحصر در التجاء نمودن بهاولیای دولت قاهره دانسته،

~~با عیال و جمعی از همراهان از راه خشکی به بهلوه روان شد و ما فی الضمیر خود را بهتهانهدار

~~جگدیه که به سرحد مگ3 نزدیک است، پیغام کرد.

و او حقیقت حال را بهاسلام خان نوشت. خان مذکور چون بر این معنی اطلاع یافت، هم

~~به تهانه دار مذکور هم به تهانهآ بهلوه نوشت که به تعجیل تمام به سرحد مگ رفته، مانگت رای را

~~بیاورند و تهانهدار جگدیه1 با جمعیت خود و سوار و پیاده اسلام خان که به کمک او معین

~~بودند که به کنار آب پهنی که سرحد بنگاله و مگ7 است، رفته قریب دویست چلیه مگ8 را که

~~بهقصد گرفتن سرراه مانگت رای آمده بود، بعضرب تیر و تفنگ برگردانید و او را از آب

~~گذرانیده به جگدیه9 آورد.

و در این ولا تهانه دار بهلوه نیز با جمعی که داشت رسید و بهاتفاق هم روزی چند از روی

~~احشاط در آن جا تو قف نمودند که اگر رخنگ10 لشکری بهراه خشکی تعاقب کنند، به جماعتی

~~که از چاتگام متعاقب یکدیگر میآمدند، آسیب نتوانند رسانید و در عرض این چند (روز1)

~~قریب ده دوازدههزار بنگالی از مرد و زن چاتگام و آن نواحی بر بند فرنگیان متوطن آن جا

~~فرستاده بودند، بعد از چهل سال خلاصی یافته به اوطان خود رسیدند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0326.png)

و فرنگیان که به سبب موافقت مانگت رای با متغلب رخنگ1 مخالفت ms303 داشتند، از آن جا برآمده،

~~جمعی به طرف فرنگستان رفتند و چندی با پک غراب و یک بابل2 بهدست مردم تهانهدار بهلوه

~~گرفتار شدند و پارهای بهخواهش خود بهاین جانب آمده، بعضی از آن بهشرف اسلام مشرف

~~گردیدند و مانگت رای با متعلقان و جمعی که با او و بعد از او از چاتگام برآمده بودند و

~~قریب نههزار کس از مگ و تلنگ و چهارده فیل داشت، به جهانگیرنگر معروف بهدهاکه آمده،

~~اسلام خان را دید و خان مشارالیه او را به مراحم پادشاهی امیدوار ساخته، از خود تکلفات

~~نمود و کیفیت واقعه را بهدرگاه عرضداشت نمود.

و مکهانی2 که با یانصد چلیه یکصد و پنجاه غراب جنگی و چند جهاز خورد پرساز

~~به استیصال مانگت رای آمده بودند، بعد از رسیدن به چاتگام، چون خبر یافتند که او اختیار

~~بندگی درگاه نموده، در بهلوه به دولت خواهان پیوسته است، به دریای میان سری پور و

~~بهلوه که کشتی در آن از این کنار به آن در روزی بیش از یکبار نمی تواند رفت، درآمدند.

~~مانگت رای از بهلوه روانهآ جهانگیرنگر شد، خواست که از آب مذکور بگذرد و خود را

~~غافل بهاو رسانیده، خاطر از دغدغهاش واپردازند. قضا را او قبل از رسیدن آنها از آب

~~گذشته بود.

القصه چون مقهوران بر او5 دست نیافتند، دانستند که اکثر لشکر بنگاله بهمهم آشام رفته،

~~قدم جرأت پیش گذاشتند و اسلام خان بر جسارت آنها مطلع شده، با محلدار خان و دیگر

~~کمکیان و سایر جمعیت خود بهقصد دفع آنها از جهانگیرنگر برآمد و چهار کروه رفته، در

~~دهانه بر هردو روی آب مشهور بهمهانه و خضرپور که سرراه مکهان1 است، در دو روز چهار

~~قلعه ساخته، بهتوب و تفنگ و دیگر آلات جنگ استحکام داد و با آن که نوارهآ کمی همراه

~~داشت. اراده کرد که روانهٔ‌ پیش شود. اتفاقا مخالفان از شنیدن اخبار متوهم گشته از راهی که ms304

~~آمده بودند، برگشتند و اسلام خان به شهر مراجعت نمود.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0327.png)

~~وصول اعلام فیروزی به دارالسلطنت و ملازمت نمودن علی مردان خان

~~در اواسط رجب این سال [1048 ه/22 نوامبر 1638 م1] موکب همایون به دولت واقبال داخل

~~دارالسلطنت لاهور گردیده، در دولتخانهٔ‌ ارگ نزول اجلال فرمود و در اینروز خجسته علی

~~مردان خان که قبل از وصول رایات جهانگشا از قندهار بهدارالسلطنت رسیده، برحسب اشارهٔ‌

~~همایون توقف نموده بود. در مجلس خاص و عام شرف استیلام عتبهآ خلافت دریافت یکهزار

~~مهر نذر گردانید.

و از پیشگاه مراحم بی دریغ خاقانی به عنایت خلعت خاصه با چار قب طلادوزی و

~~جیغهآ مرصع و خنجر مرصع با پهولکتاره و شمشیر مرصع و دو اسب خاصه، یکی عربی

~~با زین مرصع و دیگر عراقی با زین طلا و یک فیل خاصه با یراق نقره و سه فیل دیگر از

~~نر و ماده و انعام حویلی اعتمادالدوله که تعلق به سر کار خاصه شریفه داشت، مورد شفقت

~~گردید و منصبش که قیل از ادراک ملازمت اشرف پنج هزاری ذات و سوار قرار یافته بود،

~~ششهزاری ذات و سوار مقرر گردید2. از روز روانه شدن خان مذکور از قندهار به درگاه تا

~~این تاریخ که احراز ملازمت نمود، آنچه برای مشارالیه به دفعات ارسال یافت و در این روز

~~عنایت شد، قیمت آن به سه لک کشید و ده کس از نوکران عمدهآ خان مشارالیه در سلک

~~ملازمان درگاه انتظام یافته، به عنایت خلاع و مناصب مناسب حال و انعام بیستهزار روپیه

~~سرفراز گشتند.

و یادگار بیگ ایلچی ایران که در دارالخلافه رخصت معاودت ایران یافته بود و به واسطهآ

~~لوازم سرانجام سفر تا این وقت در لاهور توقف داشت. نیز در این تاریخ [18 رجب

~~1048 ه4 /22 نوامبر 1638 م] باز به شرف کورنش فایزگردید و به شفقت خلعت و جیغهآ مرصع و

~~خنجر مرصع (با پهولکتاره و شمشیر مرصع و ms305 دو اسب خاصه، یکی عربی با زین مرصع و

~~دیگر اعراقی با زین طلا و یک فیل خاصه با یراق نقره و سه فیل دیگر از نر و ماده4) و

~~بیستهزار روپیه انعام کامیاب گشته.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0328.png)

بار دیگر اجازت انصراف عراق پافت. از روز ملازمت تا روزی که از لاهور روانهآ عراق گردید.

~~دو لک روپیه نقد و پنجاههزار روپیه جنس به او بخشش یافت و مصحوب او برای شاه صفی

~~صراحی و پیالهآ مرصع کار با رکابی که مجموع پنجاههزار روپیه قیمت داشت، ارسال فرمودند.

و بعد از روزی چند [22 رجب 1048 ه/26 نوامبر 1638 م] از وفور عاطفت علی مردان

~~خان که یه آب و هوای ایران خو گرفته و تاب تعب تابستان هندوستان ندارد. از تغییر والد

~~راقم به صوبهداری سرد سیر کشمیر جنتنظیر مفوض گردانیده، خلعت خاصه با نادری و

~~خنجر مرصع با پهولکتاره و پارهای از اقمشه و زرتار گجرات و پشمینهآ کشمیر و پاندان

~~میناکاری یر از یان با خواندان نقلدان طلا عنایت نمودند.

و در این روز صفدر خان که خدمت سفارت ایران را به طریق شایسته به تقدیم رسانیده، بعد

~~از داخل شدن لاهور، چنانچه مذکور شد، حسب الحکم جریده روانهآ حضور گردیده، در سهرند

~~شرف ملازمت دریافته بود، پانصد اسب عراقی و انواع اقمشه و نفایس ایران پیشکش نمود و

~~قیمت مجموع سوای یکصد اسب که از جملهآ اسبان مذکور بهاو باز دادند، [پنج لک5) روپیه شد.

و در اوایل شعبان این سال [1048 ه/8 دسامبر 1638 م5) سعید خان، صوبهدار کابل که

~~بعد از تمشیت یافتن مهمات قندهار و مسخرگشتن جمیع قلاع آن دیار حسبالحکم ولایت

~~بست را با توابع بهعزت خان تکریه و ولایت زمیندار او را بهمیرزا محمد و صوبهآ قندهار را

~~به قلیج خان سپرده و حاکم بهکر را به بهکر و حاکم سیوستان را بهسیوستان فرستاده، خود

~~با تتمهآ لشکر به کابل آمده بود ms306 و از کابل به فرمان طلب عازم حضور گشته به درگاه رسید و بعد

~~از ادراک ملازمت، یکهزار مهر نذر گذرانید و از پیشگاه عواطف خسروانی مورد اصناف

~~الطاف گشت.

و در این اوقات به1 علی مردان خان ده تقوز پارچه کار بنگاله و پنج لک روپیه انعام عنایت

~~شد. و در اواخر این ماه منزل او بهقدوم همایون بیت الشرف گردید. مشارالیه مراسم پاانداز و

~~نثار به تقدیم رسانیده، چند اسب عراقی و پارهای از اقمشهآ ایران پیشکش گذرانید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0329.png)

در اوایل ماه رمضان این سال [1048 ه/اوایل ژانویهآ 1639 م] وزیر خان، صوبهدار

~~دارالسلطنت پیشکش عالی1 و از آن جمله آن امتعه که به قبول موصول (شد2)، پنج لک روپیه

~~به قیمت رسید.

و در اواسط این ماه [رمضان 1048 ه/17 ژانویهآ 1639 م ] چون علامی افضل خان دیوان

~~اعلی به اجل طبیعی ودیعت حیات سپرد. بندگان اشرف اسلام خان را شایستهٔ‌ این رتبهآ والا

~~دیده، از بنگاله طلب فرمودند و ایالت آن ولایت به پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر مقرر

~~نمودند و بهسیف خان جد مادری راقم که صوبهدار دارالخلافهآ اکبرآباد بود، فرمان صدور یافت

~~که بر سبیل استعجال بهآن صوب شتافته تا رسیدن پادشاهزادهآ عالمیان بهضبط صوبهٔ‌ مذکور

~~بپردازد و بعد از وصول آن گرامی تبار در خدمت جناب پادشاهزادگی که در عنفوان شباباند

~~بوده، از پرداخت آن صوبهآ وسیع سر حساب باشد.

هجدهم ماه متبرک مذکور [رمضان 1048ه/24 ژانویهآ 1639 م] جشن وزن شمسی

~~کام بخش جهانیان گشت و ذات ستودهآ صفات اشرف را بهرسم معهود به طلا و دیگر اشیا وزن

~~نمودند. در این روز میمنتافروز منصب پادشاه بزرگمرتبه بهاضافهٔ‌ پنجهزاری ذات،

~~بیستهزاری، دههزار سوار قرار یافت و به پادشاهزادهآ مراد بخش که پانصد روپیه روزیانه

~~می یافتند، به تفویض منصب دههزاری و چهارهزار سوار و شفقت علم و نقاره و طومان طوغ

~~مشمول عواطف گشتند و بهعلی مردان خان پاندان مرصع و ms307 خوان میناکاری با نه پیاله ارگجه

~~عنایت شد و غرهٔ‌ شوآل [1048 ه/ه فوریهآ 1639 م) که عیدفطر صلای نشاط در داده بود. باز

~~بهخان مذکور هژده اسب تازی و سی شتر بلوچی و بیست تانکن ابلق بنگاله و پاره مرصع آلات

~~و طلا آلات بخشش یافت.

و بعد از چند روز به منزل یمین الدوله خانخانان قدوم ارزانی داشتند و آصف جاهی مراسم

~~پاانداز و نثار به تقدیم رسانیده، پیشکش عالی بهنظر همایون درآورد و از جمله آن متاع چهار

~~لک روپیه به قبول موصول شد.

در اینروز پادشاهزادهٔ‌ محمد شاه شجاع بهادر از کابل رسیده، احراز ملازمت نمودند و

~~یکهزار مهر نذر گذرانیدند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0330.png)

~~رخصت پادشاهزادهآ جلیل القدر به کابل

~~و چون در این ولا از وقایع صوبهآ قندهار به مسامع جلال رسید که شاه صفی بهقصد استخلاص

~~آن ولایت میخواهد که لشکرکشی کند و رایات جهانگشا بعد از جلوس بهبلدهآ کابل پرتو

~~وصول نیفکنده بود، برای مصالح امور جهانداری عزیمت آن صوب مقرر گشت و قرار یافت

~~که بعد از رسیدن بهمقصد بندگان اشرف در کابل تو قف فرموده، پادشاهزادهآ بزرگ مرتبه را

~~با لشکر پرساز و سامان بهقندهار روانه نمایند و چون عبور عساکر منصوره از جرها و تنگیها و

~~چهار دریا که مابین لاهور و پیشاور در راه واقع است، خصوصا آب نیلاب یکجا دشوار بود.

در اواسط شوآل [1048 ه/اواسط فوریهآ 1639 م] پادشاهزادهآ جلیل القدر را با لشکری که

~~در خدمت آن بزرگمرتبه معین شده بود، رخصت فرمودند تا بیشتر از اتک گذشته. دو منزلی

~~پیشاور در موضع نوشهره که هم زمینش وسیع است و هم آب و علف بسیار دارد، منتظر

~~وصول موکب جلال بنشیند

و وقت رخصت به آن جلیل القدر خلعت خاصه با نادری خاصه که بر دور آن مروارید

~~تعبیه یافته بود و جیغهٔ‌ مرصع و تسبیح مروارید و لعل و زمرد که جنت مکانی دربار اول

~~رخصت ms308 دکن به اعلی حضرت لطف نموده بودند و یک لک روپیه قیمت داشت و جمدهر

~~مرصع با پهولکتاره و شمشیر و سپر خاصه و دوصد اسب از آن جمله دو اسب خاصه، یکی

~~با زین مرصع و دیگر با زین میناکار و پنج فیل، یکی از ان خاصه با یراق نقره و دو لک روپیه

~~انعام شفقت فرمودند. امرا و منصبداران تعین الخدمت این لشکر ظفراثر نیز درخور قدر و

~~منزلت بهمراحم خسروانی اختصاص یافتند

و در این ایام عبدالله خان بهادر فیر وز جنگ بهاستیصال مقهوران بندیله که در غییت موک

~~منصور از مرکز خلافت قابو یافته بهدستآویز پرتهی راج نام از پسران ججهار وخیم العاقبت

~~سر به فساد برداشته بودند، مأمور گردید.

~~خواستگاری صبیهآ اعظم خان برای پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر

~~چون صبیهٔ‌ رستم میرزا [مظفر حسین] صفوی1 که در سلک ازدواج پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع

~~بهادر انعقاد داشت، قبل از این بهپنج سال وفات یافته بود و بندگان اشرف دختر اعظم خان را

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0331.png)

~~برای جناب پادشاهزادگی خواستگاری نموده به درگاه طلبداشته بودند و خان مذکور او را

~~با والده و برادرانش فرستاده بود. بیستم این ماه [شوال 1048 ه/24 فوریهٔ‌ 1639 م] در ساعت

~~مختار یک لک روپیه از انعام1 و نقد و جنس بهرسم ساچق مصحوب کارگذاران بیرونی و

~~درونی بهخانهآ اعظم خان ارسال نمودند و بهسبب این که ساعت آن کامکار بهدارایی صوبهٔ‌

~~بنگاله قریب و ساعت عقد بعید بود، امر لازم الاتباع بهصدور پیوست که آن محتجبه را با والده

~~و میر اسحق برادرش روانهآ بنگاله نمایند تا در آن جا به ساعت معهود نکاح بسته شود.

و سلخ شوآل [1048 ها5 مارس 1639 م] پیشکش پادشاهزادهٔ‌ محمد شاه شجاع بهادر

~~ازنظر گذشت و حضرت ظل الهی آن کامکار بختیار را به شفقت خلعت خاصه و پارهای از

~~مرصع آلات پوشیدنی و دو اسب خاصه، یکی با زین میناکار و دیگری ms309 با زین طلای ساده و

~~بهاضافهآ سههزاری ذات بهمنصب پانزدههزاری، را هزار سوار مورد الطاف ساخته بهصوبهٔ‌

~~بنگاله مرخص فرمودند.

و در همینروز منصب پادشاهزادهآ اورنگزیب بهادر را نیز از اصل و اضافه همین قدر نمودند

~~و خلعت خاصه و دو اسب خاصه با زین میناکاری و دیگری با زین طلایی (ساده) لطف

~~فرموده، آن نامدار والامقدار را به دولت آباد فرستادند.

~~انتهاض موکب همایون به کابل بار اول بعد از جلوس

~~غرهآ ذی قعده [1048 ه/6 مارس 1639 م] رایات عالیات از دارالسلطنت لاهور بهصوب کابل

~~نهضت فرمود. از منزل اول علی مردان خان مشمول عواطف گردیده به نزهت آباد کشمیر

~~رخصت یافت.

~~نوروز جهان افروز

~~نوروز این سال پانزدهم ذی القعدهٔ‌ مذکور موافق هزار و چهل و هشت [1048 ه/20 مارس

~~1639 م] واقع شد. در عشره ثالث ذی الحجهآ [1048 ه/25 آوریل تا 3 مهآ 1639 م5] موکب

~~همایون در نوشهره نزول اجلال فرمود و پادشاهزادهآ بزرگ مرتبه ادراک ملازمت نموده، یکهزار

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0332.png)

~~مهر نذر گذرانیدند1 و از عمدههای لشکر همراه آن جلیلالقدر خان دوران بهادر نصرت جنگ و

~~سعید خان بهادر ظفرجنگ به کورنش استسعاد یافته. هرکدام یکهزار مهر نذر گذرانید و مابقی

~~امرا و منصبداران بهاستیلام عتبهآ خلافت فایز گشته بهقدر مکنت و ثروت نذر گذرانیدند.

~~دیدن شأن لشکر

~~و روز دیگر بندگان اشرف در آن زمین وسیع عرض عساکر نصرتمآثر گرفتند و پنجاه هزار

~~سوار به شمار آمد و در این روز راجه جی سنگه که جد عالیش راجه مان سنگه در عرش آشیانی

~~به خطاب میرزا راجه ممتاز گردیده بود، بین الاقران به آن لقب ممتاز گردید.

مجملا رایات عالیات چون از بسط گاه پیشاور متوجهآ کابل گردید. فرمان شد که سپاه

~~ظفرپناه به تدریج متعاقب یکدیگر قطع مسافت نمایند تا عبور عساکر نصرتمآثر از کتل خیبر

~~[پاس] و دیگر عقبهها به سهولت واقع شود و پادشاهزادهآ جلیل القدر با لشکری که ms310 بهآن

~~بزرگمرتبه به رفتن قندهار معین گشته، از دنبال لشکر رکاب میآمده باشند.

~~نزول رایات در کابل

~~در اواخر محرم این سال موافق هزار و چهل و نه [1049 هلاواخر مهآ 1639 م] موکب جلال

~~بهدولت و اقبال نزول اجلال فرموده و پادشاهزادهآ بزرگمرتبه با لشکر همراه از دنبال آمده

~~ملحق گشتند.

~~معین گشتن سعید خان به تأدیب هزاره جات

~~و چون در عهد جنت مکانی یلنگتوش فرصت یافته، بعضی از هزارهجات حدود کابل را که

~~همیشه به حکام صوبهٔ‌ مذکور مالگذاری می کردند، به غلبه و استیلا مطیع خود ساخته بود. در

~~این ولا حضرت اعلی خان دوران بهادر و سعید خان بهادر را که در خدمت آن جلیل القدر از

~~دنبال آمده بودند، با جمعی کثیر تعیین فرمودند، تا آنها را بهدستور سابق بهربقهآ اطاعت

~~درآورند و حکم شد، خان دوران از یک طرف و سعید خان از جانب دیگر و مقام هزارههای

~~دیگر3 مذکور درآیند و آن جماعت را در میان گرفته، مستاصل سازند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0333.png)

~~رسیدن منصور حاجی ایلچی بلخ به درگاه

~~در اواسط ربیع الاول این سال [1049 ه/اواسط ژوئیهآ 1639 م] منصور حاجی، ایلچی بلخ که

~~نذر محمد خان بعد از استماع نزول رایات به کابل، از روی یکجهتی او را به خدمت اشرف

~~فرستاده بود، به پیشگاه حضور رسیده، نامهآ خانی را گذرانید و به شفقت خلعت فاخره و کمر

~~خنجر مرصع نوازش یافت و بعد از دو سه روز هشتاد اسب السهآ رهوار و پنجاه شتر و دیگر

~~اشیا از جنس سمور و وشق وغیرها که نذر محمد خان مصحوب او سوغات فرستاده بود،

~~به نظر انور درآورد و قیمت مجموع آن به چهل هزار [روپیه] کشید و از خود نیز اسب و شتر و

~~دیگر اشیا که پانزدههزار روپیه قیمت شد، پیشکش کرد و بهشفقت خلعت فاخره و اسب

~~قبچاق با زین مطلا و بیستهزار روپیه انعام کامیاب گشت و به ms311 پسران مشارالیه خلاع و

~~بگدههای میناکاری و پنج هزار روپیه انعام و بهمیر شکار نذر محمد خان که آن سلطنت پناه

~~چهار دست باز طویغون مصحوف او فرستاده بود. نیز خلعت و چهارهزار روپیه انعام عنایت

~~(شد) و در این وقت از عرایض خان دوران و سعید خان بهعرض رسید که هزارهجات تادیب

~~و تنبیه لایق یافتند و سرداران آن طایفه غاشیهٔ‌ اطاعت و انقیاد بردوش کشیده عزم استیلام عتبهٔ‌

~~خلافت جزم نمودند و چون اثر جنبشی از جانب ایران ظاهر نشد، فرمان صدور یافت که خان

~~نصرتجنگ از همانجا بهمالوه که صوبهداری آن ملک بهاو متعلق بود، برود و خان ظفرجنگ

~~سرداران هزاره جات را با خود همراه به درگاه بیاورد و خان مشارالیه بیست و هفت کس از

~~آنها را در غرهآ ربیع الثانی [1049 ه/1 اوت 16339 م] به پیشگاه حضور رسانید.

چهاردهم ربیع الثانی این سال [1049 ه/14 اوت 1639 م] جشن وزن قمری چهل و نهم از

~~سنین عمر ابد قرین منعقد گشت و ذات اشرف اقدس بهرسم هربار به طلا و دیگر اجناس سنجیدند.

~~در این بزم خلد آیین ایلچی بلخ به شفقت خلعت و شمشیر با ساز طلا و پاندان طلا با خوان

~~نقره و پیالهآ طلا پر از ارگجه با خوان نقره و بیست و پنج هزار روپیه انعام کامیاب گشته،

~~رخصت انصراف یافت و بهیسران او ینجهزار روپیه و بههمراهانش دوهزار روپیه عنایت شد.

~~بازگشت اعلام به دار السلطنت

~~در اواخر [ربیع الثانی] این ماه مطابق اوایل شهریور [اواخر اوت 1629 م] بهساعت مختار رایات

~~جهانگشا از کابل متوجهآ دارالسلطنت لاهور گردید و چون در برابر ایلچی نذر محمد خان

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0334.png)

~~فرستادن معتمدی بر ذمه همت خسروانه لازم بود، حضرت خلافت پناهی شاد خان را مورد

~~مراحم ساخته به ایلچی گری بلخ معین فرمودند و مصحوب او ارمغانی یک لک روپیه با نامهای

~~که در جواب نامهآ خانی ترقیم یافته ms312 بود، ارسال داشته.

و در این سال علی مردان خان که صوبهداری کشمیر بهاو مفوض شده بود، بهنوشتهٔ‌ آدم

~~خان حاکم تبت خورد حسن بیگ خویش خود را با فوجی از سوار و پیاده تفنگچی و کماندار

~~چه از کمکیان صوبهٔ‌ مذکور و چه از زمینداران (تبت1) که به تنبیهآ (سنگی) بمجل2 زمیندار تبت

~~کلان که با (سوار) و پیاده بسیار آمده، بورگ را که از مضافات تبت خورد و داخل ممالک

~~محروسه است، به تصرف درآورده بود و ارادهآ تعرض دیگر محال داشت، تعین نمود.

و چون حسین بیگ مذکور با همراهان بهتبت رسید، آدم خان مذکور با جمعی از پیادههای

~~تبتی به او ملحق گشت و در نواحی کرنیویه دولتخواهان را با سنگی بمجل مذکور مقابله رو

~~داد و او به غرور بسیاری جمعیت بهجنگ مبادرت نمود و آخرکار بسیاری از لشکریان خود را

~~به کشتن داده، رو بهفرار گذاشت و به کوه کریوپه پناه برد و از بعد مسافت خود اندیشمند گشته،

~~با حسین بیگ در صلح زد و قرار داد که بعد از وصول بهتبت کلان در تلافی این جسارت

~~پیشکش لایقی مصحوب یکی از اقارب قریبه خود بهدرگاه بفرستد و دولت خواهان استدعای

~~او را تلقی نموده به کشمیر برگشتند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0335.png)

~~وقایع سال سیزدهم جلوس موافق هزار و چهل و نه و وصول به لاهور

~~در عشرهآ ثالث ماه [جمادی الثانی] اول این سال [1049 ه/19 اکتبر 1639 م] موکب اقبال

~~به مبارکی داخل دارالسلطنت لاهور گردیده، در دولتخانهآ ارگ نزول اجلال فرمود. در این روز

~~علی مردان خان که حسبالطلب عازم درگاه شده بود، احراز ملازمت نموده، یکهزار مهر نذر

~~گذرانید و بهعنایت خلعت خاصه با نادری و جیغهٔ‌ مرصع مورد مراحم گردیده. به اضافهٔ‌

~~یکهزاری ذات و سوار به منصب عمده هفتهزاری ذات و سوار به مزید اعتبار اختصاص یافت

~~و از وفور (عنایت و) عاطفت خسروانی که شامل حالش بود، با ms313 وجود صوبهداری کشمیر

~~به صاحب صوبگی ینجاب نیز فایض گشت، تا در ییلاق و قشلاق مذکور، ایام تابستان و زمستان

~~را به رفاهت و فراغت به سربرد.

در منتهای این ماه، چهار اسب عربی که امام یمن به درگاه فرستاده بود، ازنظر گذشت و حاجی

~~فریدون نامی که اسبهای مذکور را آورده بود، به (مرحمت) خلعت و انعام درخور کامیاب گشت.

~~تفویض وزارت دیوان اعلی به اسلام خان

~~در اوایل رجب این سال [6 رجب 1049 ه2/5 نوامبر 1639 م] اسلام خان که برحسب امر

~~همایون بهجهت تفویض وزارت دیوان اعلی بر سبیل استعجال از صوبهآ بنگاله عازم درگاه شده

~~بود، به پیشگاه حضور رسیده، یکهزار مهر نذر گذرانید و به الطاف پادشاهانه مخصوص گشته

~~بهاین پایهآ والا ارجمندی یافت.

و چون در این ایام والدهآ مکرمهٔ‌ نواب مهد غلیه سر بهنقاب تراب کشیده بود، بندگان

~~اشرف به عزاپرسی یمین الدوله خانخانان تشریف بردند و از آن جا بهمنزل عفت قباب ملکه بانو،

~~خواهر کلان نواب مهد غلیه قدوم ارزانی داشته، تعزیه پرسی نمودند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0336.png)

~~تولد سلطان زین الدین محمد

~~و در غرهآ شعبان این سال [1049 ه/27 نوامبر 1639 م] (از) عرضداشت پادشاهزادهٔ‌ محمد شاه

~~شجاع بهادر بهعرض رسید که دوم رجب هزار و چهل و نه [1049 ه/28 نوامبر 1639 م] در

~~راج محل از درگاه واهب العطیات به آن کامکار پسر فرخندهٔ‌ اختری کرامت شد و حضرت

~~ظل الهی مولود مسعود را بهسلطان زین الدین محمد موسوم ساختند. در این ایام اسلام خان

~~بیست و پنج فیل با ساز نقره و پنجاه تانکن و دیگر تحف بنگاله که سه لک و شصتهزار

~~روپیه به قیمت رسید، پیشکش گذرانید.

~~احداث شاه نهر لاهور

~~در این ولا چون علی مردان خان به عرض رسانید که از مردم او شخصی که در کندن نهر

~~مهارت دارند. تعهد این میکند که نهری حفر نموده به حوالی دارالسلطنت بیاورد و یک ms314 لک روپیه

~~که برآورد اخراجات آن شد، به خان مذکور حواله فرمودند و آن شخص از موضعی که دریای

~~لاهور از کوهستان برآمده، بر زمین هموار جریان می یابد و از آنجا تا دارالسلطنت پنجاه کروه

~~پادشاهی است، شروع در کندن نهر نمود. تتمه حقیقت نهر بهجای خود مرقوم خواهد گشت.

~~تولد محمد سلطان

~~نهم شهر رمضان این سال [1049 ه/3 ژانویهآ 1640 م] از عرضداشت پادشاهزادهآ محمد

~~اورنگزیب بهادر که از دولت آباد عازم درگاه بودند، به سمع همایون رسید که چهارم ماه مذکور

~~موافق هزار و چهل و نه [1049 ه/29 دسامبر 1639 م] در (نواحی2) متهرا خلف گرامی

~~گوهری در مشکوی اقبال آن مؤید بختیار متولد گشته و حضرت خلافت پناهی آن ثمرة الفواد

~~سلطنت را به محمد سلطان موسوم گردانیدند.

~~واقعهآ قلعهآ خنشی

~~و از سوانح این سال آمدن ملک سیستان است، به حوالی قندهار و گذاشتن قلعهآ خنشی و بعد

~~از تسخیر. تبیین این مقال بهطریق اجمال آن که چون عبدل نامی سر و سرکرده، زمینداران نصف

~~ولایت مذکور محافظت قلعهآ خنشی را که محل اقامت او بود، سرحد بست و سیستان است،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0337.png)

~~به عهده خود گرفته بود. حاکم بست از نفاق باطنی او غافل گشته بهاعتماد چایلوسی که در

~~ظاهر می کرد و معدودی را به محافظت آن قلعه گذاشته بود. اتفاقا آن بهدرون در خفیه

~~به وساطت نامه و پیغام به ملک سیستان اعلام نمود که اگر از آن طرف جمعی بیایند، قلعه را

~~می سیارم و مشارالیه به تغافل می گذرانید.

و آخر کار آن غدار وقتی که رایات جاه و جلال در کابل نزول اجلال داشت و قلیج خان

~~حسب الطلب به ییشگاه حضور آمده بود، قابو دیده، اعاده آن مدعا نموده، نوشت که چون حالا

~~صوبهآ قندهار از وجود صوبهداری خالی است و فرصت این چنین بهدست افتاده و قلعهآ بست

~~چنانچه باید استحکام نیافته و تسخیر آن ms315 بهاندک ترددی میسر آمده ، حصار مذکور را به تصرف

~~باید آورد.

و در این مرتبه نیز ملک سیستان بهاغوای او از جای خود حرکت نکرد تا آن که مقارن

~~آمدن قلیج خان از کابل به قندهار نوشتهای یکی از دوستانش که در خدمت شاه سمت محرمیت

~~داشت بهاو رسید که در مجلس شاه مذکور می شود که تو با حاکم قندهار سازش داری و شاه

~~بر تو بی اعتماد شده، در صدد دفع تست و بی ان که به حدود بست و قندهار تاخت کنی، رفع

~~این مظنه ممکن نیست، لهذا ملک مضطر شده. پیاله، نام غلام معتمد خود را با جمعی به تاخت

~~آن نواحی تعیین نمود و مسرعی فرستاده، عبدل مفسد را بر حقیقت حال واقف گردانید.

و چون پیالهٔ‌ مذکور به حوالی (خنشی2) رسید، عبدل مقهور او را با همراهانش به قلعه

~~درآورده، مردم عزت خان حاکم بست را که به محافظت حصار قیام داشتند، بهقتل رسانید و

~~قلیج خان بعد از اطلاع بر این معنی معتمدی را با جمعی از احدیان و نوکران خود روانه نمود

~~تا قلعه را از تصرف غلام (ملک) سیستان برآورند و عزت خان نیز سهصد کس از بست

~~به کمک فرستاد.

بالجمله چون دولتخواهان بهپای قلعه رسیدند، از مردم ملک قریب یانصد کس از قلعه

~~برآمده، آتش جنگ ملتهب گردانیدند و آخر کار جمعی را به کشتن داده، به قلعه گریختند و سیاه

~~ظفرپناه قلعه را محاصره نموده، ملچارها ساختند و ملک بهشنیدن این خبر جمع کثیری را

~~به کمک محصوران فرستاد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0338.png)

و دولت خواهان به سبب آن که قلعه در حوالی خنشی نبود که بنه و بار را در آن جا گذاشته

~~به جنگ توان پرداخت و قلت انصار و کثرت اشرار را نیز رعایت کردن از لوازم احتیاط بود، در

~~حوالی قلعه مصلحت در مقابله ندیده، از دور حصار برخاستند و این روی آب هیرمند آمده،

~~در ms316 موضعی که پنج کروهی خنشی است، احمال و اثقال گذاشته، مستعد جنگ شدند و لشکر

~~سیستان بعد از وصول به خنشم، عقب نشستن سیاه ظفریناه را طور دیگر قیاس کرده، دلیرانه از

~~آب هیرمند2 گذشته متوجهآ لشکر منصور گشتند و افواج پادشاهی که آمادهآ پیکار بودند، پیش

~~رفته با اشرار به کارزار پرداختند و از آنها قریب سهصد کس را بر خاک هلاک انداخته و

~~جمعی کنیر مجروح و بقیةالسیف را منهزم ساختند و غنیم با وجود بسیاری، قلعهٔ‌ خنشی را

~~گذاشته بهسیستان بدر رفت.

و قلیج خان بهمجرد شنیدن مژدهآ فتح، خنجر خان خویش خود را با یکهزار و پانصد

~~سوار از کمکیان صوبهٔ‌ قندهار و نوکران خود بر سبیل استعجال فرستاد، تا سپاه ظفرپناه پیوسته

~~به تعاقب مخالفان شتابد و ولایت سیستان را تاخت و تاراج نماید و دولتخواهان تا بند

~~سیستان تعاقب کرده. اکثر مواضع آن ملک را غارت نمودند و بند مذکور را که بندوبست

~~آبادانی سیستان به آن وابسته بود، شکسته به فیروزی بر گردیدند و عبدل منافق که زنده گرفتار

~~شده بود، بعد از صدور حکم از درگاه بهیاسا رسید.

در اواسط شهر رمضان این سال [15 رمضان 1049 ه /9 ژانویهآ 1640 م] پادشاهزاده محمد

~~اورنگزیب بهادر به حضور رسیده، ادراک ملازمت نمودند و یکهزار مهر نذر و یک فیل که

~~قیمت آن پنجاههزار روپیه شد، با یراق طلا و سه مادهآ فیل پیشکش گذرانیدند و از پیشگاه

~~مراحم مورد انواع الطاف گشتند.

چهارم شوال این سال [1049 ه/28 ژانویهآ 1640 م) جشن وزن شمسی انتهای سال چهل

~~و هشتم از سنین عمر با برکات انعقاد یافت و وزن پیکر اطهر به طلا و دیگر اشیا به تقدیم

~~رسید. در این بزم مسرت پیرای از سواران منصب هریک از پادشاهزادهها، محمد شاه شجاع

~~بهادر و پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر که پانزدههزاری، نههزار سوار بودند، ششهزار

~~سوار دو اسبه و سه اسبه قرار یافت ms317 و به پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر، دو لک روپیه انعام

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0339.png)

~~نیز1 شفقت شد و منصب یادشاهزداده مراد بخش بهاضافهآ یکهزار سوار، دههزاری، پنج هزار

~~سوار مقرر گردید و از وفور رافت سههزار سوار منصب علی مردان خان را که هفت هزاری

~~ذات و سوار بود، دو اسبه و سه اسبه گردانیدند و ظهور دیگر عنایات ضمیمهآ آن گردیده.

در این ایام بهمنزل پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر تشریف بردند و آن والاتبار

~~عالی مقدار لوازم پاانداز و نثار به تقدیم رسانیدند و اقسام جواهر و مرصع آلات و دیگر نفایس و

~~پنجاه فیل نر و ماده با یراق نقره که قیمت مجموع شش لک روپیه شد، پیشکش نمودند.

و در این ایام حاجب بیجاپور را که پیشکش عادل خان آورده بود، بهعنایت نوازش

~~فرموده، رخصت معاودت ارزانی داشتند و برای عادل خان کمر مرصعی که چهل هزار روپیه

~~قیمت داشت، مصحوب او ارسال داشتند.

در این اوقات بهشکار کمرغه3 که زیاده بر دوهزار آهوی سیاه و چکاره، قراولان

~~رانده بهدام آورده بودند، تشریف بردند و از آن جمله سهصد را زنده گرفته، باقی را آزاد

~~فرمودند.

~~حادثهٔ‌ آتش اکبرنگر

~~در این سال در قلعهٔ‌ اکبرنگر مشهور بهراج محل روزی که طوفان باد بود، آتش در گرفت و در

~~طرفة العینی به بنگلههایی1 که حرمسرای پادشاهزادهٔ‌ محمد شاه شجاع بهادر بود، رسیده

~~به عمارات افتاد و پادشاهزادهآ عالم که در آن وقت بیرون تشریف داشتند، برخاسته متوجهآ محل

~~گشتند. اتفاقا به دروازه مابین خلوتخانه و حرم نیز آتش (در) گرفته5، راه آمد و شد مسدود

~~گم داند و شرارهها به منزل اطراف خلوتخانه منتشر شد و آن کامکار عالی مقدار ناچار بر بام

~~جهرو که برآمده نردبان طلبیدند. بعد از گذشتن زینه پایه مردم را یک جانب کرده، با اهل محل و

~~هرکه از خدمتکاران خود را توانست رسانید، از راه نردبان فرودآمدند. بعد از آن که آتش

~~به جهرو ms318 که نردبان نیز درافتاد، از جمله جمعی که مانده بودند، بعضی خود را از بام انداختند و از

~~آنها چندی سالم و اکثری مکسورالاعضا بر زمین رسیدند و هفتاد و پنج عورت سوختند و از

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0340.png)

~~(جواهر خانه1) و توشکخانه و سایر کارخانجات پادشاهزادهآ جهان به جز خاکستری اثری نماند.

و چون این حادثه در اواخر شوال مذکوره [1049 ه/واخر فوریهآ 1640 م] از عرایض

~~منهیان صوبهٔ‌ بنگاله بهعرض رسید، حضرت ظل الهی فرمانی مشتمل بر تفقد و دلجویی بسیار

~~با جواهر و اقمشه و دو لک روپیه و همین قدر زر نقد برای آن گرامی نسب والاتبار و زیور

~~یک لک روپیه جهت فرزندان ایشان ارسال نمودند.

~~توجهآ موکب جلال به سیر سرابستان کشمیر نوبت ثانی

~~در این وقت خاطر ملکوت ناظر به تفرج سیر و تماشای گلزار، همیشه بهار، کشمیر بی نظیر

~~رغبت فرمود و چون دریافتن موسم شکوفهآ آن سرابستان دلپذیر مطمح نظر انور بود، نهضت از

~~راه پنوج مقرر گردید و [26 شوآل 1049 ه] موافق غره اسفند [19 فوریهآ 1640 م] در ساعت

~~مختار لوای عزیمت بهآن صوب برافراشته شد.

و در اوایل ذیقعدهٔ‌ [1049 ه/1 مارس 1640 م3] که کنار دریای چناب مخم سرادقات

~~جلال بود، بندگان اشرف به پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر خلعت خاصه با فرجی و سرپیچ،

~~یک لعل و دو مروارید که یک لک و پنجاههزار روپیه قیمت داشت و تسبیح مروارید که چند

~~لعل و زمرد در آن منتظم بود و پنجاههزار روپیه قیمت داشت و (تسبح و) جمدهرخاصه و

~~شمشیر و ترکش خاصه و کمر مرصع و پارهآ دیگر از مرصع آلات و دوصد اسب، از آن جمله،

~~یکی خاصه با زین میناکار و فیل خاصه با یراق نقره و مادهآ فیل لطف نموده بهدکن رخصت

~~انصراف ارزانی داشتند و یکهزار مهر از زر وزن حواله فرمودند که بهاهل استحقاق برهان پور

~~و دولت آباد قسمت نمایند و ms319 پادشاهزادهآ مراد بخش را به ظهور انواع مراحم گرانبار عاطفت5

~~ساخته بهبهیره فرستادند که رفته چند روز در آن جا اقامت نمایند و هر گاه فرمان صادر گردد

~~روانهٔ‌ کابل شوند و جمعی از امرا و منصبداران و احدیان وغیرهم در خدمت آن کامکار

~~معین گشتند و وقت رخصت با امرا و منصبداران مذکور خلاع عنایت شد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0341.png)

و در اواسط ماه مذکور [ذی قعدهآ 1049 ه/8 مارس 1640 م21] از بهنبر مکرمت خان را

~~برای سرانجام آذوقهٔ‌ کابل و قندهار و دیگر لوازم یساق به آن صوب مرخص فرمودند.

~~دوازدههزار مهر از زر وزن بهاو حواله شد که به مستحقین کابل که از گرانی غله سقیم الاحوال

~~گشتهاند، تقسیم نمایند و مصحوب ملتفت خان که به دیوانی صوبهٔ‌ بنگاله مفوض گشته (بود2).

~~خلعت خاصه و متاع یک لک روپیه از جواهر و مرصع آلات و اقمشهآ عراق از قسم زربفت

~~و غیرها برای پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر ارسال یافت و وقت روانه شدن از بهنبر

~~به دستور پیش حکم شد که پادشاهزادهآ بزرگ مرتبه و سایر امرای لشکر رکاب متعاقب یکدیگر

~~از عقبات این راه به تدریج بگذرند.

~~نوروز جهان افروز

~~جشن نوروز این سال روز سهشنبه بیست و ششم ماه مذکور [ذی قعده] موافق هزار و چهل و

~~نه هجری [1049 ه/19 مارس 1640 م] در منزل بهنبر واقع شد. از لاهور تا این جا راه

~~پیر پنجال و پنوج یکی است و از این منزل جدا می گردد. مجملا روزی که به جانب پنوج کوچ

~~شد، بعد از قطع نیم کروه درختهای عظیم پر از خوشه گلهای سرخ نظر فریب که مخصوص

~~این راه است، بر بالای کتل در نهایت شکفتگی و کمال نمو بهنظر انور درامد.

و چون حضرتاعلی در سابق گل مذکور را ندیده بودند، از تماشای آن گل شگفتند و

~~(بسیار تفرج3) نمودند.

~~آمدن ظریف (از5) روم

~~در اینروز ظریف از روم ms320 رسیده بهشرف ملازمت فایزگشت و از نیکو خدمتی به اضافهآ منصب

~~و خطاب فدایی خان و خدمت اختر بیگی سرافراز گردید.

شرح رفتن او به روم و برگشتن به طریق اختصار آن که بندگان اشرف در اوایل سال دهم

~~جلوس* مشارالیه را برای ابتیاع اسبان عربی بهروم فرستاده بودند و مصحوب او نامه با کمر

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0342.png)

~~مرصع قیمت چهلهزار روپیه برای سلطان مراد خان قیصر روم ارسال یافته بود. چون ظریف

~~مذکور خدمت مرجوعه را به تقدیم رسانیده، عازم درگاه گردید. قیصر نیز ارسلان آقا نامی را از

~~معتمدان خود به ایلچی گری تعیین نموده، با نامهآ محبت طراز و سوغات شایسته همراه او روانه

~~ساخت.

و وقتی که هردو از راه دریا بهبندر لاهری رسیدند و این معنی از عرایض منهیان صوبهٔ‌

~~تهته معروض (پایهآ سریراعلی گردید)، برای ایلچی فرمان عنایت عنوان با خلعت ارسال یافت

~~و به خواص خان حاکم آن صوبه حکم صادرشد که به مشارالیه دههزار روپیه از سرکار پادشاهی

~~برساند و ششهزار روپیه از خود تکلیف نماید و نیز فرمان به صدور پیوست که وقت عبور

~~ایلچی قزاق خان، حاکم سیوستان چهارهزار روییه و شاه قلی خان، حاکم بهکر همین قدر (زر2)

~~و نجابت خان، صوبهدار ملتان شش هزار روییه ضیافت گویان به مشارالیه بدهند.

بعد از آن که ایلچی داخل لاهور شد، ظریف او را در دارالسلطنت گذاشته، خود به پیشگاه

~~حضور آمد و بعد از ادراک شرف کورنش بهدستوری که مرقوم گردید، مورد مراحم گشت و

~~حکم شد که بهدارالسلطنت برگشته، اسبان آورده خود را خوید خورانیده آسوده گردانیده

~~به درگاه بیاورد.

و محمد حسین سلدوز بهمهمانداری مامور گشته، رخصت لاهور یافت که ایلچی را

~~به نزهت آباد کشمیر بیاورد.

~~دخول کشمیر

~~نهم ذی الحجهآ این سال [1049 ه] موافق دوزادهم فروردین [30 آوریل 1640 م] موکب جاه و

~~جلال قرین دولت در دولتخانهٔ‌ قلعهٔ‌ کشمیر جنتنظیر بهمبارکی نزول اجلال فرمود. به ms321 غیر

~~شکوفهٔ‌ بادام که بهسبب شکفتگی بهسایر شکوفهها ریخته بود، اقسام شکوفه بهنظر انور

~~درآورد. در این ولا بهعرض رسید، اوزبک خواجه، ایلچی امام قلی خان، والی توران به کابل

~~رسیده، حکم شد که غازی بیگ رفته، او را از راه پکهلی به حضور بیاورد و پنجهزار روپیه از

~~خزانهٔ‌ اتک به مشارالیه انعام بدهاند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0343.png)

در آغاز عشرهآ ثانی محرم این سال موافق هزار و پنجاه [1050 ه/3 مهآ 1640 م] صالح

~~دستار خوانچی که نذر محمد خان، والی بلخ او را با نامه و سوغات نزد پادشاهزادهآ بزرگ مرتبه

~~به ایلچی گری فرستاده بود، به کورنش همایون نیز مستعد گشته. چهل و پنج اسب ترکی و پنج

~~شتر پیشکش گذرانید و بهخلعت و انعام دههزار روپیه کامیاب گردید و به فاصلهٔ‌ یک هفته

~~ایلچی امام قلی خان به پیشگاه حضور رسیده، نامه خانی را به ارمغانی مشتمل بر شصت اسب

~~و یکصد شتر و نه باز طویغون و همینقدر غلام قلمان و دیگر تحف آن دیار بهنظر انور

~~درآورد و به شفقت خلعت و خنجر مرصع رعایت یافت.

~~خبر گرفتاری پرتهی راج ولد ججهار [سنگه] بندیله مسرتافزای اولیای دولت گشت

~~تییین این مقال به طریق اجمال آن که چون عبدالله خان بهادر فیروزجنگ بعد از رسیدن

~~اسلام آباد خبر یافت که پرتهی راج مزبور و چنپت مقهور با بسیاری از مفسدان بندیله مابین

~~اوندچهه و جنگلی که سه کروهی اوندچهه مذکور است، بنه و بار را گذاشته مواضع جهانسی

~~را تاخت و تاراج گردانیدهاند. خواست که باقی خان، جاگیردار سابق اسلام آباد مذکور را که

~~مصدر ترددات گشته بود، به محافظت بنه و بار گذاشته خود بر سر مقهوران سواری کند.

~~مشارالیه از کارطلبی خان فیروزجنگ را از این اراده مانع آمده گفت که اگر فوج خود را با من

~~تعیین کنید، تعهد میکنم که این مهم را بهانصرام رسانم. عبدالله خان بهادر او را با جمعیت ms322

~~خود به استیصال مخاذیل فرستاد.

باقی خان ایلغار کرده، تمام روز راند و شام جلو کشیده، چندی را به زبان گیری فرستاد.

~~چون خبریافت که مقاهیر از آمدن لشکر منصور بیخبراند، یک پهر شب مانده سوار شد و در

~~سفیدهآ صبح غافل بر سرگردنکشان سیاه روز ریخته، هنگامه زد و خورد گرم گردانید و اشرار

~~کفار اگرچه اول کار به کارزار پرداختند، اما پا تعاقب سپاه ظفرپناه غالب آمده، پرتهی راج را

~~زنده گرفتند و جمعی کثیر از مقاهیر را علف شمشیر گردانیدند و در این میان چنیت به تک پا

~~جان از دست غازیان بهسلامت بدربرد و باقی خان بهتصرف برگشته، پیش عبدالله خان آمد و

~~پرتهی راج بعد از معروض گشتن این واقعه به حسب امر همایون در زندانخانهآ قلعە3آ گوالیار

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0344.png)

~~به حسب مؤید گرفتار گشت و بهسبب بهدر رفتن چنیت که محرک سلسلهآ فساد بود. فیروزجنگ

~~از جاگیرداری اسلام آباد معزول گردید و بهادر خان روهیله که متعهد قلع و قمع آن مفسد شده

~~بود، به مشارالیه معین شد و بهاضافهآ منصب سرافرازی یافت.

و در سلخ محرم مذکور [1050 هلا ژوئن 1640 م] اوزبک خواجه بیست و هفت اسب

~~ترکی با دیگر اشیا از پیش خود پیشکش نمود و بهایلچی مذکور یک اسب عراقی با زین مطلا

~~و بیست و پنج هزار روپیه انعام شد و همراه او از قوشداران و غیره هم بهعنایت خلاع و انعام

~~دوازدههزار روپیه کامیاب گشتند و بیست و شش اسب السه و بیست و هفت شتر و دیگر اشیا

~~که نذر طغایی مصحوب ملازم خود، همراه اوزبک خواجه پیشکش بهدرگاه فرستاده بود، ازنظر

~~گذشت و ملازم طغایی مذکور به مرحمت خلعت و بگدهآ کار و با بنه و بار طلا و دههزار روپیه

~~انعام مباهی شد.

و در اواسط صفر [1050 ه/6 ژوئن 1640 م] ظریف مخاطب به فدایی خان از دارالسلطنت

~~آمده به کورنش مستعد گشت و ms323 پنجاه و دو اسب خرید عربستان را با دو اسب که سلحدار پاشا

~~مهماندارش بهاو تکلیف نموده بود، ازنظر گذرانید و فردای آن نه اسب پیشکش محمد پاشا

~~حاکم لحسا که مشارالیه مصحوب یکی از معتمدان خود همراه فدایی خان مزبور ارسال داشته

~~بود، بهنظر انور درآمده به فرستادهآ پاشای مذکور خلعت و یکهزار روپیه عنایت شد.

~~رسیدن رسول قیصر به درگاه

~~در منتهای عشرهٔ‌ ثانی این ماه [صفر 1050 ه/11 زوئن 1640 م] ایلچی روم از دارالسلطنت

~~به پیشگاه حضور رسیده، نامهآ قیصر را با اسبی که آن سلطنت پناه مع زین مروارید و عبای

~~مروارید دوز مصحوب او فرستاده بود ازنظر گذرانید بهشفقت خلعت و کمر خنجر مرصع و

~~پانزدههزار روپیه انعام کامیاب گشت و در این تاریخ فرمان صدور یافت که پادشاهزاده مراد

~~بخش با لشکر همراه از بهیره متوجهآ کابل کردند و وزیر خان را در اتک بگذارند و در این روز

~~[سلخ صفر 1050 ه/20 ژوئن 1640 م] یک اسب قبچاق با ساز طلا و دیگر امتعهآ هندوستان

~~بهاوزبک خواجه شفقت شد و چون به عرض رسید که سیف خان در صوبهٔ‌ بنگاله به اجل

~~موعود گذشته.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0345.png)

غرهآ ربیع الاول [1050 ه/21 ژوئن 1640 م] بندگان اشرف به منزل عفت قباب ملکه بانو

~~بیگم زوجهآ متوفی معظم الیه که خواهر حقیقی نواب مهد غلیه است و برحسب امر اعلی در

~~رکاب بسر میبرد، تشریف (فرموده1)، آن مستورە حجب عفت را با انواع دلدهی تسلی

~~بخشیدند و به پسرانش خلعتها داده از تعزیت برآوردند.

سوم ربیع الثانی این سال [1050 ه/23 ژوئیه 1660 م] جشن وزن قمری اختتام سال

~~پنجاهم از سنین دوام قرین به آیین لایق مرتب گشت و ذات با برکت را به طلا و دیگر اشیای

~~مقرری سنجیدند و در این بزم ستوده به ایلچی روم خلعت و جیغهٔ‌ مرصع و به ایلچی بخارا

~~خلعت و بیستهزار روپیه انعام شفقت شد. ms324

~~حادثهٔ‌ ایلاق سنگ سفید

~~از معظم امور این سال حادثه سیل سنگ سفید است. شرح واقعه این که در اواسط این ماه

~~[ربیع الثانی 1050 هااوایل اوت 1640 م] موکب همایون به تماشای ایلاق مذکور که از ایلاقات

~~نامی کشمیر است، نهضت فرمود. چون بعد از قطع دو سه منزل به پای کتل رسید. حکم شد که

~~ملتزمان حضور سبکبار بر کتل برایند و اکنر مردم به گمان این که بالایش از یکروز توقف

~~نخواهد شد. خیمهها را بر جا گذاشته، زیاده بر مایحتاج یکروزه بر نداشتند.

اتفاقا همین که بندگان اشرف بر بالای کتل برآمده، پارهآ راه قطع نمودند، شروع در تقاطر

~~شد و رفته رفته باران شدید در گرفت و حضرت اعلی به دولتخانهای که بر عرصهآ گلزار نصب

~~شده بود رسیده، ساحت پیش درگاه را سیر فرمودند و از شدت باران بیشتر نتوانستند تشریف

~~برد، بلکه کار به جایی رسید که هیچ کس از اهل رکاب نتوانست قدم از جای خود [برداشت] و

~~چون آثار انقطاع باران ظاهر نبود2 و مردم از فقدان آذوقه و همراه نداشتن خیمه عاجز

~~گردیدند. لهذا اعلی حضرت زیاده بر یکروز توقف نفرموده، لوای مراجعت برافراشتند.

در راهی که در وقت رفتن5 به کمال آسانی بود، در برگشتن از بسیاری بارش بهنوعی پر گل

~~گردید که اسبان تا سینه فرو میرفتند و ریشهای درهم دویده، اشجار بهسبب شدت باران

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0346.png)

~~از زیر خاک برآمده بود، سد راه گشته، مانع تردد پیاده و سوار می گشت و کار مردم چه از این

~~ممر و چه از جهت سیل باری ابر و تری رخت و سردی هوا بهجان رسیده بود. در این اثنا

~~جوی عمیقی که سابق آب کمی داشت و در این طوفان سیل آن چنان لبریز میرفت که به غیر

~~فیل از آن گذشتن محال بود، پیشامد و بندگان اشرف جهت مزید تاکید تا بسته شدن پل بهذات

~~اشرف این روی ms325 آب توقف نمودند و بعد از آن که اهل رکاب بر آب مذکور از چوبهای کلان

~~که در آن جنگل افتاده بود، دو جا یل بستند و اهل محل گذشتند و خود به دولت عبور فرمودند.

با آن که بامداد روانه شده بودند، نصف شب (به منزل) که کمتر از چهار کروه مسافت

~~داشت رسید، اما بیشتر مردم از کارخانهداران و غیرهم آن شب بالای کتل و مابین آن درباران

~~به تعب تمام گذرانیدند. بالجمله دو روز برای رسیدن عقبماندگان و اسباب مقام شد. در این

~~سه شبانروز علی الاتصال بارش بود. روز چهارم که باران ایستاد، موکب جلال متوجهآ شهر

~~اگشت.

و حضرت شاهنشاهی بعد از وصول بهنیم کروهی هفت چنار که در یک کروهی معموره

~~واقع است و از طغیان آب بهت، آب از موضع مذکور گذشته تا آن جا رسیده بود، سوار سفینهآ

~~دولت گشته، متوجهآ دولتخانهآ قلعه گردیدند و با آن که سیل رو به تنزل داشت، اکنر جاکشتی از

~~بالای درختهای میوهدار باغات کنار بهت و دل گذشت

در این حادثه قریب چهارهزار خانه برکنار دل و بهت زیر و زبر گشت و ده بسیاری را

~~آب برد، به خریف که بیشتر محصول کشمیر در آن فصل است، آفت عظیم رسید. القصه از

~~تقریر معمران ولایت مذکور به وضوح انجامید که طغیان آب را بهاین مرتبه ندیده و نشنیده

~~بودند و از عرایض منهیان ممالک محروسه معروض پیشگاه خلافت گشت که این (سیل)

~~باعث خرابی بسیار از محال کنار بهت گشته. چنانچه از چهارصد و سی و هشت قریه پرگنهآ

~~بهیره و چهارصد موضع خوش آب و هوای دو محل دامن از این آفت سالم نماند و همچنین

~~دهات پرگنهٔ‌ گرجهاک و نندنپور و شمسآباد و غیره که در پنج شش کروهی بهت بودند،

~~اخراب گردیدند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0347.png)

غرهآ جمادیالاولی این سال [1050 ه/19 اوت 1640 م] اوزبک خواجه، ایلچی امام قلی

~~خان به شفقت ms326 خلعت و جیغهآ مرصع و شمشیر یراق میناکار و اسب قبچاق و دیگر اشیا کامیاب

~~گشته، رخصت انصراف بخارا یافت و بههمراهان او پنج هزار روپیه بفرستاده، نذر طغایی که

~~میشکش اورده بود و دوهزار روییه عنایت شد.

در این ولا به عرض رسید که الله قلی پسر یلنگتوش بیگ اتالیق روی امید بهاین آستان

~~دولت آورده به کابل آورد، سعید خان پنجهزار روپیه از خزانهٔ‌ آنجا بهاو داده، روانهآ درگاه

~~گردانید. بنابر آن از پیشگاه مراحم فرمان صادرشد که متصدیان اتک نیز پنجهزار روپیه از

~~سرکار خاصهٔ‌ شریفه به مشارالیه بدهند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0348.png)

وقایع سال چهاردهم جلوس همایون

و معاودت از کشمیر، موافق هزار و پنجاه

~~چون در این وقت [جمادیالثانی 1050 ه]) که اوایل مهرماه [اواخر سپتامبر 1640 م]) بود، هوای

~~کشمیر رو بهسردی گذاشت نهضت همایون بهصوب دارالسلطنت مقرر گشت و قرار یافت که

~~بهدستور سابق بهسیر چشمهها پرداخته از شاهآباد عازم مقصد شوند و بهاین قرار داد در عشرهآ

~~اول (ماه) این سال [7 جمادی الثانی 105 ه/24 سپتامبر 1640 م] موکب جلال بهساعت

~~مختار از کشمیر متوجهآ آن صوب گشت.

~~به سیاست رسیدن سلطان بندی جعلی5

~~و در شاه آباد شاد خان که به ایلچی گری بلخ رفته بود، بهدرگاه رسیده شرف کورنش دریافت و

~~خون گرفته را که در توران مدعی فرزندی خسرو گشته، خود را سلطان بندی وا مینمود و

~~نذر محمد خان او را در این دعوی کاذب یافته دربند کرده بود. وقت رخصت بندیوار

~~مسلسل به خان مذکور سپرده حاضر گردانید و چون برای عبرت سایر ارباب فساد ستردن نقش

~~وجود آن متقلب از لوح هستی لازم همت پادشاهانه بود، از قهرمان جلال به شحنهآ سیاست

~~گرفتار گردید.

مجملا رایات عالیات بعد از فراغ تماشا و گلگشت چشمهسارها بر ساحت هیراپور سایهآ

~~وصول انداخت و بیست و هشتم ماه مذکور [جمادی الثانی 1050 ه] موافق بیست و یکم مهر

~~[15 اکتبر ms327 1640 م] در لدهی محمد قلی نزول اجلال فرمود. در این روز برف شروع در بارش کرده،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0349.png)

~~تا یک پهرشب در ابتدا برابر برنج و در آخر به قدر نخود علی الاتصال بارید و صباح آن وقت

~~کوچ در حوالی دولتخانه به قدر دو انگشت و از آنجا تا سرکتل پیر پنجال که یک و نیم کروه

~~جریبی مسافت داشت، مقدار پنج انگشت و در کوههای اطراف راه یک وجب حجم (داشت)

~~و آبها همه یخ بسته بود.

سوم رجب [1050 ه/19 نوامبر 1640 م] در منزل نوشهره، (الله قلی2) پسر یلنگتوش

~~بهاحراز ملازمت کامیاب دولت گشته، نه اسب السه پیشکش گذرانیده و بهعنایت خلعت و

~~خنجر مرصع و منصب یکهزاری و پانزدههزار روپیه انعام مورد مراحم گردید و از همراهان او

~~سه کس بهانعام دوهزار و پانصد روپیه نوازش یافته، در سلک منصبداران منتظم گشتند و در

~~منزل بهنبر بهالله قلی مذکور شمشیر یراق میناکار و اسب و فیل مرحمت شد.

~~دخول به دار السلطنت

~~و غرهآ شعبان [1050 ه/16 نوامبر 1640 م] موکب منصور ساحت لاهور را بهفر نزول مهبط ضیاء

~~و نور ساخت و دولتخانهٔ‌ دار السلطنت مذکور بهقدوم مسرت لزوم خاقانی محل نزول عیش و

~~سرور جاودانی گردید. شب برات [14 شعبان /29 نوامبر] به ایلچی روم خلعت فاخره و

~~پانزدههزار روپیه انعام شفقت شد.

در این ایام پادشاهزاده مراد بخش که با سایر لشکر همراه برحسب اشارهٔ‌ همایون از کابل

~~عازم درگاه شده بودند، به ملازمت فایز گشته، پکهزار مهر نذر گذرانیدند. اواخر ماه از پیشگاه

~~عواطف برای پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر سرپیچ و یک لعل و دو مروارید گران بها و

~~جمدهر مرصع با پهولکتاره و کمر مرصع و پاره دیگر مرصع آلات و بسیاری از ملبوسات

~~خاصه و دو اسب، یکی با زین میناکار و دیگری با زین طلا ارسال یافت سلخ آشعبان 1050 ه/

~~14 دسامبر 1640 م) پادشاهزادهآ ms328 مراد بخش دویست اسب ترکی راهوار پیشکش کردند.

و در این روز بندگان اشرف اپلچی قیصر را به شفقت خلعت فاخره و شمشیر و سپر یراق

~~طلا و یک مهر و یکصد تولگی و دیگر روپیه بههمین وزن و بیست اسب و عمر چلپی

~~فرستادهآ محمد پاشا، حاکم لحسا (را) بهعنایت خلعت و انعام یکهزار روپیه کامیاب ساختند

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0350.png)

~~و رخصت انصراف ارزانی داشتند و مصحوب چلیی مزبور برای پاشای مذکور دههزار روپیه و

~~جهت برادرش پنج هزار روپیه فرستادند.

~~به عرصه آمدن علامی سعدالله خان

~~از سوانح این سال تافتن یرتو التفات است، بر وجنات حال ملا سعدالله لاهوری. تبیین این مقال

~~به طریق اجمال آن که چون در این ولا حقیقت فضایل و کمالات و درستی ذهن و رسایی

~~ادراک مشارالیه بهوساطت بار یافتگان بساط حضور معروض پایهآ سریراعلی گردید، از پیشگاه

~~خلافت حکم استحضار او صدور بافت و موسوی خان صدرالصدور ان سزاوار تربیت را در

~~اواخر شهر رمضان این سال [1050 هلاواخر دسامبر 1640 م] به ملازمت اشرف آورد و پادشاه

~~جوهرشناس از سیمای او تفرس استعداد ذاتیش فرموده، در سلک ملازمان درگاه منتظم ساختند

~~و بهعنایت خلعت خاصه و اسب خاصه و خدمت عرض مکرر که به غیر معتمدان به کسی

~~تفویض نمییابد، پایهآ اعتبارش را بلند گردانیدند.

مجملا مشارالیه از رشدی که داشت در عرض یکسال به منصب یکهزاری و خطاب خانی

~~و خدمت داروغگی غسلخانه که جز بهفدویان درست اخلاص فرموده نمی شود، نوازش یافت.

نوزدهم شوال این سال [1050 ه/2 فوریهآ 1641 م] جشن وزن شمسی انقضای سال چهل

~~و نهم از عمر ابد پیوند، امید افزای خاطر جهانیان گردید و پیکر نور سرشت خاقان اکمل را

~~بهرسم معهود بهطلا و دیگر اجناس مقرری وزن نمودند. در این روز نشاط افزا منصب پادشاهزادهٔ‌

~~مراد بخش بهاضافهآ دوهزار سوار، دههزاری ذات و هفتهزار سوار مقرر شد و علی مردان خان

~~از تغییر ms329 سعید خان بهادر ظفرجنگ بهصوبهداری کابل و شفقت خلعت خاصه با چارقب

~~طلادوزی و خنجر مرصع با پهولکتاره و دو اسب خاصه، یکی با زین طلا و دیگری با زین

~~مطلا و فیل با یراق نقره و مادهآ فیل کامیاب مراحم گردید و منصب مشارالیه به دو اسبه و سه

~~اسبه گردیدن دوهزار سوار دیگر هفتهزاری ذات و سوار، از آن جمله پنج هزار سوار، دو اسبه

~~سه اسبه قرار یافت.

و صالح دستار خوانچی نذر محمد خان به شفقت خلعت و دوهزار روپیه انعام و قوش بیگی

~~امام قلی خان به خلعت و سههزار روپیه انعام و همراهان او به دوهزار روپیه انعام کامیاب گشتند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0351.png)

و در عشرهآ اولی ذی الحجهآ این سال [1050 ه اواسط مارس 1641 م] از پیشگاه مراحم و

~~افضال خنجر مرصع وشمشیر و سپر یراق میناکار و بیستهزار روپیه نقد بهنذر بیگ، ملازم نذر

~~بی طغایی، امام قلی خان، والی توران که پیشکش بهدرگاه آورده بود، حواله شد که برای

~~مشارالیه ببرد و نذر بیگ مذکور به عنایت خلعت و یکهزار روپیه انعام مباهی گردید.

~~نوروز جهان افروز و فرستادن پادشاهزادهآ مراد بخش به کابل

~~جشن نوروز این سال، روز چهارشنبه نهم شهر اذی الحجهآ] مذکور موافق هزار و پنجاه هجری

~~[1050 ه/22 مارس 1641 م] انعقاد یافت. در این روز خجسته پادشاهزادهٔ‌ مراد بخش بهشفقت

~~خلعت خاصه و جیغهآ مرصع و جمدهر خاصه و شمشیر خاصه و دو اسب خاصه، یکی با زین

~~میناکار و دیگر با زین طلای ساده و فیل خاصه با یراق نقره و مادهآ فیل مورد الطاف گشته

~~به کابل رخصت انصراف یافتند و جمعی از امرا و ارباب مناصب در خدمت آن عالی نسب

~~مرخص گردیدند و از آن میان راجه جی سنگه در حین رخصت به مراحم خسروانی مخصوص

~~گشت.

در این بزم فرخنده ابراهیم، بکاول نذر محمد خان که جناب خانی مصحوب او یک ms330 شنقار

~~و چهار چرغ ارمغانی فرستاده بود، شرف اندوز ملازمت گردید و طیور مذکور را بهنظر انور

~~دراورد و هیجده اسب و بیست و پنج شتر از خود پیشکش نمود و خلعت فاخره و دههزار

~~روپیه انعام یافت. در این نوروز از روز اول تحویل افتاب جهانتاب تا روز شرف [19 فروردین

~~1020 ه ش /9 آوریل 1641 م] که بهدستور هرسال جشن نوروزی امتداد داشت، متاع هفت

~~لک روپیه از جمله پیشکش پادشاهزادههای کامکار و امرای رفیع مقدار مقبول افتاد.

در ده محرم این سال موافق هزار و پنجاه و یک [1051 ه/21 آوریل 1641 م] به میر

~~شکاران نذر محمد خان که با ابراهیم بکاول جانوران شکاری آورده، دوهزار روپیه انعام

~~عنایت1 شد. در اواخر ماه مذکور [محرم 1051 ه/اوایل مهآ 1641 م] مزبور به شفقت خلعت و

~~اسب و پنج هزار روبیه و همراهان او بهانعام دوهزار روپیه دیگر کامیاب گردیده بهبلخ رخصت

~~مراجعت یافتند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0352.png)

~~پیشکش دادن زمیندار جام

~~در این سال اعظم خان که به صوبهداری احمدآباد، گجرات مفوض بود، از کارطلبی بر سر

~~زمیندار جام که برخلاف سایر زمینداران آن ولایت سر بهاطاعت درنمی آورد، بهسامان شایسته

~~لشکر کشیدن و چون بههفت کروهی نوانگر که مقر آن بدگوهر است، رسید. جام خام مجال

~~تهیهآ اسباب نکال نیافته، ناچار دل نهاد، انقیاد گردید و از راه اعتذار درآمده با ارادهآ ملاقات خان

~~مذکور روانه شد.

و اعظم خان بهاو پیغام فرستاد که تا مقدور2 پیشکش معین نسازد و دارالضرب نوانگر که

~~در آن سکهآ محمودی میزنند برطرف نکنند، صلح صورت نخواهد بست. زمیندار مذکور چون

~~از فرمانبرداری گریز نداشت، تقبل دادن یکصد اسب کچهی و سه لک [سکهآ] محمودی

~~بهصیغهآ ییشکش نموده به قبول برانداختن دارالضرب و فرستادن رعایای نواحی احمدآباد که

~~به ملک او پناه برده بودند و تعهد این معنی که هرگاه سپاه ظفرپناه به تأدیب کراس و مواس

~~متوجهآ گردد، پسر ms331 خود را با جمعیت لایق به کمک دولت خواهان بفرستد، قواعد صلح را

~~استحکام داده و بعد از رسیدن پیشکش بهدیدن اعظم خان آمد و خان مذکور از شر آن خود

~~سر خاطر وا پرداخته، قرین نصرت برگشت.

و در اواخر ماه صفر این سال [1051 هلاوایل ژوئن 1641 م] از پیشگاه عواطف پاره

~~مرصع آلات و یکصد اسب از آن جمله دو اسب خاصه، یکی با زین میناکاری و دیگری با زین

~~طلای ساده برای پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر ارسال یافت و در این ایام چهارده اسب و

~~هیجده شتر پیشکش اسمعیل هوت، زمیندار ملتان ازنظر همایون گذشت.

و در این وقت نهری که ملازم علی مردان خان تعهد آوردن آن به حوالی دارالسلطنت

~~نموده بود و بهاهتمام آن مامور گشته به نواحی شهر لاهور رسید.

~~بنا یافتن باغ فیض بخش و فرخ بخش لاهور

~~حکم شد که معماران سرکار خاصهآ شریفه و دیگر ارباب سلیقهآ این کار در حوالی شهر برکنار

~~نهر مذکور برای احداث باغ، مکانی که بلندی و پستی داشته باشد2 و حوض و انهار و فواره و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0353.png)

~~آبشار متعدد مرتیه به مرتبه در آن ترتیب توان داد، اختیار کنند و بعد از تعین چنین مکان موافق

~~طرحی که مستحسن افتاده بود، بنایان صنعت کار در اوایل ربیع الاول این سال [3 ربیع الاول

~~1051 ه/12 ژوئن 1641 م] بهساعت مختار شروع در تعمیر آن نمودند.

چهارم ربیع الثانی این سال [1051 ه/13 ژونیه 1641 م] جشن وزن قمری اختتام سال

~~پنجاه و یکم از عمر ابد قرین آرایش یافت و ذات کثیر آن موهبت خاقانی را بهرسم هربار

~~به طلا و اجناس دیگر سنجیدند. در این بزم موفورالاحسان سید خان جهان که به منصب معتبر

~~پنج هزاری ممتاز اقران بود، به مرتبهآ والای شش هزاری مرتقی گشت.

~~بغی ورزیدن راجه جگت سنگه

~~از معظم سوانح این سال، بغی ورزیدن راجه جگت سنگه، ms332 زمیندار کانگره است. شرح این واقعه

~~به طریق اختصار آن که راجروپ، یسر کلان او که به فوجداری دامن کوه کانگره و گرفتن

~~پیشکش از سایر زمینداران آن نواحی رخصت یافته بود. سال گذشته بهاشارهآ یدر آثار عصیان

~~به ظهور رسانید و جگت سنگه مقهور معروض داشت که اگر فوجداری مذکور بهاو مفوض گردد،

~~هم پسر خود را تأدیب کند و هم چهار لک روپیه از زمینداران پیشکش میکرد. لهذا ملتمس او

~~مقبول افتاد و آن بد نهاد بعد از رسیدن وطن بهارتفاع جبال و تنگی راهها مغرور گردیده،

~~اگرچه در ظاهر اطاعت می کرد، اما در خفیه به استحکام قلاع خصوصا قلعهآ تاراگده که بر بالای

~~کوهی بلند اساس گذاشته، با اسباب قلعهداری مضبوط ساخته بود، می پرداخت.

و چون این حقایق به مسامع اجلال رسید، برای مزید احتیاط معتمدی را به تفحص احوال

~~او فرستاده، مکرر منشور متضمن آمدن حضور ارسال فرمودند و فرستاده. بعد از دیدن او

~~به درگاه معر وضداشت که آن برگشته روزگار اگرچه در ظاهر خود را مغلوب هراس وا نموده،

~~التماس میکند که یک سال او را در وطن بگذراند و راجروپ را به پیشگاه خلافت میفرستد.

~~اما در واقع از شاهراه اطاعت منحرف گردیده است.

لهذا بعد از رسیدن این عریضه گمانی که در مخالفت او به خاطر همایون رسیده بود،

~~به یقین پیوست و برای استیصال آن مفسد سه فوج بهسرداری سید خان جهان و سعید خان

~~پسر بهادر و اصالت خان معین گشت و کارفرمایی افواج قاهره به پادشاهزادهآ مراد بخش

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0354.png)

~~قرار پافته به آن کامکار فرمان صادرشد که با امرا و منصبداران تعین بهخدمت1 خود از کابل

~~بهراه سیالکوت متوجهآ (ییتهان2) کردند و در اواسط جمادی الاؤل [1051 /22 اوت 341641)

~~افواج ثلاثه4 را از پیشگاه حضور مرخص ساخته، امر فرمودند که تا رسیدن پادشاهزاده از کابل

~~سید خان جهان و سعید خان در رای پور و بهرام ms333 پور توقف نمایند و اصالت خان بهجمو رفته،

~~زمینداران نواحی را جمع نماید و بعد از وصول آن کامکار به حوالی (پیتهان8)، هر سه فوج

~~به خدمت پادشاهزادهآ گرامی تبار ملحق گشته به قلع و قمع جگت سنگه زیاده سر بپردازند و

~~وقت رخصت سرداران افواج قاهره مشمول مراحم خسروانی گشته. امرا و منصبداران هر فوج

~~درخور حالت و مرتبه مورد نوازش گردیدند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0355.png)

وقایع سال پانزدهم جلوس مطابق هزار و پنجاه و یک

~~غره ماه [جمادی الثانی] اول این سال [1051 ه71 سپتامبر 1641 م] از وفور افضال برای

~~پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر خلعت خاصه و مروارید، یک لک روپیه ارسال شد و در

~~اوایل رجب این سال [9 اکتبر 1641 م1) عبدالله خان بهادر فیروزجنگ که بعد از تغییر شدن

~~جاگیر اسلامآباد عازم درگاه شده بود، احراز ملازمت نموده، یکهزار مهر نذر گذرانید و

~~مشمول عواطف خسروانی گشته، رخصت یافت که به خدمت پادشاهزادهٔ‌ مراد بخش رفته در

~~استیصال جگت سنگه بکوشد.

و قلیج خان که از صوبهداری قندهار معزول گشته بهحکومت ملتان می پرداخت. نیز

~~حسبالطلب از صوبهآ مذکوره و رستم خان از جاگیر خود سنبهل در این تاریخ به درگاه رسیده،

~~شرف استیلام عتبهٔ‌ خلافت دریافتند و قلیج خان یکهزار مهر نذر گذرانیده و مشارالیهما و

~~چندی دیگر از امرا که بهفرمان طلب از جاگیرها بهییشگاه حضور آمده بودند، به مهم مذکور

~~معین گردیدند.

در این ایام هفتاد اسب عربی که مبصران فرستاده، معزای حاکم بندر سورت در بصره

~~لحسا و دیگر جاهای اسبخیز بههشتادهزار روپیه خرید، آورده بودند، با اسب سر خنگی که

~~کس علی اکبر سوداگر از علی پاشای حاکم بصره بهدوازدههزار روپیه که سی هزار لاری می شود،

~~ابتیاع نموده بود، ازنظر گذشت و بندگان اشرف این اسب را بغایت پسندیده، سر طویلهآ اسبان

~~خاصه فرمودند و در وجه قیمت آن به علی اکبر پانزدههزار روپیه عنایت فرمودند.

میر بر که ms334 به ایلچی گری بخارا تعیین شده بود و بعد از شنیدن خبر تسلط نذر محمد خان بر

~~آن دیار و خلع سلطنت امام قلی خان بهسبب طاری شدن ضعف باصره و روانه ساختن او

~~به حرمین شریفین از کابل معاودت نموده به اواسط شعبان این سال [1051 ه/19 نوامبر

~~1641 م3) به در گاه رسید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0356.png)

~~توجهآ اشرف به شکار کانوواهن

~~در این ولا برای مصالح امور جهانداری موکب جاه و جلال از دارالسلطنت به شکارگاه

~~کانوواهن که به کوهستان ولایت جگت سنگه مقهور نزدیک است، نهضت فرمود.

~~رحلت آصف خان خان خانان سپهسالار

~~در منزل (دوم ) بهعرض رسید که هفدهم ماه [شعبان] مذکور موافق هزار و پنجاه و یک

~~[1051ه/21 نوامبر 1641 م]، یمین الدوله آصف خان خان خانان سپهسالار به کوفت ممتد

~~استسقا از جهان فانی به عالم باقی ارتحال نمود و حکم شد که در حوالی روضهآ جنت مکانی

~~مدفون سازند و بر مزار آن جناب گنبد عالی بنا نمایند و به جهت تغییر لباس ماتم بازماندههای

~~آن آصف جاه از اناث و ذکور خلعتها و تورها به دار السلطنت ارسال یافت و برای شایسته

~~خان، پسر کلان والامکان خلعت و فرمان تعزیه پرسی بهصوبهآ بهار فرستاده شد.

از آن عالی قدر سوای حویلی دارالسلطنت که بیست لک روپیه صرف آن شده و حویلیها

~~و باغها که در دارالخلافهٔ‌ اکبر آباد و نزهت آباد کشمیر و غیرهما ساخته و سرایی که مابین آگره

~~و لاهور بنا نهاده ، از نقد و جنس مبلغ دو کرور و پنجاه و دو لک روپیه ماند. بهاین تفصیل:

~~جواهر سی لک روپیه، اشرفی سه لک که چهل و دو لک روپیه میشود و روپیه یک کرور و بیست

~~و ینج [لک روپیه]، طلا آلات و نقرهآ آلات سی لک روپیه [و] دیگر اجناس بیست و سه لک روپیه.

غرهٔ‌ رمضان این سال [1051 ه/4 دسامبر 1641 م) پنج فیل که پادشاهزادهٔ‌ ms335 محمد شاه

~~شجاع بهادر از راجهٔ‌ مورنگ پیشکش گرفته، از جمله فلان مذکور یک زنجیر با یراق طلا و

~~چهار دیگر با یراق نقره به درگاه فرستاده بودند، به نظر همایون درآمد و بندگان اشرف در برابر

~~تسبیح مروارید بیش بها که در آن چند قطعهآ لعل قیمتی نیز منتظم بود و چهار اسب خاصه برای

~~آن کامکار ارسال نمودند و بهمیر شکار، نذر محمد خان که آن سلطنت پناه جانوران شکاری از

~~باز و جره و امثال آن مصحوب او فرستاده بود. خلعت دوهزار روپیه انعام شفقت فرموده،

~~رخصت انصراف ارزانی داشتند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0357.png)

سلخ این ماه [رمضان 1051 ه/2 ژانویهٔ‌ 1641 م] در موضع کانوواهن پادشاهزاده مراد

~~بخش که بعد از فتح قلعهآ مئو و نورپور و دمتال و تهاری برحسب اشارهآ همایون روانه درگاه

~~شده بودند، احراز ملازمت نموده، یکهزار مهر نذر فرمودند و فردای [1 شوال 1051 ه37

~~ژانویهآ 1641 م] آن که عیدفطر مسرت بخش خواطر بود. بندگان اشرف به آن کامکار خلعت

~~خاصه با نادری و دو اس خاصه، یکی با زین میناکار و دیگری با زین طلای ساده و دو لک

~~روپیه انعام شفقت فرموده ، باز به استیصال جگت سنگه مقهور فرستادند.

و زمیندار چنبه که با جگت سنگه عداوت پدر کشتگی داشت، در این مهم اختیار

~~دولتخواهی نموده. روی امید بهدرگاه خلایق پناه آورده بود، بهعنایت خلعت و جمدهر

~~مرصع و منصب یکهزاری و خطاب راجگی کامیاب مآرب ساخته رخصت وطن دادند، تا

~~با جمعیت شایسته و سرانجام لایق از عقب تاراگده که به ولایت او متصل است و جگت سنگه

~~کوه آن را5 یه تعدی متصرف گشته، قلعه ساخته بود درآمده. سرکوبی را که در آن سمت است

~~و برای تسخیر قلعهٔ‌ مذکور دخل تمام دارد، بهدست آورد و کار بر اهل حصار تنگ گرداند و

~~در این روز [3 ژانویهآ 1641 م1] فیروز موکب منصور از شکارگاه [کانوواهن] مذکور

~~بهدارالسلطنت ms336 لاهور معاودت فرمود.

~~فتح قلعهآ مئو و نورپور و دو قلعهآ دیگر ولایت جگت سنگه مقهور

~~شرح مسخرگشتن قلاع مذکوره، آن که چون آن کامکار با لشکر ظفراثر داخل پیتهان گردیدند،

~~خود برای رسانیدن رسد و سرانجام دیگر لوازم در موضع مذکور متوقف گشته، سعید خان

~~بهادر و راجه جی سنگه و اصالت خان را به موجب حکم والا به تسخیر قلعهآ مئو که در کمال

~~استحکام است، تعیین فرمودند.

و سعید خان از راه دامن کوه هاده و راجه جی سنگه و اصالت خان از کنار آب چکی

~~بهراه دره روانه شده، در نواحی مئو به یکدیگر ملحق شدند و نزدیک باغ راجه باسو که میان

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0358.png)

~~دره به زمین هموار واقع است و از یک جانب به کوه مئو اتصال دارد، اقامتگاه قرار داده، نزول

~~نمودند و چون بر اطراف قلعهٔ‌ مئو جنگل انبوهی است که از بس (تراکم1) اشجار مرغ در آن

~~بال نمی تواند گشود و همهجا میان دره راهی رخنهای بود جگت سنگه کافر نعمت، مسدود

~~نموده و از چوب و سنگ سد محکمی ساخته، بالای آن برج و باره مرتب گردانیده بود و

~~جمعی از تفنگچی و کماندار را به محافظت آن گذاشته، دولتخواهان مصلحت چنین دیدند که

~~در برابر سدهای مذکور بهملچارها ترتیب داده و آن ابنیهآ فساد را به آهستگی از پیش برداشته،

~~راه برآمد کوه وا سازند و بهاین قرار داد کاربند خدمت گشته، در ساختن ملچارها و برانداختن

~~جای کفار لوازم جد و جهد به تقدیم میرسانیدند. مخالفان در مدافعه داد کوشش داده، وقت

~~فرصت به مردمی که برای آوردن هیمه و کاه به جنگل درمی آیند، دست درازی مینمودند.

و سید خان جهان که قبل از تعیین شدن سعید خان برحسب امر اعلی با فوج همراه خود

~~از رای پور بهراه کتل پهلوان بهسمت نورپور راهی شده بود و بعد از رسیدن بهپای کوه با وجود

~~شنیدن این ms337 که راجروپ با جمع کثیری بر سرکتل در کمین نشسته است، اندیشه به خاطر راه

~~نداده، روانه شدند و به تأیید ایزدی بر غنیم غالب آمده، دیوارهایی که کفار کفران شعار به طریقی

~~که مذکور گشت، برای مسدود کردن طرق ساخته بودند، شکسته و جماعتی را که در پناه

~~سدهای مذکور بهممانعت میپرداختند به گریز انداختند و از کتل گذشته بسرعت تمام خود را

~~به پای کتل مچهی بهون رسانید و به دلالت یکی از کوهیان به راه نامتعارفی که مقهوران اطلاع بر

~~آن نداشتند، از این رهگذر سدی درپیش آن نبسته بودند، بالا برآمد.

و بر کوهی که مشرف بر قلعهٔ‌ نورپور است، نزول نموده، فوج هراول خود را به تاراج معموره

~~بیرون حصار فرستاد و چون مخذولان از بسیاری واهمه، قبل از وصول سپاه ظفرپناه به قلعه

~~گریخته بودند، مجاهدان هرچه بهدست افتاد غارت کرده، خون گرفتهها را که قدم ادبار افشرده

~~بودند، اسیر نمودند و روز دیگر سید خان جهان با سایر همراهان بهیای قلعه امده به محاصره پرداخت.

و چون قلیج خان و رستم خان به خدمت پادشاهزادهآ جهان رسیدند، آن کامکار به موجب

~~حکم همایون قلیح خان را بهامداد سید خان جهان به نورپور فرستادند و از روی تقریر زمینداران

~~دولت خواه بهدرگاه عرضداشت نمودند که اگر فوجی بهراه رپر که سرکوب مئو است،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0359.png)

~~معین گردد، کار بر مخالفان تنگ خواهد شد و فرمان صدور یافت که سعید خان به آن صوب

~~برود و از فوج سید خان جهان، نجابت خان و چندی دیگر بههمراهی او تعیین یافتند. خان

~~ظفرجنگ از پای کتل نورپور روانه گشته، نزدیک به کوه مئو بر سرراه رپر دایره کرد.

و فوجی از جمعیت خود را بهسرداری دو یسر خود [سعدالله و عبدالله] از جانب راست

~~و ذوالفقار خان داروغهٔ‌ توپخانهٔ‌ پادشاهی را با تفنگچیان سرکار خاصه شریفه از جانب چپ

~~جهت معین نمودن مکان نزول لشکر منصور ms338 به بالای کوه فرستاد و افواج قاهره بعد از برآمدن

~~بر کتل اعلام نمودند که تا جنگل بریده نشود، برای فرودآمدن سیاه ظفرپناه جا نمیشود و تا

~~رسیدن جواب همانجا توقف نمودند و مقهوران انتهاض فرصت نموده، قریب چهار پنج هزار

~~پیادهآ تفنگچی [و] کماندار از کوهی که مشرف بر این کوه بود آمده، جنگ انداختند و چون

~~صعوبت جنگل مانع اجتماع افواج تصرف امتزاج بود، هرجا معدودی از دلاوران با جمعی از

~~کوهیان مقابل گشته، [به آمبارزت پرداختند.

و سعید خان بعد از اطلاع بر حقیقت حال، پسر دیگر خود لطف الله را با جمعی به کمک

~~فرستاد و از دنبال او شیخ فرید و سرانداز خان را روانه ساخت، اتفاقا لطف الله پیش از آن که

~~به برادران برسد، میان جنگل به کفار دوچار گردید و داد مردانگی داده چند زخم برداشت و آخر

~~کار خواجه عبدالرحمن ولد [خواجه] عبدالعزیز خان بهسر وقتش رسیده از میان مخالفان

~~برآورد. در این وقت از نیرنگی اقبال روزافزون ذوالفقار خان و رفقای او به غلبه و استیلای

~~غنیم را منهزم گردانیده و بسیاری از اشرار را بر خاک هلاک افکندند و از کوه فرودآمده

~~به سعید خان پیوستند.

و روز دیگر خان مذکور با سایر همراهان بهرپر شتافته برای توسیع جا. جمع کثیری را

~~ببریدن جنگل گماشت و بهزور لشکر خندق کنده، بهخار بست استحکام دادند تا بداندیشان

~~شبیخون نتوانند آورد و مقهوران از درآمدن لشکر منصور بهاین راه که به سرکوب مئو میرسید،

~~متلاشی گشته، در این طرف زیاد از دیگر جوانب هجوم آوردند و به طریقی که سابق به تفصیل

~~مرقوم گشته، در سد طریق کوشیدند و خان ظفر قرار داد که هر روز پارهای از جنگل بریده

~~به تأنی قطع مسافت نمایند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0360.png)

در این ایام روزی [21 شعبان 1051 ه25/1 نوامبر 1641 م] نجابت خان با جمعیت سردار

~~مذککور به کوه مشرف بر سدی که مخالفان ms339 نزدیک باغ راجه با سو بسته بودند، برآمد و از جانب

~~ذوالفقار خان با مردم تویخانهٔ‌ پادشاهی و از طرف دیگر نظر بهادر خویشگی و چندی دیگر از

~~امرا درآمده، جماعتی را که محافظت سد می پرداختند، بهشیهآ تیر و تفنگ گرفتند و از مردم

~~نجابت خیان و راجه مان [سنگه] جمعی2 به جای سیر، تختهها بر سر کشیده بهقدم جرآت پیش

~~دویدند و به جلدی تمام دیواری از چوب و تخته در برابر سد کفار ساخته به تفنگاندازی

~~نشستند. در این زد و خورد بسیاری از اشرار بهجهنم پیوستند و از مجاهدان دین نیز چندی

~~به درجهآ شهادت فایزگشته، جمعی گلگونهآ زخم برداشتند.

و در همین اوقات راجه مان سنگه قریب یکهزار پیادهآ وطنی خود را بر سر قلعهآ چهت

~~فرستاد و آن جماعت بهپای قلعه رسیده. هرکه را بیرون یافتند، برخاک هلاک انداخته، غافل

~~به درون درآمدند و قلعهدار را با اقارب و اعوانش بهاندک تلاشی از هم گذرانیدند و جمعی

~~به محافظت حصار مانده. دیگران با سرهای گردنکشان به لشکر بر گردیدند.

بقیهآ داستان سید خان جهان که قلعهآ نورپور را در محاصره داشت، آن که از جمله هفت

~~نقب که دولت خواهان از اطراف دوانیده بودند، محصوران بهشش از آن پی برده پرآب ساختند

~~و نقب هفتم را که از ملچار خان مذکور بهپای برج رسیده بود و چند گز دیگر بایستی پیشبرد،

~~تا به منتها برسد، مردم مومی الیه از این ملاحظه که مبادا محصوران آن را نیز یافته برهم زنند

~~بهباروت انباشته آتش زدند3 و از ناتمامی نقب نصف برج پرید و نیمهآ دیگر به زمین نشست و

~~چون جگت سنگه مقهور از عقب هر برجی دیواری کشیده، از دو طرف بهدیوار حصار

~~رسانیده بود. اگرچه نصف بالای آن نیز از صدمه افتادن نیمهٔ‌ برج غلطید، اما بهسبب به جا ماندن

~~نصف مابین راه درآمد وا نشد.

دلاورانی که در آن جانب بهپای مردی ms340 جرأت پیش از دیگران بر قلعه دویده بودند، راه

~~دخول مسدود یافته. بیلداران را بهانداختن آن دیوار گماشتند و مخالفان ملچارهای دیگر

~~از اطراف یورش نموده بهسوختن دروازهها و برآمدن بر دیوار حصار همت مصروف داشتند و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0361.png)

~~اهل قلعه که به گمان پریدن برج و واشدن راه دخول سپاه ظفرپناه از قلعه بهارگ گریخته

~~بودند، برنگشودن راه اطلاع یافته برگشتند و به برج و باره برآمده، تا ظلام شام درانداختن تیر و

~~تفنگی کوشیدند و غازیان اسلام داد کوشش داده، چندی (زخمی) و پارهای به درجهآ شهادت

~~فایز گردیدند و از آن جا که کارها در گرو وقت است، در این روز این قلعه مسخر اولیای دولت

~~نگشت. اما قلعهآ دمتال بهسعی بهادر خان و تهاری به کوشش اللهوردی خان مفتوح شد.

و از درگاه اصالت خان به محاصرهآ قلعهآ نوریور مأمورگشته. سید خان جهان حسب الحکم

~~با سایر همراهان از راه گنگ تهل به تسخیر قلعهآ مئو که بعد از فتح آن، گرفتن قلعهآ نورپور

~~آسان بود، شتافت و پادشاهزادهآ مراد بخش نیز از (پیتهان3) متوجهآ آن صوب گردیدند.

و [ه رمضان 1051 ه83 دسامبر 1661 م] جگت سنگه از استماع خبر روانه شدن افواج

~~قاهره و حرکت نمودن آن کامکار از پیتهان خوفناک گشته، راجروپ را بهوساطت الله وردی

~~خان به خدمت بادشاهزادهآ جهان فرستاد و از روی عجز و انکسار التماس نمود که رقم عفو بر

~~جراید جرایم او کشیده، اجازت ملازمت ارزانی دارند و بعد از تحصیل رخصت چون

~~به خدمت آن والاتبار آمد، به طریق گناهکار فوطه در گردن انداخته، ملازمت کرد و پادشاهزاده

~~عالم او را امیدوار عواطف خسروانی ساخته، ملتمساتی که داشت بهدرگاه عرضداشت نمودند

~~و چون آن مدعیات در پیشگاه خلافت دور از کار نموده، مقبول نیفتاد، رخصت معاودتش

~~دادند و آن شیطنت5 نهاد. از انفعال ناکام برگردیدن در مرتفع ساختن گرد فساد بیشتر از پیشتر

~~ساعی گشت.

سید خان ms341 جهان و بهادر خان با رفقا از راهی که مذکور شد، به قطع جنگل و گشودن راه و

~~مدافعه غنیم اشتغال نموده بهآهستگی روانهٔ‌ مئو گردیدند و در برابر بندهایی که مقهوران

~~جابه جا برای سد طریق ساخته بودند، ملچارها ترتیب داده، آن دیوارها را که ما صدق سنگ راه

~~بود، با خون گرفتههایی که به محافظت قدم ادبار میافشردند، از پیش برداشتند و چون به مئو

~~قریب شدند جگت سنگه پنج روز متواتر با جمیع خویشان و نوکران خود به مقابله پرداخت و

~~سپاه ظفرپناه داد کشش و کوشش داده، مکرر بر ملچار کفار حمله آوردند. در این جنگها

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0362.png)

~~قریب یکهزار و پانصد کس از لشکر پادشاهی مقتول و مجروح گشت و از مقاهیر جمعی

~~کثیر روانهآ بئس المصیر گردیدند.

مجملا چون [20 رمضان 1051 ه23/1 دسامبر 1641 م] لشکر منصور بهپای قلعه رسید،

~~پادشاهزاده مراد بخش بر طبق (ارشاد) همایون سرداران افواج قاهره را با ملازمان خود

~~بهیورش امر (نمودند3) و کارطلبان از اطراف و جوانب قدم جرأت پیش گذاشته به تسخیر قلعه

~~همت مصروف داشتند و چون راجه جی سنگه و قلیج خان و اللهوردی خان با همراهان بر کوه

~~آمد، به مئو نزدیک شدند. انتظار رسیدن خان جهان و بهادر خان نبرده یورش کردند و جمعی را

~~که محافظت آن سمت مینمودند، منهزم ساخته بهقلعه درآمدند و جگت سنگه کافر نعمت که

~~عیال و اموال را از این قلعه بهتاراگده گریزانیده، خود مانده بود. بعد از مشاهدهآ این حال

~~با پسر و منسوبان سراسیمه و مضطرب احوال از حصار فرار نمود.

و بعد از دو روز عرضداشت اصالت خان به پادشاهزادهٔ‌ جهان رسید که محصوران قلعهٔ‌

~~نورپور از شنیدن فتح قلعهآ مئو درون باخته، شباشب گریختند و آن حصار استوار به پیشکاری

~~اقبال بیزوال مسخر اولیای دولت گردید و چون کیفیت این فتوحات معروض پایهآ سریراعلی

~~گشت، از ییشگاه عواطف سرداران و امرایی که ms342 در تسخیر قلاع مذکوره نیکو خدمتی بجا آورده

~~بودند، درخور رتبه و مقدار و تردد کار بهاضافهآ مناصب و دیگر عنایات (مورد) نوازش گشتند،

~~از آن جمله سید خان جهان به منصب عمدهآ شش هزاری بلندپایگی یافت.

~~مستاصل گشتن جگت سنگه و سیردن قلعهآ تاراگده به اولیای دولت قاهره

~~بقیهٔ‌ احوال این مهم آن که پادشاهزادهٔ‌ مراد بخش چون از کانوواهن رخصت انصراف یافته

~~به نورپور رسیدند، خود در آنجا فروکش کرده، سعید خان را با پسرانش برحسب امر مطاع

~~بهجمو فرستادند و بهادر خان و اصالت خان را با قریب دوازدههزار سوار به محاصرهآ تاراگده

~~تعیین نمودند و راجه مان سنگه گوالیاری را بهسبب قرب و جوار دشمن جانی، جگت سنگه است،

~~به ولایت چنبه روانه ساختند، تا بهاتفاق راجه آنها کار بند خدمت گردد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0363.png)

هرچند از جهت رفعت و متانت و صعوبت راه و تنگی مداخل و مخارج تسخیر این قلعه

~~محال بود، دلیران قلعه گشا در فتح آن میان بستند. مجملا از این جانب بهوسع امکان لوازم کوشش

~~به ظهور میرسید و از آن جانب مقهوران در ممانعت داد، سعی میدادند و در مبسوط گردانیدن

~~تنگی ها کوشیده، وقت برآمدن سیاه ظفریناه بر بلندیهای کوهستان تیر و تفنگ بسیار می انداختند

~~و هربار جمعی از کفار علف تیغ آبدار گشته، از غازیان اسلام نیز بعضی لوای شهادت می افراختند.

آخر کار جگت سنگه کفران شعار از جد و جهد بی شمار اولیای دولت پایدار که تاراگده

~~را مرکزوار در میان گرفته بودند، اندیشهمند گشته بهخاطر آورد که بعد از رفتن تمام ولایت از

~~دست ناکی در قلعه می تواند ماند و از روی عاقبتاندیشی ترک سرکشی داده، سید خان جهان

~~را شفیع جرایم خود ساخت و پادشاهزادهآ عالی تبار آن خائن خاسر را امیدوار عفو پادشاهی

~~گردانیده، به التماس او از جناب خلافت فرمان استمالت درخواست نمودند.

و از پیشگاه جهانداری فرمان صدور یافت که ms343 تقصیرات او بخشیده شد، مشروط بهاین که

~~قلعهآ تاراگده را به اولیای دولت بسیارد تا مسمار نمایند و چون جگت سنگه این حکم را

~~بهسمع اطاعت شنید. حسب التماس پادشاهزادهآ جهان فرمان شد که بعضی منازل میان آن قلعه

~~را که مشتمل بر سه قلعه است، برای بودن منسوبان و اسباب او به حال گذاشته، باقی را بههر

~~سه قلعه خراب گردانند و قلعهآ مئو را نیز با حصار قلعهٔ‌ نوریور ویران نمایند.

و بعد از صدور این حکم، سید خان جهان بهقلعهآ تاراگده رفته، دو روز توقف نمود و

~~حصار بیرون (را) در حضور خود مسمار نموده. یکی از خویشان خود را با جمعی گذاشت

~~که شیر حاجی و دیگر قلعهها را با زمین برابر سازند و خود با جگت سنگه به ملازمت

~~پادشاهزادهآ عالم آمد و چون جگت سنگه جانب دروازهآ کلان نورپور که سه طرف آن جویی

~~است که از پایان آن تا بالای قلعه عمارت او و مردم او است، قریب یکهزار گز ارتفاع دارد و

~~بهاین سبب از این سه طرف بالا رفتن ممکن نیست، دیوار استواری کشیده و به فاصلهٔ‌ چند گز

~~درپیش آن شیر حاجی ساخته و بروج دوباره ترتیب داده بود.

امر مطاع نفاذ یافت که پادشاهزاده کامکار، بهادر خان کنوا و اصالت خان را برای انداختن

~~دیوار شیر حاجی مذکور در نورپور بگذارند و ولایت مفتوحه را بهنجابت خان سپرده خود

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0364.png)

~~با سید خان جهان و سایر تعییناتیان، جگت سنگه و پسران او را همراه گرفته عازم درگاه گردید.

پازدهم شوآل این سال [1051 ه/13 ژانویهآ 1642 م] موکب جلال که روز عیدفطر1 از

~~شکارگاه کانوواهن مراجعت نموده بود، به دولت و اقبال در دولتخانهآ ارگ دارالسلطنت نزول

~~اجلال قرمود.

نوزدهم شوال [1051 ه/21 ژانویهٔ‌ 1642 م] جشن وزن شمسی انتهای سال پنجاهم از

~~عمر گرامی انفاس خاقان پایهشناس، زینت افزای عالم، کون و مکان گردید و ذات اشرف ms344 (را2)

~~بهدستور هربار بهطلا و اشیای دیگر سنجیده شد . در این بزم مسرت آگین منصب پادشاهزادهٔ‌

~~جلیل القدر محمد داراشکوه بهاضافهٔ‌ پنج هزار سوار، بیستهزاری ذات پانزدههزار سوار مقرر

~~شد و منصب هر یک از یادشاهزادهٔ‌ محمد شاه شجاع بهادر و پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب

~~بهادر بهاضافهآ یکهزار سوار پانزدههزاری ذات، دههزار سوار4 از آن جمله ششهزار سوار، دو

~~اسبه سه اسبه و منصب پادشاهزادهٔ‌ مراد بخش بهاضافهٔ‌ همین قدر سوار، دههزاری ذات

~~هشتهزار سوار قرار یافت.

~~پیشکش دادن زمیندار پلامون

~~از سوانح این سال پیشکش گرفتن شایسته خان، صوبهدار بههار است، از راجه سرکش پلامون

~~شرح داستان این که خان مذکور که قبل از این بهدو سه ماه تحصیل اجازت استیصال زمیندار

~~مزبور از پیشگاه خلافت نموده، با قریب پنجهزار سوار کمکیان از جمعیت خود2 و پانزده هزار

~~پیاده از پتنه روانه شده.

بعد از قریب شدن بهولایت او، ترتیب افواج مقرر نموده، جمع کثیری را به قطع جنگل و

~~توسیع راه معین گردانید. از روزی که قدم در ملک غنیم گذاشت، تا مخالفان شبیخون نتوانند

~~آورد و در هر منزل خندقی بر دور لشکر کنده و از خاک آن دیوار بلند ساخته، جمعی از

~~تفنگچیان را در ملچارهای اطراف به محافظت می گماشت و محال معموره هردو جانب راه را

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0365.png)

~~تاخت و تاراج کرده، پیش میرفت و مقهوران در جنگل و کوه، کمین کرده هرجا قابو مییافتند.

~~حرکتالمذبوحی نموده، پارهای به ضرب تیغ بهادران پاره پاره میگشت1 و بقیةالسیف گریخته

~~و خاک هزیمت بر فرق روزگار خود ریخته رو بهفرار می گذاشتند و از سپاه ظفرپناه نیز

~~معدودی به درجهآ شهادت فایزکرده، بعضی گلگونه زخم برمیداشتند و وقت عبور لشکر

~~منصور بر مواضع مشهور ولایت مذکور، اکثر سکان آن جا که از تصحیفشان سکان را عار است،

~~مضطربوار خود را به گوشه و کنار می کشیدند و قلیلی که پایداری اختیار نموده2 قدم ادبار

~~میافشردند، از قتل ms345 و اسیر جان به سلامت به در نمی بردند.

مجملا چون افواج قاهره از اردو و بهسمت شمال قلعهٔ‌ پلامون نهادند، بر سر دو راهه

~~اگرچه غنیم فی الجمله تلاش کرد، اما آخر کار روگردان شد و شایسته خان بهسبب آن که بر

~~اطراف قلعه جنگل صعبی بود، بیلداران و تیرزن بسیاری را از تفنگچیان و تیراندازان

~~به سرکردگی معتمدی از مردم خود فرستاد تا در قطع اشجار اهتمام نموده، برای نزول لشکر جا

~~واکند و آن جماعت در باغی که نزدیک قلعه بود، فرودآمده به بریدن جنگل یرداختند و کفار را

~~از اطراف و جوانب درآمده بهانداختن تفنگ هنگامهآ جنگ گرم گردانیدند و مجاهدان اسلام

~~غالب آمده، اکثری از کفار را به تیغ آبدار روانهآ دارالبوار ساختند.

و شایسته خان بعد از اطلاع بر شوخی غنیم، جمعی از مردم پادشاهی و سپاه خود را

~~به کمک روانه کرده، خود با زبردست خان و سایر همراهان برکنار آبی که پایین قلعهٔ‌ یلامون

~~جاریست، ایستاد و چون کفره در یناه خانههای حصار بهسرداران تفنگ جسارت ورزیدند و

~~جمعی از لشکر اسلام بهدرجهٔ‌ شهادت رسیدند، غازیان دین اسبان را گذاشته، بر کوهی که

~~سرکوب قصیهٔ‌ پلامون بود، برآمدند و تا شام به جنگ اشتغال (نموده)، بسیاری از کفره را بهتیر

~~و تفنگ مقتول و مجروح گردانیدند5.

و پرتاب راجهٔ‌ پلامون از مشاهده استیلای بهادران فیروزینشان چاره کار منحصر در عجز

~~و انکسار دیده، امان خواست و هشتادهزار روپیه1 پیشکش قبول نموده. تعهد نمود که من بعد

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0366.png)

~~از شاه راه اطاعت و انقیاد تقاعد نورزم، اما بهسبب وقوع تقصیراتی که در این مدت از او

~~بهظهور رسیده بود، مغلوب هراس گشته بهدیدن سردار نتوانست آمد. قرار داد که بعد از

~~جمعیت خاطر به پتنه بیاید و چون برسات نزدیک رسیده بود. شایسته خان به صوابدید

~~دولت خواهان مصلحت در توقف ندیده، التماس او را قبول نمود و پیشکش گرفته برگشت.

و ms346 در این سال در ولایت کشمیر قحطی عظیم افتاد. چنانچه از ضعفا و مساکین و سکنای1

~~آن دیار جمع کثیری جلای وطن اختیار کرده، با عیال و اطفال به دارالسلطنت لاهور آمدند و

~~بندگان اشرف بعد از اطلاع بر کیفیت حال از کمال رافت و عطوفت جبلی که همیشه دربارهٔ‌

~~خلایق مبذول دارند، مبلغ پک لک روپیه به آن فلک زدگان که از رجال و نسوان و پیر و جوان،

~~زیاده از سیهزار نفس در پای جهروکه درشن مجتمع گشته بودند، ایثار نموده.

حکم فرمودند که تا آن جماعت در دارالسلطنتاند، هر روز دو جا مطبوخ دوصد روپیه از

~~سرکار فیض آثار بهآنها میداده باشند و سیهزار روپیه نزد تربیت خان، حاکم آن صوبه

~~فرستادند، تا به طایفهای که از بیبضاعتی قدرت حرکت و تردد نداشته باشند، قسمت کند و امر

~~مطاع به نفاذ پیوست که در کشمیر نیز هر روز مطبوخ یکصد روپیه از سرکار خاصه در پنج جا

~~به عجزه و مساکین بدهند.

و چون خان مذکور پرداخت احوال قحطزدگان کشمیر نتوانست کرد. ظفر خان والد

~~مسود اوراق را که سابق هم چند سال صوبهداری ولایت مذکور کرده بود و سکنه آن دیار را

~~به حسن و سلوک از خود راضی و شاکر ساخته، مورد مراحم گردانیده به حکومت کشمیر

~~فرستادند و بیستهزار روپیه دیگر مصحوب والد برای محتاجان آن ملک ارسال یافت.

~~نوروز عالم افروز

~~نوروز این سال شب جمعه نوزدهم شهر ذی الحجهآ هزار و پنجاه و یک هجری [1051 ه/21

~~مارس 1642 م] واقع شد و فردای آن که جشن نوروز آراستگی داشت. پادشاهزادهآ محمد

~~اورنگزیب بهادر که برحسب اشارهآ همایون بهدرگاه آمده بودند، ادراک ملازمت نموده،

~~یکهزار مهر نذر گذرانیدند و نخستین (خلف3) خود محمد سلطان را که تا این غایت شرف

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0367.png)

~~کورنش جد بزرگوار درنیافته بودند، بهپیشگاه حضور حاضر گردانیدند و به آن کامکار

~~عالی مقدار خلعت خاصه و دو لک ms347 روپیه انعام شد.

~~آوردن یادشاهزادهآ مراد بخش جگت سنگه مقهور (را1) به پیشگاه حضور

~~به فاصله یک هفته [25 ذی الحجهآ 1051 ه/27 مارس 1642 م] پادشاهزادهٔ‌ مراد بخش با سایر

~~امرا و منصبداران که در خدمت آن کامکار به مهم جگت سنگه معین شده بودند، از تاراگده

~~ملازمت نمودند و جگت سنگه را با یسران به طریق گنهکاران فوطه در گردن به نظر درآوردند و

~~حضرت اعلی به آن والاتبار خلعت خاصه لطف فرموده به اضافهآ دوهزاری ذات دوهزار سوار، دو

~~اسبه سه اسبه، منصب آن مؤید بختیار را دوازدههزاری هشتهزار سوار، از آن جمله دو هزار

~~سوار دو اسبه سه اسبه مقرر گردانیدند.

در اوایل محرم این سال موافق هزار و پنجاه و دو [1052 ه/1 آوریل 1642 م3 پادشاهزادهآ

~~محمد اورنگزیب بهادر انواع جواهر و مرصع آلات و نفایس امتعهآ دکن و افیال جبال2 مثال

~~رسید و چون ساعت سعادت داشت. در همانروز اعلی حضرت بهآن خواقین دودمان

~~(سلطنت) خلعت خاصه و جمدهر مرصع با یهولکتاره و یکصد اسب از آن جمله دو اسب

~~خاصه، یکی با زین میناکار و دیگری با زین طلای ساده و فیل خاصه با یراق نقره و مادهٔ‌ فیل

~~شفقت فرموده2 رخصت معاودت دکن دادند و بهمحمد سلطان خلف آن نامدار تسبیح مروارید

~~عنایت شد.

آنچه در این نوروز، از روز اول تحویل تا روز شرف [19 فروردین 1021 ه ش 87 آوریل

~~1642 م] پیشکش پادشاهزادههای گرامی تبار و امرای کبار به قبول موصول گردید. مبصران شش

~~لک روپیه قیمت نمودند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0368.png)

اواسط این ماه [محرم 1052 ه/15 آوریل 1642 م1] بهادر خان [روهیله] و اصالت خان که

~~به تخریب دیوار شیر حاجی پیش دروازهآ نورپور مانده بودند. چنانچه در محل خود گزارش

~~یافت، خاطر از آن کار وا یرداخته بهدرگاه رسیدند و در همین تاریخ از پیشگاه نوازش

~~خسروانی، منصب راجه جگت سنگه و راجروپ، پسر کلان او به ms348 دستور سابق به حال شد.

~~رخصت بادشاهزادهآ جلیل القدر به صوب قندهار و رسیدن خبر انتقال شاه صفی

~~و چون از عرایض منهیان صوبهٔ‌ قندهار به مسامع خیر مجامع رسیده بود که شاه صفی

~~فرمانروای2 ایران با سپاه گران و سرانجام لایقی که بعد از مصالحه با رومیه قریب دو سال

~~بهتهیهآ آن پرداخته بود3، عزیمت استخلاص ولایت مذکوره جزم نموده، سپهسالار خود را پیش

~~از خود روانه ساخته است.

حضرت خلافت یناهی ظل الهی پادشاهزاده بزرگ مرتبه را با پنجاههزار سوار جرار و افیال

~~کوه تمثال و تویخانه آراسته و خزانهآ موفور در ساعت (مختار) بهاین مهم تعیین نمودند و وقت

~~رخصت به آن جلیل القدر خلعت خاصه با نادری طلا و در حاشیه مروارید و جیغهآ مرصع قیمتی

~~و سرپیچ لعل و مروارید گرانبها و جمدهر مرصع با پهولکتاره و شمشیر مرصع و دویست

~~اسب از آن جمله دو اسب خاصه، یکی با زین مرصع و دیگری با زین میناکار و فیل خاصه

~~با ساز نقره و مادهآ فیل، دوازده لک روییه انعام لطف فرمودند و منصب آن بزرگ مرتبه به اضافهٔ‌

~~پنجهزار سوار، بیستهزاری ذات و سوار قرار یافت.

و از عمدههای دولت و اعیان سلطنت وسایر امرا و منصبداران هرکه در خدمت آن

~~جلیل القدر، خواقین تبار مرخص گشت، درخور پایه و مقدار مورد انواع آثار مراحم خاقان

~~بذلشعار گردید. از عمدهها و امرا تا یکهزاری منصب، سوای منصبداران آنچه در این مهم

~~معین شدند، چهل تن بودند.

و حکم شد که مجموع امرا و منصبداران این لشکر نصرتاثر چه جمعی که جاگیر دارند

~~و چه آنها که نقدی می یابند، سر هریکصد سوار موافق ضابطهآ منصب، (دههزار روپیه8) سوای

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0369.png)

~~تنخواه مناصب از خزانهٔ‌ عامره مساعدت بدهند و به پیادههای احدیان توپچی و برقانداز و

~~باندار سه ماه پیشگی تنخواه نمایند.

و هم در این روز به پادشاهزادهآ محمد مراد بخش خلعت خاصه با ms349 نادری و جمدهر مرصع

~~با پهولکتاره و شمشیر مرصع و دو اسب خاصگی، یکی با زین میناکار و دیگری با زین طلای

~~ساده و فیا خاصه با پراق نقره و ماده فیل لطف فرموده، با چندی از امرا و منصبداران مرخص

~~فرمودند که رفته در آن طرف آب نیلاب هرجا مناسب باشد، اقامت نمایند و وقت احتیاج

~~به کمک پادشاهآ بزرگمرتبه برسند و بهعلی مردان خان فرمان رفت که در کابل بهاستعداد

~~تمام مهیای کار باشد که اگر از جانب اوزبک شورشی به ظهور آید، از عهده تواند برآمد.

به حسب اتفاق بعد از عبور پادشاهزاده جلیل القدر از آب نیلاب خبر رحلت شاه صفی

~~رسید و چون این مقدمه از عریضهآ آن بزرگ مقدار معروض به پایهآ سریراعلی گشت، از جانب

~~خلافت فرمان صادرشد که آن جلیل القدر برای مزید احتیاط بهغزنین رفته، چندگاه اقامت

~~نمایند و خان دوران بهادر نصرت جنگ و سعید خان بهادر ظفرجنگ را با سیهزار سوار

~~بهقندهار روانه سازند و اگر خبر واقعهآ شاه، خلاف ظاهر شود خود نیز متوجهآ آن صوب شوند

~~و پادشاهزاده بزرگ مرتبه بر حسب امر مطاع به غزنین شتافته. سرداران مذکور را با لشکر جرار

~~به قندهار فرستادند و بعد از آن که خبر ارتحال شاه صفی به تواتر رسید. حقیقت را بهدرگاه

~~عرضداشت نمودند و حکم لازم الاتباع به نفاذ پیوست که آن جلیل القدر لشکرها2 را از قندهار

~~طلب نموده خود عازم پیشگاه خلافت کردند. در اواسط ماه صفر این سال [1052 ه/اواسط مهآ

~~1642 م) منصب یادشاهزادهٔ‌ محمد شاه شجاع بهادر بهدو اسبه سه اسبه شدن یکهزار سوار

~~پانزدههزاری دههزار سوار از آن جمله هفتهزار سوار دو اسبه سه اسبه مقرر گردید.

و چون تأدیب چنپت بندیله و همراهان او3 از عبدالله خان بهادر فیروزجنگ چنان که باید

~~متمشی نشد و راجه پهار سنگه بندیله تعهد انصرام این خدمت نمود. در اوایل ربیع الاول این

~~سال ms350 [1052 هلاوایل زوئن 1642 م] مشارالیه را به اضافهٔ‌ منصب نوازش فرموده به آن صوب

~~فرستادند و بعد از وصول راجهٔ‌ مذکور به اسلام آباد، چنیت از خود تاب مقاومت نیافته کام و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0370.png)

~~ناکام آمده، او1 را دید و چون کیفیت او به مسامع جهانداری رسید، حکم شد که چنانچه سابق

~~نوکر پدر و مادر راجه بود، حالا هم نوکر او باشد.

~~جشن ازدواج پادشاهزادهآ مراد بخش

~~چهارم ربیع الثانی این سال [1052 ه/2 ژوئیهآ 1642 م] جشن وزن قمری اختتام سال پنجاه و

~~دوم از عمر سنین جاودانی صاحبقران ثانی مزده نشاط بخشید و پیکر اطهر آن جهان تقدس را

~~به طلا و دیگر بهرسم هربار وزن نمودند.

در این روز خجسته آیین پادشاهزادهآ مراد بخش که حسبالطلب عازم درگاه گشته بودند،

~~به احراز ملازمت مستسعد گشتند. خاطر ملکوت ناظر متوجهآ ازدواج آن گرامی گوهر بود. پنج

~~لک روییه برای سرانجام این کار خیر شفقت فرمودند. در ساعت مختار جواهر و مرصع آلات و

~~اقمشه و یک لک روپیه و چهلهزار روپیه نقد بهرسم ساچق بهمنزل شاهنواز خان که صبیهآ

~~صفوی (نژاد2)، معزالیه را سابقا جهت آن والاتبار خواستگاری نموده بودند، فرستادند.

بیستم شهر ربیعالثانی این سال [1052 ه/18 ژوئیهٔ‌ 1642 م] از جانب خان مزبور به روش

~~پسندیده حنا آوردند و به حکم اشرف در غسلخانه مجلس حنابندان به تکلف تمام آراسته گشت

~~و چون شاهنواز خان بهصوبهداری اودیسه و دختر نیک اختر خود را با زوجهآ خود بهدرگاه

~~فر ستاده بود. روز دیگر بندگان اشرف آن صبیهٔ‌ صفیه را به حر مسرای همایون طلبیدند و مجلس

~~عقد در دولتخانهٔ‌ مبارک انعقاد یافت و بهیادشاهزاده جهان خلعت خاصه با چارقب زردوزی (و

~~جواهر) و مرصع آلات و اسب خاصه با زین طلا و فیل خاصه با یراق نقره و مادهآ فیل که

~~قیمت مجموع آن یک لک روپیه بود، شفقت شد.

و شب بیست و دوم ms351 ماه مذکور موافق هزار و پنجاه و دو [1052 ه/20 ژوئیهآ 1642 م] در

~~ساعت مسعود، قاضی عسکر والا در حضور معلی خطبهٔ‌ نکاح خواند و چهار لک روپیه مهر

~~مقرر گردید. نوای کوس مسرت از کرهآ خاک بهذروهآ افلاک رسید و پرتو شمعهای کافوری

~~فروغ افزای چشم کواکب گشت و افروزش انواع آتشبازی روی زمین را چون ساحت چرخ بر

~~این منور گردانید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0371.png)

وقایع سال شانزدهم جلوس همایون و تفویض صوبهآ ملتان

به پادشادزادهآ مراد بخش موافق هزار و پنجاه دو

~~در اوایل (ماه [جمادی الثانی] اول1) این سال [1052 ه اواخر اوت 1642 م] خدیو بحر نوال

~~به پادشاهزادهآ مراد بخش خلعت خاصه و پارهآ مرصع آلات و دو اسب خاصه، یکی با زین میناکار

~~و دیگری با زین طلای ساده و آفتابگیر لطف نموده به صوبهآ ملتان که در جاگیر آن کامکار مقرر

~~شده بود، رخصت فرمودند.

~~ملازمت نمودن پادشاه زادهآ جلیل القدر و ملقب گشتن به خطاب بلنداقبال

~~در اواسط (این ماه) [جمادی الثانی 1052 ه/10 سپتامبر 1642 م ] پادشاهزادهآ بزرگ مرتبه که

~~به حسب امر مطاع از غزنین بهدرگاه معاودت نموده بودند. استیلام عتبهٔ‌ خلافت و جهانداری

~~نموده، یکهزار مهر نذر گذرانیدند و چون واقعهآ شاه صفی فرمانفرمای ایران که دشمن قوی

~~بود، در حین توجهآ آن جلیل القدر روی داد. بندگان اشرف آن اقبالمند را به خطاب بلنداقبال که

~~در عهد جنتمکانی از القاب مخصوصه اعلی حضرت بود، مخاطب گردانیدند و حکم

~~لازم الاتباع بهصدور پیوست که آن بزرگمرتبه را پادشاهزاده بلنداقبال می گفته و مینوشته

~~باشند. بعد از این صحیفهٔ‌ گرامی نیز نام آن جناب بههمین عبارت مذکور خواهد شد.

در این ولا از پیشگاه مراحم فرمان صادر گردید که از خزانهآ کشمیر پنجاههزار روپیه دیگر

~~به مزارعان بی بضاعت در بلدهآ مذکور برای کشتکار به صیغهآ خیرات تقسیم نمایند.

در اواخر این ماه اجمادی الثانی 1052 هلاواخر سپتامبر 1642 م) ms352 مصحوب یکی از

~~معتمدان متاع یک لک روپیه باب بر عرب، بقیه پنج لک روپیه که در وقت جلوس میمنت

~~مانوس نذر حرمین شریفین شده بود، چنانچه جابهجا بهتقریبات اندراج یافته، جهت محتاجان

~~آن دو مکان منیف ارسال یافت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0372.png)

~~صورت انجام گرفتن باغ فیض بخش و فرح بخش لاهور

~~در این وقت چون عمارات منازل باغ فیض بخش و فرح بخش حسن انجام گرفت.

~~حضرت اعلی اوایل شعبان این سال [1052 ه/31 اکتبر 1642 م] در ساعت مختار به گلگشت

~~آن (بستان3) همیشه بهار تشریف بردند و نشیمنهای دلنشین آن ریاض مینومثال همه

~~مستحسن طبع وقار افتاد. الحق که بهاین کیفیت و خصوصیت باغی دیده و شنیده نشده.

~~عمارات این گلشن فردوس مانند به صرف شش لک روییه اتمام یافته. چون آب نهری که

~~بهاهتمام مردم علی مردان خان بهصرف یک لک روپیه بهانجام رسیده بود، چنانچه باید نمیآید،

~~یک لک روپیه دیگر بهدفعات حواله کارگذاران شد، تا آب خاطرخواه جریان یابد. اتفاقا

~~سرکاران از بی وقوفی از مبلغ مذکور پنجاههزار روپیه بر مرمت نهر سابق بیجا خرج نمودند.

~~آخر کار به تجویز جمعی که در ترازوی آب مهارت داشتند، پنج کروه راه از نهر اورده. علی

~~مردان خان به حال داشته سی و دو کروه را نو کندند و اب وافر بی فتور به باغ رسید.

و در همین ایام سلالهآ دودمان رسالت، سید جلال بخاری را که در ازمنهآ ماضیه نیز از آن

~~سلسله چندی در سلک اعظم امرای سلاطین گجرات انتظام داشتند، به تکلیف از لباس فقر

~~برآورده، در ذی ارباب دول درآوردند و خلعت خاصه و اسب خاصه با یراق طلا و سی هزار

~~روپیه انعام شفقت نموده بهمنصب عمدهٔ‌ چهارهزاری و خدمت والای صدارت کل نوازش

~~فرمودند و سجادهنشین قدوه اولیای کرام، شاه عالم بهسید جعفر پسر کلان سید مشارالیه

~~اقرار گرفت.

~~نهضت موکب همایون از دارالسلطنت به دار الخلافه5 و نزول اجلال ms353 در آن مصر جامع

~~هیجدهم این ماه [شعبان 1052 ه/11 نوامبر 1642 م] نهضت همایون از دارالسلطنت به صوب

~~دارالخلافهٔ‌ اکبرآباد واقع شد و موکب جلال بهارادهآ شکار کانوواهن از راه دامن کوه متوجه

~~گردید و در اواخر شوآل [1052 ه/15 ژانویهٔ‌ 1643 م] در اسعد ساعات دولتخانهآ دارالخلافه

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0373.png)

~~به فر نزول والا مهبط سعادات گشت و علی مردان خان که از صوبهٔ‌ کابل حسبالطلب عازم

~~در گاه شده بود.

در این روز خجسته بهشرف کورنش مستسعد گردید و از پیشگاه نوازش بی دریغ به خلعت

~~خاصه با نادری و جیغهٔ‌ مرصع و شمشیر مرصع و خطاب عمدهآ امیرالامرا و انعام یک کرور دام

~~اختصاص گرفت و بعد از چند روز اجازت انصراف به صوبهٔ‌ کابل یافت و وقت رخصت

~~به عنایت خلعت خاصه و خنجر مرصع با پهولکناره و دو اسب خاصه با زین طلا و مطلا و فیل

~~خاصه با یراق نقره و مادهآ فیل و انعام حویلی اعتقاد خان که بهترین منازل است که امرای

~~ذی شان در دارالخلافه برکنار آب جون اساس گذاشتهاند و خان مذکور به خواهش اشرف

~~پیشکش کرده بود، مورد مراحم خسروانی گشت.

غره ذیقعده این سال [1052 ه/21 ژانویهٔ‌ 1643 م] جشن وزن شمسی اختتام سال پنجاه

~~و یکم از عمر جاوید طراز، نشاطبخش خاطر احیای دولت روزافزون گشت و ذات مقدس را

~~به آیین هربار به طلا و دیگر اشیای معهوده سنجیدند. در این بزم فیض آگین بیتهل داس بهاضافهٔ‌

~~هزاری بهمنصب عمده پنجهزاری بلندمرتبگی یافت.

در اواسط شهر مذکور [17 ذی قعدهآ 1052 ه/6 فوریهٔ‌ 1643 م] بهرسم هرسال مجلس

~~عرس نواب مهد غلیه منعقد گردید و حضرت شاهنشاهی بهذات مقدس بهآن انجمن قدس که

~~در روضهٔ‌ منوره ترتیب یافته بود، تشریف برده، بهدستور مقرر که بهجای خود مذکور شد. آن

~~شب و فردای آن مبالغ گرانمند به مستحقین و مستحقات تقسیم فرمودند.

پوشیده نماند که روضهآ منوره ms354 مذکوره در عرض دوازده سال بهصرف پنجاه لک روپیه

~~اتمام یافته و چوکها و سراها و بازارها بر اطراف باغ روضه ساخته شده و بسیاری از

~~کارخانههای پخته عقبسرا ساختهاند و این معمورهآ آباد که به منزلهٔ‌ شهر عظیمی است،

~~به ممتاز آباد موسوم گشته و سی مواضع از مضافات پرگنهٔ‌ حویلی دارالخلافهآ اکبرآباد و دیگر

~~چند که جمعش چهل لک دام است و حاصلش موافق دوازده ماهه یک لک و با محصول

~~دکانها، بازارها و سراها مضاعف این مبلغ میشود، وقف این روضهآ منوره است که اگر احیانا

~~ترمیم احتیاج افتد از حاصل موقوفات صرف نمایند وباقی را مصارف در علوفهٔ‌ سالیانه داران

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0374.png)

~~و ماهیانه خواران و آش و نانی که برای خدمه سکنه روضه و دیگر محتاجان مقرر است، خرج

~~کنند و هرچه زیاده (آمد1) داخل خزانهآ فیض آثار روضه نمایند.

~~رسیدن فرستادهآ شریف مکه با کلید بیت الله به درگاه

~~در اوایل ذی الحجهآ این سال [1052 هلاواخر فوریهٔ‌ 1643 م] شیخ عبدالصمد عمودی که

~~شریف مکه او را با کلید بیت الله بهشگون گشایش هفت اقلیم به درگاه والا فرستاده بود،

~~ملازمت نموده. کلید مذکور را گذرانید و بهخلعت و انعام مناسب سال کامیاب گردید.

~~نوروز جهان افروز

~~نوروز این سال شب سلخ همین ماه [ذی الحجه] موافق هزار و پنجاه و دو [1052 ه/21 مارس

~~1643م] واقع شد. فردای آن جشن نوروزی به تکلف تمام آراستگی یافت و در این بزم

~~به فرستادهآ شریف یان با یاندان طلا و ارگجه با2 پیاله و سرپوش طلا و چهارهزار روییه لطف

~~نمودند. در اواسط محرم هزار و پنجاه و سه [1053 ه/8 آوریل 1643 م] جشن شرف منعقد

~~گشت. در اینروز آنچه از پیشکش پادشاهزادههای کامکار و امرای نامدار قبول موصول شد.

~~قیمت آن (به3) نه لک روپیه رسید.

در این ولا خلیل الله خان حسبالحکم به صوب کماؤن و هردوار رفت، تا از فیلان ms355 نر و

~~ماده جنگلستان آن حدود هرقدر میسر شود و دستگیر نموده بیاورد.

و دوازدهم ربیع الثانی این سال [1053 ه/30 زوئن 1643 م] جشن وزن قمری انتهای سال

~~پنجاه [و] سوم از سنین زندگانی جاودانی خاقان ستودهآ خصال آراستگی یافت و وزن ذات

~~با برکات به طلا و دیگر اشیا به تقدیم رسید. در این روز میمنتافروز بیست و چهار فیل نر و

~~شش مادهآ فیل مجموع با یراق نقره و اقسام اقمشه و دیگر نفایس صوبهٔ‌ بنگاله که پادشاهزادهآ

~~محمد شاه شجاع بهادر پیشکش بهدرگاه فرستاده بودند، ازنظر گذشت و تمام آن را مبصران سه

~~لک و بیست و هشتهزار [روپیه] قیمت کردند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0375.png)

~~ازنظر گذشتن فیلانی که خلیل الله خان از کوهستان هردوار گرفته بود1

~~در این روز خلیل الله خان از کوهستان هردوار به پیشگاه حضور آمده، بیست و نه فیل کوچک و

~~کلان از نر و ماده که گرفته آورده بود، ازنظر گذرانید. در این تاریخ به حساب بیجاپور که عادل

~~خان مصحوب او پیشکش بهدرگاه فرستاده بود، خلعت و اسب با زین (نقره و هفتهزار روپیه

~~انعام عنایت نموده، رخصت انصراف داد و برای عادل خان فیل خاصه با یراق) نقره و مادهآ

~~فیل و پاندان مرصع گران بها مصحوب معتمدی از ملازمان درگاه همراه حاجب مذکور

~~فرستادند.

بیست اسب برای پادشاهزادهٔ‌ محمد اورنگزیب بهادر که بر سرراه دولت آباد بودند، نیز

~~ارسال شد و فرستادهآ شریف بهعنایت اسب با زین نقره و مادهآ فیل رعایت یافت.

~~تولد سلطان ممتاز شکوه

~~سلخ جمادی الاول این سال [1053 ه/16 اوت 1643 م] در حرمسرای پادشاهزادهآ بلنداقبال از

~~دختر نیک اختر سلطان پرویز، گرامی پسری بهوجود آمد و به ممتاز شکوه مسمی گشت و از

~~سرکار خاصهٔ‌ شریفه برای تهیهٔ‌ اسباب جشن پادشاهزادهٔ‌ بلنداقبال دو لک روپیه شفقت شد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0376.png)

~~وقایع سال هفدهم جلوس میمنت مانوس موافق هزار و پنجاه و سه

~~در اوایل ms356 ماه [جمادی الثانی) اول این سال [1053 ه/17 اوت 1643 م1) برای پادشاهزادهٔ‌ محمد

~~شاه شجاع بهادر خلعت خاصه و جواهر مرصع آلات و یک لک روپیه مصحوب ملازم آن

~~والاتبار که پیشکش بهدرگاه آورده بود، ارسال یافت و حکم شد که دو لک روپیه بهصیغهآ انعام

~~از خزانهآ صوبهآ بنگاله بگیرند.

و در اوایل شعبان این سال [1053 هاواسط اکتبر 1643 م] فرستادهآ شریف را مورد انواع

~~مراحم گردانیده، رخصت معاودت ارزانی داشتند. از روز ملازمت تا وقت رخصت آنچه از نقد

~~و جنس به مشارالیه رسید، به بیستهزار روپیه کشید. همین قدر بهاشارهآ همایون پادشاهزادههای

~~کامکار و امرای عالی مقدار نیز رسانیدند.

~~تولد سلطان محمد معظم

~~در اواسط ماه مذکور [شعبان 1053 ه/29 اکتبر 1643 م] از عرضداشت پادشاهزادهآ محمد

~~اورنگ زیب بهادر معلوم رأی3 جهان آرا گردید که سلخ رجب این سال [1053 ه/14 اکتبر

~~1643 م] در حرامسرای آن کامکار، پسر نیک اختری زینت افزای عرصهٔ‌ وجود گردید و

~~اعلی حضرت آن نو رسیدهآ عالم قدس را به سلطان معظم نام گردانیدند5.

~~ارتفاع رایات به دارالبرکت اجمیر

~~چون این سلسلهآ عالیه را به جناب ولایتمآب کرامت نصاب خواجه معین الدین چشتی قدس

~~سره العزیز عقیدهآ خاصی است. چنانچه عرش آشیانی و جنتمکانی مکرر به طواف آن روضهآ متبرکه

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0377.png)

~~تشریف بردهاند. در این وقت زپارت مرقد منور از خاطر فیاض سر بر زد و به[17 شعبان

~~1053 ه31/1 اکتبر 1643 م] ساعت مختار از دار الخلافه به صوب دارالبرکت اجمیر نهضت واقع

~~شد. و در اوایل شهر رمضان [5 رمضان 1053 ه7/2 نوامبر 1643 م] در حوالی دارالکرامت راج

~~کنور، پسر کلان رانا به آستانبوس رسیده، یک زنجیر فیل پیشکش نمود و از پیشگاه نوازش

~~خسروانی به شفقت خلعت فاخره و سرپیچ مرصع و جمدهر مرصع و اسب قبچاق با زین طلا

~~مورد رعایت گشت.

و فردای [6 رمضان 1053ه83 نوامبر 1643 م] آن موکب ms357 منصور به مبارکی داخل

~~دولتخانهآ اجمیر که برکنار تالاب اناساگر واقع است، گردید و همان روز بندگان اشرف بهزیارت

~~حضرت خواجه بزرگوار رفته، دههزار روپیه بهخدمهآ آن مقام شریف و دیگر اهل احتیاج که

~~معتکف روضهآ منوره بودند، تقسیم فرمودند.

و در اواسط این ماه مبارک [رمضان 1053 ه2674 نوامبر 1643 م] باز به آن مرقد متبرک

~~تشر یف برده، امر نمودند که در دیگ کلان مسمی که جنتمکانی وقف آن کردهاند، نیلههای

~~شکار خاصه را با برنج طبخ نموده به فقرا قسمت نمایند و یکصد و چهل و پنج من پادشاهی از

~~گوشت و برنج و روغن و دیگر مصالحه یکبار در آن پخته شد.

و روز دیگر [16 رمضان 1053 ه27/5 نوامبر 1643 م] عنان معاودت به صوب دار الخلافه

~~معطوف گردانیدند و از منزل اول پسر رانا را رخصت انصراف بهوطن داده، خلعت و شمشیر و

~~سپر یراق میناکاری و اسب و فیل و زیور مرصع که پوشش فرقهٔ‌ راجپوتیه است، لطف فرمودند

~~و بهدو راجپوت کلان پدر او خلعت و اسب و بههشت تن دیگر خلعت عنایت شد و

~~مصحوب آنها (یک) تسبیح مروارید و شمشیر و سپر یراق میناکار و دو اسب عربی، یکی

~~با زین طلا7 و دیگری عراقی با زین مطلا برای رانا ارسال یافت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0378.png)

~~نزول در دار الخلافه1

~~در اواسط شوآل این سال [1053 ه27 دسامبر 1643 م2] موکب جلال به دولت و اقبال در

~~دولتخانهآ دارالخلافه نزول اجلال فرمود و چون وقت بار عام و سواری و از کثرت اژدهام یک

~~میرتوزک از عهدة اهتمام، چنانچه بایست2 نمیتوانست برآمد. در این ولا چهارکس به این

~~خدمت معین گردیدند، تا در هنگام سواری به اهتمام پیش و توزک جانب راست و اهتمام

~~جانب چپ و توزک و قور که از دنبال میآید، اقدام نمایند.

هشتم ذیقعدهآ این سال [1053 ه/187 زانویهٔ‌ 1644 م] جشن وزن شمسی اختتام سال پنجاه

~~و ms358 دوم از عمر ابد طراز بهرسم هربار منعقد گشت و خدیو سنجیده اطوار را به طلا و دیگر اجناس

~~وزن نمودند. در این روز خجسته منصب پادشاهزادهآ بلنداقبال بهدو اسبه سه اسبه شدن پنج هزار

~~سوار، بیستهزاری ذات و سوار از آن جمله پنج هزار سوار دو اسبه سه اسبه مقرر گشت.

و در اواسط این ماه [18 ذی القعدهٔ‌ 1053ه28/5 ژانویهٔ‌ 1644 م) همراه معتمدی که از

~~پیشگاه حضور برای عادل خان تبرکات برده بود و حاجبی به درگاه آمده، نفایسی که با عرضداشت

~~مشارالیه محتوی بر کمال اخلاص و فدویت فرستاده بود، ازنظر گذرانید و بهعنایت و خلعت و

~~اسب با زین نقره و یک مهر یکصد تولگی و یک روپیه بههمین وزن رعایت یافت.

و در همین ایام [3 فوریهٔ‌ 1644 م2] صفی قلی سلطان سپاه منصور، حاکم اسفراین که

~~روی امید بهاین آستان دولتنشان آورده بود، به کورنش مستسعد گشته به مرحمت خلعت و

~~اسب و فیل و انعام پانزدههزار روپیه و منصب یکهزار و پانصدی مورد مراحم گردید.

~~(شیوع7) وبا وطاعون در دار الخلافه8

~~چون در این ولا در دارالخلافه از فساد هوا طاعون و علامات وبا شیوع یافته بود. حضرت

~~شاهنشاهی در اوایل ذی الحجهآ این سال [1053 ه/17 فوریهٔ‌ 1644 م] بهقصد شیر و شکار

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0379.png)

~~بهسمت سوگر توجه فرمودند.

و [19 فوریهٔ‌ 1644 م1] روز عیدالضحی که بهمسجد فتح پور برای نماز تشریف بردند،

~~کثرت به مرتبهای شد که جمعی از صدمهٔ‌ یکدگر در دروازهٔ‌ مسجد بر روی هم افتادند و از

~~افتادگان یکی به زخم جمدهر و دیگری که از غلاف برآمده بهاو رسید، کشته شد و چندی از

~~لگدکوب مجروح گشتند.

و فردای ان در منزل روپ پاس فیل مستحبی که یادشاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر با مادهآ

~~فیل از بنگاله فرستاده بودند، بهنظر انور درآورده، مصحوب شخصی که فیل مذکور را به درگاه

~~آورده بود، یک تسبیح مروارید ms359 و پنج اسب خاصه، یکی با زین طلا برای آن کامکار ارسال

~~یافت و (مقصود علی بیگ) دانشمندی که با برادران و خویشان روی امید به درگاه حقایق یناه

~~آورده بود و ملازمت نموده به خلعت و خنجر یراق طلا و منصب مناسب حال و پنج هزار روپیه

~~سرفراز گردید.

در سیوگر مزاج یادشاهزادهآ بلنداقبال از اعتدال منحرف شد و ماده در گردن و شدت تب در

~~بدن ظاهر گردید و بندگان اشرف به (کمال3) ناسازگاری هوا که در آن ایام شایع گردیده بود،

~~مضطرب شده، اطتای حاذق را بهمعالجه مأمور گردانیدند و به کم کردن خون و خورانیدن زهر

~~مهره بعد از چهارده روز طبیعت رو بهصحت آورد.

در این ولا [6 مارس 1644 م) موکب جلال از سوگر به دارالخلافه معاودت فرموده. در اثنای

~~راه حاجب قطب الملک به درگاه رسیده، شرف کورنش دریافت. شش فیل (نر) و سه مادهآ فیل،

~~یکی از آن جمله با ساز طلا داشت، دیگر با یراق که قطبالملک پیشکش فرستاده بود، از نظر گذرانید.

اواخر این ماه اذی الحجه 1053 ه/9 مارس 1644 م2) رایات اقبال در دولتخانهآ دار الخلافه

~~نزول اجلال فرمود. چون در شهر آثار وبا باقی بود، عالی حضرت همانروز به عمارات شکارگاه

~~سوکر تشریف بردند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0380.png)

~~فتح ولایت پلامون

~~از سوانح عظیمهآ این سال فتح ولایت پلامون است. تفضیل این اجمال آن که چون پرتاب، راجهآ

~~آن ملک از بدمعاشی سرداران قوم خود را آزرده ساخت، آن جماعت در صدد دفع او شدند و

~~در ابتدای رفتن اعتقاد خان به صوبهٔ‌ (دریا رای) بهار و تیج رای، اعمام پرتاب مذکور به تنبیه

~~آمده، اعتقاد خان را دیدند و بعد از آن استمالت یافتن تعهد نمودند که پرتاب را مقید ساخته،

~~پیش او (را2) بیاورند و بهاین قرار داد هردو به پلامون برگشته بهاتفاق جمعی دیگر او را

~~دستگیر نموده به قید درآوردند و راجگی آن ولایت بهتیج ms360 رای قرار گرفت. اعتقاد خان بر این

~~معنی اطلاع یافته، درباب ایفای وعده بهتیج رای نوشت و او از ناراستی وکیل خود را فرستاده،

~~عذرهای نامسموع در میان آورد. مجملا مدتی پرتاب دربند او بود، تا آن که دریا رای، برادر

~~کلان تیج رای و جمعی دیگر از سرداران طایفهآ چیرو که تیج رای مقهور را به سرداری اختیار

~~نموده بودند، از او انحراف ورزیدند و اعتقاد خان هرکدام را دلجویی نموده به اطاعت درآورد و

~~آنها پیغام دادند که اگر فوجی به سرداری یکی از معتمدان معین کرد و قلعهآ دیوکن2 را که

~~تهانه کلان پلامون است، به اولیای دولت قاهره سپرده، کاربند خدمت می گردیم.

و اعتقاد خان حسبالاستدعای آنها زبردست خان را با زمیندار شاهآباد به آن صوب

~~فرستاده و خان مذکور چون به نواحی دیوکن، رسید. دریا رای با پسران و بهوپال3 و چنیت،

~~قلعهداران دیوکن1 او را دیده، قلعه را حواله نمودند و زبردست خان دریا رای را با چندی از

~~همراهان خود بهپتنه نزد اعتقاد خان فرستاده، از مردم دیوکن جمعی را که از دل نهاد

~~دولت خواهی و خدمتکاری شدند، مستمال ساخت و بعضی را که خیال تمرد داشتند، مقید

~~گردانید و مردم را به بریدن جنگل و توسیع راه پلامون گماشته، خود به استحکام قلعهآ دیوکن8

~~همت مصروف داشت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0381.png)

و بعد از گذشتن چند روز، [زبردست خان] خبر یافت که تیج رای، سنگه تهکرای

~~وکیل خود را با جمعی اعیان خود و قریب سهصد سوار و هفتهزار پیاده به موضع باولی

~~جیون که در پنج کروهی دیوکن است، فرستاده. دو فوج دیگر را بهسمت مؤرده2 و کنده

~~تعیین نموده، در تهیهٔ‌ جنگ است و از فوجی که بهباولی جیون مقید گشته جمعی را بهارادهآ

~~شبیخون دو کروه پیشامدهاند. بنابر آن فوجی از دلاوران را بهتنبیهآ آن مخذولان فرستاد. بهادران

~~خود را بر سر مقاهیر رسانیده جمعی را مقتول و مجروح ms361 گردانیدند و بقیةالسیف را گریزانیدند و

~~چون اعتقاد خان حقیقت حال معلوم نمود، بخشی صوبهدار بهار را با دریا رای، برادر تیج رای

~~مخذول و جمعی کثیری از مردم خود به کمک تعیین کرد و خود نیز لوازم سفر انجام داده آماده

~~شد که هرگاه احتیاج شود از دنبال روانه گردد.

اتفاقا روزی تیج رای با جمعی از قلعهٔ‌ پلامون به شکار برمی آمد و صورت سین و سبل

~~سین، پسران وکیل او و دیگر اهل قلعه بهپرتاب متفق گشته، بند از پای او برمیدارند و

~~جماعتی را که از جانب تیج رای محافظت قلعه مینمودند، با خود همداستان ساخته، قلعه را

~~به تصرف پرتاب درمیآورند و از همراهان تیج رای بعضی به قلعه درمیایند و جمعی متفرق

~~می کردند و تیج رای از آن جا رانده و از این سو مانده، از روی کمال سراسیمگی به جنگل آن

~~نواحی میخزد.

القصه وکیل او با دو سه دیگر از مردم روشناس که در برابر سپاه ظفرپناه نشسته بودند، از

~~استماع این خبر مضطر شده، نصف شب فرار نمودند و زبردست خان چون بر کیفیت واقعه

~~اطلاع یافت، قلعهٔ‌ دیوکن7 را به معتمدان سپرده، خود روانهٔ‌ پلامون گشت و از جنگلهای

~~صعب و کتلهای تنگ گذشته و مخذولانی که در تنگیها سرراه گرفته بودند، مالش به سزا داده

~~به مان گده رسید.

در این اثنا پرتاب که از سطوت افواج قاهره مغلوب هراس گشته بود، بهخان مذکور نوشت

~~که چون دل نهاد اطاعت و فرمانبرداری درگاه شدهام، آمدن و دیدن به اجازت وابسته است و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0382.png)

~~زبردست خان در سه کروهی قلعهٔ‌ پلامون منزل نموده، در جواب پیغام کرد که اگر همراه من

~~پیش اعتقاد خان خواهد رفت بیاید وگرنه از قلعه ارادهآ برآمدن نکند که ان شاءالله بعد از رسیدن

~~لشکری که از یتنه به کمک روانه شده و عنقریب می رسد، مهم او حسبالمدعای دولت خواهان

~~تمشیت خواهد ms362 گرفت.

پرتاب گفت که شایسته خان، صوبهدار سابق بهار با آن که با لشکر بسیار بهپای قلعه

~~آمده بود و او کوشش داد و تلاش بسیار کرد که شاید بهدیدن او بیایم، نیامدم و آخر کار

~~به گرفتن پیشکش اکتفا نموده برگشت و بالفعل هرچند اعتقاد خان صوبهدار حال بهار خود

~~نیامده و شما را با جمعیت قلیلی فرستاده، چون دولتخواهان درگاه را با خود مصمم

~~ساختهام، قرار دادهام که شما را ببینم. از آبا و اجداد من چون هرکه به راجگی رسیده، هرگز

~~به پتنه نرفته، قرار رفتن پیش اعتقاد خان نمیتوانم داد. زبردست خان اعادهآ همان معنی نمود

~~که اگر قبول این معنی نمی کنی، بعد از ملحق شدن کمک سزای تو درکنار روزگارت گذاشته

~~خواهد شد.

بالجمله بعد از ارسال رسل و رسایل پرتاب گفته فرستاد که اگرچه مردم من برفتن پتنه

~~راضی نیستند، لیکن اگر بهعهد و پیمان خاطر من اطمینان یابد به پتنه نزد اعتقاد خان میروم و

~~خان مذکور بر طبق خواهش او قول داد و پرتاب آمده، او را دید و فیلی برای او آورد و مجدد

~~عهد گرفته، عزیمت پتنه را با خود تصمیم داد و زبردست خان از اعتقاد خان قولنامه طلب

~~داشته نزد او فرستاد و بهبخشی صوبهٔ‌ بهار که به کمک میآمد، نوشت که چون پرتاب قبول

~~اطاعت کرده، هر جا رسیده باشد، توقف نماید و خود با پرتاب از یلامون روانه شده و در

~~نواحی دیوکن به لشکر کمکی ملحق گشته با سایر سپاه ظفرپناه به پتنه آمد. پرتاب برای اعتقاد

~~خان نیز فیلی (آورده). قرار داد که یک لک روپیه به صیغهٔ‌ پیشکش بهخزانهٔ‌ عامره واصل سازد

~~و زبردست خان متکفل وصول گردید و اعتقاد خان کیفیت واقعه را به درگاه عرضداشت نموده،

~~برای پرتاب التماس منصب کرد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0383.png)

و در ابتدای محرم این سال موافق هزار و پنجاه چهار [1085 ه/10 مارس 1644 م]

~~عریضهآ ms363 خان مذکور حقیقت حال بهمسامع جلال رسید و بندگان اشرف او را بهمنصب

~~یکهزاری ذات سوار نوازش فرمودند و ولایت پلامون را یک کرور دام جمع مقرر نموده و

~~جاگیر او مرحمت نمودند.

~~(نوروز جهان افروز2)

~~نوروز این سال به حسب اتفاق روز عاشورا موافق هزار و پنجاه و چهار [1054 ه/19 مارس

~~1644 م] واقع شد.

~~سانحهآ هایله گشتن نواب غلیه عالیه3

~~شب بیست و هفتم این ماه [محرم 1054 ه/6 آوریل 1644 م] سبب آتش بهذات فایض البرکات

~~نواب غلیه عالیه بیگم صاحب رسید و شادی جهان را مبدل به غم5 گردانید.

شرح این واقعه آن که در حینی که آن خورشید احتجاب از خدمت حضرت شاهنشاهی

~~به خوابگاه خود تشریف میبردند. ناگاه گوشهآ دامن اطهر بهشمعی که در ایوان سرراه افروخته

~~بودند، رسید و چون لباس پردگیان حرم عزت در کمال نزاکت میباشد و روغنهای معطر بر

~~آن مالیده میشود، آتش زبانه کشید و در تمام ملبوس در گرفت. اگرچه چهار خدمتکار که

~~حاضر بودند، در اطفای این نایرهٔ‌ چستی تمام به کاربردند. اما چون بهرختهای آنها نیز

~~سرایت کرده به خود درماندند و تا واقف شدن دیگران و رسانیدن آب، پشت آن پناه آن ضعیفه

~~و اضلاع هردو طرف و هردو دست (آن معدن جرات محروق شده بود4).

چون الفت حضرت اعلی به آن قدسی القاب نسبت به جمیع فرزندان زیاده است، وقوع این

~~سانحه بر خاطر همایون بغایت گرانی کرد. چنانچه برخلاف روش دایمی، فردای آن از

~~حرم سرای مقدس بیرون برنیامدند و روز دیگر [19 فروردین 1023 ه ش67 آوریل 1644 م]

~~چون [روز] شرف آفتاب بود، بعد از دوپهر بهخاص و عام برآمده، زیاده از یک گهری ننشستند

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0384.png)

~~و همت بر معالجه مصروف داشته، اول بهمعالجه روحانی پرداختند و از انفاس متبرکه اهل

~~انزوا و گشودن ابواب خیرات طلب شفا نمودند. چنانچه از روز اول تا روز سوم هر روز

~~پنج ms364 هزار مهر و پنجهزار روپیه به محتاجان تصدق فرمودند و حکمی که درباب تحقیق نمودن

~~مدد معاش1 ائمهداران کل ممالک محروسه که بعضی به فرامین جعلی2 اراضی و وظایف در

~~تصرف داشتند، صدور یافته بود، موقوف گردانیدند و به علاج جسمانی نیز متوجه شده، تمام

~~حاذقان فن طبابت و جراحی را و جمعی که ملتزم حضوراند و چه آنهایی که از اطراف

~~بودند و مجتمع گشته بودند، به معالجه مأمور نمودند و از وفور دلبستگی خوراندن دوا و غذا و

~~گذاشتن و برداشتن مرهم را بهذات اشرف متکفل گشتند.

مجملا به واسطهآ اشتغال بیمارداری به جهروکه خاص و عام انجمن غسلخانه دیر تشریف

~~میاوردند و زود برمیخاستند. شدت این حادثه از این قیاس میتوان کرد که دو خدمتکار که

~~از جملهآ آن چهار که به خاموش ساختن آتش ملبوس نوآب علیه جرأت نموده بودند. یکی بعد

~~از هفت روز و دیگری بعد از هشت روز از حیات مایوس و دومی دیگر که کمتر سوخته

~~بودند، بعد از مدتها به شدند.

از محاسن اتفاقات آن که روز بیستم [25 آوریل 1644 م’] این حادثه حکیم محمد داوود

~~که از تجر به کاری در فن طبابت، در خدمت شاه عباس ماضی سمت محرمیت داشت و بعد از

~~انتقال آن جم جماه به سعایت جمعی که از او ذخیره خاطر داشتند، از شاه صفی سلوک ناهموار

~~دیده بود. بعد از جلوس شاه عباس ثانی که در سن صبی بهسلطنت رسیده، نیز رعایت نیافته،

~~از بودن ایران دل گران می زیست و بهاین سبب در ظاهر ارادهآ حج بیت الله وا نموده و ضمنا از

~~احرام دریافت زمین بوس این آستان دولت نشان که مرجع طوایف انام است و کعبهآ آمال خاص

~~و عام بر میان جان بسته از عراق بهراه بصره عازم آن سعادت معاودت نموده به بغداد و از بغداد

~~به بصره شده. از آن جا به بندر لاهری آمده روانهآ درگاه ms365 گشته بود. بهوقت رسیده، شرف استیلام

~~عتبهآ خلافت دریافت و از پیشگاه نوازش (خسروانی) بهعنایت خلعت فاخره و انعام

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0385.png)

~~بیستهزار روپیه و منصب یکهزاری محسود اقران گردیده، در ازاله بعضی امراضی که

~~در اثنای الم جراحت رونمود، معالجات صایب به تقدیم رسانید و در عرض چهار ماه آن

~~امراض عارضه اگرچه به حسن تدبیر او رو به تنزل گذاشت، اما پنج ماه دیگر مرهمهای جراحان

~~فایده نمی داد، تا آن که عارف نامی از چیلههای پادشاهی مرهمی ساخت و در دو ماه آخر

~~بهمرهمهای او زخمها اندمال یافت و بعضی رو به بهی گذاشت.

~~فتح قلعهآ گنور

~~از جمله فتوحات این سال فتح قلعهآ گنور است که بهسعی خان دوران بهادر نصرت جنگ روی

~~نمود و اواسط صفر [1054 ه/23 آوریل 1644 م] از روی عرضداشت خان مذکور به مسامع

~~جاه و جلال (رسید2).

تبیین این مقال بهطریق اجمال3 آن که چون سنگرام گوند، زمیندار قلعهٔ‌ مذکور که

~~به دولت خواهی این درگاه متصف بود، مرد. غلام ماروی گوند که از جانب او به محافظت قلعهٔ‌

~~منصوب بود. خود بهضبط معاملات زمینداری پرداخته، قلیلی به خرج بهویت، پسر او که هنوز

~~به سرحد رشد و تمیز نرسیده بود و میداد، به غرور جاهای محکم و پشت گرمی جمعی مفسد

~~سر از اطاعت نییچیده به واجبی مالگذاری نمی کرد و رعایای بعضی محال خان دوران بهادر،

~~صوبهدار مالوه که به حدود گنور متصل بود، نیز به حمایت او در ادای مال واجب تعلل

~~میورزیدند.

بنابر آن خان نصرت جنگ با جمعیت خود و کمکیان صوبهٔ‌ مذکور و زمینداران قلعهآ رای

~~سین به قصد استیصال آنها راهی گردید و در محال ولایت متمردان درامده، برای بریده شدن

~~جنگل و توسیع راه، روزی چند توقف نمود و در جاهای مخوف تهانهها نشانیده، روانهٔ‌ پیش

~~گردید و چون به کتل گنور رسید، قریب پنجهزار پیاده گوند و هفتصد هشتصد تفنگچی را که ms366

~~مفسدان بر سرکتل برای بستن راه موکل نموده بودند، بهاندک تلاشی متفرق گردانیده، در

~~نواحی گنور برای گذرانیدن ایام بارش و قطع جنگل حوالی قلعه اقامت گاه قرار داد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0386.png)

و ماروی مذکور از ملاحظهٔ‌ سامان اسباب قلعه گیری و بسیاری جمعیت و تدابیر صایبه

~~خان دوران متلاشی شده بهدولت خواهان متصل گشت و بهویت را از قید برآورده، با مردم

~~معتبر سنگرام نزد مشارالیه فرستاد. در این اثنا ظاهر شد که چندی از ارباب بغی اراده دارند که

~~بهوپت را گذرانیده به قلعه برند. لهذا خان دوران بهادر آن جماعت را مقید ساخته، بهوپت

~~مذکور را نظربند گردانید.

و چون ماروی قلعه را به اولیای دولت قاهره سپرد، از محل اقامت پیش رفته به کوهآ لکهره که

~~به غیر آن بلندی بر قلعهآ گنور مشرف نبود برآمده، آن سرکوب را که مقهوران بهسنگ و آهک

~~برآورده، استحکام داده بودند، به جنگ از چنگ غنیم گرفته، مخیم ساخت و چون قلعهآ گنور بر

~~کوهی واقع شده که سراپا سنگ یک لخت است و در طرف مرتبهٔ‌ (پایین) آن که بهدیوار

~~احتیاج داشت، سنگرام دیواری استوار ساخته بود و کفره برج و باره دیوار را بهتوپ و تفنگ

~~محکم ساخته بودند و تسخیر آن بهزور میسر نبود. خان دوران حقیقت را به درگاه عرضداشت

~~نموده، چند توپ و جمعی را به کمک التماس کرد و حکم شد که دو توپکلان از دارالخلافه

~~به فرستند و جمعی از کمکیان صوبهآ دکن بهسرداری رشید خان و راجه پهار سنگه بندیله از

~~جاگیر خود و پرتهی راج راتهور از رام پور و جانسپار خان از مندسور به کمک بردند.

و چون جماعت مذکوره ملحق گردیدند، سیاه ظفرپناه از ملچار برابر دیواری که مقهوران

~~آن روی خندق کشیده، در پناه آن تفنگ میانداختند، برآمدند و به پیش بردن خاکریز و ترددات

~~مردانه آن دیوار را از تصرف کفار برآورده و طبقهآ مابین را مفتوح ms367 گردانیدند و بعد از رسیدن

~~دو توپ مذکور بهصدای رعد آسای آنها خوف تمام بهدلهای بی جگران راه یافت و از

~~بلندشدن دمدمهها و خشک گردیدن تالابهای (بالا3)، مردمان قلعه یکبارگی درون باختند و

~~مارو با روی سیاه از استیلای واهمه زنهار خواه گشت و بعد از استمالت یافتن بهدیدن خان

~~دوران بهادر آمد.

و روز دیگر خان نصرتجنگ با همراهان بهقلعه رفته، بهبرج و باره آن را بهنظر امعان

~~ملاحظه کرده و برادر خود را با پانصد سوار و هفتصد پیادهٔ‌ تفنگچی به محافظت گذاشته،

~~مراجعت نمود.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0387.png)

بیست و دوم صفر مذکور [1054 ه/30 آوریل 1644 م] که روز تولد نواب علیه بود.

~~پنجهزار مهر و همین مقدار روپیه بهاهل احتیاج دادند و سوای آن تا بیست و هفتم این ماه

~~1054 ه/5 مهٔ‌ 1644 م]) شصتهزار روپیه بهدفعات خیرات شد و در غرة ربیع الاول

~~[1054 ه/8 مهآ 1644 م] مقرر گشت که بعد از این همیشه هر روز یکهزار روپیه که در سالی

~~سه لک و شصتهزار روپیه میشود، بهارباب استحقاق تصدق آن خورشید احتجاب میرسیده

~~باشد و جمعی را که برای مطالبات و جرایم در زندان بودند، ازاد فرمودند و هفت لک روپیه از

~~عین المال که بر ذمهآ محبوسان طلب بود، بخشیدند.

و پنجم این ماه [ربیع الاول 1054 ه/12 مهٔ‌ 1644 م] پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر

~~که بهاستماع عارضهٔ‌ نواب غلیه از دکن بهدرگاه آمده بودند، با پسر کلان خود سلطان محمد

~~ملازمت نموده، یکهزار مهر نذر و طره مرصع با یک تسبیح مروارید و دو اسب عربی

~~پیشکش گذرانیدند.

و در همین ایام زبردست خان از صوبهآ بهار آمد و یک فیل که از پرتاپ، زمیندار پلامون

~~گرفته بود، با دوهزار اشرفی و پاره جواهر و مرصع آلات که پرتاب مذکور مصحوب او به درگاه

~~پیشکش فرستاده بود، ازنظر انور گذرانید.

و در اواسط این ماه [ربیع الاول 1054 هلاواخر مهآ ms368 1644 م] به حکیم داوود مادهآ فیل عنایت

~~شد و به حاجب بیجاپور خلعت و اسب با زین نقره و ماده فیل هفتهزار روپیه انعام و به پسر

~~او خلعت و یکهزار روپیه و بههمراهانش دوهزار روپیه مرحمت فرموده، رخصت معاودت

~~نمودند و برای عادل خان خلعت خاصه با طرة مرصع گرانبها و برای پسر معزالیه نیز خلعت و

~~طرهآ مرصع مصحوب حاجب مذکور ارسال یافت.

سلخ ربیع الاول مذکور [1054 هلا ژوئن 1644 م] جشن وزن قمری انتهای سال پنجاه و

~~چهارم از سنین زندگانی ابدی اتصال آرایش یافت و ذات اشرف را به طلا و دیگر اشیای

~~مقرری وزن نمودند. در این بزم فرخنده پادشاهزادهآ مراد بخش که از صوبهآ ملتان برای دیدن

~~نوآب (علیه) آمده بودند2، به ملازمت فایض گشته3، یکهزار مهر نذر (گذرانیدند5).

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0388.png)

و در این تاریخ، حکیم داوود بهعنایت چهار اسب ترکی سربلند گردید. سلخ این ماه

~~[ربیع الاول 1054 ه/6 ژوئن 1644 م] منصب پادشاهزادهآ مراد بخش به اضافهآ یکهزار سوار، دو

~~اسبه سه اسبه، دوازدههزاری ذات نههزار سوار، از آن جمله سههزار سوار، دو اسبه سه اسبه

~~مقرر گشت و در ابن روز حاجب گلکنده بهعنایت خلعت و اسب با زین نقره و هشتهزار

~~روییه انعام کامیاب گشته، رخصت انصراف یافت و برای قطب الملک مصحوب او خلعت

~~خاصه وکرهآ مرصع قیمتی ارسال شد.

در1 آغاز ماه ربیع الثانی این سال [1054 ه/7 ژوئن 1644 م] پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب

~~بهادر بیسبب ظاهری اراده نمودند که دست از اشتغال دنیوی کشیده منزوی کردند و حضرت

~~شاهنشاهی از این داعیه بینسبت از آن کامکار رنجیده، صوبهآ دکن را که متعلق بهایشان بود،

~~بهخان دوران بهادر نصرتجنگ، صوبهدار مالوه تفویض نمودند و خان مذکور را بهارسال

~~خلعت خاصه و از اصل واضافه به منصب والای هفت هزاری که منتهای مدارج مناسب است و

~~انعام یک کرور دام3 هرساله ممتاز اقران گردیدند.

ششم این ماه ms369 [ربیع الثانی 1054ه/12 ژوئن 1644 م] که روز وزن نواب علیه بود، آن

~~خورشید احتجاب را به طلا که وزن به آن مخصوص بهذات اشرف است، وزن نمودند و خلقی

~~کثیر از وجوه آن بهره مند و فیض یاب گشت و چون آزار آن ملکهآ روزگار روی به تخفیف

~~گذاشته بود. حکم شد که نقارهآ شادمانی بهنوازش درآوردند.

و در اواخر این ماه آربیع الثانی 1054 ه/5 زوئیه 1644 م4] به پادشاهزادهآ مراد بخش خلعت

~~خاصه و پارهآ مرصع آلات و دو اسب خاصه، یکی با زین میناکار و دیگری با زین طلای ساده

~~لطف فرموده، رخصت معاودت6 به صوبهٔ‌ ملتان ارزانی داشتند.

چون در این ایام کوفت نواب غلیه کس نموده بود و تازه شدن جراحتهای آن ملکهآ دوران

~~خاطر همایون را مشوش داشت، قرار تغییر مکان که برای بیمار مجرب است، داده در عشرهٔ‌

~~ثالث جمادی الاولی این سال (1054 هاواخر ژوئیهآ 1644 م] آن ناموس العالمین را از دولتخانهآ

~~والا به منزل پادشاهزادهآ بلنداقبال آوردند و چندگاه در آن جا قرار اقامت دادند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0389.png)

~~مقدمه شهید شدن صلابت خان میربخشی

~~از سوانح غریبه که در این ولا در انجمن غسلخانه معلی به وقوع آمد. تفصیل این اجمال آن که

~~امر سنگه ولد راجه گج سنگه که بهسبب بیماری چند روز از تردد بهدربار جهان مدار تقاعد

~~ورزیده بود. بعد از حصول صحت، آخر روز سلخ این ماه [جمادی الاولی 1054 ه/4

~~اوت 1644 ه] به مجرا آمده، بعد از بار یافتن رفته به جای خود ایستاد و در اثنای آن که بندگان

~~اشرف از نماز مغرب فارغ شده به دستخط نمودن فرامین مطاعه اشتغال داشتند و صلابت خان

~~از ایوان فرودآمده، در روشنی شمعدان چارشاخه افراد مطالب عرضی را مطالعه مینمود. ناگاه

~~[امر سنگه] جمدهر کشیده دوید و در وقت غفلت، آن چنان بر جانب چپ سینهاش زد که تا

~~قبضه فرو رفت و خان مذکور ms370 به آن زخم منکر که بر دلش رسید، از پا درآمد و دیگر نفس

~~نکشید.

و اول بار خلیا الله خان و ارجن ولد راجه بیتهل داس از مشاهدة این حال بر آن جاهل

~~بدمال حمله آوردند و بعد از آن که آواز بلند شد و حضرت اعلی بر کیفیت واقعه واقف گشتند،

~~برحسب اشارهآ همایون ایستادگان پایهآ سریراعلی کار آن ناتمام را به انجام رسانیدند و میر خان

~~میرتوزک و ملوک چند مشرف غسلخانه بهموجب حکم والا جسد او را بیش دهلیز غسلخانه

~~انداخته و مردمش را طلبیدند تا لاش او را ببرند. قریب پانزده نفر از خدمتکاران او که در آن جا

~~بودند، دست به یراق کردند و گرز بر دارانی که به کشیک قیام داشتند، شمشیر در کفار گذاشتند

~~و از آن دلاوران شش کس بهدرجهآ شهادت فایزگشته، شش تن دیگر زخمی گشتند و ملوک

~~چند بهقتل رسید و میر خان زخمهای منکر برداشته خود را بهدرون غسلخانه انداخت و شب

~~دیگر ودیعت حیات سپرد.

بندگان اشرف برای وقوع این واقع و حادثه1 هرچند موجبی تفحص فرمودند، به غیر

~~شورش دماغ امر سنگه که به سبب مداومت مسکرات، مواد سواد بههم رسیده بود. امری دیگر

~~ظاهر و مم تواند بود که سبب آن باشد که چون حدود ناگور که جاگیر آن مقهور بود و بیکانیر وطن

~~و جاگیر راو کرن ولد راو سور بههم متصل است و میان نوکران هردو بر حدود مواضع جنگی

~~شده بود و چون مردم راو کرن تفنگ بسیاری داشتند، جمعی از راجیوتان کارآمدنی امر سنگه

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0390.png)

~~را کشته بودند و امر سنگه بعد از اطلاع بهمردم خود نوشته بود که باز جمعیت نموده، بر سر

~~نوکران راو مزبور بروند و او بعد از اطلاع بر این معنی به صلابت خان نوشته بود که بی آن که از

~~درگاه امینی برای (تحقیقات و) تشخیص حدود معین کرد و انقطاع این خصومت نخواهد ms371 شد

~~و خان مذکور حقیقت را بهعرض رسانیده، امین گرفته بود. دور نیست که امر سنگه این معنی

~~را بر حمایت محمول داشته از جهالت راجپوتیت مبادرت بهاین امر شنیع نموده باشد.

القصه از ظهور این جسارت مردم امر سنگه متوهم گشته، هرکه از ایشان بهرهای از

~~عاقبتاندیشی داشت، شباشب راه وطن پیش گرفت و جمعی از جهل قرار دادند که بر خانهٔ‌

~~ارجن که در آن نزدیکی بود، بریزند و از آن جا که این طایفه برای جنگ بهانه میجویند. بلوی

~~نوکر معتبر امر سنگه مقتول و بهاو سنگه که بعد از مردن راجه گج سنگه در سلک بندههای

~~درگاه انتظام یافته بود، به آن خون گرفتگان متفق گشته، دل بر مرگ نهادند و بعد از آن که این

~~معنی به عرض رسید. به یکی از بندهها حکم شد که به آنها از راه نصیحت بگوید که امر سنگه

~~و هرکه در این تقصیر شریک او بود، بهجزای عمل رسیده، شماها که مصدر گناهی نشدهاید،

~~چرا باعث در خرابی خود می کوشید.

چون یقین شد که از جهالت راجپوتیت باز نمیآیند امر مطاع به صدور پیوست که سید

~~خان جهان با مردم جلو و رشید خان که روز کشیک ایشان بود، رفته آن خون گرفتگان را

~~به جزای زیاده سری رسانند و مشارالیهما به جایی که کفار جمعیت نموده بودند رفته، مجموع

~~آن اشرار را علف تیغ آبدار گردانیدند و از مردم چندی3 کارنامهآ جلادت بر روی کار آورده، در

~~آن زد و خورد به درجهآ شهادت فایز گشتند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0391.png)

وقایع سال هیجدهم موافق هزار و پنجاه و چهار

~~در اواسط ماه [جمادی الثانه) اول این سال [1054 هاواسط اوت 1664 م) بندگان اشرف که

~~تا این تاریخ در منازل پادشاهزاده بلنداقبال بسر میبردند، به دولتخانهآ همایون تشریف آوردند.

~~تولد سلطان سپهر شکوه

~~یازدهم شعبان این سال موافق هزار و پنجاه و چهار [1054 ه/13 اکتبر 1644 م] ms372 در مشکوی

~~پادشاهزادهآ بلنداقبال از صبیهآ پاک گوهر سلطان پرویز پسر نیک اختری قدم بهعرصهآ وجود

~~گذاشت و به سلطان سپهر شکوه نامور کردند و بندگان اشرف برای سرانجام لوازم جشن تولد

~~آن گرامی تبار، دو لک روپیه به پادشاهزاده بلنداقبال شفقت فرمودند.

و در اوایل شهر این سال آرمضان 1054 ه/1 نوامبر 1644 م] بهحکیم داوود خنجر

~~میناکار و اسب با زین مطلا عنایت شد.

~~جشن صحت نواب غلیه عالیه

~~اواخر این ماه مبارک [رمضان 1054 ه/اواخر نوامبر 1644 م] نواب غلیه غسل صحت یافته و

~~حضرت شاهنشاهی به (شکرانه این) موهبت عظمی یکهزار مهر و پنج هزار روپیه به مستحقین

~~بذل نمودند و عارف چیله را که بهمرهم او جراحتها ملتهم گشته بودند، بهزر وزن فرموده،

~~هفتهزار روییه هموزنش را با خلعت و اسب و فیل بهاو عنایت نمودند و به پیشکاران دولت

~~ابد میعاد فرمان شد که جشن عالی سرانجام دهند.

از پنجم شعبان این سال [1054 ه/5 دسامبر 1644 م] که نواب غلیه از نشیمن خود که

~~به آرامگاه معلی متصل است، بهقدم میمنت توام برای کورنش همایون آمده، مسرتافزای خاطر

~~اشرف گشتند. این جشن والا بهاساسه و عظمت تمام شروع شده، تا هشت روز امتداد یافت و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0392.png)

~~در روز اول جمیع مستورات حجب عصمت از بیگمان والامکان و ازدواج و بنات امرای

~~ذی شان در مشکوی خلافت و جهانداری مجتمع گشته، مراسم مبارکباد این عطیهای که نواب

~~علیه بعد از هشت ماه و هشت روز که صاحبفراش بودند، بهپای سعادت پیمای خود به مجرای

~~اعلی حضرت آمده بودند، به تقدیم رسانیدند.

و حضرتاعلی بعد از ادای شکرالهی اقسام جواهر و مرصع آلات از انواع زیور عورات و

~~زر سرخ و سفید بر آن خورشید احتجاب نثار کردند و در این هشت روز بههمین روش نثار

~~به عمل آمد و مجموع هفتادهزار روپیه شد. از آن جمله سیهزار روپیه جواهر و مرصع آلات و ms373

~~بیست و هشتهزار روپیه و دوهزار مهر و دوهزار روپیه گلهای طلا که برای نثار میسازند و

~~دههزار روپیه از درست و نصف و ربع و تماثیل اقسام اثمار که از نقره ساخته بود.

و آنچه از جواهر و مرصع آلات نادریها در عرض این جشن مبارک بهنوآب غلیه لطف

~~شد و این تفصیل دارد: روز اول یکصد و سی دانهآ ناسفتهآ مروارید کامل عیار که پنج لک روپیه

~~قیمت داشت. روز دوم سربندی که در آن یک قطعهٔ‌ الماس کلان1 با آویزهآ گوهر شاهوار منتظم

~~بود و یک لک روپیه ارزش داشت و شش روز دیگر مرصع الاتی که قیمت آن چهار لک روپیه

~~بود و ولایت سورت را که سه کرور [دام] جمع دارد و حاصل دوازده ماهیهآ آن هفت لک و

~~پنجاههزار روپیه میشود، با بندر آن که جمعش یک کرور دام است و دوازده ماهیهآ آن دو لک و

~~پنجاههزار روپیه میشود و حاصلش در این ایام بهواسطهٔ‌ بسیاری آمد و شد، تجار اطراف

~~مضاعف گشته، عنابت شد

و آنچه در این هشت روز به دیگر پادشاهزادههای عالی مقدار و بیگمان والاتبار و امرای

~~نامدار و خدمتکاران درون و بیرون از جواهر مرصع آلات و انعام نقد و خلعت و اسب و فیل

~~بخشش یافت وده لک روییه قیمت داشت و مجمع انعام این چند روزه جشن از نقد و جنس

~~بیست لک روپیه بود. از ان جمله بهشرح آنچه از مراحم نبست به پادشاهزادههای بختیار کامکار

~~به وقوع آمد، اکتفا مینماید. به پادشاهزادهآ بلنداقبال خلعت خاصه با نادری طلادوزی و (سربند2)

~~یک لعل و دو مروارید بیش قیمت و جمدهر مرصع با پهولکتاره و علاقهآ مروارید و دو لک

~~روبیه انعام شفقت شد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0393.png)

و به التماس نوآب غلیه به پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر که از اختیار گوشهنشینی که

~~مرضی طبع اشرف نبود، نادم گشته بودند. خلعت خاصه و نادری طلادوزی و سربند1 یک ms374 لعل

~~و دو مروارید گرانبها لطف فرمودند و منصب آن کامکار را بهدستور سابق به حال فرمودند و

~~به هر کدام از پادشاهزادهٔ‌ محمد شاه شجاع بهادر که در ولایت بنگاله و پادشاهزادهآ مراد بخش که

~~در صوبهآ ملتان بودند، خلعت خاصه با نادری طلادوزی و سربیچ مرصع بیش قیمت ارسال نمودند.

و به سلطان سلیمان شکوه اولین خلف پادشاهزادهٔ‌ بلنداقبال خلعت و جمدهر مرصع

~~با پهولکتاره و به محمد سلطان پسر کلان پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر خلعت و سرپیچ

~~مرصع عنایت کردند و سوای این هر روز چه در محل و چه در بیرون جمع کنیری از اناث و

~~ذکور بهاضافهآ مناصب و (مواجب2) روزیانه کامیاب آرزو گشتند و یکهزار کس به خلاع فاخره

~~قامت عزت برآراستند و بهشعرا و دیگر ارباب طبع که در پایهآ سریراعلی بودند، صلات لایقه

~~عنایت شد و اهل نغمه و سرود، مبلغهای گرانمند یافتند و شب چهارم جشن جانب دریا

~~چراغان و آتشبازی به طمطراقی نظرفریب نظارگیان گشت. الحق بعد از جشن جلوس همایون

~~این چنین جشنی که جهانی از منافع آن به کام دل رسند بهروی کار نیامده.

~~محاربه اولیای دولت قاهره با تردی علی خان و مغلوب شدن او

~~از سوانح این سال لشکر فرستادن علی مردان خان امیرالامراست، از کابل به تأدیب تردی علی

~~خان قطغان و مغلوب شدن او. بیان واقعه آن که چون نذر محمد خان که مرو و مضافات (آن را

~~که جاگیر یلنگتوش بی) بود و بی سبب ظاهری از او انتزاع نموده به سبحان علی پسر خود داد

~~و از قبل تردی علی خان اتالیقش را بهضبط حکومت آن جا تعیین نمود. قطغان مذکور از

~~ناعاقبتاندیشی اراده کرد که هزارهجات حوالی قندهار و کابل را که بهحدود کهمرد نزدیکند،

~~تاراج کند و بهاین قصد بدمآل اول براحشام بلوچان نواحی زمینداور (در2) تاخت آورد. در

~~وقت برگشتن بعضی از الوس هزاره سکپا را که برکنار دریای ms375 هیرمند* اقامت دارند، غارت نمود

~~و در بیست کروهی بامیان به خیال آن که قابو یافته، دستاندازی به توابع آن نیز بکند توقف نمود.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0394.png)

چون شنیده بود که هرسال علی مردان خان در ایام زمستان از ایلاق کابل به قشلاق پیشاور

~~میرود. چندگاه این عزیمت را موقوف داشت و خان مذکور چون بر حقیقت حال اطلاع بههم

~~رسانیده، تهانهدار غوربند و بخشی کابل را با جمعی از منصبداران و احدیان کمکی آن صوبه و

~~فوجی از سپاه خود را به سرکردگی فریدون و فرهاد غلامان معتبر خود بهتأدیب آن سگال

~~فرستاد و این جماعت بهطریق استعجال طی مسافت نموده، علی الغفلت خود را به جهیم

~~اوزبکیه رسانیدند و تردی علی زیان کار بعد از حرکت المذبوحی متلاشی گردید و با همراهان

~~رو بهفرار گذاشت و از اوزبکیه یکصد و شصت تن بهقتل رسیدند و نوزده نفر که از جمله آن

~~چندی اقارب او بودند، اسیر سرپنجه تقدیر گردید و زوجهاش با تمامی اسباب و اشیا بهدست

~~اولیای دولت قاهره افتاد. اسب و گوسفند بی شمار غنیمت لشکریان گردید و سپاه ظفرپناه قرین

~~نصرت به کابل برگشتند و در اواسط ماه مذکور [شوال 1054 هلاواسط دسامبر 1644 م] مژده

~~این فتح به درگاه رسید.

بیست و چهارم ذی القعدةآ این سال [1054 ه/22 ژانویهآ 1645 م] جشن وزن شمسی

~~انتهای سال پنجاه و سوم از عمر جاوید (ابد1) طراز بهروی کارآمد و پیکر اطهر را به دستور

~~مقرر بهسیم و زر و دیگر اجناس معهوده سنجیدند. در این بزم همایون امیرالامراء علی مردان

~~خان بر حسب اشارهآ همایون از کابل بهدرگاه آمده بود، ملازمت نموده یکهزار مهر از نذر

~~گذرانید و نوزده کس از خویشان و همراهان تردی علی را که اسیر شده بودند، بهنظر انور

~~درآورد و بندگان اشرف آن جماعت را حوالهٔ‌ سید خان جهان نمودند که در قلعهآ گوالیار

~~محبوس دارد و بهامیرالامراء خلعت خاصه و ms376 خنجر مرصع با پهولکتاره و اسب عربی خاصه

~~با زین مرصع در جلدوی این خدمت مرحمت نمودند. در این ولا از جمله پنج لک روپیه که

~~برای صحت یافتن نواب غلیه نذر شده بود، متاع یک لک روپیه بهمکهآ معظمه از جمله آن،

~~نصف برای شریف و نصف دیگر برای محتاجان و اسباب پنجاههزار روپیه بهجهت مستحقان

~~مدینه مشرفه با قندیل مرصعی که جهت روضهآ منورهآ نبویه علیه افضل التحیة به فرموده نواب

~~غلیه بعد از حصول صحت طیار شده بود، مصحوب یکی از معتمدان ارسال داشتند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0395.png)

~~روانه گشتن اردوی کیهان پوی از دارالخلافه به صوب پنجاب به قصد رفتن کشمیر

~~چون احتمال تمام داشت که بنیهآ نواب علیه در این تابستان تاب شدت گرمای هندوستان نیارد،

~~جراحتهای اندمال یافته، از حدت هوا به جوشد و اطبا نیز ملایم این معنی معروض داشتند،

~~توجهآ موکب جلال بهسیر و گلگشت سرابستان کشمیر مقرر شد و سبب آن که در حین کوفت

~~نوآب غلیه نذر فرموده بودند که بعد از حصول صحت آن خورشید احتجاب بهزیارت روضهآ

~~معینه تشریف ببرند. قرار یافت که اول به دارالبرکت اجمیر رفته، از آن جا عنان عزیمت به صوب

~~دارالسلطنت لاهور معطوف گردانند.

و بهاین قرار داد، بیست و ششم ذی القعده مذکور [1054 ه/24 زانویهٔ‌ 1645 م] ساعت مختار

~~از دارالخلافه نهضت فرمودند و غرهآ ذی الحجهآ [1054 ه/29 زانویهآ 1645 م] عمارت دولتخانه

~~نزول همایون رونق و بها یافت.

و بهسبب آن که از این حرکت و سواری جراحتهای به شده، نواب غلیه شروع در

~~جوشش نمود. حضرت شاهنشاهی از ملاحظهٔ‌ این که مبادا باز بهکسی واقع شود، عزیمت

~~اجمیر را موقوف بهوقت دیگر داشته. از این منزل بهسمت دریای جون متوجه گشتند، تا بر

~~نواره نشسته به آسانی قطع منازل نمایند و نوآب علیه از رهگذر حرکت و حرارت آزار نیابد.

بالجمله روز عیدالضحی [1054ه/7 فوریهآ 1645 م3] که از متهرا ms377 راکب سفینهٔ‌ اقبال

~~گردیدند. در این وقت محمد علی فوجدار سرکار حصار هامون نامی فقیری را از سکنهآ آن جا

~~که قبل از این حقیقت مرهم او را که برای این چنین جراحتها مجرب است، بهعرض

~~رسانیده به احضار او مأمور گشته بود4، به حضور رسانید. اتفاقا مرهم او به مجرد و بستن نفع

~~بخشد. در سه روز اکثر جراحات تازه جوشیده التیام یافت و بعد از بیست روز در نواحی

~~دارالملک دهلی صحت تمام حاصل شد.

و بندگان اشرف، هامون بینوا را که بهنان شب محتاج بود. بهزر وزن نموده، مبلغ هم

~~سنگش را با خلعت و اسب و فیل بهاو مرحمت فرمودند و دهی نیز در وطن مال تمغا عنایت

~~شد و زرهای نقد و مرصع آلات برای بستن بر سر و گردن و دست از سرکار خاصهآ شریفه و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0396.png)

~~از سرکار نواب علیه و یادشاهزادههای کامکار و غیرذلک آن قدر بهاو رسید که اولاد او روی

~~احتیاج نخواهند دید.

اگرچه جراحان مشهور از فرنگی و مسلمان و هندو در ساختن اقسام مرهم بهوسع امکان

~~کوشیدند، اثری بر آن مترتب نگشت و چون طالع هامون و عارف چیله که مذکور او به جای

~~خود شد، قوت داشت مرهمهای آنها اثر بخشید و جایزههای گرانمند نصیب این دو کس شد

~~و محمد علی مذکور به جلدوی اوردن هامون مزبور بهخطاب خانی نامور گردید.

~~تفویض دارایی گجرات به پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر

~~سلخ این ماه [ذی الحجةآ 1054 ه/26 فوریهٔ‌ 1645 م] که منازل شکارگاه پالم محل نزول

~~همایون گشته بود، صوبەهآ گجرات را به جاگیر پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر مقرر فرمودند

~~و به آن عالی مقدار خلعت خاصه با نادری و دو اسب خاصه، یکی با زین مینا کار و دیگری

~~با زین طلای ساده و فیل خاصه با یراق نقره و به محمد سلطان و معظم سلطان پسران ایشان دو

~~فیل بچه شفقت کرده بهآن صوب ms378 رخصت نمودند.

نوزدهم محرم این سال موافق هزار و پنجاه و پنج [1055 ه/17 مارس 1645 م] که منازل

~~باغ سهرند به ورود معلی مهبط سعادات2 بود، نواب غلیه بار دوم غسل صحت کامل کردند و

~~بندگان اشرف بهشکر مواهب ایزدی پرداخته، یکهزار مهر و پنجهزار روپیه باز به بینوایان

~~خیرات فرمودند.

~~نوروز جهان افروز

~~جشن نوروز این سال روز دوشنبه بیست و یکم شهر [محرم] مذکور موافق هزار و پنجاه و پنج

~~[1055 ه/19 مارس 1645 م] در منازل مسطور انعقاد یافت.

~~عزیمت والا از دارالسلطنت به نزهت آباد کشمیر نوبت ثالث

~~دوم صفر [1055 ه/30 مارس 1645 م] در باغ فیض بخش و فرح بخش نزول اجلال شد و

~~چون ساعت دخول کشمیر قریب بود، داخل دارالسلطنت نگشته. بعد از توقف سه روزه

~~به مبارکی روانه گشتند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0397.png)

و روز شرف [19 فروردین 1024 ه ش67 آوریل 1645 م] از وفور عاطفت حکم شد که

~~تا یکسال پیشکش روز جمعه را به (حکیم) داوود1 میداده باشند.

چون وقت رخصت امیرالامرا2 به کابل برای تسخیر بدخشان مقدمات ترتیب داده فرمودند

~~که در این سال بهتهیهآ مهم مذکور پرداخته از مضافات بدخشان هرچه مقتضی وقت باشد،

~~مسخر گردانید و الا سال آینده موکب جاه و جلال به کابل نهضت خواهد فرمود و یکی از

~~پادشاهزادگان کامکار را به آن رکن السلطنت و لشکری عظیم و سامانی لایق به تسخیر بدخشان

~~و بلخ که ملک موروثی است تعیین خواهم نمود.

بنابر آن در این تاریخ [1 آوریل 1645 م5] اصالت خان میربخشی را مورد مراحم ساخته،

~~با جمعی از منصبداران و احدیان و برقانداز به کابل رخصت فرمودند، تا در پیشبردن مهم

~~مذکور به صوایدید امیر الامرا عمل نماید و از اویماقات (جغتا") و دیگر الوسات که در حوالی کابل

~~و حدود بدخشان متوطناند. جوانان کارطلب و مردانه جمع آورده، هرکه را قابل داند بهاتفاق

~~امیرالامرا منصبی درخور تجویز نماید ms379 و باقی را در سلک احدیان منتظم گرداند و بهاستصواب

~~یکدیگر راهی که بهنسبت دیگر راهها از کابل بهبدخشان آسانتر باشد، اختیار نموده، جمعی را

~~بگمارند که در توسیع تنگیها و هموار ساختن پست و بلند راه و بستن پلها سعی بلیغ به تقدیم

~~رسانند و به امیر الامرا فرمان صادرشد که اگر امسال وقت یافته بهبدخشان لشکر کشی کند

~~حقیقت را معروض دارد و تا جمعی دیگر از تعییناتیان صوبهآ پنجاب به کمک او معین گرداند .

القصه در اواسط این ماه [صفر 1055 ه/12 آوریل 1645 م] رایات فیروزی بر ساحت

~~بهنیر سایهٔ‌ وصول انداخت و بهدستور هربار، امر مطاع به نفاذ پیوست که پادشاهزادهآ بلنداقبال از

~~دنبال موکب همایون راهی کردند و امرا و دیگر بندهها عقب آن جلیل القدر به دفعات قطع

~~منازل نمایند، تا اهل اردو از تنگی راه و دشواری کتلها تعب نکشند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0398.png)

~~پرتو وصول افکندن رایات به کشمیر

~~غرهٔ‌ ربیع الاول موافق نهم اردیبهشت [1024 ه ش/27 آوریل 1645 م] که ساعت مختار بود،

~~رایات جهانگشا به مبارکی داخل دولتخانهٔ‌ کشمیر گردید. هشتم این ماه [ربیع الاول 1055 ه/6

~~مهآ 1645 م] به ظفرآباد باغ والد راقم این روزنامچه، بهروزی و بختیاری تشریف بردند و چون

~~صوبهداری کشمر بهوالد متعلق بود، والد از تحف و نوادر آن ولایت پیشکش شایسته به نظر

~~درآورد و اکثر آن مستحسن افتاد و برای آن که بهرضامندی رعایا و سکنهآ آن دیار از حسن سلوک

~~والد، معلوم رای عالم آرا گردیده بود، یک لک روپیه از جمله مطالبهٔ‌ سرکار خاصه شریفه

~~بخشیده، منصب والد را بهاضافهآ یکهزار سوار، سههزاری ذات و سوار گردانیدند.

نهم ربیع الثانی این سال [1055 ه/4 زوئن 1645 م] جشن وزن قمری انتهای سال پنجاه و

~~پنجم از سنین زندگانی جاودانی حضرت خاقانی آراسته گشت و ذات کثیر الموهبت را به طریق

~~معهود به طلا و دیگر اشیا وزن نمودند. در این ms380 بزم متعالی و منصب پادشاهزادهآ مراد بخش بهدو

~~اسبه سه اسبه شدن دوهزار سوار، دوازدههزاری ذات و نه هزار سوار از آن جمله پنج هزار سوار

~~دو اسبه سه اسبه مقرر گردید و در این ولا صاحبان بیجاپور و گلکنده به در گاه رسیده، پیشکشهایی

~~که عادل خان و قطبالملک مصحوب آنها ارسال داشته بودند، ازنظر والا گذرانیدند و

~~بهعنایت خلاع و انعام مبالغ گرانمند کامیاب گردیدند.

در اواخر این ماه آربیع الثانی 1055 هلاواخر زوئن 1645 م] چون عرضداشت امیرالامرا

~~مشتمل بر التماس کمک به مسامع جهانداری رسید، حضرتاعلی راجه جگت سنگه را مورد

~~نوازشات ساخته بهآن صوب معین فرمودند و فرامین مطاعه صدور یافت که بهادر خان از

~~جاگیر و قلیج خان و نجابت خان و چندی دیگر از امرا و جمعی از منصبداران و یک هزار

~~سوار برقانداز و دوهزار بیادهٔ‌ تفنگچی از دارالسلطنت لاهور به کابل شتافته بهاتفاق امیر الامرا

~~کاربند خدمت کردند و راجه رای سنگه مبلغ بیست لک روپیه برای مواجب مردمی که نقدی

~~مییابند، از خرانهآ لاهور با خود3 به کابل ببرد.

غره جمادی الاولی این سال [1055ه/25 زوئن 1645 م] صوبە الهآباد و قلعهٔ‌ رهتآس و

~~چناده را به پادشاهزادهآ بلنداقبال شفقت فرموده، از سواران منصب آن جلیل القدر پنج هزار سوار،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0399.png)

~~دو اسیه سه اسیه گردانیدند و بهسید خان جهان و راجه جسونت سنگه و دیگر امرا و

~~منصبداران فرامین صادرشد که از جاگیرها و اوطان عازم درگاه گشته، قبل از وصول رایات

~~عالیات از کشمیر بهلاهور خود را به دارالسلطنت برسانند.

~~[مقتول گشتن خان دوران بهادر نصرت جنگ]

~~در اواسط ماه مذکور [8 جمادی الاول 1055 ه/2 ژوئیهآ 1645 م] از وقایع صوبهآ پنجاب،

~~حقیقت مقتول گشتن خان دوران بهادر نصرتجنگ بهسمع همایون رسید. صورت این واقعهآ

~~غریبه آن که چون خان مزبور از دارالسلطنت لاهور عازم دکن گشته2، بیرون شهر خیمه زد.

~~آخرهای شب که در جامهآ ms381 خواب بود، از نیرنگی تقدیر، برهمن پسر کشمیری که مشارالیه او را

~~هدایت به اسلام کرده، در سلک خدمتکاران خود منتظم ساخته بود، جمدهر کاری بر شکمش

~~زد و بعد از اطلاع دیگران بدست افتاده3 مقتول گردید و خان دوران فردای آن را به هوشیاری

~~گذرانیده، از نقد و جنس آنچه در دارالخلافه و دارالسلطنت و دکن و مالوه داشت، هریک از

~~فرزندان خود حصه معین ساخته، بر طبق آن وصیت نامه به خط خود نوشت و در آن ثبت نمود

~~که تتمهای که خالصه گردد و شب رخت هستی به عالم آخرت کشید.

القصه حضرت شاهنشاهی بازماندگان او را مشمول نوازشات خسروانی گردانیده به هرکدام

~~زیاده از وصیت پدر میراث دهانیدند و مبلغ شصت لک روپیه داخل خزانهآ عامره گشت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0400.png)

وقایع سال نوزدهم جلوس اشرف موافق هزار و پنجاه و پنج

~~در اوایل ماه آجمادی الثانی] اول این سال [1055 ه/اواخر ژوئیهٔ‌ 1645 م] اسلام خان دیوان

~~اعلی از پیشگاه مراحم گرانبار عواطف بی دریغ گردیده به صوبهداری بر چهار صوبهآ دکن که

~~به خان دوران بهادر مقتول متعلق بود، اختصاص یافته بهآن صوب مرخص گشت و منصب

~~مشارالیه بهاضافهآ یکهزاری ذات و سوار دو اسبه سه اسبه شش هزاری ذات و سوار از آن

~~جمله پنجهزار سوار دو اسبه سه اسبه قرار یافت و برادر و پسران و داماد خان مومیالیه

~~بهاضافهآ مناصب سرافراز گشته، همراه او بهدکن معین گردیدند.

~~تفویض یافتن وزارت دیوان اعلی به سعد الله خان

~~و سعدالله خان که خدمت معتبر میرسامانی را به تقدیم میرسانید، از شایستگی ذات بهدرجه

~~والای وزارت کل ارتقا نموده بهعنایت تشریف خاص و قلمدان مرصع و (از) اصل و اضافه

~~به منصب عمدهٔ‌ چهارهزاری کامیاب مآرب گردید. در اواخر این ماه [جمادی الثانی

~~1055 ه/اواخر اوت 1645 م] از وقایع صوبهٔ‌ بنگاله معروض بساط جهانداری گشت که الله یار

~~خان سی فیل نر و بیست و ms382 شش مادهآ فیل برای سرکار خاصهآ شریفه از جنگل فیلان گرفته.

~~تولد سلطان بلند اختر

~~در اوایل شعبان این سال [1055 هااواخر اوت 1645 م] عرضداشت پادشاهزادهآ محمد شاه

~~شجاع بهادر مشتمل بر ولادت پسر گرامی گوهری از دختر راجهٔ‌ کشتوار قدم به عرصهآ وجود

~~گذاشته بود، به درگاه رسید و اعلی حضرت آن تازه گل ریاض دولت را به سلطان بلنداختر

~~مسمی ساختند.

~~واقعهآ کهمرد و تاخت خنجان

~~از سوانح این سال واقعهآ کهمرد تاخت خنجان است. تبیین این مقال آن که بعد از رسیدن

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0401.png)

~~اصالت خان به کابل خلیل بیگ، تهانهدار غوربند نزد امیرالامرا و خان مذکور آمده، اظهار نمود

~~که چون در این ایام نذر محمد خان و عبدالعزیز خان پسرش که سمرقند و بخارا و کل

~~ماوراءالنهر در تصرف او است، مخالف1 بههم رسیده و خان مذکور بهاغوای امرای امام قلی

~~خان بعضی محال متعلقه ولایت پدر را بهدست آورده، از جانب خود حکام تعیین نموده و

~~تردی علی قطغان و لشکر کهمرد و با سبحان قلی سلطان پسر دیگر نذر محمد خان به کمک

~~بهرام سلطان برادرش و مدافعهٔ‌ محمد بیگ که عبدالعزیز خان او را به گرفتن حصار شادمان

~~فرستاده بود، رفتهاند و در قلعه معدودی پیش نماند. اگر در این وقت لشکری تعیین شود قلعهٔ‌

~~کهمرد به سهولت مسخر اولیای دولت قاهره می گردد.

امیرالامرا یکهزار سوار از منصبداران و همین قدر از احدیان تعین الخدمت صوبهآ کابل را

~~با یکهزار سوار خود همراه خلیل بیگ بهاین مهم روانه ساخت.

و همین که لشکر منصور به کهمرد رسید، جمع قلیلی که در حصار بودند، فرار نمودند و

~~میآن که تیغ از غلاف آید، قلعه به تصرف دولت خواهان درآمد2 و خلیل بیگ به غرور در افتادگی

~~نذر محمد خان با یسر و سیاه خود از ناتجر به کاری چندی را به محافظت گذاشته با سایر همراهان

~~به ضحاک برگردید تا از ms383 آن جا آذوقه و دیگر لوازم قلعهداری سرانجام نموده بفرستد.

بعد از آن که این مژده فتح خداداد به امیرالامرا رسید، مشارالیه به ملاحظه آن که مبادا قابو از

~~دست رود، مقید بهرسیدن لشکری (که ) از درگاه به کمک مشارالیه معین شده بود، نگردیده،

~~به اتفاق اصالت خان رفقای او و کل لشکر کابل و سیاه خود به عزم تسخیر بدخشان روانه شد.

در این اثنا نوشتهای از خلیل بیگ آمد، مضمون این که جمعی از صحاک احمال و اتقال

~~محافظان قلعهآ کهمرد را با یارهآ اسباب قلعهداری می بردند، در راه پاس احتیاط نداشتهاند و آن

~~طرف بامیان اوزبکیه بر ایشان ریخته و ستبردی نمودهاند و او بهشنیدن این خبر با کمکیان

~~به تأدیب مقهوران شتافت و از آن جا که در وقت گریز باد به گرد اوزبک نمیرسد، اثری از

~~مقاهیر نیافته بهاقامت گاه خود برگشته است.

و چون از غوری سه چهار منزل پیش رفت، شنید که محارسان قلعهآ کهمرد از بیجگری

~~به مجرد عبدالرحمن دیوان بیگی و تردی علی قطغان امان طلبیده، حصار را بهاشرار دادهاند و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0402.png)

~~به اشارهٔ‌ اوزبکیه که طینتشان به بدعهدی مخمر است، الوسات و اویماقات سرراه بر آن

~~ز پانکاران دست یغما گشاده، جمعی را مقتول و مجروح گردانیدهاند و قلعه دار با چندی زخمی

~~به ضحاک رسیده.

بالجمله بعد از رسیدن این خبر موحش، چون خلیل بیگ بهاولیای دولت خاطر نشان نمود

~~که از ضحاک تا کهمرد به سبب آمد و شد افواج قاهره گاه نمانده و آذوقه نایاب است و بهسبب

~~مخوف بودن راهها تا تهانه جابهجا مقرر نکرد و آمدن غله و تردد مردم به لشکر میسر نخواهد شد.

~~مع هذا راه به مرتبهآ تنگ و دشوار است که زیاده بر یک سوار نمی تواند گذشت و نذر محمد

~~خان بهواسطهآ قرب کهمرد به بلخ تمام لشکر خود را به کهمرد فرستاده امیرالامرا را درآمدن

~~کوهستان مصلحت ms384 ندیده، تسخیر قلعهآ کهمرد را موقوف بهوقت دیگر داشته، فتح بدخشان را

~~وجه همت ساخت و قرار داد که از راه پنجشیر عازم مقصد گردد و بهاین عزیمت روانه گشته.

چون به گلیهار رسید، تهانهدار ینجشیر و جماعت که از حقیقت راه واقف بودند، متفق

~~الکلمه اظهار نمودند که گذشتن لشکرگران از کتلها و تنگیهای این راه صعبالمرور و

~~رسیدن به سرحد بدخشان بغایت دشوار است. مع هذا یازده جا از آب پنجشیر که بیپل عبور

~~نمودن از آن متعذر است، باید گذشت و در رفتن و آمدن آذوقه همراه باید برداشت و زمستان

~~بر سر رسیده، بالفعل وقت این یساق نیست. بنابر ان به صوابدید دولت خواهان قریب دههزار

~~سوار ملازمان درگاه و نوکران خود، مردم بهادر خان را که اسبان تازه زور داشتند، به سر کردگی

~~اصالت خان به تاخت خنجان تعیین نمود، تاهم بر مداخل و مخارج و تنگی و وسعت راه

~~بدخشان اطلاع حاصل شود و هم حقیقت ملک غنیم ظاهر گردد.

و خان مذکور با همراهان آذوقهآ هشت روزه بر اسبان برداشته، بر سبیل ایلغار از راه

~~هندوکوه روانه مقصد گردید و جلد و چسبان در عرض شانزده روز رفت و آمد و در رفتن و

~~برگشتن اسب و شتر و گاو و گوسفند بسیار غنیمت گرفت و احشام علی دانشمندی و ملا بحق و

~~(کورمکی) را با خواجهزادههای اسمعیل اتائی و مودودی و قاسم بیگ، میر هزار اندراب

~~به همراه آورد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0403.png)

و بالجمله چون کیفیت این وقایع و حقیقت راهها از عرایض امیرالامرا و اصالت خان

~~به مسامع جهانداری رسید، گرفتن قلعهٔ‌ کهمرد و سرانجام ناکرده برگشتن و رفتن و آمدن

~~اصالت خان بهاین طرز ملایم طبع همایون نیفتاد.

و امر مطاع بهصدور پیوست که امیرالامرا از سنگتراش و نجار و بیلدار و غیرهم هر مقدار

~~درکار باشد برای ساختن راه طول که بهترین طرقنشان میدادند. روانه سازد و نجابت خان و ms385

~~اصالت خان با همراهان خود بهدرگاه بیایند و بهادر خان با امیرالامرا در پیشاور قشلاق کند و

~~راجپوتیه در اتک و رستم خان در رهتآس و قلیج [خان] با رفقا در بهنهره که در جاگیر او

~~است، زمستان را بگذرانند و لشکر را آسوده ساخته3، آماده خدمت باشند که در اوایل بهار

~~افواج جهانگشا به تسخیر بلخ و بدخشان معین خواهند گشت .

~~معاودت اعلام از کشمیر به لاهور

~~چهارم شعبان این سال [1055 ه/25 سپتامبر 1645 م] بعد از توقف پنج ماه رایات جهان نورد

~~از نزهتکدهآ کشمیر بهصوب دارالسلطنت لاهور ارتفاع یافت و بندگان اشرف پادشاهزادهآ

~~بلنداقبال را با صدرالصدور سید جلال و جمعی دیگر بهراه راست بیشتر به بهنهره رخصت

~~نموده، خود به دولت از راه شاهآباد معروف به ویرناگ که در ایام اقامت کشمیر سه بار بهسیر و

~~تماشای آن رشک جنان و سایه چشمههای سرراه آن تشریف برده بودند، نهضت فرمودند و از

~~آن راه طی منازل فرموده.

هفدهم شهر مذکور [شعبان 1055 ه/8 اکتبر 1645 م] در لدهی هیراپور* نزول اجلال نمودند.

~~در این روز ابر شورش نموده، شروع در ترشح کرد و شب باران در گرفت و فردای آن در عین

~~بارش کوچ شد و تا رسیدن بهسرای سوخته باران تند بارید. در حین نزول بهلدهی که والد

~~راقم6 برحسب ارشاد همایون در وسط بلندی [کتل] پیر پنجال بهتازگی ساخته بود، برف در

~~بعضی جا یک و نیم وجب و در بعضی جا یک وجب حجم داشت. جمعی که یکروز پیشتر

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0404.png)

~~با پیشخانه آمده بودند، به عرض رسانیدند که از نصف شب تا بهنصف روز علی الاتصال برف بارید.

بالجمله در آنروز و فردای آن که کوچ شد، تا فرودآمدن از سر کتل سرما شدید بود.

~~بیست و پنجم [شعبان 1055 هل16 اکتبر 1645 م] بهنبر مورد اعلام گشت.

~~داخل گردیدن رایات به لاهور

~~پانزدهم شهر رمضان [1055 ه/4 نوامبر 1645 م] ms386 دولتخانهآ ارگ دارالسلطنت به فر نزول معلی

~~میمنت جاودانی اندوخت و در این روز پادشاهزاده مراد بخش که برحسب فرمان از ملتان عازم

~~درگاه گشته بودند، احراز ملازمت نموده، یکهزار مهر نذر گذرانیدند.

~~قلعهآ چوبین ساختن راجه جگت سنگه مابین سراب و اندراب و مصاف نمودن اوزبکیه

~~از سوانح این سال رفتن راجه جگت سنگه است، بهحدود سراب و اندراب و ساختن قلعهآ

~~چوبین و محاربه نمودن با جنود اوزبکیه. شرح این داستان بر سبیل اجمال آن که چون راجهٔ‌

~~مذکور از کارطلبی در تدارک تقصیری که از او سرزده بود، چنانچه در محل خود ایراد یافته.

~~داعیهآ این امر نمود که از راه طول به ولایت بدخشان درآمده، (خوست) و سراب و اندراب را

~~مسخر گرداند، الوسات و اویماقات آن سرزمین را2 به ربقهآ اطاعت درآورد و اگر سرکشی کنند،

~~تنبیه نماید و بهاین اراده جمعیت بسیار از پیاده، سوار از وطن طلبید. بهدرگاه معروض داشته

~~بود که اگر علوفه جمعیتی که بر ضابطهٔ‌ سواران منصب او زیاده باشد، از سرکار خاصهآ شریفه

~~تنخواه شود، کاربند خدمت گردد و ملتمس او شرف پذیرایی یافته به مواجب یکهزار و پانصد

~~سوار و دوهزار پیاده از خزانهٔ‌ کابل مقرر گشته بود. مشارالیه سرانجام سپاه و دیگر لوازم نموده،

~~عازم مقصد گشت.

و از کتل طول گذشته، نصف لشکر را با بهاو سنگه پسر خود به طریق منقلا پیشتر فرستاده

~~و خود با بقیه سپاه بهاراده تاخت خوست از دنبال روان شد و چون ارباب و کلانتران و

~~کدخدایان خوست بر این معنی وقوع یافته، سه چهار کروه به استقبال آمده او را دیدند و اظهار

~~(اطاعت) نموده گفتند که اگر(چه) در این حدود قلعه استواری اساس یابد و جمعی از

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0405.png)

~~دولت خواهان از روی استقامت اقامت نمایند و از ما امری که منافی انقساد باشد، به ظهور رسد،

~~آن زمان تاخت و تاراج این ولایت به موقع خواهد بود. ms387 راجه به آنجا1 دایر کرده به استمالت آن

~~جماعت پرداخت و برای بنای قلعه تفحص مکانی کرد. چون از تقریر آنها معلوم نمود که اگر

~~مابین سراب و اندراب قلعه ساخته شود، هر سه جا مضبوط میگردد بهسراب رفت و ارباب و

~~اهالی آنجا نیز بهقدم فرمانبرداری پیشامده او را دیدند و بهسبب بارش برف سه روز در آن جا

~~توقف نموده، روانه اندراب گشت و در میان سراب و اندراب از چوب که در آن سرزمین

~~فراوان است قلعه محکمی ساخت و (بروج) آن را از سنگ ترتیب داده، دو چاه کلان درون

~~قلعه کنده.

در این اثنا کفش قلماق و حشری از اوزبکیه که نذر محمد خان از بلخ به مدافعهآ راجه

~~فرستاده بود و فوج سوار و یک فوج پیاده قرار دادند و راجه بعد از اطلاع بر این حال از قلعه

~~برامده، مردم خود را نیز بهسه جوق ساخته و بر دو طرف دهنهآ دره که راه درامدن غنیم بود،

~~جویهای کلان بر عرض راه بهطریقی که گذشتن سواران از دشوار باشد، انداخته محکم کرد و

~~پیادههای تفنگچی و تیرانداز در عقب نشانیده، از یک جانب خود با فوجی و از جانب دیگر

~~بهاو سنگه با فوجی دیگر بهقصد محاربه ایستادند و جمعی از تفنگچیان را به مقابله پیادههای

~~هزاره که بر کوه آمده بودند، فرستاد و چون اوزبکان از سه جوانب رسیدند، راجه و پسرش از

~~دو طرف دست بهانداختن تیر و تفنگ گشودند و آخرکار اوزبکیه تاب مقاومت نیاورده، رو

~~به فرار گذاشتند و تفنگچیان بالای کوه نیز بهضرب بندوق سرکوب قلعه را از دست پیادههای

~~هزاره گرفتند و تعاقب کرده، مخاذیل را از کوه سر از برگریزانیدند.

القصه مخالفان در جایی که تفنگ نمیرسید، روبهروی راجه مجتمع گشته ایستادند و

~~راجه افواج متفرقهٔ‌ خود را نزد خود طلبیده، بههیات مجموعی یکبار بر اشرار حمله آورد و بعد

~~چندی به کارآمدند و اوزبکان از ms388 مشاهدهآ جمعیت راجپوتان سلامت خود در گریز دیده از معرکهآ

~~جدال جلو گردانیدند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0406.png)

و راجه [جگت سنگه1] کیفیت فتح به امیرالامرا نوشته کمک و سرب و باروت برای ذخیرهآ

~~قلعه طلبید و معظم الیه سرب و باروت مصحوب راجروپ پسر کلان راجه فرستاده. سه

~~چهارهزار از سوار کمکیان صوبهٔ‌ کابل و نوکران خود با ذوالقدر خان و جمعی دیگر و فریدون

~~غلام معتسر خود به کمک تعیین نموده و در هین ایام قریب دوهزار اوزبک و پیادههای با کفش

~~قلماق جمعی را که راجه بهمحافظت بر دهنهٔ‌ دره گذاشته بود، ریختند و از جانبین چندی

~~کشته و زخمی گردیدند. در این مرتبه نیز اوزبکیه راه فرار سپردند

و راجه [جگت سنگه] از استواری قلعه و سرانجام آذوقه و سایر لوازم قلعهداری خاطر

~~جمع نموده، چند راجپوت معتبر خود را با پانصد تفنگچی و چهارصد سوار بهحراست قلعه

~~گذاشته، از راه پرینده و پنجشیر برگشت و چون در اثنای راه بهسبب برف و باد و دمه آدم و

~~اسب بسیاری تلف (شدند3) و از بسیاری برف، لشکر از کتل نتوانست گذشت، ناچار در میان

~~راه آن شب به تعب تمام گذرانیده و صبح بهموضعی هیمه وافر بود، گردیده منزل کرد. در این

~~وقت فریدون پیش از کمکیان دیگر با جمعی از مردم امیرالامرا بهراجه رسید.

و اوزبکان قابوجو از استماع مسدود گشتن راه و برگشتن راجه هجوم آوردند و راجه

~~بهدافعه پرداخته، بسیاری از اوزبکیه را بهشمشیر و نیزه بر خاک هلاک انداخت و از سپاه

~~ظفرپناه نیز جمعی (مردانه) جان فشانی نمودند و باز بهدستور هربار مخالفان سرگشتهآ بادیهآ

~~ادبار گشتند و از ملاحظهآ این که مبادا اهل قلعه سرراه بر آن گمراهان بگیرند و جمعی از دنبال

~~رسیده، آواره دارالبوارشان گردانند. بالای کوه برآمده، جان به سلامت بردند و راجه آن هر روز

~~در پای قلعه منزل نموده. روز دیگر به راه طول راهی شده پایین کتل ms389 دایره کرده. فردای آن از

~~کوه برف که در آن دو سه روز برف آن فی الجمله رو به کمی گذاشته بود، گذشته بهحدود

~~پنجشیر آمد.

و در اوایل شوال [1055 هاواخر نوامبر 1645 م] پادشاهزادهآ مراد بخش چهل اسب و

~~چهارصد شتر ییشکش نمودند و هم در این ایام به پادشاهزادهآ بلنداقبال دو لک روپیه برای خرج

~~عمارت که در دارالملک دهلی نزدیک قلعهآ دولتخانهآ مبارک بنا گذاشته بودند، انعام شد

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0407.png)

~~رحلت نمودن نور جهان بیگم از عالم فانی به عالم باقی

~~بیست و نهم ماه مذکور [شوال] موافق هزار و پنجاه و پنج [1055 ه/18 نوامبر 1645 م] حذر

~~معلی نور جهان بیگم که از غایت اشتهار محتاج به توصیف نیست، در سن هفتاد و دو سالگی

~~بهعالم قدس ارتحال نمود و در مقبرهای که ضلع غربی روضهآ جنتمکانی پهلوی مرقد

~~یمین الدوله اصف خان در حین حیات خود بنا نموده بودند، مدفون گشت. آن بیگم نامدار صبیهآ

~~صفیهٔ‌ اعتمادالدوله و همشیرهآ عنبیهٔ‌ یمین الدوله آصف خان1 خانخانان سپهسالار بودند و در

~~سنهآ شش (جلوس2) جهانگیری که در حبالهآ نکاح جنتمکانی درآمدند، تصرف مفرط در مزاج

~~آن حضرت کرده، زمام حل و عقد مهام ملکی و مالی بهقبضهٔ‌ اختیار خود درآوردند، تا آخر

~~عهد (جنت3) مکانی به استقلال حکمرانی کردند.

~~تولد سلطان زین العابدین

~~دوم ذی القعدهآ این سال [1055 ه/200 دسامبر 1645 م] عرضداشت پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع

~~بهادر مشتمل بر نوید تولد پسر خجسته اثری که از دختر اعظم خان قدم بهعرصهٔ‌ وجود

~~گذاشته به درگاه رسید. حضرت شاهنشاهی به سلطان زین العابدین موسوم گردانیدند.

~~رسیدن نذر (شوایت5) ایلچی بلخ به پیشگاه حضور

~~چهارم ذیالحجهآ این سال [1055 ه/21 ژانویهآ 1646 م] جشن وزن شمسی اختتام سال پنجاه و

~~چهارم از عمر جاوید طراز بهقانون هربار زیببخش کارگاه سلطنت گردید و وزن ذات معلی

~~به طلا و دیگر اشیا بهعمل آمد. در این بزم ms390 والا نذر (شوایت) ایلچی نذر محمد خان به پیشگاه

~~حضور رسیده، نامهآ عالی را با نه قطعهٔ‌ لعل بدخشانی و سی و سه اسب و بیست و یک شتر و

~~دیگر اشیای ارمغانی که قیمت مجموع آن سیهزار روپیه باشد، ازنظر انور گذرانید و بهعنایت

~~خلعت و بگده مرصع و بیست و چهارهزار روپیهآ انعام کامیاب گشت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0408.png)

و در ایرزروز علامی سعدالله خان، دپوان اعلی و صدرالصدور سید جلال به افزونی

~~یکهزاری ذات به منصب شش هزاری بلندپایگی یافتند و الماسی کلان بهوزن یکصد و شانزده

~~سرخ که شایسته خان پیشکش فرستاده بود، ازنظر همایون گذشت و بعد از ساییده شدن

~~شانزده سرخ که بهاندام آمد و جلا بههم رسانید، یک لک روپیه قیمت آن قرار یافت. روز

~~عیدالضحی [27 ژانویهآ 1646 م1] ایلچی بلخ بیست و هفت اسب و هژده شتر پیشکش گذرانید

~~و بهاو خنجر مرصع و بههمراهانش نههزار روپیه انعام شفقت شد.

در این وقت به عرض رسید که راجه جگت سنگه در پیشاور بهاجل معهود گذشت و از

~~پیشگاه مراحم خسروانی راجروپ پسر کلان او بهارسال خلعت و اسب و اضافه و منصب و

~~خطاب راجگی و انعام محال وطن و ضبط قلعهٔ‌ چوبین که پدرش مابین سراب و اندراب

~~ساخته بود، چنانچه در محل خود ایراد یافته مورد نوازش گشت و امر مطاع بهنفاذ پیوست که

~~از جمله یکهزار و یانصد سوار و دوهزار پیاده که به کمک یدر او مقرر شده بود، مواجب

~~با پانصد سوار و دههزار پیاده بعد از این تن میداده باشد.

~~تعین افواج قاهره به تسخیر بلخ و بدخشان

~~چون از آن باز که در حین شنقار شدن جنت مکانی نذر محمد خان قابو یافته به تاخت کابل آمد

~~و بهناکامی برگشت همت جهانگشای خدیو عالمگیر به تسخیر ولایت بلخ و بدخشان که

~~مملکت موروثی است، (مقصور2) بود و به سبب بعضی موانع ملکی ظهور این اراده تا ms391 این

~~غایت در پردهآ حجاب مختفی ماند.

در این وقت که توران ملوک طوایف گشت و اوزبکان و المانان بهریختن خون و کسر

~~ناموس و آسیر مسلمانان دست تعدی درازکردند و به مسامع عدالت پروری رسید که نذر محمد

~~خان از بس گرفتاری به حال خود، صیانت اهل اسلام از شر آن طایفه بد فرجام نمی تواند نمود.

~~از آن جا که دادرسی مظلومان ستم کشیده بر ذمهآ پادشاهان دین پرور فرض عین و عین فرض

~~است. بندگان اشرف، پادشاهزادهآ مراد بخش را با پنجاههزار سوار جرآر و دههزار پیادهآ تفنگچی

~~و باندار و توپانداز به تسخیر بلخ و بدخشان و تنبیههٔ‌ اوزبک و المان بیایمان تعیین فرمودند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0409.png)

سپاه ظفرپناه را هفت فوج قرار دادند. بهاین تفصیل در هر فوج از قول و هراول

~~دوازدههزار سوار و دوهزار پیاده و در هریک از برانغار و جرانغار شش هزار سوار و دوهزار

~~پیاده و در هرکدام از طرح جانب راست و چپ همینقدر سوار و یکهزار پیاده و در التمش

~~دوهزار سوار از آن جمله فوج قول بهوجود پادشاهزادهآ عالم و چهارصد کس از امرا و منصبدار

~~و یکهزار احدی استقامت گرفت و فوج هراول به چهارصد و هفتاد کس از امرا و منصبداران

~~و یکهزار تفنگچی انتظام یافت و سرداری مسلمانان این فوج بهادر خان و ریاست راجیوته

~~بهراجه بیتهل داس کور مقرر گردید و فوج برانغار بهچهارصد و شصت کس از امرا و

~~منصبداران و هفتصد سوار احدی و تفنگچی انتظام پذیر گشت1 و سرداری این فوج به قلیج

~~خان تفویض یافت و فوج جرانغار بهسرداری رستم خان بهدویست و پنجاه کس از امرا و

~~منصبداران و هفتصد سوار2 احدی و تفنگچی مضبوط و فوج طرح دست راست به سرکردگی

~~اصالت خخان بهسهصد و هشتاد کس از امرا و منصبداران و هفتصد سوار احدی و تفنگچی

~~استحکام گرفت و فوج طرف دست چپ به سرکردگی خلیل الله ms392 خان و دویست و چهار کس

~~از امرا و منصبداران و همان مقدار سوار احدی و تفنگچی مستقیم گشت و التمش به سر کردگی

~~میرزا نوذر صفوی و چند از امرا و جمعی از منصبداران محکم گردید.

~~رخصت پادشاهزادهآ مراد بخش بهسیاق بلخ و بدخشان

~~و سلخ ذی الحجهآ مذکور [1055 ه167 فوریهآ 1646 م] پادشاهزادهآ مراد بخش را به امیر الامرا و

~~اکثری از امرای حضور رخصت نموده مقرر فرمودند که در ملک ککران و حسن ابدال و اتک

~~و آن حدود هرجا آب و علف وافر باشد اقامت نمایند.

و بعد از نوروز که هوای کوهستان کابل بهاعتدال آید، بعضی از لشکر ظفراثر در خدمت

~~پادشاهزادهآ جهان بهراه پیشاور و پارهٔ‌ راه بنگش بالا و پایان روانه شده، در کابل بههم

~~ملحق کردند، تاهم کاه و غله بهفراوانی میرسیده باشد و هم این چنین لشکری عظیم از

~~تنگی ها و فراز و نشیب کوهستان به سهولت عبور نماید.

و بعد از اجتماع لشکرها در کابل قلیج خان و خلیل الله خان و میرزا نوذر با فوج خود از

~~راه آب دره به کهمرد رفته، اول قلعهآ کهمرد و بعد از آن قلعهآ عبوری را به تصرف درآوردند و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0410.png)

~~چون قلاع مذکوره مسخر گردد به ملازمت پادشاهزادهآ والاتبار برسند و آن کامکار با چهار فوج

~~دیگر از راه طول راهی گشته به تسخیر قندوز و توابع آن اشتغال ورزند1 و بعد از تسخیر ولایت

~~بدخشان متوجهآ فتح بلخ گردیدند.

و وقت رخصت بهیادشاهزادهآ گرامی نسب خلعت خاصه با نادری طلادوزی و سربند، یک لعل

~~بیبها و مروارید و طره مرصع الماس گرانقیمت و جمدهر مرصع با پهولکتاره و شمشیر مرصع و

~~یکصد اسب از آن میان دو اسب خاصه، یکی با زین مرصع و دیگری با زین میناکار و فیل

~~خاصه با پراق نقره و ماده فیل شفقت شد و منصب آن عالی دودمان بهاضافهآ یکهزار سوار، ms393

~~دوازدههزاری ذات و دههزار سوار، از آن جمله دوهزار (سوار) دو اسبه سه اسبه مقرر گردید.

و بهامیر الامرا و دیگر سرداران و سایر امرا و منصبدار که از حضور در خدمت یادشاهزادهٔ‌

~~عالم مرخص گشتند، علی تفاوت درجات هم مراحم و نوازشات بهظهور رسید و

~~حسبالحکم دوهزار اسب از طوایل4 خاصهآ شریفه همراه لشکر روانه کرده شد و پارهای

~~بهاحدیان و تفنگچیان اسب طلب و تتمه بهامرا و منصبداران درخور احتیاج به مساعدت بدهند،

~~تا از نوکران ایشان اسب هرکه سقط شود عوض بیابد.

در اواسط محرم [1056 ه/3 مارس 1646 م5) به مسود این روزنامچه1آ بهروزی و بختیاری

~~آفیل مرحمت شد.

~~قحط و غلای صوبهآ پنجاب

~~چون در این ولا بهعرض رسید که بعضی از بینوایان صوبهٔ‌ پنجاب بهسبب گرانی غله اولاد

~~خود را می فروشند. از پیشگاه رافت و رعیت پروری فرمان شد که هر که فرزند بفروشد، قیمت

~~از سرکار فیض آثار داده و فرزند را نیز به آن شخص تفویض فرمایند و از این مرحمت جمعی

~~کثیر از فکر قوت و شدت جوع و محنت، جدایی فرزندان خلاصی یافتند و نیز امر والا نفاذ

~~یافت که هر روز ده جا لنگر ساخته، آش دوصد روپیه طبخ نموده به فقرا و مساکین تقسیم نمایند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0411.png)

~~نوروز جهان افروز

~~نوروز این سال شب چهارشنبه سوم (ماه1) صفر هزار و پنجاه و شش [1056 ه/21 مارس

~~1646 م] واقع شد و فردای آن که جشن نوروزی آرایش داشت. ایلچی نذر محمد خان

~~به عنایت خلعت و انعام بیستهزار روپیه دیگر کامیاب گشت و میر ابوالحسن، حاجب بیجاپور

~~به مرحمت خلعت و اسب با زین نقره و فیل مورد شفقت گردیده رخصت معاودت یافت.

و مصحوب او برای عادل خان خلعت خاصه و جمدهر مرصع گران بها با پهولکتاره و سپر

~~خاصه بند و بار مرصع و یکصد پارچه از نفایس اقمشهآ گجرات و کشمیر ارسال شد و ms394 به فاصلهٔ‌

~~چند روز باز نذر شوایت2، ایلچی نذر محمد خان بهانعام یک مهر یکصد تولگی و یک مهر

~~دوصد تولگی و دو روپیه بههمین وزن مورد عنایت گردید.

~~فرستادن جان نثار خان به حجابت ایران

~~چون همیشه میان خواقین این دودمان عالیشأن و سلاطین والامکان3 صفویه، ابواب اتحاد مفتوح

~~و از جانبین ارسال ایلچیان و اهدای هدایا مسلوک بود، هرچند شاه صفی در اواخر عهد سلطنت

~~بر سر مقدمهٔ‌ قندهار، مصدر بعضی اندیشهها که باعث رنجیدن باشد، گشت. حضرت شاهنشاهی

~~بعد از ارتحال آن عالی مقدار نیسندیدند که سلسلهآ موالات که از دیرباز مؤکد است بگسلد.

بنابر آن در این اوقات جان نثار خان را مورد مراحم ساخته بهتعزیه شاه صفی و تهنیت

~~جلوس شاه عباس ثانی خلفالصدق آن والاجاه رخصت ایران فرمودند و حکم مطاع صدور

~~یافت که طلب دو سالهٔ‌ او و همراهان او را نقد از خزانهٔ‌ عامره بدهند و مصحوب او نامهآ

~~دوستانه مبنی از مراسم تعزیه و لوازم تهنیت با مرصع آلات و پنج هزار (پارچه2) از انواع امتعهٔ‌

~~نفیسه ممالک محروسه که قیمت مجموع سه لک و پنجاههزار روپیه بود، سوغات بهاو فرستادند.

~~نهضت همایون از دارالسلطنت بهصوب کابل نوبت ثانی

~~هیجدهم صفر مذکور [1056 ه/5 آوریل 1646 م] در ساعت مختار، نهضت موکب جاه و

~~جلال از دارالسلطنت لاهور به دارالاقبال کابل جهت استظهار لشکر ظفراثری که بقع ولایت بلخ

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0412.png)

~~و بدخشان معین گشته بود، اتفاق افتاد.

و در عشرة ثالث ربیع الاول [1056 ه/اواسط مهآ 1646 م] در عمارات باغ مینومثال حسن

~~ابدال که در صافی آب چشمه و نمو آراسته چنارهای پیراسته همقد مثال ، آن مکانی در راه

~~کابل و کل ولایت کابل نیست، نزول اجلال شد و به پادشاهزادهآ مراد بخش فرمان صادرگشت

~~که از پیشاور بسرعت جانب کابل و از آنجا بهصوب بدخشان و بلخ که تسخیر آن مملکت

~~وجه همت غلیاست، شتابند.

و آن والاتبار ms395 برحسب امر مطاع از پیشاور روانه کابل گشتند و امیرالامرا از منزل اول برای

~~سرانجام بعضی کارهای ضروری، خصوصا فرستادن جمعی سربراه برای ساختن راهها و بستن

~~پلها از کابل تا کتل طول و برداشتن برف کتل مذکور از خدمت پادشاهزادهآ عالم رخصت شده.

در پنج روز خود را به کابل برسانند و مردم معتبر خود را با عمله و فعله تعیین نمود که بر

~~آبهای تند عمیق پلها با استوار ببندند و از رعایای آن حدود بسیاری برای برداشتن (برف)

~~کتل مذکور جمع نمایند و پادشاهزادهآ جهان کوچ بر کوچ از دنبال قطع مسافت نموده به کابل

~~رسیدند و بعد از ملحق شدن افواجی که بهراه بنآگش رفته بودند، از کابل متوجه پیش گردیدند.

در این ایام بهراقم این نگارین صحیفه که حسب الحکم در دارالسلطنت مانده بود، فرمان

~~واجب الاذعان رسید که چون ظفر خان به واسطە3آ استیصال میرزا نام مفسدی که در تبت سر

~~به تمرد برداشته، در اوایل تیرماه میخواهد که بهتبت برود، او را نیابتا در کشمیر بینظیر

~~بگذارد، باید که به مجرد ورود این منشور لامع النور بسرعت هرچه تمامتر خود را پیش پدر

~~(برساند4) راقم در رفتن استعجال بکاربرده، در عرض هشت روز با وجود تعب گرمای

~~خردادماه [1025 ه ش /مهآ 1646 م] از لاهور به کشمیر رفت.

هشتم ربیع الثانی این سال [1056 ه/24 مهٔ‌ 1646 م] جشن وزن قمری انجام سال پنجاه و

~~ششم از عمر جاوید طراز برآرندهآ تخت و دیهیم زینت افزای هفت اقلیم گردید و ذات اشرف

~~را به طلا و دیگر اجناس معهوده سنجیدند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0413.png)

و در این ولا چون بهمسامع جاه و جلال رسید که به منصبداران نقدی یاب و احدیان

~~تیرانداز و برقانداز، سوار1 و تفنگچیان پیاده و سایر شاگرد پیشه، حکم تنخواه سه ماه پیشگی

~~و بهجاگیرداران که موافق یافت، چهارم حصه حاصل جاگیر دادن مساعدت از خزانهآ عامره

~~شده بود، بهسیب ms396 آن که بعضی وجهآ مذکور را در دارالسلطنت نیافتهاند و مذکور می شود که در

~~کتل برف بسیار است، سپاه ظفرشعار درپیش رفتن توقف دارند.

علامی سعدالله خان از پیشگاه جهانداری رخصت یافت که بر جناح استعجال به کابل

~~شتافته، به جمعی از لشکریان که بهسه ماهه پیشگی و مساعدت نیافتهاند، زر دهانیده به سرانجام

~~دیگر حوایج اهل لشکر نوعی بپردازد که هیچ کس را در روانه شدن عذری نماند و همه را قبل

~~از ورود رایات ظفرآیات بهدارالملک کابل شتافته راهی سازد و با آن که یکی از ضوابط مستمره

~~این دولت ابد بنیاد، آن است که از منصبداران هر که در صوبجات هندوستان جاگیر داشته باشد،

~~اگر از تعیناتیان آن صوبه باشد، سواران خود را از قرار سوم حصه به داغ برساند و اگر در صوبهآ

~~دیگر از صوبجات بهمهمی مأمور شود، موافق چهارم حصه داغ کند تا این یساق دور دست

~~در میان است، ضابطهآ داغ از قرار پنجم حصه مقرر نماید.

و مصحوب علامی برای پادشاهزادهآ عالم سرپیچ، یک لعل و مروارید و پنج اسب خاصه،

~~یکی با زین میناکار ارسال یافت و علامی از باغ مذکور در دو روز به کابل رسیده در عرض

~~پنج روز جمیع مهمات (را) سر براه کرده. تمام لشکر را بهاهتمام راهی ساخت و پادشاهزادهآ

~~عالم بهادر خان را با فوجی همراهانش به موجب حکم والا روانهٔ‌ پیش گردانیدند واصالت خان

~~را که از راه طول واقف بود، با فوج پا بهنامش برای پاک کردن برف راه مذکور رخصت

~~نمودند.

~~رسیدن موکب جهان نورد به کابل

~~بیست و دوم این ماه [ربیع الثانی 1056 ه/6 زوئن 1646 م] موکب منصور بر ساحت کابل سایهٔ‌

~~وصول انداخت و لطف الله، پسر سعید خان بهادر ظفرجنگ بهقندهار مرخص گشت، تا بهنیابت

~~پدر در صوبهآ مذکور بهخدمت قیام نماید و خان ظفرجنگ به درگاه بیاید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0414.png)

در این اوقات چون معروض بساط ms397 جهانداری گشت که پادشاهزاده محمد اورنگزیب

~~بهادر برای نسق صوبهآ گجرات و تنبیهآ متمردان آن جا زیاده از تنخواه جمعیت نگاه داشتهاند. در

~~اوایل جمادی الاول این سال [1056 ه/اواخر ژوئن 1646 م] از جمله سواران منصب آن کامکار

~~که پانزدههزاری، (ده1) هزار سوار از آن جمله ششهزار، دو اسبه سه اسبه مقرر بود، یکهزار

~~سوار دیگر دو اسبه سه اسبه قرار یافت

~~روانه شدن پادشاهزادهآ مراد بخش از چاریکاران به تسخیر بدخشان2

~~حقیقت لشکر ظفراثر این که پادشاهزادهآ مراد بخش بعد از رسیدن به چاریکاران برحسب اشارهٔ‌

~~اشرف، قلیج خان و خلیل الله خان و میرزا نوذر را با افواج پا بهنام آنها بهراه آب دره به جانب

~~کهمرد و غوری فرستادند و خود با سایر لشکر بهراه کتل طول عازم مقصد گشته، از چاریکاران

~~کوچ نمودند و مقرر گردانیدند که رستم خان با فوج همراه خود یک منزل از دنبال قطع

~~مسافت مینموده باشد، تا لشکر از پلها و تنگیهای کوهستان به آسانی بگذرد.

و بهادر خان و اصالت خان که با افواج همراه خود وقت روانه شدن از کابل پیشتر

~~استعجال راهی شده بودند، چون بهپای کتل طول رسیدند، اصالت خان بالای کتل برآمده

~~بسرعت تمام. بیلداران سرکار پادشاهی را با چندین هزار مزدور که امیرالامرا از بلوکات کابل

~~جمع آورده بود، گماشت. تا سرابالا مقدار یک کروه بهارتفاع دو گز پادشاهی و سر از بر که

~~بدخشان رویه است، تا نیم کروه، بعضی جا5 نیم گز و بعضی جا کم و پیش برف را از سرراه

~~برداشته، بهاطراف بیندازند و کوچه که شتربار بهسهولت بگذرد بسازند، و باقی را آن چنان

~~درهم بکوبند که اسب و شتر تواند گذشت و چون این کار از آن جماعت متمشی نمیشد. روز

~~دیگر بهادر خان نیز بر کتل برآمده (هردو4) بهاتفاق تمام مردم خود را از سوار و پیاده برداشتن

~~برف و گشودن راه واداشته، خود بهاهتمام پرداختند و ms398 لشکریان بههر دست افرازی که یافتند،

~~برف راه برکنده بهدامن و دست برکناره راه ریختند و سرداران و سپاهیان، خصوصا بهادر خان

~~و نوکران او کمال جد و جهد به کاربرده.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0415.png)

آنروز تا یک کروه که برف بسیار بود، به عرض دو گز راه ساختند و شب به خیام خود

~~بازگشته. روز دیگر تا سه پهر به کوفتن بقیه برف اشتغال نمودند و آخر همانروز اصالت خان

~~با فوج خود از آن کتل که سرحد قلمروی پادشاهی و ملک بدخشان است، گذشته آن جانب

~~کتل [که] داخل سراب است فرودآمد و فردای آن بهادر خان نیز با همراهان از کتل گذشته

~~به مشارالیه ملحق گردید.

و پادشاهزادهٔ‌ عالم چون به گلبهار رسیده، از کتل آن که ابتدای دشواری و ناهمواری راه

~~است، عبور نمودند. امیرالامرا را با مردم مشارالیه پیشتر روانه ساختند تا گذشتن لشکر از فراز

~~و نشیب راه دشوار نگردد و در قطع مسافت درنگ واقع نشود و خود از عقب کوچ بر کوچ

~~قطع منازل نموده بهپای کتل طول رسیدند و در آنروز امیرالامرا با لشکریان خود و روز دیگر

~~پادشاهزادهآ کامکار از کتل عبور نمودند.

~~آمدن خسرو سلطان به پایهآ سریراعلی

~~از سوانح معظمه این ایام آمدن خسرو سلطان، دوم پسر نذر محمد خان است، به درگاه سلاطین

~~پناه. شرح واقعه آن که چون احشام المان قابوی شورش و فساد یافته، حدود بلخ و بدخشان را

~~تاخت و تاراج نمودند. سلطان مزبور که در قندز میبود، از هیچ طرف حتی از جانب پدر امید

~~دستگیری نمانده، چاره کار منحصر در توسل بهاین آستان دولت دانسته بهسبب رسیدن موسم

~~زمستان و مسدود گشتن راهها ارادهآ خود را به فعل نتوانست آورد و منتظر رسیدن بهار و وصول

~~افواج قاهره نشست.

و چون پیش از آن که لشکر نصرتاثر از هندوکوه3 بگذرد، شنید که شاه محمد قطغان و

~~قل محمد جیبه جی قطغان و قاسم بیقطغان ms399 با بسیاری از المانان از آب آمویه گذشته بر سر

~~قندهار میآیند. درخود قدرت مقاومت آن حشر شقاوت اثر نیافته، تا رسیدن سیاه ظفریناه

~~استقامت نتوانست ورزید و با محمد بدیع پسر خود و دو سههزار خانهدار از احشام و اهل

~~قندز که بیشتر رعایای غارت دیده بودند، از قندهار برآمده بهاین جانب اندراب آمد و مردم

~~راجه راجروپ را که در قلعهآ چوبین بودند، از کیفیت حال و ارادهآ خود آگاه گردانید. چون این

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0416.png)

~~معنی از عرایض اصالت خان بهتواتر انجامید. حکم مطاع به نفاذ پیوست که معزالیه را مستمال

~~عواطف خسروانی (ساخته1) روانهآ حضور معلی گرداند و از روی قدردانی به پادشاهزادهآ مراد

~~بخش فرمان صدور یافت که در اعزاز و دلدهی او لوازم خون گرمی به ظهور رسانند.

و اصالت خان برحسب اشارهٔ‌ همایون خانزاده را استمالت نموده، نزد پادشاهزادهآ عالم

~~فرستاد و روان ساخت و اکثر احشام و رعایا و اهالی قندهار را که رفیق طریق خسرو سلطان

~~بودند، پیش خود نگاهداشت، تا بعد از تفتیش احوال هرکه را لایق داند، در زمرهآ ملازمان

~~درگاه منتظم گرداند.

بالجمله در سراب سلطان معظم الیه به حوالی اردوی پادشاهزادهآ جهانیان رسیده، آن کامکار

~~اطلاع یافته، امیرالامرا را به استقبال فرستاده، او را نزد خود طلبیدند و چون داخل خیمه شد تا

~~کنار بساط رفته معانقه نمودند و یهلوی مسند خود نشانیده بهاقسام تفقد و مهربانی جمعیت

~~بخش خاطر پریشان او گشتند و بعد از انقضای مجلس از طرف خود یک قبضهٔ‌ جمدهر و نه

~~تقوز پارچه و یک فیل و مادهآ فیلی با حوضهآ نقره و از خزانهآ پادشاهی پنجاه هزار روپیه برای

~~او فرستادند و روز دیگر یکی از معتمدان را به مهمانداری مقید نموده روانه کابل ساختند.

و بعد از آن که خبر گذشتن او از هندوکوه4 معروض پایهآ سریراعلی گشت، مرحمت خان

~~ولد صادق خان از پیشگاه حضور برای آوردن سلطان مزبور مأمور ms400 گردید و مصحوب او منشور

~~عاطفت با چهار اسب از آن جمله یکی عربی با زین طلا و بیست تقوز پارچه از اقمشهٔ‌

~~هندوستان و یک پالکی و چهار دولی2 به چوبهای نقره گرفته (برای،) سواری عورات و دو

~~پیش خانه ارسال یافت.

و چون خان مذکور خسرو سلطان را به حوالی کابل رسانید، علامی سعدالله خان و

~~صدرالصدور سید جلال حسبالحکم استقبال نموده به خدمت اشرف آوردند و خدیو پایه شناس

~~مقدم او را گرامی داشته به رسم یادشاهزادگان عالی مقدار در پایهآ سریراعلی اشاره به اجلاس

~~فرمودند و در همان مجلس خلعت خاصه با چارقب طلادوزی و جیغهآ مرصع با پهولکتاره و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0417.png)

~~شمشیر مرصع و سربند و بار مرصع و فیل خاصه با یراق نقره و مادهآ فیل با حوضهآ نقره و

~~پنجاههزار روپیه لطف کرده، ششهزاری ذات و دوهزار سوار منصب مقرر نمودند. حکم شد

~~که در حویلی خان دوران که با فروش و ظروف نقره و دیگر اثاثالبیت برای او آماده ساخته

~~بودند، فرودآید. آنچه از روز اول تا روز ملازمت از سرکار خاصه شریفه به معزالیه عاید گردید،

~~از نقد و جنس و اسب و فیل به دو لک (روپیه1) کشید.

~~مفتوح گردیدن قلعهآ کهمرد و حصار غوری

~~دیگر آنچه از نیرنگی اقبال بیزوال در این اوقات به وقوع انجامید، مفتوح گردیدن قلعهآ کهمرد و

~~حصار غوری است.

تفصیل این اجمال آن که چون قلیج خان، خلیل الله خان و میرزا نوذر با فوج برانغار او طرح

~~دست چپ و التمش به موجبی که در محل خود ایراد یافته، از چاریکاران بهراه آب دره به تسخیر

~~کهمرد و غوری روان گشتند. خلیل الله خان و میرزا نوذر از همانجا به جهت تنگی و صعوبت

~~راهها به افواج پا بنام خود یک منزل از قلیج خان پیشافتادند و بعد از گذشتن از کتل گنبذک که

~~سرحد صوبهٔ‌ کابل و ولایت کهمرد است. چون از ms401 تقریر بعضی سوداگران که از بلخ می آمدند،

~~معلوم نمودند که اوزبکیه هنوز از آمدن لشکر منصور خبر ندارند.

خلیل الله خان از فوج خود، خلیل بیگ را با احدیان و تفنگچیان و جمعی دیگر فرستاد که

~~بسرعت تمام شباشب از راه کتل دندان شکن به کهمرد رسیده، اگر میسر شود، قلعه را

~~علی الغفله از تصرف اوزبکان برآورد و خود بهاتفاق میرزا نوذر به سرای سوخته چنار شتافت و

~~چون یک کروهی سوخته چنار دو راه است، یکی از کتل دندان شکن گذشته به کهمرد می رسد

~~و دیگری که راه کاروان است به باجگاه و از آن جا به بلخ منتهی می گردد.

اردو و زواید سپاه را بهراه باجگاه روانه نموده، با میرزای2 مذکور و جمعی از مردم چیده

~~بهراه کتل که بهسبب تنگی و سنگلاخ یک یک پیاده و سوار از آن بهتعب تمام میتواند

~~گذشت، راهی گشت.

اتفاقا به مجرد آمدن خلیل بیگ بر کتل مذکور اهل قلعه مضطر گشته به بهانه گرفتن

~~تنگیهای کتل بر سیاه ظفریناه از قلعهدار رخصت حاصل نموده، برآمدند و از هرجایی سر خود

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0418.png)

~~گرفته به در رفتند و قلعهدار با معدودی در قلعه ماند. در این اثنا دلیران قلعه گیر از قلعه بهزیر

~~آمده، بسرعت برق و باد خود را به حصار رسانیدند و از عدم اطلاع بر کیفیت محصوران و قرار

~~بیشتر ایشان به اشتغال آلات قلعهگیری پرداختند و اهل قلعهدار اول حال اگرچه پارهآ ثبات

~~ورزیده، تفنگی چند انداختند. اما آخر کار زنهارجو گشته امان طلبیدند و با آن که خواهش آن

~~جماعت روائی یافت. به حسب تقدیر وقت گشودن در قلعه تفنگی زیر بغل قلعهدار رسید.

مجملا خلیل بیگ به قلعه درآمده، حقیقت فتح قلعه را به خلیل الله خان نوشت و خان

~~مذکور نوشتهآ او را با عریضهآ خود بهدرگاه فرستاده به کهمرد رفت و قلیج خان که از راه باجگاه

~~به موضع ms402 صیادان رسیده، اردو و لشکر را در آنجا گذاشته، جریده به کهمرد راهی گشته بود،

~~به خلیل الله خان ملحق گشت.

و چون خبر تسخیر کهمرد معروض پیشگاه خلافت گشت، خلیل بیگ بهقلعهداری و

~~ضبط احشام آن نواحی و هزارهجاتی که بیشتر به یلنگتوش متعلق بود، مقرر گردید و قلیج خان

~~و خلیل الله خان دو روز در کهمرد بوده و از قلعه خاطر جمع نموده، خلیل بیگ را با لوازم

~~قلعهداری و تفنگچی و سرب و باروت و بان و آذوقه در کهمرد گذاشته روانهآ غوری گشتند.

~~چون در این راه نیز تنگیها و کتلهای صعب بود، به موضع صیادان آمده، خلیل الله خان و میرزا

~~نوذر با افواج همراه خود بهطریق راه کهمرد، یک منزل از قلیج خان پیش روانه شدند.

و چون بهدوازده کروهی غوری رسیدند، غضنفر ولد اللهوردی خان را با احدیان و

~~برقاندازان و مراد قلی سلطان گهکر با سایر گهکران بهطریق منقلا پیشتر فرستادند و مقارن

~~این، قلیج خان نیز که از دنبال میآمد راجه دیبی سنگه و اهتمام خان و خنجر خان را بر سبیل

~~تعجیل به غوری3 روانه گردانید.

القصه چون غضنفر با رفقا بهغوری قریب شد، قباد میر آخور، قلعهدار غوری برآمدن

~~لشکر نصرت پیکر اطلاع نداشت. سپاه ظفرپناه را فوج هزارهجات که مکرر از نهیب و غارت

~~اطراف غوری آمده بودند. پنداشته با قریب سهصد سوار3 از قلعه برآمده و دلاوران لشکر، یک

~~کروهی قلعه او را دیده، تاختند و بهاندک آویزشی بگریز انداختند. اگرچه از بکیه در حین گریز

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0419.png)

~~دو سه مرتبه برگشته، مبارزان را بهشپهآ تیر گرفتند. اما آخرکار صرفهآ خود جز در فرار ندیده

~~به قلعه درآمدند.

و بهادران پاشنه کوب از دنبال رسیدند و پیاده شده بر دروازهآ قلعه ریختند و با آن که

~~هنگامهٔ‌ جنگ بهریزش تیر و تفنگ طرفین گرمی داشت، دروازه را شکسته به حصار درآمدند و

~~قباد و همراهانش بهارگی ms403 گریخته متحصن گشتند و سیاه ظفریناه بعد از گرفتن قلعه بیرون

~~به دروازه ارگ آمده، تختههای آن را بحق و تبرزین درهم شکستند. قباد به حویلی که در ارگ

~~داشت، پناه برد و دولت خواهان داخل ارگ گشته، بر سر دروازهآ حویلی او هجوم آوردند، قباد

~~که با همگی نزدیک بهیانصد کس مانده بودند، از دیدن این حال مضطر گردیده، امان خواست

~~و با همراهان آمده، اولیای دولت قاهره را دید و بهاتفاق ایشان نزد خلیل الله خان که نزدیک

~~رسیده بود، رفت. در همین روز قلیج خان نیز از عقب آمده، متصل قلعه خیمه زد و اعیان

~~غوری که بیشتری جغتایی بودند، سر بهربقهآ اطاعت دراوردند.

و قلیج خان و خلیل الله خان کیفیت فتح را بهدرگاه عرضداشت نمودند و به اتفاق هم

~~بهسرانجام ضروریات قلعه پرداخته. بعد از ورود مثال بی مثال همایون بهموجب حکم

~~لازم الاتباع حکومت غوری و قلعهداری آن جا به اهتمام خان مفوض داشتند و قباد را با پسران و

~~عیال و سایر همراهان او روانهآ درگاه ساخته به خدمت پادشاهزادهآ مراد بخش راهی گردیدند.

~~به تصرف درآمدن (قندز) و بلخ و فرار نمودن نذر محمد خان

~~از جلایل فتوحات که به فاصلهآ روزی چند بعد از تسخیر کهمرد و غوری به تأیید اقبال روزافزون

~~روی نمود، مسخرگشتن قندز و بلخ است و شرح داستان آن که:

چون یادشاهزادهآ مراد بخش بعد از روانه ساختن خسرو سلطان بهدرگاه که سابق سمت

~~تحریر یافته متوجهآ (قندز) گشتند و چون بر گریختن المانان از قندز، چنانچه مرقوم خامه

~~وقایع نگار خواهد گشت، خبر یافته بودند از منزل (نارین)، اصالت خان را با فوج او رخصت

~~دادند که پیشتر روانه شده بهقندز درآید و خود از دنبال کوچ نموده روز چهارم ظاهر قندز را

~~مورد اعلام نصرت گردانیدند و مخالفان شقاوت پژوه آوارهآ دشت ادبار گشتند. برحسب امر

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0420.png)

~~همایون بیست و پنج هزار روپیه که ms404 یک لک خانی رایج ماوراءالنهر است، از خزانهٔ‌ عامرهٔ‌

~~پادشاهی بهمردم متدین سپردند که بهغارتزدگان آنجا که از دست تظلم المانان بهجان آمده بودند،

~~درخور استحقاق قسمت نمایند و راجه راجروپ را با چندی دیگر و جمعی از (برقاندازان)

~~به محافظت قندز گذاشته، دو لک روپیه برای سرانجام لوازم قلعه بهراجهآ مزبور حواله نمودند و

~~بهنصرت و فیروزی با جمیع افواج ظفرامتزاج روی عزیمت بهصوب بلخ گذاشتند.

~~در این وقت نامهآ حضرت اعلی از روی کمال تفقد و دلجویی بهنذر محمد خان نگاشته،

~~نزد پادشاهزادهآ والاتبار فرستاده بودند که مصحوب یکی از معتمدان مزاجدان بهبلخ ارسال

~~دارند. نقل آن در ذیل ترقیم مییابد، به آن کامکار رسید. نقل نامه:

~~تا سحاب قلم از فیض جویبار عنایت ازلی به ابراز مطالب و اظهار مآرب مترشح است

~~و لوح قرطاس بهنگار مقدمات محبت بار و کلمات صداقت آثار متوشح ذات فرخنده

~~صفات سلالهآ خوانین بلندمکان علالهٔ‌ خواقین رفیع الشان، نقاوة خاندان دولت عضاده،

~~دودمان شوکت قرهٔ‌ باصره، عظمت غرهٔ‌ ناصیهٔ‌ حشمت بدرسیمای رفعت، شمس فلک

~~عزت مورد الطاف یزدان، ثمرهآ شجرهآ گلشن چنگیز خان، نذر محمد خان دامت ایام

~~سلامته و عزته از ناشایست زمان محفوظ و از نابایست دوران محفوظ باد.

~~رقیمة الوداد و صحیفة الاتحادی که مصحوب نذر [شوایت] ارسال یافته بود، در حینی

~~که دارالسلطنت لاهور از پرتو ماهچهٔ‌ رایات ظفرآیات فروغ تازه داشت، رسید و بر

~~مضمون خلت مشحون (آن4) آگهی پدید آمد، اما از مطلب خالی بود، زیرا که خبر از

~~کیفیت جریان حال خجسته مآل واقعی نمیداد. نفرستادن (نامه5) و نانوشتن حقایق و

~~اوضاع و اطوار آن دیار و بی راهه شتابی، فرقهآ ناسپاس حق نشناس، یگانگی و بیگانگی

~~فراهم آمده بود. چه بنای اولین بر اتفاق است و اساس دومی بر عدم وفاق و حال آن که

~~امروز وقت موافقت است، نه هنگام مجانبت.

~~بههر کیف چون محقق شد که فرقهٔ‌ طاغیه و فیه خاطیه ms405 از بازپرس روز جزا و سطوت

~~دیرگیر سخت گیر ذیالکبیر یا اغماض که شیمهآ قدیمهآ اینان است، نموده و از حقوق

~~ولی نعمت خویش چشم پوشیده و سر بهعصیان برآوردند و نسبت بهآن جناب از

~~بیراهه روی به مسلک بیادبی شتافته، مصدر آواهای ناهنجار و بی اعتدالیهای دور از کار

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0421.png)

~~شده و کار بر ولی نعمت خود بهمرتبهٔ‌ تنگ ساختهاند که جز قلعهٔ‌ بلخ، مملکتی در

~~تصرف نمانده و ضعفای آن اماکن و غربای آن مساکن، پایمال حوادث و دستخوش

~~دفایع گردیده و عرض و ناموس آنها به باد فتنه رفته و امن و امان بالکل منعدم گشته و

~~کار به جایی رسیده که از سادات که اهل بیت نبوت و قرةالعین رسالتاند و بهحرمت

~~نبی بطحاء و بهعصبت بتول زهرا متصف و محبت اینان اجر بلیغ و امر و نواحی و مزد

~~ابلاغ احکام الهی است، جمعی کثیر و جمعی غفیر بهقتل رسیده تا بهدیگران چه رسد؟

~~بنابر آن چه به اقتضای مروت و خلت جانبین و فتوت و انعدام شائبهآ مغایرت فیمابین و

~~چه به مقتضای حمیت دین و رعایت ملت مبین و ترحم بر حال مسلمین و چه از راه

~~ادای شکر نعمت و قدرت و استقلال که ایزد بی همال و دادار بی مثال به محض فضل شامل

~~و لطف کامل بهاین نیازمند درگاه خویش کرامت فرموده و از خواقین روزگار بهمزید

~~مکنت و شوکت امتیاز بخشیده، از دار السلطنت لاهور به دار الملک کابل نهضت فرمودیم.

~~چنانچه این بلدهآ طیبه بیست و دوم ربیع الثانی [1056 ه] مطابق هیجدهم خرداد

~~[1025 ه ش/7 ژوئن 1646 م] مورد اعلام ظفرانجام و مستقر الویه نصرت آیه گشت و

~~درةالتاج سلطنت کبری خلف الصدق خلافت عظمی، فروغ دودمان حشمت و نامداری،

~~چراغ خاندان شوکت و بختیاری، مؤید کامکار، مظفر بختیار، منصور نامدار، پادشاهزاده

~~مراد بخش را با لشکر بی کران و حشر بیپایان و سامان بسیار ms406 و سرانجام افزون از

~~شمار که لایق این دولت خداداد ازل بنیاد است، رخصت نمودیم که به بدخشان

~~درآمده، اگر زین گروه بیراهه (رو1) جمعی را دریابد بهسزا و به یاسا رساند و جزای

~~نکوهیده کردار2 و ناپسندیده اطوار اینان3 درکنار نهد.

~~والا متوجهآ پیش شده به تنبیهآ جماعتی فساد کیش و تأدیب طبقهٔ‌ تباهاندیش چه از

~~المانان بلخ و بدخشان و چه از گروه کافر نعمتان که بر (مهینپور) آن سلالهآ دودمان

~~چنگیزی فراهم آمده و تیشه بر پای خود زده، غارتگر دین و ملت خود گشتهاند،

~~بپردازد و هرگونه امدادی که آن در درج دولت خواهش کند، به انجام آن کماینبغی

~~قیام نماید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0422.png)

~~آن اختر برج کامکاری وداد را در مرتبهآ قصوری و اتحاد را در درجهآ علیا قصور نموده،

~~بی حجابانه بهارجاع مطالب هنگامه آرای یک جهتی و به اطلاع بر مآرب رونق افزای

~~یکرنگی کردند که پادشاهزادهآ (کامکار) بههر نحو که در امداد اشاره رود، به موجب

~~حکم اقدس و ارشاد مقدس کارگذار است.

~~هر گاه سلالهآ دودمان مجدد علا نقاوهٔ‌ خاندان عز و اعتلا، ثمرهآ شجرهآ بختیاری، شجرە

~~ثمرهآ کامکاری، خسرو گرامی، خلف آن در درج دولت شایسته، فرزندان کوکب مستنیر

~~سیمای بسالت بهمقتضای مآل سگالی و عاقبتاندیشی، بهیکتا دلی که فیمابین است،

~~اعتماد نماید و از پیشگاه حقیقت انواع رأفت و اصناف عطوفت جلوه ظهور دهد.

~~در اعانت آن صدرنشین محفل اعتلا که عقل دوربین و خرد صوابگزین دارند و

~~سزاوارتراند بهاعتماد، چه منشاء این عاطفت و سبب این شفقتاند، چون صورت بندد

~~که دقیقهای از دقایق رآفت و صداقت غیرمرعی شود. پیوسته گلشن دوستی و ولا

~~به آبیاری وفا سرسبز و شاداب باد4.

~~بالجمله پادشاهزادهآ عالم چون بهخلم که سه منزلی بلخ است، رسیدند. نامهآ مذکور را

~~مصحوب اسحق بیگ، بخشی کابل، نزد نذر محمد خان فرستادند و چون او بلخ رسیده، نامه را

~~رسانیدند. محمد خان بعد از مطالعه گفت ms407 که تمام ولایت به سرکار پادشاهای تعلق دارد. هرگاه

~~پادشاهزادهآ مراد بخش برسند، قلعه را تسلیم نموده، روانهآ کابل میشوم و بعد از ادراک ملاقات

~~همایون رخصت حاصل نموده به حرمین شریفین میرویم.

~~اما اسحق بیگ تذبذب احوال و شورش ملک او و شوخی اوزبکانی که در اطراف و

~~جوانب او بودند، دیده به ملاحظهٔ‌ آن که مبادا فرصت یافته، خان را از هم بگذرانند و اموالش

~~بهغارت رود. حقیقت را به پادشاهزادهٔ‌ عالم عرضداشت کرده، استدعا نمود که خود را به ایلغار

~~برسانند و آن کامکار بسرعت قطع مسافت نموده، چون به آستانهآ امام نزدیک رسیدند، چوچک

~~بیگ اوزبک که از معتمدان و نزدیکان نذر محمد خان بود و خان او را پیش از آمدن اسحق

~~بیگ به خدمت پادشاهزادهآ عالی نسب فرستاده، با مهدی خواجه و محمد امین خواجه و شیخ

~~مراد آمده، مکتوب خانی را رسانید. مضمون:

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0423.png)

"این (که1) مملکت و اموال از ملتزمان درگاه است، دو سه روزی مرا فرصت دهند، تا

لوازم سفر حجاز را سامان کرده از شهر برآیم*.

پادشاهزادهآ عالم نوشتهآ مذکور را محمول بر خداع داشته، در آستانهآ امام که آن جا اراده

~~فرودآمدن داشتند، منزل نکردند. چون عریضهآ اسحق بیگ نرسید، آنروز دو کروهی بلخ مخیم

~~گردانیدند و اسحق بیگ به خدمت نرسیده، آنچه شنیده و فهمیده بود مفصل معروضداشت.

شامگاه بهرام سلطان و سبحان قلیی سلطان، یسران نذر محمد خان که بهاشارهٔ‌ پدر

~~با جمعی از اکابر و اعیان بلخ بهاستقبال آمده بودند، بی آن که اخبار نمایند، سرزده داخل لشکر

~~شدند و متصل دایرهٔ‌ اصالت خان رسیدهٔ‌ یک دویی را نزد مشارالیه فرستادند و اصالت خان

~~به خدمت پادشاهزادهآ عالم رفته، حقیقت را معلوم نمود.

و چون راه دور طی شده بود و از خیمه هرچه رسیده، برپا نشده، زمانی طلب در تأخیر

~~شد و بعد از آراسته شدن جا، اصالت خان به آوردن (ایشان3) مأمور گردید ms408 و امیرالامرا تا در

~~دیوانخانه پیش رفت و پادشاهزادهآ کامکار در اعزاز خانزادهها کوشیده فرمودند که بر دست

~~راست مسند برای نشستن آجیده انداختند.

و لوازم مهربانی بهجا آورده گفتند که بهخان بگویند که لشکر ظفراثر بهامداد و اعانت شما

~~آمده، هر طور مددی که مطلوب شماست، بهفعل خواهد آمد و در آخر مجلس خلعت و خنجر

~~مرصع و اسب با زین طلا و بهبهرام سلطان (خلعت و) خنجر مرصع و اسب با زین مطلا

~~به سبحان قلی سلطان و بههمراهان خلاع داده رخصت نمودند.

و فردای آن با فوج5 آراسته و فیلان کوه پیکر در کمال شوکت و عظمت متوجهآ بلخ

~~گشتند و رستم خان را با محمد قاسم و میرآتش و مردم توپخانه پیش فرستادند که به قلعه

~~درآمده، در ضبط مداخل و مخارج و محافظت زبردستان کوشیده، شهر را به تصرف درآوردند و

~~خود به جلگای چارطاق که پیش دروازهآ شتر خوار قلعه واقع است، نزول نموده. امر فرمودند

~~که افواج قاهره به روشی که در سواری مقرر بود، هرکدام به جای خود فرودآیند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0424.png)

و بار دیگر اسحق بیگ را پیش نذر محمد خان فرستاده، پیغام کردند که هرگاه از شهر

~~برآیید، مطلع سازید که تا استقبال کرده ملاقات نماییم. بعد از آن اگر ما را خواهید به منزلی که

~~جهت نزول خود مقرر نمودهاید، ببرید، موافقت نموده مهمان شویم و روز دیگر خود بهضیافت

~~بیردازیم و اگر بی تکلفانه همانروز به منزل ما بیایید فردای آن ما را مهمان سازید.

بالجمله چون اسحق بیگ این پیغام را رسانید، نذر محمد خان متغیر گردید و دل نهاد

~~فرار گردید و تا بر این اراده وقوف نیایند. رفتن خود بهباغ مراد برای تهیه ضیافت پادشاهزادهآ

~~کامکار شهرت داده، پیش2 خیمهای به آن جا روانه ساخت و کمر مرصع که در آن لعل های

~~قیمتی نصب نموده بود، بر کمر بسته، بالای آن زره و بر روی ms409 زره جامه پوشیده و پارهای از

~~اشرفی و طلا و لعل وغیره با خود برداشته، با سبحان قلی سلطان و قتلق محمد سلطان، دو

~~پسر (خود) و معدودی از اوزبکان و غلامان بهوقت ظهر رو بهباغ مراد نهاده و از آن جا راه

~~فرار پیش گرفت.

و چون قلعهٔ‌ بلخ بسیار وسیع است، چنانچه پنج و نیم کروه پادشاهی دور آن جریب شده

~~و رستم خان و محمد قاسم میراتش که برای محافظت به قلعه درآمده بودند، هر هشت دروازهآ

~~قلعه را چنانچه باید ضبط نکرده بودند و نیز خان توزک سوار نشد، از مردم درون و بیرون

~~کسی بر رفتن او آگاه نشد.

بعد از نماز پیشین، مقصود علی بیگ دانشمندی بر کیفیت حال وقوف یافته. حقیقت را

~~بهامیر الامرا گفت و مشارالیه به خدمت پادشاهزادهآ عالم رفته، معروضداشت و آن کامکار بهادر

~~خان و اصالت خان را با جمعی کثیر که همراه آنها مقرر بودند، از دنبال بهاستعجال روانه

~~گردانیدند و بهرام سلطان را که از رفتن پدر غافل گشته به درنتوانستند رفت.

و عبدالرحمن سلطان، یسر دیگر نذر محمد خان را با رستم، پسر خسرو سلطان که در

~~ارگ نزد عیال او بودند، طلبیده بهلهراسب خان حواله نمودند و مردم معتمد به محافظت اهل

~~احرم نذر محمد خان مقرر گردانید.

و چون پادشاهزاده والاتبار متعین لشکر به تعاقب نذر محمد خان اشتغال داشتند و رستم

~~خان و محمد قاسم که درون قلعه بودند، بهسبب آخر شدن روز، ضبط اموال نذر محمد خان

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0425.png)

~~ننمودند. از این جهت یاره اشیا به تاراج اوزبکان رفت. روز دیگر پادشاهزادهآ عالی مقدار خلیل

~~الله خان را که همانروز از غوری آمده بود، با چندی دیگر برای گردآوری اموال فرستادند و

~~دوازده لک روپیه از مرصع آلات و طلاآلات و نقرهآ آلات1 و غیر آن و قریب دوهزار و پانصد

~~اسب و مادیان و سه صد شتر نر و ماده ضبط ms410 درآوردند

~~مذکور محصول ولایات متعلقهآ نذر محمد خان

~~حاصل کل ولایت که سابقا به نذر محمد خان تعلق داشت و در این ولا به تصرف اولیای دولت

~~قاهره درآمده، در حین استقلال و آبادانی ملک و موافقت سال به جمیع وجوه نزدیک به یک کرور

~~شاهی که پیش از این در آن دیار به خانی و تنکه اشتهار داشت، قریب بیست و پنج لک (روپیه

~~باشد، از آن جمله پانزده لک2) روپیه حاصل بلخ و مضافات آن و ده لک روپیه محصول

~~بدخشان با توابع و بعد از حوادث آخر سلطنت او که مملکت از استیلای اوزبک و المان رو

~~به خرابی نهاد و رفته رفته کار به جایی کشید که در این وقت داخل ممالک محروسهٔ‌ پادشاهی

~~گشت، حاصل آن در سال اول بهنصف سابق و در سال دوم ربع رسید.

در این دولت وسیع امرایی که بهمنصب پنجهزاری ذات و سوار دو اسبه سه اسبه

~~بلندیایگی و تنخواه هرکدام بیست و پنج لک روپیه است، تا بهپیش منصبان چه رسد و یافت

~~عمدههای نذر محمد خان سال تمام بهاین تفصیل بوده دیوان بیگی که از آن زیاده منصبی در

~~دولت سلاطین اوزبکیه نیست، هشتادهزار روپیه و اتالیق هفتادهزار روپیه، بیگ اوغلی

~~چهل هزار روپیه، مواجب دیگر نوکران از این قیاس باید کرد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0426.png)

وقایع سال بیستم جلوس اشرف، درآمدن پادشاهزادهآ مراد بخش

~~به شهر بلخ و آرایش دادن خطبه و سکه بنام نامی و القاب گرامی خاقان

[آفاق2] ستان موافق هزار و پنجاه و شش

~~سوم ماه [جمادی الثانی] این سال [1056 ه/17 ژوئیه 1646 م] پادشاهزاده کامکار داخل شهر بلخ

~~گردیدند و در ساعت سعید در مسجدی که نذر محمد خان بیرون دروازهآ قلعه خانهآ خود بنا نموده

~~و در ان جمیع اشراف و اکابر و اهالی و موالی بلخ جمع بودند. خطبه بهاسم سامی و القاب

~~گرامی حضرت خلافت پناهی خوانده شد و پارهای از ms411 نقود مسکوک بنام نامی به درگاه ارسال یافت.

و در همین تاریخ، پسران منصور حاجی جغتا، قلعهدار ترمذ که سابق بهعنوان سفارت از

~~قبل نذر محمد خان بهخدمت همایون آمده بود، ملازمت پادشاهزادهآ والاتبار نموده، عرضداشت

~~پدر خود را که مشعر به دولت خواهی بود، گذرانیدند و آن گرامی قدر خلعت و نشان استمالت

~~مصحوب پسر خورد او و یکی از معتمدان ارسال نموده، او را به بلخ طلبیدند و سعادت خان

~~نبیرهآ زین خان کوکلتاش که تعهد آن خدمت نموده با پانصد تفنگچی ملازم سرکار خاصه

~~شریفه و میرزا کوهاتی با پانصد سوار و پیاده افغان که همراه (او) مقرر بودند، بهقلعه(داری)

~~ترمذ فرستادند.

القصه در اوایل این ماه [جمادی الثانی 1056 ه/15 ژوئیه 1646 م4) مژدهٔ‌ فتح بلخ از

~~عرضداشت امیرالامرا به مسامع جهانداری رسید، بندگان اشرف تا هشت روز مجلس جشن

~~انعقاد داده، ابواب کامیابی بر روی جهانیان گشودند و اعیان سلطنت و احبای دولت را بهعنایت

~~خلاع و اضافهٔ‌ مناصب نواختند. شعرای پایهٔ‌ سریراعلی قصاید غرا مشتمل بر تهنیت و تاریخ

~~به عرض رسانیده، جایزههای گرانمند یافتند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0427.png)

و به فاصلهآ چند روز عریضهٔ‌ پادشاهزادهٔ‌ کامکار با مقالید فتح قلعه از (نظر1) انور گذشت و

~~در ایام عشرت انجام جشن خسرو سلطان، محمد بدیع پسر خود را که تا این تاریخ ملازمت

~~نکرده بود، بهییشگاه حضور آورده، یکصد اسب و دویست اسب مادیان و پانزده شتر پیشکش

~~گذرانید. از آن میان نه اسب و صد مادیان به قبول موصول گشت و به پسر سلطان مزبور خلعت

~~و جیغه مرصع و خنجر مرصع و اسب با زین مطلا شفقت شده، برحسب امر مطاع فتح نامهها

~~به ممالک محروسه ارسال یافت.

~~محاربهآ اولیای دولت روزافزون به2نذر محمد خان و رفتن او به صوب خراسان

~~از سوانح عظیمهٔ‌ بلخ که در این اوقات معروض بساط جهانداری گردید، محاربهآ بهادر خان و

~~اصالت خان است با نذر محمد خان ms412 و شکست یافته، رفتن او به صوب خراسان.

تفصیل این اجمال آن که بهادر خان و اصالت خان که بر فرمودهآ پادشاهزادهآ جهانیان از دنبال

~~نذر محمد خان شتافته بودند. چون شنیدند که او در شبرغان به اعتضاد تردی علی قطغان و پسر

~~اوراز بی و اسد بیگ درمان و دیگر اوزبکیه پا قایم کرده، قصد جنگ دارد، به این اراده سپاه چیچکتو

~~و میمنه را نیز طلبداشته، صلاح در این دیدند2 که به تعجیل بهسر وقت او رسیده، کمک جمعیتش را

~~متفرق گردانید و بهاین قرار داد پاس آخر روز سوار شده، تا ظهر روز دیگر هیچ جا جلو4 نکشید و

~~از این جهت که اسیان لشکریان بهسبب ایلغار و طی نمودن بلندی های دشوار گذار و منازل ریگ

~~بوم بیاب زیاده از ان قدرت حرکت نداشتند در غوطی که شش کروهی شبرغان است، فرودآمدند.

و از تقریر یکی از قراولان اوزبک که گرفتار شده بود، حقیقت لشکر نذر محمد خان

~~بهتازگی معلوم کرده، با آن که زیاده بر چهارهزار سوار نرسیده، (بود). فردای آن تصفیه صفوف

~~نموده به عزم محاربه روانه گشتند و اوزبک و المان که قریب دههزار سوار بر سر نذر محمد

~~خان مجتمع گشته بودند. بعد از اطلاع بر وصول افواج قاهره، بیشتری به ملاحظهٔ‌ اسیر شدن

~~عیال و بر غارت رفتن اموال و عیال را پیش انداخته بهسمت اندخود راهی شدند و قلیلی

~~با (خان) مانده، آمادهآ کارزار گردیدند و نذر محمد خان از شبرغان چهار کروه پیشامده،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0428.png)

~~سه فوج ترتیب داد. اتفاقا همین که باناندازان و تفنگچیان لشکر منصور یک مرتبه بان و تفنگ

~~سردادند و چندی از مخالفان بهضرب بان بر خاک هلاک افتادند، فوج برانغار و جرانغار

~~اوزبکیه از شنیدن صدای مهیب که هر گز به گوششان نرسیده بود، ثبات از دست داده رو به فرار

~~نهادند و نذر محمد خان نیز از مشاهدهآ این گریز بیستیز جلو گردانید ms413 و جمعی از خون

~~گرفتگان فوج او که بهیکهتازی میان افواج پادشاهی درآمده، دست جسارت گشوده بودند،

~~علف تیغ بهادران ظفرشعار گردیدند.

بالجمله نذر محمد خان با قتلق محمد سلطان و معدودی از اوزبکان و غلامان و خدم

~~قرین حسرت و ندامت بسیار به جانب اندخود رفت و تردی علی و اسد بیگ و جمعی اوزبکیه

~~و سبحان قلی سلطان را با خود گرفته بهسمت چارجو و بخارا شتافتند و سپاه ظفرپناه تا بنگاه

~~مخالفان رفته. چون دانستند که آنها در هیچ جا توقف نکردهاند در شبرغان فرودآمدند که تا

~~مشخص نمودن خبر نذر محمد خان و دیگر اوزبکیه بهضبط آن حدود بپردازند.

در این وقت اوزبک و المان بسیاری که از صولت وصول سپاه ظفرپناه از نذر محمد خان

~~جدا گردیده، عیال و اموال بهغارت برده، رعایا و احشام را پیشانداخته راهی گشته بودند.

~~چنانچه (سابق) سبق1 ذکر یافت، از استماع خبر شکست خان، مال را بهجا گذاشته، عیال را

~~به تلاش بسیار بدربردند و مجموع آن اموال غنیمت لشکر منصور گشت و برادر اوراز بی و

~~جمعی از اوزبکیه که در چیچکتو [و] میمنه بودند، نیز بهشنیدن غلبهآ اولیای دولت قاهره

~~متلاشی گشتند و بیشتر اموال خود را گذاشته بهطرف چارجو گریختند.

و بعد از دو سه روز ظاهر بکاول که از جانب محمد خان حاکم چیچکتو [و] میمنه بود و

~~ارباب اندخود و بیرم خان میر شکار با جمعی که همراه نگاهبانی گذر کلیف می کردند،

~~بهشبرغان آمده، دولتخواهان را دیدند و از تقریر ارباب اندخود بهوضوح انجامید که نذر

~~محمد خان بعد از رسیدن بهاندخود، محمد قاسم، یسر خسرو سلطان را که در آنجا میبود،

~~با اتالیق و جمعی دیگر همراه گرفته و بهمرو شتافت.

القصه چون این حقایق از عرایض بهادر خان و اصالت خان بهمسامع جاه و جلال رسید.

~~بهادر خان و اصالت خان از پیشگاه مراحم خسروانی بهارسال خلاع خاصه و اضافهٔ‌ مناصب ms414

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0429.png)

~~مورد نوازشات گشتند و بهادر خان به انعام دو لک روپیه نیز از خزانهآ بلخ اختصاص یافت و

~~دیگر هرکه از امرا و منصبداران مصدر ترددی گشته بود، بهارسال خلعت و اضافهٔ‌ منصب

~~مباهی گردید و در همین ایام قباد، میرآخور نذر محمد خان که قلعهدار غوری بود و قلیج خان

~~و خلیل الله خان او را بعد از فتح غوری روانهٔ‌ درگاه نموده بودند، به استیلام عتبهآ خلافت

~~مستسعد گشت و به عنایت خلعت و اسب و خنجر مرصع و منصب یکهزار و پانصدی و انعام

~~بیست هزار روپیه کامیاب شد.

و از وقایع صوبهٔ‌ گجرات بهعرض همایون رسید که فیلدار خان که بهحکم اشرف

~~با ملازمان پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر برای شکار فیل بهدهود و چمپانیر رفته بود،

~~هفتاد و سه فیل از نر و ماده گرفته، آورد.

~~اظهار نارضامندی نمودن پادشاهزادهآ مراد بخش از بودن بلخ و با وجود منع اصرار ورزیدن

~~بر این اراده

~~در این هنگام عشرت انجام که خاطر ملکوت ناظر از متواتر رسیدن مژدهآ فتوحات مملکت بلخ

~~و بدخشان انبساط تمام داشت. خواهش بی موقع مراجعت نمودن پادشاهزادهٔ‌ مراد بخش موجب

~~بر آشفتگی طبع فیاض گردید.

و منشور لامع النور شرف صدور یافت که هرگاه مکرر در حضور مذکور شده باشد که

~~ممالک مذکوره بعد از تسخیر به آن کامکار ارزانی داشته خواهد شد، اظهار این اراده قبل از

~~آن که ولایت تازه گرفته از قرار واقع مضبوط گردد، بغایت ناپسندیده است.

جناب پادشاهزادگی با وجود این ممنوع نگشته، مکرر عرضداشت کردند که بههیچ وجه

~~قرار توقف در این ملک نمیتوانم داد، بهاین اکتفا ننموده، بهادر خان و اصالت خان را که بعد

~~از بهدر رفتن نذر محمد خان و آواره شدن اوزبکیه از شبرغان بهاندخود رفته بودند، بایستی

~~یک ماه دیگر در آنجا بندوبست مهمات شبرغان و چیچکتو و میمنه و اندخود باشد، طلبیدند

~~که بلخ را به آنها سپرده، ms415 روانهآ کابل کردند.

و از این عزیمت اکثر امرا و منصبداران همراه آن کامکار نیز از هندوستان دوستی و سختی

~~زمستان آن ولایت1 ارادهآ مراجعت نمودند و این معنی باعث دلشکستگی رعایا و احشامی که از

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0430.png)

~~اطراف و جوانب رو به بلخ آورده بودند، گشت و لشکریان بردربودن و رفتن مذبذب گشته

~~دست بهغارت مال و مواشی رعایا دراز کردند.

و بعد از آن که این مراتب مکرر به سمع همایون رسید، انحراف خاطر انوار رو به ازدیاد نهاد

~~و بندگان عالی حضرت خلافت مرتبت پادشاهزاده را از اصرار بر این داعیه به تغییر منصب و

~~جاگیر تأدیب فرموده، چارهآ معاملات برهم خوردهآ بلخ و بدخشان منحصر در فرستادن علامی

~~سعدالله خان دانستند.

~~تعیین گشتن سعدالله خان از پایهآ سریراعلی به تمشیت امور برهم خوردهآ بلخ و بدخشان [و]

~~روانه کردن پادشاهزادهآ مراد بخش را به درگاه

~~و در [26 جمادی الثانی 1056 ه97 اوت 1646 م] ساعت مختار علامی را گرانبار عواطف

~~بی دریغ گردانیده بهان صوب مرخص ساختند و وقت رخصت ارشاد فرمودند که اگر پادشاهزادهٔ‌

~~مراد بخش به هیچ وجه دل نهاد ماندن2 آن ولایت نکردند، حکومت صوبهآ بلخ را به بهادر خان و

~~اصالت خان باز گذاشته، استیصال اهل تمرد و فساد را بهبهادر خان که سردار جمعیتدار است

~~و کار سپاه و خزانه و احوال پردازی رعایا و سکنه آن دیار را بهاصالت خان مفوض دارد و اگر

~~نجابت خان که اسلاف او والی بدخشان بودند، قبول صوبهداری آن ملک کند، بهمشارالیه

~~تفویض نماید3 و الا قلیج خان را به ضبط بدخشان با توابع و رستم خان را به محافظت اندخود و

~~مضافات آن معین گرداند. و برای نگاهبانی هریک از قلاع و محال توابع بلخ به صوابدید بهادر

~~خان و اصالت خان و به جهت محافظت هرکدام از حصون و مواضع حدود بدخشان به اتفاق

~~صوبهدار آنجا، یکی از معتمدان را با ms416 هرقدر منصبدار و احدی و برقانداز و پیادهآ تفنگچی که

~~مناسب داند، تعیین کند.

و به احوال سکنهآ آن دیار پرداخته و تحقیق جمع و حاصل آن ولایت نموده، هرجا تخفیف

~~یابد و او بدهد و در تدارک نقصانی که مزارعان و باغبانان و جالیزبانان در زراعات و باغات و

~~جالیزها از لشکریان کشیده باشند، زر از خرانهآ عامره برساند و به منصبداران نقدیات که در

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0431.png)

~~آن جا خواهند بود، ماهبه پیشگی و به جاگیرداران به قدر جمعیت مساعدت بدهد و بعضی

~~جاگیرخواهان را از صوبهآ بلخ جاگیر تنخواه1 نماید.

و بهرام سلطان و عبدالرحمن سلطان را با رستم محمد، پسر خسرو سلطان و تمام اهل

~~حرم نذر محمد خان همراه راجه بیتهل داس و خلیل الله خان به درگاه روانه گرداند و از اسباب

~~و اسبان و (شتران) نذر محمد خان و آنچه قابل فرستادن داند، بهدفعات مصحوب معتمدانی که

~~حسبالحکم به کابل می آمده باشد، بفرستد و برای ترمیم قلعه و حصار بست شهر بلخ از بیلدار

~~و دیگر عمله بفرستد. بهقدر احتیاج نوکر و اجورهدار به کار بگمارد و از خواجهزادگان و علما و

~~مشاهیر بلخ هر که لیاقت حضور معلی داشته باشد و از نوکر نذر محمد خان هرکس که رجوع

~~آورده یا بهدست افتاده، روانهآ درگاه گردانیده بهدیگران که در اطراف باشند، استمالت نامجات

~~فرستاده طلب دارد و از مردم پادشاهی سوای جمعی که فرمان طلب آنها صدور یافت.

هرکه قصد آمدن کند بهوعده وعید نگاهدارد و کسی که ممنوع نگردد یا از قبول خدمتی

~~که در آن جا تجویز شود، ابا نماید، بهعزل و نصب و تغییر جاگیر تنبیه گرداند و هرکه را

~~خدمتگذار پابد، درباب اضافه و دیگر ملتمسات آن شخص التماس کند.

و چون از (رواج) روپیه و برافتادن خانی که مدار خرید و فروخت آن ملک بر آن بود،

~~سکنهٔ‌ بلخ و بدخشان در سودا و معامله با اهل ms417 ماوراءالنهر، فی الجمله خسارت می کشیدند،

~~خانی را که سلاطین توران به مس ممزوج ساخته سکه زده بود، گداخته بهقدر مس، نقره داخل

~~کرده، وزن آن را ربع روپیه مقرر گردانند و به سکهآ پادشاهی مسکوک و به اسم شاهی موسوم

~~ساخته، رواج دهد.

و چون از حرکت بیوقت پادشاهزادهآ مراد بخش جمعی کثیر از طوایف المان از آب

~~جیحون گذشته، در بعضی حدود بدخشان و محال دیگر سر بهشورش برداشته بودند. امر والا

~~بهنفاد ییوست که بعد از رسیدن علامی بهبلخ، امیر الامرا بهقندز رفته تنبیه متمردان نماید و در

~~آن جا متوقف گردیده. بعد از رسیدن حاکم به بدخشان، روانهآ کابل که صوبهداری آن به او متعلق

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0432.png)

~~است، گردد و بهسید فیروز برادرزادهآ سید خان جهان حکم شد که بیست و پنج لک روبیهآ خزانه

~~برای علوفهآ سپاه و دیگر مصالح ملکی از راه پنجشیر به بلخ رسانیده، مراجعت نماید.

~~تولد سلطان محمد یار

~~بیست و نهم جمادی الثانی [51056/12 اوت 1646 م]) در حرمسرای پادشاهزادهآ مراد بخش

~~پسری بهوجود آمد و به سلطان محمد یار موسوم گشت.

مجملا سعدالله خان از راه خنجان در یازده روز به بلخ رفته، چون پادشاهزادهآ مراد بخش را

~~در عزیمت معاودت مصر یافت و آن کامکار بهجزم عازم کابل گشتند، بهانجاح مهمات

~~مرجوعه پرداخت و چون نجابت خان به صوبهداری بدخشان تن در نداد، قلیج خان را با نظر

~~بهادر خویشگی و [نورالحسن] بخشی احدیان با دوهزار احدی و چندی دیگر که جمعیت

~~آنها نیز قریب پنج هزار سوار بود، بهضبط بدخشان فرستاد و رستم خان را با چندی از امرا و

~~محمد قاسم، داروغهآ توپخانه با دوهزار تفنگچی و کاشغریان و غزنیان و میدانیان که جمعیت

~~ایشان نیز همین قدر میشود، بهاندخود و مضافات آن راهی گردانید و همچنین هرکس را بههر

~~خدمت که لایق دانست تعیین نموده. در عرض بیست و دو روز جمیع خدمات مأموره (را) ms418 بر

~~طبق اشاره همایون به تقدیم رسانید.

از وقایع بدخشان آن که چون راجه راجروپ در قندز شنید که جمعی از المانان از آب

~~خواجه پاک که شعبهایست از دریای جیحون گذاشتهاند. بهمجرد اطلاع، فوجی از راجپوتان

~~معتمد خود را به رسم هراول پیش فرستاد و بعد از جمع نمودن خاطر از استحکام قلعهآ خود

~~با چندی از سادات و احدیان و جمعی دیگر از دنبال روانه شد.

و المانان عاجز(کش2) فرصتجو که بعضی از نوکران لشکریان را که برای هیمه و کاه

~~به صحرا میرفتند، ضایع ساخته بودند، بهمجرد رسیدن سپاه ظفرشعار فرار نمودند و راجه

~~با همراهان تا دو کروه تعاقب نمود. در این اثنا فریقی از المانان که در کوهها و تنگیها پنهان

~~بودند، به جنگ پیشامدند و جمعی بهقتل رسیده، بقیةالسیف رو به گریز گذاشتند و از ملاحظه

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0433.png)

~~تعاق نمودن بهادران جانفشان خود را بهآب خواجه پاک زدند و اکثری گذشتند و بعضی

~~غریق گردیدند و راجه بهنصرت برگشت.

و بعد از دو سه روز [راجه راجروپ] خبر یافت که المانان انهزام یافته به آستانهٔ‌ امام

~~رفتهاند و جمعی دیگر با آنها متفق گشته، قصد دارند که باز بهقندز بیایند. جاسوسان آن گروه

~~را قریب پنج شش هزار سوار نشان میدادند، بهسبب قلت خود و کثرت اعداء در جنگ صف

~~مصلحت ندیده، نگاهبانی شهر را اهم دانست و جمعی از احدیان و تفنگچیان و پیادههای

~~بندیله را به محافظت قلعه گماشت و از چهار طرف، هرجا احتمال درآمدن غنیم بود، به چوب و

~~خار و امثال ذلک استوار گردانیده، چندی از تفنگچیان را بهنگاهبانی گذاشت و جمعی از

~~اراجیوتان را مقرر نمود که بههرجایی که مخالفان هجوم آوردند، کمک نمایند و خود مهیای

~~کارزار میبود.

تا آن که قطغان و المانان سه فوج شده از اطراف شهر درآمدند و تفنگچیان از عقب بارها و

~~دیوارها بسیاری از اسب و آدم غنیم را بهتفنگ مجروح ms419 گردانیدند و مقاهیر به مقابله نیامده،

~~جابه جا ابستاده بهانداختن تیر یرداختند. قریب یک پهر از طرفین هنگامهآ قتال و جدال گرمی

~~داشت. آخر کار اشرار ناپاک از استواری بندوبست شهر، راه دخول مسدود یافته بر گردیدند و از

~~آب خواجه پاک عبور نموده، باز به طرف آستانهٔ‌ امام رفتند و از آوازه رسیدن امیرالامرا در آن جا

~~نیز ثبات نورزیده از جیحون گذشتند.

در همین ایام (اعیان3) کولاب اختیار دولت خواهی درگاه نموده، المانانی را که در آن

~~نواحی توقف داشتند، راندند و سرکرده آن جماعت با پنج شش از کدخدایان معتبر به بلخ آمده،

~~سعدالله خان را دید و استمالت یافته، رخصت معاودت یافت که تا رسیدن قلیج خان نگذارد

~~که اهل عناد دست تعدی به زیردستان دراز کنند.

و از وقایع صوب اندخود آن که بعد از برگشتن بهادر خان واصالت خان حسب الطلب

~~پادشاهزادهآ مراد بخش، جمعی از المانان جوالی اندخود را تاخت نموده بودند و ارباب آن جا که

~~در دولت خواهی درگاه می کوشیدند، بهقصد مدافعهآ آن ظلم کیشان با وجود قلت اعوان از قلعه

~~برآمده مردانهوار جانفشانی کرده بود.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0434.png)

در این ولا که رستم خان به آن صوب روانه شد، چون از کنار پل حطب کوچ نمود،

~~قراولان خبر دادند که در پنج کروهی بسیاری از المانان مجتمع گشتهاند و خان مذکور به مجرد

~~وقوف بر این حالت، ترتیب افواج نموده، راهی گردید.

در این اثنا خسرو بیگ ترکمان قوش بیگی، نذر محمد خان که سردار ترکمانان بود، آمده

~~از جانب او ظاهر ساخت که "المانانی که اویماقات این حدود را تاخته، مال و مواشی را

~~بغارت بردهاند، می خواهند که بر عورت من بریزند، چون مرا بهغیر هواخواهی درگاه داعیه

~~نیست، توقع دارم که کمک نمایند* و رستم خان سه کروه رفته بود که خود نیز آمده، مشارالیه

~~را دید

اتفاقا مخاذیل که اساری و اموال بسیار در پناه رباطی ms420 که در آن حوالی است، یکجا کرده

~~خود نزدیک آن بر یشته استاده بودند، همین که افواج قاهره نمایان شد، همه یکبار جلوریز بر

~~فوج هراول تاخت آوردند و دلاوران پای جمعیت به جا داشته، دست جرأت بهانداختن بان و

~~تفنگ گشودند و رستم خان با فوج غول از دنبال چست و گیرا رسیده، و دمار از روزگار اشرار

~~برآورد و جمعی را مقتول و مجروح گردانیده، بقیةالسیف را رو به قفا دوانید و تا رباط غوطی

~~تعاقب نموده، تمام اسیران را با مجموع و اسب و شتر و گاو و گوسفند و غیرهم که

~~غارت گران برده بودند، گرفت. در رباط بهقدر همین که تاراج کشیدههای احشام اطلاع یافته از

~~اطراف و جوانب جمع آمدند و اموال و اشیای خود را شناخته گرفتند، توقف نمود.

از (این) دستبرد نمایانی که در حدود شبرغان جمعییت نموده بودند، متفرق گردیدند و

~~خسرو بیگ (با قبیلهٔ‌) خود همراه رستم خان بهاندخود راهی گشت و به تجویز مشارالیه از

~~پیشگاه خلافت به منصب یکهزاری سربلند گردید.

مجملا چون رستم خان از دو کروهی خواجه دوکوه که (در2) آنجا فرودآمده بود، روانهآ

~~اندخود گردید. همین که از آن بیابان بیآب، سه چهار کروه طی شد، پیادهای خبر آورد که

~~المانان اسب صاحب مرا از زین کشیده گرفتند و یکی از همراهان مرا بهتیر زخمی ساختند و

~~خان مذکور محمد قاسم میرآتش را با برقاندازان و جمعی دیگر به مدافعهٔ‌ مقهوران

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0435.png)

~~تعیین نموده، کسی پیش هراول و چنداول لشکر فرستاده که پیش و پس اردو را خوب

~~محافظت نموده، پارهآ توقف نمایند.

در این اثنا میان سواری از راجه دیبی سنگه تاخته رسید که میان راجه و المانان محاربه

~~روی نمود و نصرتنصیب دولت خواهان گشت. شرح واقعه این که فوجی از این گمراهان که

~~در لباس دزدی و راهزنی کار پیش میبردند، خود را بهدنبال اردو رسانیده، یک قطار شتر را

~~با ms421 باربردند و راجه بعد از اطلاع یافته، تاختند. شتران را خلاص کرد و خود به قصد تعاقب از

~~دنبال غنیم راهی گردید. هنوز اندک مسافتی قطع نشده بود که قریب یکهزار و پانصد المان

~~که در پس پشته پنهان بودند، بههزیمت یافتگان ملحق گردیدند و سه فوج شده، راجه را از سه

~~طرف در میان گرفتند.

و راجه با آن که از دویست سوار، زیاده همراه نداشت، داد تهور داده، بسیاری از مقهوران

~~را مقتول و مجروح گردانید و چندی ازخویشان بعد از کوششهای دلیرانه جانفشانی نمودند.

~~از هجوم مخاذیل کار بر راجه تنگ گردید. در این اثنا سپاهی فوج محمد قاسم که قریب سه

~~کروه تاخته خود را بهوقت رسانیده بود، نمودار شد. مخالفان پای ثبات از دست داده،

~~رو به فرار نهادند.

از وقایع حضور معلی آن که در عشرهآ ثالث رجب این سال [1056 هااوایل سپتامبر

~~1646 م) به عاقل خان حکم شد که مبلغ بیست و پنج لک روپیه خزانه از روپیه و اشرفی

~~به قلعهدار غوری رسانیده بر گردد و به بهادر خان و اصالت خان، فرمان صدور یافت که خزانهٔ‌

~~مذکور را همراه (مصحوب2) جمعی به بلخ طلبیده، با بیست و پنج لکی (که3) سابقا سید فیروز

~~برده بود، در وجهآ مواجب مردم و دیگر ضروریات صرف نمایند و از پیشگاه نوازش، منصب

~~اصالت خان به اضافهآ یکهزاری پنج هزاری مقرر گردید

و در همین ایام پادشاهزاده مراد بخش به حوالی کابل رسیدند و امر مطاع بهنفاذ پیوست که

~~به شهر درنیامده بهجایی که نزول نموده، متوقف باشند و بعد از انتهاض موکب جاه و جلال

~~به دارالسلطنت از دنبال پیشاور آمده اقامت نمایند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0436.png)

~~رسیدن بهرام سلطان و عبدالرحمن سلطان با رستم محمد ولد خسرو سلطان و سایر

~~متعلقان نذر محمد خان به درگاه سلاطین پناه

~~و بهفاصلهآ چند روز، پسران و متعلقان نذر محمد خان که راجه بیتهل داس و خلیل ms422 الله خان

~~با چندی دیگر به آوردن ایشان از بلخ مأمور (گشته بودند1)، بهسواد شهر کابل رسیده، در جلگای

~~ماهرو فرودآمدند و روز دیگر صدرالصدور سید جلال بهاشارهٔ‌ اشرف استقبال نموده، بهرام

~~سلطان و عیدالرحمن سلطان یسران نذر محمد خان با رستم محمد ولد خسرو سلطان به ییشگاه

~~حضور آورده و بهرام سلطان خلعت خاصه با چار قب طلادوزی و جیغهآ مرصع و خنجر مرصع

~~با پهولکتاره و دو اسب خاصه با زین طلا و مطلا و ده تقوز پارچه از اقمشه و یک لک شاهی که

~~بیست و پنجهزار روپیه باشد و به عبدالرحمن سلطان خلعت فاخره و جیغهآ مرصع وخنجر مرصع

~~و اسب با زین طلا و ینج تقوز یارچه و بهرستم محمد خلعت و اسب شفقت شد و منصب بهرام

~~سلطان پنجهزاری قرار یافت و عبدالرحمن سلطان را که در سن صبی بود از وفور رافت

~~به پادشاه زادهآ بلنداقبال سیردند، تا تربیت نمایند و روزیانهٔ‌ او یکصد روپیه مقرر گردید.

و بهمستورات که سه زوجه و سه صبیه و دیگر خاصهای نذر محمد خان بودند، نوآب

~~علیه بیگم صاحب به تفاوت مراتب، زیورهای (مرصع2) مروارید و اقسام جواهر و نقود و

~~اقمشه تکلف کردند و از سرکار خاصهٔ‌ شریفه نیز بههرکدام از جواهر مرصع آلات و زر نقد و

~~اقمشه عنایت شد و بهامر مطاع در منزلی که برای بودن ایشان مقرر شده بود، فرودآمدند و در

~~اوایل شعبان این سال [1056 ه/14 سپتامبر 1646 م] فرامین طلب به پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع

~~بهادر از بنگاله و پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر از گجرات شرف صدور یافت.

و در این ولا [15 شعبان 1056 ه16/5 سپتامبر 1646 م] علامی سعدالله خان که برای نظم

~~و نسق معاملات بلخ و بدخشان از حضور مأمور شده بود، مهمات مرجوعه را بر طبق اشارهآ

~~همایون فیصل داده، در چهار روز از بلخ به کابل آمده، احراز ملازمت نمود و مورد ms423 تحسین و

~~آفرین (گشته") به عنایت خلعت و افزونی منصب بلندپایه گردید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0437.png)

و چون ساعت کوچ قریب شده بود، پسران و متعلقان نذر محمد خان رخصت لاهور

~~یافتند تا از هجوم لشکر درگذشتن از تنگیها و پلهای راه، تعب نکشند. لهراسب خان و

~~چندی دیگر بههمراهی آنها معین گشتند و در این اوقات نجابت خان و جمعی دیگر اسبان و

~~شتران و دیگر اشیای نذر محمد خان را بهدرگاه رسانیدند.

و چون قلعهآ بیرون کابل بهامر جنتمکانی به گچ و آهک بهاتمام رسیده و قلعهآ ارگ خام

~~بود. در این مرتبه که نوبت دوم نزول رایات است، در کابل حکم شد که آن را نیز به گچ و

~~آهک بسازند و دیواری کشیده بادلی جانب جنوب ارگ را در میان بگیرند، تا ارگ بیآب

~~(نباشد1).

~~مراجعت الویه از کابل به لاهور

~~نهم شعیان مذکور 1056 ه/20 سیتامر 1646 م] که ساعت سعادت داشت، الویهآ جهان نور و

~~از کابل بهصوب دارالسلطنت لاهور بهانتهاض درآمد و در منزل اول جمعی از امرا و منصبداران

~~که در یساق بلخ، لوازم نیکو خدمتی بهظهور رسانیده بودند، موافق تجویزی که علامی سعدالله

~~خان در بلخ نموده بود، بهاضافهآ مناصب بلندپایه گردیدند.

~~ارسال فتح نامهآ بلخ وبدخشان بهشاه عباس3

~~چون مابین خواقین نامدار این طریقه، این طور معمول است که هرگاه فتح کشوری و تسخیر

~~مملکتی روی دهد، به اخبار آن قواعد یک جهتی را استحکام داده، مسرتافزای خاطر هم

~~می کردند. حضرت اعلی در این تاریخ [9 شعبان 1056 ه /20 سپتامبر] نامه مشتمل بر کیفیت

~~فتح بلخ و بدخشان که طراز فتوحات سلاطین عالی مقدار تواند بود، با شمشیر مرصع گران بها که

~~پردلهآ مرصع نیز داشت، مصحوب ارسلان بیگ بلوچ برای شاه عباس ارسال نمودند.

و چون در میان اموال نذر محمد خان به جز یک قبضهٔ‌ خنجر مرصع که بندگان اشرف قبل

~~از این به چندگاه برای او فرستاده ms424 بودند، چیزی که لیاقت ارمغانی شاه داشته باشد، نبود، آن را

~~نیز ضمیمهآ شمشیر گردانیدند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0438.png)

هجدهم [شعبان 1056 ه/29 سپتامبر 1646 م] که باغ صفا بهنزول همایون نضارت داشت،

~~امر والا به صدور پیوست که در موضع نیمله که مکان دلگشاست، باغی احداث نمایند و نهری

~~بهعرض چهار درع از آب موضع مذکور در باغ و عمارات آن جاری سازند.

در این منزل خزانهای که از دارالسلطنت طلب شده بود، رسید و از جملهآ (آن) دو لک

~~روبیه نزد امیرالامرا به کابل فرستاده شد، تا مصحوب مردم خود به غوری روانه سازد و بهادر

~~خان و اصالت خان جمعی را فرستاده، از آن جا به بلخ برند.

~~رحلت نواب سلطان نساء بیگم همشیرهآ حضرت اعلی

~~از وقایع دارالخلافهآ اکبرآباد معروض گشت که در اوایل این ماه موافق هزار و پنجاه و شش

~~[1056 ه/اواسط سپتامبر 1646 م] پردهنشین سرادق عصمت، سلطان نساء بیگم، اولین فرزند

~~جنتمکانی که با خسرو از یک مادر بودند، بهعارضهآ استسقا بهعالم بقا ارتحال نمودند و در

~~طاق ایوانی از ایوانهای دور گنبد (روضه2) عرش آشیانی که در حین حیات برای مدفن خود

~~التماس نموده بودند، مدفون گشتند.

بالجمله بعد از گذشتن از نیلاب، بیست لک روپیه که بهتازگی از دارالسلطنت رسیده بود،

~~به کابل ارسال یافت و حکم شد که در قلعه نگاه دارند.

بیستم شهر رمضان این سال [1056 ه/19 اکتبر 1646 م] مابین آب بهت و چناب، علی

~~اکبر سوداگر از بندر سورت بهدرگاه آمده، شش اسب عربی ازنظر گذرانید. از آن میان اسب

~~کمیتی که او به کوشش بسیار و فرستادن تحف و هدایا از علی پاشا، حاکم بصره گرفته بود،

~~بغایت مستحسن طبع اشرف افتاد و پانزدههزار روپیه قیمت شد، بهلعل بیبها موسوم گشته،

~~سر طو یلهآ اسبان عربی خاصه گردید و علی اکبر مورد عنایات گشته، در جلدوی این مجرا

~~از پیشگاه نوازش بهتفویض حکومت بندر سورت و ms425 کهنبایت و منصبی درخور کامیاب

~~امید گشت و مکرر بر زبان وحی ترجمان گذشت که بعد از جلوس همایون، اسبی بهاین

~~تمام عیاری داخل اصطبل نشده. در حوالی دارالسلطنت، خسرو سلطان و بهرام سلطان که

~~پیشامده بودند، به استیلام عتبهآ خلافت مستسعد گردیدند و بههرکدام اسب خاصه با ساز طلا

~~شفقت شد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0439.png)

~~وصول رایات عالی به دار السلطنت

~~هشتم شوال این سال [1056 ه/17 نوامبر 1646 م] موکب جاه و جلال بهساعت مختار در

~~دولتخانهآ ارگ دارالسلطنت نزول اجلال فرمود و در اینروز میمنتافروز خسرو سلطان،

~~پنجاه هزار روپیه که دو لک شاهی باشد و بهرام سلطان نصف این مبلغ و عبدالرحمن سلطان

~~دههزار روپیه انعام یافتند.

و خواجه عبدالوهاب و چندی دیگر از خواجهزادگان، نجیب بلخ احراز ملازمت نموده و

~~همه به تشریفات قامت آراسته، از آن جمله خواجه مزبور بهانعام چهارصد مهر و دیگران بهانعام

~~ششصد مهر که مجموع یکهزار مهر باشد، بهرهمند گردیدند و نیز بههرکدام از خواجه

~~عبدالخالق داماد نذر محمد خان و بالتون پروانچی سهصد مهر و به چوچک بیگ دوصد مهر

~~انعام شد و در همین ایام به عبدالرحمن سلطان مادهآ فیل با زین نقره بخشش یافت و خواجه

~~عبدالخالق (و خواجه عبدالوهاب و طاهر شیخ و چوچک بیگ و چندی دیگر به مناصب

~~مناسب مورد عنایات گردیدند و از این میان به خواجه عبدالخالق) خلعت و خنجر مرصع و

~~بهطاهر شیخ شمشیر یراق میناکار عنایت شد.

و بهفاصلهآ چند روز قاضی و میر عدل عسکر والا بهاشارة همایون طیب خواجه ولد حسن

~~خواجه جویباری را که از بلخ آمده بود، استقبال نموده به خدمت اشرف آوردند. مشارالیه هژده

~~اسب و پانزده شتر پیشکش گذرانیدند و از پیشگاه افضال خسروانی به شفقت خلعت و انعام

~~یکهزار مهر کامیاب گشت و فرستادهٔ‌ ملک حمزه، ملک سیستان که پیشکش مشارالیه آورده

~~بود، چهارهزار روپیه انعام یافت.

در این ولا مبلغ یک کرور روییه که ms426 از خزانهآ دارالخلافه طلب شده بود، به درگاه رسید و

~~چون صوبهٔ‌ پنجاب به پادشاهزادهآ بلنداقبال متعلق گشته بود، کرور دام از محال دامن کوه کانگره

~~در وجه انعام آن جلیل القدر مقرر گردید. به محمد بدیع ولد خسرو سلطان ماده فیل با یراق نقره

~~مرحمت شد.

و در اوایل ذی القعده این سال [1056 هلاوایل دسامبر 1646 م) منصب پادشاهزادهآ مراد

~~بخش که بهسبب آمدن از بلخ بی تحصیل اجازت برطرف شده بود، به کمی یکهزار سوار بر

~~نسبتی و تخفیف دو اسبه سه اسبه بودن دوهزار سوار دوازدههزاری نههزار سوار مقرر گشت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0440.png)

از سوانح صوبهٔ‌ بلخ آنچه در این چند ماه به وقوع انجامید، آن که چون بهادر خان خبر

~~یافت که پنج ششهزار سوار المان در این روی آب جیحون، نزدیک گذر کلیف در مؤمن آباد

~~که شانزده کروهی بلخ است، مجتمع گشته در صدد فتنه انگیزیاند. با جمعی از امرا و منصبدار

~~به قصد استیصال اشرار بر سبیل تعجیل از بلخ روانه گردید. اتفاقا قبل از رسیدن به محل آن

~~اجتماع، آن فسادکیشان مقاهیر به فاصلهآ یک پهر از آنجا روانه شده بودند. بنابر آن خان مذکور

~~بلا توقف بر اثر مخالفان شتافت و قریب (به1) غروب به آنها رسیده، جمعی را طعمهآ نهنگ تیغ

~~آبدار گردانید و بقیة السیف عنان ثبات از دست داده شباشب گریختند و بهادر خان پارهآ دیگر از

~~دنبال رفته به مؤمن آباد برگشت و اسبابی را که المانان بیایمان3 از محال آن نواحی را گرفته، از

~~بیم وصول سپاه ظفرپناه بهجا گذاشته بدررفته بودند، با خود آورده به صاحبان مال رسانیده.

برای استخبار مقهوران، سه روز در مؤمن آباد توقف نمود و بعد از آن که خبر یافت که

~~قریب دههزار سوار از گذر قبادیان گذشته به تاخت و تاراج خلم و محال کرد و پیش آن

~~شتافتهاند، از مؤمن آباد ایلغار کرده به خلم آمد و چون ms427 از مردم آن جا شنید که مخاذیل شش روز

~~در دو موضع ینگی آرق بودند و به بعضی محال جانب آستانهآ [امام] و سمت ایبک دستاندازی

~~نموده، هرچه بهدست افتاده بود، آمد. آمد افواج قاهره را شنیده، جمعی آن را بسرعت بردند که

~~از آب بگذرانند و فریقی دیگر که عمدههای ایشان، شاه محمد قطغان و قاسم بای و گل محمد

~~جیبه چی و امثال دلک بودند، از هم پاشیده، هر سرداری با فوجی بهطرفی رفته، قصد این

~~دارند که سرراه جماعتی که برای آوردن خزانه از غوری به بلخ رفتهاند، بگیرند. خان مذکور

~~چندی از امرا و منصبدار همراه خود را بهمدد مردم خزانه روانه ساخت و خود بهارادهآ

~~استخلاص اموال مسلمانان به طرف جیحون بر جناح استعجال شتافت.

هنوز چندان مسافتی طی نکرده بود که سواری چند از ینگی آرق رسیده، خبر دادند که

~~مقهورانی که متفرق گردیده بودند بهموضع مذکور آمده، اطراف آن را تنگ گرفتهاند. لهذا فسخ

~~عزیمت مذکوره نموده، به آن صوب (راهی) گردید و مخالفان به مجرد دیدن سپاه ظفرپناه به کوه

~~شمر که از ینگی آرق بهفاصلهآ شش هفت کروه واقع است، گریخته به کتل کوه مذکور که آن را

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0441.png)

~~جای پناه خود تصور نموده بودند، برآمدند.

در این وقت عموی بهادر خان که هراول بود، با جمعی از برقاندازان گرم و گیرا خود را

~~به غنیم رسانیده، با وجود بسیاری و سختی جا برداشت و از کوه به بیابان دوانیده بادیه پیمای فرار

~~گردیدند در این زد و خورد چندی از نوکران بهادر خان نیز جاننثار گشتند و شامگاه بهادر خان

~~مظفر و منصور به ینگی آرق معاودت نمود و چون یقین کرد که المانان اموالی را گریزانیده بودند،

~~از آب گذرانیده به خلم رفته، تا رسیدن خزانه متوقف گشت. بعد از آمدن خزانه به بلخ بر گردید.

دیگر این که چون جمعی از المانان به گذر کلیف از آب ms428 گذشته، موضع آقچه1 و قروقچی

~~و دیگر مواضع را تا پنج کروهی به بلخ تاخته، مواشی بسیار از رعایا و پاره اسب و شتر

~~لشکریان را که به چرا سر داده بودند، بردند. شمشیر خان، تهانهدار خانآباد بر حقیقت حال

~~وقوف یافته، با همراهان به گوشمال متمردان روانه شد و چون به مقاهیر رسید، جمعی کثیر از

~~آن ها را علف تیغ انتقام ساخته، دواب سپاه و رعیت را بر گردانید.

دیگر این که (چون2) سه فوج دیگر از مخالفان به آستانهآ [امام] علویه و آقچه و فتح آباد

~~تاخت آوردند و جمعی که به آستانه رفته بودند، آنها را تهانهدار آن جا و بخشی کابل که به امر

~~مطالع از بلخ روانه کابل شده بودند و آنروز به انجا رسیده و چندی از ملازمان درگاه که

~~به حسب اتفاق به آن جا وارد شده بودند، تنبیه به واقعی نمودند و طایفهای که به آقچه روی ادبار

~~آورده بودند، مغلوب تهانه دار آن جا گردیدند. جماعتی که به فتح آباد آمده بودند، تاب مقاومت

~~تهانهدار آن جا نیاورده، راه گریز پیش گرفتند.

دیگر این که چون جمعی از المانان به قاضی شبرغان که در خفیه با آنها سازش داشت،

~~پیغام کردند که منصوبهای برانگیزد که قلعهآ شبرغان از تصرف دولت خواهان برآید و آن غدر

~~پیشه بهجبار قلی که حراست قلعه بهاو مفوض بود، در لباس دولت خواهی گفت که بستن بند

~~آب شبرغان که بیشتر ازبکان شکستهاند، برای عمارت ولایت و کنرت زراعت دخل تمام دارد،

~~تا شما خود بهانجام این کار همت مصروف ندارید، صورت یذیر نیست.

بنابر آن قلعهدار مذکور از حصار برآمده به آن صوب (راهی3) گردید. در این وقت المانانی

~~که در کمین فرصت نشسته بودند، به قصد جنگ نمودار شدند و جبار قلی به ملاحظهآ آن که اگر

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0442.png)

~~بهمدافعهآ آنها اشتغال ورزد، مبادا جمعی بر سر قلعه رفته، حصار را متصرف کردند، ms429 بهراهی که

~~ارفته بود، برگشت.

در اثنای معاودت جمعی کثیری از همراهان او تلف گردیدند و مقاهیر روز دیگر قلعه را

~~گرد گرفته به محاصره پرداختند و از اتفاقات حسنه آن که راجه دیبی سنگه1 و ترکتاز خان که

~~بهرخصت رستم خان از اندخود به بلخ می رفتند، بر محل رسیده بهاتفاق برادر جبار قلی که از

~~قلعه برامد، المانان را تنبیهٔ‌ لایق نمودند و از روی احتیاط چند روز در شبرغان توقف نمودند.

~~چون از آنها خبری نشئیدند، روانه بلخ گشتند.

و همین که برکنار پل حطب رسیدند، مقهوران که پل چمیال را تاخت نموده برگشته

~~بودند، بهایشان برخورده هجوم آوردند. دلاوران استقامت ورزیده، بسیاری به کار آمدند و از

~~مخالفان نیز جمعی بر خاک هلاک افتادند.

دیگر این که چون از شایع شدن خبر قصد المانان بهصوب اندخود، مردم آن جا عزم

~~برآمدن داشتند و رستم خان همه را از توزیع خاطر برآورده نگاهداشت. خسرو بیگ ترکمان از

~~این توهم که اول مال او را غارت خواهند کرد، بهدلاسای خان مذکور تسلی نگشته، در ارادهآ

~~رفتن به حدتر شد و بهرستم خان گفت که علف این سرزمین به چریدن مواشی من کفایت

~~نمی کند و رخصت گرفته به چراگاهی که پنج کروهی اندخود بود، رفت و بعد از اقامت چند

~~روز فرصت یافته به سرحد خراسان شتافت.

دیگر این که امان بیگ3 متقاول ریش سفید الوس قبچاق و کفش قلماق که از نذر محمد

~~خان جدا شده، میان چیچکتو و ماراوچاق روزگار می گذرانیدند بهادر خان و اصالت خان،

~~پادشاه همایون استمالت نامجات به هرکدام فرستاده، در اختیار دولت خواهی ترغیبات نمودند،

~~امان بیگ به مقتضای جغتانیت قبول اطاعت کرده روانه به بلخ شد و کفش قلماق آمدن خود را

~~مشروط به انجاح بعضی مقاصد ساخته. برادر خود آتش قلماق را رفیق طریق امان بیگ گردانید

~~و شرح مدعیات خود را بهتقریر او حواله نمود.

چون نامبردهها بعضی ms430 از ریش سفیدان اویماقات نواحی چیچکتو و میمنه به بلخ رسیدند،

~~بهادر خان و اصالت خان از سرکار خاصهٔ‌ شریفه بهامان بیگ خلعت و شصتهزار شاهی و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0443.png)

~~به آتش قلماق خلعت و سیهزار شاهی دادند و برای امان بیگ منصب دوهزاری و جهت آتش

~~قلماق منصبی فراخور حال تجویز کردند و چون آتش [قلماق] مناصب عمده برای پدر خود و

~~کفش قلماق و دیگر برادران خواسته استدعا نمود که قلعهآ میمنه و شبرغان برای گذاشتن عیال

~~و احمال به آنها داده شود تا خاطر جمع شده، یک یک برای مهمسازی به بلخ بیایند. بهادر خان

~~و اصالت خان گفتند که بالفعل همه را منصبی درخور تجویز نموده، هرجا خواهند، جاگیر

~~میدهیم تا الوس خود را در آن مجال نگاه دارند. هرگاه با تمام قبیله مصدر خدمات گشته،

~~حسن عقیدت خود را ظاهر سازند و هم بر مناصب افزوده میشود و هم قلاعی که خواهش

~~دارند، داده خواهد شد.

آتش [قلماق) بعد از شنیدن جواب نزد برادر رفته، نه خود (بازآمد و1) نه دیگری را

~~فرستاد. امان بیگ متعلقان را در بلخ گذاشته بهرخصت دولتخواهان بهصوب گرزوان و

~~عربستان رفت که در جای محکمی رحل اقامت انداخته، اویماق خود را جمع کند و بعضی

~~احشام دیگر را که با قلماقان مذکور بهاختیار و بی اختیار متفق گردیده، سر به فساد برداشته

~~بودند، امیدوار عواطف خسروانی ساخته، از رفاقت مفسدان باز آورد و هزاره ده زنگی را که از

~~میمنه کوچ کرده، به جانب بلخ منزل نموده بودند، با خود موافق گردانید.

و چون این حقایق بهسامع جاه و جلال رسید، بندگان اشرف منصبی که برای او تجویز

~~شده بود، منظور داشته، خطاب قیچاق خانی را ضمیمهآ آن گردانیدند.

دیگر این که سبحان قلی سلطان با پنج ششهزار اوزبک که سابقا در بلخ توطن داشتند و

~~المانانی که پیش او مجتمع گشته بودند، آخر شبی علی الغفله بر سر ترمذ ms431 آمد و اوزبکیه از

~~اطراف و جوانب قلعهٔ‌ بیرونی نردبانها گذاشته به درون ریختند و میرزا کوهاتی با پانصد پیاده2آ

~~افغانان بنگشی که همراهی او به مخافظت حصار مذکور می پرداختند، به مدافعه ایستاده. بعد از

~~کشش و کوشش بسیار مردانه جانبازی کرد. در این اثنا سعادت خان مهتابیها روشن کرده،

~~با تفنگچیان خاصهآ شریفه و جمعیت خود از ارگ برآمد و تا سفیده صبح داد مقاتله داد و

~~آخرکار چندی از عمدههای رفقای سلطان قلی سلطان بهقتل رسیده، بقیةالسیف از هرجانب

~~بههزار دشواری بر دیوار برآمده، خود را بیرون حصار انداختند و سر خود گرفته به پای فرار از

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0444.png)

~~دست دلاوران جان به سلامت بدر بردند.

از وقایع حضور معلی این که پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر که به فرمان طلب از

~~گجرات عازم درگاه گشته بودند. در اواسط ذی الحجهآ این سال [1056 ه/22 ژانویهآ 1647 م]

~~احراز ملازمت نموده، یکهزار مهر نذر گذرانیدند و بعد از روزی چند پیشکشی مشتمل بر

~~نوادر جواهر از لعل و یاقوت گران بها و مرواریدهای کلان به نظر انور درآوردند.

و بیست و چهارم شهر مذکور [ذی الحجهآ 1056 ه/31 ژانویهآ 1647 م] جشن وزن شمسی

~~انتهای سال پنجاه و پنجم از زندگانی (جاویدانی) حضرت صاحبقران ثانی به آیین لایق ترتیب

~~یافت و ذات گرامی را به طلا و اشیای مقرری سنجیدند.

~~تفویض یافتن ولایت بلخ و بدخشان به پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر

~~در این بزم عالی ولایت بلخ و بدخشان به پادشاهزاده نصرتآمادهآ محمد اورنگزیب بهادر

~~تفویض فرموده. یکهزار سوار دیگر از منصب آن دولت نصاب نصرتنصیب را که

~~پانزدههزاری ذات و دوهزار سوار از آن جمله هفتهزار دو اسبه سه اسبه مقرر بود و دو اسبه

~~گردانیدند.

و در این تاریخ [25 ذی الحجهآ 1056 ه/31 ژانویهٔ‌ 1647 م] بهطیب خواجه منصب عمده

~~چهارهزاری شفقت شد و بهانعام یکهزار مهر علاوة این عنایات نمایان گردید و طاهر شیخ ms432

~~بلخی به مرحمت خلعت و جیغهٔ‌ مرصع و اسب با یراق نقره و از اصل و اضافه به منصب

~~یکهزاری و خطاب خانی ممتاز اقران گشت.

و چون مقرر شده بود که ینجاه لک روپیه با پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر به بلخ

~~فرستاده شود، خزانهآ مذکوره مصحوب پرتهی راج راتهور از آن عالی مقدار پیشتر روانه کرده

~~شد و در این ولا شش اسب عراقی که اللهوردی خان از جاگیر خود ایلچ پور پیشکش فرستاده

~~بود، ازنظر همایون گذشت و از آن جمله یک اسب طرق بغایت پسندیدهآ طبع و دشوار پسند

~~اشرف اعلی افتاده به پادشاه پسند موسوم گردید و سر طویلهآ اسبان خاصهآ عراقی گشت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0445.png)

و با آن که پیش بهسبب گرانی غلهآ دارالسلطنت امر مطاع شرف صدور یافته بود که هر روز

~~آش دوصد روپیه از سرکار فیض آثار در ده جا طبخ نموده به غربا و مساکین قسمت مینموده

~~باشند. چنانچه بهجای خود مرقوم قلم وقایع نگار گشته، در این اوقات از کمال رأفت جبلی

~~سیهزار روپیه نیز حوالهٔ‌ چند متدین شده که بهمنزویانی که بهفاقه و عسرت می گذرانیدند،

~~تقسیم نمایند.

~~رخصت شاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر به صوب بدخشان و بلخ

~~پانزدهم محرم این سال موافق هزار و پنجاه و هفت [1057 ه/20 فوریهٔ‌ 1647 م) در ساعت

~~مختار به یادشاهزادهآ بختیار محمد اورنگزیب بهادر خلعت خاصه با نادری و دو تسبیح مروارید

~~که در بکی از آن زمردی چند انتظام یافته بود و شمشیر خاصه و یکصد اسب قبچاق از آن

~~جمله دو اسب خاصه، یکی عربی با زین مرصع، دیگری عراقی با زین میناکار و یکصد اسب

~~ترکی و فیل خاصه با یراق نقره و ماده فیل و پنج لک روپیه انعام لطف فرموده، رخصت

~~نمودند که به پیشاور رفته اقامت نمایند و در اوایل فصل ربیعی که هوای کوهستان رو به اعتدال

~~آورد و علف بریدند، با امیرالامرا و جمعی ms433 از راجیوتیه و غیرهم که بهسبب هندوستان دوستی

~~از بلخ و بدخشان به پیشاور آمده بودند و حکم شده بود که متصدیان اتک نگذارند که از نیلاب

~~بگذرند، روانهٔ‌ بلخ شوند و بههرکدام از فرزندان آن گرامی دودمان محمد سلطان و سلطان

~~معظم وقت رخصت تسبیح مروارید شفقت شد و خلیل الله خان و چندی از منصبداران که در

~~خدمت پادشاهزادهآ عالم مرخص گشتند، بهتفاوت درجات کامیاب عواطف خاقانی گردیدند.

~~نوروز جهان افروز

~~نوروز این سال شب پنجشنبه چهاردهم ماه صفر هزار و پنجاه و هفت [1057 ه/21 مارس

~~16477 م] واقع شد و فردای آن جشن نوروزی به آراستگی تمام انعقاد یافت و در این روز

~~خجسته منصب پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر نیز (دو اسبه سه اسبه گشتن یکهزار سوار

~~پانزدههزاری ذات و دههزار سوار از آن جمله هفتهزار سوار) به دو اسبه سه اسبه مقرر گردید

~~و سعید خان بهادر ظفرجنگ بهاضافهآ یکهزاری به منصب عمدهآ هفتهزاری ممتاز اقران گشت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0446.png)

و چون از عرایض بهادر خان و اصالت خان به مسامع جهانداری رسیده بود که عبدالعزیز

~~خان، والی توران، پسر ارشد نذر محمد خان اراده دارد که در اوایل بهار بر سر بلخ بیایند،

~~بندگان اشرف جهت استظهار عساکر فیروزیاثر توجهٔ‌ موکب همایون را نیز بهصوب کابل

~~صواب دانسته.

~~نهضت رایات به کابل نوبت ثالت1

~~هیجدهم صفر مذکور [1057 ه/25 مارس 1647 م] بمساعت مختار از دارالسلطنت نهضت

~~فرمودند و از کنار دریای چناب به پادشاهزادهآ بلنداقبال که صوبهٔ‌ پنجاب به آن جلیل القدر تعلق

~~گرفته بود، خلعت خاصه با نادری و دو اسب خاصه، یکی با زین میناکار و دیگر با زین طلای

~~ساده لطف نموده، رخصت معاودت به دارالسلطنت ارزانی داشتند و بههریک از فرزندان آن

~~بزرگ مرتبه، سلطان سلیمان شکوه و سلطان ممتاز شکوه و سلطان سپهر شکوه، فیل بچهها

~~وقت رخصت شفقت فرمودند.

~~رسیدن افیالی که در حدود گجرات گرفتار شده ms434 بود

~~در این ایام فیلدار خان از جملهٔ‌ هفتاد و سه فیلی که در حدود دهود و نواحی قلعهآ چمپانیر

~~گرفته بود، چهل و شش فیل نر و ماده به درگاه رسانید. دوم ربیع الاول [1057 ها] که روز شرف

~~[19 فروردین 1026 ه ش /17 آوریل 1647 م] بود، حکیم [محمد] داوود به خطاب تقرب خان

~~مأمور گردید. در منزل علی مسجد سعید خان بهادر را گرانبار اصناف الطاف ساخته، با پسران

~~و برادرزادهها به خدمت پادشاهزاده محمد اورنگزیب بهادر رخصت نمودند. سلخ این ماه

~~[ربیع الاول 1057 ه/5 مهٔ‌ 1647 م] عرصهآ دارالملک کابل مورد اعلام فیروزی گشت.

از سوانح صوبهٔ‌ بلخ و بدخشان و مضافات آن انچه در این دو سه ماه بود، بهوقوع

~~پیوست، این صورت دارد: اول آن که بسیاری از المانان آخر شبی ناگهان بر تهانهآ کلته ریختند

~~و اگرسین کچهواهه، تهانهدار کلته و گرگان خبر به بلخ فرستاده، خود با جمعی از منصبداران و

~~تفنگچیان سرکار خاصهٔ‌ شریفه که همراه او تعیین الخدمت بودند، مخاذیل را از نواحی قلعهٔ‌ کلته

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0447.png)

~~دور گردانید و بهادر خان بعد از اطلاع چندی از راجپوتیه و غیرهم را با دوهزار سوار خود

~~به سرکردگی نیکنام عموی خود به کمک فرستاد و این جماعت بعد از رسیدن کلته به جانب

~~مؤمن آباد که مخالفان به آن طرف روی ادبار نهاده بودند، شتافتند و چون شنیدند که آنها

~~بهشنیدن توجهآ سیاه ظفرپناه از آب جیحون گذشتند1، به بلخ گردیدند.

دوم آن که2 چون جمعی از المانان به گذر نیلگران از جیحون گذشته به جانب شبرم و سریل

~~رفتند، بهادر خان بعد از خبر یافتن راجه دیبی سنگه و چندی دیگر از راجیوتیه و محمد قاسم

~~داروغهآ توپخانه را که در این اوقات به خطاب معتمد خان سرافرازی یافته بود، با نیکنام عموی

~~خود و دوهزار سوار از جمعیت خود بهتأدیب آنها تعیین نمود و چون فوج مذکور ms435 تا

~~قبچه رسید، مقاهیر که احشام نواحی شبرم و سرپل را تاخت نموده و اسب و شتر و گاو و

~~گوسفند بسیاری گرفته بهسمت جیحون روانه شده بودند، به حقیقت مطلع گردیده راه چول

~~پیش گرفتند.

و سیاه ظفرپناه نصف شب از صورت حال با خبر گشته، از دنبال مقاهیر راهی گشتند، تا

~~ظهر روز دیگر بر اثر شتافته، بر غنیم رسیدند و جمعی را برخاک هلاک انداخته، بقیةالسیف

~~منهزم گردانیدند و تا آخر روز تعاقب نموده، از دواب و مواشی آنچه بهغارت رفته بود، گرفته

~~شب در همان چول فرودآمدند.

اتفاقا بعد از گذشتن ساعتی از شب پنج ششهزار سوار دیگر از آب بهاین طرف آمده2

~~جنگی انداختند و بیشتری بهضرب تیغ دلاوران تهور شعار آوارهآ دارالبوار گشته، مابقی

~~به تلاش بسیار جان به سلامت بردند. در این هنگامهآ مرد آزمایی از لشکر منصور نیز چندی

~~به کارآمده، جوهر بسالت خود به روی روز انداختند و بعد از این دستبرد نمایان مظفر و

~~منصور بر گشتند.

در میان سرهای المانان، سر یر شر نظر بی، یک سردار آن فوج که در قوم اورازیی و

~~الوس مینک بهتهور و اعتبار اشتهار داشت و نیز بعضی از اوزبکیه که خود را در سلک ملازمان

~~در گاه آورده، از پست فطرتی به این غارتگران رسیده بودند، ظاهر شد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0448.png)

دیگر آن که چون بهادر خان از تقریر جاسوسان و نوشتهٔ‌ شمشیر خان، تهانهدار خان آباد

~~اطلاع یافت که خوشی لب چاک و حق نظر مینک با پنج ششهزار سوار بهاشارهآ عبدالعزیز خان

~~از گذر کلیف گذشته بهطرف چشمهآ علی مغول رفتهاند، تا بهدره گز و شاهان که در آن وقت

~~چراگاه اسبان لشکریان بود شتافته و دستبردی نمایند، عزیمت آن صوب نمود و اصالت خان

~~به مبالغهآ تمام شهر را بهخان مذکور سیرده. در این نوبت تأدیب مقهوران بهعهده خود گرفت و

~~بهادر خان، جمعی از امرا و منصبداران را با ms436 معتمد خان میرآتش بههمراهی مشارالیه معین

~~ساخت و خان مذکور با رفقا به کام (مسارعت) طی مسافت نموده.

آخر آنروز (در3) وقتی به مخاذیل رسید که آن بدعاقبتان پارهای از مواشی آن حدود را

~~رانده می بردند و به کوششهای دلیرانه فایق آمده، بسیاری از ایشان را بر خاک هلاک انداخت،

~~بقیة السیف مواشی را گذاشته گریزان گشتند و اصالت خان پاره تعاقب نموده، چون شب پردهآ

~~ظلام افکند، درهآ گز فرودآمد.

چون آاصالت خان] تمام روز با جیبه تردد کرده بود، در این وقت احتیاط مرعی نداشته،

~~به جهت تجدید وضو جیبه را کند، از هوا متاثر گشته، تب محرقی کرد و آن شب را به تشویش

~~تمام گذرانیده. فردای آن بهشهر برگردید و همین کوفت بر بستر ناتوانی افتاده، در عرض دو

~~هفته بساط حیات درنوردید.

سوم (دیگر آن که5) قریب پانزدههزار سوار بهسرکردگی چند سردار عمده بهاغوای

~~عبدالعزیز خان بر سر تهانه خان آباد آمدند و از آن جمله یکهزار سوار نمودار شد، تتمه جابه جا

~~در کمین غدر نشستند و شمشیر خان بهاتفاق محافظان آن تهانه اشرار را همان مقدار که نموده

~~بودند، پنداشته تاخت و آن حیلهوران بعد از اندک تلاشی جلو از معر که تافته به جان کمین گاه

~~گریزان گشتند و دلاوران از کید ایشان غافل افتاده، بی محابا دنبال کردند. در این اثنا اهل کمین

~~از اطراف برآمده، سیاه ظفریناه را در میان گرفتند و با آن که جمعیت دولت خواهان عشر عشیر

~~ارباب عناد نبود، دلیران هنگامه سرفشانی و جانفشانی گرم نمودند. در این زد و خورد برادر

~~شمشیر خان و چندی دیگر جان درکار ولینعمت باخته سرخرویی دارین اندوختند و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0449.png)

~~از مخالفان بسیاری علف تیغ انتقام گردیدند و قریب بهشام شمشیر خان برای محافظت تهانه

~~جنگ کنان معاودت نمودند و غنیم گرداگرد تهانه را فروگرفته، دو شبانروز به جدال و قتال

~~اشتغال ورزیدند.

و روز سوم خبرامدن بهادر ms437 خان به کمک شنیده، بادیه پیمای فرارگشت و خان مذکور بعد

~~از آواره گردیدن آنها به خان آباد رسیده، برای یافتن خبر مشخص، یکروز مقام کرد و چون

~~معلوم نمود که از مقهوران جمعی که اسبان زبون داشتند، به گذر کلیف رفتهاند، تا از آب

~~بگذرند و جماعتی بهطرف چول و ریگستان شتافتهاند و سرداران افواج مقاهیر بهسمت چشمهآ

~~علی مغول روی ادبار گذاشتند. قصد دارند که با خوشی لب چاک و حق نظر مینک که در درهآ گز

~~از اصالت خان گریخته بودند. اتفاقا2 بار دیگر بهنهیب و غارت درهٔ‌ مذکور بپردازند. بهادر خان

~~لوازم استحکام تهانهآ خان آباد را سرانجام داده عازم آن صوب گشت و مخذولان به استماع این

~~خبر ترک رفتن درهآ گز نموده رو بهفرار گذاشتند.

در این وقت خبر گذشتن اصالت خان بهبهادر خان رسید و خان مذکور چندی از امرا را

~~به محافظت قلعه و ارگ بلخ فرستاد و چون بهوساطت جاسوسان خبر یافت که المانان از آب

~~گذشتند و عبدالعزیز خان از قرشی حرکت نموده، بیگ اوغلی را با حشری از اوزبکیه و المانان

~~بیشتر به کنار جیحون روانه ساخته، لهذا عنان عزیمت از آن جا تافته بهطرف گذر کلیف منزل

~~گردید و استعداد جنگ نموده قرار داد که اگر بیگ اوغلی از آب عبور نماید به مدافعه پردازد.

~~حال آمدن نذر محمد خان از ایران که از سوانح عظیم است به چیچکتو و میمنه

~~و از سوانح عظیم این ایام آمدن نذر محمد خان است، از ایران به چیچکتو و میمنه و مایوس

~~برگردیدن از حوالی قلعهٔ‌ میمنه بعد از محاصره نمودن.

شرح این داستان آن که چون نذر محمد خان از امداد [و] کمک شاه [عباس ثانی5] مایوس

~~برگردیده، از اصفهان برگشته بهمرو آمد. دو سه روزی در حوالی مرو مقام کرد و کفش قلماق

~~از حوالی چیچکتو و میمنه رسیده اظهار نمود که اوزبکیه از روی عذر خطوط مشتمل ms438 بر اتفاق

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0450.png)

~~نزد شما ارسال داشته و می خواهند که به حیله و تزویر شما را دستگیر سازند، زنهار به تکلیف

~~این جماعت عزم بخارا مکنید.

بنابر آن فسخ عزیمت آن صوب نموده، با کفش قلماق از راه ماراوچاق به قورماچ آمد و از

~~آن جا قتلق محمد سلطان و کفش قلماق را فرستاد تا الوس قلماق هرقدر جمعیتی که مقدور

~~باشد، جمع نموده، قلعهآ میمنه را محاصره نمایند و آنها با قلماقان و بعضی احشام دیگر حصار

~~مذکور را تا دو ماه قبل نمودند و چون کاری از پیش نمیتوانستند برد، نذر محمد خان را که

~~در نواحی چیچکتو رحل اقامت انداخته بود، نزد خود طلبیدند و بعد از رسیدن خان، یک ماه

~~دیگر برگرد قلعه بههوس تسخیر نشستند.

در این سه ماه تفنگچیان سوار و پیادههای بندیله ملازم سرکار خاصهٔ‌ شریفه و نوکران شاد

~~خان قلعهدار از حصار برآمده، بر ملچارهای اوزبکیه ریختند و بار اول دستبرد نمایان نموده

~~برگشتند و مرتبهٔ‌ دوم که خسرو بیگ و باقی بیگ خواهرزادههای شاد خان همراه بودند، در

~~ملچار یادگار بیگ، برادر باقی [بیگ] دیوان بیگی1 از طرفین جنگ صعبی روی داد. یادگار بیگ

~~و باقی بیگ با هم مقابل افتادند و باقی بیگ به ضرب شمشیر دست چپ یادگار بیگ را از بیخ

~~جدا ساخت، خود مردانه جان باخت.

و از چهار نقبی که اوزبکیه از هرچهار طرف قلعه بهدیوار رسانیده بودند، سه نقب را

~~محصوران یافته برهم زدند و نقب چهارم که از طرف شرقی از ملچار کفش قلماق به سلامت

~~پیش رفته بود، آن را اوزبکیه بهباروت انباشته آتش دادند. بیست و پنج گز دیوار قلعه پرید و

~~مقهورانی که در کمینگاه آماده یورش بودند، بهاهتمام قتلق محمد سلطان بر حصار دویدند و

~~با وجود این که راهی بهاین وسعت واشده بود، از ریزش تیر و تفنگ دلاوران مجال درآمدن

~~(قلعه2) نیافتند و تا پک یهر ms439 از هردو جانب هنگامهآ جدال و قتال گرمی داشت. آخر کار اشرار

~~جمعی را به کشتن درداده، قرین ناکامی بر گردیدند.

و اهل قلعه تا دوپهر روز دیگر به جد و جهد تمام کار دیوار را نزدیک بهانجام رسانیدند و

~~به سبب این که دیوار از بنیاد بزیر آمده بود، فرو غلطید و مخالفان این معنی را فوز عظیم

~~دانسته، باز یورش نمودند. با آن که از طرفی نذر محمد خان و از جایی قتلق محمد سلطان و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0451.png)

~~سیاه را بر جنگ تحریص می نمودند. شاد خان با سایر ملازمان درگاه مردم خود پای جمعیت

~~افشرده، تا نصف شب با اوزبکیه سرگرم محاربه بود. از جملهآ معتبران نذر محمد خان که در

~~این جنگ علف تیغ انتقام گردیدند، خوجم قلی، دیوان بیگی است.

مجملا بعد از وقوع این حالات، چون نذر محمد خان دید که فتح یابی نمیشود و مع هذا

~~آوازه آمد آمد پادشاهزادهآ نصرتنصیب، محمد اورنگزیب بهادر با عساکر فیروزی مأثر آفاق را

~~در گرفته بود، از گرد قلعه برخاسته به بیلچراغ شتافت و کفش قلماق با الوس نیم کروهی میمنه

~~فرو کش کرد تا میمنه بهسد طریق رسیدن آذوقه و کاه و آمد و شد مردم کار بر اهل حصار

~~تنگ گرداند و بعد از آن که نذر محمد خان و معاندان او از فتح قلعه مایوس مطلق شدند،

~~اوزبکیه و سرداران احشام که در موکب او بودند، گفتند که چون در این وقت بهادر خان در

~~بلخ نیست، اگر بهاین چهار پنجهزار سوار که همراه دارید، علی الغفله بر سر بلخ بروید.

~~احتمال تمام دارد که اهل بلخ که بالطبع خواهش شما دارند، در دادن شهر و بیرون قلعه با شما

~~مضایقه نکنند.

و نذر محمد خان در جواب گفت که گرفتن بلخ بهاین طریق دشوار است و نگاهداشتن از

~~آن دشوارتر، رفتن خود بهآن صوب لایق نمیبینم. اگر مصلحت دانید قتلق محمد سلطان2 ms440 را

~~با جمعی بفرستم. هرگاه مردم بلخ با3 او بکردند و او را بهشهر5 درآورند، آمدن من آسان است

~~(و بهاین قرار داد قتلق محمد سلطان را) با قریب پانصد سوار بخاری که عبدالعزیز خان رنجیده

~~وقت محاصرهآ قلعهآ میمنه به خدمت او آمده بودند و چندی از عمدههای خود روانهآ بلخ ساخت.

روز دیگر مینک سعید پدر کفش قلماق به نذر محمد خان گفت که اوزبکان بخاری که

~~با قتلق محمد سلطان رفتهاند، محل اعتماد نیست و ظن غالب این است که او را وسیلهٔ‌

~~دولت خواهی خود ساخته پیش عبدالعزیز خان ببرند. اولی آن است که بسرعت کس فرستاده،

~~او را در گرزدان متوقف سازند و خود از دنبال رفته ملحق شوند که این جمعیت قلیل قابل

~~تبغیض نیست. نذر محمد خان این رای را پسندیده، معتمدی بهاین کار تعیین نمود.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0452.png)

اتفاقا بخاریان خاطر نشان قتلق محمد سلطان کردند که از خان دولت روگردانیده است،

~~به قول او عمل نمودن خطاست. بهبود شما در این است که نزد عبدالعزیز خان رفته شریک

~~دولت او باشند و او فریبخورده فرستاده پدر را بینیل مقصود برگردانید و خود از گرزدان

~~به ایلغار عازم بخارا گشت و معتمدانی را که نذر محمد خان همراه او کرده بود، بهاختیار یا

~~به اجبار با خود برد. از آن جمله یک دویی را از نزدیکی شبرغان رخصت مراجعت داد.

بعد از آن که بهپل حطب رسید، محمد بیگ قبچاق و چندی دیگر از معتبران اوزبکیه که

~~با قریب دههزار سوار از المانان به قراولی آمده بودند، از رسیدن او واقف گردیده، او را دیدند و

~~گفتند که عبدالعزیز خان، سبحان قلی خان سلطان را با سی چهل هزار سوار فرستاده که از راه

~~بدخشان درآمده، در تنگی درهآ گز سرراه بر شاهزاده بگیرد و چون هنوز او نرسیده، اگر شما

~~این قابو را غنیمت شمرده، دستبردی نمایند، پیش عبدالعزیز خان از او ms441 عزیز خواهد بود و او را

~~برداشته به صوب درهٔ‌ گز راهی شدند.

~~جنگ (طالقان1)

~~از وقایع عظیمه که در بدخشان سانح شد، جنگ (طالقان) است. تبیین مقال آن که چون نوشتهٔ‌

~~حسین قلی اعزاز داشت قلعه بهقلیج خان رسید که المانان بسیاری در قبادیان جمعیت کرده3

~~قصد گذشتن از جیحون دارند. خان مذکور از راجه راجروپ که در آن حین از (قندهار)

~~بهدیدن او (آمده بودند5) و دیگر دولت خواهان کنکاش خواست.

و آخرکار رأیها بر این قرار گرفت که چون غنیم را بسیار نشان میدهند، اولی آنست که

~~در استحکام حصار شهر کوشیده به مدافعه مقهوران پرداخته شود و به موجب این (مصلحت)

~~بر شوارع شهر، درون حصار گلین ملچارها قرار داده، محافظت هر ضلعی را بهعهده جمعی از

~~کارطلبان مقرر نمود و قدغن کرد که هیچ کس بی محل از ملچار خود برنیاید. روز دیگر المانان

~~شروع درآمدن کردند و از لشکر آنها که قریب ده دوازدههزار سوار به سرداری پرگنه پای

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0453.png)

~~[تردی علی] قطغان و چندی دیگر از سرداران روشناس آمده بود. شش هفتهزار سوار

~~گرداگرد شهر را فروگرفتند و دیگران از دنبال فوج آمده1 به آن جماعت ملحق میشدند.

اول آغاز جنگ از جانب شرقی شد و نزدیک دو سههزار سوار یکبار به آن طرف جلو

~~انداختند. ابوالبقا و جماعتی که به حراست آن طرف می پرداختند، جمعی را که قصد درآمدن شهر

~~داشتند، به شیهآ تیر و تفنگ گرفتند و از دلاوران قاسم بیگ صفدرخانی به مردانگی جان باخت و

~~چون راجه راجروپ بیرون قلعه بهسمت غربی جایی که خیمه داشت، فوج خود آراسته

~~ایستاده بود و متصل راجه [راجروپ]، نورالحسن بخشی احدیان را توزک ساخته و پیش روی

~~این دو فوج، میدان فوج کلانی از غنیم بهایشان مقابل شد. سه چهارهزار سوار دیگر بهاحداد

~~مهمند و غیر ذلک که محافظت ضلع جنوبی بهعهدهآ او بود و خواجه عبدالرحمن، بخشی

~~بدخشان که ms442 با مردم توپخانه بیرون حصار در ضلع شمالی بهحراست قیام داشت، هنگامه نبرد

~~آراستند و سایر مقاهیر فوج فوج دورتر بر پشتهها برآمده ایستادند.

در این اثنا که افواج قاهره به محاربه اشتغال داشتند، جمعی از المانان فوجی که بهراجه

~~[راجروپ] و نورالحسن روبه رو شده بود، از کنار شهر اسبی چند را که از چراگاه گرفته راهی

~~شدند و چون گذار شان برابر احداد مهمند افتاد. او با مردم خود تاخت و چندی از گرزبرداران

~~رفاقت کردند و مخاذیل عمدا رو به گریز نهادند، تا بهادران را بهمیدان بکشند. بعد از آن که به تعاقب

~~پارهآ راه طی کرده شد. فوجی دیگر از المانان به قصد در میان گرفتن ایشان جلو ریز رسیدند.

و از مشاهده این حال راجه راجروپ با مردم خود و نورالحسن با احدیان کمک احداد

~~مذکور نمودند، جنگ کنان بهمیدان درآمدند و با آن که قلیج خان بر حقیقت حال اطلاع یافته

~~پیغام کرد. در این وقت که اهل هر ملچار با فوجی المانان در جنگاند، از کنار شهر این قدر

~~دور رفتن صلاح نیست، چه اگر مدد فرستاده شود، هرجایی که خالی گردد غنیم هجوم اورده،

~~از آن طرف بهشهر خواهد ریخت. باید که محاربه کنان به آهستگی برگردیده به ملچار خود

~~بیایید. به گفتهآ او ممنوع نگشتند.

بالجمله مخالفان از هرجانب فوج فوج تاخته نایرهآ جدال ملتهب گردانیدند و به تلاشهای

~~دلیرانه از دلاوران انهزام یافته باز هجوم آوردند و خواجه عبدالرحمن نیز با مردم توپخانه

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0454.png)

~~با غنیم مقابل خود جنگ نمایان کرده، خرمن هستی بسیاری از آن طایفهآ سوختنی را که به آتش

~~تیر و تفنگ برباد داده، بقیةالنار یکجا شده، بی تحاشی خود را بر قلب سپاه ظفرشعار زدند و در

~~این مهم از مقابله بهدست و گریبان انجامید و بهتیغ خون آشام بهادران نصرت اعتصام جمعی

~~از مخالفان بهسرانجام مقتول و مجروح گشتند و از دلاوران این طرف ms443 محمد مراد، داروغهآ

~~توپخانهآ بدخشان با مشرف توپخانه و چند کس دیگر به کارامده، نیکنامی دارین اندوختند و

~~آخرکار اشرار روبه روی تویخانه صرفه در کارزار ندیده، به جماعتی که با راجه [راجروپ] و

~~نورالحسن سرگرم بیکار بودند، ملحق گردیدند و چون یقین کردند که بهجنگ حریف

~~نمیتوانند شد، شروع دریده که شیوهآ آن کم فرصتان است، نمودند، تا آن که ابرهای سیاه درهم

~~پیچیده، روی هوا را در رنگ روز بدانشان تیره و تار ساخت و آغاز باریدن کرد.

هم در جمعیت دلیران فتور انداخت و هم باروت و فتیله را تر گردانیده، از کار بازداشت و

~~چون خاطر متوزغ آن مشتی پریشان از بان و تفنگ و تویخانه به جمعیت گرایید، بر سر راجه1

~~[راجروپ] و نورالحسن ریختند و بعد از کوشش بسیار و رد و بدل بی شمار، از طرفین جمعی

~~بر خاک هلاک افتاده، خلقی زخمناک گردید. از آن جمله هراول راجه که از قوم او بود

~~با اکثری از مردم راجه [راجروپ]، جرعهٔ‌ فنا نوشید و بهراجه نیز سه زخم رسید و اسبش بهتیر

~~مخالفان در میدان افتاد و نورالحسن و احداد مهمند و چندی از گرزبرداران نیز زخمها برداشتند

~~و عاقبتالامر دولت خواهان از شدت باران و کثرت غنیم، صلاح در رسانیدن خود بهحصار

~~شهر ندیده، تلاش کنان روان گشته2. اتفاقا کوچهآ باغی پیشامد3 و از تنگی راه و هجوم سپاه،

~~کم فرصتان قابو یافته، بسیاری از لشکریان را به شیهآ تیر از پا درآوردند و کوتوال راجه

~~با پیادههای کماندار از عقب دیوار باغ درآمده، بعد از انداختن تیر و تفنگ، بسیاری مقهوران را از

~~گرد و پیش راجه و نورالحسن دور گردانید و راجه با رفقا به شهر درآمده.

اوزبکیه در دو کروهی شهر گرفته فرودآمدند و به قصد این که به شهر در آیند، شب تا

~~صبح برگرد حصار بست می گردیدند. چون از هیچ جانب مجال دخول نیافتند، بر سر ms444 بند آبی

~~که از میان شهر می گذشت رفته، بند مذکور را شکستند، چنانچه در شهر آب نماند و جمعی را

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0455.png)

~~به تاخت نواحی (طالقان1) فرستاده، مابقی در دو روزی که در آن جا بودند همه روز2 گرد شهر

~~دست و پا میزدند و از طرفین چند کشته و زخمی می گردیدند. عاقبتالامر از تسخیر شهر

~~مایوس شده به جانب کنار آب رفتند.

بعد از رفتن آنها راجه [راجروپ] به قلیج خان گفت که بر آب (طالقان) اعتماد نیست.

~~چه اگر چند (روز’) بر این وتیره می گذشت، از بی آبی کار بر اهل قلعه تنگ میشد. بهتر این

~~است که شما هم در قندز قرار بودن بدهید و خان مذکور بهموجب گفته واقفان حقیقت آن

~~سرزمین قرار داد که به فرخار برود و راجه از ملاحظهآ آن که مبادا در غیبت قلیج خان، المانان بر

~~سر قندز بیایند به آنجانب شتافت و چون اکثر مردم او در این جنگ کشته شده، قلیلی مانده

~~بودند. نورالحسن نیز بهطریق بدرقه با او همراهی گردید. قلیج خان یکی از معتمدان را

~~با جمعی در (طالقان6) گذاشته7 بهفرخار رفت و آن جا را نیز قابل اقامت نیافته به اشکمش آمد و

~~قلعهآ قدیم آن را بعد از ترمیم برای بودن اختیار کرد.

از حوادث بدخشان این که جمعی از اوزبکیه و المانان به نواحی رستتاق آمده، مواشی رعایا

~~و دواب سپاه را از چراگاه گرفته روانه شدند و خنجر خان، تهانهدار آن جا اطلاع یافته بسرعت

~~تمام خود را به آنها رسانیده، جمعیت آنها را از هم پاشانید1 و جمعی را مقتول و مجروح

~~ساخته، دواب بهغارت برده را بر گردانید.

از سوانح غوری آن که9 چون سحری خبر بهشاه بیگ خان رسید (که10) جمعی از المانان

~~به موضع قراباغ آمده، تمام گله و رمه اویماقات و رعایا را که در آن سمت بودند، رانده بردند و

~~خان مذکور جمعی را ms445 به محافظت قلعه گذاشته بهقصد تنبیهآ مقهوران سوار شد و بعد از قریب

~~شدن متوقف گشته، بخشی خود را پیش فرستاد که اگر جمعی از کمینگاه برآیند، کمک نماید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0456.png)

~~اتفاقا مخاذیل که مواشی را با اسبان زبون روان ساخته، خود مانده بودند، آنها را قلیل

~~تصور کرده1، دلیرانه تاختند که دلاوران یا قایم کرده به تلاشهای مردانه غنیم را به گریز

~~انداختند. در این اثنا شاه بیگ خان رسیده تعاقب نمود و مواشی را از تصرف مخالفان برآورده

~~به غوری بر گردید.

دیگر آن که به فاصله روزی چند، باز خبر رسید که المانان مواشی حوالی غوری را می برند

~~و شاه بیگ خان به تأدیب مقهوران سوار شده، چون نیم کروه مسافت طی (کرد1)، قریب دوصد

~~سوار از غنیم ظاهر شد و مشارالیه خنجر بیگ خویش خود را با فوجی پیشتر روانه (ساخته)

~~به آهستگی (روانه3) گردید و آن جماعت چست و گیرا شتافته، مواشی را خلاص کرده،

~~غارتگران را (پیشانداخته)، در این وقت نزدیک یکهزار سوار که کمین کرده بودند، برآمده

~~به جنگ پرداختند و در آن دار و گیر خنجر بیگ با یک دو منصبدار و چندی از احدیان و

~~جمعی از مردم شاه بیگ خان جان نثار گشت و بسیاری از مخالفان بر خاک هلاک افتادند و در

~~اثنای این هنگامه، خبرآمد که دو هزار سوار المانان از جانب دیگر قصد قلعه دارند. بنابر آن

~~شاه بیگ خان جنگ کنان خود را به غوری رسانید و اشرار به ناکامی معاودت نمودند.

آن که بعد از چند روز قریب دو هزار سوار المانان نمودار شده، نصفی بهجانب محال

~~طرف راست غوری و نصف دیگر به جانب کهلکی و سرخاب که از توابع غوری است راهی

~~شدند و چون مردم (آنجا) به ملاحظهٔ‌ غارت پیشین از آن ملاعین ترسیده، عیال و اموال خود را

~~به شعب جبال کشیده بودند، کاری نساخته برگشتند و جمعیت نموده بهقصبهآ ms446 غوری که بیرون

~~قلعه است، تاختند و در آخر به جد و جهد محافظان و تفنگچیان از آن جا نیز خجل و شرمسار

~~بر گردیدند.

و چون در این وقت از قاضی خواجه کلان و قاضی تیمور متوطنان غوری که از خبث

~~باطن، موافقت مخالفان اختیار نموده بودند. نوشتجات بر ترغیب و تحریص اشرار بهدست

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0457.png)

~~شاه ک خان افتادم خان مذکور آن هر دو قاضی ناراضی را حاضر ساخته بعد از واکشیدن اقرار

~~با یک پسر قاضی خواجه کلان که در فساد و شر یک آنها بود، بهسیاست رسانید.

واقعهای که در اندخود روی نمود، این بود که جمعی از المانان دواب لشکریان را که در

~~چراگاه میان قبچاق و ده قاضی بود، پیشانداخته و از نگاهبانان دواب مذکور چندی را مقتول

~~(و مجروح) و ماسور گردانیده بهمقر خود باز گردیدند و رستم خان بر حقیقت حال اطلاع یافته

~~بهجمع کثیری از منصبداران و احدیان را با نوکران خود بهتعاقب فرستاد و آن جماعت چند

~~کروه تاخته، خود را به غارتگران رسانیدند و مال را با اسیران از متغلبان گرفته، همین که اراده

~~برگشتن نمودند. فوجی دیگر به کمک مقهوران رسید و غنیم تقویت به محاربه پرداخت و از

~~جانبین ترددات بر روی کارآمده، بسیاری مقتول و مجروح گشتند و آخرکار سپاه ظفرپناه به غلبه

~~و استیلا مخاذیل را متفرق ساختند و قرین نصرت بهدواب خلاص کرده، شب بهاندخود (آمدند) .

از وقایع حضور همایون آن که علامی سعدالله خان بهاضافهٔ‌ یکهزاری به منصب عمدهآ

~~هفتهزاری ارتقی نمود و منصب اسلام خان نیز که بهایالت چهار صوبهٔ‌ دکن میپرداخت،

~~بهاضافهٔ‌ یکهزاری، هفتهزاری مقرر گشت و به طبیب خواجه دوصد و پنجاه اشرفی و

~~به خواجه عبدالوهاب یکصد اشرفی انعام شد و به بلخ پانزده لک روپیه خزانه ارسال یافت.

~~(رسیدن پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر از بنگاله به درگاه)

~~و در عشرهآ ثالث (این ماه1) [24 ربیع الثانی ] این ms447 سال [1057 ه/29 مهآ 1647 م] به پادشاهزادهآ

~~محمد شاه شجاع بهادر که بهفرمان طلب عازم درگاه گشته بودند، احراز ملازمت نموده،

~~یکهزار مهر نذر گذرانیدند و حضرتاعلی به آن کامکار خلعت خاصه با نادری و تسبیح

~~مروارید و سربیچ لعل و جیغهآ مرصع و بعضی مرصع الات که یک لک روپیه قیمت داشت و

~~چهار اسب خاصه، یکی از آن جمله با زین طلا لطف فرمودند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0458.png)

و به التماس جناب یادشاهزادگی یادشاهزادهآ مراد بخش که بهسبب برگشتن از بلخ تا این

~~تاریخ از کورنش ممنوع بودند و آن عالی مقدار تقصیر ایشان را از پیشگاه خلافت درخواست

~~نموده با خود از پیشاور به کابل آورده بودند، اجازت بار یافتند و به ملازمت فایز گشته، یکهزار

~~مهر بهصیغهآ نذر گذرانیدند.

و در این تاریخ مبلغ یک کرور روپیه و سههزار اشرفی که از خزانهٔ‌ دارالخلافه طلب شده

~~بود، میرزا راجه جی سنگه و جعفر خان به درگاه رسانیدند.

~~وقایع جنگ درهآ گز

~~از معظم وقایع این اوقات جنگ درهآ گز است. تبیین این مقال آن که چون پادشاهزادهآ محمد

~~اورنگزیب بهادر با عساکر نصرتمآثر بهموضع بونیقرا که ابتدای درهآ گز است، رسیدند و از

~~تقریر جمعی معلوم شد که طایفهای از1 اوزبکیه به قصد آن که در تنگیهای درهآ گز به لشکر

~~منصور دستبردی نمایند، قریب گشتهاند. خلیل بیگ برای تحقیق این خبر رخصت گرفته، پیش

~~شتافت و پادشاهزادهآ عالم قبچاق خان را که به استقبال آمده بود، با طاهر خان که هردو ماهیت

~~دان این ملکاند و عطاءالله بخشی خود را با فوجی از ملازمان خود متعاقب خلیل بیگ روانه

~~نمودند که بزود خبر مشخص بفرستد.

اتفاقا خلیل بیگ احتیاط مرعی نداشته، بسیار پیشتر رفت و مقاهیر از تنگی دره برآمده، این

~~جماعت را قلیل دیده، بی محابا تاختند و خلیل بیگ با آن که زیاده بر پانصد سوار همراه

~~نداشت ثبات ورزیده، در تلاش تقصیر نکرد ms448 و مستعجلی به خدمت پادشاهزادهآ مؤید بختیار

~~فرستاده، التماس کمک کرد و آن گرامی تبار فوج هراول (را) با تفنگچیان سرکار خود بهاجابت

~~او تعیین فرمودند و به مجرد وصول ایشان غنیم که تا این وقت هنگامه آرای نبرد بود، فرار بر

~~قرار اختیار نموده بهجا و مقام خود گردید.

و چون روز دیگر بعد از کوچ به وضوح انجامید که بسیاری از مخالفان آن روی آب تلخ

~~رفته تتمه فوج فوج شده، در درهها و کتلهای این روی آب جابهجا در کمین ایستادهاند.

~~پادشاهزادهآ عالی مقدار امیرالامرا را با فوج هراول فرستاده که از آب گذشته، همه جا بر اثر مقدمه

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0459.png)

~~اردو میرفته باشند و تفنگچیان ملازم خود را با جمعی به محافظت پیش اردو معین ساخته و

~~فیلان مست را ییش اردو داشته، خود با مجموع سپاه ظفرقرین عقب اردو گشتند.

مجملا این روی آب، مردم پیش از دو بههر فوجی از افواج اوزبکیه که میرسیدند بهشپهٔ‌

~~تیر و تفنگ از سرراه برمی داشتند. چنانچه مقهوران به هیچ جا پا قایم نتوانستند کرد و آن روی

~~آب، بعد از آن که لشکر از تنگی سختی که درپیش بود گذشت، مخاذیل نمودار شده بهفوج

~~هراول دراویختند و دلاوران به تلاشهای مردانه افواج غنیم را برداشته بهتبت رسانیدند.

در این ولا امیرالامرا خبر یافت که اوزبکان هفت قشون گشته و هر قشونی بر پشته برآمده

~~است و ارادهٔ‌ ایشان این است که شب در باغی که عقب آن پشتههاست، فرودآمده، صبح

~~به محاربه پردازند. صلاح چنین دید که در گرمی هنگامهآ جنگ بهحملههای صفشکن بنیاد

~~استقامت مقهوران نوعی برکنده شود که در هوس توقف در آن نواحی به خاطر نرسانند و به این

~~قصد با سایر رفقا تیغها علم ساخته، جلوریز میتاخت و اشرار تاب مقاومت در خود ندیده،

~~آواره دشت ادبار گردیدند و امیرالامرا تعاقب نموده، حشری از خون گرفتگان را طعمه تیغ

~~خون آشام گردانیده بهنصرت ms449 برگردید و از زخمیان اوزبکیه که در اثنای گریز از اسب افتاده

~~بودند، جمعی را دستگیر نموده به خدمت یادشاهزادهٔ‌ عالمیان آورد. از تقریر آنها ظاهر شد که

~~سردار این لشکر که دههزار سوار بود، قتلق محمد سلطان بوده.

غره جمادی الاول این سال [1057 ه/4 ژوئن 1647 م] از وقایع دارالسلطنت به مسامع

~~جهانداری رسید که صدرالصدور سید جلال که به عروض مرض شدید در لاهور مانده بود،

~~از عالم فانی به جهان جاودانی انتقال نمود. بندگان اشرف از وقوع این قضیه متاسف گشته، پرتو

~~رعایت و تربیت به حال بازماندگان سید مرحوم افکندند. از اسلاف آن نتیجة الاولیا، قطب عالم،

~~شاه عالم و مخدوم جهانیان در علو مرتبه و بزرگی مقام، معتقد خاص و عام (آمد).

از غرایب اتفاقات این که در این ولا قایم بیگ داروغهٔ‌ نقارخانه که بهدیدن راه خواجه زید.

~~رفته بود، سنگریزهآ چند آورده بهعرض همایون رسانید که دو کروه آن طرف غوربند در جانب

~~راست راه نزدیک درهآ قبچاق کوهی است و از آن آبشاری به ارتفاع دو نیم گز میریزد. به آیین

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0460.png)

~~آن از ریختن آب کوه باهم رسیده، آبی که در آن کوهها میماند، به مرور ایام سنگریزهآ بزرگ

~~می گردد و آنچه از اطراف و جوانب ترشح می کند، سنگریزهآ خورد می کرد.

در این ایام [11 جمادی الاول 1057 ه14/1 ژوئن 1647 م] میرزا راجه جی سنگه را که

~~با دوهزار سوار بهدرگاه آمده بود، بهاضافهآ منصب و دیگر مراحم نواخته با جمعی دیگر از

~~راجپوتیه بهبلخ تعیین فرمودند و محصوب مشارالیه بیست لک روپیه خزانه نزد پادشاهزادهٔ‌

~~محمد اورنگزیب بهادر ارسال یافت و به پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر دو اسب خاصه،

~~یکی (عربی2) با زین میناکار و دیگری عراقی با زین طلای ساده شفقت شد.

~~ذکر رسیدن پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر به بلخ و توجه به تنبیهآ بیگ اوغلی و دیگر

~~اوزبکیه3

~~از سوانح این ms450 ایام رسیدن پادشاهزادهآ محمد اورنگ زیب بهادر است، به بلخ و توجه نمودن به تنبیهآ

~~بیگ اوغلی و دیگر اوزبکیه که در نواحی آقچه جمعیت نموده بودند و محارباتی که هفت روز

~~متواتر آن نصرت نصیب بختیار را به عبدالعزیز خان و دیگر پسران نذر محمد خان دست داد.

تفصیل این اجمال آن که چون عبدالعزیز خان از قرشی متوجهٔ‌ کنار جیحون شد، بیگ

~~اوغلی را با لشکرهای توران پیش از خود فرستاده مقرر ساخت5 که از آب جیحون بگذرد،

~~کلیف بگذرد. بهادر خان بر این معنی اطلاع یافته، با سایر همراهان یک کروه از بلخ پیش رفته

~~در سمت گذر مذکور5 آمادهآ کارزار نشست.

در این وقت پادشاهزادهآ عالم بسیار بر محل بهنواحی بلخ رسیدند و بهادر خان بهخدمت

~~پیوسته، کیفیت گذشتن بیگ اوغلی با اوزبکیه از آب آمویه و مجتمع گشتن در حوالی آقچه و

~~آمدن قتلق محمد سلطان پیش بیگ اوغلی بعد از فرار از جنگ درهآ گز یک بهیک معروضداشت و

~~آن عالی مقدار نامدار به بلخ درنیامده، نزدیک به جایی که بهادر خان برای اقامت خود اختیار نموده

~~بود، معسکر ساختند و سه روز جهت تنخواه مواجب لشکریان و سرانجام دیگر مهام مقام نموده.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0461.png)

~~روز چهارم کوچ کردند و موضع (یولبوغه1) مضرب خیام گردید.

روز دیگر برای بستن جسر و انهاری که درپیش بود، مقام فرمودند و بهجهد تمام تا شب

~~بر سر هر نهری جسری بسته شد و از منزل مذکور ترتیب افواج مقرر نموده، روانهٔ‌ پیش گشتند

~~و بهدو روز به حوالی علی آباد رسیدند و از آنجا وقت رحیل به مظنهٔ‌ نزدیکی مخالفان امیرالامرا

~~را چنداول قرار داده، بهادر خان را که مقدمه بود، به دستور روزهای گذشته به حوالی اردو مأمور

~~گردانیدند و خود بهیر را از چپ و راست در میان گرفته راهی گردیدند.

و چون در موضع تیمورآباد نزول نمودند، لشکر غنیم از اطراف (هجوم2) آورده و ms451 از افواج

~~نصرت امتزاج هر که به ترتیب معین به طرفی فرودآمده بود، به فوج مقابل خود هنگامه آرای نبرد

~~گشت. از آن جمله بهادر خان به مدافعه حشری که از پیش رو می آمدند، پرداخت و امیر الامرا

~~که باغات نواحی لشکر را از اشرار پر دیده بود، بعد از رسیدن دنبال ماندگان بهاردوی

~~مستعجلی برای عرض حال به خدمت پادشاهزادهآ جهانیان فرستاده، بهتادیب آن جماعت بر گردید

~~و اوزبکان نیز از باغستان برآمده، در برابر صف کشیدند و پادشاهزادهآ عالمیان چون بهرفتن

~~امیرالامرا واقف گشتند، جمعی را به کمک روانه ساختند و خود به نفس نفیس متوجهآ دفع فوج

~~کلانی که روبه روی دایرهٔ‌ آن مؤید بختیار بود، گردیده، توپخانه سرکار خود را سه چهار

~~تیرانداز پیش روانه گردانیدند و از هرجانب آتش قتال اشتعال یافت.

مجملا هربار دو سههزار سوار اوزبکیه بر هر فوجی از افواج ظفرشعار حمله میآوردند و

~~جمعی را بکشتن داده هزیمت میخوردند و باز مجتمع گشته به چستی و چالاکی به عرصهآ

~~جنگ می آمدند. از افواج یادشاهی، بهادر خان غنیم خود را از پیش برداشته بهسر دادن توپ و

~~تفنگ و بان، آتش در نهاد مقهوران میزد و اوزبکیه به استظهار پشته (ورزید2)، ثبات مقتول و

~~مجروح می گشتند و امیرالامرا قبل از پیوستن کمک حریف خود را متفرق گردانید و به عون

~~آسمانی تا منزل قتلق محمد سلطان که از دایره بیگ اوغلی دورتر بود دوانید و در آن جا نیز

~~مجال توقف نداده، پیشتر رانده، خیمه قتلق محمد سلطان را با بسیاری از دواب و اسباب

~~مشارالیه و همراهانش تاراج کرده، سالم و غانم بر گردید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0462.png)

و سعید خان بهادر که محافظت جانب چپ لشکر بهعهدهآ او مقرر بود. خود1 اگرچه

~~بهسبب گرفتاری بیماری به مدافعهٔ‌ غنیم سوار نتوانست شد، اما از جمعیت خود چهارصد یانصد

~~سوار را فرستاد که در این طرف جوی که از کنار اردو ms452 می گذشت، ایستاده گذراند که اشرار از

~~نهر توانند گذشت و بدیدن قلیلی از مخالفان فریبخورده، خود نیز از نهر نگذرند و اتفاقا

~~همین که (معدودی2) از مقاهیر آن طرف جوی خیرگی آغاز نمودند. آن جماعت سفارش خان

~~مذکور را بر طاق نسیان گذاشته به دلیری تمام از آب گذشتند و چون جنگ اندکی پیش رفتند،

~~افواج اوزبکیه از کمینگاه برآمده، ایشان را در میان گرفتند و سعید خان بر این واقعه وقوف

~~یافته، خانزاد خان و لطف الله خان، پسران خود را با فوجی به کمک روانه ساخت و آنها گرم

~~و گیرا شتافته، از گرد راه بر مخاذیل تاخت آوردند و جمعیت آن کم فرصتان را از هم پاشانیده،

~~بسیاری از آوارهآ دارالبوار گردانیدند.

و مقاهیر باز یکجا شده، در یناه دیواری که در آن سمت بود، بازوی جسارت به تیراندازی

~~گشودند و آخرکار جمیع اشرار دست از تقابل افواج قاهره برداشته، چون در این طرف مردم

~~کمی دیدند، روی ادبار به این جانب آوردند.

بعد از آن که هجوم بسیار شد و جمعی کنیر از مردم سعید خان در میدان به کارآمدند خان

~~مذکور نیز با وجود رنجوری و سستی با بقیه مردمی که نزد او مانده بود، رو به عرصهآ کارزار

~~آورده به چقلشهای مردانه، ارباب عناد را انهزام داد و خود به سر پنجهآ شجاعت دست به کار

~~رسانیده، چند اوزبک را مجروح گردانیده، نه زخم برداشته. چون دست اسبش به کوی فرو

~~رفت، از پشت زین بر روی زمین افتاد و از پسرانش لطف الله خان ترددات نمایان کرده

~~بهزخمهای منکر بر پشت اسب در میدان جاننثار گشت و خانزاد خان نیز بعد از کشش و

~~کوشش فراوان بهزخمهای بی درپی در میدان افتاد.

در این اثنا پادشاهزادهآ عالی مقدار که استماع هجوم آوردن اوزبکیه به آن سمت توپخانهآ خود

~~را برابر فوج مقابل خود گذاشته، با جمعی به کمک سعید خان متوجه گشته ms453 بودند، رسیدند و

~~مقهوران حال بر این منوال دیده، به این جانب جلو انداختند و آن نامدار کامکار دو فیل مست را

~~که پیش پیش میرفت بر اعادی دوانیده. بهسپاه ظفرپناه امر نمودند که از دنبال فیلان درآمده،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0463.png)

~~تیغ در خون گرفتگان گذارند و اوزبکیه بهاندک تلاش جلو گردانیده، آوارهآ دشت ادبار گشتند.

در وقتی که مقاهیر به فوج پادشاهزادهآ عالم رونهاده بودند، مردم سعید خان فرصت غنیمت

~~دانسته، او را با خانزاد خان که هنوز رمقی داشت، از جنگ گاه برداشته به خیام بردند و خانزاد

~~خان اول شب ودیعت حیات سیرد و چون بعد از تو جهآ یادشاهزادهآ ظفر ملازم به کمک سعید

~~خان از فوجی که برابر آن والاتبار بود، قریب چهار پنج هزار سوار دلیری نموده بر مردم

~~توپخانهآ پادشاهی ریختند. بهادر خان که غنیم خود را مالش داده برگشته بود، کمک کرده

~~مقاهیر را از پیش برداشت.

بالجمله سبب آن که افواج قاهره از صبح تا نصفالنهار راه طی نموده و از آن وقت تا شام

~~گاه به محاربه بهاشتغال داشتند. پادشاهزادهآ نصرتمند از جنگ گاه بهاردوی معلی معاودت فرمودند

~~و بهاشارهٔ‌ عالی عمدههای لشکر بهدور معسکر، ملچارها مقرر گردانیده. آن شب تا سحر

~~به بیداری و هوشیاری گذرانیدند.

و فردای آن پادشاهزاده کیهان اردو را از چهار طرف در میان گرفته به قصد نهیب و غارت

~~بنگاه بیگ او غلی که در موضع یشای از مضافات آقچه نشان میدادند، روان گردیدند. در اثنای

~~راه مردم خوش اسبه اوزبکیه از هرجانب فوج فوج نمودار شده، شوخی مینمودند و از طرفین

~~تلاشها میشد و جمعی مقتول و مجروح می گشتند. آخرکار اشرار غدار طایفه را در یمین و

~~یسار افواج نصرت شعار گذاشتند، تا از دور خود را مینموده باشند و خود بههیأت مجموعی

~~بهفوج هراول رونهادند، عاقبت الامر مالش بهسزا یافته، عنان از معرکه تافتند و به قصد محافظت

~~اموال و اشیا از ms454 دستبرد شیران بیشه هیجا به بنگاه خود شتافتند.

و در آن حین بیگ اوغلی از برابر پیدا شدن3 آن سرکشتگان وادی ادبار را به اجبار برگردانید

~~و فوج را در مقابل فوج هراول نگاه داشته، بالکل لشکر بر فوج امیرالامرا هجوم آورده وسپاه

~~ظفرپناه را بهشپهٔ‌ تیر گرفت. امیرالامرا پا قایم کرده با همراهان بر آن طایفهٔ‌ نابکار جلو انداخت

~~و در این وقت پادشاهزادهآ عالمیان به کمک رسیدند و چندی از اعیان اوزبکیه بر خاک هلاک

~~افتادهم بیگ اوغلی و دیگران متفرق شدند و دیگر مبادرت به جنگ صف نکرده، فوج فوج دور

~~از دور احاطه نموده، جنگی بگریز می کردند و گاهی که قابو مییافتند تاخته، تیری میانداختند

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0464.png)

~~و پارهای از رفقا را بکشتن داده به ناکامی برمی گشتند.

مجملا افواج ظفرامتزاج هم بهمحاربهٔ‌ اعدا هم بهصیانت بهیر پرداخته، قطع مسافت

~~می نمودند تا به خیمه گاه بیگ اوغلی رسیدند و خیام را از وجود محافظان که بشنیدن وصول

~~سپاه منصور به گوشه و کنار متوازی گشته بودند، خالی یافته. بر جمیع اسباب و دواب آن ها

~~رقم تملیک کشیدند و جمعی کنیر را که اسیر اوزبکان شریر شده بودند، از قید سلاسل و

~~زنجیرههای بخشیدند.

و پادشاهزادهآ روزگار با عساکر نصرت مآثر در بنگاه مخالفان نزول نموده. روز دیگر برای

~~یافتن خبر غنیم مقام فرمودند. در این اثنا بهعرض کامکار رسید که قتلق محمد سلطان و بیگ

~~اوغلی و دیگر اوزبکیه بهجانب علی آباد رفتهاند و سبحان قلی سلطان که عبدالعزیز خان او را

~~فعل خانی1 داده بهخان خورد موسوم ساخته، با اوزبک بسیار از آستانهآ علیه2 گذشته

~~بهاین جانب امده و احتمال دارد که بر سر بلخ برود.

بنابراین یادشاهزادهآ جهان به مصلحت وقت عمل نموده، لوای مراجعت برافراشتند. در

~~حویلی علی آباد، مقاهیر جوق جوق از میان عمارات و باغات دهآ مذکور بیرون آمده، از اطراف

~~افواج قاهره درآمدند و فریقی هراول روبهرو ms455 گشته، تیرباران کردند. بهادر خان با رفقا استقامت

~~ورزیده، کارنامهآ شجاعت به ظهور رسانید و از جد و جهد اولیای دولت اوزبکیه متلاشی گردیده،

~~خود را به عقب کشیدند.

و چون در اثنای آن که خان مذکور به محاربه اشتغال داشت، بعضی از کم فرصتان وقت

~~یافته، از پیشرو بهقصد تاراج بهاردو درآمده بودند. بهادر خان به مدافعه آن جماعت شتافته ،

~~مخاذیل را منهزم گردانیده. در این وقت فوجی عظیم از غنیم بر قول برانغار لشکر ظفراثر

~~ریخته نایرهآ جنگ التهاب دادند.

پادشاهزاده دوران با اهل توپخانهٔ‌ خود و تفنگچیان امیرالامرا اشاره نمودند که بهضرب

~~بادلیج و ضربزن و بان و تفنگ، دود از نهاد بدنهادان برآوردند و خود بهذات مصیون از آفات

~~لوازم اهتمام بهجا آورده، سلک جمعیت آن گروه پریشان را متفرق گردانیدند. آنروز از بام تا

~~ظلام شام به جنگ گذشت و آن طرف علی آباد مخیم گشت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0465.png)

و بهوضوح انجامید که سبحان قلی سلطان با حشری از بلخیان و المانان در این روز

~~به مخالفان پیوسته و ازدحام اوزبکیه بهاین سبب بیش از پیش بوده و عبدالعزیز خان نیز

~~با یلنگتوش به لشکر (خود1) ملحق گشته و به صوابدید مشارالیه منع نقاره نواختن، خود آن قدر

~~دور ایستاده که بودن او در فوج معلوم نشده و شب در این منزل خبر رسید که شادمان

~~یکهلیوال و محمد طاهر برادر فرخ حسین که از آقچه و فتح آباد حسب الطلب روانه شده بودند،

~~چون به شیخآباد رسیدند ، جمعی از اوزبکیه ایشان را در یکی از باغات آن موضع که آن جا

~~فرودآمده بودند، محاصره نمودهاند.

فردای آن پادشاهزادهآ نامجوی کامکار، بهادر خان را با رفقا که به هراولی معین بود، چنداول

~~ساخته، خود بهآن سمت روی همت آوردند و مقهوران خبر توجهآ آن عدو بند کشورگشا

~~شنیده. راه گریز پیش گرفتند و شادمان و محمد طاهر سالما بهخدمت پیوستند.

و پادشاهزادهآ عالم از آن صوب ms456 عنان عزیمت انصراف داده، متوجه منزل که در حوالی

~~فیض آباد برکنار تلخاب مقرر گشته بود گردید3. در این از اول سوار همه جا افواج غنیم به مشابهآ

~~مور و ملخ جمع آمده، از اطراف و جوانب به جنگ می پرداختند و بسیاری خود را طعمهآ توپ

~~و تفنگ می ساختند.

و چون در حین برگشتن از شیخ آباد5 به جانب منزل بادتندی برخاسته از گرد و غبار روی

~~هوا را تیره و تار گردانید. جماعت از اوزبکان قابوطلب بهاردو درآمده، از اهل بازار بعضی را

~~آسیب رسانیدند و چند قطار شتر با بار گرفتند. امیرالامرا خبردار شده، بر سر آنها تاخت و

~~شتران را خلاص نموده، جمعی از خون گرفتگان را علف تیغ انتقام ساخت. بعد (از) لحظه

~~(به) قدر بارانی شد و غباری که مرتفع گشته بود، فرونشست و دیگر در آذروز اوزبکیه تا

~~وصول افواج قاهره به منزل متعرض لشکریان نگشتند.

و روز دیگر هنگام رحیل اعادی مقرر گردانیدند و لشکر ادبار اثر خود را هفت فوج ساخته،

~~از آن جمله سه فوج به سرداری عبدالعزیز خان و سبحان قلی خان و سلطان بیگ اوغلی

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0466.png)

~~به محاربهآ قول و برانغار و جرانغار لشکر منصور بپردازند، اما عبدالعزیز خان و برادرانش

~~با لشکریانی که اسبان زبون داشتند، فوجها آراسته دور ایستادند و خوش اسبهها پیشامده جنگ

~~امی کردند.

اول یادگار (مکرت1) با فوجی از یکهتاز [خان2) بر امیرالامرا دلیرانه تاخته نزدیک که خود

~~را برساند. امیرالامرا بهمشاهدهآ این حال، تیغ از غلاف کشیده بر اسب مهمیز زد و دلاوران

~~طرفین درهم آویخته نایرهآ جدال ملتهب گردانیدند. آخرکار یادگار به زخم شمشیری که بر روی

~~خورده و اسبش نیز بهزخم تفنگ از پا درآمد، زنده بهدست غلامان امیرالامرا افتاد و از

~~همراهانش جمعی مقتول گشتند و از سپاه ظفرپناه نیز در آن گیر و دار بعضی به کارآمدند و پارهآ

~~گلگونه زخم برداشتند و امیرالامرا یادگار را ms457 به ملازمت پادشاهزادهآ کون و مکان آورده، مورد

~~تحسین و احسان گردید و آن کامکار نامدار، یادگار را (به ملازمت) امیدوار مراحم خسروانی

~~ساخته نوید عاطفت بخشیدند.

القصه عبدالعزیز خان و اخوانش بعد از این شکست، اگرچه اوزبکان را دیگر بار بر تاختن

~~تحریص ننمودند، اما تا آخر روز که لشکر منصور در ینگی آرق فرودآمد، اطراف اردو را

~~نگذاشته، جنگ بگریز میکردند و فوجی که با بهادر خان آویزش داشت، بهضرب شمشیر

~~بهادران نصرتشعار آوارهآ بادیهآ ادبار گشت و بسیاری از اشرار به بئس المصیر شتافتند.

روز دیگر همین که کوچ شد، مخالفان افواج خود را توزک ساخته، از هرجانب جنگ کنان

~~روان گردیدند و در نزدیکی پل دوست بیگ که منزل قرار یافته بود، جمعی از فوج خود

~~برآمده، درکنار تلخاب برکنار قلبی به قصد محاربه ایستادند و چندی از دلاوران نامجو بر آنها

~~جلو انداخته، عرصه کارزار از وجود ناکسان پرداختند و از مقاهیر جمعی کثیری از سراسیمگی

~~خود را به آب زده غریق بحرفنا گشتند.

فردای آن وقت سواری باز طایفهای از آن بی حمیتان در پناه اشجار و جدار باغاتی که بر

~~سرراه واقع بود، خیرگی آغاز کردند و معدودی از تفنگچیان که میان ایشان بودند، بهانداختن

~~تفنگ، یارهای از لشکریان را آسیب رسانیدند و چون امیرالامرا خبر یافت آن جماعت را

~~به حملههای متواتر از درختزار برآورده، جزای این جسارت یر خسارت درکنار روزگارشان

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0467.png)

~~گذاشت و در اثنای جنگ مذکور بانی بهدست راست شیونج بی، دیوان بیگی عبدالعزیز خان

~~رسیده، سه انگشتش را پرانید. چاشتگاه چون افواج قاهره به نهر آبی رسیدند که در گذر داشت

~~و اوزبکان آن طرف نهر جمعیت نموده، هردو را گرفته بودند. پادشاهزادهآ زمین و زمان معتمد

~~خان میرآتش (را) با توپخانهٔ‌ سرکار خاصهآ شریفه و برقاندازان خود و تفنگچیان امیرالامرا

~~براندن مقاهیر از کنار آب تعیین نمودند و بعد از آن که اصوات توپ و تفنگ ms458 درهم پیچیده،

~~رعبافزای مخالفان گشت، ده پانزده اوزبک در آن جانب جوی بهرسم زنهار جویان آن ملک،

~~دستارها از سر برداشته گردانیدند.

و معتمد خان کیفیت حال به خدمت یادشاهزادهآ عالی فرستاده، پیغام کرد و آن دوستنواز

~~دشمن گداز اجازت دادند که از آن طرف اگر کسی برای اظهار مطلبی اراده آمدن این طرف

~~کند مانع نگردد.

و بعد از این قرار داد، دو سوار از قیل عبدالعزیز خان بهخدمت پادشاهزادهٔ‌ سپهر کریاس آمده،

~~التماس نمودند که شخصی معین شود تا سخنی چند شنیده معروض دارد و آن والاتبار دو

~~معتمد کاردان را مصحوب آنها فرستادند. از آن جانب میرک شاه که سابقا دیوان امام قلی خان

~~بود، بین العسکرین بهفرستادهها برخورده ظاهر نمود که چون استماع میافتد که پیشنهاد خاطر

~~اشرف همایون، حضرت ظل الهی آن است که محال بلخ و بدخشان باز به ندز محمد خان واگذاشته

~~شود، اگر به سبحان قلی سلطان که پسر دوستدار خان است ارزانی دارند، تفاوتی نمی کند.

پادشاه زادهٔ‌ عالی جناب در جواب فرمودند که این مقدمه را بهدرگاه عرضداشت می کنم،

~~آنچه ارشاد میشود به آن عمل مینمایم. آنروز موضع بهاندک معسکر گردید و آخر روز باز

~~حشری از اوزبکیه از باغی که محاذی لشکرگاه بود بیرون آمده، یسال بسته مستعد قتال گشتند.

~~آخر حال مغلوب جنود اقبال گردیده انهزام یافتند.

بامداد در حین روانه شدن باز اوزبکی ظاهر ساخت که چندی از معتبران اوزبک آمده،

~~بیرون اردو ایستادهاند. شخصی معین کرد و تا بر مطلب واقف گشته بهسمع عالی رساند.

~~پادشاه زادهآ عالمیان معتمدی را بهاین کار مأمور ساختند. فرستادههای عبدالعزیز خان اظهار

~~نمودند که خواهش خان این است که امروز مقام شود تا یلنگتوش و بیگ اوغلی به ملازمت آمده،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0468.png)

~~بعضی سخنان ضروری به عرض رسانند. جناب پادشاهزادگی جواب دادند که چون بالفعل کوچ

~~شده، توقف متعذر است. بعد از رسیدن بهشهر هرکه را خواهید بهفرستید که ms459 بهادای مدعیات

~~ابیردازد

و آنروز یولبوغه مخیم گشت. روز دیگر در ظاهر بلخ فرودآمدند. اگرچه مقهوران در این

~~دو روز جنگ نکردند، اما همهجا همراه بودند و بهموضع شهاب رفته، سه روز گذرانیدند و از

~~گفت و شنید1 مذکور، در لشکر اوزبکیه شهرت یافت که مهم به صلح انجامید. بنابر آن در این

~~چند روز المانان دو سههزار اسب بهلشکر منصور آورده فروختند. در این هفت روز جنگ از

~~ارباب عناد، قریب پنج ششهزار کس بهقتل رسیدند و از این جانب کمتر از هزار کس جاننثار

~~گشتند. الحق در این حروب پی درپی بهادریهایی که از پادشاهزادهٔ‌ مؤید نصرتیار به ظهور

~~آمده، ناسخ رزمهای رستم و اسفندیار است.

بالجمله چون تنبیه چنانچه باید بدون این که لشکریان احمال و اثقال را در بلخ گذاشته

~~جریده به مدافعهٔ‌ اعادی قیام نمایند، صورت پذیر نبود. آن کامکار عالی مقدار مقرر نمودند که

~~اردو را با محمد سلطان، نخستین فرزند خود در شهر گذاشته، سبکسار به محاربه و تعاقب

~~اوزبکیه برآیند.

همین که عبدالعزیز بر این معنی آگاهی یافت و دید که المانان غارت ییشه بهسبب

~~حمایت سپاه ظفرپناه از تاراج مال ضعفه و مساکین آن دیار مایوس گردیده، قشون قشون بهجا

~~و مقام خود برمی گردید، این روی آب صلاح کار در توقف ندانسته به جانب شهرک رفت و

~~پارهای از زراعات آن حدود را آتش زد و از بیم تعاقب نمودن پادشاهزادهآ ظفر یار رفتن

~~بهسر حد بدخشان شهرت داده، از خلم راه چپ کرد و در یکروز به کنار جیحون که قریب

~~بیست کروه پادشاهی است شتافت و هرجا که فورا بسته بودند نشسته. از گذر الواح از جیحون

~~گذشت و اوزبکیه هرجا راه یافتند. عبور نمودند و بسیاری غریق گرداب فنا گذشتند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0469.png)

وقایع سال بیست و یکم جلوس ابد اتصال و خلعت عطا شدن

به شادزادهآ مراد بخش

~~نوزدهم شهر رجب1 این سال [1057 ه/20 اوت 1647 ms460 م] به یادشاهزادهآ مراد بخش خلعت

~~خاصه و سربند [و] یک قطعهٔ‌ زمرد و دو مروارید لطف فرموده بهایالت کشمیر مرخص

~~فرمودند. در همین ایام سید هدایت الله که سید احمد قادر، پدر او در عهد جنت مکانی

~~صدرالصدور بود، به خدمت صدارت کل ارتقا نمود.

از سوانح بلخ آنچه در این اوقات بهتازگی از عرضداشت پادشاهزاده نصرتنصیب محمد

~~اورنگزیب بهادر به مسامع جهانداری رسید، این است که نذر محمد خان که بعد از ترک

~~محاصره قلعهٔ‌ میمنه به بیلچراغ رفته، پای اقامت به دامن کشیده بود و شب و روز انتظار این

~~معنی میبرد تا ببیند که مهم عبدالعزیز خان و دیگر پسرانش که با مجموع جنود اوزبکیه

~~ماوراءالنهر و بلخ و بدحشان به مقابلهٔ‌ لشکر منصور آمدهاند، به کجا خواهد انجامید. چون شنید

~~که ایشان نیز در رنگ آواز غلبه و استیلای عساکر نصرت مآثر پی سپر دشت ناکامی گشتهاند،

~~سر رشتهٔ‌ امید از همه جا گسیخته یافته، نامهٔ‌ اعتذار آمیز مشتمل بر ندامت خطاهای گذشته و اراده

~~ملاقات آن نامجوی نامدار، مصحوب او راز کیلدی دستار خوانچی نزد پادشاهزادهآ مؤید بختیار

~~فرستاده، می خواهد که بهشفاعت آن زیب اورنگ خلافت تدارک اختلال احوال خود نماید.

و یادشاهزادهٔ‌ عالی مقدار، ایلچی را تا رسیدن جواب در خدمت خود نگاهداشته مترصد

~~صدور فرمانند و نامهآ خالی که آن والاگوهر به جنس با عرضداشت خود بهدر گاه ارسال داشته

~~بودند، نیز به نظر همایون درآمد و از آن جا که از اول عزیمت بلخ مکنون خاطر خطیر همین

~~معنی بود که مملکت بلخ و بدخشان از خار (و) بن فتنه و فساد پرداخته بهنذر محمد خان

~~مسلم دارند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0470.png)

و جناب خانی سررشتهآ تدبیر1 از دست داده بهایران شتافت. چون در آن جا مهم او بر وجه

~~دلخواه تمشیت نیافت و برگشته بهاغوای قلماقان و دیگر همراهان آمده، قلعهآ میمنه را محاصره

~~نمود، تا در آن تحصن جسته به ms461 تحصیل اسباب جمعیت پردازد و آخرکار بعد از جد و جهد

~~بسیار دست تصرف خود از ذیل تسخیر حصار مذکور کوتاه دیده به ناکام از دور قلعه بر خاسته

~~به بیلچراغ رفت. چنانچه این حقایق بر محل خود بر سبیل تفصیل ایراد یافته.

و از عرایض منهیان آن ممالک نیز معلوم رأی جهان آرا گردیده بود که هرچند اولیای

~~دولت قاهره در تألیف قلوب رعایای بلخ و بدخشان و دادن تخم و تقاوی و تکثیر زراعت

~~مساعی جمیله بهظهور آورده بودند، لیکن بهسبب (تاخت3) و تاراج المانان، اکثر غلات و

~~مزروعات تلف شده و بیشتر محال آباد خراب گردیده و عمدههای لشکر و اعیان سپاه به سبب

~~آذوقه و کمی حیوبات از اقامت و توقف آن ولایت کمال تنفر و دل گرانی دارند و از مضمون

~~عرضداشت پادشاهزادهآ عالم هم عدم رضا از بودن در آن ملک مستفاد میشد. فرمان

~~صادرگشت که اگر نذر محمد خان بهدیدن آن والاتبار کامکار بیاید، بلخ و بدخشان را بهاو

~~ارزانی داشته با کل عساکر فیروزی توجهآ هندوستان بهشتنشان کردند.

~~بازگشت رایات از کابل به لاهور

~~سلخ رجب مذکور [1057 ه/31 اوت 1647 م] رایات اقبال از کابل به صوب دارالسلطنت لاهور

~~در حرکت آمد و به پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر حکم شد که در کابل بوده، هرگاه خبرآمدن

~~پادشاهزاده محمد اورنگزیب بهادر از کتل هندوکوه بهاین طرف بشنوند، روانهٔ‌ لاهور شوند.

دهم شعبان [1057 ه/10 سیتامبر 1647 م] باغ موضع نیمله که در سال گذشته بنا یافته بود

~~و در این ولا بهانجام رسیده، بر نزول همایون نضارت یافت و بهباغ فرح افزا مسمی گردید.

~~یازدهم [شعبان 1057 ه/11 سیتامبر 1647 م] در باغ وفا که بناکردهآ فردوس مکانی است و

~~چنارهای تن آور و اشجار بارورش5 اکثر نشانیده همان عهد است و بهامر معلی1 سه نشیمن

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0471.png)

~~دلنشین در آن ساخته شده و چهاردهم [شعبان 1057 ه/14 سپتامبر 1647 م] ms462 در باغ صفا که آن

~~نیز اساس نهادهآ فردوس مکانی است و به حکم والا در آن هم سه نشیمن مختصر ساخته، جوئی

~~به عرض چهار گز در میان نشیمنها جاری گردانیدهاند، نزول اجلال شد. در این وقت انار

~~بیدانهآ این دو باغ به کمال رسیده بود و نهایت شیرینی و شادابی داشت. در ممالک محروسه

~~سوای جلال آباد و تهته انار بیدانه خوب نمیشود، اگرچه در اکثر باغات جلال آباد انار بیدانه

~~میشود، اما بهفور و لطافت باغ وفا و باغ صفا نیست.

بیست و ششم اشعبان 1057 ه/26 سپتامبر 1647 م] ظاهر پیشاور مرکز رایات گردید.

~~چهارم رمضان [1057 ه/3 اکتبر 1647 م] اردوی معلی بر پلی که از کشتی بر دریای نیلاب

~~بسته شده بود، عبور نمود. ششم آرمضان 1057 هره اکتبر1647 م] باغ مینومثال حسن ابدال

~~بهورود اشرف فیض اندوز گشت.

در این ولا عبدالله بیگ سرای، نبیره شکور بی، اتالیق امام قلی خان که بهعزم ملازمت

~~درگاه از عبدالعزیز خان جدا شده، در بلخ به خدمت پادشاهزاده عالم آمده بود و از آن جا روانهآ

~~درگاه گشته به استیلام عتبهآ خلافت رسیده بهعنایت خلعت و خنجر مرصع و اسب با زین نقره

~~و پانزدههزار روپیه انعام و تفویض منصب پک هزاری کامیاب مآرب گردید.

غره شوکال [1057 ه/30 اکتیر 1647 م) در حوالی حافظ آباد والد مؤلف که به صوبهداری

~~کشمیر می پرداخت و بعد از رسیدن پادشاهزادهآ مراد بخش به نواحی کشمیر، عازم درگاه گشته

~~بود، شرف ملازمت دریافت و راقم نیز که از کشمیر با والد یکجا آمده بود، به کورنش همایون

~~مستسعد گردید.

پنجم [شوال 1057 ه/3 نوامبر 1647 م] که در دو کروهی دارالسلطنت، منزل اقبال بود،

~~حاجبان بیجاپور و گلکنده بهاستیلام عتبهآ خلافت فایزگشته. هرکدام پنج فیل، یکی با ساز طلا

~~و چهار با یراق نقره و پاره مرصع آلات که عادل خان و قطبالملک مصحوب آنها پیشکش

~~فرستاده بودند، ms463 ازنظر گذرانیدند و به حاجب بیجاپور خلعت و یک مهر دوصد تولگی و یک

~~روپیه بههمین وزن و به حاجب گلکنده خلعت تنها رحمت شد و از فیلان پیشکش قطب الملک

~~یک فیل با یراق نقره به خسرو سلطان بخشش یافت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0472.png)

و ظهر همین روز [5 شوال 1057 ه/3 نوامبر 1647 م] رایات ظفرشعار در زمان مختار،

~~سابهآ وصول به ساحت لاهور انداخته. دولتخانهٔ‌ ارگی دارالسلطنت را مسعود، محسود و بلاد

~~روی زمین و رشک فرمای روضهٔ‌ خلدبرین ساخت و در این تاریخ، مسود این سانحهٔ‌ اقبال که

~~تا این غایت هفتصدی بود، به تفویض منصبهزاری مورد نوازش گردید.

~~توجهآ موکب جلال از لاهور به دار الخلافه

~~نوزدهم شوال [1057 ه/17 نوامبر 1647 م] مذکور در ساعت فیض اساعت الویهٔ‌ ظفرطراز از

~~دار السلطنت به صوب دارالخلافهآ اکبر آباد نهضت فرمود. مقرر شد که از شکار کانوواهن متوجهآ

~~سهرند کردند. در اینروز حاجب بیجایور یارهٔ‌ اشیا پیشکش گذرانید و بهانعام نههزار روپیه

~~کامیاب گشت و حاجب گلکنده دو فیل پیشکش نمود و هشت هزار روپیه انعام یافت.

بالجمله غره ذیقعده [1057 ه/288 نوامبر 1647 م] سرزمین کانوواهن بهنور ماهچهآ رایات

~~عالم افروز منور گردید و در آن جا خبر رحلت اسلام خان، صوبهدار هر آچهار صوبهآ دکن که از

~~زمرهآ امرای کبار صاحباعتبار بود و به منصب عمدهآ هفت هزاری بلندپایگی داشت از عرایض

~~وقایع نگاران صوبهٔ‌ دکن به مسامع جلال رسید و خاقان قدردان از قضیهٔ‌ ناگریز او که بهقدم

~~خدمت متصف بود، متأسف گشته، پرتو تربیت به حال بازماندگان افکندند.

~~باز گذاشتن بلخ و بدخشان به نذر محمد خان

~~تتمهآ احوال بلخ و بدخشان و واگذاشتن آن دو ولایت بهنذر محمد خان این صورت دارد که

~~چون بعد از وصول فرمانی که در جواب عرضداشت پادشاهزادهآ جهانیان این مضمون صادرشده

~~بود که اگر نذر محمد خان با [پادشاهزادهآ] کامکار ملاقات نماید، بلخ و بدخشان را به ms464 او واگذارند.

~~نذر محمد خان استدعا نمود که طاهر خان را برای حصول جمعیت خاطر او روانه نماید.

پادشاهزاده روزگار، خان مذکور را با عطاءالله خان، بخشی خود نزد آن سلطنت پناه

~~فرستادند، تا مطالب جناب خانی را دریافته بنویسند و در تسلی خاطر رمیدهاش کوشیده،

~~از بیلچراغ به بلخ بیاورند و نامهآ دوستانه در جواب مکتوب خانی نگاشته، با شمشیر مرصع

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0473.png)

~~مصحوب آنها ارسال داشتند و بهادرار کیلدی1 ایلچی خانی سیهزار شاهی که یکهزار و

~~پانصد روپیه باشد، از سرکار خاصهآ شریفه انعام داده، با مومی الیها رخصت نمودند.

بالجمله بعد از رسیدن طاهر خان و عطاءالله و رسانیدن نامه و شمشیر، نذر محمد خان

~~قلعهدار میمنه را طلبیده، تا بنه و بار را با وابستگان جمعی که همراه بودند، در آن جا گذاشته

~~روانه بلخ گردد و پادشاهزادهآ عالمیان بعد از اطلاع بر این خواهش جواب دادند که بعد از

~~ملاقات، جمیع مقاصد چنانچه باید به انجاح خواهد رسید.

و چون جناب خانی برخلاف مدعا جواب شنیدند، مذبذب خاطر گشته، چندی درآمدن

~~درنگ نموده، تصریح کرد که اگر در نفس الامر مهربانی وقوعی میداشت و در دادن قلعهآ میمنه

~~گنجایش مضایقه نبود و چون طاهر خان و همراهان او به مقالات دلیسند خاطر نشانش کردند

~~که حالا وقت سازگاری روزگار برگشته است. تعلل ورزیدن اقبال پرور رسیده را برگردانیده

~~است. نذر محمد خان سرآمدم رفقای خود محمد قلی 2 ولد گلباد بهادر را که از مخصوصان و

~~معتمدان او بود، با عاشور قلی حاجی برای تشیید مبانی عهد و میثاق و تحصیل عهدنامه همراه

~~عطاءالله نزد پادشاهزادهآ آفاق ستان فرستاد.

و آن خجسته نسب گرامی تبار عهدنامه بر طبق خواهش خان مصحوب نامبردهها ارسال

~~نمودند و از سرکار خاصهآ شریفه بهمحمد قلی خلعت و بیستهزار شاهی و بهعاشور قلی

~~[حاجی3] خلعت و شانزدههزار شاهی دادند. اگرچه نذر محمد خان بعد از رسیدن عهدنامه از

~~بیلچراغ روانه ms465 شد، اما بهسبب غلبه وسواس و احتیاطهای دور از کار، به آهستگی قطع مسافت

~~مینمود و بههر منزل که میرسید بی موجبی مقام کرده روزگار می گذرانید.

چون پادشاهزادهآ جهان بر این معنی اطلاع یافتند، بهادر خان را (با) لشکری (گران2) که

~~همراه او در بلخ متعین بود، تعیین نمودند که استقبال گویان بهشبرغان رفته اگر خان را در

~~عزیمت آمدن جازم یابد، به رفاقت معاودت نماید. و الا مثل سال گذشته او را از آن ملک برآورد

~~و بهادر خان چون بهآن سمت روانه گردیدند، نذر محمد خان و طایفهآ قلماقیه که راتق و فاتق

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0474.png)

~~مهمات او بودند. بر حقیقت حال وقوف پیداکرده، متفکر گشتند

و آخر کار قالماق اظهار نمودند که اگر در ملاقات یادشاهزادهٔ‌ والانژاد تعلل واقع شود،

~~بی شک بهادر خان رسیده، در برآوردن ما از این ملک خواهد کوشید و چون ما را تاب مقاومت

~~نیست، ناچار ترک همراهی شما کرده به جهت محافظت جان و مال و ناموس خود به ملازمت

~~پادشاهزاده خواهم شتافت.

از شنیدن این سخن قلق [نذر محمد] خان بیشتر گردید و کفش قلماق را که رأس الرئیس آن

~~طایفه بود [و] در خدمت او به مزید اعتماد اختصاص داشت. بهاین داعیه با عطاءالله روانه نمود

~~که اول با بهادر خان ملاقات نماید و تعهد آمدن خان نموده، به لطایف الحیل سپاه ظفرپناه را

~~بگرداند و بعد از آن بهخدمت پادشاهزادهآ گرامی تبار رفته، مکتوبی که در ملاقات قلمی نموده

~~بگذارند. کفش قلماق در شبرغان بهبهادر خان رسید و او را دیده وا نمود که خان بهسبب

~~ندادن قلعهآ میمنه، متوهم خاطر گردیده، درآمدن استادگی دارد. برای رفع توهم او قلعهآ شبرغان

~~خالی نموده واگذارید و شما از اینجا کوچ نموده، در نواحی پل حطب منزل کنید، تا خاطر

~~رمیده، جناب خانی مطمئن گردد و من متعهد می شوم که اگر چنین کنند، خان بی توقف بیاید و

~~الا ms466 فرار بر قرار اختیار خواهد (نمود1).

و چون وقت رخصت، پادشاه منصور نامدار در خفیه به بهادر خان سفارش بلیغ کرده

~~بودند که در رفع اسباب دغدغه نذر محمد خان کوشیده بههر طریق که ممکن باشد، تسلی

~~گرداند و اگر قلعه از قلاعی خواهد درسپردن آن ایستادگی ننماید. در این وقت که تعهد و

~~التماس کفش قلماق، ضمیمهآ این مقدمه گردید. قلعهآ شبرغان را به مشارالیه حواله کرده، از آن جا

~~کوچ نموده، نواحی پل حطب را معسکر گردانیده.

[بهادر خان] کفش قلماق را با عطاءالله روانهآ ملازمت پادشاهزادهآ مؤید بختیار ساخت و آن

~~عالی مقدار بعد از رسیدن کفش قلماق و رسانیدن نامه، متعهد گشتن آن خان با عمدههای لشکر

~~و جمیع عساکر، سوای قلعهدار بلخ و ذوالفقار خان ترکمان که نگاهبانی شهر در عهدهآ او بود

~~به استقبال خان چنگیزنزاد بر آمدند.

و روز دیگر، نواحی فیضآباد را مخیم سرادقات گردانیدند و به کفش قلماق خلعت و

~~شصتهزار شاهی از سرکار پادشاهی داده، برای آوردن نذر محمد خان مرخص ساختند و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0475.png)

~~چون بعد از آن که بهادر خان، کفش قلماق را بهبلخ روانه نمود، نوشتهٔ‌ نذر محمد خان را

~~به مشارالیه بهاین مضمون رسید که:

اگرچه مقرر چنین بود که در نزدیکی پل حطب با موضع چمیال با پادشاهزادهٔ‌ والا

دودمان ملاقات کنیم، اما بهسبب آن که این معنی را موجب تصدیع میدانیم، ملاقات را

در نواحی شهر قرار دادیم. باید که او با رفقا بهشهر برگردد، تا متعاقب ما به فیض آباد

رسیده، کس پیش پادشاهزادهآ عالی نسب بفرستیم که در نزدیکی شهر، هرجا قرار دهید،

ملاقات (نماییم).

و از آن رو که بهادر خان یقین میدانست که اگر لشکر ظفراثر از پل حطب کوچ ننماید،

~~نذر محمد خان به شرغان نخواهد آمد، چه جای بیشتر. بنابر آن از آن جا کوچ نموده، در این

~~وقت بهارودی پادشاهزاده عالمیان پیوست.

بالجمله روز چهارم شهر رمضان ms467 [57 10 ه/2 اکتبر 1647 م] که ساعت ملاقات نذر محمد

~~خان قرار یافته بود، خبر رسید که او نبیرهٔ‌ خود محمد قاسم ولد خسرو سلطان را با کفش

~~قلماق و چندی از اعیان فرستاده و ایشان دو کروه از پل حطب پیشامدهاند و پادشاهزادهآ

~~مراتبشناس ، محمد سلطان (خلف)3 خود را با بهادر خان و چندی دیگر از امرا به استقبال او

~~روانه نمودند و نوباوه دوحه سلطنت، محمد سلطان کاربند فرمان گشته، مشارالیه را به خدمت

~~(پدر5) عالی مقدار آورد. پادشاهزاده مرتبهدان، محمد قاسم را در آغوش عطوفت کشیده، متصل

~~مسند جا دادند. بعد از آن کفش قلماق مکتوب خان را که مشتمل بود به معذرت نیامدن به سبب

~~عارضهای که روی نمود گذرانیده معروضداشت که جناب خانی ملاقات بههنگام صحت باز

~~گذاشته، برای رفع مظنه نقض وعده محمد قاسم خان را بهنیابت خود فرستاده.

یادشاهزادهآ کون و مکان بعد از رخصت محمد قاسم بهرؤسای لشکر از بابت امیر الامرا و

~~بهادر خان و میرزا راجه جی سنگه و امثال ذلک فرمودند که حکم چنین است که بلخ و

~~بدخشان را بعد از ملاقات بهنذر محمد خان واگذاریم. حالا که او بعد از بیماری متمسک

~~گشته، پسرزادهآ خود را فرستاده، بی حکم مدیح بر این معنی اقدام نمیتوان نمود و نظر بر آن که

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0476.png)

~~ملک ویران است و زمستان رسیده و غله گران شده و فرصت تنگ و سرانجام زمستان نمودن

~~و در این ملک ماندن مصلحت چیست؟ اعیان سلطنت بهعرض رسانیدند که عنقریب برف کتل

~~هندوکوه1 را فرو می گیرد و راهها مسدود می گردد و اگر بعد از عرضداشت، انتظار صدور حکم

~~کشیده شود، فرصت از دست میرود، بعد از آن که رأیها بر این قرارگرفت که آن کامکار

~~نامدار قلعهداران قلاع و نگاهبانان محال حوالی بلخ را طلب داشته.

و چون اوزبک بسیار از علوفه خواران و المانان از آب جیحون گذشته، در آن ms468 حدود

~~متفرق گشته بودند و هرجا مردم کمی میدید، قابو یافته میتاختند. راجه جی سنگه را برای

~~آوردن سعادت خان بهترمذ فرستاده. خواستند که بهادر خان را روانه کنند، تا رستم خان را از

~~اندخود و شاد خان را از میمنه آورده به لشکر برساند. در این اثنا عریضهآ رستم خان رسید که

~~چون تحقیق من شد که این ملک بهنذر محمد خان داده شد، از اندخود روانهٔ‌ میمنه گشتم که

~~شاد خان را همراه گرفته به راه سان چاریک3 عازم کابل گردم.

و پادشاهزاده عالمیان با مجموع عساکر اقبال از حوالی فیض آباد کوچ نموده، در جلگای که

~~بهشهر بلخ متصل است، دایره کردند و آن ملک را بهنذر محمد خان داده، شهر و قلعهآ بلخ را

~~به محمد قاسم و کفش قلماق سپردند و (در) وقت وداع یک قبضهآ خنجر مرصع و یک اسب

~~با یراق طلا و ینجاههزار روپیه از سرکار خاصه شریفه بهمحمد قاسم خان دادند و پنجاههزار

~~من غله پادشاهی از هر جنس که در قلعه و شهر بلخ بود و بهنرخ آن وقت پنج لک روپیه

~~قیمت می داشت، سوای غلات ذخیره و دیگر قلعهها بهاو سیردند.

و در این منزل میرزا راجه جی سنگه با سعادت خان از ترمذ آمده بهلشکر پیوست. آنچه

~~از ابتدای یساق بلخ و بدخشان تا آخر که آن مجال مفتوحه بهنذر محمد خان واگذاشته شد، از

~~خزانهآ عامره برای سرانجام این مهم بهخرج رفت، دو کرور روپیه است که هفت لک تومان

~~رایج عراق میشود.

القصه چهاردهم شهر رمضان مذکور [1057 ه/13 اکتبر 1647 م] پادشاهزادهآ جهانیان

~~با جمیع جنود فیروزی از جلگای مذکور روانهآ کابل گردیدند. امیرالامرا با جمعی برانغار و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0477.png)

~~میرزا راجه را با فوجی جرانغار و بهادر خان را چنداول ساختند و معتمد خان میرآتش با کل

~~مردم توپخانه پادشاهی و پرتهی راج راتهور بهطریق هراول پیش روانه گردیدند، تا جماعت

~~قابوجوی اوزبکیه ms469 در کتلها و تنگیها بر دنبال ماندگان لشکر دستاندازی ننماید.

و چون از تنگی (عرشک2) گذشتن تمامی لشکر در یکروز متعذر بود، پادشاهزادهٔ‌

~~فیروزمند خود به دولت از آن عبور فرموده، تا گذشتن جمیع لشکر (با3) امیرالامرا، در طرف

~~دیگر این تنگی مکث نموده و بهادر خان بهامر آن مؤید بختیار سه روز در دهنهآ تنگی مذکور

~~برای گذرانیدن اردو توقف نموده. هر روز بعضی از اهل لشکر را به محافظت جمعی که برای

~~آوردن کاه و هیمه از لشکر برمیآمدند می فرستاد.

روزی که نوبت گهی شمشیر خان و خوشحال بیگ کاشغری و دیگر کاشغریان بود،

~~اوزبکیه آن جماعت را کم پنداشته، قریب پنجهزار سوار، نصفی شمشیر خان و رفقای او را

~~در میان گرفته، نصف دیگر بر بلندی پشتهها برآمده ایستادند و بهادر خان از این معنی

~~خبر یافته بهمدد رفت و چندی از آن باطل ستیزان را علف تیغ انتقام ساخته، بقیةالسیف را

~~منهزم گردانید و از سپاه ظفرپناه بعضی زخم برداشتند.

روز سوم مقام در اثنای گذشتن تتمهآ لشکر از تنگی (عرشک5)، فوجی از المانان نمودار

~~شد و از یک طرف نظر بهادر خان خویشگی و رتن ولد مهیش داس و چندی دیگر از طرف

~~دیگری معتمد خان با عملهٔ‌ توپخانه و جمعی از ملازمان پادشاهزادهٔ‌ عالم تاختند و تاب

~~مقاومت نیاورده رو به فرار نهادند و دلاوران تعاقب کرده، پارهای از ایشان را مجروح آو] مقتول

~~ساختند.

و روزی که از غوری بهراه خواجه زید کوچ شد. چون منزل آنروز که درکنار سرخاب

~~مقرر گشته بود، هم تنگی راه داشت و هم ملاحظهآ دستانداز اوزبک و هزاره بود، پادشاهزادهآ

~~جهان، امیرالامرا را برای نگهبانی مردمی را که از دنبال لشکر میآمدند، بر بالای تنگی مذکور

~~گذاشتند و چون امیرالامرا بهادر خان، ساقهٔ‌ لشکر دو کروه فاصله بود، در اثنای قطع راه پارهای

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0478.png)

~~از اسباب لشکریان را هزاره به تاراج برد و جمعی کثیر ms470 از طایفهٔ‌ مذکور بر خزانه ریختند.

~~ذوالقدر خان و جمعی دیگر که بر خزانه بودند، یای ثبات استوار نموده، تا یارهای از شب

~~هنگامهآ کارزار گرم داشتند. امیرالامرا از این حال خبر یافته، جماعتی از مردم خود را به کمک

~~فرستاد، مقهوران (قرین2) خسران برگردیدند.

و بعد از آن که اردو از سرخاب روانهٔ‌ پیش شد، در راه منزل تنگ شهر و منزل چار چشمه

~~بهسبب تنگی و صعوبت راه و غلطیدن حیوانات باربردار که لشکریان به بیراهه از گمراهی کوه

~~بالا می سپردند به مردم لشکر پارهآ آزار5 رسیده.

و چون از چارچشمه بهپای کتل هندوکوه روانه میشدند، برای رفاهت اهل اردو

~~قرار یافت که اول پادشاهزادهٔ‌ مؤید بختیار از کتل عبور نمایند و به فاصلهآ یکروز امیرالامرا و

~~بعد از مشارالیه، خزانه و قورخانه و تویخانهآ یادشاهی و کارخانجات پادشاهزادهآ کون و مکان و

~~همچنین (به تدریج) هر روز جمعی گذشته. بهادر خان که چنداول لشکر ظفرقرین بود، از

~~دنبال همه عبور نماید و آنروز پادشاهزادهآ عالی مقدار بهپای کتل رفته روز دیگر از هندوکوه7

~~گذشتند. اگرچه هوا شوریدگی نداشت، اما چون بیشتر برف افتاده بود و یخ بسته، مردم

~~به دشواری (تمام) گذاشتند.

مجملا پادشاهزادهٔ‌ عالم فردای آن به غوربند و از غوربند شب در میان به کابل تشریف

~~آوردند و امیرالامرا که پکروز عقب می آمد، چون در یای کتل منزل نمود، نصف شب برف

~~شروع در بارش کرده، تا صبح متصل واحد بارید و بعد از آن هوا صاف شد و امیرالامرا

~~با جمعیت خود از کتل گذشته و دو روز بعد از پادشاهزادهآ روزگار داخل کابل گردید.

و راجه جی سنگه که با طبقهٔ‌ راجپوتیه، روز کوچ اردو از سرخاب برای تنگی راه و

~~صعوبت کتل (پیش منازل) بهامر پادشاهزادهآ جهان همان جا مقام کرده بود. چون از چارچشمه

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0479.png)

~~گذشت، برف شروع در بارش کرده. آنروز و روز دیگر که در راه1 ms471 منزل نموده بود، بلافاصله

~~میبارید و بعد از رسیدن به کتل هندو کوه2 تا گذاشتن از آن سه شبانه، روز دیگر در بارش بود.

و ذوالقدر خان که محافظت خزانه بهعهدهآ او بود، در چهار کروهی هندوکوه، چون دید

~~که برف آغاز بارش کرد، روانه شد، تا قبل از آن که سد راه شود، خزانه را از کتل بگذراند.

~~اتفاقا رفته رفته کثرت بارش به جایی رسید که اکثر شتران افتاده، قریب بهنصف از کار ماندند و

~~خان مذکور هرچند سعی نمود، آنروز از کتل نتوانست گذشت و همراهان او از سوار و پیاده

~~از شدت سرما متفرق شدند و به غیرقلیلی از ملازمان درگاه بهاو نماند و با جماعت مذکوره بر

~~بالای کوه با وجود بارش برف محافظت خزانه نمود. در صبح پارهای از خزانه را بر شترانی که

~~طاقت راه رفتن داشتند، بار کرده، با سواری چند، پیش از خود روانهٔ‌ غوربند ساخت و خود

~~با چندی دیگر به نگاهبانی تتمهآ خزانه پرداختند. هفت شبانروز بر بالای هندوکوه2 با کثرت

~~برف وسرما و کمی آذوقه را در انتظار رسیدن بهادر خان که عقب بود، گذرانید.

احوال بهادر خان آن که چون کتل تنگ شهر که از هندوکوه5 دو منزل است و نشیب صعبی

~~دارد، رسید. برف شروع در بارش نمود و تمام شب تا دوپهر روز دیگر میبارید و از صعوبت

~~کتا که بهباریدن برف صعبتر شده بود، بقیه اردو و لشکر (را) به محنت تمام گذرانید. در این

~~وقت هزاره تنگ چشم به طمع دستانداز (بر2) مردم اردو هجوم مینمودند. بهادر خان هر

~~مرتبهآ آن راهزنان را گوشمال به سزا داده میراند8 و بعد از آن که پایین کتل هندوکوه9 رسیده.

~~یکروز در آن جا بوده، مجموع دنبال ماندهها را راهی ساخت و بعد از گذشتن آنها خود روانه

~~شد.

چون بهسیب دشواری راه، به شوریدگی هوای کوه و بسیاری برف و دمه، اکنری از

~~لشکریان بر ms472 بالای کتل می گذرانیدند، بعضی از مردم ناتوان و چارپای ضعیف تلف گردیدند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0480.png)

~~چنانچه از اول گذشتن لشکر تا آخر، قریب ینجهزار آدم و همین مقدار حیوان از اسب و فیل و

~~شتر و گاو و غیر ذلک هلاک شد و اسباب بسیار در زیر برف ماند.

و چون بهادر خان بالای کتل برآمد و ذوالقدر خان حقیقت حال را بیان کرد، همان جا

~~فرودآمده. با اخلاص خان و چندی دیگر از امرا و منصبدار که با او مانده بودند، ش در آن جا

~~گذرانید و صبح از شتران خود هرقدر دریافت، اسباب آن را انداخته خزانه بار نموده، تتمه بر

~~اسبان و شتران سپاهیان قسمت کرد و همین که خواست راهی شود، حمله (از) هزاره از عقب

~~درآمده، چون کمی جمعیت دیدند، خواستند که برای بردن زر دستبردی نمایند. بهادر خان

~~برگشته پارهای از آن خون گرفتگان را طعمهٔ‌ نهنگ تیغ خون آشام گردانید و مابقی را منهزم

~~ساخته، با خزانه و رفقا راهی گشته و بعد از پادشاهزاده و خواقین عالی تبار به فاصله چهارده

~~روز به کابل رسید.

~~رحلت سلطان ممتاز شکوه

~~از وقایع رکاب ظفر انتساب آن که نهم ذی القعدهآ این سال [1057 ه/6 دسامبر 1647 م] در

~~حینی که حضرتاعلی از نشاط شکار کانوواهن وا پرداخته، متوجهآ سهرند بودند. سلطان ممتاز

~~شکوه، یسر دوم نخستین گوهر بحر خلافت، بعد از زندگی چهار سال و نه ماه و چند روز

~~به عارصهٔ‌ تب که دو روز بیشتر رو داده بود، بهروضهآ رضوان شتافت. بندگان اشرف به دلدهی

~~پادشاهزادهآ بلنداقبال و حرم محترم ایشان پرداخته، نعش آن مسافر ریاض قدس را مصحوب

~~معتمدان به دارالسلطنت فرستادند تا در باغ والدهآ ماجدهاش مدفون سازند.

سوم ذی الحجهآ [1057 ه/30 دسامبر 1647م] موکب جلال سایهٔ‌ وصول بر ظاهر دهلی

~~انداخت و منازل نورگده به منزل سایهآ ذوالجلال آسمان پایه و عرش پیرایه گردید.

و فردای [31 ms473 دسامبر] آن که مقام بود، حضرت ظل الهی به سیر عمارات قلعهآ دارالخلافهٔ‌

~~شاهجهان آباد که بنا گذاشتهٔ‌ معمار همت اشرف است، تشریف برده. هرجا تصرفی بهخاطر

~~همایون رسید، فرمودند و به مکرمت خان، صوبهدار دهلی که اهتمام عمارت نیز با او بود، تاکید

~~نمودند که تا رسیدن ساعت دخول، این دولتخانه که قریب چهارماه بهان میبایست جمیع

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0481.png)

~~کارها را صورت اتمام دهد و به واسطهٔ‌ مزید تأکید عاقل خان، بخشی دوم، یوسف آقا، علی

~~مردان خانی را گذاشته تا با مکرمت خان در اهتمام شریک باشد و خود بهدولت راکب سفینهآ

~~اقبال گردیده، بهراه نواره متوجهآ دارالخلافهآ اکبرآباد گشتند.

~~وصول بهدار الخلاف

~~پانزدهم همین ماه [ذی الحجهآ 1057 ه/11 ژانویهٔ‌ 1648 م] به مبارکی داخل دولتخانهٔ‌ اکبرآباد

~~شدند.

بیست و چهارم شهر مذکور [ذی الحجهآ 1057 ه/20 ژانویهآ 1648 م] جشن وزن شمسی

~~انتهای سال پنجاه و هشتم از عمر جاوید طراز انعقاد یافت و ذات مبارک را به طلا و دیگر اشیا

~~سنجیدند.

و بیست و دوم محرم این سال موافق هزار و پنجاه و هشت [1058 ه/17 فوریهآ 1648 م]

~~پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع که حسبالحکم دنبال مانده بودند، از کابل رسیده، ملازمت

~~نمودند1 و یکهزار مهر نذر و دو فیل با یراق نقره و پارهآ دیگر اشیا پیشکش گذرانیدند و

~~حضرت شاهنشاه ایالت ولایت بنگاله را باز بهدستور سابق به آن عالی مقدار تفویض فرمودند.

~~ارسال قندیل مرصع به روضهآ منورهآ نبویه ص

~~از سوانح این سال ارسال قندیل مرصع است، بهروضهآ متبرکهآ نبویه «علی صاحبها افضل الصلوة

~~و التحیه،. تبیین این مقال آن که چندگاه پیش از این بهعرض رسید که یک قطعهآ الماس کلان

~~نادر از کان که در ولایت گلکنده است، قطب الملک افتاده، فرمان صادرگشت که الماس

~~مذکور را بهدرگاه بفرستد. وجه قیمتش در جمله دو لک هون مقرر پیشکش هرساله محسوب

~~خواهد شد و او آن الماس را که ms474 نتراشیده، یکصد و هشتاد رتی وزن داشت، به درگاه فرستاد و

~~بعد از آن که الماس تراشان سرکار خاصهٔ‌ شریفه برای اندام آوردن آن، به قدر ضرورت

~~تراشیدند، قطعهآ نادره بهوزن یکصد رتی ماند. جوهریان یک لک و پنجاههزار روپیه قیمت

~~کردند. چون این چنین الماس گران بها بعد از جلوس بهدرگاه سدره اشتباه نیامده بود، پادشاه

~~پاک اعتماد دین پناه از حسن نیت و صفای طویت آن را نذر روضهٔ‌ مطهرهآ حضرت خاتم النبیین

~~صلی الله علیه و آله و سلم نمودند و از شمامههای عنبری در سرکار خاصهآ شریفه بود، شمامه

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0482.png)

~~از همه بزرگتر را که هفتصد توله وزن و دههزار روپیه قیمت داشت، انتخاب زده امر فرمودند

~~که به طلا مشبک گرفته و بر اطراف آن گلها طرح انداخته به جواهر ترصیع نموده، آن الماس

~~گران بها را در آن نصب نمایند.

بالجمله آن قندیل بیعدیل بهدو لک و پنجاههزار روپیه برآمد. یک لک و پنجاههزار روپیه

~~قیمت الماس و یک لک روپیه دیگر ارزش سایر جواهر و طلا و شمامه و میر سید احمد سعید

~~بهاری که سابق به کنار زر خیرات به حرمین شریفین برده بود، به بردن آن قندیل گرانمایه مامور

~~گردانیدند و فرمان صدور یافت که متصدیان مهمات صوبهٔ‌ گجرات، متاع یک لک و

~~شصتهزار روپیه باب بر عرب بهاو خریده، حواله نمایند، تا از آنجا با خود ببرد و از آن میان

~~متاع پنجاههزار روپیه به شریف مکه برساند و اسباب شصتهزار روپیه را فروخته، با نفع آن در

~~مکهآ مکرمه و جنس پنجاههزار روپیه بیع نموده، با نفع آن در مدینهٔ‌ منوره به محتاجان قسمت

~~نماید و سید مزبور را از روزانهداری برآورده، به منصب درخور کامیاب ساختند و خلعت

~~(دوازده هزار روپیه) انعام نموده رخصت فرمودند.

~~رخصت پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر بهایالت بنگاله نوبت ثانی

~~غرهآ ماه صفر [1058 ه/26 فوریهٔ‌ 1648 م] پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع ms475 بهادر را بهعطای

~~خلعت خاصه با نادری و طره مرصع و یک لعل و دو مروارید که بر سر میبندند و متکای

~~مرصع با الماس که قیمت همه یک لک روپیه باشد و یکصد اسب از آن جمله دو خاصه، یکی

~~با زین مرصع و دیگری با زین میناکار کامیاب شفقت گردانیده بهبنگاله رخصت نمودند و

~~به سلطان زین العابدین محمد، پسر کلان آن والا دودمان جیغهآ مرصع و پارهآ دیگر از مرصع آلات

~~و اسب خاصه با زین طلا و به پسر دیگر آن گرامی گوهر که به سلطان بلنداختر نامور است،

~~جیغهآ مرصع و تسبیح مروارید وقت رخصت لطف کردند.

~~نوروز عالم افروز

~~جشن نوروز این سال، روز جمعه بیست و پنجم صفر مذکور موافق هزار و پنجاه و هشت

~~هجری [1058 ه/21 مارس 1648 م] آراستگی یافت و چون پادشاهزادهآ مراد بخش را از کشمیر

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0483.png)

~~برای ایالت چهار صوبهآ دکن طلبیده بودند، در این تاریخ حسن بیگ زیک، خویش علی مردان

~~خان را به حراست کشمیر و اضافهآ منصب و خطاب خانی و دیگر عنایات سرفراز گردانیده و

~~بهمعراج ترقی او رسانیده، رخصت آن صوب نمودند.

~~تفویض صوبهٔ‌ ملتان به پادشاهزادهآ محمد اورنگ زیب بهادر

~~در اوایل ربیع الاول این سال [1058 هااواخر مارس 1648 م] به پادشاهزادهآ محمد اورنگ زیب

~~بهادر که از بلخ برگشته، برکنار دریای بهت حسبالحکم توقف داشتند. فرمان صادرشد که

~~به ملتان بروند و آن صوبه را بهرسم جاگیر متصرف شده، باقی طلب خود را موافق ده ماهه که

~~ضابطهآ نقدی پادشاهزاده است، زر نقد از خزانهآ عامره می گرفته باشند.

~~نهضت همایون از اکبر آباد به شاهجهان آباد

~~و چون ساعت نزول همایون در منازل خلد مشاکل دارالخلافهآ شاهجهان آباد «حرسه الله عن

~~الفساد الی یوم الستاد» قریب شده بود، دوازدهم این ماه [ربیع الاول 1058 ه/6 آوریل 1648 م]

~~در زمان مسعود که مختار منجمین پایهآ سریراعلی بود، ms476 موکب اقبال از مستقرالخلافه به آن

~~صوب با صواب نهضت فرمود.

~~حقیقت بنای قلعهآ شاهجهان آباد

~~حقیقت بنای قلعهٔ‌ منیعهٔ‌ دارالخلافه و منازل فردوس مماثل آن که در ظاهر دارالملک دهلی

~~برکنار دریای جون احداث یافته و اتمام آن جون بهخاطر ملکوت ناظر، پرتو افگن گشت که

~~برکنار دریای مزبور مکانی دلنشین که بهاعتدال هوا متصف باشد، اختیار نموده. قلعآ عالی و

~~منازل دلگشا موافق خواهش طبع فیاض که هم جوی آبی در آن جریان یابد و هم نشیمنهای

~~آن مشرف باشد بنا گذارند.

و چون بعد از جستجوی بسیار قطعهآ زمینی که در ظاهر دارالملک دهلی1 در میان نورگده

~~معروف به سلیم گده و ابتدای آن معموره واقع بود، برای این کار مقرر نمودند و برحسب امر

~~مطاء شت جمعه بیست و ینجم ذی الحجه، سال دوازدهم جلوس همایون موافق سنهآ هزار و

~~چهل و هشت هجری [1048 ه/297 آوریل 1639 م] که مختار منجمین بود، موافق طرح که در

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0484.png)

~~پیشگاه خلافت مقرر گشته بود، رنگ ریختند و بیلداران چابکدست به کندن بنیاد آن یرداختند.

~~شب جمعه نهم محرم سال مذکور به موافق هزار و چهل و نه هجری [1049 ه/12 مهآ 1639 م]

~~اساس آن بنای رفیع الشان نهاده شد و در ممالک محروسه هرجا صنعتگری از سنگتراش، ساده

~~کار و پرچین گر و منبتکار و معمار و نجار بود، بهامر لازمالاتباع مجتمع گشته، با عملهآ بسیار

~~مشغول کار گشتند و به تصرف شصت لک روپیه و عرض نه سال و سه ماه و چند روز،

~~به تاریخ بیست و چهارم ربیعالاول بیست و یک از جلوس موافق هزار و پنجاه و هشت هجری

~~1058 ه/18 آوریل 1648 م] سرانجام یافت.

~~حقیقت نهر بهشت

~~و نهری که سلطان فیروز شاه خلجی در ایام سلطنت دهلی از دریای جون در نواحی پرگنهٔ‌

~~خضرآباد جدا نموده و سی کروهی پادشاهی آورده، به حدود پرگنهآ سفیدون که شکار او ms477 بود و

~~آب کم داشت، رسانیده بود و بعد از انتقال سلطان به توالی ایام خراب گشت و شهابالدین

~~احمد خان وقتی که در عهد عرش آشیانی حکومت دهلی داشت، برای آبادی محال جاگیر خود

~~آن را مرمت نموده، جاری ساخته و به«نهر شهاب» موسوم گردانیده و بهسبب عدم ترمیم از

~~جریان ماند. در وقتی که توجهآ والا بر عمارت این قلعه و دولتخانه مصروف گردید. حکم شد

~~که همان نهر را از خضرآباد سفیدون مرمت کرده از موضع مذکور تا قلعهآ مبارکه که مسافت آن

~~نیز سی کروه پادشاهی است، نهری تازه حفر نمایند و چون بهانجام رسید، به «نهر بهشت»

~~موسوم گردید.

در این وقت که ساعت فیض اساعت نزول همایون در دولتخانهٔ‌ مبارکه دارالخلافهٔ‌

~~شاهجهان آباد نزدیک رسید، پیشکاران بارگاه (خلافت2) که بیشتر برای تهیهآ اسباب زینت آن

~~بنای ملکآرا و تعبیهٔ‌ لوازم جشن و سور رخصت یافته بودند، آیینی بستند که بهآن آیین دیده

~~آسمان بر روی زمین آیینی ندیده و بزمی آراستند که به آن ترتیب و تزیین گوش روزگار بزمی

~~نشنیده.

و پیش ایوان چل ستون بارگاه مخمل زربفتی که در کارخانهآ گجرات به یک لک روپیه

~~برآمده و طول آن هفتاد درع پادشاهی است و عرض آن چهل و پنج درع است. بر چهار ستون

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0485.png)

~~نقره که در هرکدام دو گز و ربعی است و ارتفاع بیست و دو گز افراشته میشود و سههزار و

~~دویست گز زمین را احاطه مینماید و دههزار کس در سایهآ آن میتوانند ایستاد. از فراش

~~و غیره، سههزار نفر بهصنعت جرثقیلی در مدت یک ماه ایستاه می کنند، برپا نمودند.

~~نزول الویهآ ظفرطراز از در دولتخانهآ شاهجهان آباد و آراستگی یافتن جشن ده روز و بخشش

~~یک هزار خلعت به ملتزمان پایهآ سریراعلی

~~بهروز دوشنبه، بیست و چهارم ربیع الاول هزار و پنجاه و هشت هجری [1058 ه187 آوریل

~~1648 م] و سال بیست و ms478 یکم جلوس همایون موافق سیام فروردین، از گهات خواجه خضر

~~که مضرب خیام دولت بود، پادشاه آسمان تختگاه، قرین نشاط و کامرانی، کشتی سوار متوجهآ

~~دار الخلافه گشته مصراع:

به ساعتی که تولا کند بدو تقویم

از دروازهآ کنار دریا به مبارکی داخل دولتخانه1آ والا گردیدند و بعد از تماشای عمارات و

~~منازل در ایوان پیش جهروکهآ خاص و عام بهتخت مرصع جلوس فرمودند و بار عام دادند و

~~طنطنهٔ‌ طبل شادمانی غلغله در زمین و زمان انداخت.

یادشاهزادههای والاتبار و امرای کبار پیشکشهای لایق کشیدند و از آن جمله جنس

~~دوازده لک روپیه2 به قبول موصول شد و از پیشگاه عواطف در آن بزم خجسته و روز فرخ

~~به یادشاهزاده بلنداقبال خلعت خاصه با نادری و جمدهر مرصع گرانبها با پهولکتاره و فیل

~~خاصه با یراق نقره و دو لک روپیه انعام لطف نموده، منصب آن جلیل القدر را بهاضافهٔ‌

~~دههزاری ذات سیهزاری بیستهزار سوار، از آن جمله دههزار سوار دو اسبه سه اسبه مقرر

~~فرمودند و از اصل و اضافهٔ‌ یومیه سلطان سلیمان شکوه پانصد روییه و یومیه سلطان سپهر

~~شکوه سهصد روپیه قرار یافت.

و مکرمت خان را به جایزهٔ‌ اتمام عمارات دولتخانهآ مبارکه بهاضافهآ یکهزاری به منصب

~~عمدهآ پنجهزاری بلندپایگی بخشیدند و از عمدههای دولت و اعیان سلطنت و امرای کبار و

~~خوانین نامدار و مردم روشناس و ارباب خدمات بهچهل کس خلاع بوم طلا و بوم نقره و

~~بهشصت کس خلعت دیگر، خلعتهای زربفت بوم داری شفقت شد و از این میان قریب

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0486.png)

~~بیست کس بهاضافهآ منصب و دیگر مراسم خسروانه نیز مخصوص گشتند و چندی به خطاب

~~نامور گردیدند و جمعی از منصبداران کمتر از یکهزاری منصب نیز به اضافه سربلندی یافتند.

و شعرای پایهٔ‌ سریراعلی بهجایزهآ اشعاری که در تعریف دارالخلافه گفته بودند و

~~تاریخهایی که یافته بودند، خلاع و مبالغ گرانمند و نغمهپردازان بهانعام دههزار روپیه و

~~صنعتگران نادره کار، ms479 جادو فن که نشیمنهای خاص را بهانواع تکلف و تصنع پیرایهآ انجام داده

~~بودند، بهانعام چهار لک دام که آن نیز قریب بهاین مبلغ میشود، کامیاب شدند.

و چون قرار یافته بود که این جشن گرامی تا ده روز امتداد یابد و یکهزار خلعت انعام

~~شود. حکم شد که نه روز دیگر یکصد کس را مخلع میساخته باشند و چون حضرت

~~ظل الهی از این انجمن نشاط و کام بخشی به حرمسرای همایون تشریف بردند. چهار لک روپیه

~~بهنوآب غلیه العالیه بیگم صاحبه انعام لطف کردند و در بقیهٔ‌ این نه روز، این جشن پادشاهانه

~~چه در محا و چه در بیرون، خلایق بسیار از أناث و ذکور بهاندازهٔ‌ حال از انعام زر و زیور و

~~عنایت خلعت و فیل و اضافهٔ‌ منصب و دیگر وجوه بخشش بهرهور گشتند.

دوم ربیع الثانی این سال [1058 ه/25 آوریل 1668 م) جشن وزن قمری انتهای سال پنجاه

~~و هشتم از عمر جاوید طراز به تکلف تمام زیببخش بساط خلافت گشت و ذات فیض

~~موهبت خاقان ستوده صفات را به آیین هربار به طلا و دیگر اشیاء وزن نمودند و در این روز

~~فیروز که مخیم سنور مذکور بود، به پادشاهزاده بلنداقبال تسبیح مرواریدی که شصتهزار روپیه

~~قیمت داشت، شفقت شد و از سواران و منصب پادشاهزادهآ مراد بخش که دوازده هزاری نه هزار

~~سوار بود و دوهزار سوار دو اسبه، و سه اسبه گردانیدند و سرگروه امرای ذیشان علی مردان

~~خان امپرالامرا که به صوبهداری کابل میپرداخت و در این جشن عالی حاضر نبود، از روی

~~مرتبهدانی بهارسال دو اسب خاصه با ساز طلا و مطلا و فیل خاصه با یراق نقره و مادهآ فیل یاد

~~فرمودند.

غرهآ جمادی الاول این سال [1058 ه/24 مهآ 1648 م] جان نثار که به سفارت ایران رفته بود،

~~چنانچه به جای خود ایراد یافته بهدرگاه رسیده، احراز ملازمت نمود و بهاضافهآ منصب مباهی

~~گشت.

![image ms480 filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0487.png)

~~وقایع سال بیست و دوم جلوس همایون موافق هزار و پنجاه و هشت

~~در اواسط [جمادی الثانی] این سال [1058 ه/اوایل ژوئیهآ 1648 م] پادشاهزادهآ مراد بخش از

~~کشمیر آمده، احراز ملازمت کردند و یکهزار مهر نذر گذرانیدند و صوبهآ عمدهآ گجرات از

~~عزل شایسته خان به جاگیر پادشاهزاده بلنداقبال مقرر شد و از سوار منصب آن جلیل القدر

~~دههزار سوار (لستی) دو اسبه سه اسبه قرار یافت و از جانب پادشاهزادهآ بلنداقبال باقی بیگ

~~به ضبط صوبهآ مذکور مأمور گشته، از اصل و اضافه به منصب دوهزاری داخلی آن بزرگ مرتبه و

~~خطاب غیرت خان و عنایت اسب و فیل سزاوار گردید.

~~دستوری یافتن پادشاهزادهآ مراد بخش به ایالت دکن

~~چهارم رجب این سال [1058 ه/25 ژوئیه 1648 م] به پادشاهزادهآ مراد بخش خلعت خاصه و

~~تسبیح مروارید و دو اسب خاصه با زین میناکار و طلای ساده شفقت نموده، رخصت دکن که

~~ایالت هر چهار صوبهٔ‌ آن با ایشان متعلق گشته بود، فرمودند و شاهنواز خان خسر آن کامکار را

~~که بعد از فوت اسلام خان به محافظت ولایت دکن معین گشته بود، وکیل و اتالیق ایشان

~~گردانیده، بر منصبش افزودند و صوبهٔ‌ اودیسه را از تغییر معتقد خان به پادشاهزادهآ محمد شاه

~~شجاع بهادر شفقت فرموده ضمیمهٔ‌ ولایت بنگاله گردانیدند و دوهزار سوار بر منصب آن

~~عالی مقدار که پانزدههزاری دههزار سوار بودند، از آن جمله هشتهزار سوار دو اسبه سه اسبه

~~افزوده. حکم فرمودند، جان بیگ، ملازم خود را به ضبط آن جا بفرستند.

در این ولا حاجب بیجاپور را بهعنایت خلعت و اسب و فیل و انعام سههزار روپیه و

~~همراهانش بهانعام درخور نواخته رخصت معاودت دادند.

سلخ شعبان (این) سال [1058 ه/18 سپتامبر 1648 م] موکب جلال به شکار نواحی

~~سفیدون نهضت نمود. در این (تاریخ) حاجی احمد سعید که برای رسانیدن قندیل مرصع

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0488.png)

~~بهروضهٔ‌ منورة نبویه علیه الصلوة والتحیة رفته ms481 بود و بهسبب تباهی شدن جهاز به صورت

~~معاودت نموده و قندیل و اسباب خیرات را در قلعهآ بندر مذکور گذاشته، از آنجا حسبالطلب

~~روانهآ درگاه شده بود، به ملازمت مستسعد گشت.

~~خبر فتنهآ قندهار و به صدور پیوستن حکم اجتماع عساکر نصرت مآثر

~~بیست و دوم شهر رمضان [1058 ه/10 اکتبر 1648 م] که رایات اقبال بعد از مراجعت سفیدون

~~در منازل خاص شکار نزول اجلال داشت، از عرضداشت دولت خواهان حاکم قندهار و یردل

~~خان، قلعهدار بست بهمسامع جهانداری رسید که شاه عباس ثانی بهارادهآ استخلاص ولایت

~~قندهار به مشهد مقدس آمده، در خراسان و حدود آن تفنگچی و بیلدار توجیه نموده.

برای سرانجام غله بهفراه و سیستان و محال دیگر مردم فرستاده و قشونی بیشتر بههرات

~~روانه ساخته است و در بستن راههای این طرف اهتمام دارد و چون معلوم کرده که در زمستان

~~بهسبب کثرت برف از راه کابل و ملتان رسیدن کمک از هندوستان متعذر است، میخواهد که

~~در آن موسم به آن صوب بیاید و شاه قلی بیگ ولد مقصود بیگ ناظر را با نامه بر سبیل تعجیل

~~روانهٔ‌ درگاه ساخته. چنانچه مشارالیه بهقندهار رسیده و زیاده از سه روز نمانده، عازم ییشگاه

~~حضور گردید.

حضرت شاهنشاهی بعد از شنیدن این اخبار، علامی سعدالله خان را از دارالخلافه طلبیده

~~فرمودند که بهامرا و منصبدارانی که در محال جاگیر و اوطان خوداند. فرامین نویسد که

~~به استعجال روانههٔ‌ درگاه شوند.

و حکم شد که منجمین برای توجهآ موکب جهان نورد از دارالخلافه بهصوب دارالسلطنت

~~و دارالاقبال کابل ساعت اختیار نمایند و به پادشاهزادهآ بلنداقبال امر نمودند که بهقاضی محمد

~~افضل که از قبل این جلیل القدر به حراست دارالسلطنت قیام داشت، نشان بفرستند که هرگاه شاه

~~قلی بیگ ایلچی ایران به لاهور برسد او را همان جا توقف سازد و از آمدن حضور مانع آید.

و چون دولتخانه بهامیرالامرا نوشته بود که برای ضبط قندهار ms482 لشکر دیگری میباید و از

~~صوبهآ کابل کمک و از خرانهٔ‌ آنجا مبلغی برای علوفهٔ‌ سپاه طلبیده، امیرالامرا را به مصلحت

~~وقت کاکر خان و نورالحسن را با پانصد سوار احدی و چندی دیگر از منصبداران را با جمعی

~~از تفنگچیان که مجموع دوهزار سوار میشدند، بهقندهار فرستاده و پنج لک روپیه از خزانهٔ‌

~~عامره همراه این جماعت ارسال نموده، حقیقت واقعه را بهدرگاه معروضداشت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0489.png)

بالجمله دوم شوآل [1058 ه/20 اکتبر 1648 م] دولتخانهآ شاهجهان آباد بهفر نزول پادشاه

~~آفاق گر جهان تسخیر رونق یاب و فیض پذیر گردید. در این یک ماهه شکار یکصد نیله گاو

~~به تفنگ شکار خاصه شد.

در این ایام حاجی احمد سعید باز به حرمین مرخص گشت تا خدمت مأموره را به تقدیم

~~رساند و حاجب گلکنده به عنایت خلعت و اسب با زین نقره و نههزار روپیه انعام کامیاب

~~گشته، رخصت معاودت یافت و بههمراهانش دوهزار روییه انعام شد و برای قطب الملک طرهٔ‌

~~مرصع گران بها حواله مشار الیه نمایند.

~~نهضت همایون از دارالخلافهآ شاهجهان آباد به لاهور

~~سوم ذی القعده این سال [1058 ه/19 نوامبر 1648 م] که ساعت مختار اهل تنجیم بود، رایات

~~ظفرآیات بهصوب دارالسلطنت لاهور بهانتهاص درآمد. در این ایام از عرضداشت پردل خان

~~معروض گشت که قبچاق خان از راه خواجه اوچین داخل سرحد زمینداور گردید. خان مذکور

~~در وقت فتح بلخ در سلک ملازمان درگاه منتظم گشته. بعضی از محال چیچکتو و میمنه و

~~غرجستان و گرزوان و فاریاب و (خیرات) حسب الحکم در جاگیرش تن شده بود و چون بعد

~~از واگذاشتن بلخ و بدخشان باز بهنذر محمد خان، رستم خان از اندخود بهراه درهآ شاخ که از

~~توابع گرزوان است، روانهٔ‌ درگاه شد. چنانچه در محل خود ایمایی به آن شده، قبچاق خان از

~~چیچکتو آمده، بهرستم خان پیوست و همراه او بهراه یکه و النگ روانهآ درگاه گردیده.

چون منزلی چند ms483 رفت، کدخدایان اویماق از عقب رسیده. ظاهر ساختند که ما همه دل از

~~اوزبکیه برداشته کمر خدمتگزاری درگاه بستهایم. اما چندگاه برای سامان سفر توقف لابد است

~~و چون رستم خان ظاهر شد که الوس خان مشارالیه را سامان آن نیست که در زمستان همراهی

~~نمایند، توقف او تا اوایل بهار لازم است، پنج هزار روپیه به صیغه مدد خرج از سرکار خاصهٔ‌

~~شریفه بهاو داده مرخص ساخت و او زمستان را در چارصده که بهحدود قندهار متصل است،

~~گذرانیده در بهار بهراه خواجه اوچین متوجهآ قندهار شده، خود را بهزمینداور رسانید.

و چون امدن او بهعرض رسید، اعلی حضرت خلعت و خنجر مرصع از حضور برای او

~~فرستاده، پنجاههزار روپیه از خزانهآ قندهار بهصیغهآ انعام دهانیدند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0490.png)

و به حاکم قندهار به تأکید تمام حکم لازم الاتباع صادرشد که او1 را روانهآ حضورسازد و او

~~از کارطلبی بهدولت خان ظاهر ساخت که چون خبرآمدن شاه بر سر قندهار به تحقیق پیوسته،

~~میخواهم که تا اتمام این کار، در لوازم خدمتکاری شریک دولت خواهان باشم و دولت خان

~~این معنی را مغتنم دانسته، او را نگاه داشت.

~~وصول به لاهور

~~دوازدهم ذی الحجهآ [1058 ه287 دسامبر 1648 م] در زمان مسعود الویه ظفرطراز بر ظاهر

~~دارالسلطنت سایهآ وصول انداخت و دولتخانهآ ارگ بهنزول همایون میمنت اندوز گشت.

~~رسیدن ایلچی بلخ به درگاه

~~و چهاردهم [ذی الحجهآ 105/8 ه/20 دسامبر 1648 م] خواجه خان، ایلچی نذر محمد خان

~~به استیلام عتبهٔ‌ خلافت فایزگشته، نامه خانی را که (مشتمل) بر اظهار پریشانی احوال و استدعای

~~مدد خرج و طلب فرزندان و متعلقان بود، گذرانید و از خود هزده اسب پیشکش کرده

~~بهخلعت و خنجر مرصع و دههزار روپیه انعام کامیاب و همراهانش دوهزار روپیه انعام یافتند.

~~ملازمت نمودن ایلچی کاشغر

~~یازدهم محرم این سال موافق هزار و پنجاه و نه [1059 ه/25 ژانویهآ 1649 م] انعام بیگ،

~~ایلچی عبدالله خان، والی ms484 کاشغر بهملازمت رسیده، چهارده اسب و پارهآ دیگر اشیا که خان

~~کاشغر مصحوب او فرستاده بود، بهنظر انور درآورد و بهخلعت فاخر قامت آراست.

یازدهم محرم مزبور [1059 ه/25 زانویهآ 1649 م] جشن وزن شمسی انجام سال پنجاه و

~~(نهم5) از سنین زندگانی جاودانی آراسته گشت و پیکر اطهر را بهطلا و اشیای دیگر به رسم

~~هربار وزن کردند.

در این بزم نشاطاگین، منصب پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر بهدو اسبه سه اسبه

~~گردیدن دوهزار سوار پانزدههزاری ذات و دوازدههزار سوار از آن جمله هشتهزار سوار دو

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0491.png)

~~اسبه سه اسبه قرار یافت و میرزا نوذر صفوی بهاضافهآ یکهزاری به منصب معتبر چهارهزاری و

~~معتمد خان به خطاب جد خود قاسم خان و اضافهآ منصب مورد نوازش گشتند و (به1) ایلچی

~~بلخ خلعت و پنجهزار (روپیه) عنایت شد.

~~مأمور گشتن پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر با افواج قاهره به رفتن قندهار

~~چون عرضداشت دولت خان بهمسامع جلال رسید که دهم ذی الحجهآ [1058 ه/26 دسامبر

~~1648 م] شاه بهیای قلعهٔ‌ قندهار آمده، محاصره نمود. پادشاهزادهٔ‌ نصرتنصیب محمد

~~اورنگزیب بهادر را با علامی سعدالله خان و چندی از عمدههای دولت مثل بهادر خان و میرزا

~~راجه جی سنگه و رستم خان و راجه بیتهل داس و قلیج خان و زیاده بر پنجاه کس از سایر

~~امرا و جمعی کثیر از منصبداران واحدیان تیرانداز و تفنگچی که مجموع به ضابطهٔ‌ پنجم حصه

~~داغ، پنجاههزار سوار و موافق چهارم حصه، شصتهزار سوار میشدند و دههزار پیادهآ تفنگچی

~~و باندار و غیرهم بهقندهار تعیین فرمودند.

و حکم شد که با امرا و منصبداران و جاگیردار که بهاین یساق معین گشتهاند، از قرار

~~سر سواری یکصد روییه که سر یکهزار سوار، یک لک روییه باشد از خزانهٔ‌ عامره به مساعده

~~بدهند و به جمعیتی که عوض جاگیر نقد می یابند، سه ماه پیشگی تن کنند و همچنین به احدیان

~~و برقاندازان که پنج هزار سوار بودند ms485 نیز سه ماهه علوفه پیشگی تنخواه نمایند تا در این یساق

~~از رهگذر اخراجات تنگی نکشند.

هیجدهم محرم مزبور [1059 ه/1 فوریهآ 1649 م] که ساعت سعید بود و علامی با امرایی

~~که در رکاب سعادت حضور بودند، مرخص گردید و به جمعی که در صوبهآ کابل و دیگر جاها

~~اقامت داشتند، فرامین مطاعه به صدور پیوست که به عساکر اقبال ملحق کردند و وقت رخصت

~~نسبت به علامی و رفقای او بهتفاوت پایه و مقدار انواع مراحم و اقسام نوازش از عطای خلعت

~~و جمدهر مرصع و اسب و فیل به ظهور رسید.

و جهت پادشاهزادهآ عالم که پیش از این فرمان صادرگشته بود که در همین ساعت از ملتان

~~راهی شده در (بهیره) بهافواج قاهره برسند، خلعت خاصه با نادری و لعل گران بها با دو

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0492.png)

~~مروارید که بر سر میبندند و جمدهر خاصه و شمشیر خاصه و دو اسب خاصه با زین میناکار

~~و طلای سادهکار و فیل خاصه با یراق نقره و مادهآ فیل مصحوب علامی فرستادند.

و حکم شد که لشکر ظفراثر از راه بنگش بالا و بنگش پایین که نزدیکترین راههاست به کابل

~~شتافته، از آنجا بهراه غزنین متوجهآ قندهار شود.

~~رخصت انصراف یافتن ایلچی بلخ

~~دوم صفر [1059 ه/15 فوریهٔ‌ 1649 م] به ایلچی نذر محمد خان دههزار روپیه انعام شفقت شد

~~و به فاصلهآ چند روز، باز به مشارالیه خلعت و اسب با زین نقره و دههزار روپیه انعام و بهرفقای

~~او پنج هزار روپیه عنایت نموده، رخصت معاودت دادند و به امیرالامرا فرمان شد که یک لک

~~روپیه از خزانهٔ‌ کابل مصحوب یکی از کمکیان معتمد آن صوبه برای نذر محمد خان بفرستد.

و ایلچی کاشغر را بهعنایت خلعت و خنجر مطلا، پنجهزار روپیه انعام و رفقای او نیز

~~بهانعام همین قدر زر کامیاب ساخته به کاشغر مرخص فرمودند.

بیست و نهم صفر مذکور [1059 ه/14 مارس 1649 م] ms486 صد سوار بر سواران این مخلص

~~افزایش یافت.

~~عزیمت جهانگشا از لاهور به کابل نوبت چهارم

~~غرهآ ربیع الاول این سال [1059 ه/15 مارس 1649 م] بهساعتی که ارباب تنجیم اختیار نموده

~~بودند، نهضت همایون از دارالسلطنت به کابل اتفاق افتاد.

~~نوروز عالم افروز

~~نوروز این سال روز شنبه ششم ربیع الاول هزار و پنجاه و نه هجری [1059 ه/20 مارس

~~1649 م) واقع شد.

~~رسیدن خبر برآمدن قلعهآ قندهار از تصرف اولیای دولت

~~هشتم ماه مذکور اربیع الاول 1059 ه/22 مارس 1649 م] که موکب منصور از جهانگیرآباد روانه

~~گشت. خبر برآمدن قلعهآ قندهار و قلعهآ بست و دیگر قلاع آن ولایت از تصرف اولیای دولت

~~به در گاه رسید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0493.png)

تفضیل این سانحه آن که چون شاه عباس [ثانی1] از مشهد بههرات آمد، از آن جا به فراه

~~رفته. چند روز در فراه اقامت نمود و محراب خان را با چندی از امرای خود و جمعی دیگر از

~~تفنگچیان و غیر ذلک که مجموع قریب هشتهزار سوار بودند، به محاصرهآ قلعهآ بست فرستاد و

~~سارو خان (تالش2) را با پنج ششهزار قزلباش و احشام کرکی و (مکدری1) برای تسخیر

~~زمینداور تعیین فرموده متوجهآ قندهار گشت

بعد از وصول آنجا در باغ گنج علی (خان) فرودامد و دولت خان که در قلعه متحصن

~~گشته بود، درون حصار را به مردم معتمد سپرده، جمعی از تفنگچیان پادشاهی و پارهای از مردم

~~خود را بهضبط بالای کوه (قیتول) معین گردانید و محافظت بروج را بهاهتمام کاکر خان

~~واگذاشته، چندی از تفنگچیان را بهمدد او گماشت و نگاهبانی ملچارهای پایین دروازهآ

~~ماشوری و دروازه خواجه خضر را بهنورالحسن بخشی احدیان و جماعت احدی که همراه او

~~بودند، مفوض ساخت و چندی از مردم یادشاهی و جمعی از تفنگچیان را که کمکی قندهار

~~بودند، به محافظت قلعهآ دولت آباد و قلعهآ مندوی معین گردانیده و خبرداری آن به میرک حسین

~~بخشی قندهار ms487 حواله نمود.

و خود برای اهتمام ملچارها از ارگ به قلعهآ دولت آباد آمد و چون سرشتهآ تدبیر از دست داده

~~بود، به استحکام برجهایی که قلیج خان برای چنین روزها، در ایام حکومت قندهار بر بالای کوه

~~چهل زینه که از آن جا توپ و تفنگ به قلعهآ دولت آباد و مندوی میرسید، ساخته بود نپرداخت.

قزلباشیه آن برجها را از محافظت خالی یافته، جمعی تفنگچیان را فرستادند که در برجهای

~~مذکور جاگرفته، شروع در تفنگاندازی نمایند و در دو جانب ملچارها مقرر ساختند. یکی محاذی

~~دروازهآ ماشوری و پیشبردن آن بهعهده مرتضی قلی خان سپهسالار واگذاشتند و دیگر برابر

~~دروازهآ بابا ولی و اهتمام آن به مرتضی قلی خان قورچی باشی تفویض نمودند و ایشان هردو جانب

~~(به2) پیشبردن ملچار و ساختن کوچه سلامت پرداختند و چون شاه جانب دروازهآ بابا ولی

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0494.png)

~~میبود، سپاه ایران در این ضلع جد و جهد بسیار کار فرموده، ملچار را به جایی که تفنگ از

~~قلعه می رسید، رسانیدند و منتظر رسیدن توپهای کلان که از عقب می آمد نشستند.

در این میان روزی توپی از قلعه به کلب علی خان، حاکم فراه که در سرانجام اسباب فتح

~~قلعه بیش از دیگران میکوشید، خورده. کار او را بهانجام رسانید و چون سه توپکلان که

~~هرکدام قریب یک من گوله می خورد، از عقب بهلشکر قزلباش رسید. از آن جمله دو توپ را

~~محاذی دروازه بابا ولی و یکی را برابر دروازهآ ماشوری برده، دمدمههایی که ترتیب داده بودند،

~~شروع درانداختن نمودند.

و چون دیوار قلعه عریض بود، توپ کارگر نمیافتاد و کنگرهها را که در پناه آن توپ و

~~تفنگ از بالای قلعه سر می دادند، زده انداختند. اگرچه محافظان قلعه شب بهمرمت شرفات

~~می پرداختند، اما روز بهضرب توپ قزلباش بار از هم میریخت.

مجملا بهروز توپ ملچارها را به کنار خندق رسانیدند و چندی پنهانی از خندق گذشته، ms488

~~پایین برج شیر حاجی جا کردند و دولت خان بر این معنی واقف گشته، در ته دیوار نقب زده،

~~جمعی را از آن راه به مدافعهٔ‌ ایشان فرستاد و پارهای از آن بیباکان بهقتل رسیدند و بعضی

~~به ملچارهای خود گریختند.

و قزلباشیه در عرض هشت روز از چوب گز و جوالهای پرخاک، چند جا پل بسته از

~~خندق گذشته و در زیر دیوار شیر حاجی ملچارها ساخته، شروع در کندن نقبها کردند و

~~محصوران پی برده میان دیوار قلعه و شیر حاجی محاذی ملچار خندقی کندند و همچنین هر

~~نقبی را که مییافتند، برهم میزدند و آنچه یافته نمیشد و از میان خندق مذکور سر برمی آورد

~~و جمعی را که از راه نقب به خندق درمی امدند، عرصه تیغ انتقام می ساختند و بعضی را که از

~~نقب برمی آمدند، بهسردادن بانهای شکسته به آتش قهر خاکستر میساختند1.

و هر روز از طرفین جمعی مقتول و مجروح می گشتند تا آن که شاه [عباس ثانی2) روزی

~~خود آمده ایستاد و لشکر پان را تحریض نمود که از جانب دو دروازهٔ‌ مذکور یورش نمایند.

~~آنروز تا سه پهر آتش قتال مشتعل بود و از محاصران و محصوران بسیاری از پا درآمدند و

~~قزلباشیه کاری از پیش نبرده بهملچارهای خود بر گردیدند و چون از اینروز باران شروع شد و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0495.png)

~~شبانروز در باریدن بود، قزلباشیه در عقب شیر حاجی جاگرفته دیوار را میشکافتند و بعضی

~~جاها می انداختند. هشت نه روز انداختن توپ و تفنگ در میان نبود و مدار جنگ بر تیر و حقه و

~~سنگ بود. هرگاه قزلباش شوخی کرده به شیر حاجی درمی آمدند، محصوران زده بیرون می کردند.

آخر کار جمعی از اهل قلعه از سبب بی جگری دلی که نداشتند و شادی اوزبک با قزلباش

~~همداستان شده، قیچاق خان را از راه برد و اگرچه در طیب خاطر دل نهاد این امر نبود. ms489 اما

~~همراههان او که عیال با خود داشتند، از بیم تلف مال و جان و ناموس، او را به وضع خودش

~~نگذاشتند. ناگزیر به آن سیه گلیم اتفاق نمود.

و بعضی از منصبداران مغول و احدیان و تفنگچیان خاک بی وفایی بر تارک اخلاص

~~ریخته، با اینها متفق گشتند و ییش قلعهدار آمده، گفتند که بهسبب مسدود گشتن راهها، از

~~کثرت برف در این نزدیکی امید رسیدن کمک نیست و از جد و جهد قزلباش ظاهر میشود که

~~عنقریب قلعه را خواهند گرفت و بعد از تسخیر به غلبه و استیلا نه ما را بهجان امان خواهد

~~بود، نه فرزندان را از اسیری خلاصی.

دولت خان بی سعادت که در این وقت بایستی آتش این فتنه را به آب تیغ فرو نشاند، از

~~بی سعادتی و بی جهتی در جواب بهنصیحت پرداخت. لهذا اثری نبخشید و نامبردهها برخاسته

~~بهخانههای خود رفتند و در ملچارها عشر جمعیت پیش نماند و قزلباش از چند جا بهشیر

~~حاجی درآمدند. جمعی که از طرف دروازهآ بابا ولی درآمده بودند، بعضی از مردم پادشاهی و نوکران

~~دولت خواهان که در این سمت بودند، به آن ها درآویختند و از جانبین چندی مقتول گردیدند.

در این اثنا شادی حرام نمک بهقلعهدار که بر دروازه با باولی بود، گفته فرستاد که محمد

~~بیگ نامی از جانب شاه [عباس ثانی] آمده، رقمی و پیغامی چند دارد و شرفالدین حسین

~~منصبدار را که داروغهآ عمارت و ذخیرههای قلعهآ بست بود، همراه آورده. دولت خواهان میرک

~~حسین بخشی را فرستاد که محمد بیگ را از بیرون دروازه برگرداند. میرک حسین چون

~~بهدروازهآ ویس قرن رسید، دید که قبچاق خان و شادی و جمعی منصبداران مغول یکجا شده،

~~در دروازه نشستهاند و محمد بیگ را درون دروازه آورده، پیش خود جا دادهاند و او چهار رقم،

~~یکی بهنام دولت خان و سه دیگر بهنام شادی و نورالحسن و میرک حسین آورده، ms490 میگوید که

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0496.png)

~~سخنی چند زبانی هم دارم.

میرک حسین برگشته، حقیقت را بهدولت خان گفت. آن کم جوهر، لشکرنویس خود را

~~فرستاد که محمد بیگ را همانجا نگاه داشته، قبچاق خان و شادی را بفرستد. چون آنها پیش

~~او آمدندم به مصلحت دید آن حق ناشناسان عمل نموده از درون فطرتی آمده، با محمد بیگ

~~ملاقات نمود و رقمها گرفته، نزد خود نگاهداشت.

و چون شاه [عباس ثانی ] پیغام نموده بود که از آنچه به پردل خان، قلعهدار بست و رفقای

~~او گذشته، عبرت گرفته، زیاده از این در مقام مخالفت نباشد و در ریخته شدن خون و

~~بیحرمتی خود و رفقا نکوشد و برای اطلاع اهل قلعه بر حال مردم بست، شرفالدین حسین

~~مزبور را که محراب خان مسلسل، پیش از خود روانه کرده بود، با محمد بیگ فرستاده. دولت

~~خان گفت که بعد از پنج روز جواب خواهم داد و قرار یافت که در این پنج روز از طرفین

~~بهقتال و جدال نیردازند و محمد بیگ رخصت یافته بهلشکر خود بر گردید.

روز پنجم علی قلی خان، برادر رستم خان سپهسالار سابق بهملچار شادی آمده، پیغام کرد

~~که بندگان شاه مرا برای تحصیل جواب فرستادهاند و دولت خان بیدل با اکثر ملازمان درگاه

~~بهدروازهآ مذکور رفته، علی قلی خان را طلبید و او بعد از ملاقات گفت سعی و تلاش که

~~ممکن بود، به عمل آورده آمد، لایق آن که دیگر دست از جنگ کشیده در حفظ جان و مال خود

~~ساعی باشد و برای گفتن جواب یکی را با من بفرستید. دولت خان نابکار عبداللطیف،

~~دیوان قندهار را برای آوردن قولنامه همراه خان مذکور فرستاد و او فردای آن قولنامه را آورد.

و شادی بدبخت تا برآمدن قلعهدار صبر نورزیده، شباشب دروازهآ ویس قرن را که حواله

~~او بود، به قزلباش واگذاشت و با قبچاق خان بهاردوی شاه شتافت و دولت خان برگشته، بخت2

~~و ms491 روزگار، هرچند مردم را بهرفتن قلعهٔ‌ بالای کوه تکلیف نمود، مفید نیفتاد که اگر با جمعی

~~آن جا یناه میبرد تا رسیدن کمک بی آسیب میتوانست به سربرد. فردای آن منصبداران و احدیان

~~و تفنگچیان که به محافظت دروازههای قلعهٔ‌ نو و کهنه می پرداختند، امان گرفته بهدر رفتند و

~~به غیر از ارگ که دولت خان هیچ کاره با کاکر خان و راجه امر سنگه بد گوجر و چندی دیگر

~~از منصبداران و جمعی از نوکران خود مانده بود، همه جا را قزلباش تصرف نمود.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0497.png)

و نهم صفر همین سال [1059 ه/22 فوریهٔ‌ 1649 م] علی قلی خان آمد و گفت که زیاده

~~بر این توقف گنجایش ندارد و (دولت خان1) نادولت خواه آن قسم جای یناه را از دست داده،

~~با اسباب و همراهان بیرون رفته بهفاصلهٔ‌ یک کروه فرودآمد. در مدت محاصره که بهدو ماه

~~کشید. نزدیک دوهزار کس از لشکر قزلباش و چهارصد مرد از اهل قلعه مقتول گردیدند.

القصه روز سوم برآمدن دولت خان بی جرأت از قلعه علی قلی خان و عیسی خان [و]

~~برادرش و جمشید21 خان پیش (او) آمده، گفتند که شاه [عباس ثانی3] ترا با چندی از اعیان و

~~رفقای تو طلبیدهاند.

او گفت بهتر آنست که مرا از این تکلیف معاف دارید و اگر البته می برید، نوعی نمایید که

~~در رخصت توقف نشود، تشریف ندهند. علی قلی خان تعهد این هردو مطلب نمود و دولت

~~خان وخیم العاقبت با کاکر خان و نورالحسن همراه امرای مذکور به خدمت شاه [عباس ثانی2]

~~رفت و بعد از ساعتی رخصت شده بهخیمهٔ‌ خود آمده و هیجدهم صفر مذکور [1059 ه/3

~~مارس 1649 م] با یک جهان شرمساری و زیانکاری روانهآ هندوستان گردید.

شاه [عباس ثانی] بهسبب آن که دواب لشکر از فقدان علف اکثر تلف شده بود و قحط

~~غله ضمیمهآ آن گردیده، محراب خان را با قریب دههزار قزلباش ms492 و غلام و تفنگچی به محافظت

~~قندهار و دوست علی از بکیه را با جمعی به حراست قلعهآ بست مقرر گردانیده. بیست و چهارم

~~همین ماه [صفر 1059 ه/10 مارس 1649 م] بهخراسان معاودت نمود.

سرگذشت قلعهآ بست آن که چون محراب خان بهپای قلعه رسیده، جایی که توپ رس

~~نبود، فرودآمد و قلعهٔ‌ نو را که بهفرمان پادشاهی متصل قلعهٔ‌ کهنه بنا شده بود، از غایت استحکام

~~تسخیر پذیر نیافت. فتح قلعهآ کهنه را آسان دیده از کنار پل عاشقان تا آب هیرمند1، پنج ملچار

~~مقرر گردانیده، اهتمام هر کدام را به یکی از رفقای خود و غیرهم مقرر ساخت و پردل خان،

~~قلعهدار محاذی ملچارهای قزلباش جابه جا جمعی از خویشان خود را بهنگاهبانی گذاشته، خود

~~از همهجا با خبر میبود و قزلباشان با سعی تمام در پیشبردن ملچارها و ساختن کوچهآ سلامت

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0498.png)

~~کوشش نمودند و بعد از چند روز دو توپکلان را که از عقب رسید به دمدمهها برآورده

~~بر قلعه میزدند و پردل خان با همراهان خود بهانداختن توپ و تفنگ و بان مدافعه می کرد.

~~چون از طرف ملچار نصرت خان، ملک سیستان، قزلباشیه بهقصد شکستن بند خندق، کوچهآ

~~سلامت پیشبرده نزدیک رسانیده بودند. جمعی از نوکران پردل خان از راه دریچهای که پیش از

~~این قلعهدار برای این چنین روزی در آن طرف گشوده بودند، برآمدند و بر ملچار غنیم ریخته

~~جمعی کشتند و بقیةالسیف ملچار را گذاشته گریختند.

مجملا از ابتدای محاصره تا پنجاه و چهار روز آتش قتال اشتعال داشت و از جانبین

~~چندی مقتول و مجروح می گردیدند. چنانچه در این مدت نزدیک ششصد کس از قزلباش و

~~قریب بهنصف این از نوکران پردل خان به قتل رسیدند.

چهاردهم محرم این سال [1059 ه/28 زانویهٔ‌ 1649 م] قلعهدار زینهار طلبیده، بعد از عهد

~~و پیمان محراب خان را دید و خان مذکور نقض عهد نموده، از جمله سهصد کس ms493 در سیردن

~~یراق ایستادگی نموده، دست تجربه کردند، از پا درآورده. او را با مابقی مردم عیال و اطفال

~~مقید نموده، شاه [عباس ثانی] به قندهار آورد.

قصهآ زمینداور آن که چون سارو خان تالش با جمعی که همراه داشت، قلعه را محاصره نمود.

~~سید اسعدالله و سئد باقر، یسران1 بایزید بخاری که با چندی از برادران خود و پانصد تفنگچی

~~سوار و پیاده پادشاهی بهمحافظت آن میپرداختند، بهسارو خان پیغام دادند که این قلعه (از توابع)

~~قندهار است، بی فتح آن تسخیر این فایده ندارد، بهتر آن که تا مشخص شدن معاملهآ قندهار راه

~~جنگ و جدل وا نشود و خونها عبث ریخته نشود و سارو خان این سخن را نفس الامر یافته،

~~از ییشبردن ملچارها دست کشیده و حقیقت را بهشاه نوشته، منتظر جواب نشست. تا آن که

~~کس شاه رقم گرفتن قلعهٔ‌ بست و قلعهآ قندهار نزد سادات آورد. آنها قلعه را به محمد سلطان

~~چکنی که با بعضی بهنگاهبانی آن حصار مامور شده بود، دادند و با رفقا برآمده به قندهار آمدند.

بالجمله بعد از معروض گشتن این اخبار، عزیمت پادشاهانه بر ذمهٔ‌ پادشاهانه لازمتر

~~گشته. رایات جلال کوچ در کوچ نهضت نمود و روز شرف [19 فروردین 1028 هش!

~~7 آوریل 1649 م] باغ مینومثال، حسن ابدال به نزول اشرف شرفاندوز گردید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0499.png)

دوم ربیع الثانی این سال [1059 ه/15 آوریل 1649 م] جشن وزن قمری اختتام سال پنجاه

~~و نهم از عمر ابد طراز انعقاد یافت و ذات مبارک را به طلا و دیگر اشیای معهوده وزن نمودند

~~و خلقی کامیاب آروز گشت.

نهم ماه مذکور [ربیع الثانی 1059 ه/22 آوریل 1649 م] باغ1 پیشاور از قدوم همایون

~~طراوت پذیر گشت و در این وقت چون بهمسامع جهانداری رسید که شاه ویردی سلطان

~~استاجلو که شاه [عباس ثانی3] وقت برگشتن از قندهار به رسم ایلچی گری فرستاده بود، به کابل

~~آمده. حکم شد ms494 که یکی از گرزداران رفته او را بهاردوی معلی بیارد و چون مرکوز خاطر

~~ملکوت ناظر بود که ازواج و بنات نذر محمد خان را نزد او به بلخ بفرستند، رحمت خان

~~کاشانی برای آوردن ایشان به کابل رخصت لاهور یافت.

بیست و دوم این ماه [ربیع الثانی 1059 ه/5 مهآ 1649 م] که باغ وفا به ورود معلی نضارت

~~بیاندازه داشت، عاقل خان بخشی دوم5 به فجار گذشته.

بیست و پنجم [ربیع الثانی 1059 ه/8 مهآ 1649 م] در مقام نیمآله ایلچی شاه به درگاه رسید

~~و بار نیافت و نامه گرفته نشد و شایسته خان و جعفر خان میر بخشی بهاشارهآ همایون او را

~~بهدایرهآ خود طلبیده، گفتند که حضرت اعلی می فرمایند، الحال که مخالفت به میان آمد، فرستادن

~~رسل و رسایل و بار دادن رسول لطفی ندارد.

و چون سفر کشیده، از راه دوری آمده به جلال آباد رفته. چند روز بیاساید که بعد از رفتن

~~به کابل او را طلب داشته، رخصت مراجعت خواهم داد و مشارالیهما بهرسانیدن حکم و

~~رسانیدن لوازم ضیافت پرداخته. همانروز او را روانهآ جلال آباد گردانیدند و بزرگان اشرف از

~~مراحم پادشاهی نههزار روپیه مدد خرج مصحوب گرزبرداری که بهمهمانداری او معین گشته

~~بود، فرستادند.

چهارم جمادی الاول این سال [1058 ه/16 مهآ 1649 م] که ساعت دخول بلدهٔ‌ کابل بود.

~~قرین دولت و اقبال از بگرامی سوار شده متوجهآ شهر گشتند و پادشاهزادهآ بلنداقبال و امیرالامرا

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0500.png)

~~و راجه جسونت سنگه در اثنای راهسان سیاه نمودند. از ملازمان پادشاهزادهآ بلنداقبال آنچه در

~~این سفر بودند، چهارهزار سوار و از امیرالامرا سههزار سوار و از راجه [جی سنگه] دوهزار سوار

~~به شمار درآمد و حضرت اعلی در زمان مختار در دولتخانهٔ‌ مبارک کابل نزول اجلال فرمودند.

~~ملازمت نمودن دو ایلچی بلخ در یکروز

~~در این ولا محمد مراد بی، دیوان بیگی1 که پیش از این به دو ماه نذر ms495 محمد خان به ایلچی گری

~~فرستاده بود و او بعد از توجهآ موکب منصور به کابل از لاهور، حسبالحکم در کابل توقف

~~داشت، به استیلام عتبهآ خلافت فایزگردید و نامهآ خانی را گذرانید.

و یادگار بیگ چولاق که خان او را بعد مراد بی2 به جناح استعجال روانه ساخته بود و در

~~ده روز از بلخ به کابل آمده، نیز در همین روز ملازمت کرده نامهآ خانی را به نذر انور درآورد و از

~~پیشگاه خلافت به هرکدام از ایلچیان مزبور خلعت و پنجهزار روپیه انعام شفقت شد و بهفاصلهٔ‌

~~سه چهار روز ارسلان یساول که نذر محمد خان با اسب صندلی ابلق نادری مصحوب او

~~فرستاده بودند، بهدولت بار مستسعد گشت و اسب مذکور را بهنظر فیض گستر گذرانید و

~~بهعنایت خلعت و دوهزار روپیه انعام کامیاب گشت و ملک سعید، زمیندار قوشنج که به وسیله

~~دولت خواهی روی امید بهدرگاه خلایق پناه گذاشته بود، شرف ملازمت دریافته به مرحمت

~~خلعت و خنجر و انعام دوهزار روپیه و منصبی درخور نوازش یافت.

و بعد از چند روز باز به هریک محمد مراد بی5 و یادگار بیگ چولاق، ایلچیان بلخ اسب

~~با زین نقره و پنجهزار روپیه انعام و بههمراهان ایشان چهارهزار روپیه بخشش شد.

~~[رسیدن سرهایی مفسدان بلخ وصول افواج به قندهار]

~~و در اواخر این ماه [جمادی الاول 1059 ه اوایل ژوئن 1649 م] رسیدن سرهایی مفسدان بلخ

~~که نذر محمد خان از یکجهتی بهدرگاه فرستاده بود. سرهای سیونج5، تردی علی قطغان و

~~محمد بیگ قبچاق و کودکی بیگ"، عموی او و یوسف خواجه سید اتائی که سبحان قلی

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0501.png)

~~سلطان به تیغ انتقام سر ایشان را کفایت نموده بود و به جزای بدانشی رسانیده به درگاه رسید.

شرح این سرگذشت بهطریق اختصار آن که چون عبدالعزیز خان خبر استقرار نذر

~~محمد خان در ممالک بلخ و بدخشان شنید، به سبحان قلی سلطان که او را قلعه ms496 خانی داده، در

~~حصار گذاشته بود، نوشت که اول خلم را از لواحق بلخ بهغیر آن آباد نمانده بود و از آن جا

~~غله به بلخ میبردند، رفته بگیرد و بعد از آن به تسخیر بلخ پردازد و نذر محمد خان خبرآمدن او

~~به خلم یافته، کفش قلماق را فرستاده او را بهاستمالت پیش خود طلبیده، در ارگ بلخ

~~نگاهداشت.

و بعد از مرور مدتی با کفش قلماق فرستاد که قلعهٔ‌ میمنه را از پسر اوراز بی1 و قلعهٔ‌

~~زعفران را که یک و نیم کروهی چیچکتو است، از شادی بیگ که از قبل عبدالعزیز خان

~~به محافظت میپرداختند، بگیرد. کفش قلماق که در گرزوان از سبحان قلی سلطان با قلیلی

~~پیش رفت و چون عبدالعزیز خان از فرستادن این جماعت اطلاع یافته، خوشی لب چاک را

~~با قریب دوهزار سوار به ایلغار فرستاده بود که کمک قلعهداران مزبوره نمایند، نگذراند که آن

~~قلاع از تصرف برآیند. خوشی با همراهان در چهار کروهی میمنه به کفش قلماق رسید و او

~~با معدودی که همراه داشت، جنگ کرده گرفتار شد.

و سبحان قلی سلطان بر این حال وقوف یافته، از گرزوان برگردید و در سر پل توقف

~~کرده به مصلحت وقت خطبه بهنام عبدالعزیز خان و خوشی، کفش [قلماق] را تا دو کروهی

~~بخارا زنده برده، در آنجا بهاغوای سیونج و بیگ اوغلی و دیگران کشته، سر او را پیش

~~عبدالعزیز خان برد.

و چون چند ماه بر این قضیه گذشت. عبدالعزیز خان سیونج و تردی علی قطغان و چند

~~دیگر را با فوجی فرستاد که پیش سبحان قلی خان سلطان3 بردند و او را همراه گرفتند، نذر

~~محمد خان را بههر طور که دانند از بلخ برآورند و ایشان نزد سبحان قلی خان رفته، گفتند که

~~خان ما را برای استخلاص بلخ از نذر محمد خان و اجلاس شما برمسند سلطنت آن ولایت

~~فرستاده است. چون وقت از تنگی درنگ ms497 برنمی تابد، امروز به عزیمت تسخیر بلخ روانه باید شد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0502.png)

و سلطان برای سرانجام خود دو روز فرصت خواسته، فردای آن سیونج و همراهان را

~~به ضیافت طلبید و در خفیه جمعی برای کشتن آنها آماده ساخت و و همین که آن خون

~~گرفتگان نزد سحان قلی سلطان آمدند. سلطان جماعتی را که کمین کرده بودند، اشارت نمود

~~تا تیغ در آنها گذاشتند و سر سیونج و چهار مفسد دیگر که1 سرها از آن فرستادهای عبدالعزیز

~~خان بودند، بریده پیش پدر فرستادند. نذر محمد خان برای اظهار یکجهتی و اخلاص آن سرها

~~را مصحوب دوست بیگ قواچی بهدرگاه ارسال داشت و قواچی مزبور بعد از رسانیدن سرها،

~~بهعنایت خلعت و انعام دوهزار روپیه کامیاب گشت.

حقیقت لشکر منصور آن که علامی سعدالله خان با افواج قاهره روزی که از نیلاب

~~عبور کرد، پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر نیز از ملتان آمده، از دریای مذکوره عبره

~~فرمودند و جمیع عساکر در رکاب آن پادشاهزادهآ نصرتمآب روانه کوهاتهه گشتند و بعد از

~~رسیدن به کوهاتهه تا یافتن خبر برف توقف شد و چون نوشتهٔ‌ خلیل بیگ که برای همواره

~~ساختن راه و بستن پلها رخصت یافته بود، رسید که در راه کوهستان بسیاری برف به مرتبهای

~~است که اگر دیگر نبارد، شاید در یک ماه راه وا شود. بنابر آن پادشاهزادهٔ‌ ظفر نصاب

~~نصرتنصیب فسخ عزیمت از آن راه نمود بهراه گهاتی سنده بسته که بغایت صعب دشوار

~~است، به طرف پیشاور روانه شدند و داخل پیشاور نگردیده، کوچ در کوچ به کابل راهی گشتند.

و چون در کابل تا رسیدن بیلداران که از آن طرف نواحی جلال آباد طلبیده بودند و

~~سرانجام یافتن دیگر ضروریات توقف لازم بود. یازده روز5 در کابل مانده، روانهٔ‌ غزنین

~~گردیدند و بعد از وصول آن جا بهسبب بههم نرسیدن کاه و نرستن گیاه و گرانی غله که دو سیر

~~یک روپیه کمتر میافتاد و ms498 کار بر لشکریان تنگ شد، پادشاهزادهآ عالمیان و علامی سعدالله خان

~~بهدر گاه عرضداشت کردند که حال غله و علف در غزنین نیست که شنیده می شود که از این جا

~~تا قندهار آذوقه نیست. امر اشرف چیست؟ فرمان صدور یافت که امثال این امور را مانع

~~ندانسته، همت مصروف مقصد گردانند و خود را زود بهقندهار (برسانند6).

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0503.png)

لهذا پادشاهزادهآ جوان بخت کامکار در عرض پانزده روز که لشکر در نواحی غزنین بود،

~~هرقدر غله که توانستند، جمع نمود، آذوقه چند روز برداشتند و شاد خان و چندی دیگر را که

~~نزدیک دوهزار سوار جمعیت داشتند، قراول گردانیده پیش فرستادند و باقی لشکر را بر طبق

~~ارشاد همایون، هفت فوج گردانیدند. بهاین تفصیل غول هیجده هزار سوار هراول پانزدههزار سوار

~~و هریک از برانغار و جرانغار و چنداول پنجهزار سوار و هرکدام از طرح دست راست و چپ

~~سههزار سوار و از آن میان فوج غول را بهوجود گرامی خود استظهار بخشیده، سرداری فوج

~~هراول بهادر خان و برانغار به میرزا راجه جی سنگه جرانغار به قلیج خان و چنداول به رستم

~~خان و طرح دست راست بهنجابت خان و دست چپ به میرزا نوذر صفوی مقرر فرمودند.

و بعد از ترتیب افواج بهاین دستور که مذکور شد، از غزنین عازم قندهار گشتند و چون

~~بهمقر رسیدند، سعادت خان، حاکم غزنین را با بعضی منصبدار هزاره و افغان آن جا گذاشته.

~~قرار دادند که جمعی را در مقر نگاهدارد و خود در قراباغ بوده، از راه خبردار باشد تا مترددین

~~از آسیب افاغنه و هزاره جات محفوظ باشند و آذوقه بی مزاحمت به لشکر برسد.

در این وقت ملک حسین ولد ملک معدود ابدالی، زمیندار عمدهآ قندهار که در قلعهآ قندهار

~~اقامت داشت و بهشنیدن خیر توجهآ یادشاهزادهآ عالی وساده با لشکرگران به قندهار از پیش

~~محراب خان گریخته بهوطن خود شهر صفا آمده بود. نزد جملةالملکی آمد ms499 و بهوساطت علامی

~~ملازمت پادشاهزادهآ کشورستان نمود و آن مؤید بختیار کامکار به آواز سرکار فیض آثار پادشاهی،

~~خلعت وخنجر مرصع و دههزار روپیه انعام عنایت نموده، امیدوار مراحم خاقانی گردانیدند.

و روزی که سه کروهی قلات معسکر بود، فرمان لازم الاتباع شرف ورود افکند که

~~پادشاهزادهآ نصرت آماده، علامی را با جمعیت او و فوج هراول و چنداول و جرانغار و برانغار و

~~طرح دست راست پیشتر روانه کردند تا بسرعت شتافته نگذارند که اهل قندهار غلات را

~~درو نموده. درون قلعه ببرند و خود به آهستگی میرفته باشند و آن عالی مقدار برحسب امر

~~مطاع، صبحگاه وقت رحیل افواج مذکوره را به استعجال راهی ساختند و خود در قلات

~~فر و دآمدند و حراست قلعهآ آن را به عهدهٔ‌ شمشیر خان مقرر نمودند.

و سعدالله خان به تعجیل روان گشته، شب در میان جلگای شهر صفا مخیم ساخت و

~~مبارک خان نیازی را به محافظت شهر صفا گذاشته. از آنجا بهسه کوچ وصول افواج قاهره

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0504.png)

~~به ظاهر قندهار، دوازدهم جمادی الاولی همین سال [1058 ه/24 مهٔ‌ 1649 م] به نواحی قندهار

~~رسید و فضا ده خواجه که نیم کروهی قلعه است، معسکر گشت و چون ساعت محاصره،

~~چهاردهم ماه مذکور [جمادی الاولی 1059 ه/26 مهآ 1649 م] مقرر گشته بود. روز دیگر که

~~برای قدوم پادشاهزادهآ ظفر لزوم و رسیدن ساعت محاصره توقف نمود، بهاتفاق سرداران افواج

~~قاهره سوار شده، دور قلعه را ملاحظه نمود.

چهاردهم [جمادیالاولی 1059 ه/26 مهآ 1669 م] پادشاهزادهآ عالمیان از عقب آمده.

~~بهلشکر ملحق گشتند و خود نیم کروهی قلعهٔ‌ عقب موضع کاغنک که بر بلندی پشته است،

~~فرودآمده و راجه بیتهل داس با آنچه از فرقهٔ‌ راجپوتیه در فوج هراول معین بود، نزدیک خود

~~جا دادند و مقرر نمودند که علامی در باغ گنج علی خان که به گنجاباد موسوم است و میرزا

~~راجه [جی سنگه1] دیگر خان مذکور که ms500 متصل همین باغ است و به عباس آباد شهرت دارد و

~~قلیج خان که در باغ نظر که علی مردان خان در پهلوی باغ پدر خود ساخته و قزلباشیه امسال

~~وقت مراجعت از قندهار، جمیع اشجار آن را بریده و از بیخ کنده بودند، فرودآیند.

و برابر دروازهآ بابا ولی سه ملچار قرار یافت؛ یکی متصل دامن کوه چهل زینه بهاهتمام

~~نجابت خان و نوکران او با مردم علامی که ثانی الحال بهراجه جی سنگه مفوض شده؛ دوم

~~بهقاسم خان میرآتش با کل توپخانهٔ‌ پادشاهی؛ سوم بهقلیج خان با مجموع فوج جرانغار

~~قرار دادند که رستم خان با جمیع فوج برانغار پایین دروازه خواجه خضر و دروازه ویس قرن

~~فرودامده، ملچار کند و ملچار محاذی دروازهآ خواجه خضر بهعهدهآ علامی و اهتمام ملچار آب

~~دزد به ملازمان خود مقرر کردند و بهادر خان با رفقا روبهروی دروازهآ ماشوری در باغ بهادر

~~خان مصروف بهابول بی که نشانی از آبادی نداشت، فرودآمد و لهراسب خان قورچی باشی

~~با احدیان بههمراهی خان مذکور معین گردید و بهادر خان جمیع همراهان و نوکران خود را

~~دو فوج گردانیده2 در آن طرف و ملچار ساخت و عقب کوه لکه سه ملچار ساخت؛ یکی

~~بهاهتمام راجه رای سنگه3 و جمعی دیگر از منصبداران؛ دوم بهاهتمام نظر بهادر و جماعتی

~~دیگر از منصبداران4؛ سوم به اهتمام راجه بدن سنگه و راجه جگمن جاودن و طایفهای دیگر

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0505.png)

~~از منحسداران تا راه درآمدن مخالفان به قلعه نیز از آن طرف مسدود گردد و محافظت کوه چهل

~~زینه به میرزا نوذر و برادرش میرزا سلطان نبیرههای مظفر حسین میرزای صفوی و جمعی دیگر

~~تفویض یافت.

و بعد از تعین ملچارها پادشاهزادهآ عالمیان، شاد خان و دیگر قراوالان را به کو شک نخود

~~فرستادند که از قرار واقع برآمد و شد آشنا و بیگانه واقف شوند. فردای این روز که پانزدهم

~~جمادیالاولی مذکور [1059 ه/27 مهآ 1649 م] ms501 بود و راجه مان سنگه گوالیاری و بهاو سنگه

~~ولد راجه جگت سنگه که پایین چهل زینه بودند، در برجهای بالای کوه مردمی کمی دیده،

~~نشانهای خود گرفته، بی رخصت پادشاهزادهآ روزگار دویدند و از علامی کمک طلبیدند و

~~مشارالیه جمعی را با لشکرنویس خود فرستاد. در این اثنا محراب خان مطلع شده، با جمعی

~~کثیر از راه دریچه بالایی کوه رسیده، در برج را به تفنگچی بسیار استوار ساخته تفنگ باران کرد

~~و نام بردهها و مردم جملةالملکی که کمک ایشان رفته بودند، در نیمه راه بهسبب تنگی ممر و

~~ملاحظهٔ‌ ضایع شدن مردم توقف نمودند و ملچار ساخته و بهاستحکام آن پرداخته نشستند، تا

~~هرگاه قابو بیابند، برجها را بگیرند.

و بعد از چند روز پادشاهزادهآ آفاق قلیج خان (را1) با راو ستر سال و چندی دیگر از امرا و

~~جمعی از منصبداران و چند سوار احدی و دویست سوار برقانداز از حضور و شاد خان را

~~با سایر فوج قراول که هفتهزار سوار بودند، از کوشک نخود به بست، برای تصرف غلات آن

~~نواحی روانه گردانیدند و سفارش فرمودند که به استمالت قلعهدار و دلاسایی رعایای آن حدود

~~نیز بپردازند و بعد از رفتن قلیج خان مقرر شد که رستم خان بهملچار قلیج خان بیاید و راجه

~~بیتهل داس با همراهان بهجای رستم خان ملچار کند. چون مابقی این داستان بهسال آینده

~~متعلق است، به محل خود رقم پذیر خامهآ سوانح نگار خواهد گردید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0506.png)

وقایع سال بیست وسوم جلوس خاقان آفاقستان و فرستادن

~~عبدالرحمن سلطان نزد نذر محمد خان بهبلخ، موافق هزار و پنجاه و نه

~~در اول ماه [جمادی الثانی] اول این سال [1059 هلژوئن - ژوئیه 1649 م] روی نمود، روانه

~~ساختن عبدالرحمن سلطان از کابل نزد پدر به بلخ، توضیح این مقال آن که نذر محمد خان بعد

~~از بههم رسانیدن.

فی الجمله استقامت نامه مشتمل بر طلب فرزندان و خواهش مدد خرج ms502 مصحوب خواجه

~~خان به خدمت اشرف ارسال داشته بود، چنانچه در طی وقایع سال گذشته، بهجای خود نگارش

~~یافته. حضرت شاهنشاهی وقت توجه از دارالسلطنت به صوب کابل، خسرو سلطان و بهرام

~~سلطان را برای فرستادن بلخ تکلیف رفاقت اردو کردند و چون آنها به سبب رنجش که از نذر

~~محمد خان داشتند، دل نهاد رفتن یش او نگردیدند. عبدالرحمن سلطان را که بهحد تمییز

~~نرسیده بود و بهارادهآ فرستادن در رکاب آوردند و رحمت خان را چنانچه مندرج گشت، از راه

~~بهراه آوردن متعلقان خان بهلاهور فرستادند.

چون بعد از رسیدن کابل از نامههای2 که محمد مراد بی3 و یادگار بیگ، ایلچیان نذر

~~محمد خان ازنظر گذرانیدند. بهوضوح پیوست که خان از تنهایی خواهش دارد که عبدالرحمن

~~سلطان را همراه یادگار بیگ که محل اعتماد اوست، به تعجیل رخصت داده شود.

بنابر آن، غرة جمادی الثانیه [1059 ه/12 ژوئن 1649 م] به او خلعت فاخره و جیغهآ مرصع

~~و خنجر مرصع" و شمشیر مرصع و سپر با یراق مرصع و دو اسب خاصهآ طلا و مطلا و

~~سیهزار روپیه انعام شفقت فرموده به بلخ مرخص نمودند و پادشاهزادهآ بلنداقبال که در این دو

~~سال و دو ماه که او بهدرگاه رسیده بود، بهامر والا تربیت او می کردند. حسب الاشاره همایون

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0507.png)

~~بیستهزار روپیه از جواهر و مرصع آلات و طلا آلات و نقره آلات و اقمشه و غیرها به او دادند

~~و یادگار بیگ از پیشگاه نوازش به خلعت و خنجرمرصع و پنج هزار روپیه انعام کامیاب شده،

~~همراه او دستوری یافت و یک لک روییه دیگر برای نذر محمد خان ارسال شد و در جلدوی

~~اخلاصی که از سبحان قلی سلطان نسبت بهپدر صدور یافته بود، یک قبضهآ شمشیر مرصع و

~~پنجاه (هزار) روپیه برای او فرستادند و رسانیدن آن به محمد امین برلاس مفوض گردید.

~~مقرر گشت که راجه راجروپ، قلعهدار کهمرد که به کابل ms503 آمده بود، به کهمرد برساند و از آن جا

~~به محمد امین حواله نماید.

و چون به عرض رسید که در اثنای توجهآ عساکر منصوره به صوب قندهار بسیاری از مزارع

~~غزنین و توابع آن پامال لشکر گردیده. خاقان رعیتپرور مهربان دوهزار اشرفی مصحوب

~~معتمدی ارسال نمودند، تا بهنقصان رعایا وارسیده قسمت نماید.

و در این ایام اللهوردی خان را مورد مراحم ساخته، با چندی از امرا و منصبدار که مجموع

~~یکهزار و پانصد سوار بود، به غزنین رخصت فرمودند و پانزده لک روبیه همراه خان مذکور

~~فرستادند که از آنجا با غضنفر پسر خود و جمعی دیگر برای (مواجب) سپاه و دیگر

~~اخراجات لشکر نزد علامی بهقندهار روانه گرداند و خود در غزنین (بوده)، بهاتفاق شادی خان

~~به ضبط راه و استیصال متمردان آن نواحی اشتغال نماید و در این ولا رحمت خان، متعلقان نذر

~~محمد خان را از لاهور بهدرگاه رسانید.

~~روانه ساختن پردگیان نذر محمد خان به بلخ و بندگان اشرف

~~بیست و چهارم جمادیالثانیه مذکور [1059 ه/5 ژوئیه 1649 م] بههریک از آن مستورات

~~بخششی درخور از نقد و جنس نموده به بلخ راهی ساختند، از ابتدای آمدن تا روز رخصت.

~~آنچه بهایشان از زر و زیور و غیر ذلک به دفعات عاید گردیده، سه لک روپیه شد. مجملأ محمد

~~مراد بی ایلچی نیز بهعنایت خلعت و خنجر مرصع و پنجهزار روپیه انعام کامیاب گشته،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0508.png)

~~با پردگیان نذر محمد خان اجازت معاودت یافت و از ملازمان درگاه، غازی بیگ، دیوان کابل

~~و یاد علی بیگ میدانی نیز بههمراهی او مأمور گشتند و قدغن رفت که در کوچ و مقام، رعایت

~~حزم واحتیاط نموده، عفایف خان را به بلخ برسانند.

در این ولا از وقایع قندهار بهمسامع جلال رسید که بهادر خان بهاجل طبیعی ودیعت

~~حیات سپرد و پادشاهزادهآ نصرت آماده از دوهزار سوار نوکر او، هرکدام را که لایق بندگی درگاه

~~داشتند، منصبی و ms504 علوفه فراخور حال مقرر نمودند و جمعی را خود نگاه داشتند و باقی را

~~علامی و دیگر امرا نوکر کردند. حضرتاعلی به رحلت سردار خدمتکاری چنان، در این چنین

~~وقت کاری تاسف فرمود، ظل عاطفت بر وجنات احوال اولادش گستردند.

و اواسط رجب این سال [1059 هلاواخر ژوئیه 1649 م] شاه ویردی بیگ، ایلچی شاه

~~[عباس ثانی] حسبالطلب از جلالآباد به کابل آمده، در منزلی که برای او مقرر شده بود، فرودآمد

~~و جعفر خان بهاشاره اشرف بهضیافت طلبیده، دههزار روپیه بهصیغهٔ‌ انعام از سرکار خاصهآ شریفه

~~بهسرکار رسانید و فردای آن مشارالیه بیست و پنج اسب عراقی و ده شتر مصحوب مهماندار،

~~از خود به رسم پیشکش فرستاد و از پیشگاه نوازش دههزار روپیه دیگر بهاو شفقت شد.

پانزدهم شهر مذکور [رجب 1059 ه/25 ژوئیه 1649 م] مسود این دستورالعمل جهانداری

~~به خدمت داروغگی داغ مفوض شد.

چون قلعهآ غزنین شکست و ریخت بسیار بههم رسانیده بود و چاریکاران قلعه نداشت. در

~~این ولا برای تعمیر، چهلهزار روپیه و جهت بنای قلعه، سی هزار روپیه حواله متصدیان

~~عمارت فرمودند.

غره شعبان این سال [1059 ه/10 اوت 41649) به ایلچی ایران رخصت انصراف ارزانی

~~داشتند. پار حسین مهماندارش را با چند منصبدار دیگر بهرفاقت معین فرمودند، تا او را سالم و

~~غانم بهقندهار رسانیده بر گردیدند.

~~بازگشت رایات از کابل بهلاهور

~~سلخ ماه مذکور [1059 ه/17 سپتامبر 1649 م] زمان مختار معاودت اعلام نصرت اعتصام از

~~کاببه دار السلطنت اتفاق افتاد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0509.png)

~~طلب عساکر نصرت مآثر از حوالی قندهار

~~و چون از محاصرهآ قلعهآ قندهار سه و نیم ماه گذشته بود و گله و غله و کاه رو به کمی گذاشته

~~و با وجود مساعی جمیله احبای دولت قاهره، بهسبب همراه بودن توپهای قلعه برانداز و

~~توپ افکنان قدرانداز فتح آن بهدور کشیده و زمستان نزدیک رسیده بود. بنابر آن پادشاهزادهآ

~~عالی وساده فرمان صادرگشت که چون مفتوح گشتن قلعه ms505 بیتوپهای کلان میستر نیست و

~~حالا وقت آنقدر نمانده که برسیدن توبها کفایت کند، تسخیر آن را حواله بهوقتش نموده،

~~با عساکر نصرت مآثر روانه هندوستان کردند و به پادشاهزادهآ بلنداقبال حکم شد که چندگاه در

~~کابل اقامت نموده، همین که خبر وصول لشکر قندهار بهغزنین بشوند، روانهآ حضور کردند.

و سوم شهر رمضان این سال [1059 ه/10 سپتامبر 1649 م] که آن طرف بت خاک مخیم

~~اقبال بود، خر نصرت دولتخواهان و هزیمت سیاه قزلباش مژده نشاط بخشید. بالفعل اول

~~بهشرح بقیهآ احوال افواج بحر امواج در اثنای محاصرهآ قندهار پرداخته، بعد از آن کیفیت فتح

~~مرقوم خامهآ سوانح نگار خواهد گردانید.

چهاردهم ماه [جمادی الثانی] اول این سال [1059 ه/12 ژوئیهآ 1649 م) علامی سعدالله

~~خان به عرض پادشاهزادهآ عالی دودمان رسانید که چون در این مدت اهل قلعه دروازهآ خواجه

~~خضر و ویس قرن را نبستهاند و برای خودنمایی از آن راه برامده، آب از خندق برمیدارند،

~~این معنی درنظر دور و نزدیک محمول بر مساهله می گردد و در ملچار راجه بیتهل داس که

~~پایین دروازهآ مذکور است. چون از زمینش بهاندک کندنی آب برمیآید، کوچهآ سلامت نمیتوان

~~ساخت و در جایی که درویش سرخ متصل ملچار راجهٔ‌ مزبور نشان میدهد و از آن آب

~~برنمیآید رفته فرود میآییم و سعی می کنیم که در اندک وقتی کوچهآ سلامت به خندق نزدیک

~~رسد و مردم قلعه آب نتوانند برداشت.

و روز دیگر رخصت گرفته روانه شد و محصوران چون دیدند که فوج کلانی متوجهآ آن

~~سمت است، روی توپهایی کلان به آن جانب گردانیده، توپ بسیار انداختند. چنانچه به چندی

~~از نوکران علامی با آن که در پناه دیوار میرفتند، آسیب رسید. مجملا جملةالملکی مساعی جمیله

~~به تقدیم رسانیده (با وجود) ریزش توپ و تفنگ، در چهار روز کوچهآ سلامت را از جایی که

~~ملچار ساخته بود، ده جریب پیشبرده و جمعی که از قلعه برآمده، ms506 پیش دروازهآ خواجه خضر،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0510.png)

~~در کنار خندق پناه دیوار گرفته، قراولی مینمودند. چون تفنگ لشکر منصور پی هم میرسید،

~~گریخته به قلعه درآمدند و مردم علامی در عرض دوازده روز ملچار را بهجایی رسانیدند که در

~~آن جا تا کنار خندق چهل گز ماند و ملچار رستم خان نیز آن قدر پیشامد که تا خندق چهل و

~~پنچ گز پیش نماند و ملچار قاسم خان به بیست و پنج گز خندق رسید.

و محصوران از نزدیک آمدن ملچارها و کوچههای سلامت در جد و جهد افزوده، چون

~~کار بیشتر درست نمیشد، از شام تا صبح توپ و تفنگ میانداختند. شبی از شبها درویش

~~سرخ و نوکران علامی با جمعی از بیلداران از کوچهآ سلامت برآمدند و چون تا کنار خندق

~~میدان بود و اهل قلعه مهتابیها روشن کرده هرکه را میدیدند، میزدند. به قصد آن که خود را

~~به کنار خندق رسانیده و پناهی ساخته بنشینند. تکیه بر حفظ الهی کرده به آن جانب دویدند.

~~اتفاقا گل هایی که قزلباشان وقت پاک کردن خندق برآورده، در آن کنار ریخته بودند، یناه آن

~~جماعت شد و در عقب آن جاگرفته شروع درکار نمودند.

همان شب، کوچهآ سلامت را که برای پناه آسیب توپ و تفنگ، خم و پیچ بسیار میدادند،

~~شصت و دو گز کنده به کنار خندق رسانیدند و غیر از چند بیلدار، کسی در آن شب گزند

~~(تفنگ) نیافت. شب دیگر قاسم خان نیز کوچهٔ‌ سلامت را بهلب خندق رسانید و پادشاهزادهآ

~~منصور بختیار برای پناه آب دزد و نگاهبانی نقبکنان دو کوچهآ سلامت برد و طرف دزد آب

~~مذکور قرار دادند. از آن جمله یکی به لهراسب خان و سادات بارهه و چندی از راجیوتان و

~~دیگری به ملازمان خود ملک حسین کوکه و محمد بیگ میرآتش سپرده، بسیاری از نوکران

~~خود را به آنها همراه کردند.

و چون کوچهآ سلامت علامی به کنار خندق رسیده ms507 بود، از آنجا کوچهای دیگر برکنار

~~خندق شروع نموده، تا محاذی دروازهآ خواجه خضر بردند و برای پرکردن خندق از چوب و

~~خاک و پل بستن از کوچهآ سلامت دریچهها بهخندق واکردند و شروع در خاک ریزی کرده،

~~شبها تا صباح سبدها و جوالهای پرخاک و بستههای چوب و گز در خندق میانداختند و

~~هرقدر پر میگشت، بالای آن را به چوب میپوشیدند و ملک حسین و محمد بیگ در دزدیدن

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0511.png)

~~آب خندق کوشش نموده، چند1 نقب زدند. از آن جمله یکی را بهخندق رسانیده، آب سر

~~دادند. چنانچه قریب یک گز آب خندق کم شد و قاسم خان نیز نقبی از زیر خندق شروع

~~نموده به دیوار شیر حاجی نزدیک رسانید.

اگرچه از احبای سلطنت در هربار سعی بسیار به تقدیم رسید، اما چون قزلباش را بر سر

~~قلعه داشتن و گرفتن جدال و قتال بسیار شده و در آتشبازی و توپاندازی و فنون قلعهداری و

~~قلعه گیری مهارتی تمام بههم رسیده و این چنین قلعه استوار پر آذوقه و دیگر اسباب قلعه داری

~~از توب و تفنگ بهدست آمده بود و توپهای کلان و توباندازان ماهر چالاک داشتند. چنانچه

~~در یکروز بیست و پنج توپ بر کوچهآ سلامت که قریب بهنصف عرض خندق رسیده بود، زده

~~درهم شکستند و نقبی که قاسم خان کنده بود، نیز یافته و توپها بر آن بسته وپران گردانیدند.

و نیز در عهد جنتمکانی که شاه عباس ماضی قندهار را از عبدالعزیز خان، حاکم آن جا

~~گرفت، ارگی داشت و بر دور شهر حصاری علی مردان خان در ایام حکومت خود بر بالای

~~کوه قلعه از خشت و گل اساس نهاده بود، اما اتمام نیافته.

بعد از آن که قندهار به تصرف اولیای دولت قاهره درآمد. از خان دوران بهادر نصرت جنگ

~~و سعید خان بهادر ظفرجنگ و قلیج خان و صفدر خان3 و دیگر امرا که به صوبهداری قندهار

~~معین ms508 گشته بودند. هرکس آنچه در استواری قلعه لازم دانسته به عرض رسانیده، حکم اشرف

~~بهانصرام آن صادرشده بود. چنانچه در عرض پنج سال بهپنج لک روپیه، پنج قلعه: [اول: قلعهآ]

~~استوارگی حصار دور شهر و دوم: قلعهآ دولت آباد؛ سوم: قلعهآ هندوی4 چهارم: قلعهآ ارگ؛

~~پنجم: قلعهآ بالای کوهآ لکه به انجام رسید. از این قلاع آنچه بر روی زمین است. اگرچه از گل

~~ساختهاند، اما دیوارش بغایت عریض است، چنانچه بعضی جا ده گز عرض دارد.

لهذا بهسبب این بغاوت3 اثری بر سعی و کوشش دولتخواهان مترتب نگشت و چون

~~توپ کلان و توپانداز خوب که بهضرب آن کنگره را ویران ساخته، توپچی و تفنگچی را از

~~انداختن توپ و تفنگ باز دارد، تا کاری از پیش رود با لشکر نبود. بنابر آن در این سال گرفتن

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0512.png)

~~قلعه میسر نشد.

احوال قلیج خان و همراهان او آن که چون مشارالیه با همراهان برای ضبط محصول بست

~~و نواحی آن و مصالح دیگر مرخص گشت. بهسبب آن که مامور بود که اگر رعایا بهراه اطاعت

~~در آیند، محصول را از روی سویت قسمت نماید و الا نگذرد که یک دانه به تصرف رعیت و

~~قزلباش درآید و بهتاخت و تاراج آن حدود پردازد و هرگاه گذشتن قزلباش از فراه بشنود،

~~عرض داشت کند تا کمک فرستاده شود.

بنابر آن نزدیک قلعهٔ‌ بست منزل نمود و چون محراب خان از تعیین شدن سپاه ظفرپناه

~~به جانب بست و زمینداور اطلاع یافته به قلعهداران نوشته بود که رعایای آن ملک را به جانب

~~فراه و سیستان گسیل کرده نگذارند که به اولیای دولت بکردند و ایشان قبل از وصول قلیج

~~[خان] تمامی رعایا را به جانب دور دست فرستاده بودند. خان مشارالیه همراهان خود را

~~بهنهیب و غارت معین (ساخت1) و غارت گران در دو ماهی که قلیج خان در آن جا اقامت

~~داشت تا حوالی زمینداور به دفعات تاخته، ms509 اکثر غلات آن سمت را به تصرف درآوردند و پارهآ

~~صرف ضروریات خود نموده، تتمه را با مواشی که جمع می کردند به لشکر میرسانیدند.

و قزلباشیه از هر قلعه که سر برمیآوردند. مالش مییافتند. چنانچه نوبتی پسر و خویشان

~~حسین قلی بیگ اغر که با شصت سوار از نوکران خود و مردم شاد خان به جانب دلخک2 و

~~دلارام رفته بودند. وقت برگشتن چون به حوالی قلعهٔ‌ زمینداور رسیده، منزل کردند. قلعهدار

~~حصار مذکور بر قلت این جماعت خبردار شده، دوصد سهصد سوار تفنگچی و تیرانداز و

~~نیزهدار را به جنگ فرستاد و آن دلاوران کارطلب با وجود کمی عدد، چهار دسته شدند و تیغها

~~کشیده، از چهار جانب تاختند. قزلباشیه جز فرار چاره ندیدند و دلیران، بسیاری از آن هزیمت

~~خوردگان را بهتیغ تیز از هم گذرانیده، سر و یراق و اسبان آنها را پیش قلیج خان آوردند.

و دیگر آن که مقصود بیگ و نازل بیگ علی دانشمندی که قلیج خان او را به قراولی اطراف

~~قلعهآ زمینداور فرستاده بود، چون نزدیک رسیده ، شنیدند که جمعی از قزلباش بیرون قلعهاند،

~~با همراهان تاخته به اندک تلاشی بگریز انداختند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0513.png)

دیگر آن که چون در این ایام طاهر خان با یکهزار سوار خوش اسب تا قلعهٔ‌ حبشه که

~~سرحد بست و ولایت سیستان است تاخته. غنایم بسیار از غلات و مواشی و غیر آن آورده بود.

~~الله قلی خان ولد یلنگتوش و قباد خان به مبالغهآ تمام از قلیج خان رخصت گرفته، تاخت سمت

~~زمینداور خواستند. خان مذکور ایشان را با چندی دیگر از امرا و جمعی از منصبداران و

~~احدیان و الوسات و غیرهم که دوهزار سوار می شدند، بهان طرف فرستاد و جماعت مذکور

~~با نوزاد و موسی قلعه تاخته برگشتند و چون بعد از مراجعت در هیرمند فرودآمدند. نجف

~~قلی میر آخور باشی2 و حاجی منوچهری، برادر محراب خان که با جمعی از آن ms510 روی آب

~~هیرمند2 پیشتر آمده بودند، سرراه بر دولتخواهان گرفتند و چون الله قلی خان و قباد خان،

~~جمعی را که برای آوردن غنایم متفرق گردیده بودند، نتوانستند جمع نمود و کار جنگ بر سر

~~سرداران افتاد و ایشان حسبالمقدور تلاشی کرده ناکام برگشتند و چندی از منصبداران در آن

~~زد و خورد جان نثار گشتند

و بعد از آن که این جماعت به قلیج خان پیوستند و کثرت قزلباشیه بر او ظاهر شد، برای

~~تنبیهآ آنها به صوب هیرمند5 کوچ نموده. در این وقت یک سوار تفنگچی از قلعه برآمده، نزد

~~خان مذکور آمد و گفت که در این دو سه روز از گرشک نوشته بهقلعهدار رسیده که از جملهآ

~~کمکی که شاه به قلعهدار قندهار فرستاده. پنجهزار سوار به قلعهآ گرشک رسیدهاند و افواج دنبال

~~یکدیگر میآیند. قلیج خان چهار کروهی بست منزل کرده. شامگاه جاسوسان خبر رسانیدند که

~~سوای پنج هزار سوار مذکور فوجی دیگر به سرداری نظر علی خان به گرشک آمد و چون قلیج

~~خان وقت رخصت به جانب بست مأمور شده بود که اگر خبر رسیدن (لشکر5) قزلباش بشنود،

~~به جنگ نیرداخته، حقیقت معروض دارد بهمجرد شنیدن این خبر، فسخ (عزیمت) نموده.

~~حقیقت را نوشت و به کوشک نخود رسیده. دو روز مقام نمود و در این حال نظر علی میرآخور

~~و غیره از گرشک روان شده بهمیمنه که در چهار کروهی کوشک نخود است آمدند. قلیج خان

~~از کوشک نخود کوچ نموده، در جلگای موضع سنگ حصار بالا که شش هفت کروهی کوشک

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0514.png)

~~نخود، دوازده کروهی قندهار است منزل نمود. قزلباشیه از میمنه به کوشک نخود رسیدند.

در این اثنا از جاسوسان غنیم بهدست مردم قلیج خان گرفتار شد و خان مذکور او را

~~به خدمت یادشاهزادهآ جهان روانه ساخت و از تقریر او چون به وضوح انجامید که از لشکر

~~قزلباش که به کمک قلعهٔ‌ قندهار معین گشته، نههزار سوار ms511 با نظر علی خان، حاکم اردبیل در

~~حوالی کوشک نخود آمده و یانزدههزار سوار دیگر همراه مرتضی قلی خان قورچی باشی در

~~موضع میمنه نشستهاند. بنابر آن پادشاهزادهآ عالمیان رستم خان را با جمعی از امرا و منصبدار که

~~هفتهزار سوار بودند، به کمک قلیج خان رخصت دادند و روزی که خان مزبور در سه کروهی

~~قندهار دایره داشت. یک پهر از روز برآمده، قریب دوهزار سوار قزلباش جلگای دو کروهی

~~لشکر را که بهمزار بابا ولی متصل است و بیشتر مردم لشکر دواب خود را به مواضع اطراف آن

~~ف ستاده بودند، تاخت نمودند و تا رسیدن خبر بهلشکر از اسبان و شتران لشکریان و مواشی

~~مواضع مذکوره2 آنچه توانستند بهدست آورده، جمعی را از ساربانان و سائسان و کاهبان که در

~~آن چراگاه بودند، کشته بر گشتند.

و چون رستم خان نزدیک بود، زودتر با خبر گشته. بهاتفاق رفقا سوار (شد2) و سه کروه

~~پادشاهی جلوریز تاخته به آن جماعت رسید. قزلباشان تفنگچیان را پیش کرده صف بستند و

~~رستم خان و همراهانش که بسرعت تمام رفته بودند، با اینها نیز زیاده از دوهزار سوار نرسیده

~~بود، به محاربه پرداختند. در عین ریزش تفنگ، شمشیرها کشیده بههیات مجموعی بر مخالفان

~~جلو انداختند و قزلیاشیه تاب حملهٔ‌ بهادران شیر صولت نیاورده، عنان گردانیدند و بسیاری

~~مقتول و مجروح و چندی مأسور گردیدند و دلاوران جمیع دواب سپاه و مواشی رعایا را

~~خلاص ساخته مراجعت نمودند و رستم خان سرهای قزلباشان (را) با اسیران و اشیایی که از

~~ایشان گرفته بود، به خدمت پادشاهزادهآ جوان بخت کامکار فرستادند.

~~استیلایی سپاه ظفرپناه بر لشکر قزلباش

~~کیفیت فیروزی یافتن اولیای دولت قاهره بر سپاه ایران آن که چون رستم خان بعد از شکست

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0515.png)

~~دوهزار سواری که برای تاخت دواب لشکر ظفراثر قدم پیش گذاشته بودند. چنانچه ذکر یافت،

~~روی به مقصد نهاد و در حوالی (سنگ1) حصار بالا با قلیج ms512 خان (ملحق2) گشته و بعد از آن که

~~خبر جمع شدن لشکر قزلباش و ملحق گشتن جمعی (دیگر) که از دنبال میآمدند، به تواتر

~~رسید. هردو سردار سه کروه رفته، مابین قلعهآ شاه میر و سنگ حصار [بالا4] فرودآمدند و میان

~~حسین قلی اغر، قراول لشکر منصور و قراول قزلباش تلاشی واقع شد و حسین قلی دو

~~قزلباش را دستگیر نموده، پیش رستم خان آورد و آنها گفتند که سیهزار قزلباش بهقصد

~~کارزار آمدهاند. بنابر آن یکروز در این منزل مقام کردند و با آن که زیاده از ربع لشکر نصرت

~~پیکر همراه نداشتند. روز دیگر افواج را ترتیب داده کوچ نمودند و منزل قلعهآ شاه میر کنار آب

~~ارغنداب معسکر گردید.

و رستم خان برای محافظت جمعی که برای کاه و هیمه و دیگر ضروریات به اطراف منتشر

~~شده بودند، با بسیاری از همراهان مثل سردار خان و راجه رای سنگه و نظر بهادر خویشگی و

~~راجه دیبی سنگه و سید فیروز خان و روپ سنگه راتهور و رام سنگه راتهور و پرتهی راج

~~[راتهور) و افتخار خان و رتن راتهور و دولت خان، قیام خانی و جمال نوحانی و جمعی دیگر

~~از امراء و منصبداران بیرون اردو ایستاد

و قلیج خان و مردم دیگر فرودآمدند. در این حین حسین قلی خبر نمایان شدن فوج

~~قزلباش فرستاد و رستم خان میمنه و میسره و قلب و جناح آراسته آمادهآ محاربه گشت و قلیج

~~خان به مجرد اطلاع بر این معنی با مردم فوج خود مثال راو ستر سال و الله قلی خان و قباد

~~خان و شاد خان و عبدالرحیم بیگ اوزبک’ و طاهر خان و خنجر خان و خوشحال بیگ

~~کاشغری و محسن خان و عبدالله بیگ سرای و بسیاری از منصبداران سوار شده بهرستم خان

~~پیوست و هراول و برانغار و جرانغار مقرر نموده و خود غول شده، در دست چپ رستم خان

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0516.png)

~~مهیای جنگ ms513 ایستاد.

و آنچه از تقریر ارباب کوشک1 نخود و دیگران که از اطراف آمدند، در باب کمیت لشکر

~~قزلباش ظاهر شد. این است که زیاده از سیهزار سوار و تفنگچی بودند و مشاهیر سرداران

~~لشکر عراق و خراسان مثل مرتضی قلی خان، سیهسالار و مرتضی قلی خان قورچی باشی و

~~سیاوش خان، قللراقاسی و پرنداغ خان، حاکم تبریز و سارو خان تالش و آقا خان مقدم و نظر

~~علی خان، حاکم اردبیل و ابراهیم خان، حاکم گنجه و علی قلی خان، حاکم ماراوچاق و بیرام

~~خان، حاکم نیشابور و اوتار خان، حاکم جموش کرک و نصرت خان، ملک سیستان و جمشید

~~خان، حاکم سمنان و عباس قلی خان، حاکم کنگر و دیگر بسیاری از سلطانان صاحب اسم و

~~رسم و حکام ممالک ایران و یوزباشیان2 در معرکه مصاف حاضر بودند. چنانچه از دامن کوه و

~~کو شک نخود تا کنار ارغنداب که زیاده از دو کروه است، قشون قشون صف زده ایستاده بودند.

و وقت ظهر از لشکر قزلباش اول سه فوج هراول و برانغار و جرانغار ظاهرگشته، فوج

~~هراول با تویخانه به فوج نظر بهادر [خویشگی 3] هراول رستم خان و فوج راو ستر سال، هراول

~~قلیج خان و فوج برانغار به میسرهآ قلیج خان و فوج برانغار بهمیمنهآ رستم خان روبهرو شدند و

~~هراول طرفین به یکدیگر درآویختند.

از آن طرف صدای تفنگ و از این جانب آواز شترنال و بندوق و بان به گنبد گردون

~~پیچیده. هرچند هراول قزلباشیه هجوم اورده بهشیهآ تفنگ دست جلادت گشودند. نظر بهادر

~~[خویشگی] و راو ستر سال و رفقای ایشان پای ثبات از دست ندادند و چون هراول قزلباش

~~در این جا کاری نتوانست ساخت، جمعی از افواج شده به جرانغار و برانغار پیوستند و از عقب

~~نیز پی هم افواج قزلباشیه رسیده و از یمین و یسار رستم خان و قلیج خان گذشته، سه جانب

~~لشکر منصور را گرفتند و اسب ms514 از هر طرفی بهجولان دراورده. بعضی به تفنگ و تیر و پارهآ نیزه

~~و شمشیر درآمده میتاختند و سیاه ظفرپناه به حملههای صف شکن ایشان را از پیش

~~برمیداشتند و در هر حمله جمعی را بر خاک هلاک میانداختند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0517.png)

در این اثنا سه فوج از قزلباش یکمرتبه به میمنهآ رستم خان هجوم آوردند و به حال اکثر

~~اهل آن فوج تزلزل راه یافت. مگر چندی از1 شیردلان نامجو که عنان استقامت به دست داشته،

~~تلاشهای مردانه و رستمانه نمودند و به طرف قلیج خان نیز قزلباشیه دم بهدم خیرگی

~~می نمودند و از بهادران حمیت دوست کارطلب جمعی ترددات نمایان کرده نوبت بهنوبت

~~با قزلباشیه دست و گریبان می شدند و بهضرب شمشیر و تیر اعدا را به عقب می خزانیدند و در

~~هر تاخت جمعی از معاندان را مقتول و مجروح می گردانیدند و چون دلاوران مسلح بودند.

~~نیزه و شمشیر قزلباش کار نمی کرد و به عاقبت برمی گشتند.

و شاد خان که میان قلب و میسرهآ قلیج خان پای تلاش افشرده بود، تا قزلباشیه از

~~آن جانب به عقب لشکر فیروزی درنیاید به حملههای متواتر فوج مقابل خود را برداشت و

~~جمعی از قزلباش را علف تیغ انتقام ساخت و محمد سعید، یسرش که با جمعی از مردم او

~~به جانب دیگر تاخت برده بود. چون حشری از قزلباش بر او ریختند. بعد از چقلشهای مردانه

~~با خواجه خان منصبدار و پانزده نوکر خوب پدر خود جان درکار ولی نعمت باخته نیکنامی

~~دارین اندوخت.

مجملا قریب یک یهر سیاه ظفریناه با قزلباش آتش افروز پیکار گشتند و آخرکار چون

~~مخالفان بر فوج دست راست رستم خان زور آورده بودند. چنانچه سید فیروز خان بهزخم تفنگ

~~که بر بازویش خورده بود مجروح شد و نوکران او با نوکران مراد قلی سلطان گهکر به سبب

~~بیماری در قندهار مانده بود و دیگر گهکران سوای جبار قلی عنان ms515 از معر که تافتند.

رستم خان از مشاهده این حال در خشم رفته، تکبیر گویان اسب بر غنیم انداخت و به زور

~~بازوی شهامت ارکان ثبات قزلباشیه را متزلزل ساخت و قلیج خان و دیگر بهادران نصرت نشان

~~از هر جان تاخته قزلباش را هزیمت دادند و در اثنای این غلبه و استیلا و نصرت و فیروزی

~~گردی برخاست که هرچند دو سه گهری از روز باقی بود. هوا تیره و تاریک گشت و با این

~~(همه5) حال مجاهدان اقبال و دلاوران عدو مال تا شام، قریب یک کروه تعاقب منهزمان کرده،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0518.png)

~~در کشتن و خستن کوتاهی نکردند و ارابههای توپخانه را که قزلباشیه با توپها بجا گذاشته

~~فرار نموده بودند. با اسب و نیزه و یراق بسیار گرفته، قرین فتح و فیروزی به لشکر برگشتند و

~~قزلباش تا بنگاه هیچجا عنان نکشید و احمال و اثقال را بار کرده، نیم شب از کوشک نخود

~~کوچ کرده بدر رفت.

چنانچه فردای آن، سپاه نصرت دستگاه با آن که تا ده کروهی تکامشی کردند، اثری از

~~ایشان ظاهر نشد و رستم خان و قلیج خان حقیقت این فتح خداداد را که طراز فتوحات عظیمه

~~می تواند بود، به خدمت یادشاهزادهآ فیروزمند، نصرت نصیب عرضداشت نموده، با سرها و دیگر

~~غنائم که بیان کرده شد، فرستادند و مفصل به درگاه سدره اشتباه نیز معروضداشتند و متعاقب آن

~~بهقندهار عنان معاودت مطعوف داشتند.

بعد از پیوستن ایشان بهلشکر ظفراثر پادشاهزادهآ کون و مکان، شاه ویردی بیگ ایلچی را که

~~چند روز پیش از فتح به قندهار رسیده بود، رخصت نموده، یار حسین مهماندار را همراه ساختند،

~~تا (که) کوشک نخود برساند و خود بهموجب فرمان واجب الاذعان با سایر عساکر نصرت

~~مآثر. چون زمستان نزدیک رسیده (بود3) و علف نایاب گشته بود، با آن که خبر مردن محراب

~~خان، قلعهدار از جماعتی که از حصار برآمده بودند، رسیده بود، مصلحت در ms516 توقف ندیده.

~~هشتم شهر رمضان این سال [1059 ه/15 سیتامبر 1649 م] از قندهار روانهٔ‌ هندوستان شدند.

از وقایع حضور معلی آن که بعد از معروض گشتن کیفیت این فتح، حکم شد که نقارهآ

~~شادمانی به نوازش در آوردند و منصب پادشاهزادهآ مؤید بختیار محمد اورنگزیب بهادر را5 به دو

~~اسبه سه اسبه (ساختن دوهزار سوار دیگر پانزدههزاری دوازدههزار سوار و دیگر دههزار دو اسبه

~~سه اسبه4) مقرر گردانیدند و به جلدوی خدمت جمعی کثیر را درخور تردد کار به اضافه و دیگر

~~عنایات نوازش فرمودند.

از آن جمله رستم خان با وجود رعایتهای دیگر مرحمت نمودن اضافه و خلعت و القاب

~~بهادر ظفرجنگ ضمیمهٔ‌ خطابش گردیده و قلیج خان بهاضافهآ لایق و دیگر مراحم نوازش یافته

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0519.png)

~~به صوبهداری کابل منصوب شد و راجه رای سنگه1 بهاضافهآ یکهزاری به منصب عمدهآ پنج هزاری

~~بلندپایگی یافت و هریک از راو ستر سال و نظر بهادر خویشگی بهاضافهآ حصه ذات به منصب

~~معتبر چهارهزاری ارتقا نمودند. کوتاهی سخن بیست و هشت کس از امرا و دیگر از

~~منصیداران که یایهآ آنها کمتر از هزاری است، بهاضافهآ مناصب مورد نوازش گردیدند و بسیاری

~~از احدیان کماندار و برقاندازان و تفنگچیان پیاده به افزایش علوفه و مواجب کامیاب آرزو گشتند.

و چون بهعرض رسیده بود که بواسطهآ ناسازگاری پادشاهزادهآ مراد بخش و شاهنواز خان

~~صفوی که بهخدمت اتالیقی آن والاتبار معین گشته بود، معاملات دکن چنانچه باید فیصل

~~نمی یابد. فرمان طلب آن والادودمان صادرشده و شایسته خان را مورد انواع مراحم ساخته

~~به صوبهداری هرچهار صوبهآ دکن پایهآ اعتبار افزودند.

دوازدهم شهر رمضان مذکور [1059 ه/19 سپتامبر 1649 م] که باغ وفا به نزول والا

~~نضارت داشت. غازی بیگ دیوان کابل و یاد علی بیگ که همراه اهل حرم نذر محمد خان

~~به بلخ رفته بودند و بعد از بهجا آوردن خدمت مرجوعه عازم درگاه گشته، شرف اندوز ملازمت

~~گشتند و ms517 غازی (بیگ2) به خطاب امانت خان مباهی گردیده رخصت کابل یافت.

القصه موکب جهان نورد بیست و سوم این ماه [1059 ه/30 سپتامبر 1649 م] بر پیشاور و

~~بیست و نهم [59 10 ه/6 اکتبر1649 م] بر حسن ابدال سایهٔ‌ وصول انداخته. هیجدهم شوآل

~~[1059 ه/25 اکتبر 1649 م] بهساعت مسعود و زمان بختیار دخول رایات به لاهور در دولتخانهٔ‌

~~ارگ دارالسلطنت لاهور نزول فرمود.

و در اینروز خجسته علامی سعدالله خان که از کابل در هشت روز به دارالسلطنت رسیده

~~بود، به کورنش مستسعد گشته، پکهزار مهر ندر گذرانیده و چندی از امرا که در این ایلغار

~~با علامی رفاقت نموده بودند، از جمله ایشان سید محمود ولد خان دوران بهادر به خطاب سابق

~~نصرت خان و شفیع الله برلاس بهخطاب تربیت خان نامور شدند و هم در این تاریخ ملا

~~علاءالملک تونی میرسامان بهخطاب فاصل خان مباهی گشت و حاجب بیجاپور بار یافته

~~معروضداشت. عادل خان را با مرصع آلات که ایالت پناه مذکور پیشکش فرستاده بود، ازنظر

~~انور گذرانید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0520.png)

ششم ذیالقعدة [1059 ه/11 نوامبر 1649 م] پادشاهزادهٔ‌ بلنداقبال با خلف خود، سلطان

~~سلیمان شکوه که در کابل توقف نموده بودند، چنانچه بهجای خود گزارش یافته (آمد1)،

~~ملازمت کردند.

~~ملازمت نمودن ایلچی سبحان قلی سلطان

~~و در این روز، شاهنواز بیگ، ایلچی سبحان قلی سلطان ملازمت کرده، اسبی چند که سلطان مزبور

~~مصحوب او فرستاده بود، بهنظر همایون درآورد و خود نیز هزده اسب و نه شتر پیشکش نمود

~~و از پیشگاه نوازش به یافتن خلعت و کمر خنجر طلا و پنج هزار روپیه انعام کامیاب گردید.

پانزدهم این ماه اذی القعده 1059 ه/20 نوامبر 1649 م] پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب

~~بهادر با پسر کلان خود، محمد سلطان ملازمت (نموده). یکهزار مهر نذر گذرانیدند و به آن

~~مؤید منصور خلعت خاصه و اسب عراقی خاصه با زین میناکاری لطف شده.

رستم خان و راجه جی سنگه و ms518 راجه بیتهل داس و نجابت خان و دیگر اعیان دولت و

~~امرای نامدار که در خدمت پادشاهزادهآ عالی تبار آمده بودند، بهدریافت سعادت کورنش فایز گشتند

~~و رستم خان یازده توپ خورد که با ارابه از قزلباش گرفته بود و نشانیهای سرداران قزلباش

~~ازنظر مبارک گذرانید و چون ترددات نمایان به ظهور آورده بود، به عنایت خلعت خاصه و جیغهٔ‌

~~مرصع و جمدهر مرصع با پهولکتاره و شمشیر مرصع و بهاضافهآ یکهزاری بهوالا پایهآ منصب

~~ششهزاری و اسب خاصه با زین طلا و فیل خاصه با یراق نقره و مادهآ فیل مخصوص گشت.

و برای قلیج خان نیز خلعت خاصه و شمشیر مرصع و فیل فرستاده شد و حسین قلی اغر که

~~در این سیاق شرایط تردد و جانسیاری به کاربرده بود، به خطاب خانی و دیگر مراحم سرفراز

~~گردید و در همین ایام نجابت خان بهاضافهآ یکهزاری به منصب عمدهآ پنج هزاری ترقی نمود.

~~رسیدن ایلچی نذر محمد خان به درگاه

~~آتش قلماق، برادر کفش قلماق، ایلچی نذر محمد خان به استیلام عتبهآ جهانداری استسعاد یافته

~~نامهآ خانی را با عرضداشت عبدالرحمن سلطان گذرانید و سه تقوز اسب و ده شتر از خود

~~پیشکش کرد و بهعنایت خلعت و خنجر طلا و هفتهزار روپیه انعام رعایت یافت.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0521.png)

سابقا صوبهٔ‌ هلتان به یادشاهزادهآ محمد اورنگزیب بهادر متعلق بود و غره ذی حجهآ این سال

~~1059 ه/6 دسامبر 1649 م] صوبهآ تهته نیز به آن نامدار کامکار تعلق گرفت و سرکار بهکر و

~~سیوستان در جاگیر ایشان تنخواه شد و بهآن جوان بخت عالی قدر خلعت خاصه و تسبیح

~~زمرد و پارهآ جواهر مرصع آلات شفقت کرده رخصت رفتن ملتان دادند و به محمد سلطان

~~سربندی از یک لعل و دو مروارید و به سلطان محمد معظم، پسر دیگر آن زیب اورنگ سلطنت

~~تسبیح مروارید لطف فرمودند.

و در اینروز محمد صفی ولد اسلام خان (را) به بیجاپور نزد ms519 عادل خان مرخص ساخته،

~~مصحوب او تشریف خاص و سرپیچی مرصع بهلعل و مروارید و زمرد قیمتی برای ایالت پناه

~~مذکور ارسال داشتند و آتش قلماق بغایت جیغهآ مرصع و اسب با زین نقره و هشتهزار روپیه

~~انعام مورد شفقت گردید و به تحویلدار (سوغات خانی) دوهزار روپیه و به چهارکس از

~~همراهانش پنج هزار روپیه انعام شد و شاهنواز خان ایلچی سبحان قلی سلطان بهعنایت خلعت

~~و اسب با زین نقره و هفتهزار روپیه انعام کامیاب گشته رخصت انصراف یافت و برای

~~سبحان قلی خنجر مرصع حواله او نمودند. در این ایام صوبهآ کشمیر به جاگیر امیرالامرا

~~مقرر شد.

~~توجه اعلام نصرت از لاهور به شاهجهان آباد

~~دوازدهم ذی الحجهآ مذکور [1059 ه/17 دسامبر 1649 م] که ساعت مختار بود، رایات اقبال

~~به صوب با صواب دارالخلافهٔ‌ شاهجهانآباد نهضت فرمود و هفدهم [ذی الحجه /22 دسامبر

~~41649) از آب بیاه و بیست و یکم [ذی الحجهآ 26 دسامبر] از آب ستلج عبور شد و بیست و

~~سوم [ذی الحجه287 دسامبر] بهسهرند و بیست و ششم [ذی الحجه /31 دسامبر] به (انباله4)

~~رسیده. از آنجا بسیاری از امرا و منصبدار و فاضل خان با زواید کارخانجات بهراه راست

~~رخصت فرموده، خود به دولت بهراه دریا شکارکنان متوجه گشتند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0522.png)

~~نزول از دارالخلافه و رسیدن پادشاهزادهآ مراد بخش به درگاه از دکن

~~یازدهم محرم این سال موافق هزار و شصت [1060 ه14/2 ژانویهآ 1650 م] که ساعت نزول در

~~دار الخلافه بود، از راه دروازهآ جانب دریا داخل دولتخانهآ مبارکه شدند و در اینروز فرخندهآ

~~پادشاهزادهآ مراد بخش که از دکن عازم درگاه گشته بودند، ادراک ملازمت نموده، یکهزار مهر

~~تاذر گذرانیدند.

بیستم محرم مذکور [1060 ه/23 ژانویهآ 1650 م]) جشن وزن شمسی اختتام سال ینجاه و

~~هشتم عمر ابد طراز منعقد گشت و ذات اقدس را بهطلا و دیگر اجناس مقرری وزن نمودند.

~~در این روز خجسته پیشکش آن جوان ms520 بخت از جواهر و مرصع آلات و یازده فیل نر و چهار

~~مادهآ فیل و یک شمامهآ عنبر بهوزن چهارصد توله ازنظر گذشت و از جملهآ آن متاع یک لک و

~~پنجاههزار روپیه به قبول موصول گشت.

~~(رخصت پادشاهزادهآ مراد بخش به ایالت کابل3)

~~و بیست و پنجم آمحرم 1060 ه2887 ژانویهآ 1650 م] بهجناب پادشاهزادگی معظم الیه،

~~خلعت خاصه و جمدهر مرصع با پهولکتاره و دو اسب خاصه با زین میناکاری و طلای

~~ساده لطف نموده بهایالت (کابل3) فرستادند و منصب آن عالی دودمان بهاضافهآ یکهزار

~~سوار، دوازدههزاری، دههزار سوار از آن جمله دوهزار سوار دو اسبه سه اسبه مقرر

~~گردید.

و چون یک ماه بهنو روز ماند و بعد از اتمام بنای قلعهآ دارالخلافه و انجام منازل دلکشای

~~و دولت سرای همایون و نزول مبارک در این معالی آسمان شکوه. این نوروز اول بود که مژدهآ

~~شادمانی میرسانید. متصدیان مهمات سلطنت به تهیهٔ‌ جشنی عالی و بزمی پادشاهانه مأمور

~~گشتند و بهطلب بعضی از اعیان دولت و امرا که در جاگیرها و اوطان بودند، فرامین مطاعه

~~صدور یافت و از اطراف و اکناف ممالک محروسه، امرا و ارباب مناصب حسب الطلب روی

~~امید به درگاه عالم پناه گذاشته پی هم رسیدن گرفتند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0523.png)

~~نوروز عالم افروز و امتداد یافتن جشن تا روز شرف و عنایت یکهزار خلعت بار دیگر

~~مجملأ روز یکشنبه هفدهم ربیع الاول این سال موافق هزار و شصت هجری [1060ه/20

~~مارس 1650 م] آفتاب عالمتاب از حوت به حمل انتقال نمود و چون روزگار به آخر آن رسیده1.

~~فردای آن جشن نوروزی بهترتیب و توزک تمام آراسته گشت و بحر بخشش و افضال

~~خسروانی به تلاطم درآمده.

در این مجلس خجسته، اول از موج خیز رآفت و احسان به پادشاهزادهآ بلنداقبال تشریف

~~خاص با نادری و جمدهر مرصع بهالماس و یاقوت گرانقیمت با پهولکتاره و کمر مرصع

~~بیش بها و چهار لک روپیه انعام ms521 شفقت شد و بهسلطان سلیمان شکوه خلعت خاصه و خنجر

~~مرصع با پهولکتاره لطف نمود.

و بعد از آن خسرو سلطان و بهرام سلطان، پسران نذر محمد خان و امیر الامرا علی مردان

~~خان و علامی سعدالله خان به خلاع خاصه قامت عزت برآراستند. چون مقرر شده که از اعاظم

~~امرا که بهرتبهٔ‌ والای هفتهزاری ذات و سوار از آن جمله پنج هزار، دو اسبه سه اسبه که

~~منتهای مناصب امرای ذیشان است، فایزکردند. یک کرور دام نیز یابد، تا تمام تنخواه دوازده

~~کرور دام شود که از قرار دوازده ماهه سی لک روپیه میشود و علامی [سعدالله خان] با وجود

~~آن که به منصب عمدهآ مذکور عز امتیاز داشت، بهانعام یک کرور دام اختصاص نگرفته بود، به آن

~~عطیه نیز کامیاب گشت.

و چندی دیگر از امرای کبار مثل راجه جسونت سنگه و رستم خان فیروزجنگ و میرزا

~~راجه جی سنگه و راجه بیتهل داس و جعفر خان و خلیل الله خان، میربخشی تشریفات خاصه

~~یافتند و همچنین در ایام نوروزی تا [روز] شرف [19 فروردین 1029 ه ش /7 آوریل 1650 م]

~~هر روز جمعی از امرا و منصبدار و سایر ملازمان روشناس مخلع می گشتند؛ چنانچه در عرض

~~این هیجده روز، یکهزار خلعت بخشش شد.

و سوای عنایات خلاع3 در ایام جشن مذکور، نسبت به بعضی مردم دیگر مراحم نیز از

~~بخشش مرصع آلات و اسب و فیل و علم و نقاره و امثال ذلک به وقوع پیوست و چندی از امرا

~~و جمعی از منصبداران بهاضافهٔ‌ مناصب و بسیاری از احدیان و برقاندازان و روزیانه داران

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0524.png)

~~به اضافهآ مواجب و یومیه سرفرازی یافتند و نگارنده1آ این نگارین نامهآ مفاخر و معالی به خطاب

~~عنایت خانی نامور گشت و بههرکدام از آتش قلماق، ایلچی نذر محمد خان و حاجب بیجایور

~~پنج هزار روپیه و به یادگار بیگ و غیره، ملازمان نذر محمد خان و عبدالرحمن ms522 سلطان دوهزار

~~روپیه انعام شد.

از پیشکشهای این نوروز، پیشکش نوآب غلیه عالیه از جواهر مرصع آلات و اقمشه درون

~~محل بهنظر انور درآمد و از آن میان متاع یک لک روپیه مقبول افتاد و اعلی حضرت پرگنهآ

~~پانیپت را که یک کرور دام جمع دارد، در انعام آن خورشید احتجاب لطف نمودند.

و دیگر مخدرات تتق عصمت را درخور مرتبه بهانعامات و ارادات نوازش فرمودند. از آن

~~جمله بههر که از پرستاران خاص اکبرآبادی محل که به افزونی توجهآ امتیاز دارند، یک لک روپیه

~~انعام عنایت نمودند و چون از زمان عرش آشیانی مقرر گشته که نام اهل محل در بیرون مذکور

~~نشود و به مکان تولد یا توطن یا شهری که در آن منظور نظر التفات گشته باشند، منسوب ساخته

~~موسوم می گردانند. بنابراین این دو پرستار خاص با اسامی مذکوره موسوم گشتهاند.

سوم ربیع الثانی این سال [1060 ه/5 آوریل 1650 م] جشن وزن قمری انجام سال شصتم

~~از سنین زندگانی جاودانی حضرت خاقانی، زینتافزای کار خانهآ ابداع گردید و پیکر نورپرور

~~را به آیین هربار به طلا و دیگر اشیا سنجیدند. در این یوم فرخنده باز به آتش قلماق پنج هزار

~~روپیه انعام شفقت شد و در این تاریخ از پیشگاه مراحم حکم صادر گردید که تا یک سال روز

~~پنجشنبه را در انعام طاهر خان میداده باشند.

ششم این ماه [ربیع الثانی] موافق نوزدهم فروردین [1029 هش 87 آوریل 1650 م] که در

~~شرف و انجام این جشن فرخنده بود، آتش قلماق، ایلچی نذر محمد خان را بهعطای ملوکانه

~~نواخته رخصت انصراف ارزانی داشتند و همینروز امیرالامرا مورد اصناف الطاف گشته

~~رخصت کشمیر یافت و همچنین امرایی که از صوبجات و مواطن بهفرمان طلب آمده بودند،

~~به جا و مقام خود مرخص گشتند. آنچه در این سال از روز اول تحویل تا [روز] شرف در

~~بیرون از پیشکش پادشاهزادهآ بلنداقبال و امرای نامدار آنچه به ms523 قبول موصول گردید، پانزده لک

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0525.png)

~~روپیه به قیمت رسید.

چون [میوات1] مفسد کامان پهاری و کوه مجاهد، مابین مستقرالخلافهٔ‌ اکبرآباد و

~~دار الخلافهآ شاهجهان آباد راهزنی میکردند و پرگنات نواحی از دستاندازیها رو به ویرانی

~~نهاده، جاگیرداران آن محال خسارت تمام می کشیدند. بنابر آن اعلی حضرت ظل الهی کیرت3

~~سنگه پسر دوم میرزا راجه جی سنگه را به منصب درخور نواخته پرگنهآ کامان پهاری و کوه

~~مجاهد را بهطریق وطن در جاگیر او مرحمت فرمودند و بهراجه فرمان صادر شد که آن

~~متمردان واجب الرفع را برانداخته، در قلع و قمع آنها دقیقهای فروگذاشت ننماید و به جای آن

~~مفسدان از وطن خود مردم آورده آباد سازد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0526.png)

وقایع سال بیست و چهارم جلوس اعلی1 موافق هزار و شصت

~~چون نذر محمد خان در نامهای که آتش قلماق آورده بود، اظهار پریشانی احوال خود نموده

~~بود، پادشاه لک بخش افلاس برانداز. در اواسط ماه [جمادی الثانی] اول این سال [1060 ه/

~~15 زژوئن 1650 م] خواجه قاسم بن خواجه خاوند محمود را به مراحم نواخته به ایلچی گری

~~بلخ معین فرمودند.

و مصحوب او یک لک روپیه نقد و جنس دو لک روپیه از قسم جواهر و مرصع الات

~~و غیره (بقیه نقیه3) آنچه بعد از فتح بلخ به سرکار خاصهآ شریفه عاید شده بود. اکنر (آن5) مردم

~~همان دیار بخشش یافته، با نامهآ دوستانه برای خان و دههزار روپیه جهت عبدالرحمن سلطان

~~ارسال داشتند.

~~رسیدن ایلچی بلخ5 به درگاه

~~دوم رجب این سال [1060 ه/1 ژوئیه 1650 م] ختک سنگه بی2، ایلچی نذر محمد خان

~~ملازمت نموده، نامهآ خان را که محتوی بر اظهار مطلب سابق بود، گذرانید و بهعنایت خلعت و

~~انعام چهارهزار روپیه کامیاب گردید.

~~قلع و قمع مفسدان میوات

~~در اواخر این ماه [رجب 1060 ه/اواخر ژوئیه 1650 م] چون از وقایع میوات به مسامع جاه و

~~جلال رسید که میرزا راجه ms524 به وطن رفته، قریب چهارهزار سوار و شش هزار پیادهٔ‌ تفنگچی و

~~تبردار یکجا کرده به کامان پهاری و کوه مجاهد که به جاگیر پسرش مفوض شده بود، آمد و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0527.png)

~~به بریدن جنگل اشتغال نموده. سر بسیاری از میوات1 را بهتیغ خون آشام کفایت کرد و جمعی

~~را اسیر گردانید و مواشی بی شمار بهدست آورد و بقیة السیف را مستاصل ساخت. اعلی حضرت

~~در جلدوی این خدمت راجه و کیرت سنگه، پسرش را بهاضافهٔ‌ منصب نوازش فرمودند،

~~فوجداری میوات به کیرت سنگه مذکور تفویض یافت. در این ولا به ختک سنگه بی اوزبک،

~~ایلچی نذر محمد خان خلعت و چهارهزار روپیه دیگر عنایت کرده رخصت انصراف بلخ

~~دادند.

~~ارسال مبلغ گرانمند به محتاجان حرمین شریفین

~~غرةآ ماه رمضان این سال [1060 ه/28 اوت 1650 م] فراست خان خواجه سرا که از خدمت

~~معتبر نظارت محل همایون و منص جاگیر استعفا نموده بود، چون التماس رخصت حرمین

~~شریفین زادهماالله شرفأ نمود. بندگان اشرف پانصد مهر انعام عنایت کرده مرخص ساختند و

~~به متصدیان مهمتات احمدآباد گجرات فرمان صدور یافت که تا رسیدن متاع یک لک و

~~پنجاههزار روپیه باب بر عرب خریده نموده مهیا دارند و مقرر فرمودند که از این جمله متاع

~~پنجاههزار روپیه بهشریف مکه برساند و اسباب ینجاههزار روییه بهسادات و فضلا و صلحا و

~~گوشهنشینان مکهآ معظمه قسمت نماید و امتعه پنجاههزار روییه باقی را بهفقرا و مساکین مدینهٔ‌

~~منوره بدهد.

چون در این سال سنین عمر ابد پیوند خاقان کثیرالاحسان به مبارکی و کامرانی از سنین

~~تجاوز فرمود، مرخصات افطار متحقق گشت. دانشمندان و مفتیان موافق شرع شریف از روی

~~روایات کتب فقه فتوی دادند که اگر اعلی حضرت که ذات با برکاتش باعث نظام جهانست

~~افطار نمایند و فدیه دهند جایز است. یادشاه (دین) دوست، شریعت پرست شصتهزار روپیه

~~ضعف، سیهزار روپیه مقرر بهمستحقان و محتاجان بذل فرمودند و بهامر نافذ در ms525 هر شبی از

~~شبهای این ماه متبرک از سرکار فیض آثار گوناگون اطعمه و اقسام حلوای در چهل ستون

~~بیش جهروکهآ خاص و عام می چیدند و اهل کشیک و نیازمندان بسیار به آن افطار می کردند و

~~مقرر شد که بعد [از] این در هر ماه صیام این چنین به عمل آید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0528.png)

در اواسط شوال این سال [1060 ه/11 اکتبر 1650 م1) یومیهٔ‌ سلطان [سلیمان] شکوه

~~پانصد روپیه و سلطان سپهر شکوه چهارصد روپیه مقرر شد. چون پرگنهآ ساتلمیر با قلعهآ آن

~~بعد از مردن راول منوهر، زمیندار جیسلمیر در جاگیر راجه جسونت سنگه مرحمت شده بود.

در این ولا از عرضداشت راجه معروض گشت که قلعهٔ‌ مزبور به محاصرهٔ‌ نه روز مفتوح

~~گردید و پرتاب بهاتی که در قلعه با جمعی محصور گشته بود، بهقتل آمد و دیگر از سوانح این

~~ایام آن که چون بعد از مردن راول مذکور رامچند، برادرزاده او که لیاقت جانشینی نداشت

~~بی تحصیل اجازت به جای او نشست. روپ سنگه راتهور سبل سنگه خویش منوهر را که ملازم

~~او بود و مردم راول مذکور خواهش آمدن او نموده بودند، بهدرگاه فرستاده و عرضداشتی

~~مصحوب او متضمن التماس مرحمت قلعه و ولایت جیسلمیر و خطاب (راول2) [راو] برای او

~~ارسال داشت. حضرت شاهنشاهی مومی الیه را بهانجاح ملتمسات مذکوره سرافراز ساخته

~~رخصت دادند. سوم ذیقعدهآ این سال [1060 ه/28 اکتبر 1650 م] از عرضداشت سبل سنگه

~~به عرض رسید که اکثر مردم آن جا بهاو گردیدند و به میامن اقبال پادشاهی قلعهٔ‌ جیسلمیر

~~به تصرف درآورد و رامچند بی جنگ رو به فرار نهاد.

~~پیرایه انجام گرفتن باغ اعزآباد

~~در این ولا باغ اکبرآبادی محل که برحسب امر مطاع از دولتخانهآ معلی به فاصلهآ دو نیم کروه

~~جریبی در زمین موضعی که بهبادلی زبانزد است و حضرتاعلی آن را به پرستار مذکور

~~به طریق انعام عنایت فرمودند و حالا به عزآباد ms526 موسوم است احداث یافته، با سرایی که سابق از

~~خشت خام ساخته شده بود و آخر پرستار خاص از خشت و آهک انجام یافت. در چهار سال

~~به صرف ده لک روپیه اتمام شد.

~~تافتن پرتو زینت بر وجنات حال علامه انور اخوند شفیعا

~~نهم ذی الحجهآ این سال [1060 ه/3 دسامبر 1650 م] اخوند شفیعای یزدی که بعد از تحصیل

~~علوم متداولهٔ‌ عقلیه و نقلیه و اکتساب از وجةآ جلال مبلغی از تجار به طریق مضاربه گرفته

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0529.png)

~~به هندوستان آمده بود. چندگاه در اردوی معلی به سربرده بهارادهآ بازگشت وطن بهسورت رفته و

~~بعد از معروض گشتن مراتب دانش و کمالات او از پیشگاه دانش پروری حکم احضارش

~~صادرگشته به درگاه رسید و بهعنایت خلعت و سههزار روپیه انعام رعایت یافت.

روز عیدالضحی [10 ذی الحجهآ 1060 ه/، دسامبر 1650 م] پادشاهزادهآ بلنداقبال خلعت

~~خاصه با نادری خاصه و یک قطعهٔ‌ لعل و دو لک روپیه انعام برای انجام عمارتی که در

~~دارالخلافهآ شاهجهانآباد بنا گذاشته بودند، لطف شد. سابق دو لک روپیه به واسطهآ عمارت

~~مزبور به آن جلیل القدر شفقت شده بود. چون به عرض رسید که چهار لک روپیه بر آن خرج

~~شده، دو لک روپیه دیگر در این ولا دادند.

آخر این ماه [ذی الحجهآ 1060 ه/اواخر دسامبر 1650 م] فرمان عاطفت با خلعت خاصه و

~~سرپیچ مرصع (و طره مرصع) که قیمت مجموع هشتادهزار روپیه بود و فیل خاصه با ساز نقره

~~و مادهآ فیل و فیل خورد دریای برای عادل خان مصحوب فتح الله ولد نصرالله ارسال یافت و

~~حاجب بیجاپور را بهعنایت خلعت و فیل و انعام هفتهزار روپیه نواخته همراه فتح الله

~~رخصت انصراف دادند.

و در این تاریخ چون از عرضداشت متصدی بندر سورت به مسامع خبر مجامع رسید که

~~سلطان محمد خان، قیصر روم، سید محیالدین نامی (را) به ایلچی گری فرستاده و مشارالیه

~~به بندر سورت ms527 آمده. حضرت خلافت فرمان و خلعت برای ایلچی مذکور (مصحوب) خواجه

~~روشن گزردار فرستادند و به متصدی بندر فرمان صدور یافت که دههزار روپیه از خزانهٔ‌ عامره

~~آن جا بهاو برساند و نیز حکم لازم الاتباع به نفاذ پیوست که ملتفت خان در برهان پور5 دوهزار

~~روپیه و میرزا خان در ماندو یکهزار روپیه [و] شاهنواز خان در آجین دههزار روپیه بهاو بدهند.

نوزدهم محرم این سال موافق هزار و شصت و یک [1061 ه/12 ژانویهٔ‌ 1651 م]

~~پادشاهزادهآ ظفر یاور اقبال مطیع محمد اورنگ بهادر که به فرمان طلب از ملتان آمده بودند و

~~بهاشاره همایون علامی به استقبال شتافته. آن عالی مقدار، والاقدر را به حضور اشرف آورده بود،

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0530.png)

~~با محمد سلطان و سلطان محمد معظم پسران خود ملازمت (نموده1) یکهزار مهر نذر

~~گذرانیدند.

و بیست و ششم محرم2 مذکور [1061 ه/19 ژانویهآ 16151 م] جشن وزن شمسی انتهای

~~سال ینجاه و نهم از عمر ابد طراز به روی کار آمد و ذات اقدس را بهرسم هربار به طلا و دیگر

~~اجناس مقرری وزن نمودند. در این بزم مقدس جناب پادشاهزادگی که مشتمل بر پارهآ جواهر و

~~دوازده اسب و چهل و پنج استر و پانصد شتر بود، ازنظر گذشت و به آن والاگوهر یک لک

~~روپیه انعام لطف فرمودند و در همین روز بهملا شفیعا سههزار روپیه دیگر انعام شد و سید

~~احمد سعید که قندیل مرصع بهمدینه مشرفه برده بود، به ملازمت رسید.

سلخ صفر این سال [1061 ه/21 فوریهآ 1651 م] حاجب گلکنده به درگاه رسیده. پارهای از

~~جواهر و مرصع آلات که قطبالملک پیشکش فرستاده بود، ازنظر فیض گستر گذرانید.

چون در برسات گذشته از عدم بارش هوای دارالخلافه بغایت گرم گذشت. عزیمت کشمیر

~~جنت نظیر و گذرانیدن تابستان آینده در منزهات آن نزهت کده به خاطر مبارک خطور نمود.

~~نهضت والا از دار الخلافه به دار السلطنت به عزیمت سیر و ms528 گلگشت سرابستان دلکش کشمیر

~~جنت ارم نظیر

~~غرهآ ربیع الاول این سال [1061 ه/22 فوریهآ 1651 م] در زمان مختار رایات ظفرآیات به آن

~~صوب ارتقاع یافت و در همینروز بهپادشاهزادهآ عالی وساده محمد اورنگزیب بهادر خلعت

~~خاصه و دو اسب با زین میناکاری و طلای ساده لطف نموده بهملتان مرخص ساختند و چون

~~خلیل الله خان، میربخشی بهصوبهداری دارالخلافه مفوض گردید. لهراسب خان به اضافهٔ‌

~~یکهزاری به منصب معتبر چهارهزاری بلندپایگی بخشیده میربخشی گردانیدند.

بالجمله شانزدهم این ماه [ربیع الاول 1061 ه/9 مارس 1651 م] در باغ سهرند نزول اجلال

~~شد و در این ایام (شاه محمد5) سردار الوس قطغان که نذر محمد خان او را اتالیق سبحان قلی

~~گردانیده بود، از بدخشان روی امید بهاین درگاه نهاده بهاو و پسر شرف اندوز ملازمت گشت

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0531.png)

~~و هژده اسب پیشکش او و ده اسب پیشکش پسرانش ازنظر همایون گذشت و اعلی حضرت

~~مشارالیه را بغایت خلعت و خنجر طلا و اسب با زین نقره و پنج هزار روپیه انعام و منصب

~~یکهزاری نواختند و به پسرانش چهارهزار روپیه انعام فرمودند.

شب سهشنبه بیست و هشتم ربیع الاول مذکور موافق هزار و شصت و یک هجری

~~[1061 ه/21 مارس 1651 م] که موضع جنهال دایره گاه دولت بود، آفتاب جهانتاب از حوت

~~به حمل تحویل نمود و فردای آن برای جشن نوروزی مقام شد.

چهارم ربیع الاخر [1061 ه/27 مارس 1651 م] در اسعد ساعات و ایمن اوقات موکب

~~جهان نور و بهمبارکی داخل دارالسلطنت لاهور گردید. روز دیگر [28 مارس] جشن وزن

~~قمری انقضای سال شصت و یکم از سنین زندگانی جاودانی اعلی حضرت خاقانی نشاط افروز

~~گشت و ذات مبارک را به طلا و دیگر اجناس مقرری وزن نمودند. در این بزم عالم آرا به حاجب

~~قطب الملک هشتهزار روپیه انعام عنایت نمودند و در این تاریخ ملا شفیعا که مدار استعداد و

~~قابلیت او مکرر بر ms529 ضمیر اشرف پرتو افگن شده بود، منظور نظر تربیت گشته به منصب

~~یکهزار و پانصدی نوازش یافت.

و نوزدهم این ماه [ربیع الثانی 1061 ه/11 آوریل 1651 م] حکم شد که پیشکش روز

~~یکشنبه را تا یکسال به مشارالیه در وجه انعام میداده باشند. غرهآ جمادی الاولی این سال

~~[1061 ه/22 آوریل 1651 م] لهراسب خان میربخشی مورد مراحم گشته بهرفتن کابل

~~مأمور گردید که تا رسیدن سعید خان بهادر ظفرجنگ از پتنه بهدارالملک مذکور بهضبط آن

~~صوبه قیام نماید و همراه خان مشارالیه چندی از امرا و منصبداران و نیز مرخص گشته دهم

~~این ماه [جمادی الاولی 1061ه/1 مهٔ‌ 1651 م] چهل هزار روپیه بینوایان بلخ و بدخشان که نالان

~~زده المانان بودند، خیرات فرموده حواله چهار متدین نمودند که به جماعت مزبور تقسیم نمایند.

~~درآمدن ولایت و قلعهآ هوگلی به تصرف اولیای دولت

~~در این ولا از عرضداشت پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر به عرض رسید که ولایت هوگلی

~~و قلعهآ آن به تصرف اولیای دولت قاهره درآمد. هوگلی از توابع اودیسه (است)، زمیندار آن جا

~~با حاکم اودیسه بهخدمت پادشاهی قیام مینمود و درخور حال عمل (خود) پیشکش میداد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0532.png)

~~چون صوبهٔ‌ مذکور به آن عالی مقدار شفقت شده بود و پیشکش زیاده بر آنچه زمیندار مزبور

~~به حکام آن صوبه میداد طلب نمودند. او در ادای آن تعلل ورزید. به جان بیگ که از جانب آن

~~والاقدر به حکومت اودیسه می پرداخت و زمیندار مذکور نزد او بود، امر نمودند که او را قید

~~نماید. فوجی به تسخیر هوگلی تعیین کردند و آن جماعت رفته ولایت و قلعهٔ‌ هوگلی (و

~~ولایت آن1) را به تصرف در آوردند.

~~معاودت نمودن عبدالرحمن سلطان از بلخ بهاین آستان خلافت

~~و از سوانح این ایام آمدن عبدالرحمن سلطان است، از بلخ به درگاه سلاطین پناه. تبیین این

~~مقال آن که چون مشارالیه از کابل بهبلخ رسید، نذر محمد خان ms530 بعد از چندگاه ولایت غوری را

~~که حبیب دورمان به حکومت آن می پرداخت، بهاو داده، با یادگار بیگ چولاق و جمعی دیگر

~~به آن صوب مرخص ساخت. در این اثنا سبحان قلی سلطان که در سان چاریک2 توقف داشت و

~~در کمین فرصت بود، بر روانه شدن برادر و قلت جمعیت پدر آگهی یافته بهاغوای برادران

~~کفش قلماق با یکهزار سوار بر سر بلخ آمده، بر دروازههای حصار شهر گذاشته کار بر نذر

~~محمد خان تنگ ساخت و خان ناگزیر این واقعه را متواتر به عبدالرحمن سلطان نوشته تأکید

~~نمود که از راه بر گشته بسرعت خود را برساند.

و او بعد از رسیدن نوشتهٔ‌ پدر و اطلاع برای او امتناع حبیب دورمان از سپردن غوری از

~~ایبک قصد برگشتن نمود. ابراهیم پروانچی، حاکم ایبک مانع شد و با جمعی سرراه گرفته

~~بهجنگ در پیوست و در اتنای محاربه کشته شد و عبدالرحمن سلطان به خلم آمد.

و چون از آنجا روانه پیش گردید، طعمه و دیگر قلماقان که با سبحان قلی سلطان راه

~~موافقت می پیمودند، قریب هفتصد سوار به نواحی خلم رسیده. او را ترغیب رفتن نزد برادر

~~نمودند و او چون قبول نکرد هنگامه نبرد گرم گردانیدند. همراهان عبدالرحمن سلطان که قلیلی

~~بودند، تاب مقاومت نیاورده، رو به گریز نهادند و قلماقان عبدالرحمن سلطان را بهدست آورده،

~~نزد سبحان قلی سلطان بردند و او برادر را محبوس ساخت. عبدالرحمن سلطان بههلاک خود

~~را معانیه دیده، نگاهبانان خود اظهار نمود که اگر مرا از این مهلکه برآورده به ممالک محروسه

~~یادشاهی برسانید، رعایت بسیار خواهید یافت. جماعت مزبوره او را به لطایفالحیل برآورده

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0533.png)

~~به رفاقت او عازم درگاه گردیدند.

و شانزدهم این ماه [جمادی الاولی 1061 ه/7 مهآ 1651 م] عبدالرحمن به ملازمت فایزگشته

~~به عنایت خلعت و جیغهٔ‌ مرصع و جمدهر مرصع با پهولکتاره و اسب با زین مطلا و فیل ماده و

~~فیل ms531 و بیستهزار روپیه انعام و منصب چهارهزاری کامیاب گشت و همراهانش درخور حال

~~بهادارات سرفراز گردیدند.

و همینروزها فتح الله، نواسهآ معتمد خان که فرمان و تبرکات برای عادل (خان) برده بود،

~~خدمت مرجوعه را به تقدیم رسانیده به درگاه آمد و عرضداشتی که عادل خان مصحوب او

~~ارسال داشته بود، ازنظر گذرانید و فیلی که با پارهآ مرصع آلات بهاو داده بود، به نظر انور درآورد

~~و فیل و آنچه از مرصع آلات پسند طبع همایون افتاد، پیشکش نمود و در این ولا که سعید خان

~~از یتنه به درگاه رسیده بود، گرانبار عواطف خسروانی گشته به کابل رخصت یافت و در همین

~~اوقات به پادشاهزادهآ بلنداقبال پالکی طلا که قیمت آن هفتادهزار روپیه بود شفقت شد.

بیست و نهم جمادی الاولی مذکور [1061 ه/20 مهآ 1651 م] که ساعت مختار بود، توجهآ

~~اشرف از لاهور بهنزهت کدهآ کشمیر نوبت رابع نهضت موکب همایون از دارالسلطنت به صوب

~~کشمیر جنتنظیر اتفاق افتاد.

در این سال در موسم برسات باران کم بارید و از شدت گرمی هوا مزروعات رو

~~بهخشکی آورد و علف کمیاب گردیده و چندی قبل از توجهآ اعلام فیروزی از دارالخلافه

~~به دارالسلطنت ابر رحمت شروع در بارش نموده، تا چهار ماه در اطراف میبارید و دریاها

~~طغیان نمود. چنانچه دریای بهت زیادتی نموده. هفت روز بهقصبهآ بهیره محیط بود و مردم

~~قصبه مشرف بر هلاک شده بودند. آخر روی به کمی گذاشت و کافهآ انام از قید اضطراب

~~رهایی یافتند و زراعات سبز گردید و علف وافر گردید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0534.png)

~~وقایع سال بیست و پنجم از جلوس عالم افروز موافق هزار و شصت و یک

~~و آمدن پادشاهزادهٔ‌ مراد بخش از کابل و مرخص گشتن به ایالت صوبهآ مالوه

~~پنجم ماه [جمادی الثانی] اول این سال [1061 ه/26 مهآ 1651 م] که موکب اقبال از دریای

~~چناب عبره فرموده. پادشاهزادهٔ‌ مراد بخش از کابل رسیده، احراز ms532 ملازمت نمودند و در منزل

~~بهنبر بهآن کامکار خلعت خاصه و دو اسب خاصه با زین میناکار و طلای ساده لطف فرموده

~~به ایالت صوبهآ مالوه فرستادند.

در اینروز [5 جمادی الثانی 1061 ه/26 مهآ 1651 م] محمد صفی پسر اسلام خان که

~~به بیجاپور برای تحصیل پیشکش رفته بود، شرف کورنش دریافت. چون عادل خان از اخلاص

~~منشی بهره وافی داشت، پیشکش مشتمل بر جواهر مرصع آلات وطلا آلات و نقره آلات و نقد

~~و چهل فیل، از آن جمله پنج با یراق نقره که قیمت مجموع آن چهل لک روپیه شد.

برای سرکار خاصه شریفه و از جواهر و نقد و پنج فیل که جمله پنج لک میشد، پیشکش

~~برای نواب غلیه العالیه مصحوب و ارسال نمود و جهت شاهزادهآ بلنداقبال از جواهر و نقد و

~~پانزده فیل که تمامی آن پانزده لک روپیه قیمت داشت به صیغهٔ‌ پیشکش مصحوب سید باقر

~~ملازم آن جلیل القدر فرستاد.

و از جواهر و نقد یک لک و پنجاههزار روپیه و شش فیل بهمحمد صفی و دو لک روپیه

~~از نقد و جنس و شش فیل بهسید باقر و غیره ملازمان پادشاهزادهآ بلنداقبال تکلف نمود و چون

~~فیلان به آهستگی می آمدند، محمد صفی طلا آلات و نقره آلات و نقد را نیز همراه فیلان مذکور

~~با جمعیت خود عقب گذاشته، جواهر و مرصع آلاتی که با خود آورده بود، ازنظر گذرانید.

مجملا بعد از وصول رایات بهتهنه چون کتل پیر پنجال برف بسیار داشت بهراه پنوچ که

~~برفش گداخته بود، نهضت قرار یافت.

~~نزول کشمیر

~~بیست و سوم جمادی الثانیهآ مذکور [1061 ه/13 ژوئن 1651 م] که ساعت دخول کشمیر بود،

~~در دولتخانهآ قلعه به مبارکی نزول اجلال شد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0535.png)

چهارم رجب [1061 ه/23 ژوئن 1151 م] حضرت اعلی به مسجدی که از زر سرکار نوآب

~~علیه برای عرفان پناه ملا شاه بدخشی به چهلهزار روپیه در کمال دلکشای ms533 انجام یافته بود و

~~عمارات اطراف آن برای بودن فقرا بیستهزار روپیه مرتب گشته تشریف فرمودند. ملا شاه

~~فیض صحبت والا دریافت و متصدیان نواب علیه الماسی گران بها از قبل ملکه دوران پیشکش

~~گذرانیدند.

دوازدهم این ماه [رجب 1061 ه/1 زوئیه 1651 م] آدم خان تبتی و محمد مراد، برادرزادهآ

~~او و پسران سلیم بیگ کاشغری که از جمله کمکیان صوبهٔ‌ کشمیر و ضامن مشارالیهما بودند.

~~با جمعی از زمینداران مأمور گشتند که بهتبت رفته، میرزا جان باغی را مستاصل سازند و

~~قلعهآ کردور را با ولایت تبت که از تصرف اولیای دولت برآمده بود، مسخر گردانند.

~~دوباره مسخر گشتن ولایت تبت و ادارهآ دشت ادبار گردیدن میرزا خان مفسد آن دیار

~~بیست و هفتم شعبان [1061 ه/15 اوت 1651 م] از عرضداشت آدم خان به مسامع خیر مجامع

~~رسید که میرزا مفسد بهمجرد رسیدن دولت خواهان از قلعهٔ‌ کردور برآمده، آوارهٔ‌ دشت ادبار

~~گردید و قلعهٔ‌ مزبور با ولایت تبت مجددا به تصرف اولیای دولت قاهره درآمد و پادشاه

~~بندهنواز خان مذکور را بهاضافهٔ‌ منصب نواخته ولایت تبت را در جاگیر محمد مراد مزبور

~~به طریق وطن مرحمت فرمودند.

چون در اواخر بهار بسنت بسیاری باران و طغیان آب باغات و جزایر اطراف و وسط دل

~~و دیگر باغات حوالی شهر بی رونق و صفا گردید و آب دل آن قدر بلند گردید که بهباغ پایین

~~جهروکهآ درشن درآمد و زمین باغ مذکور نیز به جوشش آب چشمهسار گشت و اکثر درختانش

~~خشک گردید و مقارن این طوفان طغیان (بادتند ورزید) و درخت بسیار که پیشتر آن سفیدار

~~و چنار بود، در جمیع باغات از بیخ برکند و متنزهات کشمیر را از ارتفاع انداخت. خاطر فیاض

~~از توقف در آن خطه ملول گشت و با آن که صورت هوا باقی بود.

~~مراجعت به لاهور

~~غرهآ شهر رمضان [1061 ه/18 اوت 1651 م] از کشمیر برآمده به راه شاه ms534 آباد روانه دارالسلطنت

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0536.png)

~~گردیدند و چهارم این ماه [رمضان 1061 ه/21 اوت 1651 م] که پنج براره1 به آصف آباد متوجه

~~بودند تا پل کهنه.

~~واقعهآ غریبهآ یل کهنه

~~پل که منتهای سواری نواره است، کشتی سوار تشریف بردند. اتفاقا چون سفینآ دولت چون

~~برابر پل رسید، خلایق برای تماشا بر پل هجوم آوردند و به سبب آن که چوبهای ارکان پل

~~بوسیده و مندرس گشته بود، تحمل بار نیاورده، از هم گسیخت و جمعی کثیر از سوار و پیاده

~~که تماشایی بودند، به یکبار در آب فرو ریختند و چون حضرتاعلی در برآوردن غریقان بذل

~~جهد فرمودند، پیشتری از آن مهلکه به ساحل نجات رسیده، بعضی به گرداب فنا فرو رفتند.

بالجمله بعد از فراغ سیر سرچشمهای جنوبی موکب منصور کوچ در کوچ روانه گردیده.

~~شانزدهم این ماه مبارک [رمضان 1061 ه/2 سپتامبر 1651 م] از کتل پیر پنجال عبور نمود و

~~بیست و دوم [رمضان87 سپتامبر] به بهنبر رسید. لهراسب خان میربخشی که وقت نهضت رایات

~~به کشمیر رخصت کابل یافته بود و بعد از رسیدن سعید خان بهآن صوبه عازم درگاه شده. در

~~این ولا با رفقا به استیلام عتبهآ خلافت فایزگشت.

~~به صدور پیوستن فرامین احضار امرا و منصبدار اطراف ممالک جهت یساق شاق قندهار

~~در این تاریخ پادشاهزاده محمد شاه شجاع بهادر فرمان طلب برای یساق قندهار به بنگاله ارسال

~~یافت و نیز فرامین مطاعه بهسایر امرا و خوانین صادرشد که از جاگیرها و اوطان بسرعت عازم

~~درگاه کردند.

~~دخول دار السلطنت

~~دهم شوآل [1061 ه/26 سپتامبر1651 م] که ساعت سعادت داشت، اعلام ظفرفرجام بر

~~دولتخانهآ دارالسلطنت به مبارکی و خجستگی ظل ورود افکند.

~~ملازمت نمودن ایلچی قیصر روم

~~شانزدهم این ماه [شوال 1061 ه/2 اکتبر 1651 م] محی الدین قیصر روم که به حوالی دار السلطنت

~~رسیده بود و تربیت خان بهاشارهآ همایون استقبال نموده. او را به دولتخانهٔ‌ معلی حاضر ساخته، ms535

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0537.png)

~~شرف ملازمت دریافت و نامهآ قیصر را گذرانیده. دو اسب عربی، یکی با ساز مرصع و عبای

~~مروارید دوز که سلطان روم ارمغانی فرستاده بود، به نظر انور درآورد و پنج اسب خود پیشکش

~~کرده بیافتن خلعت فاخره و جیغهآ مرصع و خنجر مرصع و پانزدههزار روپیه انعام کامیاب گردید.

~~مذکور ازدواج سلطان سلیمان شکوه به صبیهآ خواجه عبدالرحمن نقشبندی

~~در حینی که ساعت کشمیر بهنزول الویه ظفرطراز فیض اندوز بود. پادشاهزادهآ بلنداقبال

~~عرضداشت نموده بودند که اگر حکم شد و صبیهٔ‌ خواجه عبدالرحمن ولد خواجه عبدالعزیز

~~خان نقشبندی را که بهحسن صورت و شرافت نسبت آراستگی دارد، برای سلطان سلیمان

~~شکوه خواستگاری نماید. بعد از تحصیل اجازت شب بیست و ششم رجب این سال

~~[1061 ه/15 ژوئیه 1651 م] مجلس ازدواج انعقاد یافته بود.

چون در آن وقت بهسبب عدم حضور از پیشگاه رافت به سلطان سلاطین (نسب1) تبرکی

~~لطف نشد. در این ولا چهارم ذی قعدهآ [1061 ه/19 اکتبر 1651 م] روز میلاد آن نونهال چمن

~~دولت خلعت خاصه و تسبیح مروارید که در آن لعل و زمردی چند انتظام داشت و جمدهر

~~مرصع با پهولکتاره و شمشیر مرصع با پردلهآ مرصع شفقت فرمودند.

بیست و دوم این سال ماه [ذی القعده 1061 ه/6 نوامبر 1651 م] فیلان ییشکش عادل خان

~~به دارالسلطنت رسیده، ازنظر مبارک گذشت و پنج فیل نر و پنج مادهآ فیل محمد صفی که

~~به حجابت بیجاپور رفته بود، پیشکش به نظر انور درآورد.

~~رسیدن خبر انتقال نذر محمد خان از جهان پر ملال به عالم وصال

~~در این ایام معروض بساط جهانداری گشت که نذر محمد خان از استیلای پسران خود

~~عیدالعزیز خان و سبحان قلی سلطان روانهٔ‌ مکهآ معظمه شده بود. سلخ جمادی الاولی این سال

~~[1061 ه/21 مهآ 1651 م] در نواحی سمنان از جهان فانی به عالم جاودانی انتقال نمود. خاقان

~~قدردان به خسرو سلطان و بهرام سلطان ms536 و عبدالرحمن سلطان، پسران آن مغفرت نشان خلاع

~~خاصه شفقت نموده از عزا برآوردند. چون سلطان محمد خاقان قیصر روم محرک سلسلهٔ‌

~~موالات گشته ایلچی فرستاده بود. از این طرف نیز استحکام امکان دوستی به ارسال رسل و

~~رسایل و اهدایی هدایا و تحف بر ذمت همت پادشاهزاده لازم نمود.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0538.png)

~~تعین شدن حاجی احمد سعید به سفارت روم

~~لهذا غرة ذی الحجهآ این سال [1061 ه/15 نوامبر 1651 م] حاجی محمد سعید را به ایلچی گری

~~روم مفوض فرموده بهعنایت خلعت و اسب و اضافهٔ‌ منصب دوازدههزار روپیه انعام نواختند و

~~مصحوب او جیغهآ مرصع و شمشیر مرصع با پردلهآ مرصع که قیمت یک لک روپیه بود، به طریق

~~ارمغانی با نامهآ محبت امین برای قیصر فرستادند و حکم شد که حاجی مزبور بهزیارت حرمین

~~فایزگشته، از آن راه روانهٔ‌ روم شود بهمتصدیان بندر سورت فرمان صدور یافت که متاع یک

~~لک روپیه باب بر عرب خریده بهاو حواله نماید، تا بهطریق سابق به مستحقین آن دو مکان

~~منیف قسمت نماید. پادشاه دین پناه از آغاز جلوس همایون تا این تاریخ متاع دو لک روپیه که

~~با منافع مضاعف این مبلغ شده بود، بهدفعات بهجهت خیرات به آن دو بقعهآ متبرکه ارسال

~~داشتهاند.

~~رخصت ایلچی قیصر روم

~~و سید محی الدین ایلچی قیصر روم بیافتن خلعت و اسب با زین مطلا و پانزدههزار روپیهآ انعام

~~کامیاب گشته، همراهی حاجی احمد سعید مرخص گردید و به او از روز ملازمت تا وقت

~~رخصت از سرکار فیض آثار شصتهزار روپیه سوای جنس رسید.

(یازدهم صفر1) این موافق هزار و شصت و دو [1062 ه/23 ژانویهٔ‌ 1652 م] فوت شدن

~~سعید خان بهادر ظفرجنگ از عرضداشت بخشی کابل معروض گشت و اعلی حضرت سوابق

~~خدمات آن سردار کهن خدمت را ملحوظ نظر فیض گستر داشته پرتو تربیت و التفات بر

~~احوال پسرانش افگندند.

و در این ایام راجه پهار سنگه بندیله ms537 از وطن خود آمده به آستانبوس مشرف گشت و یک

~~فیل و سه مادهآ فیل که از مال انوپ سنگه، زمیندار باندهو بهدست آورده بود، پیشکش گذرانده.

تفضیل این اجمال آن که چون سال گذشته چوراگده در جاگیر راجهآ مذکور عنایت شده بود.

~~وقتی که او به آن نواحی رسید. زمیندار مفسد آن جا هردی رام که پدر او بهیم نراین2 را ججهار

~~سنگه مقهور بعد از قتل نمودن چوراگده بهعهد و پیمان بهدست آورده گشته بود، گریخته

~~بهانوپ سنگه، زمیندار باندهو پناه برود و راجه پهار سنگه از چوراگده متوجهآ آن طرف گردید

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0539.png)

~~و زمیندار باندهو به مجرد وصول راجه به نواحی آن سرزمین تاب مقاومت در خود ندیده به اعیال

~~خود و هردی رام گریخته به کوهستان تیونتهر شتافت و راجهآ ریوان را که محل اقامت او بود

~~آمده، خراب گردانید و آنچه از زمیندار باندهو یافت متصرف گشته به چوراگده معاودت نمود.

و سید محمود که از جانب پادشاهزادهآ بلنداقبال به حراست صوبهآ اله آباد قیام داشت، بر این

~~معنی خبر یافته. تیونتهر که پانزده کروهی صوبهٔ‌ مذکور است، رفت و با زمیندار باندهو

~~دراویخت و جمعی از طرفین کشته شدند و زمیندار مزبور عجز و اضطرار خود مشاهده نموده

~~او را دید و مشارالیه از آن جا به اله آباد مراجعت کرد.

در این ایام هرکدام از عمدههایی دولت در فضای پایین جهروکهآ درشن شأن سپاه خود

~~دادند و جمعی که موافق ضابطه زیاده از ضابطهآ جمعیت خود را نمودند، مورد تحسین گشتند.

~~خصوصا علامی سعدالله خان که قریب چهارهزار سوار و یکهزار پیادهآ تفنگچی و باندار و

~~بیلدار و رستم خان بهادر فیروزجنگ که دوهزار و پانصد سوار خوش اسب و مسلح مکمل

~~به نظر در آوردند.

و هیجدهم صفر مذکور [1062 ه/30 ژانویهآ 1652 م] جشن وزن شمسی انجام سال

~~شصتم از عمر ابد پیوند آرایش یافت و ذات اقدس را بهرسم ms538 هربار به طلا و دیگر اشیا وزن

~~نمودند در ایرنروز فرخنده بهرستم خان بهادر یک اسب عراقی با یراق طلا و یکصد اسب ترکی

~~عنایت شد و لهراسب خان بهاضافهٔ‌ یکهزاری به منصب معتبر پنج هزاری و خطاب پدر خود

~~مهابت خان و دیگر مراحم نوازش یافته بهصوبهداری مرخص گشت و یکهزار خلعت

~~به گرزداران و برقاندازان و غیر آن بخشش یافت و حاجب قطب الملک به عنایت خلعت و انعام

~~هشتهزار رویه کامیاب گشته رخصت گلکنده گردید و مصحوب او فرمان مرحمت عنوان

~~با تبرکات جهت قطبالملک ارسال فرمودند.

~~جلوس مبارک بر تخت میناکار مسقف

~~هشتم ربیع الاول این سال [1062 ه/18 فوریهآ 1652 م] در زمان مسعود بر تخت مرصع میناکار که

~~در نه ماه به مبلغ پنج لک روپیه بهاتمام رسیده بود، (جلوس فرمودند و ایستادگان پایهآ سریراعلی

~~لب تهنیت مبارکباد گشودند و در این تاریخ چون ساعت رخصت افواج قاهره بود).

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0540.png)

شاهنواز خان و قلیج خان و شانزده تن دیگر از امرا و جمعی از منصبداران که قریب

~~بیستهزار سوار بودند، مرخص گشتند و امر لازم الاتباع صادرشد که کوچ در کوچ قطع

~~مسافت نموده، در نواحی ملتان به یادشاهزادهآ مؤید منصور محمد اورنگزیب بهادر ملحق شده،

~~از راه راست که از ملتان به قندهار می رود و نزدیکترین راههاست روانه کردند.

وقت رخصت به هرکدام از ایشان علی تفاوت درجات هم مراحم بهوقوع پیوست و برای

~~پادشاهزادهآ ظفر یاور نصرت آماده خلعت خاصه جیغه مرصع و دو اسب خاصه، پکی عربی

~~با زین میناکار و دیگری عراقی با زین طلای ساده و فیل خاصه با یراق نقره و ماده فیل مصحوب

~~محمد صفی پسر اسلام خان شفقت نموده فرستادند و جواهر (و3) مرصع آلات پنجاههزار روپیه

~~و پنج لک روپیه بهرسم انعام لطف فرمودند.

از لاهور تا ملتان هفتاد و هفت کروه پادشاهی است و از ملتان (تا] قندهار یکصد و

~~شصت کروه، ms539 از لاهور تا کابل یکصد و شصت کروه است و از کابل تا قندهار یکصد و چهار

~~کروه پادشاهی است. کروه پادشاهی در ممالک محروسه از یک و نیم کروه رسمی کمتر نیست

~~و در بعضی جاها دو برابر است و از آن بیشتر نه.

~~انتهاض موکب جاه و جلال از دارالسلطنت بهصوب کابل نوبت پنجم و رخصت بقیه

~~عساکر با سرانجام شایسته به استخلاص قندهار

~~شب دوشنبه شانزدهم ربیع الاول مذکور [1062 ه/26 فوریهآ 1652 م] که ساعت نهضت

~~همایون به کابل قرار یافته بود و الویه ظفرطراز از دارالسلطنت به آن صوب در انتهاض آمد و در

~~همان وقت مختار علامی [سعدالله خان] را با افواج بحر امواج که با لشکر تعینات کابل

~~پنجاههزار سوار میشد، دوهزار پیادهآ تفنگچی و توپانداز و گولهانداز و باندار و ده فیل خاصه

~~صف برهمزن و هشت توپکلان و بیست توپ خورد که نیز هرکدام دو سیر و دو نیم سیر بود

~~و وقت جنگ پیش فوج میباشد و بیست فیل هتهنال و یکصد شترنال و خزانهآ وافر و دیگر

~~سامان درخور به جهت تسخیر ولایت و قلعهٔ‌ قندهار و بست و زمینداور رخصت فرمودند که از

~~راه کابل و غزنین خود را بهقندهار رسانند و قریب سههزار شتر همراه این لشکر کرده شد و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0541.png)

~~پانصد شتر خزانه و پانصد شتر اسلحه و غیره نزدیک دو دیگر شتر لوازم توپخانه از سرب و

~~باروت و گولههای اهنین و عساکر منصوره دوازده فوج به حضور اشرف این چنین قرار یافت.

~~در قول دههزار سوار، در فوج هراول دههزار سوار و پانصد در فوج برانغار ده هزار سوار. از آن

~~جمله برانغار سههزار و پانصد سوار، هراول برانغار چهارهزار سوار و برانغار برانغار دوهزار و

~~پانصد سوار و در فوج جرانغار سیزدههزار سوار.

از آن جمله سههزار و پانصد سوار و هراول جرانغار چهارهزار سوار جرانغار، جرانغار

~~دوهزار و پانصد سوار (و ms540 هرکدام از التمش و فوج دست راست و فوج طرح دست چپ

~~دوهزار و پانصد سوار1) قراول دوهزار سوار قول به سرداری علامی سعدالله خان دیوان اعلی

~~با ششصد2 و شصت و چهار امرا و منصبدار و چهارصد احدی برقانداز و یکهزار احدی

~~تیرانداز و یکهزار پیادهآ تفنگچی و باندار و فوج هراول به سرداری راجه جی سنگه با دوصد و

~~چهار امرا و منصبدار و یکهزار احدی برقانداز و سههزار پیادهآ تفنگچی باندار و فوج برانغار

~~به سرداری رستم خان بهادر فیروزجنگ با پانصد منصبدار و هراول برانغار راو ستر سال

~~با چهل منصبدار و چهارصد احدی برقانداز و دوهزار پیادهآ تفنگچی و باندار و برانغار افتخار

~~خان با بیست و سه منصبدار و دویست احدی برقنداز و یکهزار احدی تیرانداز و یکهزار

~~پیادهآ تفنگچی.

و باندار فوج جرانغار بهسرداری مهابت خان با چهارصد و بیست و چهار منصبدار و

~~هراول جرانغار راجه انروده با یکصد و سی و شش منصبدار و چهارصد احدی برقانداز و

~~هزار پیادهآ تفنگچی و باندار و جرانغار جرانغار راجه راجروپ با یکصد و پنجاه و چهار

~~منصسیدار و دوصد5 احدی برقانداز و یکهزار پیاده تفنگچی باندار و فوج التمش به سرداری

~~نجابت خان با یکصد و پنجاه منصبدار و فوج طرف دست راست بهسرداری نصیری خان بن

~~خان دوران بهادر فیروزجنگ با پنجاه و پنج منصبدار و یکصد احدی برقانداز و چهارصد

~~احدی تیرانداز [و] فوج طرح دست چپ5 بهسرداری طاهر خان با پانصد و پنجاه منصبدار و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0542.png)

~~یکصد احدی برقانداز و سهصد احدی تیرانداز و فوج قراول بهسرداری شاد خان با هشتصد

~~منصبدار مقرر شد.

و وقت رخصت علامی [سعدالله خان] و دیگر سرداران و سایر امرا به تفاوت درجات از

~~انواع مراحم بیدریغ خسروانی بهرهمند و کامیاب گشتند. از جمله مرحمت اسبی که قیصر

~~با زین مرصع فرستاده بود. ضمیمهآ دیگر عنایات که نسبت به علامی وقوع یافت گردید ms541 و از

~~منصبداران تا یانصدی بعضی به خلعت و اضافهٔ‌ منصب و بعضی به عنایت اسب نوازش یافتند.

در این یساق مجموع عساکر فیروزی موافق چهارم حصهآ داغ، یک لک سوار بود. از

~~آن جمله بیستهزار سوار در خدمت پادشاهزاهآ نصرت آماده و پنجاههزار سوار با علامی

~~سعدالله خان و سی هزار سوار در رکاب سعادت و به ضابطهٔ‌ پنجم حصه که برای سهولت امرا و

~~منصبدار حضرتاعلی در مهم بلخ و بدخشان مقرر فرموده بودند. هشتادهزار سوار میشد،

~~پنجاه و ششهزار سوار بهقندهار تعیین یافت و چهاردههزار در رکاب ظفر انتساب ماند، در آن

~~میان منصبدار پنجهزار بود و احدی تیرانداز چهارهزار و برقانداز سههزار و بقیه نوکران

~~پادشاهزادهآ کامکار و امرا و منصبداران و از جمله دو کرور روپیه که از خزانهآ عامرهآ دارالخلافهٔ‌

~~شاهجهان آباد و مستقر الخلافهٔ‌ اکبرآباد برای یساق مذکور طلب شده بود. در یک ماه یک کرور

~~روپیه به منصبداران جاگیردار و نقدی و احدیان تیرانداز و برقندازان سوار و پیاده و دیگر مردم

~~دادند و پنجاه لک روپیه بهعلامی سعدالله خان فرستاده شد و همینقدر در رکاب سعادت

~~گرفته شد.

مجملا سوم ربیع الثانی (این سال3) [1062 ه/14 مارس 1652 م] موکب جاه و جلال سایهآ

~~وصول بهحسن ابدال اندخت وباغ مینومثال آن بهنزول خاقان بی همال رونق و صفا اندوخت.

و فردای آن جشن وزن قمری اختتام سال شصت و دوم از (سنین3) زندگانی جاودانی

~~انعقاد یافت و ذات قدسی سمات را بهطلا و سایر اشیای معهود سنجیدند. ششم این ماه

~~[ربیع الثانی/17 مارس] که در مقام مذکور بود، جان نثار خان بخشی به خطاب لشکرخانی مأمور

~~گشت و ملا شفیعا بهاضافهآ یانصدی به منصب دوهزاری مورد مراحم گردید.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0543.png)

~~نوروز عالم افرور

~~نوروز این سال همایون فال، روز چهارشنبه نهم ربیعالثانی مذکور موافق هزار و شصت و دو

~~هجری [1062 ه/20 مارس 1652 م] وقوع یافت و جشن نوروزی در ms542 باغ مذکور به تقدیم

~~رسید و فردای آن کوچ شد. یازدهم [ربیع الثانی /22 مارس] پیشاور مورد اعلام جهانگشا گردید.

~~روزی که از باغ صفا و از باغ وفا تشریف میبردند. و در ابنای سواری بهمنیار

~~ولد یمین الدوله آصف خان خانخانان که بهخطاب خانزاد خانی سرفرازی داشت،

~~به عواطف پادشاهانه نواخته خطاب اعتقاد خانی که عمویش تا دم ارتحال بهاین خطاب

~~مخاطب بود و پدر والامکانش نیز قبل از آصف خان شدن همین خطاب داشت عنایت

~~فرمودند و منصبش را بهافزونی یکهزاری ذات چهارهزاری مقرر نموده به تفویض خدمت

~~معتبر میربخشی گری پایهٔ‌ اعتبارش افزودند و مرحمت خلعت خاصه و اسب با ساز طلا ضمیمهٔ‌

~~عنایات مذکوره گردید.

و بعد از وصول به جگدلک، چون بهعرض رسید که علامی از جمله هشت توب دو

~~توپ کلان فتح لشکر و لیلی نام را (گذاشته2) که از سنگینی و بزرگی اولین را هفتاد گاو و

~~دومین را هشتاد گاو بهمدد فیلان و آدم بسیاری می کشید عقب گذاشته پیش رفته است.

~~اعلی حضرت از این منزل جمعی کثیر همراه کرده، حکم فرمودند که توپهای مذکور را

~~به تو یخانهای که همراه جمدةالملک است برسانند.

دوم جمادی الاولی [1062 ه/11 آوریل 1652 م] حوالی بهتچاک معسکر اقبال گشت و

~~چون تعیناتیان کابل که به یساق قندهار معین گشته بودند. حکم شده بود که بعد از رسیدن

~~رایات به نواحی کابل احراز ملازمت نموده، روانه قندهار کردند. در اینروز سعادت خان و شاد

~~خان و دیگران شرف کورنش دریافته، از آن میان شاد خان مورد انواع مراحم گشته بهخطاب

~~شجاعت خان مباهی گردید و مابقی بهاضافهٔ‌ منصب و عنایت خلعت سرفراز گردیدند2 و

~~چندی دیگر عواطف نیز اختصاص گرفتند و از یکهزاری تا پانصدی بعضی خلعت و بعضی

~~اسب یافته مرخص گشتند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0544.png)

~~وصول رایات به کابل

~~چهارم ماه مذکور [جمادی الاولی 1062 ه/13 آوریل 1652 م] در ساعت فیض اساعت موکب ms543

~~منصور به مبارکی داخل بلدهآ کابل گردید و دولتخانهٔ‌ همایون بهنزول عالم آرا زیب و زینت

~~دیگر پافت. در این ولا منصب یادشاهزاده محمد اورنگ بهادر را بهاضافهآ پنجهزاری ذات و

~~سههزار سوار، بیستهزاری پانزدههزار سوار، از آن جمله دههزار سوار، دو اسبه سه اسبه مقرر

~~فرموده فرمان بهخط خاص مشتما بر این معنی و دیگر الطاف نزد علامی فرستادند. تا روزی

~~که در قندهار بهخدمت آن عالی مقدار پیوندد برساند و در همین ایام به اعتقاد خان مذکور

~~بیستهزار روپیه انعام شد. در این وقت اگرچه در ارغوان زارهای مقرری کابل بهار ارغوان

~~آخر شده بود، اما در کوهیچه جهان نما که دو کروهی شهر است، شگفتگی داشت.

~~آمدن پادشاهزادهٔ‌ محمد شاه شجاع بهادر از بنگاله به درگاه

~~هیجدهم این ماه [جمادی الاولی 1062 ه/27 آوریل 1652 م] که منتهای هرسال است. پادشاهزادهآ

~~محمد شاه شجاع بهادر از بنگاله آمده بهنواحی کابل رسیدند و امیرالامرا استقبال نموده، آن

~~گرامی تبار را به خدمت اشرف آورد و پادشاهزادهآ عالم با سلطان بلند اختر سوم پسر خود

~~ملازمت نموده، یکهزار مهر نذر گذرانیدند و حضرت شاهنشاهی منصب آن والاقدر را نیز

~~بهافزونی پنجهزاری ذات سههزار سوار، بیستهزاری سوار، پانزدههزاری سوار، از آن جمله

~~دوهزار سوار دو اسبه سه اسبه مقرر گردانیده. دویست اسب از عربی و عراقی و ترکی و

~~کچهی، از آن میان پنج عربی و عراقی و پنج ترکی خاصه، یکی با زین مرصع و دیگری با زین

~~میناکار لطف نمودند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0545.png)

~~وقایع سال بیست و ششم جلوس میمنتافروز و رسیدن افواج قاهره

به قندهار موافق هزار و شصت و دو

~~سوم ماه [جمادی الثانی] اول این سال [1062 ه/12 مهآ 1652 م] پادشاهزادهآ نصرت نصیب محمد

~~اورنگزیب بهادر که از ملتان حاکم قندهار گردیده بودند، بهقندهار رسیدند و علامی که از راه

~~کابل شتافته بود، نیز در تاریخ مذکور بهخدمت آن عالیتبار ملحق گردیده شفقت عنوان را ms544

~~رسانید. پادشاهزادهآ مؤید بختیار به تعیین جا و مقام عساکر نصرت مآثر پرداخته.

چون ساعت رسیدن بهقندهار و قبل نمودن قلعه در یکروز قرار یافته بود، در همین روز

~~حصار را محاصره نمودند. چون دولت زمیندار قوشنج خویش شرمانترین2 که در این راه از او

~~عمدهترین زمینداری نسبت بهمساعدت طالع روزی که پادشاهزادهآ عالم بهقوشنج رسیدند.

~~ملازمت آن کامکار نموده، در خدمت جناب یادشاهزادگی بهقندهار آمده بود، از پیشگاه خلافت

~~به منصب پکهزاری و خطاب خانی مشمول عواطف گردید و به جملةالملک فرمان صدور یافت

~~که دههزار روییه از سرکار فیض آثار پادشاهی به صیغهآ انعام به مشارالیه برساند.

بالجمله بیست و چهارم این ماه [جمادی الثانی 1062 ه/2 زژوئن 1652 م] پیشکش

~~پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر مشتمل بر جواهر و مرصع آلات و نسایج نفیسهآ بنگاله و سپر

~~بسیار و عنبر و اگر و هفده فیل نر و سه ماده فیل که قیمت مجموع سه لک و شصتهزار

~~روپیه شد، ازنظر انور گذشت.

اواسط رجب این سال [1062 ه/22 ژوئن 1652 م5] جان بیگ، ملازم سرکار پادشاهزادهٔ‌

~~معظم الیه با یکهزار سوار آن کامکار و چندی از بندههای درگاه با پانصد سوار الله وردی خان

~~و غیرهم که مجموع این فوج دوهزار سوار بودند، رخصت یافتند که پانزده لک روپیه خزانه

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0546.png)

~~بهقندهار برسانند و چون اینها از غزنین روانه پیش شدند، خبر یافتند که اوزبکان و المانان

~~به تاخت و تاراج آمدهاند و بهاطراف نواحی غزنین متفرق شده، دست بهغارت کشادهاند. اتفاقا

~~آن طایفهآ غارتگر بهمجرد شنیدن آواز نقاره که با جان بیگ1 و همراهان او بود و خبر رسیدن

~~سیاه ظفریناه به تنبیه ایشان متلاشی گشتند و هرکس هرجا بود، به سراسیمگی رو به گریز گذاشت.

چون وقت آمدن المانان بهتوزک آمده بودند، از الوسات و اویماقات آن سرزمین چندان

~~مضرتی بهایشان نرسیده بود. در این وقت که اکثر گرانبار غنیمت برگشتند و از ملاحظه ms545 بهر

~~سمتی که پیشامد، بیسری و سرداری (فوج)، فوج از توزک افتاده رونهادند و بهاین حال عبورشان

~~بر محال افاغنه و هزارهجات ناچار بود. افغانان قراباغ بهاتفاق مردم شمشیر خان که در این

~~تهانه بودند، قریب دوصد المانان را یکجا بهقتل رسانیدند و بسیاری را زخمی گردانیدند.

از تقریر زخمیهای که اسیر گشته بودند، ظاهر گردید که چند سردار عمده اوزبکیه

~~با قریب هشت هزار اوزبک و المانان از جانب عبدالعزیز خان و نزدیک دوهزار سوار از جانب

~~سبحان قلی سلطان که یکی به خان کلان و دیگری بهخان خورد زبانزد اهل آن دیار گشته،

~~برای نهیب و غارت دهات آن نواحی آمده بودند و در آخر معلوم شد که از جمله این خون

~~گرفتگان زیاده بر یکهزار کس زنده بهدر نرفت و همه در راه بهقتل رسیدند و هرچه برده

~~بودند، با آنچه از خود داشتند بهدست قاتلان افتاد.

القصه جان بیگ در قراباغ توقف نموده، حقیقت را بهدرگاه عرضداشت نمود. فرمان

~~صدور یافت که شمشیر خان برای بندوبست راه غزنین بهقلات رفته بود، برگردد و خزانه را از

~~قراباغ بهغزنین بیاورد و از این زر دههزار روپیه را بهسرداران هزاره و افغانان که در سلک

~~ملازمان در گاه منتظماند، به صیغهآ انعام برساند و غنیمتی که بهدست آورده بودند، نیز به آنها

~~واگذارد.

حقیقت لشکر قندهار آن که اولیای دولت قاهره بعد از محاصرهٔ‌ قلعه به پیشبردن ملچار و

~~بلند ساختن دمدمه و برآوردن توپها و ترتیب سپه و تهیهآ دیگر لوازم قلعه گیری اشتغال نمودند

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0547.png)

~~و ملچار پادشاهزادهآ عالمگیر که جانب غرب قلعه عقب کوهآ لکه بود، نزدیک قلعه دیوار1 بود،

~~به فاصله چهل و پنج دراع2 و ملچار علامی که در دامان کوه محاذی برج کمر کوه که بالاتر از

~~برج خاکستر بود ، نزدیک خندق بهفاصلهٔ‌ بیست دراع رسید و محصوران در مضیق اضطراب

~~افتادند. روزی (راجروپ) پیش علامی آمده، اظهار کرد که از ms546 قلعه جایی بهنظر درآمده که

~~آن جا قلیلی غافل به نگاهبانی می پردازند، میخواهم که در وقت فرصت در عین غفلت آنها از

~~آن جا با جمعی از همراهان خود به قلعهآ قیتول برآیم. اگر بعد از برآمدن من و نقاره نواختن و

~~کشیدن کرنا کمک برسد. کار حسبالمدعا از پیش می تواند رفت.

چون این معنی بهسمع شریف پادشاهزاده عالمیان رسید. جمعی را برای کمک او مقرر

~~نمودند و علامی نیز جمعی را تعیین نمود که در وقت کار چشم بهاشاره و گوش بر آواز نقاره

~~داشته باشند و راجهٔ‌ مذکور شبی رفته در کمین نشست و بیشتری از شب در انتظار

~~قابو گذرانید و دو سه گهری مانده به جمعی که پیش فرستاده بود، اشاره نمود که به چستی خود

~~را قیتول برسانند و به کمکیان خبر کرد که به کمک بشتابند اهل قلعه بر این قرار داد واقف گشته

~~هجوم آوردند و چندان توپ و تفنگ سردادند که هیچ کس بهدیوار قلعه نمی توانست بر آید و

~~از کمکیان راجه چندی مقتول و جمعی مجروح می گردیدند و راجه بی حصول مطلب برگشت.

بالجمله تا دو ماه و هشت روز آتش جنگ ملتهب بود و از جانبین مردم کشته و زخمی

~~میشدند. نوبتی به گولهآ توپ فتح لشکر از اهل قلعه محمد بیگ توپچی باشی و چهار و پنج

~~کس دیگر نابود گردیدند و قزلباشان از قلعه برآمده بر ملچار میریختند و از طرفین کوششها و

~~کششها واقع میشد و نوبتی بر ملچار علامی ریختند. جمعی از نوکران جملة الملکی پا افشرده و

~~چندی را علف تیغ و بعضی را زخمی گردانیده، مردانه جان باختند و قزلباشیه بعد از رسیدن

~~مدد گریخته به قلعه درآمدند.

کوتاهی سخن دولت خواهان در لوازم جد و جهد از پیشبردن ملچار و کوچه سلامت و

~~انداختن شرفات و مرور و حصار و برجها بذل سعی می نمودند.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0548.png)

اما چون ms547 قلعه کمال استحکام داشت و به آلات و ادوات قلعهداری پر بود، بر کوشش و

~~تلاش اثری مترتب نمیشد و ملچارها از جایی که رسانیده بودند، بشدت توپ و تفنگ قلعه

~~که مانند باران در باریدن بود، پیش نمیتوانستند برد و در این اثنا از جمله هفت توپ که همراه

~~لشکر منصور بود، از معظم اسباب قلعه گیری دو توپ که در ملچار پادشاهزادهآ جهانیان بود،

~~به سبب بسیار ریختن باروت ترکیده از کار رفت و پنج توپ دیگر در ملچار علامی و قاسم

~~خان میرآتش بود، اگرچه انداخته میشد، اما چون توپاندازان قدراندازان همراه نبودند، موافق

~~خواهش کار نمیافتاد.

بعد از آن که این مراتب معلوم رأی جهان آرا می گردید و جزم شد که فتح قلعه در این

~~سال میسر نمیشود و نیز به مسامع جاه و جلال رسید که اوزبکیه و المانان به نواحی غزنین

~~آمده، گرد فساد مرتفع ساختهاند، چنانچه تحریر یافت.

~~اصدار حکم طلب عساکر از دور قندهار

~~چهارم4 شعبان [1062 ه/11 ژوئیهآ 1152 م] به پادشاهزادهآ روزگار فرمان صادر گردید که از دور

~~قلعه برخاسته و تسخیر آن را بهوقت دیگر حواله نموده و توپهای کلان را همراه گرفته روانهٔ‌

~~درگاه کردند.

در این ولا چون حقیقت رسیدن خزانه به غرنین معروض گشت قریب چهارهزار سوار از

~~حضور تعیین یافتند که از غزنین به کابل بیاوردند و بهشمشیر خان حکم شد که در غزنین

~~به محافظت آن نواحی قیام نماید.

~~منتقل گشتن صوبهآ کابل و ملتان به پادشاهزادهآ بلنداقبال

~~و چون پادشاهزادهآ بلنداقبال خواهش صوبهٔ‌ کابل نموده بودند. در این اوقات به آن جلیل القدر

~~پرگنه بر سرور را که جمعش سه کرور دام است و حاصل آن قرار دوازده ماهه هفت لک و

~~ینجاههزار روپیه و سه کرور دام دیگر از محال سایر دارالسلطنت لاهور و محال سایر ملتان که

~~حاصل دوازده ماههٔ‌ آن نیز همین مقدار شود بهطریق انعام لطف فرمودند و ms548 چون در صوبه

~~جمعیت ناگزیر بود، عوض صوبهٔ‌ گجرات که در آن جا جمعیتی داشتند، صوبهآ ملتان شفقت شد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0549.png)

~~تفویض منصب به سلطان سلیمان شکوه

~~و صاحب صوبگی دارالملک کابل به سلطان سلیمان شکوه مفوض نموده. آن نونهال حدیقهآ

~~دولت را که یومیه داشتند، بهعطای خلعت خاصه و جمدهر مرصع با پهولکتاره و فیل خاصه

~~با یراق نقره و ماده فیل و علم و نقاره و منصب هشتهزاری و چهارهزار سوار مورد الطاف

~~ساختند و از مکن رافت و عطوفت اجازت برپا کردن خیمهآ سرخ دادند و عوض صوبهآ ملتان

~~دارایی هر چهار صوبهٔ‌ دکن بهپادشاهزادهآ جوان بخت کامکار محمد اورنگ بهادر تفویض یافت.

~~در این باب فرمان مطاع به صدور پیوست و محمد علی خان که منصب داخلی پادشاهزادهٔ‌

~~بلنداقبال داشت، از قبل آن جلیل القدر به حراست ملتان مرخص شد.

~~رخصت انصراف یافتن پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر به بنگاله

~~بیست و چهارم شعبان مذکور [1062 ه/31 ژوئیه 1652 م] پادشاهزادهآ محمد شاه شجاع بهادر

~~را به عطای خلعت خاصه با نادری خاصه و جیغهآ مرصع و سربندی از یک لعل و دو مروارید

~~گران بها و دو اسب خاصه، یکی عربی با زین میناکار و دیگری عراقی با زین طلای ساده و

~~انعام یک کرور دام از محال اودیسه و بندر هوگلی کامیاب اشفاق گردانیده به بنگاله رخصت

~~انصراف ارزانی داشتند. از تاریخ ملازمت تا روز رخصت قریب دو لک روپیه جواهر و

~~مرصع آلات به آن والاگهر و فرزندان عالی قدر لطف شد.

چهارم شهر رمضان [1062 ه/9 اوت 1652 م] علامی سعدالله خان و شاهنواز خان و میرزا

~~راجه و قلیج خان و نجابت خان و مهابت خان و دیگر امرا و منصبداران از قندهار رسیده

~~بهاحراز ملازمت مستسعد گردیدند و علامی یکهزار مهر و دیگران بهقدر دسترس نذر

~~گذرانآیدند.

~~بازگشت رایات از کابل به لاهور

~~یازدهم این ماه مبارک [رمضان 1062 ه/16 ms549 اوت 1652 م] که ساعت کوچ قرار یافته بود، لوای

~~مراجعت موکب اقبال بهصوب دارالسلطنت لاهور برافراشته و روز دیگر به پادشاهزادهآ بلنداقبال

~~تبرکات خاصه از جمله2 آن سرپیچ مرواریدی بود که در آن یک قطعهآ لعل بهقیمت یک لک روپیه

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0550.png)

~~نصب بود، شفقت فرموده رخصت دادند که بعد از تنظیم و تنسیق صوبهٔ‌ کابل به دارالسلطنت

~~معاودت نمایند.

و به سلطان سلیمان شکوه خلعت خاصه و جیغهآ مرصع و دو اسب خاصه، یکی عربی

~~با زین طلا و دیگری عراقی با زین مطلا و یک کرور دام انعام از محال بنگش بالا و پایین لطف

~~کرد، در خدمت والا جلیل القدر رخصت فرمودند و بهسلطان سپهر شکوه دستبند مرصع عطا

~~شد و راجه جی سنگه و قلیج خان و جمعی دیگر از امرا و منصبداران در خدمت پادشاهزادهآ

~~بلنداقبال مرخص شدند و حضرتاعلی بعد از فراغ این مهمات از آن منزل کوچ نمودند،

~~به خورد کابل تشریف آوردند و مقارن نزول در پردهسرای دولت پادشاهزادهآ محمد اورنگ بهادر

~~با اخلاف گرامی تبار خود محمد سلطان و سلیمان محمد معظم از قندهار آمده به کورنش

~~فایزگشتند و یکهزار مهر نذر گذرانیدند.

بیست و دوم شهر رمضان مذکور [1062 ه/27 اوت 1652 م] در باغ صفا مقام بود،

~~به عالمگیر آفاقستان خلعت خاصه و دو اسبه، یکی با زین میناکار و دیگری عراقی با زین طلای

~~ساده لطف نموده1، به دکن رخصت کردند. ولایت بگلانه که دو کرور دام جمع دارد، به طریق

~~انعام شفقت شد و به محمد سلطان بازوبند لعل و مروارید و بهسلطان محمد معظم سربند دو

~~مروارید و یک زمرد عطا فرمودند.

سلخ ماه [رمضان 1062 ه/5 سیتامبر 1652 م] ظفر باغ پیشاور مرکز اعلام گشت و برای

~~طغیان آب نیلاب2 یک هفته مقام شد. یازدهم شوال این سال [15 سپتامبر] اردوی معلی به کنار

~~نیلاب رسید و چون به سبب باریدگیهایی که به تازگی ms550 شده بود، آب نیلاب بهمرتبهای افزود

~~شده بود که از کهن سالان هیچ کس بهیاد نداشت و پلی که بسته بودند از تلاطم امواج و تندی

~~آب برهم خورد به جهت فرو نشستن سیل و بسته شدن جسر دیگر پنج روز در این جا نیز مقام

~~روی داد و بعد از آن که چندی صاحب اهتمام بهسعی و کوشش تمام درگذر جلالیه به چهل

~~کشتی پل بستند.

پانزدهم ماه مذکور [رمضان 1062 ه/19 سپتامبر 1652 م] پادشاهزادهآ محمد اورنگزیب

~~بهادر که قبل از ورود الویه ظفرطراز به کنار نیلاب رسیده، معطل پل نشسته بودند، بهاشارهآ

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0551.png)

~~معلی از دریا گذشتند و هفدهم [رمضان/21 سپتامبر] حضرتاعلی عبور نمودند. نوزدهم

~~ارمضان/23 سپتامبر] در باغ حسن آباد1 نزول اجلال شد.

و موکب اقبال سلخ این ماه [شوال 1062 ه/3 اکتبر 1652 م] از دریای جیلم2 که بهت نیز

~~اشتهار دارد و پنجم ذی القعده [8 اکتبر] از دریای چناب که عبور بحار مذکور نیز از جهت

~~طغیان آب به دشواری تمام انجام یافته بود عبور کرد. نهم این ماه [ذی القعده /13 اکتبر] زیب و

~~زینت عمارات جهانگیر اباد معروف بههر نه مناره بهورود مسعود افزود.

و چون بهسمع همایون رسید که از تواتر بارش از نواحی جهانگیرآباد و تا دارالسلطنت

~~آب آن چنان راه گرفته که گرفتن دشوار است و آب نالههای مابین خصوصا دیهگ و باکهه بچه

~~چندان زیادتی کرده (بود3) که از بالای پلهای پخته که بر روی آن نالها ساخته شده می گذرد.

~~بنابر آن چهار روز در این منزل هم توقف فرمودند و از جمعی که تعجیل ورزیده روانه گشته

~~بودند. چندی در نالههای مذکور فرو ریختندمجملا چهاردهم ذیالقعده مذکور [1062 ه/17

~~اکتبر 1652 م] از جهانگیرآباد کوچ شد و چون در رفتن بهشاهجهان آباد تعجیل داشتند و زود

~~رسید بهآن مصر جامع مطلوب و ملحوظ بود.

~~نزول همایون در باغ فیض بخش و فرح بخش لاهور ms551

~~فردای آن [15 ذی القعدهآ 1062 ه/18 اکتبر 1652 م] از دریای راوی لاهور گذشته، داخل

~~دارالسطلنت نگشته به باغ فیض بخش و فرح بخش فرودآمدند و بهطیب خواجه جویباری برای

~~رفتن بلخ دوهزار اشرفی و به پسرش پانصد اشرفی مدد خرچ عنایت نمودند، تا رفته

~~سجادهنشین اسلاف کرام خود کرد و چون پیش خانهٔ‌ همایون که از جهانگیرآباد روانه ساخته

~~بودند، بر فیلان از این نالهها گذرانیدند. درکنار دریای راوی فروداورده، خواستند که بر شتران

~~از راه پل و بر کشتیها از دریا بگذرانند و فیلان را بشنا به کنار دیگر برده و باز پیشخانه را بر

~~آن بار نموده بهباغ مذکور برسانند. قضا را باران تندی بارید و آب دریا زیاده شده، آن چنان

~~طغیان نمود که پل شکست و جایی که بعضی از پیشخانه در آنجا مانده بود، فروگرفت و

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0552.png)

~~دو روز پیشخانه در آب ماند و بعد از آن که آب رو به کمی آورد. در سه روز آن را برآورده و

~~خشک ساخته و بر کشتیها1 از دریا گذرانیده بهباغ مذکور4 آوردند و پنج روز بهسبب این مانع

~~در فیض بخش و فرح بخش مقام شد.

~~توجهآ والا به صوب با صواب دار الخلافهآ شاهجهان آباد

~~بیست و یکم [ذی القعدهآ 1062 ه/24 اکتبر 1652 م] کوچ کردند و چون اعتقاد خان اکثر بیمار

~~بوده، خدمت مرجوعه را نمی توانست به تقدم رسانند. مع هذا التماس نمود که چندگاه در

~~دارالسلطنت مانده به معالجه بیردازد و حضرتاعلی او را از خدمت و منصب عزل نموده،

~~شصتهزار روپیه سالیانه مقرر نمودند. سلخ ماه [ذی القعده 1062 ه/2 نوامبر 1652 م] از موضع

~~بوه که متصل آن دریای ستلج و بیاه بههم ملحق شده بهعنایت عریض می گذرد کوچ نموده از

~~راه پلی که علامی برحسب امر اعلی به یکصد و چهار کشتی مرتب ساخته بود گذشتند. ششم

~~ذی الحجه [8 نوامبر 1652 م] منازل ms552 سهرند محل ورود همایون گردید.

~~وصول به آن مصر جامع

~~روز جمعه یازدهم محرم این سال مطابق هزار و شصت و سه [1063 ه/12 دسامبر 1652 م]

~~موافق بیست و دوم آذر که ساعت نزول معانی دارالخلافهٔ‌ شاهجهان آباد قرار یافته بود،

~~اعلی حضرت شاهنشاهی کشتی سوار متوجه گشته، از دروازهآ جانب دریا داخل دولتخانهآ مبارکه

~~گردیدند. در اینروز منصب سلطان سلیمان شکوه که صاحب صوبهٔ‌ کابل شده مانده بودند،

~~به افزونی یکهزاری نههزاری مقرر شد.

بیست و هفتم ماه مذکور [محرم 287 دسامبر 1652 م] سوانح پیرای این روزنامهآ اقبال4 که

~~در صفر سنهآ بیست و چهار جلوس [فوریهٔ‌ 1651 م] به سبب عروص عارضهآ مهلکه (جدایی از

~~خدمت داروغگی داغ که در رجب سنە5آ) بیست و سه [ژوئیهآ 1649 م] به آن منصوب گشته،

~~معزول گردیده بود. باز بهدستور سابق بهخدمت مزبور مامور شد. سوم صفر این سال

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0553.png)

~~[1063 ه/3 ژانویهٔ‌ 1653 م] صوبهداری ولایت تهته به والد1 که در لاهور مانده بود، تفویض

~~فرمود. فرمان فرستادند که بسرعت عازم آن صوب گردد.

در این ولا بهسمع عالی رسید که مخدره سرادق سلطنت و خلافت بانوی عظمی نواب

~~شکر نساء بیگم عمهآ مکرمهآ حضرت شاهنشاهی که از مستقرالخلافهآ اکبرآباد از وفور محبت و

~~دلبستگی برای دیدن پادشاه صورت و معنی متوجهآ دارالخلافهٔ‌ شاهجهانآباد شده بودند. غرهآ

~~این ماه [صفر 1063 ه/1 ژانویهٔ‌ 1653 م) در اثنای راه داعی حق لبیک اجابت گفته، از جهان

~~پرملال به عالم وصال ارتحال نمودند. حضرت خاقانی بعد از استماع این قضیە2آ آمرزش آن

~~محفوظهٔ‌ رحمت الهی از درگاه ایزدی مسئلت نموده، حکم فرمودند که در ایوانی که وقت

~~درآمد، روضهٔ‌ عرش اشیانی جانب چپ واقع شده و نواب بیگم مرحومه در حین حیات برای

~~روز ممات خود اختیار نموده بودند، دفن نمایند.

ششم صفر مذکور [1063 ه/6 ژانویهآ 1653 م] سالیانه خسرو سلطان یک لک روپیه

~~مقرر شد

~~گذشتن پیشکش ms553 (حاکم) زیرباد4 ازنظر انور

~~نهم [صفر 1063 ه/9 ژانویهآ 1653 م] پیشکش صدر اول که از قبل حاکم دلپذیر به حکومت

~~زیرباد5 قیام داشت. دو فیل و چند سر اسب عراقی و پارهآ دیگر اشیا ازنظر گذشت. برای طبیب

~~خواجه که بهجهت سرانجام بعضی ضروریات هنوز در لاهور بود، یکهزار مهر دیگر عنایت

~~نموده فرستادند.

~~احازت یافتن پادشاهزادهٔ‌ بلنداقبال به رفتن قندهار

~~چون بعد از برگشتن لشکر قندهار یادشاهزاده بلنداقبال تعهد تسخیر آن ولایت نموده بودند و

~~برای همین مهم صوبهٔ‌ کابل و ملتان بهایشان شفقت شده بود. آن جلیل القدر بعد از رسیدن

~~دارالسلطنت به سرانجام لوازم این یساق اقدام نموده. در عرض سه ماه و چند روز که در لاهور

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0554.png)

~~اقامت داشتند. چندان بذل جهد کردند که آنچه در پک سال متوجه1 میسر نشود. در این مدت

~~قلیل صورت بست. از آن جمله توپ کشور کشا و توپکده بهنجن که هرکدام گلولهٔ‌ آهنین

~~بهسنگ یک من و هشت سیر اکبری میخورد. اکنت رای توپ ریز بهاهتمام قاسم خان ریخت

~~و توپکلانی دیگر که یک من و شانزده سیر2 گلوله میخورد و بهسرکاری میرآتش آن

~~بلنداقیال ریخته شد و از خورد و کلان سیهزار گلولهٔ‌ توپ پنج هزار من باروت و دوهزار و

~~پانصد من سرب بهوزن پادشاهی و چهاردههزار بان مهیا کردند و (هرقدر3) بهتجار که میسر

~~گشت جمع نموده، سامان آذوقهآ لشکر و رسیدن رسد نمودند.

و بهدرگاه عرضداشت فرستادند که چون ساعت روانه شدن بیست و سوم ربیع الاول

~~[1063 ه/21 فوریهآ 1653 م) مقرر نموده و لوازم این مهم برحسب مدعا سرانجام یافته، اگر

~~افواج قاهره که بهاین مهم معین شدهاند رخصت باشد، روانهٔ‌ قندهار گردد و فرمان بهخط

~~همایون صدور2 یافت که آن جلیل القدر در ساعتی که اختیار کردهاند بهراه ملتان که آذوقه و

~~علف فراوان دارد روانه شوند.

و برای آن والاشکوه خلعت خاصه و جمدهر مرصع آلات و شمشیر ms554 مرصع با پردله مرصع

~~گرانبها و گهپوه مرصع با پهولکتاره که قیمت مجموع آن چهار لک روپیه بود. ده اسب خاصه

~~(پنج عربی، یکی با زین مرصع گران بها و دیگری با زین میناکار و پنج عراقی و ده فیل

~~خاصه8)، یکی با یراق طلا و دیگری با ساز نقره و دو مادهٔ‌ فیل که قیمت آن اسبان و فیلان

~~یک لک روپیه بود و یک لک اشرفی و یک لک روپیه لطف نموده به دفعات مصحوب جمعی

~~که از در گاه به ساق قندهار رخصت شدند، ارسال یافت و مجموع این انعام از نقدی و جنس

~~بیست لک روپیه شد که قریب شصت و هفتهزار تومان عراقی باشد و یک لک روپیه

~~به سلطان سلیمان شکوه انعام شد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0555.png)

و از عمدهها و امرا و منصبداران چه از حضور و چه از جاگیرها و وطنها جمعی کثیر و

~~جمعی غفیر و پنج هزار احدی و تفنگچی تیرانداز و دههزار پیاده تفنگچی و توپانداز و گولهانداز

~~و باندار در رکاب پادشاهزادهٔ‌ بلنداقبال معین گردیدند و قرار یافت که ششهزار بیلدار سوای

~~یکهزار بیلدار سرکار پادشاهزادهآ بلنداقبال و بیلداران امرا و پانصد نقب کن و پانصد سقا و

~~شصت فیا، از آن جمله چهار خاصه ورای اقبال یادشامزادە بلنداقبال و امرای عالیمقدار از

~~هفت توب کلان که تیر بعضی بهسنگ هندوستان دومنی بود و هفتاد توپ هوای و سی توپ

~~خورد که وقت جنگ پیش فوج میباشد و بیست و پنج گجنال و یکصد شتر نال و سههزار

~~شتر که خزانه و لوازم توپخانه و قورخانه بر آن بار شود و دو کرور روپیه همراه پادشاهزادهآ

~~بلنداقبال کنند.

میرزا راجه2 و قلیج خان و راو ستر سال و جمعی دیگر از امرا و منصبداران که همگی

~~پانزدههزار سوار بودند و یکهزار و پانصد احدی برقانداز و پانصد تیرانداز که سابق همراه آن

~~بزرگ درجه مرخص گشته بودند، تا با لشکر ms555 مقرری تعینات کابل که شانزدههزار سوار است، از

~~آن جمله سههزار احدی و یکهزار برقانداز و دوهزار تیرانداز به خدمت آن جلیل القدر قیام نمایند

~~و بهنام رستم خان بهادر که در محال جاگیر خود بود، فرمان صادرگشت که سرعت خود را به خدمت

~~پادشاهزادهآ بلنداقبال برساند و جمعی که شرف و سعادت اندوز حضور بودند رخصت یافتند.

وقت رخصت بههمه فراخور پایه و منزلت مراحم و عطایا از عنایت خلعت و اسب و

~~امثال ذلک بهوقوع پیوست و چندی بهاضافهٔ‌ منصب نیز نوازش یافتند و از آن میان محمد

~~اشرف، پسر کلان اسلام خان بهخطاب اعتماد خان نامور گردید. مجموع عساکر که در این

~~یساق معین گردید، با ملازمان پادشاهزادهآ بلنداقبال و سلطان سلیمان شکوه و یکهزار سوار رانا

~~که بهموجب حکم فرستاده بود، موافق ضابطهٔ‌ چهارم حصه هفتادهزار سوار شد که به ضابطهٔ‌

~~پنجم حصه پنج ماه و ششهزار سوار بوده باشد.

و در همین ایام امیرالامرا که حسبالحکم به رکات آمده بود، گرانبار عواطف پادشاهانه

~~گشته. با (خلیل الله خان2) و پسران خود و حسین بیگ خان خویش خود رخصت یافت که

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0556.png)

~~با تعیناتیان کابل که مجموع قریب هزار سوار میشد، به حراست صوبهآ مذکور قیام نمایند و از

~~آن میان خلیل الله خان بهاضافهٔ‌ یکهزاری به منصب عمدهآ پنج هزاری و دیگر مراحم و ابراهیم

~~بیگ، پسر امیرالامرا به خلعت و خطاب خانی و دیگران به عنایت تشریف فقط مباهی گردیدند.

نهم ربیع الثانی این سال [1063 ه/9 مارس 1653 م] وزن جشن قمری انجام سال شصت

~~و سوم از عمر ابد طراز ارایش یافت و ذات والاصفات حضرت خاقانی را (بهرسم هربار)

~~بهطلا و دیگر اجناس مقرری سنجیدند. در این بزم خجسته راجه چسونت سنگه بهاضافهٔ‌

~~یکهزاری به منصب ارجمند شش هزاری بلندپایه گشت.

~~نوروز عالم افروز

~~نوروز این سال روز پنجشنبه بیستم ماه مذکور موافق هزار و شصت و سه [1063 ه/20 ms556 مارس

~~1653 م] وقوع یافت و خلقی از ادارات سلطانی به کام دل رسید. در این روز خجسته مانجی

~~زمیندار به ولایت چاندا به ادراک زمین بوس سرفراز شد و یکهزار مهر نذر و دههزار مهر و چهار

~~فیل پیشکش گذرانید و به عنایت خلعت فاخره و سرپیچ مرصع و گهپوه مرصع و اوریسی

~~مرصع و اسب کامیاب گردید و پنجاههزار روپیه پیشکش مقرری هرساله او را در وجه انعام او

~~مرحمت فرمودند.

~~رسیدن فرستادهآ شریف مکه به درگاه

~~و در این ولا علی چلپی که شریف مکه مصحوب او رقیمه مشتمل بر اخلاص ما نطاق بیت الله

~~و دو اسب عربی بهدرگاه فرستاده بود و بعد از رسیدن او بهبندر سورت متصدیان آن جا

~~حسبالحکم دوهزار روییه انعام بهاو رسانیده بودند، به کورنش مستسعد گشته. رقیمهآ شریف را

~~با اشیای مذکوره به نظر انور دراورد و بهخلعت و انعام چهارهزار روپیه کامیاب گردید.

~~از نظر گذشتن عریضهای حاکم حبشه مصحوب معتمدان خود به درگاه ارسال داشته بود

~~هم در این روز عریضة الاخلاص حاکم حبشه که مصحوب او حاجی محمد حسین روانهآ درگاه

~~نموده بود، ازنظر گذشت و حاجی مزبور و دو کس دیگر که همراه او آمده بودند، بهعطای

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0557.png)

~~خلعت و انعام سههزار روپیه رعایت یافتند. روز دیگر فرستادهآ شریف نه اسب عربی پیشکش

~~گذرانید و از آن جمله پنج اسب مقبول افتاد و سلخ ماه [ربیع الثانی 1063 ه/29 مارس

~~1653 م] چندرال، حاکم زیرباد را به مرحمت گهپوه مرصع و اسب کامیاب ساختند.

یازدهم جمادی الاولی [1063 ه/9 آوریل 1653 م] مانجی، زمیندار چاندا بهعنایت خلعت،

~~مالای مروارید و دو اسب مورد عواطف گشته به وطن مرخص گردید.

~~حقیقت روانه شدن پادشاهزادهٔ‌ بلنداقبال با لشکر جرار از دارالسلطنت لاهور بهصوب

~~قندهار

~~این که آن جلیل القدر خواجه معین ملازم قدیمی خود را به حراست صوبهآ پنجاب معین نموده.

~~بیست و سوم ربیع الاول [1063 ms557 ه/21 فوریهٔ‌ 1653 م] در ساعت مختار با افواج قاهره از

~~دارالسلطنت روانه گشتند و چون راه سبوی و دهادهر را نزدیکتر و هموارتر از راه کابل و

~~غزنین نشان میدادند. خواجهجی مغل، ملازم خود را با جمعی از تیراندازان و تفنگچیان

~~سواره و پیاده و عملهآ توپخانه تعیین نمودند که توپ کلان کشور کشا را با توپ قلعه کشا و توپ

~~مریم تا موضع کن از مضافات بهکر بهراه دریا بر کشتیها ببرد و از آنجا از کشتیها برآورده

~~بهراه سبوی و دهادهر بهقندهار برساند و قاسم خان میرآتش را با مردم توپخانه پادشاهی و

~~هفت توپ هوای همراه گرفته، مشرف تو پخانه را رخصت دادند که تو پخانه که در سال گذشته

~~با عساکر نصرت مآثر بهقندهار رفته بود و وقت برگشتن در کابل گذاشته شده، مصحوب

~~غیرت خان که از قبل آن جلیل القدر بهحراست صوبهآ مذکور میپرداخت، از راه غزنین بیاورد.

و خود به کنار دریا رامی شدند و در بیست روز بهبلدهآ ملتان رسیدند و با آن که جمعی از

~~اما و منصسداران عمده هنوز نرسیده بودند و منصبداران معاملات و لشکریان را برای گرفتن

~~آذوقه و دیگر ضروریات چند روز در ملتان توقف بایستی نمود، نظر بر آن که قزلباش را

~~فرصت رسانید. آذوقه و کمک بهاهل قلعهٔ‌ قندهار ندهند، زیاده بر نه روز مقام ننموده، از

~~دریای ملتان بهراه پلی که بسته شده بود عبور نمودند و سلطان سلیمان شکوه را همراه گرفته

~~سلطان سهر شکوه را رخصت معاودت دادند که تا حین مراجعت در ملتان باشد.

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0558.png)

و چون از قلت کشتیها بر آب نیلاب که در آن جا به آب عالم خان و آب سند شهرت

~~دارد، پل بسته نشده بود. سابق هرگز کسی بر ان دریای زخار پل نبسته. بخشی خود را

~~بهاهتمام رخصت فرموده، امر نمودند که کشتیها را که از دارالسلطان غله و غیره بر آن بار ms558

~~کرده به ملتان آوردهاند، خالی ساخته به تعجیل تمام برای پل بستن روانه سازد و او بهسعی بلیغ

~~در یک هفته از نود و دو کشتی بر آب مذکور پل بست و پادشاهزادهآ بلنداقبال در هشت روز

~~به کنار دریا رسیده بهراه یل گذشتند و تا یک هفته لشکر می گذشت. در این منزل جهانگیر بیگ،

~~ملازم خود را با جماعت اعزان و پانصد سوار از ملازمان خود به قراولی معین ساخته امر

~~نمودند که دو منزل پیش میرفته باشد و بهرستم خان بهادر فیروزجنگ و جمعی دیگر از مردم

~~پادشاهی فرمودند که یک منزل پیش شوند و قلیج خان با جمعی دیگر یک منزل دنبال بیاید.

و چون قبل از وصول پادشاهزاده بلنداقبال به حچه که سرحد ملتان است، جهانگیر بیگ

~~کس گل محمد و مصطفی، زمینداران دوکی و چتیالی را با عرضداشتی متضمن این که رضا

~~قلی، تهانهدار دوکی را که با یکصد سوار قزلباش در قلعه میباشد، نمی گذاریم که از این جا

~~بهدر رود و اگر فوجی زودتر برسد، همه را دستگیر می گردانیم فرستاده بود. به جهانگیر بیگ

~~اشاره فرمودند که با همراهان ایلغار نموده، آنها را بهدست آورد و او جریده از حچه روانه

~~دوکی شده. چون به چتیالی رسید، شنید که قزلباشیه ینج روز پیش از رسیدن او احمال و اثقال

~~همراه گرفته بهقندهار رفتند و گل محمد و مصطفی با افغانان قوم خود در تنگیهای کوهها

~~سرراه بر آن جماعت گرفته و طایفه را از هم گذرانیده. تمامی اسباب و اموال آنها از صامت و

~~ناطق غارت نمودند و رضا قلی با بقیة السیف از آن مهلکه جان بدربرد.

و مجملا بعد از وصول لشکر ظفراثر به دوکی گل محمد و مصطفی با سایر کدخدایان و

~~او بماقات آن حدود بهملامت یادشاهزاده بلنداقبال فایزگشته، تکفل رسانیدن رسد به لشکر

~~نمودند و چون آن جلیل القدر بعد از روانه شدن از ملتان مردم ms559 توپخانهآ خود را بهاهتمام

~~زراعات تعیین کرده، قدغن نموده بودند که هرکه بر رعیت و زمیندار دست تطاول دراز کند،

~~سیاست نمایند. مجموع زمینداران بلوچ و افغان که در عین ره مسکن داشتند، به ملاحظه بهاردو

~~آمد و شد نموده، غله و گوسفند میفروختند و با وجود کثرت لشکر هیچ کس قدرت نداشت

~~که مشتی غله از کسی بهغنیمت تواند گرفت. در این راه از وفور بارش این سال تا قندهار

![image filename](./1077CinayatKhan.Mulakhkhas_0559.png)

ملخص

ملخص

نبذة عن الكتاب

الفهرس