1 ای نام تو بهترین سرآغاز %~% بی‌نام تو نامه کی کنم باز

2 ای یاد تو مونس روانم %~% جز نام تو نیست بر زبانم

3 ای کار گشای هر چه هستند %~% نام تو کلید هر چه بستند

4 ای هیچ خطی نگشته ز اول %~% بی‌حجت نام تو مسجل

5 ای هست کن اساس هستی %~% کوته ز درت دراز دستی

6 ای خطبه تو تبارک الله %~% فیض تو همیشه بارک الله

7 ای هفت عروس نه عماری %~% بر درگه تو به پرده داری

8 ای هست نه بر طریق چونی %~% دانای برونی و درونی

9 ای هرچه رمیده وارمیده %~% در کن فیکون تو آفریده

10 ای واهب عقل و باعث جان %~% با حکم تو هست و نیست یکسان

11 ای محرم عالم تحیر %~% عالم ز تو هم تهی و هم پر

12 ای تو به صفات خویش موصوف %~% ای نهی تو منکر امر معروف

13 ای امر تو را نفاذ مطلق %~% وز امر تو کائنات مشتق

14 ای مقصد همت بلندان %~% مقصود دل نیازمندان

15 ای سرمه کش بلند بینان %~% در باز کن درون نشینان

16 ای بر ورق تو درس ایام %~% ز آغاز رسیده تا به انجام

17 صاحب توئی آن دگر غلامند %~% سلطان توئی آن دگر کدامند

18 راه تو به نور لایزالی %~% از شرک و شریک هر دو خالی

19 در صنع تو کامد از عدد بیش %~% عاجز شده عقل علت اندیش

20 ترتیب جهان چنانکه بایست %~% کردی به مثابتی که شایست

21 بر ابلق صبح و ادهم شام %~% حکم تو زد این طویله بام

22 گر هفت گره به چرخ دادی %~% هفتاد گره بدو گشادی

23 خاکستری ار ز خاک سودی %~% صد آینه را بدان زدودی

24 بر هر ورقی که حرف راندی %~% نقش همه در دو حرف خواندی

25 بی‌کوه کنی ز کاف و نونی %~% کردی تو سپهر بیستونی

26 هر جا که خزینه شگرفست %~% قفلش ms001 به کلید این دو حرفست

27 حرفی به غلط رها نکردی %~% یک نکته درو خطا نکردی

28 در عالم عالم آفریدن %~% به زین نتوان رقم کشیدن

29 هر دم نه به حق دسترنجی %~% بخشی به من خراب گنجی

30 گنج تو به بذل کم نیاید %~% وز گنج کس این کرم نیاید

31 از قسمت بندگی و شاهی %~% دولت تو دهی بهر که خواهی

32 از آتش ظلم و دود مظلوم %~% احوال همه تراست معلوم

33 هم قصه نانموده دانی %~% هم نامه نانوشته خوانی

34 عقل آبله پای و کوی تاریک %~% وآنگاه رهی چو موی باریک

35 توفیق تو گر نه ره نماید %~% این عقده به عقل کی گشاید

36 عقل از در تو بصر فروزد %~% گر پای درون نهد بسوزد

37 ای عقل مرا کفایت از تو %~% جستن ز من و هدایت از تو

38 من بددل و راه بیمناکست %~% چون راهنما توئی چه باکست

39 عاجز شدم از گرانی بار %~% طاقت نه چگونه باشد این کار

40 می‌کوشم و در تنم توان نیست %~% کازرم تو هست باک از آن نیست

41 گر لطف کنی و گر کنی قهر %~% پیش تو یکی است نوش یا زهر

42 شک نیست در اینکه من اسیرم %~% کز لطف زیم ز قهر میرم

43 یا شربت لطف دار پیشم %~% یا قهر مکن به قهر خویشم

44 گر قهر سزای ماست آخر %~% هم لطف برای ماست آخر

45 تا در نقسم عنایتی هست %~% فتراک تو کی گذارم از دست

46 وآن دم که نفس به آخر آید %~% هم خطبه نام تو سراید

47 وآن لحظه که مرگ را بسیجم %~% هم نام تو در حنوط پیچم

48 چون گرد شود وجود پستم %~% هرجا که روم تو را پرستم

49 در عصمت اینچنین حصاری %~% شیطان رجیم کیست باری

50 چون حرز توام حمایل آمود %~% سرهنگی دیو کی کند سود

51 احرام گرفته‌ام به کویت %~% لبیک زنان به ms002 جستجویت

52 احرام شکن بسی است زنهار %~% ز احرام شکستنم نگهدار

53 من بیکس و رخنها نهانی %~% هان ای کس بیکسان تو دانی

54 چون نیست به جز تو دستگیرم %~% هست از کرم تو ناگزیرم

55 یک ذره ز کیمیای اخلاص %~% گر بر مس من زنی شوم خاص

56 آنجا که دهی ز لطف یک تاب %~% زر گردد خاک و در شود آب

57 من گر گهرم و گر سفالم %~% پیرایه توست روی مالم

58 از عطر تو لافد آستینم %~% گر عودم و گر درمنه اینم

59 پیش تو نه دین نه طاعت آرم %~% افلاس تهی شفاعت آرم

60 تا غرق نشد سفینه در آب %~% رحمت کن و دستگیر و دریاب

61 بردار مرا که اوفتادم %~% وز مرکب جهل خود پیادم

62 هم تو به عنایت الهی %~% آنجا قدمم رسان که خواهی

63 از ظلمت خود رهائیم ده %~% با نور خود آشنائیم ده

64 تا چند مرا ز بیم و امید %~% پروانه دهی به ماه و خورشید

65 تا کی به نیاز هر نوالم %~% بر شاه و شبان کنی حوالم

66 از خوان تو با نعیم‌تر چیست %~% وز حضرت تو کریمتر کیست

67 از خرمن خویش ده زکاتم %~% منویس به این و آن براتم

68 تا مزرعه چو من خرابی %~% آباد شود به خاک و آبی

69 خاکی ده از آستان خویشم %~% وابی که دغل برد ز پیشم

70 روزی که مرا ز من ستانی %~% ضایع مکن از من آنچه مانی

71 وآندم که مرا به من دهی باز %~% یک سایه ز لطف بر من انداز

72 آن سایه نه کز چراغ دور است %~% آن سایه که آن چراغ نوراست

73 تا با تو چو سایه نور گردم %~% چون نور ز سایه دور گردم

74 با هر که نفس برآرم اینجا %~% روزیش فروگذارم اینجا

75 درهای همه ز عهد خالیست %~% الا در تو که لایزالیست

76 هر عهد که هست ms003 در حیاتست %~% عهد از پس مرگ بی‌ثباتست

77 چون عهد تو هست جاودانی %~% یعنی که به مرگ و زندگانی

78 چندانکه قرار عهد یابم %~% از عهد تو روی برنتابم

79 بی‌یاد توام نفس نیاید %~% با یاد تو یاد کس نیاید

80 اول که نیافریده بودم %~% وین تعبیه‌ها ندیده بودم

81 کیمخت اگر از زمیم کردی %~% با زاز زمیم ادیم کردی

82 بر صورت من ز روی هستی %~% آرایش آفرین تو بستی

83 واکنون که نشانه گاه جودم %~% تا باز عدم شود وجودم

84 هرجا که نشاندیم نشستم %~% وآنجا که بریم زیر دستم

85 گردیده رهیت من در این راه %~% گه بر سر تخت و گه بن چاه

86 گر پیر بوم و گر جوانم %~% ره مختلف است و من همانم

87 از حال به حال اگر بگردم %~% هم بر رق اولین نوردم

88 بی‌جاحتم آفریدی اول %~% آخر نگذاریم معطل

89 گر مرگ رسد چرا هراسم %~% کان راه بتست می‌شناسم

90 این مرگ نه باغ و بوستانست %~% کو راه سرای دوستانست

91 تا چند کنم ز مرگ فریاد %~% چون مرگ ازوست مرگ من باد

92 گر بنگرم آن چنان که رایست %~% این مرگ نه مرگ نقل جایست

93 از خورد گهی به خوابگاهی %~% وز خوابگهی به بزم شاهی

94 خوابی که به بزم تست راهش %~% گردن نکشم ز خوابگاهش

95 چون شوق تو هست خانه خیزم %~% خوش خسبم و شادمانه خیزم

96 گر بنده نظامی از سر درد %~% در نظم دعا دلیریی کرد

97 از بحر تو بینم ابر خیزش %~% گر قطره برون دهد مریزش

98 گر صد لغت از زبان گشاید %~% در هر لغتی ترا ستاید

99 هم در تو به صد هزار تشویر %~% دارد رقم هزار تقصیر

100 ور دم نزند چو تنگ حالان %~% دانی که لغت زبان لالان

101 گر تن حبشی سرشته تست %~% ور خط ختنی نبشته تست

102 گر هر چه نبشته‌ای بشوئی %~% شویم دهن از ms004 زیاده گوئی

103 ور باز به داورم نشانی %~% ای داور داوران تو دانی

104 زان پیش کاجل فرا رسد تنگ %~% و ایام عنان ستاند از چنگ

105 ره باز ده از ره قبولم %~% بر روضه تربت رسولم

1 ای شاه سوار ملک هستی %~% سلطان خرد به چیره دستی

2 ای ختم پیمبران مرسل %~% حلوای پسین و ملح اول

3 نوباوه باغ اولین صلب %~% لشکرکش عهد آخرین تلب

4 ای حاکم کشور کفایت %~% فرمانده فتوی ولایت

5 هرک آرد با تو خودپرستی %~% شمشیر ادب خورد دو دستی

6 ای بر سر سدره گشته راهت %~% وی منظر عرش پایگاهت

7 ای خاک تو توتیای بینش %~% روشن بتو چشم آفرینش

8 شمعی که نه از تو نور گیرد %~% از باد بروت خود بمیرد

9 ای قائل افصح القبایل %~% یک زخمی اوضح الدلایل

10 دارنده حجت الهی %~% داننده راز صبحگاهی

11 ای سید بارگاه کونین %~% نسابه شهر قاب قوسین

12 رفته ز ولای عرش والا %~% هفتاد هزار پرده بالا

13 ای صدر نشین عقل و جان هم %~% محراب زمین و آسمان هم

14 گشته زمی آسمان ز دینت %~% نی‌نی شده آسمان زمینت

15 ای شش جهه از تو خیره مانده %~% بر هفت فلک جنیبه رانده

16 شش هفت هزار سال بوده %~% کین دبدبه را جهان شنوده

17 ای عقل نواله پیچ خوانت %~% جان بنده نویس آستانت

18 هر عقل که بی تو عقل برده %~% هر جان که نه مرده تو مرده

19 ای کینت و نام تو موید %~% بوالقاسم وانگهی محمد

20 عقل ارچه خلیفه شگرف است %~% بر لوح سخن تمام حرف است

21 هم مهر مویدی ندارد %~% تا مهر محمدی ندارد

22 ای شاه مقربان درگاه %~% بزم تو ورای هفت خرگاه

23 صاحب طرف ولایت جود %~% مقصود جهان جهان مقصود

24 سر جوش خلاصه معانی %~% سرچشمه آب زندگانی

25 خاک تو ادیم روی آدم %~% روی تو چراغ چشم عالم

26 دوران که فرس ms005 نهاده تست %~% با هفت فرس پیاده تست

27 طوف حرم تو سازد انجم %~% در گشتن چرخ پی کندگم

28 آن کیست که بر بساط هستی %~% با تو نکند چو خاک پستی

29 اکسیر تو داد خاک را لون %~% وز بهر تو آفریده شد کون

30 سر خیل توئی و جمله خیلند %~% مقصود توئی همه طفیلند

31 سلطان سریر کایناتی %~% شاهنشه کشور حیاتی

32 لشگر گه تو سپهر خضرا %~% گیسوی تو چتر و غمزه طغرا

33 وین پنج نماز کاصل توبه است %~% در نوبتی تو پنج نوبه است

34 در خانه دین به پنج بنیاد %~% بستی در صد هزار بیداد

35 وین خانه هفت سقف کرده %~% بر چار خلیفه وقف کرده

36 صدیق به صدق پیشوا بود %~% فاروق ز فرق هم جدا بود

37 وان پیر حیائی خدا ترس %~% با شیر خدای بود همدرس

38 هر چار ز یک نورد بودند %~% ریحان یک آبخورد بودند

39 زین چار خلیفه ملک شدراست %~% خانه به چهار حد مهیاست

40 ز آمیزش این چهارگانه %~% شد خوش نمک این چهارخانه

41 دین را که چهار ساق دادی %~% زینگونه چهار طاق دادی

42 چون ابروی خوب تو در آفاق %~% هم جفت شد این چهار وهم طاق

43 از حلقه دست بند این فرش %~% یک رقص تو تا کجاست تا عرش

44 ای نقش تو معرج معانی %~% معراج تو نقل آسمانی

45 از هفت خزینه در گشاده %~% بر چهار گهر قدم نهادن

46 از حوصله زمانه تنگ %~% بر فرق فلک زده شباهنگ

47 چون شب علم سیاه برداشت %~% شبرنگ تو رقص راه برداشت

48 خلوتگه عرش گشت جایت %~% پرواز پری گرفت پایت

49 سر برزده از سرای فانی %~% بر اوج سرای ام هانی

50 جبریل رسید طوق در دست %~% کز بهر تو آسمان کمر بست

51 بر هفت فلک دو حلقه بستند %~% نظاره تست هر چه هستند

52 برخیز هلا نه وقت خوابست %~% مه منتظر تو آفتابست ms006

53 در نسخ عطارد از حروفت %~% منسوخ شد آیت وقوفت

54 زهره طبق نثار بر فرق %~% تا نور تو کی برآید از شرق

55 خورشید به صورت هلالی %~% زحمت ز ره تو کرده خالی

56 مریخ ملازم یتاقت %~% موکب رو کمترین وشاقت

57 دراجه مشتری بدان نور %~% از راه تو گفته چشم بد دور

58 کیوان علم سیاه بر دوش %~% در بندگی تو حلقه در گوش

59 در کوکبه چنین غلامان %~% شرط است برون شدن خرامان

60 امشب شب قدرتست بشتاب %~% قدر شب قدر خویش دریاب

61 ای دولتی آن شبی که چون روز %~% گشت از قدم تو عالم افروز

62 پرگار به خاک در کشیدی %~% جدول به سپهر بر کشیدی

63 برقی که براق بود نامش %~% رفق روش تو کرد رامش

64 بر سفت چنان نسفته تختی %~% طیاره شدی چو نیک بختی

65 زآنجا که چنان یک اسبه راندی %~% دوران دواسبه را بماندی

66 ربع فلک از چهارگوشه %~% داده ز درت هزار خوشه

67 از سرخ و سپید دخل آن باغ %~% بخش نظر تو مهر ما زاغ

68 بر طره هفت بام عالم %~% نه طاس گذاشتی نه پرچم

69 هم پرچم چرخ را گسستی %~% هم طاسک ماه را شکستی

70 طاوس پران چرخ اخضر %~% هم بال فکنده با تو هم پر

71 جبریل ز همرهیت مانده %~% (الله معک) ز دور خوانده

72 میکائیلت نشانده بر سر %~% واورده به خواجه تاش دیگر

73 اسرافیل فتاده در پای %~% هم نیم رهت بمانده برجای

74 رفرف که شده رفیق راهت %~% برده به سریر سدره گاهت

75 چون از سر سدره بر گذشتی %~% اوراق حدوث در نوشتی

76 رفتی ز بساط هفت فرشی %~% تا طارم تنگبار عرشی

77 سبوح زنان عرش پایه %~% از نور تو کرده عرش سایه

78 از حجله عرش بر پریدی %~% هفتاد حجاب را دریدی

79 تنها شدی از گرانی رخت %~% هم تاج گذاشتی و هم تخت

80 بازار جهت ms007 بهم شکستی %~% از زحمت تحت وفوق رستی

81 خرگاه برون زدی ز کونین %~% در خیمه خاص قاب قوسین

82 هم حضرت ذوالجلال دیدی %~% هم سر کلام حق شنیدی

83 از غایت وهم و غور ادراک %~% هم دیدن وهم شنودنت پاک

84 درخواستی آنچه بود کامت %~% درخواسته خاص شد به نامت

85 از قربت حضرت الهی %~% باز آمدی آنچنانکه خواهی

86 گلزار شکفته از جبینت %~% توقیع کرم در آستینت

87 آورده برات رستگاران %~% از بهر چو ما گناهکاران

88 ما را چه محل که چون تو شاهی %~% در سایه خود کند پناهی

89 زآنجا که تو روشن آفتابی %~% بر ما نه شگفت اگر نتابی

90 دریای مروتست رایت %~% خضرای نبوتست جایت

91 شد بی تو به خلق بر مروت %~% بر بسته‌تر از در نبوت

92 هر که از قدم تو سرکشیده %~% دولت قلمیش در کشیده

93 وان کو کمر وفات بسته %~% بر منظره ابد نشسته

94 باغ ارم از امید و بیمت %~% جزیت ده نافه نسیمت

95 ای مصعد آسمان نوشته %~% چون گنج به خاک بازگشته

96 از سرعت آسمان خرامی %~% سری بگشای بر نظامی

97 موقوف نقاب چند باشی %~% در برقع خواب چند باشی

98 برخیز و نقاب رخ برانداز %~% شاهی دو سه را به رخ درانداز

99 این سفره ز پشت بار برگیر %~% وین پرده ز روی کار برگیر

100 رنگ از دو سیه سفید بزدای %~% ضدی ز چهار طبع بگشای

101 یک عهد کن این دو بی‌وفا را %~% یک دست کن این چهار پا را

102 چون تربیت حیات کردی %~% حل همه مشکلات کردی

103 زان نافه به باد بخش طیبی %~% باشد که به ما رسد نصیبی

104 زان لوح که خواندی از بدایت %~% در خاطر ما فکن یک آیت

105 زان صرف که یافتیش بی‌صرف %~% در دفتر ما نویس یک حرف

106 بنمای به ما که ما چه نامیم %~% وز بت گر و بت شکن کدامیم

107 ms008 ای کار مرا تمامی از تو %~% نیروی دل نظامی از تو

108 زین دل به دعا قناعتی کن %~% وز بهر خدا شفاعتی کن

109 تا پرده ما فرو گذارند %~% وین پرده که هست بر ندارند

1 در نوبت بار عام دادن %~% باید همه شهر جام دادن

2 فیاضه ابر جود گشتن %~% ریحان همه وجود گشتن

3 باریدن بی‌دریغ چون مل %~% خندیدن بی‌نقاب چون گل

4 هرجای چو آفتاب راندن %~% در راه ببدره زر فشاندن

5 دادن همه را به بخشش عام %~% وامی و حلال کردن آن وام

6 پرسیدن هر که در جهان هست %~% کز فاقه روزگار چون رست

7 گفتن سخنی که کار بندد %~% زان قطره چو غنچه باز خندد

8 من کین شکرم در آستین است %~% ریزم که حریف نازنین است

9 بر جمله جهان فشانم این نوش %~% فرزند عزیز خود کند گوش

10 من بر همه تن شوم غذاساز %~% خود قسم جگر بدو رسد باز

11 ای ناظر نقش آفرینش %~% بر دار خلل ز راه بینش

12 در راه تو هر کرا وجودیست %~% مشغول پرستش و سجودیست

13 بر طبل تهی مزن جرس را %~% بیکار مدان نوای کس را

14 هر ذره که هست اگر غباریست %~% در پرده مملکت بکاریست

15 این هفت حصار برکشیده %~% بر هزل نباشد آفریده

16 وین هفت رواق زیر پرده %~% آخر به گزاف نیست کرده

17 کار من و تو بدین درازی %~% کوتاه کنم که نیست بازی

18 دیباچه ما که در نورد است %~% نز بهر هوی و خواب و خورد است

19 از خواب و خورش به اربتابی %~% کین در همه گاو و خر بیابی

20 زان مایه که طبعها سرشتند %~% ما را ورقی دگر نوشتند

21 تا در نگریم و راز جوئیم %~% سررشته کار باز جوئیم

22 بینیم زمین و آسمان را %~% جوئیم یکایک این و آن را

23 کاین کار و کیائی از پی چیست %~% او کیست کیای کار ms009 او کیست

24 هر خط که برین ورق کشید است %~% شک نیست در آنکه آفرید است

25 بر هر چه نشانه طرازیست %~% ترتیب گواه کار سازیست

26 سوگند دهم بدان خدایت %~% کین نکته به دوست رهنمایت

27 کان آینه در جهان که دید است %~% کاول نه به صیقلی رسید است

28 بی‌صیقلی آینه محال است %~% هردم که جز این زنی وبال است

29 در هر چه نظر کنی به تحقیق %~% آراسته کن نظر به توفیق

30 منگر که چگونه آفریده است %~% کان دیده‌وری ورای دیده است

31 بنگر که ز خود چگونه برخاست %~% وآن وضع به خود چگونه شد راست

32 تا بر تو به قطع لازم آید %~% کان از دگری ملازم آید

33 چون رسم حواله شد برسام %~% رستی تو ز جهل و من ز دشنام

34 هر نقش بدیع کایدت پیش %~% جز مبدع او در او میندیش

35 زین هفت پرند پرنیان رنگ %~% گر پای برون نهی خوری سنگ

36 پنداشتی این پرند پوشی %~% معلوم تو گردد ار بکوشی

37 سررشته راز آفرینش %~% دیدن نتوان به چشم بینش

38 این رشته قضا نه آنچنان تافت %~% کورا سررشته وا توان یافت

39 سررشته قدرت خدائی %~% بر کس نکند گره گشائی

40 عاجز همه عاقلان و شیدا %~% کین رقعه چگونه کرد پیدا

41 گرداند کس که چون جهان کرد %~% ممکن که تواند آنچنان کرد

42 چون وضع جهان ز ما محالست %~% چونیش برون‌تر از خیالست

43 در پرده راز آسمانی %~% سریست ز چشم ما نهانی

44 چندانکه جنیبه رانم آنجا %~% پی برد نمی‌توانم آنجا

45 در تخته هیکل رقومی %~% خواندم همه نسخه نجومی

46 بر هر چه از آن برون کشیدم %~% آرام گهی درون ندیدم

47 دانم که هر آنچه ساز کردند %~% بر تعبیه‌ایش باز کردند

48 هرچ آن نظری در او توان بست %~% پوشیده خزینه‌ای در آن هست

49 آن کن که کلید آن خزینه %~% پولاد بود نه آبگینه ms010

50 تا چون به خزینه در شتابی %~% شربت طلبی نه زهر یابی

51 پیرامن هر چه ناپدیدست %~% جدول کش خود خطی کشیدست

52 وآن خط که ز اوج بر گذشته %~% عطفیست به میل بازگشته

53 کاندیشه چو سر به خط رساند %~% جز باز پس آمدن نداند

54 پرگار چو طوف ساز گردد %~% در گام نخست باز گردد

55 این حلقه که گرد خانه بستند %~% از بهر چنین بهانه بستند

56 تا هر که ز حلقه بر کند سر %~% سرگشته شود چو حلقه بر در

57 در سلسله فلک مزن دست %~% کین سلسله را هم آخری هست

58 گر حکم طبایع است بگذار %~% کو نیز رسد به آخر کار

59 بیرون‌تر ازین حواله گاهیست %~% کانجا به طریق عجز راهیست

60 زان پرده نسیم ده نفس را %~% کو پرده کژ نداد کس را

61 این هفت فلک به پرده سازی %~% هست از جهت خیال بازی

62 زین پرده ترانه ساخت نتوان %~% واین پرده به خود شناخت نتوان

63 گر پرده شناس ازین قیاسی %~% هم پرده خود نمی‌شناسی

64 گر باربدی به لحن و آواز %~% بی‌پرده مزن دمی بر این ساز

65 با پرده دریدگان خودبین %~% در خلوت هیچ پرده منشین

66 آن پرده طلب که چون نظامی %~% معروف شوی به نیکنامی

67 تا چند زمین نهاد بودن %~% سیلی خود خاک و باد بودن

68 چون باد دویدن از پی خاک %~% مشغول شدن به خار و خاشاک

69 بادی که وکیل خرج خاکست %~% فراش گریوه مغاکست

70 بستاند ازین بدان سپارد %~% گه مایه برد گهی بیارد

71 چندان که زمیست مرز بر مرز %~% خاکیست نهاده درز بر درز

72 گه زلزله گاه سیل خیزد %~% زین ساید خاک و زان بریزد

73 چون زلزله ریزد آب ساید %~% درزی زخریطه واگشاید

74 وان درز به صدمه‌های ایام %~% وادی کده‌ای شود سرانجام

75 جوئی که درین گل خرابست %~% خاریده باد و چاک آبست

76 از کوی ms011 زمین چو بگذری باز %~% ابر و فلک است در تک و تاز

77 هر یک به میانه دگر شرط %~% افتاده به شکل گوی در خرط

78 این شکل کری نه در زمین است %~% هر خط که به گرد او چنین است

79 هر دود کزین مغاک خیزد %~% تا یک دو سه نیزه بر ستیزد

80 وآنگه به طریق میل ناکی %~% گردد به طواف دیر خاکی

81 ابری که برآید از بیابان %~% تا مصعد خود شود شتابان

82 بر اوج صعود خود بکوشد %~% از حد صعود بر نجوشد

83 او نیز طواف دیر گیرد %~% از دایره میل می‌پذیرد

84 بینیش چو خیمه ایستاده %~% سر بر افق زمین نهاده

85 تا در نگری به کوچ و خیلش %~% دانی که به دایره است میلش

86 هر جوهر فردکو بسیط است %~% میلش به ولایت محیط است

87 گردون که محیط هفت موج است %~% چندان که همی‌رود در اوج است

88 گر در افق است و گر در اعلاست %~% هرجا که رود به سوی بالاست

89 زآنجا که جهان خرامی اوست %~% بالائی او تمامی اوست

90 بالا طلبان که اوج جویند %~% بالای فلک جز این نگویند

91 نز علم فلک گره گشائیست %~% خود در همه علم روشنائیست

92 گرمایه جویست ور پشیزی %~% از چار گهر در اوست چیزی

93 اما نتوان نهفت آن جست %~% کین دانه در آب و خاک چون رست

94 گرمایه زمین بدو رساند %~% بخشیدن صورتش چه داند

95 وآنجا که زمین به زیر پی‌بود %~% در دانه جمال خوشه کی بود

96 گیرم که ز دانه خوشه خیزد %~% در قالب صورتش که ریزد

97 در پرده این خیال گردان %~% آخر سببی است حال گردان

98 نزدیک تو آن سبب چه چیز است %~% بنمای که این سخن عزیز است

99 داننده هر آن سبب که بیند %~% داند که مسبب آفریند

100 زنهار نظامیا در این سیر %~% پابست مشو به دام این دیر

1 ms012 روزی به مبارکی و شادی %~% بودم به نشاط کیقبادی

2 ابروی هلالیم گشاده %~% دیوان نظامیم نهاده

3 آیینه بخت پیش رویم %~% اقبال به شانه کرده مویم

4 صبح از گل سرخ دسته بسته %~% روزم به نفس شده خجسته

5 پروانه دل چراغ بر دست %~% من بلبل باغ و باغ سرمست

6 بر اوج سخن علم کشیده %~% در درج هنر قلم کشیده

7 منقار قلم به لعل سفتن %~% دراج زبان به نکته گفتن

8 در خاطرم اینکه وقت کار است %~% کاقبال رفیق و بخت یار است

9 تا کی نفس تهی گزینم %~% وز شغل جهان تهی نشینم

10 دوران که نشاط فربهی کرد %~% پهلو ز تهی روان تهی کرد

11 سگ را که تهی بود تهی گاه %~% نانی نرسد تهی در این راه

12 برساز جهان نوا توان ساخت %~% کانراست جهان که با جهان ساخت

13 گردن به هوا کسی فرازد %~% کو با همه چون هوا بسازد

14 چون آینه هر کجا که باشد %~% جنسی به دروغ بر تراشد

15 هر طبع که او خلاف جویست %~% چون پرده کج خلاف گویست

16 هان دولت گر بزرگواری %~% کردی ز من التماس کاری

17 من قرعه زنان به آنچنان فال %~% واختر به گذشتن اندران حال

18 مقبل که برد چنان برد رنج %~% دولت که دهد چنان دهد گنج

19 در حال رسید قاصد از راه %~% آورد مثال حضرت شاه

20 بنوشته به خط خوب خویشم %~% ده پانزده سطر نغز بیشم

21 هر حرفی از او شکفته باغی %~% افروخته‌تر ز شب چراغی

22 کای محرم حلقه غلامی %~% جادو سخن جهان نظامی

23 از چاشنی دم سحر خیز %~% سحری دگر از سخن برانگیز

24 در لافگه شگفت کاری %~% بنمای فصاحتی که داری

25 خواهم که به یاد عشق مجنون %~% رانی سخنی چو در مکنون

26 چون لیلی بکر اگر توانی %~% بکری دو سه در سخن نشانی

27 تا خوانم و گویم این شکربین %~% جنبانم سر ms013 که تاج سر بین

28 بالای هزار عشق نامه %~% آراسته کن به نوک خامه

29 شاه همه حرفهاست این حرف %~% شاید که در او کنی سخن صرف

30 در زیور پارسی و تازی %~% این تازه عروس را طرازی

31 دانی که من آن سخن شناسم %~% کابیات نو از کهن شناسم

32 تا ده دهی غرایبت هست %~% ده پنج زنی رها کن از دست

33 بنگر که ز حقه تفکر %~% در مرسله که می‌کشی در

34 ترکی صفت وفای مانیست %~% ترکانه سخن سزای ما نیست

35 آن کز نسب بلند زاید %~% او را سخن بلند باید

36 چون حلقه شاه یافت گوشم %~% از دل به دماغ رفت هوشم

37 نه زهره که سر ز خط بتابم %~% نه دیده که ره به گنج یابم

38 سرگشته شدم دران خجالت %~% از سستی عمر و ضعف حالت

39 کس محرم نه که راز گویم %~% وین قصه به شرح باز گویم

40 فرزند محمد نظامی %~% آن بر دل من چو جان گرامی

41 این نسخه چو دل نهاد بر دست %~% در پهلوی من چو سایه بنشست

42 داد از سر مهر پای من بوس %~% کی آنکه زدی بر آسمان کوس

43 خسروشیرین چو یاد کردی %~% چندین دل خلق شاد کردی

44 لیلی و مجنون ببایدت گفت %~% تا گوهر قیمتی شود جفت

45 این نامه نغز گفته بهتر %~% طاووس جوانه جفته بهتر

46 خاصه ملکی چو شاه شروان %~% شروان چه که شهریار ایران

47 نعمت ده و پایگاه سازست %~% سرسبز کن و سخن نوازست

48 این نامه به نامه از تو در خواست %~% بنشین و طراز نامه کن راست

49 گفتم سخن تو هست بر جای %~% ای آینه روی آهنین رای

50 لیکن چه کنم هوا دو رنگست %~% اندیشه فراخ و سینه تنگست

51 دهلیز فسانه چون بود تنگ %~% گردد سخن از شد آمدن لنگ

52 میدان سخن فراخ باید %~% تا طبع سواریی نماید

53 این ms014 آیت اگرچه هست مشهور %~% تفسیر نشاط هست ازو دور

54 افزار سخن نشاط و ناز است %~% زین هردو سخن بهانه ساز است

55 بر شیفتگی و بند و زنجیر %~% باشد سخن برهنه دلگیر

56 در مرحله‌ای که ره ندانم %~% پیداست که نکته چند رانم

57 نه باغ و نه بزم شهریاری %~% نه رود و نه می نه کامکاری

58 بر خشکی ریگ و سختی کوه %~% تا چند سخن رود در اندوه

59 باید سخن از نشاط سازی %~% تا بیت کند به قصه بازی

60 این بود کز ابتدای حالت %~% کس گرد نگشتش از ملالت

61 گوینده ز نظم او پر افشاند %~% تا این غایت نگفت زان ماند

62 چون شاه جهان به من کند باز %~% کاین نامه به نام من بپرداز

63 با اینهمه تنگی مسافت %~% آنجاش رسانم از لطافت

64 کز خواندن او به حضرت شاه %~% ریزد گهر نسفته بر راه

65 خواننده‌اش اگر فسرده باشد %~% عاشق شود ار نمرده باشد

66 باز آن خلف خلیفه زاده %~% کاین گنج به دوست در گشاده

67 یک دانه اولین فتوحم %~% یک لاله آخرین صبوحم

68 گفت ای سخن تو همسر من %~% یعنی لقبش برادر من

69 در گفتن قصه‌ای چنین چست %~% اندیشه نظم را مکن سست

70 هرجا که بدست عشق خوانیست %~% این قصه بر او نمک فشانیست

71 گرچه نمک تمام دارد %~% بر سفره کباب خام دارد

72 چون سفته خارش تو گردد %~% پخته به گزارش تو گردد

73 زیبا روئی بدین نکوئی %~% وانگاه بدین برهنه روئی

74 کس در نه به قدر او فشانده است %~% زین روی برهنه روی مانداست

75 جانست و چو کس به جان نکوشد %~% پیراهن عاریت نپوشد

76 پیرایه جان ز جان توان ساخت %~% کس جان عزیز را نینداخت

77 جان بخش جهانیان دم تست %~% وین جان عزیز محرم تست

78 از تو عمل سخن گزاری %~% از بنده دعا ز بخت یاری

79 چون دل ms015 دهی جگر شنیدم %~% دل دوختم و جگر دریدم

80 در جستن گوهر ایستادم %~% کان کندم و کیمیا گشادم

81 راهی طلبید طبع کوتاه %~% کاندیشه بد از درازی راه

82 کوته‌تر از این نبود راهی %~% چابکتر از این میانه گاهی

83 بحریست سبک ولی رونده %~% ماهیش نه مرده بلکه زنده

84 بسیار سخن بدین حلاوت %~% گویند و ندارد این طراوت

85 زین بحر ضمیر هیچ غواص %~% بر نارد گوهری چنین خاص

86 هر بیتی از او چه رسته‌ای در %~% از عیب تهی و از هنر پر

87 در جستن این متاع نغزم %~% یک موی نبود پای لغزم

88 می‌گفتم و دل جواب می‌داد %~% خاریدم و چشمه آب می‌داد

89 دخلی که ز عقل درج کردم %~% در زیور او به خرج کردم

90 این چار هزار بیت اکثر %~% شد گفته به چار ماه کمتر

91 گر شغل دگر حرام بودی %~% در چاره شب تمام بودی

92 بر جلوه این عروس آزاد %~% آبادتر آنکه گوید آباد

93 آراسته شد به بهترین حال %~% در سلخ رجب به‌ثی و فی دال

94 تاریخ عیان که داشت با خود %~% هشتاد و چهار بعد پانصد

95 پرداختمش به نغز کاری %~% و انداختمش بدین عماری

96 تا کس نبرد به سوی او راه %~% الا نظر مبارک شاه

1 سر خیل سپاه تاجداران %~% سر جمله جمله شهریاران

2 خاقان جهان ملک معظم %~% مطلق ملک الملوک عالم

3 دارنده تخت پادشاهی %~% دارای سپیدی و سیاهی

4 صاحب جهت جلال و تمکین %~% یعنی که جلال دولت و دین

5 تاج ملکان ابوالمظفر %~% زیبنده ملک هفت کشور

6 شروانشه آفتاب سایه %~% کیخسرو کیقباد پایه

7 شاه سخن اختسان که نامش %~% مهریست که مهر شد غلامش

8 سلطان به ترک چتر گفته %~% پیدا نه خلیفه نهفته

9 بهرام نژاد و مشتری چهر %~% در صدف ملک منوچهر

10 زین طایفه تا به دور اول %~% شاهیش به نسل دل مسلسل

11 نطفه‌اش که رسیده گاه ms016 بر گاه %~% تا آدم هست شاه بر شاه

12 در ملک جهان که باد تا دیر %~% کوته قلم و دراز شمشیر

13 اورنگ نشین ملک بی‌نقل %~% فرمانده بی‌نقیصه چون عقل

14 گردنکش هفت چرخ گردان %~% محراب دعای هفت مردان

15 رزاق نه کاسمان ارزاق %~% سردار و سریر دار آفاق

16 فیاضه چشمه معانی %~% دانای رموز آسمانی

17 اسرار دوازده علومش %~% نرمست چنانکه مهر مومش

18 این هفت قواره شش انگشت %~% یک دیده چهار دست و نه پشت

19 تا بر نکشد ز چنبرش سر %~% مانده است چو حلقه سر به چنبر

20 دریای خوشاب نام دارد %~% زو آب حیات وام دارد

21 کان از کف او خراب گشته %~% بحر از کرمش سرای گشته

22 زین سو ظفرش جهان ستاند %~% زان سو کرمش جهان فشاند

23 گیرد به بلا رک روانه %~% بخشد به جناح تازیانه

24 کوثر چکد از مشام بختش %~% دوزخ جهد از دماغ لختش

25 خورشید ممالک جهانست %~% شایسته بزم و رزم از آنست

26 مریخ به تیغ و زهره با جام %~% بر راست و چپش گرفته آرام

27 زهره دهدش به جام یاری %~% مریخ کند سلیح داری

28 از تیغش کوه لعل خیزد %~% وز جام چو کوه لعل ریزد

29 چون بنگری آن دو لعل خونخوار %~% خونی و مییست لعل کردار

30 لطفش بگه صبوح ساقی %~% لطفیست چنانکه باد باقی

31 زخمش که عدو به دوست مقهور %~% زخمیست که چشم زخم ازو دور

32 در لطف چو باد صبح تازد %~% هرجا که رسد جگر نوازد

33 در زخم چو صاعقه است قتال %~% بر هر که فتاد سوخت در حال

34 لطف از دم صبح جان فشان‌تر %~% زخم از شب هجر جانستان‌تر

35 چون سنجق شاهیش بجنبد %~% پولادین صخره را بسنبد

36 چون طره پرچمش بلرزد %~% غوغای زمین جوی نیرزد

37 در گردش روزگار دیر است %~% کاتش زبر است و آب زیر است

38 تا او شده شهسوار ابرش ms017 %~% بگذشت محیط آب از آتش

39 قیصر به درش جنیبه داری %~% فغفور گدای کیست باری

40 خورشید بدان گشاده‌روئی %~% یک عطسه بزم اوست گوئی

41 وان بدر که نام او منیر است %~% در غاشیه داریش حقیر است

42 گویند که بود تیر آرش %~% چون نیزه عادیان سنان کش

43 با تیر و کمان آن جهانگیر %~% در مجری ناوک افتد آن تیر

44 گویند که داشت شخص پرویز %~% شکلی و شمایلی دلاویز

45 با گرد رکابش ار ستیزد %~% پرویز به قایمی بریزد

46 بر هر که رسید تیغ تیزش %~% بربست اجل ره گریزش

47 بر هر زرهی که نیزه رانده %~% یک حلقه در آن زره نمانده

48 زوبینش به زخم نیم خورده %~% شخص دو جهان دو نیم کرده

49 در مهر چو آفتاب ظاهر %~% در کینه چو روزگارقاهر

50 چون صبح به مهر بی‌نظیر است %~% چون مهر به کینه شیر گیر است

51 بربست به نام خود به شش حرف %~% گرد کمر زمانه شش طرف

52 از شش زدن حروف نامش %~% بر نرد شده ندب تمامش

53 گر دشمن او چو پشه جو شد %~% با صرصر قهر او نکو شد

54 چون موکب آفتاب خیزد %~% سایه به طلایه خود گریزد

55 آنجا که سمند او زند سم %~% شیر از نمط زمین شود گم

56 تیرش چو برات مرگ راند %~% کس نامه زندگی نخواند

57 چون خنجر جزع گون برآرد %~% لعل از دل سنگ خون برآرد

58 چون تیغ دو رویه بر گشاید %~% ده ده سر دشمنان رباید

59 بر دشمن اگر فراسیابست %~% تنها زدنش چو آفتابست

60 لشگر گره کمر نبسته %~% کو باشد خصم را شکسته

61 چون لشگر او بدو رسیده %~% از لشگر خصم کس ندیده

62 صد رستمش ارچه در رکابست %~% لشکر شکنیش ازین حسابست

63 چون بزم نهد به شهر یاری %~% پیدا شود ابر نو بهاری

64 چندان که وجوه ساز بیند %~% بخشد نه چنانکه باز بیند

65 ms018 چندان که به روزی او کند خرج %~% دوران نکند به سالها درج

66 بخشیدن گوهرش به کیل است %~% تحریر غلام خیل خیل است

67 زان جام که جم به خود نبخشید %~% روزی نبود که صد نبخشید

68 سفتی جسد جهان ندارد %~% کز خلعت او نشان ندارد

69 یا جودش مشک قیر باشد %~% چینی نه که چین حقیر باشد

70 گیرد به جریده حصاری %~% بخشید به قصیده دیاری

71 آن فیض که ریزد او به یک جوش %~% دریاش نیاورد در آغوش

72 زر با دل او که بس فراخست %~% گوئی نه زر است سنگلاخست

73 گر هر شه را خزینه خیزد %~% شاه اوست گر او خزینه ریزد

74 با پشه‌ای آن چنان کند جود %~% کافزون کندش ز پیل محمود

75 در سایه تخت پیل سایش %~% پیلان نکشند پیل پایش

76 دریای فرات شد ولیکن %~% دریای روان فرات ساکن

77 آن روز که روز بار باشد %~% نوروز بزرگوار باشد

78 نادیه بگویم از جد و بخت %~% کو چون بود از شکوه بر تخت

79 چون بدر که سر برآرد از کوه %~% صف بسته ستاره گردش انبوه

80 یا چشمه آفتاب روشن %~% کاید به نظاره گاه گلشن

81 یا پرتو رحمت الهی %~% کاید به نزول صبحگاهی

82 هر چشم که بیند آنچنان نور %~% چشم بد خلق ازو شود دور

83 یارب تو مرا کاویس نامم %~% در عشق محمدی تمامم

84 زان شه که محمدی جمالست %~% روزیم کن آنچه در خیالست

1 ای عالم جان و جان عالم %~% دلخوش کن آدمی و آدم

2 تاج تو ورای تاج خورشید %~% تخت تو فزون ز تخت جمشید

3 آبادی عالم از تمامیت %~% و آزدی مردم از غلامیت

4 مولا شده جمله ممالک %~% توقیع ترا به (صح ذلک)

5 هم ملک جهان به تو مکرم %~% هم حکم جهان به تو مسلم

6 هم خطبه تو طراز اسلام %~% هم سکه تو خلیفه احرام

7 گر خطبه تو دمند ms019 بر خاک %~% زر خیزد از او به جای خاشاک

8 ور سکه تو زنند بر سنگ %~% کس در نزند به سیم و زر چنگ

9 راضی شده از بزرگواریت %~% دولت به یتاق نیزه داریت

10 میرآخوری تو چرخ را کار %~% کاه و جو ازان کشد در انبار

11 آنچه از جو و کاه او نشانست %~% چو خوشه و کاه کهکشانست

12 بردی ز هوا لطیف خوئی %~% وز باد صبا عبیر بوئی

13 فیض تو که چشمه حیاتست %~% روزی ده اصل امهاتست

14 پالوده راوق ربیعی %~% خاک قدم تو از مطیعی

15 هرجا که دلیست قاف تا قاف %~% از بندگی تو می‌زند لاف

16 چون دست ظفر کلاه بخشی %~% چون فضل خدا گناه بخشی

17 باقیست به ملک در سیاست %~% پیش و پس ملک هست پاست

18 گر پیش روی چراغ راهی %~% ور پس باشی جهان پناهی

19 چون مشعله پیش بین موافق %~% چون صبح پسین منیر و صادق

20 دیوان عمل نشان تو داری %~% حکم عمل جهان تو داری

21 آنها که در این عمل رئیسند %~% بر خاک تو عبده نویسند

22 مستوفی عقل و مشرف رای %~% در مملکت تو کار فرمای

23 دولت که نشانه مراد است %~% در حق تو صاحب اعتقاد است

24 نصرت که عدو ازو گریزد %~% از سایه دولت تو خیزد

25 گوئی علمت که نور دیده است %~% از دولت و نصرت آفریده است

26 با هر که به حکم هم نبردی %~% بندی کمر هزار مردی

27 بی‌آنکه به خون کنی برش را %~% در دامنش افکنی سرش را

28 وآنکس که نظر بدو رسانی %~% بر تخت سعادتش نشانی

29 بر فتح نویسی آیتش را %~% واباد کنی ولایتش را

30 گرچه نظر تو بر نظامی %~% فرخنده شد از بلند نامی

31 او نیز که پاسبان کویست %~% بر دولت تو خجسته رویست

32 مرغی که همای نام دارد %~% چون فرخی تمام دارد

33 این مرغ که مهر تست ms020 مایه‌ش %~% نشگفت که فرخست سایه‌ش

34 هر مرغ که مرغ صبحگاهست %~% ورد نفسش دعای شاهست

35 با رفعت و قدر نام دارد %~% بر فتح و ظفر مقام دارد

36 با رفعت و قدر باد جاهت %~% با فتح و ظفر سریر و گاهت

37 عالم همه ساله خرم از تو %~% معزول مباد عالم از تو

38 اقبال مطیع و یار بادت %~% توفیق رفیق کار بادت

39 چشم همه دوستان گشاده %~% از دولت شاه و شاهزاده

1 چون گوهر سرخ صبحگاهی %~% بنمود سپیدی از سیاهی

2 آن گوهر کان گشاده من %~% پشت من و پشت زاده من

3 گوهر به کلاه کان برافشاند %~% وز گوهر کان شه سخن راند

4 کاین بیکس را به عقد و پیوند %~% درکش به پناه آن خداوند

5 بسپار مرا به عهدش امروز %~% کو نو قلم است و من نوآموز

6 تا چون کرمش کمال گیرد %~% اندرز ترا به فال گیرد

7 کان تخت نشین که اوج سایست %~% خرد است ولی بزرگ رایست

8 سیاره آسمان ملک است %~% جسم ملک است و جان ملک است

9 آن یوسف هفت بزم و نه مهد %~% هم والی عهد و هم ولیعهد

10 نومجلس و نو نشاط و نومهر %~% در صدف ملک منوچهر

11 فخر دو جهان به سر بلندی %~% مغز ملکان به هوش‌مندی

12 میراث‌ستان ماه و خورشید %~% منصوبه گشای بیم و امید

13 نور بصر بزرگواران %~% محراب نماز تاجداران

14 پیرایه تخت و مفخر تاج %~% کاقبال به روی اوست محتاج

15 ای از شرف تو شاهزاده %~% چشم ملک اختسان گشاده

16 ممزوج دو مملکت به شاهی %~% چون سیب دو رنگ صبحگاهی

17 یک تخم به خسروی نشانده %~% از تخمه کیقباد مانده

18 در مرکز خط هفت پرگار %~% یک نقطه نو نشسته بر گار

19 ایزد به خودت پناه دارد %~% وز چشم بدت نگاه دارد

20 دارم به خدا امیدواری %~% کز غایت ذهن و هوشیاری

21 آنجات رساند از ms021 عنایت %~% کماده شوی بهر کفایت

22 هم نامه خسروان بخوانی %~% هم گفته بخردان بدانی

23 این گنج نهفته را درین درج %~% بینی چو مه دو هفته در برج

24 دانی که چنین عروس مهدی %~% ناید ز قران هیچ عهدی

25 گر در پدرش نظر نیاری %~% تیمار برادرش بداری

26 از راه نوازش تمامش %~% رسمی ابدی کنی به نامش

27 تا حاجتمند کس نباشد %~% سر پیش و نظر ز پس نباشد

28 این گفتم و قصه گشت کوتاه %~% اقبال تو باد و دولت شاه

29 آن چشم گشاده باد از این نور %~% وین سرو مباد ازان چمن دور

30 روی تو به شاه پشت بسته %~% پشت و دل دشمنان شکسته

31 زنده به تو شاه جاودانی %~% چون خضر به آب زندگانی

32 اجرام سپهر اوج منظر %~% افروخته باد از این دو پیکر

1 بر جوش دلا که وقت جوش است %~% گویای جهان چرا خموش است

2 میدان سخن مراست امروز %~% به زین سخنی کجاست امروز

3 اجری خور دسترنج خویشم %~% گر محتشمم ز گنج خویشم

4 زین سحر سحرگهی که رانم %~% مجموعه هفت سبع خوانم

5 سحری که چنین حلال باشد %~% منکر شدنش وبال باشد

6 در سحر سخن چنان تمامم %~% کایینه غیب گشت نامم

7 شمشیر زبانم از فصیحی %~% دارد سر معجز مسیحی

8 نطقم اثر آنچنان نماید %~% کز جذر اصم زبان گشاید

9 حرفم ز تبش چنان فروزد %~% کانگشت بر او نهی بسوزد

10 شعر آب ز جویبار من یافت %~% آوازه به روزگار من یافت

11 این بی‌نمکان که نان خورانند %~% در سایه من جهان خورانند

12 افکندن صید کار شیر است %~% روبه ز شکار شیر سیر است

13 از خوردن من به کام و حلقی %~% آن به که ز من خورند خلقی

14 حاسد ز قبول این روائی %~% دور از من و تو به ژاژ خائی

15 چون سایه شده به پیش من پست %~% تعریض مرا گرفته در ms022 دست

16 گر پیشه کنم غزل‌سرائی %~% او پیش نهد دغل درآئی

17 گر ساز کنم قصایدی چست %~% او باز کند قلایدی سست

18 بازم چو به نظم قصه راند %~% قصه چه کنم که قصه خواند

19 من سکه زنم به قالبی خوب %~% او نیز زند ولیک مقلوب

20 کپی همه آن کند که مردم %~% پیداست در آب تیره انجم

21 بر هر جسدی که تابد آن نور %~% از سایه خویش هست رنجور

22 سایه که نقیصه ساز مردست %~% در طنز گری گران نورداست

23 طنزی کند و ندارد آزرم %~% چون چشمش نیست کی بود شرم

24 پیغمبر کو نداشت سایه %~% آزاد نبود از این طلایه

25 دریای محیط را که پاکست %~% از چرک دهان سگ چه باکست

26 هرچند ز چشم زرد گوشان %~% سرخست رخم ز خون جوشان

27 چون بحر کنم کناره‌شوئی %~% اما نه ز روی تلخ‌روئی

28 زخمی چو چراغ می‌خورم چست %~% وز خنده چو شمع می‌شوم سست

29 چون آینه گر نه آهنینم %~% با سنگ دلان چرا نشینم

30 کان کندن من مبین که مردم %~% جان کندن خصم بین ز دردم

31 در منکر صنعتم بهی نیست %~% کالا شب چارشنبهی نیست

32 دزد در من به جای مزدست %~% بد گویدم ارچه بانگ دزدست

33 دزدان چو به کوی دزد جویند %~% در کوی دوند و دزد گویند

34 در دزدی من حلال بادش %~% بد گفتن من وبال باشد

35 بیند هنر و هنر نداند %~% بد می‌کند اینقدر نداند

36 گر با بصر است بی‌بصر باد %~% وز کور شد است کورتر باد

37 او دزدد و من گدازم از شرم %~% دزد افشاریست این نه آزرم

38 نی‌نی چو به کدیه دل نهاد است %~% گو خیزد و بیا که در گشاد است

39 آن کاوست نیازمند سودی %~% گر من بدمی چه چاره بودی

40 گنج دو جهان در آستینم %~% در دزدی مفلسی چه بینم

41 واجب صدقه‌ام به زیر دستان ms023 %~% گو خواه بدزد و خواه بستان

42 دریای در است و کان گنجم %~% از نقب زنان چگونه رنجم

43 گنجینه به بند می‌توان داشت %~% خوبی به سپند می‌توان داشت

44 مادر که سپندیار دادم %~% با درع سپندیار زادم

45 در خط نظامی ار نهی گام %~% بینی عدد هزار و یک نام

46 والیاس کالف بری ز لامش %~% هم با نود و نه است نامش

47 زینگونه هزار و یک حصارم %~% با صد کم یک سلیح دارم

48 هم فارغم از کشیدن رنج %~% هم ایمنم از بریدن گنج

49 گنجی که چنین حصار دارد %~% نقاب در او چکار دارد

50 اینست که گنج نیست بی‌مار %~% هرجا که رطب بود خار

51 هر ناموری که او جهانداشت %~% بدنام کنی ز همرهان داشت

52 یوسف که ز ماه عقد می‌بست %~% از حقد برادران نمی‌رست

53 عیسی که دمش نداشت دودی %~% می‌برد جفای هر جهودی

54 احمد که سرآمد عرب بود %~% هم خسته خار بولهب بود

55 دیر است که تا جهان چنین است %~% پی نیش مگس کم انگبین است

56 تا من منم از طریق زوری %~% نازرد زمن جناح موری

57 دری به خوشاب نشستم %~% شوریدن کار کس نجستم

58 زآنجا که نه من حریف خویم %~% در حق سگی بدی نگویم

59 بر فسق سگی که شیریم داد %~% (لاعیب له) دلیریم داد

60 دانم که غضب نهفته بهتر %~% وین گفته که شد نگفته بهتر

61 لیکن به حساب کاردانی %~% بی‌غیرتی است بی‌زبانی

62 آن کس که ز شهر آشنائیست %~% داند که متاع ما کجائیست

63 وانکو به کژی من کشد دست %~% خصمش نه منم که جز منی هست

64 خاموش دلا ز هرزه گوئی %~% می‌خور جگری به تازه‌روئی

65 چون گل به رحیل کوس می‌زن %~% بر دست کشنده بوس می‌زن

66 نان خورد ز خون خویش می‌دار %~% سر نیست کلاه پیش می‌دار

67 آزار کشی کن و میازار %~% کازرده تو به که خلق ms024 بازار

1 ای چارده ساله قرة‌العین %~% بالغ نظر علوم کونین

2 آن روز که هفت ساله بودی %~% چون گل به چمن حواله بودی

3 و اکنون که به چارده رسیدی %~% چون سرو بر اوج سرکشیدی

4 غافل منشین نه وقت بازیست %~% وقت هنر است و سرفرازیست

5 دانش طلب و بزرگی آموز %~% تا به نگرند روزت از روز

6 نام و نسبت به خردسالی است %~% نسل از شجر بزرگ خالی است

7 جایی که بزرگ بایدت بود %~% فرزندی من ندارت سود

8 چون شیر به خود سپه‌شکن باش %~% فرزند خصال خویشتن باش

9 دولت‌طلبی سبب نگه‌دار %~% با خلق خدا ادب نگه‌دار

10 آنجا که فسانه‌ای سکالی %~% از ترس خدا مباش خالی

11 وان شغل طلب ز روی حالت %~% کز کرده نباشدت خجالت

12 گر دل دهی ای پسر بدین پند %~% از پند پدر شوی برومند

13 گرچه سر سروریت بینم %~% و آیین سخنوریت بینم

14 در شعر مپیچ و در فن او %~% چون اکذب اوست احسن او

15 زین فن مطلب بلند نامی %~% کان ختم شده‌ست بر نظامی

16 نظم ار چه به مرتبت بلند است %~% آن علم طلب که سودمند است

17 در جدول این خط قیاسی %~% می‌کوش به خویشتن‌شناسی

18 تشریح نهاد خود درآموز %~% کاین معرفتی است خاطر افروز

19 پیغمبر گفت علم علمان %~% علم الادیان و علم الابدان

20 در ناف دو علم بوی طیب است %~% وان هر دو فقیه یا طبیب است

21 می‌باش طبیب عیسوی هش %~% اما نه طبیب آدمی کش

22 می‌باش فقیه طاعت اندوز %~% اما نه فقیه حیلت آموز

23 گر هر دو شوی بلند گردی %~% پیش همه ارجمند گردی

24 صاحب طرفین عهد باشی %~% صاحب طرف دو مهد باشی

25 می‌کوش به هر ورق که خوانی %~% کان دانش را تمام دانی

26 پالان گریی به غایت خود %~% بهتر ز کلاه‌دوزی بد

27 گفتن ز من از تو کار بستن %~% بی کار نمی‌توان ms025 نشستن

28 با این که سخن به لطف آب است %~% کم گفتن هر سخن صواب است

29 آب ار چه همه زلال خیزد %~% از خوردن پر ملال خیزد

30 کم گوی و گزیده گوی چون در %~% تا ز اندک تو جهان شود پر

31 لاف از سخن چو در توان زد %~% آن خشت بود که پر توان زد

32 مرواریدی کز اصل پاکست %~% آرایش بخش آب و خاکست

33 تا هست درست گنج و کانهاست %~% چون خرد شود دوای جانهاست

34 یک دسته گل دماغ پرور %~% از خرمن صد گیاه بهتر

35 گر باشد صد ستاره در پیش %~% تعظیم یک آفتاب ازو بیش

36 گرچه همه کوکبی به تاب است %~% افروختگی در آفتاب است

1 ساقی به کجا که می‌پرستم %~% تا ساغر می دهد به دستم

2 آن می که چو اشک من زلالست %~% در مذهب عاشقان حلالست

3 در می به امید آن زنم چنگ %~% تا باز گشاید این دل تنگ

4 شیریست نشسته بر گذرگاه %~% خواهم که ز شیر گم کنم راه

5 زین پیش نشاطی آزمودم %~% امروز نه آنکسم که بودم

6 این نیز چو بگذرد ز دستم %~% عاجزتر از این شوم که هستم

7 ساقی به من آور آن می لعل %~% کافکند سخن در آتشم نعل

8 آن می که گره‌گشای کارست %~% با روح چو روح سازگارست

9 گر شد پدرم به سنت جد %~% یوسف پسر زکی موید

10 با دور به داوری چه کوشم %~% دورست نه جور چون خروشم

11 چون در پدران رفته دیدم %~% عرق پدری ز دل بریدم

12 تا هرچه رسر ز نیش آن نوش %~% دارم به فریضه تن فراموش

13 ساقی منشین به من ده آن می %~% کز خون فسرده برکشد خوی

14 آن می که چو گنگ از آن بنوشد %~% نطقش به مزاج در بجوشد

15 گر مادر من رئیسه کرد %~% مادر صفتانه پیش من مرد

16 از لابه‌گری کرا ms026 کنم یاد %~% تا پیش من آردش به فریاد

17 غم بیشتر از قیاس خورداست %~% گردابه فزون ز قد مرد است

18 زان بیشتر است کاس این درد %~% کانرا به هزار دم توان خورد

19 با این غم و درد بی‌کناره %~% داروی فرامشیست چاره

20 ساقی پی بار گیم ریش است %~% می ده که ره رحیل پیش است

21 آن می‌که چو شور در سرآرد %~% از پای هزار سر برآرد

22 گر خواجه عمر که خال من بود %~% خالی شدنش وبال من بود

23 از تلخ گواری نواله‌ام %~% درنای گلو شکست ناله‌ام

24 می‌ترسم از این کبود زنجیر %~% کافغان کنم او شود گلوگیر

25 ساقی ز خم شراب خانه %~% پیش آرمیی چو نار دانه

26 آن می که محیط بخش کشتست %~% همشیره شیره بهشتست

27 تا کی دم اهل اهل دم کو %~% همراه کجا و هم قدم کو

28 نحلی که به شهد خرمی کرد %~% آن شهد ز روی همدمی کرد

29 پیله که بریشمین کلاهست %~% از یاری همدمان راهست

30 از شادی همدمان کشد مور %~% آنرا که ازو فزون بود زور

31 با هر که درین رهی هم آواز %~% در پرده او نوا همی ساز

32 در پرده این ترانه تنگ %~% خارج بود ار ندانی آهنگ

33 در چین نه همه حریر بافند %~% گه حله گهی حصیر بافند

34 در هر چه از اعتدال یاریست %~% انجامش آن به سازگاریست

35 هر رود که با غنا نسازد %~% برد چو غنا گرش نوازد

36 ساقی می مشکبوی بردار %~% بنداز من چاره‌جوی بردار

37 آن می که عصاره حیاتست %~% باکوره کوزه نباتست

38 زین خانه خاک پوش تا کی %~% زان خوردن زهر و نوش تا کی

39 آن خانه عنکوبت باشد %~% کو بندد زخم و گه خراشد

40 گه بر مگسی کند شبیخون %~% گه دست کسی رهاند از خون

41 چون پیله ببند خانه را در %~% تا در شبخواب خوش نهی سر

42 ms027 این خانه که خانه وبال است %~% پیداست که وقف چند سال است

43 ساقی ز می‌و نشاط منشین %~% می‌تلخ ده و نشاط شیرین

44 آن می که چنان که جال مرداست %~% ظاهر کند آنچه در نورداست

45 چون مار مکن به سرکشی میل %~% کاینجا ز قفا همی‌رسد سیل

46 گر هفت سرت چو اژدها هست %~% هر هفت سرت نهند بر دست

47 به گر خطری چنان نسنجی %~% کز وی چو بیوفتی و به رنجی

48 در وقت فرو فتادن از بام %~% صد گز نبود چنانکه یک کام

49 خاکی شو و از خطر میندیش %~% خاک از سه گهر به ساکنی پیش

50 هر گوهری ارچه تابناکست %~% منظورترین جمله خاکست

51 او هست پدید در سه هم کار %~% وان هر سه در اوست ناپدیدار

52 ساقی می لاله رنگ برگیر %~% نصفی به نوای چنگ برگیر

53 آن می که منادی صبوحست %~% آباد کن سرای روحست

54 تا کی غم نارسیده خوردن %~% دانستن و ناشنیده کردن

55 به گر سخنم به یاد داری %~% وز عمر گذشته یاد ناری

56 آن عمر شده که پیش خوردست %~% پندار هنوز در نوردست

57 هم بر ورق گذشته گیرش %~% واکرده و در نبشه گیرش

58 انگار که هفت سبع خواندی %~% یا هفت هزار سال ماندی

59 آخر نه چو مدت اسپری گشت %~% آن هفت هزار سال بگذشت

60 چون قامت ما برای غرقست %~% کوتاه و دراز را چه فرقست

61 ساقی به صبوح بامدادم %~% می ده که نخورده نوش بادم

62 آن می که چو آفتاب گیرد %~% زو چشمه خشک آب گیرد

63 تا چند چو یخ فسرده بودن %~% در آب چو موش مرده بودن

64 چون گل بگذار نرم خوئی %~% بگذر چو بنفشه از دوروئی

65 جائی باشد که خار باید %~% دیوانگیی به کار باید

66 کردی خرکی به کعبه گم کرد %~% در کعبه دوید واشتلم کرد

67 کاین بادیه را رهی درازست %~% گم گشتن ms028 خر زمن چه رازست

68 این گفت و چو گفت باز پس دید %~% خر دید و چو دید خر بخندید

69 گفتا خرم از میانه گم بود %~% وایافتنش به اشتلم بود

70 گر اشتلمی نمی‌زد آن کرد %~% خر می‌شد و بار نیز می‌برد

71 این ده که حصار بیهشانست %~% اقطاع ده زبون کشانست

72 بی‌شیر دلی بسر نیاید %~% وز گاو دلان هنر نیاید

73 ساقی می‌ناب در قدح ریز %~% آبی بزن آتشی برانگیز

74 آن می که چو روی سنگ شوید %~% یاقوت ز روی سنگ روید

75 پائین طلب خسان چه باشی %~% دست خوش ناکسان چه باشی

76 گردن چه نهی به هر قفائی %~% راضی چه شوی به هر جفائی

77 چون کوه بلند پشتیی کن %~% با نرم جهان درشتیی کن

78 چون سوسن اگر حریر بافی %~% دردی خوری از زمین صافی

79 خواری خلل درونی آرد %~% بیدادکشی زبونی آرد

80 می‌باش چو خار حربه بر دوش %~% تا خرمن گل کشی در آغوش

81 نیرو شکن است حیف و بیداد %~% از حیف بمیرد آدمیزاد

82 ساقی منشین که روز دیرست %~% می ده که سرم ز شغل سیرست

83 آن می که چراغ رهروان شد %~% هر پیر که خورد از او جوان شد

84 با یک دو سه رند لاابالی %~% راهی طلب از غرور خالی

85 با ذره‌نشین چو نور خورشید %~% تو کی و نشاطگاه جمشید

86 بگذار معاش پادشاهی %~% کاوارگی آورد سپاهی

87 از صحبت پادشه به پرهیز %~% چون پنبه خشک از آتش تیز

88 زان آتش اگرچه پر ز نورست %~% ایمن بود آن کسی که دورست

89 پروانه که نور شمعش افروخت %~% چون بزم نشین شمع شد سوخت

90 ساقی نفسم ز غم فروبست %~% می که ده که به می زغم توان رست

91 آن می که صفای سیم دارد %~% در دل اثری عظیم دارد

92 دل نه به نصیب خاصه خویش %~% خائیدن رزق کس میندیش

93 بر گردد ms029 بخت از آن سبک رای %~% کافزون ز گلیم خود کشد پای

94 مرغی که نه اوج خویش گیرد %~% هنجار هلاک پیش گیرد

95 ماری که نه راه خود بسیچد %~% از پیچش کار خود بپیچد

96 زاهد که کند سلاج‌پوشی %~% سیلی خورد از زیاده کوشی

97 روبه که زند تپانچه با شیر %~% دانی که به دست کیست شمشیر

98 ساقی می‌مغز جوش درده %~% جامی به صلای نوش درده

99 آن می که کلید گنج شادیست %~% جان داروی گنج کیقبادیست

100 خرسندی را به طبع در بند %~% می‌باش بدانچه هست خرسند

101 جز آدمیان هرآنچه هستند %~% بر شقه قانعی نشستند

102 در جستن رزق خود شتابند %~% سازند بدان قدر که یابند

103 چون وجه کفایتی ندارند %~% یارای شکایتی ندارند

104 آن آدمی است کز دلیری %~% کفر آرد وقت نیم سیری

105 گر فوت شود یکی نواله‌ش %~% بر چرخ رسد نفیر و ناله‌ش

106 گرتر شودش به قطره‌ای بام %~% در ابر زبان کشد به دشنام

107 ور یک جو سنگ تاب گیرد %~% خرسنگ در آفتاب گیرد

108 شرط روش آن بود که چون نور %~% زالایش نیک و بد شوی دور

109 چون آب ز روی جان نوازی %~% با جمله رنگها بسازی

110 ساقی زره بهانه برخیز %~% پیش آرمی مغانه برخیز

111 آن می‌که به بزم ناز بخشد %~% در رزم سلاح و ساز بخشد

112 افسرده مباش اگر نه سنگی %~% رهوارتر آی اگرنه لنگی

113 گرد از سر این نمد فرو روب %~% پائی به سر نمد فروکوب

114 در رقص رونده چون فلک باش %~% گو جمله راه پر خسک باش

115 مرکب بده و پیادگی کن %~% سیلی خور و روگشادگی کن

116 بار همه میکش ار توانی %~% بهتر چه ز بار کش رهانی

117 تا چون تو بیفتی از سر کار %~% سفت همه کس ترا کشد بار

118 ساقی می ارغوانیم ده %~% یاری ده زندگانیم ده

119 آن می‌که چو با مزاج سازد %~% جان ms030 تازه کند جگر نوازد

120 زین دامگه اعتکاف بگشای %~% بر عجز خود اعتراف بنمای

121 در راه تلی بدین بلندی %~% گستاخ مشو به زرومندی

122 با یک سپر دریده چون گل %~% تا چند شغب کنی چو بلبل

123 ره پر شکن است پر بیفکن %~% تیغ است قوی سپر بیفکن

124 تا بارگی تو پیش تازد %~% سربار تو چرخ بیش سازد

125 یکباره بیفت ازین سواری %~% تا یابی راه رستگاری

126 بینی که چو مه شکسته گردد %~% از عقده رخم رسته گردد

127 ساقی به نفس رسید جانم %~% تر کن به زلال می دهانم

128 آن می که نخورده جای جانست %~% چون خورده شود دوای جانست

129 فارغ منشین که وقت کوچ است %~% در خود منگر که چشم لوچ است

130 تو آبله پای و راه دشوار %~% ای پاره کار چون بود کار

131 یا رخت خود از میانه بربند %~% یا در به رخ زمانه در بند

132 صحبت چو غله نمی‌دهد باز %~% جان در غله‌دان خلوت انداز

133 بی‌نقش صحیفه چند خوانی %~% بی‌آب سفینه چند رانی

134 آن به که نظامیا در این راه %~% بر چشمه زنی چو خضر خرگاه

135 سیراب شوی چو در مکنون %~% از آب زلال عشق مجنون

1 گوینده داستان چنین گفت %~% آن لحظه که در این سخن سفت

2 کز ملک عرب بزرگواری %~% بود است به خوب‌تر دیاری

3 بر عامریان کفایت او را %~% معمورترین ولایت او را

4 خاک عرب از نسیم نامش %~% خوش بودی تر از رحیق جامش

5 صاحب هنری به مردمی طاق %~% شایسته‌ترین جمله آفاق

6 سلطان عرب به کامگاری %~% قارون عجم به مال داری

7 درویش نواز و میهمان دوست %~% اقبال درو چو مغز در پوست

8 می‌بود خلیفه‌وار مشهور %~% وز پی خلفی چو شمع بی‌نور

9 محتاج‌تر از صدف به فرزند %~% چون خوشه بدانه آرزومند

10 در حسرت آنکه دست بختش %~% شاخی بدر آرد از درختش

11 یعنی که ms031 چو سرو بن بریزد %~% سوری دگرش ز بن بخیزد

12 تا چون به چمن رسد تذروی %~% سروی بیند به جای سروی

13 گر سرو بن کهن نبیند %~% در سایه سرو نو نشیند

14 زنده است کسی که در دیارش %~% ماند خلفی به یادگارش

15 می‌کرد بدین طمع کرمها %~% می‌داد به سائلان درمها

16 بدی به هزار بدره می‌جست %~% می‌کاشت سمن ولی نمی‌رست

17 در می‌طلبید و در نمی‌یافت %~% وز درطلبی عنان نمی‌تافت

18 و آگه نه که در جهان درنگی %~% پوشیده بود صلاح رنگی

19 هرچ آن‌طلبی اگر نباشد %~% از مصلحتی به در نباشد

20 هر نیک و بدی که در شمارست %~% چون در نگری صلاح کارست

21 بس یافته کان به ساز بینی %~% نایافته به چو باز بینی

22 بسیار غرض که در نورداست %~% پوشیدن او صلاح مرد است

23 هرکس به تکیست بیست در بیست %~% واگه نه کسی که مصلحت چیست

24 سررشته غیب ناپدیدست %~% پس قفل که بنگری کلیدست

25 چون در طلب از برای فرزند %~% می‌بود چو کان به لعل دربند

26 ایزد به تضرعی که شاید %~% دادش پسری چنانکه باید

27 نو رسته گلی چو نار خندان %~% چه نار و چه گل هزار چندان

28 روشن گهری ز تابناکی %~% شب روز کن سرای خاکی

29 چون دید پدر جمال فرزند %~% بگشاد در خزینه را بند

30 از شادی آن خزینه خیزی %~% می‌کرد چو گل خزینه ریزی

31 فرمود ورا به دایه دادن %~% تا رسته شود ز مایه دادن

32 دورانش به حکم دایگانی %~% پرورد به شیر مهربانی

33 هر شیر که در دلش سرشتند %~% حرفی ز وفا بر او نوشتند

34 هر مایه که از غذاش دادند %~% دل دوستیی در او نهادند

35 هر نیل که بر رخش کشیدند %~% افسون دلی بر او دمیدند

36 چون لاله دهن به شیر میشست %~% چون برگ سمن به شیر می‌رست

37 گفتی که به شیر بود شهدی %~% یا ms032 بود مهی میان مهدی

38 از مه چو دو هفته بود رفته %~% شد ماه دو هفته بر دو هفته

39 شرط هنرش تمام کردند %~% قیس هنریش نام کردند

40 چون بر سر این گذشت سالی %~% بفزود جمال را کمالی

41 عشقش به دو دستی آب می‌داد %~% زو گوهر عشق تاب می‌داد

42 سالی دو سه در نشاط و بازی %~% می‌رست به باغ دل‌نوازی

43 چون شد به قیاس هفت ساله %~% آمود بنفشه کرد لاله

44 کز هفت به ده رسید سالش %~% افسانه خلق شد جمالش

45 هرکس که رخش ز دور دیدی %~% بادی ز دعا بر او دمیدی

46 شد چشم پدر به روی او شاد %~% از خانه به مکتبش فرستاد

47 دادش به دبیر دانش‌آموز %~% تا رنج بر او برد شب و روز

48 جمع آمده از سر شکوهی %~% با او به موافقت گروهی

49 هر کودکی از امید و از بیم %~% مشغول شده به درس و تعلیم

50 با آن پسران خرد پیوند %~% هم لوح نشسته دختری چند

51 هر یک ز قبیله‌ای و جائی %~% جمع آمده در ادب سرائی

52 قیس هنری به علم خواندن %~% یاقوت لبش به در فشاندن

53 بود از صدف دگر قبیله %~% ناسفته دریش هم طویله

54 آفت نرسیده دختری خوب %~% چون عقل به نام نیک منسوب

55 آراسته لعبتی چو ماهی %~% چون سرو سهی نظاره گاهی

56 شوخی که به غمزه‌ای کمینه %~% سفتی نه یکی هزار سینه

57 آهو چشمی که هر زمانی %~% کشتی به کرشمه‌ای جهانی

58 ماه عربی به رخ نمودن %~% ترک عجمی به دل ربودن

59 زلفش چو شبی رخش چراغی %~% یا مشعله‌ای به چنگ زاغی

60 کوچک دهنی بزرگ سایه %~% چون تنگ شکر فراخ مایه

61 شکر شکنی به هر چه خواهی %~% لشگرشکن از شکر چه خواهی

62 تعویذ میان هم‌نشینان %~% در خورد کنار نازنینان

63 محجوبه بیت زندگانی %~% شه بیت قصیده جوانی

64 عقد زنخ از خوی ms033 جبینش %~% وز حلقه زلف عنبرینش

65 گلگونه ز خون شیر پرورد %~% سرمه ز سواد مادر آورد

66 بر رشته زلف و عقد خالش %~% افزوده جواهر جمالش

67 در هر دلی از هواش میلی %~% گیسوش چو لیل و نام لیلی

68 از دلداری که قیس دیدش %~% دلداد و به مهر دل خریدش

69 او نیز هوای قیس می‌جست %~% در سینه هردو مهر می‌رست

70 عشق آمد و جام خام در داد %~% جامی به دو خوی رام در داد

71 مستی به نخست باده سختست %~% افتادن نافتاده سختست

72 چون از گل مهر بو گرفتند %~% با خود همه روزه خو گرفتند

73 این جان به جمال آن سپرده %~% دل برده ولیک جان نبرده

74 وان بر رخ این نظر نهاده %~% دل داده و کام دل نداده

75 یاران به حساب علم خوانی %~% ایشان به حساب مهربانی

76 یاران سخن از لغت سرشتند %~% ایشان لغتی دگر نوشتند

77 یاران ورقی ز علم خواندند %~% ایشان نفسی به عشق راندند

78 یاران صفت فعال گفتند %~% ایشان همه حسب حال گفتند

79 یاران به شمار پیش بودند %~% و ایشان به شمار خویش بودند

1 هر روز که صبح بردمیدی %~% یوسف رخ مشرقی رسیدی

2 کردی فلک ترنج پیکر %~% ریحانی او ترنجی از زر

3 لیلی ز سر ترنج بازی %~% کردی ز زنخ ترنج سازی

4 زان تازه ترنج نو رسیده %~% نظاره ترنج کف بریده

5 چون بر کف او ترنج دیدند %~% از عشق چو نار می‌کفیدند

6 شد قیس به جلوه‌گاه غنجش %~% نارنج رخ از غم ترنجش

7 برده ز دماغ دوستان رنج %~% خوشبوئی آن ترنج و نارنج

8 چون یک چندی براین برآمد %~% افغان ز دو نازنین برآمد

9 عشق آمد و کرد خانه خالی %~% برداشته تیغ لاابالی

10 غم داد و دل از کنارشان برد %~% وز دل شدگی قرارشان برد

11 زان دل که به یکدیگر نهادند %~% در معرض گفتگو فتادند

12 این پرده ms034 دریده شد ز هر سوی %~% وان راز شنیده شد به هر کوی

13 زین قصه که محکم آیتی بود %~% در هر دهنی حکایتی بود

14 کردند بسی به هم مدارا %~% تا راز نگردد آشکارا

15 بند سر نافه گرچه خشک است %~% بوی خوش او گوای مشک است

16 یاری که ز عاشقی خبر داشت %~% برقع ز جمال خویش برداشت

17 کردند شکیب تا بکوشند %~% وان عشق برهنه را بپوشند

18 در عشق شکیب کی کند سود %~% خورشید به گل نشاید اندود

19 چشمی به هزار غمزه غماز %~% در پرده نهفته چون بود راز

20 زلفی به هزار حلقه زنجیر %~% جز شیفته دل شدن چه تدبیر

21 زان پس چو به عقل پیش دیدند %~% دزدیده به روی خویش دیدند

22 چون شیفته گشت قیس را کار %~% در چنبر عشق شد گرفتار

23 از عشق جمال آن دلارام %~% نگرفت هیچ منزل آرام

24 در صحبت آن نگار زیبا %~% می‌بود ولیک ناشکیبا

25 یکباره دلش ز پا درافتاد %~% هم خیک درید و هم خر افتاد

26 و آنان که نیوفتاده بودند %~% مجنون لقبش نهاده بودند

27 او نیز به وجه بینوائی %~% می‌داد بر این سخن گوائی

28 از بس که سخن به طعنه گفتند %~% از شیفته ماه نو نهفتند

29 از بس که چو سگ زبان کشیدند %~% ز آهو بره سبزه را بریدند

30 لیلی چون بریده شد ز مجنون %~% می‌ریخت ز دیده در مکنون

31 مجنون چو ندید روی لیلی %~% از هر مژه‌ای گشاد سیلی

32 می‌گشت به گرد کوی و بازار %~% در دیده سرشک و در دل آزار

33 می‌گفت سرودهای کاری %~% می‌خواند چو عاشقان به زاری

34 او می‌شد و می‌زدند هرکس %~% مجنون مجنون ز پیش و از پس

35 او نیز فسار سست می‌کرد %~% دیوانگیی درست می‌کرد

36 می‌راند خری به گردن خرد %~% خر رفت و به عاقبت رسن برد

37 دل را به دو نیم کرد چون ناز ms035 %~% تا دل به دو نیم خواندش یار

38 کوشید که راز دل بپوشد %~% با آتش دل که باز کوشد

39 خون جگرش به رخ برآمد %~% از دل بگذشت و بر سر آمد

40 او در غم یار و یار ازو دور %~% دل پرغم و غمگسار از او دور

41 چون شمع به ترک خواب گفته %~% ناسوده به روز و شب نخفته

42 می‌کشت ز درد خویشتن را %~% می‌جست دوای جان و تن را

43 می‌کند بدان امید جانی %~% می‌کوفت سری بر آستانی

44 هر صبحدمی شدی شتابان %~% سرپای برهنه در بیابان

45 او بنده یار و یار در بند %~% از یکدیگر به بوی خرسند

46 هر شب ز فراق بیت خوانان %~% پنهان رفتی به کوی جانان

47 در بوسه زدی و بازگشتی %~% بازآمدنش دراز گشتی

48 رفتنش به از شمال بودی %~% باز آمدنش به سال بودی

49 در وقت شدن هزار برداشت %~% چون آمد خار در گذر داشت

50 می‌رفت چنانکه آب در چاه %~% می‌آمد صد گریوه بر راه

51 پای آبله چون به یار می‌رفت %~% بر مرکب راهوار می‌رفت

52 باد از پس داشت چاه در پیش %~% کامد به وبال خانه خویش

53 گر بخت به کام او زدی ساز %~% هرگز به وطن نیامدی باز

1 سلطان سریر صبح خیزان %~% سر خیل سپاه اشک ریزان

2 متواری راه دلنوازی %~% زنجیری کوی عشقبازی

3 قانون مغنینان بغداد %~% بیاع معاملان فریاد

4 طبال نفیر آهنین کوس %~% رهیان کلیسیای افسوس

5 جادوی نهفته دیو پیدا %~% هاروت مشوشان شیدا

6 کیخسرو بی کلاه و بی‌تخت %~% دل خوش کن صدهزار بی رخت

7 اقطاع ده سپاه موران %~% اورنگ نشین پشت گوران

8 دراجه قلعه‌های وسواس %~% دارنده پاس دیر بی‌پاس

9 مجنون غریب دل شکسته %~% دریای ز جوش نانشسته

10 یاری دو سه داشت دل رمیده %~% چون او همه واقعه رسیده

11 با آن دو سه یار هر سحرگاه %~% رفتی به طواف کوی آن ماه ms036

12 بیرون ز حساب نام لیلی %~% با هیچ سخن نداشت میلی

13 هرکس که جز این سخن گشادی %~% نشنودی و پاسخش ندادی

14 آن کوه که نجد بود نامش %~% لیلی به قبیله هم مقامش

15 از آتش عشق و دود اندوه %~% ساکن نشدی مگر بر آن کوه

16 بر کوه شدی و میزدی دست %~% افتان خیزان چو مردم مست

17 آواز نشید برکشیدی %~% بی‌خود شده سو به سو دویدی

18 وانگه مژه را پر آب کردی %~% با باد صبا خطاب کردی

19 کی باد صبا به صبح برخیز %~% در دامن زلف لیلی آویز

20 گو آنکه به باد داده تست %~% بر خاک ره اوفتاده تست

21 از باد صبا دم تو جوید %~% با خاک زمین غم تو گوید

22 بادی بفرستش از دیارت %~% خاکیش بده به یادگارت

23 هر کو نه چو باد بر تو لرزد %~% نه باد که خاک هم نیرزد

24 وانکس که نه جان به تو سپارد %~% آن به که ز غصه جان برآرد

25 گر آتش عشق تو نبودی %~% سیلاب غمت مرا ربودی

26 ور آب دو دیده نیستی یار %~% دل سوختی آتش غمت زار

27 خورشید که او جهان فروزست %~% از آه پرآتشم بسوزست

28 ای شمع نهان خانه جان %~% پروانه خویش را مرنجان

29 جادو چشم تو بست خوابم %~% تا گشت چنین جگر کبابم

30 ای درد و غم تو راحت دل %~% هم مرهم و هم جراحت دل

31 قند است لب تو گر توانی %~% از وی قدری به من رسانی

32 کاشفته گی مرا درین بند %~% معجون مفرح آمد آن قند

33 هم چشم بدی رسید ناگاه %~% کز چشم تو اوفتادم ای ماه

34 بس میوه آبدار چالاک %~% کز چشم بد اوفتاد بر خاک

35 انگشت کش زمانه‌اش کشت %~% زخمیست کشنده زخم انگشت

36 از چشم رسیدگی که هستم %~% شد چون تو رسیده‌ای ز دستم

37 نیلی که کشند گرد رخسار %~% هست از ms037 پی زخم چشم اغیار

38 خورشید که نیلگون حروفست %~% هم چشم رسیده کسوفست

39 هر گنج که برقعی نپوشد %~% در بردن آن جهان بکوشد

40 روزی که هوای پرنیان پوش %~% خلخال فلک نهاد بر گوش

41 سیماب ستارها در آن صرف %~% شد ز آتش آفتاب شنگرف

42 مجنون رمیده دل چو سیماب %~% با آن دو سه یار ناز برتاب

43 آمد به دیار یار پویان %~% لبیک زنان و بیت گویان

44 می‌شد سوی یار دل رمیده %~% پیراهن صابری دریده

45 می‌گشت به گرد خرمن دل %~% می‌دوخت دریده دامن دل

46 می‌رفت نوان چو مردم مست %~% می‌زد به سر و به روی بر دست

47 چون کار دلش ز دست بگذشت %~% بر خرگه یار مست بگذشت

48 بر رسم عرب نشسته آنماه %~% بر بسته ز در شکنج خرگاه

49 آن دید درین و حسرتی خورد %~% وین دید در آن و نوحه‌ای کرد

50 لیلی چو ستاره در عماری %~% مجنون چو فلک به پرده‌داری

51 لیلی کله بند باز کرده %~% مجنون گله‌ها دراز کرده

52 لیلی ز خروش چنگ در بر %~% مجنون چو رباب دست بر سر

53 لیلی نه که صبح گیتی افروز %~% مجنون نه که شمع خویشتن سوز

54 لیلی بگذار باغ در باغ %~% مجنون غلطم که داغ بر داغ

55 لیلی چو قمر به روشنی چست %~% مجنون چو قصب برابرش سست

56 لیلی به درخت گل نشاندن %~% مجنون به نثار در فشاندن

57 لیلی چه سخن پری فشی بود %~% مجنون چه حکایت آتشی بود

58 لیلی سمن خزان ندیده %~% مجنون چمن خزان رسیده

59 لیلی دم صبح پیش می‌برد %~% مجنون چو چراغ پیش می‌مرد

60 لیلی به کرشمه زلف بر دوش %~% مجنون به وفاش حلقه در گوش

61 لیلی به صبوح جان نوازی %~% مجنون به سماع خرقه بازی

62 لیلی ز درون پرند می‌دوخت %~% مجنون ز برون سپند می‌سوخت

63 لیلی چو گل شکفته می‌رست %~% مجنون به گلاب دیده ms038 می‌شست

64 لیلی سر زلف شانه می‌کرد %~% مجنون در اشک دانه می‌کرد

65 لیلی می مشگبوی در دست %~% مجنون نه ز می ز بوی می مست

66 قانع شده این از آن به بوئی %~% وآن راضی از این به جستجوئی

67 از بیم تجسس رقیبان %~% سازنده ز دور چون غریبان

68 تا چرخ بدین بهانه برخاست %~% کان یک نظر از میانه برخاست

1 چون راه دیار دوست بستند %~% بر جوی بریده پل شکستند

2 مجنون ز مشقت جدائی %~% کردی همه شب غزل‌سرائی

3 هردم ز دیار خویش پویان %~% بر نجد شدی سرود گویان

4 یاری دو سه از پس اوفتاده %~% چون او همه عور و سرگشاده

5 سودا زده زمانه گشته %~% در رسوائی فسانه گشته

6 خویشان همه در شکایت او %~% غمگین پدر از حکایت او

7 پندش دادند و پند نشیند %~% گفتند فسانه چند نشیند

8 پند ار چه هزار سودمند است %~% چون عشق آمد چه جای پند است

9 مسکین پدرش بمانده در بند %~% رنجور دل از برای فرزند

10 در پرده آن خیال بازی %~% بیچاره شده ز چاره‌سازی

11 پرسید ز محرمان خانه %~% گفتند یکایک این فسانه

12 کو دل به فلان عروس دادست %~% کز پرده چنین به در فتادست

13 چون قصه شنید قصد آن کرد %~% کز چهره گل فشاند آن گرد

14 آن در که جهان بدو فروزد %~% بر تاج مراد خود بدوزد

15 وآن زینت قوم را به صد زین %~% خواهد ز برای قره‌العین

16 پیران قبیله نیز یک سر %~% بستند برآن مراد محضر

17 کان در نسفته را درآن سفت %~% با گوهر طاق خود کند جفت

18 یکرویه شد آن گروه را رای %~% کاهنگ سفر کنند از آنجای

19 از راه نکاح اگر توانند %~% آن شیفته را به مه رسانند

20 چون سید عامری چنان دید %~% از گریه گذشت و باز خندید

21 با انجمنی بزرگ برخاست %~% کرد از همه روی برگ ره ms039 راست

22 آراسته با چنان گروهی %~% می‌رفت به بهترین شکوهی

23 چون اهل قبیله دل آرام %~% آگاه شدند خاص تا عام

24 رفتند برون به میزبانی %~% ار راه وفا و مهربانی

25 در منزل مهر پی فشردند %~% وآن نزل که بود پیش بردند

26 با سید عامری به یک بار %~% گفتند چه حاجت است پیش‌آر

27 مقصود بگو که پاس داریم %~% در دادن آن سپاس داریم

28 گفتا که مرادم آشنائیست %~% آنهم ز پی دو روشنائیست

29 وانگه پدر عروس را گفت %~% کاراسته باد جفت با جفت

30 خواهم به طریق مهر و پیوند %~% فرزند ترا ز بهر فرزند

31 کاین تشنه جگر که ریگ زاده است %~% بر چشمه تو نظر نهاده است

32 هر چشمه که آب لطف دارد %~% چون تشنه خورد به جان گوارد

33 زینسان که من این مراد جویم %~% خجلت نبرم برآنچه گویم

34 معروف‌ترین این زمانه %~% دانی که منم درین میانه

35 هم حشمت و هم خزینه دارم %~% هم آلت مهر و کینه دارم

36 من در خرم و تو در فروشی %~% بفروش متاع اگر به هوشی

37 چندان که بها کنی پدیدار %~% هستم به زیادتی خریدار

38 هر نقد که آن بود بهائی %~% بفروش چو آمدش روائی

39 چون گفته شد این حدیث فرخ %~% دادش پدر عروس پاسخ

40 کاین گفته نه برقرار خویش است %~% میگو تو فلک به کار خویش است

41 گرچه سخن آبدار بینم %~% با آتش تیزکی نشینم

42 گردوستپی درین شمار است %~% دشمن کامیش صدهزار است

43 فرزند تو گر چه هست بدرام %~% فرخ نبود چو هست خودکام

44 دیوانگیی همی نماید %~% دیوانه حریف ما نشاید

45 اول به دعا عنایتی کن %~% وانگه ز وفا حکایتی کن

46 تا او نشود درست گوهر %~% این قصه نگفتنی است دیگر

47 گوهر به خلل خرید نتوان %~% در رشته خلل کشید نتوان

48 دانی که عرب چه عیب جویند %~% این کار کنم مرا ms040 چه گویند

49 با من بکن این سخن فراموش %~% ختم است برین و گشت خاموش

50 چون عامریان سخن شنیدند %~% جز باز شدن دری ندیدند

51 نومید شده ز پیش رفتند %~% آزرده به جای خویش رفتند

52 هر یک چو غریب غم رسیده %~% از راه زبان ستم رسیده

53 مشغول بدانکه گنج بازند %~% وان شیفته را علاج سازند

54 وانگه به نصیحتش نشاندند %~% بر آتش خار می‌فشاندند

55 کاینجا به از آن عروس دلبر %~% هستند بتان روح پرور

56 یاقوت لبان در بناگوش %~% هم غالیه پاش و هم قصب پوش

57 هر یک به قیاس چون نگاری %~% آراسته‌تر ز نو بهاری

58 در پیش صد آشنا که هستی %~% بیگانه چرا همی پرستی

59 بگذار کزین خجسته نامان %~% خواهیم ترا بتی خرامان

60 یاری که دل ترا نوازد %~% چون شکر و شیر با تو سازد

1 مجنون چو شنید پند خویشان %~% از تلخی پند شد پریشان

2 زد دست و درید پیرهن را %~% کاین مرده چه می‌کند کفن را

3 آن کز دو جهان برون زند تخت %~% در پیرهنی کجا کشد رخت

4 چون وامق از آرزوی عذرا %~% گه کوه گرفت و گاه صحرا

5 ترکانه ز خانه رخت بربست %~% در کوچگه رحیل بنشست

6 دراعه درید و درع می‌دوخت %~% زنجیر برید و بند می‌سوخت

7 می‌گشت ز دور چون غریبان %~% دامن بدریده تا گریبان

8 بر کشتن خویش گشته والی %~% لاحول ازو به هر حوالی

9 دیوانه صفت شده به هر کوی %~% لیلی لیلی زنان به هر سوی

10 احرام دریده سر گشاده %~% در کوی ملامت او فتاده

11 با نیک و بدی که بود در ساخت %~% نیک از بد و بد ز نیک نشناخت

12 می‌خواند نشید مهربانی %~% بر شوق ستاره یمانی

13 هر بیت که آمد از زبانش %~% بر یاد گرفت این و آتش

14 حیران شده هر کسی در آن پی %~% می‌دید و همی گریست بر وی ms041

15 او فارغ از آنکه مردمی هست %~% یا بر حرفش کسی نهد دست

16 حرف از ورق جهان سترده %~% می‌بود نه زنده و نه مرده

17 بر سنگ فتاده خوار چون گل %~% سنگ دگرش فتاده بر دل

18 صافی تن او چو درد گشته %~% در زیر دو سنگ خرد گشته

19 چون شمع جگر گداز مانده %~% یا مرغ ز جفت باز مانده

20 در دل همه داغ دردناکی %~% بر چهره غبارهای خاکی

21 چون مانده شد از عذاب و اندوه %~% سجاده برون فکند از انبوه

22 بنشست و به هایهای بگریست %~% کاوخ چکنم دوای من چیست

23 آواره ز خان و مان چنانم %~% کز کوی به خانه ره ندانم

24 نه بر در دیر خود پناهی %~% نه بر سر کوی دوست راهی

25 قرابه نام و شیشه ننگ %~% افتاد و شکست بر سر سنگ

26 شد طبل بشارتم دریده %~% من طبل رحیل برکشیده

27 ترکی که شکار لنگ اویم %~% آماجگه خدنگ اویم

28 یاری که ز جان مطیعم او را %~% در دادن جان شفیعم او را

29 گر مستم خواند یار مستم %~% ور شیفته گفت نیز هستم

30 چون شیفتگی و مستیم هست %~% در شیفته دل مجوی و در مست

31 آشفته چنان نیم به تقدیر %~% کاسوده شوم به هیچ زنجیر

32 ویران نه چنان شد است کارم %~% کابادی خویش چشم دارم

33 ای کاش که بر من اوفتادی %~% خاکی که مرا به باد دادی

34 یا صاعقه‌ای درآمدی سخت %~% هم خانه بسوختی و هم رخت

35 کس نیست که آتشی در آرد %~% دود از من و جان من برآرد

36 اندازد در دم نهنگم %~% تا باز رهد جهان ز ننگم

37 از ناخلفی که در زمانم %~% دیوانه خلق و دیو خانم

38 خویشان مرا ز خوی من خار %~% یاران مرا ز نام من عار

39 خونریز من خراب خسته %~% هست از دیت و قصاص رسته

40 ای هم نفسان ms042 مجلس ورود %~% بدرود شوید جمله بدرود

41 کان شیشه می که بود در دست %~% افتاده شد آبگینه بشکست

42 گر در رهم آبگینه شد خورد %~% سیل آمد و آبگینه را برد

43 تا هر که به من رسید رایش %~% نازارد از آبگینه پایش

44 ای بی‌خبران ز درد و آهم %~% خیزید و رها کنید راهم

45 من گم شده‌ام مرا مجوئید %~% با گم شدگان سخن مگوئید

46 تا کی ستم و جفا کنیدم %~% با محنت خود رها کنیدم

47 بیرون مکنید از این دیارم %~% من خود به گریختن سوارم

48 از پای فتاده‌ام چه تدبیر %~% ای دوست بیا و دست من گیر

49 این خسته که دل سپرده تست %~% زنده به توبه که مرده تست

50 بنواز به لطف یک سلامم %~% جان تازه نما به یک پیامم

51 دیوانه منم به رای و تدبیر %~% در گردن تو چراست زنجیر

52 در گردن خود رسن میفکن %~% من به باشم رسن به گردن

53 زلف تو درید هر چه دل دوخت %~% این پرده‌دری ورا که آموخت

54 دل بردن زلف تو نه زور است %~% او هندو و روزگار کور است

55 کاری بکن ای نشان کارم %~% زین چه که فرو شدم برآرم

56 یا دست بگیر از این فسوسم %~% یا پای بدار تا ببوسم

57 بی کار نمی‌توان نشستن %~% در کنج خطاست دست بستن

58 بی‌رحمتم این چنین چه ماندی %~% (ارحم ترحم) مگر نخواندی

59 آسوده که رنج بر ندارد %~% از رنجوران خبر ندارد

60 سیری که به گرسنه نهد خوان %~% خردک شکند به کاسه در نان

61 آن راست خبر از آتش گرم %~% کو دست درو زند بی‌آزرم

62 ای هم من و هم تو آدمیزاد %~% من خار خسک تو شاخ شمشاد

63 زرنیخ چو زر کجا عزیز است %~% زان یک من ازین به یک پشیز است

64 ای راحت جان من کجائی %~% در بردن جان من چرائی

65 جرم دل ms043 عذر خواه من چیست %~% جز دوستیت گناه من چیست

66 یکشب ز هزار شب مرا باش %~% یک رای صواب گو خطا باش

67 گردن مکش از رضای اینکار %~% در گردن من خطای اینکار

68 این کم زده را که نام کم نیست %~% آزرم تو هست هیچ غم نیست

69 صفرای تو گر مشام سوز است %~% لطفت ز پی کدام روز است

70 گر خشم تو آتشی زند تیز %~% آبی ز سرشک من بر او ریز

71 ای ماه نوم ستاره تو %~% من شیفته نظاره تو

72 به گر به توام نمی‌نوازند %~% کاشفته و ماه نو نسازند

73 از سایه نشان تو نه پرسم %~% کز سایه خویشتن می‌بترسم

74 من کار ترا به سایه دیده %~% تو سایه ز کار من بریده

75 بردی دل و جانم این چه شور است %~% این بازی نیست دست زور است

76 از حاصل تو که نام دارم %~% بی‌حاصلی تمام دارم

77 بر وصل تو گرچه نیست دستم %~% غم نیست چو بر امید هستم

78 گر بیند طفل تشنه در خواب %~% کورا به سبوی زر دهند آب

79 لیکن چو ز خواب خوش براید %~% انگشت ز تشنگی بخاید

80 پایم چو دولام خم‌پذیر است %~% دستم چو دو یا شکنج گیر است

81 نام تو مرا چو نام دارد %~% کو نیز دویا دولام دارد

82 عشق تو ز دل نهادنی نیست %~% وین راز به کس گشادنی نیست

83 با شیر به تن فرو شد این راز %~% با جان به در آید از تنم باز

84 این گفت و فتاد بر سر خاک %~% نظارگیان شدند غمناک

85 گشتند به لطف چاره سازش %~% بردند به سوی خانه بازش

86 عشقی که نه عشق جاودانیست %~% بازیچه شهوت جوانیست

87 عشق آن باشد که کم نگردد %~% تا باشد از این قدم نگردد

88 آن عشق نه سرسری خیالست %~% کورا ابد الابد زوالست

89 مجنون که بلند نام عشقست %~% از معرفت تمام ms044 عشقست

90 تا زنده به عشق بارکش بود %~% چون گل به نسیم عشق خوش بود

91 واکنون که گلش رحیل یابست %~% این قطره که ماند ازو گلابست

92 من نیز بدان گلاب خوشبوی %~% خوش می‌کنم آب خود درین جوی

1 چون رایت عشق آن جهانگیر %~% شد چون مه لیلی آسمان گیر

2 هرروز خمیده نام تر گشت %~% در شیفتگی تمامتر گشت

3 هر شیفتگی کز آن نورداست %~% زنجیر بر صداع مرد است

4 برداشته دل ز کار او بخت %~% درمانده پدر به کار او سخت

5 می‌کرد نیایش از سر سوز %~% تازان شب تیره بردمد روز

6 حاجت گاهی نرفته نگذاشت %~% الا که برفت و دست برداشت

7 خویشان همه در نیاز با او %~% هر یک شده چاره‌ساز با او

8 بیچارگی ورا چو دیدند %~% در چاره‌گری زبان کشیدند

9 گفتند به اتفاق یک سر %~% کز کعبه گشاده گردد این در

10 حاجت گه جمله جهان اوست %~% محراب زمین و آسمان اوست

11 پذرفت که موسم حج آید %~% ترتیب کند چنانکه باید

12 چون موسم حج رسید برخاست %~% اشتر طلبید و محمل آراست

13 فرزند عزیز را به صد جهد %~% بنشاند چو ماه در یکی مهد

14 آمد سوی کعبه سینه پرجوش %~% چون کعبه نهاد حلقه بر گوش

15 گوهر به میان زر برآمیخت %~% چون ریگ بر اهل ریگ می‌ریخت

16 شد در رهش از بسی خزانه %~% آن خانه گنج گنج خانه

17 آندم که جمال کعبه دریافت %~% دریافتن مراد بشتافت

18 بگرفت به رفق دست فرزند %~% در سایه کعبه داشت یکچند

19 گفت ای پسر این نه جای بازیست %~% بشتاب که جای چاره سازیست

20 در حلقه کعبه کن دست %~% کز حلقه غم بدو توان رست

21 گو یارب از این گزاف کاری %~% توفیق دهم به رستگاری

22 رحمت کن و در پناهم آور %~% زین شیفتگی به راهم آور

23 دریاب که مبتلای عشقم %~% و آزاد کن از بلای ms045 عشقم

24 مجنون چو حدیث عشق بشنید %~% اول بگریست پس بخندید

25 از جای چو مار حلقه برجست %~% در حلقه زلف کعبه زد دست

26 می‌گفت گرفته حلقه در بر %~% کامروز منم چو حلقه بر در

27 در حلقه عشق جان فروشم %~% بی‌حلقه او مباد گوشم

28 گویند ز عشق کن جدائی %~% کاینست طریق آشنائی

29 من قوت ز عشق می‌پذیرم %~% گر میرد عشق من بمیرم

30 پرورده عشق شد سرشتم %~% جز عشق مباد سرنوشتم

31 آن دل که بود ز عشق خالی %~% سیلاب غمش براد حالی

32 یارب به خدائی خدائیت %~% وانگه به کمال پادشائیت

33 کز عشق به غایتی رسانم %~% کو ماند اگر چه من نمانم

34 از چشمه عشق ده مرا نور %~% واین سرمه مکن ز چشم من دور

35 گرچه ز شراب عشق مستم %~% عاشق‌تر ازین کنم که هستم

36 گویند که خو ز عشق واکن %~% لیلی‌طلبی ز دل رها کن

37 یارب تو مرا به روی لیلی %~% هر لحظه بده زیاده میلی

38 از عمر من آنچه هست بر جای %~% بستان و به عمر لیلی افزای

39 گرچه شده‌ام چو مویش از غم %~% یک موی نخواهم از سرش کم

40 از حلقه او به گوشمالی %~% گوش ادبم مباد خالی

41 بی‌باده او مباد جامم %~% بی‌سکه او مباد نامم

42 جانم فدی جمال بادش %~% گر خون خوردم حلال بادش

43 گرچه ز غمش چو شمع سوزم %~% هم بی غم او مباد روزم

44 عشقی که چنین به جای خود باد %~% چندانکه بود یکی به صد باد

45 می‌داشت پدر به سوی او گوش %~% کاین قصه شنید گشت خاموش

46 دانست که دل اسیر دارد %~% دردی نه دوا پذیر دارد

47 چون رفت به خانه سوی خویشان %~% گفت آنچه شنید پیش ایشان

48 کاین سلسله‌ای که بند بشکست %~% چون حلقه کعبه دید در دست

49 زو زمزمه‌ای شنید گوشم %~% کاورد چو زمزمی به جوشم

50 گفتم مگر ms046 آن صحیفه خواند %~% کز محنت لیلیش رهاند

51 او خود همه کام ورای او گفت %~% نفرین خود و دعای او گفت

52 چون گشت به عالم این سخن فاش %~% افتاد ورق به دست اوباش

53 کز غایت عشق دلستانی %~% شد شیفته نازنین جوانی

54 هر نیک و بدی کزو شنیدند %~% در نیک و بدی زبان کشیدند

55 لیلی ز گزاف یاوه‌گویان %~% در خانه غم نشست مویان

56 شخصی دو زخیل آن جمیله %~% گفتند به شاه آن قبیله

57 کاشفته جوانی از فلان دشت %~% بدنام کن دیار ما گشت

58 آید همه روز سرگشاده %~% جوقی چو سگ از پی اوفتاده

59 در حله ما ز راه افسوس %~% گه رقص کند گهی زمین بوس

60 هردم غزلی دگر کند ساز %~% هم خوش غزلست و هم خوش آواز

61 او گوید و خلق یاد گیرند %~% ما را و ترا به باد گیرند

62 در هر غزلی که می‌سراید %~% صد پرده‌دری همی‌نماید

63 لیلی ز نفیر او به داغست %~% کاین باد هلاک آن چراغست

64 بنمای به قهر گوشمالش %~% تا باز رهد مه از وبالش

65 چون آگه گشت شحنه زین حال %~% دزد آبله پای ز شحنه قتال

66 شمشیر کشید و داد تابش %~% گفتا که بدین دهم جوابش

67 از عامریان یکی خبر داشت %~% این قصه بحی خویش برداشت

68 با سید عامری در آن باب %~% گفت آفت نارسیده دریاب

69 کان شحنه جانستان خونریز %~% آبی تند است و آتشی تیز

70 ترسم مجنون خبر ندارد %~% آنگه دارد که سر ندارد

71 زآن چاه گشاده سر که پیش است %~% دریافتنش به جای خویش است

72 سرگشته پدر ز مهربانی %~% برجست بشفقتی که دانی

73 فرمود به دوستان همزاد %~% تا بر پی او روند چون باد

74 آن سوخته را به دلنوازی %~% آرند ز راه چاره‌سازی

75 هرسو بطلب شتافتندش %~% جستند ولی نیافتندش

76 گفتند مگر کاجل رسیدش %~% یا چنگ درنده‌ای دریدش

77 هر ms047 دوستی از قبیله گاهی %~% می‌خورد دریغ و می‌زد آهی

78 گریان همه اهل خانه او %~% از گم شدن نشانه او

79 وآن گوشه‌نشین گوش سفته %~% چون گنج به گوشه‌ای نهفته

80 از مشغله‌های جوش بر جوش %~% هم گوشه گرفته بود و هم گوش

81 در طرف چنان شکارگاهی %~% خرسند شده به گرد راهی

82 گرگی که به زور شیر باشد %~% روبه به ازو چو سیر باشد

83 بازی که نشد به خورد محتاج %~% رغبت نکند به هیچ دراج

84 خشگار گرسنه را کلیچ است %~% باسیری نان میده هیچ است

85 چون طبع به اشتها شود گرم %~% گاورس درشت را کند نرم

86 حلوا که طعام نوش بهر است %~% در هیضه‌خوری به جای زهر است

87 مجنون که ز نوش بود بی‌بهر %~% می‌خورد نوالهای چون زهر

88 می‌داد ز راه بینوائی %~% کالای کساد را روائی

89 نه نه غم او نه آنچنان بود %~% کز غایت او غمی توان بود

90 کان غم که بدو برات می‌داد %~% از بند خودش نجات می‌داد

91 در جستن گنج رنج می‌برد %~% بی‌آنکه رهی به گنج می‌برد

92 شخصی ز قبیله بنی‌سعد %~% بگذشت بر او چو طالع سعد

93 دیدش به کناره سرابی %~% افتاده خراب در خرابی

94 چون لنگر بیت خویشتن لنگ %~% معنیش فراخ و قافیت تنگ

95 یعنی که کسی ندارم از پس %~% بی‌فافیت است مرد بی کس

96 چون طالع خویشتن کمان گیر %~% در سجده کمان و در وفا تیر

97 یعنی که وبالش آن نشانداشت %~% کامیزش تیر در کمان داشت

98 جز ناله کسی نداشت همدم %~% جز سایه کسی نیافت محرم

99 مرد گذرنده چون در او دید %~% شکلی و شمایلی نکو دید

100 پرسید سخن زهر شماری %~% جز خامشیش ندید کاری

101 چون از سخنش امید برداشت %~% بگذشت و ورا به جای بگذاشت

102 زآنجا به دیار او گذر کرد %~% زو اهل قبیله را خبر کرد

103 کاینک به فلان خرابی ms048 تنگ %~% می‌پیچد همچو مار بر سنگ

104 دیوانه و دردمند و رنجور %~% چون دیو ز چشم آدمی دور

105 از خوردن زخم سفته جانش %~% پیدا شده مغزن استخوانش

106 بیچاره پدر چو زو خبر یافت %~% روی از وطن و قبیله برتافت

107 می‌گشت چو دیو گرد هر غار %~% دیوانه خویش در طلب کار

108 دیدش به رفاق گوشه‌ای تنگ %~% افتاده و سر نهاده بر سنگ

109 با خود غزلی همی سگالید %~% گه نوجه نمود و گاه نالید

110 خوناب جگر ز دیده ریزان %~% چون بخت خود اوفتان و خیزان

111 از باده بیخودی چنان مست %~% کاگه نه که در جهان کسی هست

112 چون دید پدر سلام دادش %~% پس دلخوشیی تمام دادش

113 مجنون چو صلابت پدر دید %~% در پای پدر چو سایه غلتید

114 کی تاج سرو سریر جانم %~% عذرم بپذیر ناتوانم

115 می‌بین و مپرس حالتم را %~% میکن به قضا حوالتم را

116 چون خواهم چون که در چنین روز %~% چشم تو ببیندم بدین روز

117 از آمدن تو روسیاهم %~% عذرت به کدام روی خواهم

118 دانی که حساب کار چونست %~% سررشته ز دست ما برونست

1 چون دید پدر به حال فرزند %~% آهی بزد و عمامه بفکند

2 نالید چو مرغ صبحگاهی %~% روزش چو شبی شد از سیاهی

3 گفت ای ورق شکنج دیده %~% چون دفتر گل ورق دریده

4 ای شیفته چند بیقراری %~% وی سوخته چند خامکاری

5 چشم که رسید در جمالت %~% نفرین که داد گوشمالت

6 خون که گرفت گردنت را %~% خار که خلید دامنت را

7 از کار شدی چه کارت افتاد %~% در دیده کدام خارت افتاد

8 شوریده بود نه چون تو بدبخت %~% سختیش رسد نه این چنین سخت

9 مانده نشدی ز غم کشیدن %~% وز طعنه دشمنان شنیدن

10 دل سیر نگستی از ملامت %~% زنده نشدی بدین قیامت

11 بس کن هوسی که پیش بردی %~% کاب من و سنگ خویش بردی ms049

12 در خرگه کار خرده کاری %~% عیبی است بزرگ بی‌قراری

13 عیب ارچه درون پوست بهتر %~% آیینه دوست دوست بهتر

14 آیینه ز روی راستگوئی %~% بنماید عیب تا بشوئی

15 آیینه ز خوب و زشت پاکست %~% این تعبیه خانه زای خاکست

16 بنشین وز دل رها کن این درد %~% آن به که نکوبی آهن سرد

17 گیرم که نداری آن صبوری %~% کز دوست کنی به صبر دوری

18 آخر کم از آنکه گاهگاهی %~% آیی و به ما کنی نگاهی

19 هرکس به هوای دل تکی راند %~% وز بهر گریختن تکی ماند

20 بی‌باده کفایتست مستی %~% بی آرزو آرزو پرستی

21 تو رفته به باد داده خرمن %~% من مانده چنین به کام دشمن

22 تا در من و در تو سکه‌ای هست %~% این سکه بد رها کن از دست

23 تو رود زنی و من زنم ران %~% تو جامه دری و من درم جان

24 عشق ارز تو آتشی برافروخت %~% دل سوخت ترا مرا جگر سوخت

25 نومید مشو ز چاره جستن %~% کز دانه شگفت نیست رستن

26 کاری که نه زو امیدداری %~% باشد سبب امیدواری

27 در نومیدی بسی امید است %~% پایان شب سیه سپید است

28 با دولتیان نشین و برخیز %~% زین بخت گریز پای بگریز

29 آواره مباد دولت از دست %~% چون دولت هست کام دل هست

30 دولت سبب گره گشائیست %~% پیروزه خاتم خدائیست

31 فتحی که بدو جهان گشادند %~% در دامن دولتش نهادند

32 گر صبر کنی به صبر بی‌شک %~% دولت به تو آید اندک اندک

33 دریا که چنین فراخ رویست %~% پالایش قطرهای جویست

34 وان کوه بلند کابرناکست %~% جمع آمده ریزه‌های خاکست

35 هان تانشوی به صابری سست %~% گوهر به درنگ می‌توان جست

36 بیرای مشوی که مرد بی‌رای %~% بی‌پای بود چو کرم بی‌پای

37 روباه ز گرگ بهره زان برد %~% کین رای بزرگ دارد آن خرد

38 دل را به کسی چه بایدت ms050 داد %~% کو ناوردت به سالها یاد

39 او بی‌تو چو گل تو پای در گل %~% او سنگ دل و تو سنگ بر دل

40 گر با تو حدیث او بگویند %~% رسوائی کار تو بجویند

41 زهریست به قهر نفس دادن %~% کژدم زده را کرفس دادن

42 مشغول شو ای پسر به کاری %~% تا بگذری از چنین شماری

43 هندو ز چه مغز پیل خارد %~% تا هندوستان به یاد نارد

44 جانی و عزیزتر ز جانی %~% در خانه بمان که خان و مانی

45 از کوه گرفتنت چه خیزد %~% جز آب که آن ز روی ریزد

46 هم سنگ درین رهست و هم چاه %~% می‌دار ز هر دو چشم بر راه

47 مستیز که شحنه در کمین است %~% زنجیر مبر که آهنین است

48 تو طفل رهی و فتنه رهدار %~% شمشیر ببین و سر نگه‌دار

49 پیش‌آر ز دوستان تنی چند %~% خوش باش به رغم دشمنی چند

50 مجنون به جواب آن شکرریز %~% بگشاد لب طبرزد انگیز

51 گفت ای فلک شکوه‌مندی %~% بالاترت از فلک بلندی

52 شاه دمن و رئیس اطلال %~% روی عرب از تو عنبربن خال

53 درگاه تو قبله سجودم %~% زنده به وجود تو وجودم

54 خواهم که همیشه زنده مانی %~% خود بی‌تو مباد زندگانی

55 زین پند خزینه‌ای که دادی %~% بر سوخته مرهمی نهادی

56 لیکن چه کنم من سیه روی %~% کافتاده بخودنیم در این کوی

57 زین ره که نه برقرار خویشم %~% دانی نه باختیار خویشم

58 من بسته و بندم آهنین است %~% تدبیر چه سود قسمت اینست

59 این بند به خود گشاد نتوان %~% واین بار زخود نهاد نتوان

60 تنها نه منم ستم رسیده %~% کودیده که صد چو من ندیده

61 سایه نه به خود فتاد در چاه %~% بر اوج به خویشتن نشد ماه

62 از پیکر پیل تا پرمور %~% کس نیست که نیست بر وی این زور

63 سنگ از دل تنگ من ms051 بکاهد %~% دلتنگی خویشتن که خواهد

64 بخت بد من مرا بجوید %~% بدبختی را زخود که شوید

65 گر دست رسی بدی در این راه %~% من بودمی آفتاب یا ماه

66 چون کار به اختیار ما نیست %~% به کردن کار کار ما نیست

67 خوشدل نزیم من بلاکش %~% وان کیست که دارد او دل خوش

68 چون برق ز خنده لب ببندم %~% ترسم که بسوزم ار بخندم

69 گویند مرا چرا نخندی %~% گریه است نشان دردمندی

70 ترسم چو نشاط خنده خیزد %~% سوز از دهنم برون گریزد

1 کبکی به دهن گرفت موری %~% می‌کرد بر آن ضعیف زوری

2 زد قهقهه مور بیکرانی %~% کی کبک تو این چنین ندانی

3 شد کبک دری ز قهقهه سست %~% کاین پیشه من نه پیشه تست

4 چون قهقهه کرد کبک حالی %~% منقار زمور کرد خالی

5 هر قهقهه کاین چنین زند مرد %~% شک نه که شکوه ازو شود فرد

6 خنده که نه در مقام خویش است %~% در خورد هزار گریه بیش است

7 چون من ز پی عذاب و رنجم %~% راحت به کدام عشوه سنجم

8 آن پیر خری که می‌کشد بار %~% تا جانش هست می‌کند کار

9 آسودگی آنگهی پذیرد %~% کز زیستن چنین بمیرد

10 در عشق چه جای بیم تیغ است %~% تیغ از سر عاشقان دریغ است

11 عاشق ز نهیب جان نترسد %~% جانان طلب از جهان نترسد

12 چون ماه من اوفتاد در میغ %~% دارم سر تیغ کو سر تیغ

13 سر کو ز فدا دریغ باشد %~% شایسته تشت و تیغ باشد

14 زین جان که بر آتش اوفتاد است %~% با ناخوشیم خوش اوفتاد است

15 جانیست مرا بدین تباهی %~% بگذار ز جان من چه خواهی

16 مجنون چو حدیث خود فرو گفت %~% بگریست پدر بدانچه او گفت

17 زین گوشه پدر نشسته گریان %~% زانسو پسر اوفتاده عریان

18 پس بار دگر به خانه بردش %~% بنواخت به دوستان سپردش

19 ms052 وان شیفته دل به شور بختی %~% می‌کرد صبوریی به سختی

20 روزی دو سه در شکنجه می‌زیست %~% زانگونه که هر که دید بگریست

21 پس پرده درید و آه برداشت %~% سوی در و دشت راه برداشت

22 می‌زیست به رنج و ناتوانی %~% می‌مرد کدام زندگانی

23 چون گرم شدی به عشق وجدش %~% بردی به نشاط گاه نجدش

24 برنجد شدی چو شیر سرمست %~% آهن بر پای و سنگ بر دست

25 چون برزدی از نفیر جوشی %~% گفتی غزلی به هر خروشی

26 از هر طرفی خلایق انبوه %~% نظاره شدی به گرد آن کوه

27 هر نادره‌ای کز او شنیدند %~% در خاطر و در قلم کشیدند

28 بردند به تحفه‌ها در آفاق %~% زان غنیه غنی شدند عشاق

1 سر دفتر آیت نکوئی %~% شاهنشه ملک خوبروئی

2 فهرست جمال هفت پرگار %~% از هفت خلیفه جامگی خوار

3 رشک رخ ماه آسمانی %~% رنج دل سرو بوستانی

4 منصوبه گشای بیم و امید %~% میراث ستان ماه و خورشید

5 محراب نماز بت‌پرستان %~% قندیل سرای و سرو بستان

6 هم خوابه عشق و هم سرناز %~% هم خازن و هم خزینه پرداز

7 پیرایه گر پرند پوشان %~% سرمایه ده شکر فروشان

8 دل‌بند هزار در مکنون %~% زنجیر بر هزار مجنون

9 لیلی که بخوبی آیتی بود %~% وانگشت کش ولایتی بود

10 سیراب گلشن پیاله در دست %~% از غنچه نوبری برون جست

11 سرو سهیش کشیده‌تر شد %~% میگون رطبش رسیده‌تر شد

12 می‌رست به باغ دل فروزی %~% می‌کرد به غمزه خلق سوزی

13 از جادوئی که در نظر داشت %~% صد ملک بنیم غمزه برداشت

14 می‌کرد بوقت غمزه سازی %~% برتازی و ترک ترکتازی

15 صیدی ز کمند او نمی‌رست %~% غمزش بگرفت و زلف می‌بست

16 از آهوی چشم نافه‌وارش %~% هم نافه هم آهوان شکارش

17 وز حلقه زلف وقت نخجیر %~% بر گردن شیر بست زنجیر

18 از چهره گل از لب انگبین کرد %~% کان دید طبرزد آفرین ms053 کرد

19 دلداده هزار نازنینش %~% در آرزوی گل انگبینش

20 زلفش ره بوسه خواه می‌رفت %~% مژگانش خدادهاد می‌گفت

21 زلفش به کمند پیش می‌خواند %~% مژگانش به دور باش می‌راند

22 برده بدو رخ ز ماه بیشی %~% گل را دو پیاده داده پیشی

23 قدش چو کشیده زاد سروی %~% رویش چو به سرو بر تذروی

24 لبهاش که خنده بر شکرزد %~% انگشت کشیده بر طبرزد

25 لعلش که حدیث بوس می‌کرد %~% بر تنگ شکر فسوس می‌کرد

26 چاه زنخش که سر گشاده %~% صد دل به غلط در او فتاده

27 زلفش رسنی فکنده در راه %~% تا هر که فتد برآرد از چاه

28 با اینهمه ناز و دلستانی %~% خون شد جگرش ز مهربانی

29 در پرده که راه بود بسته %~% می‌بود چو پرده بر شکسته

30 می‌رفت نهفته بر سر بام %~% نظاره‌کنان ز صبح تا شام

31 تا مجنون را چگونه بیند %~% با او نفسی کجا نشیند

32 او را به کدام دیده جوید %~% با او غم دل چگونه گوید

33 از بیم رقیب و ترس بدخواه %~% پوشیده بنیم شب زدی آه

34 چون شمع به زهر خنده می‌زیست %~% شیرین خندید و تلخ بگریست

35 گل را به سرشک می‌خراشید %~% وز چوب رفیق می‌تراشید

36 می‌سوخت به آتش جدائی %~% نه دود در او نه روشنائی

37 آیینه درد پیش می‌داشت %~% مونس ز خیال خویش می‌داشت

38 پیدا شغبی چو باد می‌کرد %~% پنهان جگری چو خاک می‌خورد

39 جز سایه نبود پرده‌دارش %~% جز پرده کسی نه غمگسارش

40 از بس که به سایه راز می‌گفت %~% همسایه او به شب نمی‌خفت

41 می‌ساخت میان آب و آتش %~% گفتی که پریست آن پریوش

42 خنیاگر زن صریر دوک است %~% تیر آلت جعبه ملوکست

43 او دوک دو سرفکنده از چنگ %~% برداشته تیر یکسر آهنگ

44 از یک سر تیر کارگر شد %~% سرگردان دوک از آن دو سر شد

45 دریا دریا گهر بر آهیخت ms054 %~% کشتی کشتی زدیده می‌ریخت

46 می‌خورد غمی به زیر پرده %~% غم خورده ورا و غم نخورده

47 در گوش نهاده به زیر پرده %~% چون حلقه نهاده گوش بر در

48 با حلقه گوش خویش می‌ساخت %~% وان حلقه به گوش کس نینداخت

49 در جستن نور چشمه ماه %~% چون چشمه بمانده چشم بر راه

50 تا خود که بدو پیامی آرد %~% زآرام دلش سلامی آرد

51 بادی که ز نجد بردمیدی %~% جز بوی وفا در او ندیدی

52 وابری که از آن طرف گشادی %~% جز آب لطف بدو ندادی

53 هرجا که ز کنج خانه می‌دید %~% بر خود غزلی روانه می‌دید

54 هر طفل که آمدی ز بازار %~% بیتی گفتی نشانده‌بر کار

55 هرکس که گذشت زیر بامش %~% می‌داد به بیتکی پیامش

56 لیلی که چنان ملاحتی داشت %~% در نظم سخن فصاحتی داشت

57 ناسفته دری و در همی سفت %~% چون خود همه بیت بکر می‌گفت

58 بیتی که ز حسب حال مجنون %~% خواندی به مثل چو در مکنون

59 آنرا دگری جواب گفتی %~% آتش بشنیدی آب گفتی

60 پنهان ورقی به خون سرشتی %~% وان بیتک را بر او نوشتی

61 بر راهگذر فکندی از بام %~% دادی ز سمن به سرو پیغام

62 آن رقعه کسی که بر گرفتی %~% برخواندی و رقص در گرفتی

63 بردی و بدان غریب دادی %~% کز وی سخن غریب زادی

64 او نیز بدیهه‌ای روانه %~% گفتی به نشان آن نشانه

65 زین گونه میان آن دو دلبند %~% می‌رفت پیام گونه‌ای چند

66 زاوازه آن دو بلبل مست %~% هر بلبله‌ای که بود بشکست

67 زان هردو بریشم خوش آواز %~% بر ساز بسی بریشم ساز

68 بر رورد رباب و ناله چنگ %~% یک رنگ نوای آن دو آهنگ

69 زایشان سخنی به نکته راندن %~% وز چنگ زدن ز نای خواندن

70 از نغمه آن دو هم ترانه %~% مطرب شده کودکان خانه

71 خصمان در طعنه باز کردند %~% در ms055 هر دو زبان دراز کردند

72 وایشان ز بد گزاف گویان %~% خود را به سرشک دیده شویان

73 بودند بر این طریق سالی %~% قانع به خیال و چون خیالی

74 چون پرده کشید گل به صحرا %~% شد خاک به روی گل مطرا

75 خندید شکوفه بر درختان %~% چون سکه روی نیکبختان

76 از لاله سرخ و از گل زرد %~% گیتی علم دو رنگ بر کرد

77 از برگ و نوا به باغ و بستان %~% با برگ و نوا هزار دستان

78 سیرابی سبزه‌های نوخیز %~% از لولو تر زمرد انگیز

79 لاله ز ورق فشانده شنگرف %~% کافتاده سیاهیش بر آن حرف

80 زلفین بنفشه از درازی %~% در پای فتاده وقت بازی

81 غنچه کمر استوار می‌کرد %~% پیکان کشیی ز خار می‌کرد

82 گل یافت ستبرق حریری %~% شد باد به گوشواره‌گیری

83 نیلوفر از آفتاب گلرنگ %~% بر آب سپر فکند بی جنگ

84 سنبل سر نافه باز کرده %~% گل دست بدو دراز کرده

85 شمشاد به جعد شانه کردن %~% گلنار به نار دانه کردن

86 نرگس ز دماغ آتشین تاب %~% چون تب زدگان بجسته از خواب

87 خورشید ز قطره‌های باده %~% خون از رگ ارغوان گشاده

88 زان چشمه سیم کز سمن رست %~% نسرین ورقی که داشت می‌شست

89 گل دیده ببوس باز می‌کرد %~% چون مثل ندید ناز می‌کرد

90 سوسن نه زبان که تیغ در بر %~% نی نی غلطم که تیغ بر سر

91 مرغان زبان گرفته چون زاغ %~% بگشاده زبان مرغ در باغ

92 دراج زدل کبابی انگیخت %~% قمری نمکی ز سینه می‌ریخت

93 هر فاخته بر سر چناری %~% در زمزمه حدیث یاری

94 بلبل ز درخت سرکشیده %~% مجنون صفت آه برکشیدی

95 گل چون رخ لیلی از عماری %~% بیرون زده سر به تاجداری

96 در فصل گلی چنین همایون %~% لیلی ز وثاق رفت بیرون

97 بند سر زلف تاب داده %~% گلراز بنفشه آب داده

98 از نوش لبان آن ms056 قبیله %~% گردش چو گهر یکی طویله

99 ترکان عرب نشینشان نام %~% خوش باشد ترک‌تازی اندام

100 در حلقه آن بتان چون حور %~% می‌رفت چنانکه چشم به دور

101 تا سبزه باغ را به بیند %~% در سایه سرخ گل نشیند

102 با نرگس تازه جام گیرد %~% با لاله نبید خام گیرد

103 از زلف دهد بنفشه را تاب %~% وز چهره گل شکفته را آب

104 آموزد سرو را سواری %~% شوید ز سمن سپید کاری

105 از نافه غنچه باج خواهد %~% وز ملک چمن خراج خواهد

106 بر سبزه ز سایه نخل بندد %~% بر صورت سرو و گل بخندد

107 نه‌نه غرضش نه این سخن بود %~% نه سرو و گل و نه نسترن بود

108 بودس غرض آنکه در پناهی %~% چون سوختگان برآرد آهی

109 با بلبل مست راز گوید %~% غمهای گذشته باز گوید

110 یابد ز نسیم گلستانی %~% از یار غریب خود نشانی

111 باشد که دلش گشاده گردد %~% باری ز دلش فتاده گردد

112 نخلستانی بدان زمین بود %~% کارایش نقشبند چین بود

113 از حله به حله نخل گاهش %~% در باغ ارم گشاده راهش

114 نزهت گاهی چنان گزیده %~% در بادیه چشم کس ندیده

115 لیلی و دگر عروس نامان %~% رفتند بدان چمن خرامان

116 چون گل به میان سبزه بنشست %~% بر سبزه ز سایه گل همی‌بست

117 هرجا که نسیم او درآمد %~% سوسن بشکفت و گل برآمد

118 بر هر چمنی که دست می‌شست %~% شمشاد دمید و سرو می‌رست

119 با سرو بنان لاله رخسار %~% آمد به نشاط و خنده در کار

120 تا یک چندی نشاط می‌ساخت %~% آخر ز نشاطگه برون تاخت

121 تنها بنشست زیر سروی %~% چون بر پر طوطیی تذروی

122 بر سبزه نشسته خرمن گل %~% نالید چو در بهار بلبل

123 نالید و بناله در نهانی %~% می‌گفت ز روی مهربانی

124 کای یار موافق وفادار %~% وی چون من وهم به من سزاوار

125 ای سرو ms057 جوانه جوانمرد %~% وی با دل گرم و با دم سرد

126 آی از در آنکه در چنین باغ %~% آیی و زدائی از دلم داغ

127 با من به مراد دل نشینی %~% من نارون و تو سرو بینی

128 گیرم ز منت فراغ من نیست %~% پروای سرای و باغ من نیست

129 آخر به زبان نیکنامی %~% کم زآنکه فرستیم پیامی

130 ناکرده سخن هنوز پرواز %~% کز رهگذری برآمد آواز

131 شخصی غزلی چو در مکنون %~% می‌خواند ز گفتهای مجنون

132 کی پرده در صلاح کارم %~% امید تو باد پرده دارم

133 مجنون به میان موج خونست %~% لیلی به حساب کار چونست

134 مجنون جگری همی‌خراشد %~% ثلیلی نمک از که می‌تراشد

135 مجنون به خدنگ خار سفته است %~% لیلی به کدام ناز خفته است

136 مجنون به هزار نوحه نالد %~% لیلی چه نشاط می‌سکالد

137 مجنون همه درد و داغ دارد %~% لیلی چه بهار و باغ دارد

138 مجنون کمر نیاز بندد %~% لیلی به رخ که باز خندد

139 مجنون ز فراق دل رمیداست %~% لیلی به چه راحت آرمید است

140 لیلی چو سماع این غزل کرد %~% بگریست وز گریه سنگ حل کرد

141 زانسرو بنان بوستانی %~% می‌دید در او یکی نهانی

142 کز دوری دوست بر چه سانست %~% بر دوست چگونه مهربانست

143 چون باز شدند سوی خانه %~% شد در صدف آن در یگانه

144 داننده راز راز ننهفت %~% با مادرش آنچه دید بر گفت

145 تا مادر مشفقش نوازد %~% در چاره گریش چاره سازد

146 مادر ز پی عروس ناکام %~% سرگشته شده چو مرغ در دام

147 می‌گفت گرش گذارم از دست %~% آن شیفته گشت و این شود مست

148 ور صابریی بدو نمایم %~% بر ناید ازو وزو برآیم

149 بر حسرت او دریغ می‌خورد %~% می‌خورد دریغ و صبر می‌کرد

150 لیلی که چو گنج شد حصاری %~% می‌بود چو ماه در عماری

151 می‌زد نفسی گرفته چون میغ %~% می‌خورد غمی ms058 نهفته چون تیغ

152 دلتنگ چنانکه بود می‌زیست %~% بی‌تنگ دلی به عشق در کیست

1 فهرست کش نشاط این باغ %~% بر ران سخن چنین کشد داغ

2 کانروز که مه به باغ می‌رفت %~% چون ماه دو هفته کرده هر هفت

3 گل بر سر سرو دسته بسته %~% بازار گلاب و گل شکسته

4 زلفین مسلسلش گره‌گیر %~% پیچیده چو حلقه‌های زنجیر

5 در ره ز بنی‌اسد جوانی %~% دیدش چو شکفته گلستانی

6 شخصی هنری به سنگ و سایه %~% در چشم عرب بلند پایه

7 بسیار قبیله و قرابات %~% کارش همه خدمت و مراعات

8 گوش همه خلق بر سلامش %~% بخت ابن‌سلام کرده نامش

9 هم سیم خدا و هم قوی پشت %~% خلقی سوی او کشیده انگشت

10 از دیدن آن چراغ تابان %~% در چاره چو باد شد شتابان

11 آگه نه که گرچه گنج بازد %~% با باد چراغ در نسازد

12 چون سوی و طنگه آمد از راه %~% بودش طمع وصال آن ماه

13 مه را نگرفت کس در آغوش %~% این نکته مگر شدش فراموش

14 چاره طلبید و کس فرستاد %~% در جستن عقد آن پریزاد

15 تا لیلی را به خواستاری %~% در موکب خود کشد عماری

16 نیرنگ نمود و خواهش انگیخت %~% خاکی شد و زر چو خاک می‌ریخت

17 پذرفت هزار گنج شاهی %~% وز رم گله بیش از آنکه خواهی

18 چون رفت میانجی سخنگوی %~% در جستن آن نگار دلجوی

19 خواهش کریی بدست بوسی %~% می‌کرد ز بهر آن عروسی

20 هم مادر و هم پدر نشستند %~% وامید در آن حدیث بستند

21 گفتند سخن به جای خویش است %~% لیکن قدری درنگ پیش است

22 کاین تازه بهار بوستانی %~% دارد عرضی ز ناتوانی

23 چون ماه ز بهیش باز خندیم %~% شکرانه دهیم و عقد بندیم

24 این عقد نشان سود باشد %~% انشا الله که زود باشد

25 اما نه هنوز روزکی چند %~% می‌باید شد به وعده خرسند

26 تا ms059 غنچه گل شکفته گردد %~% خار از در باغ رفته گردد

27 گردنش به طوق زر درآریم %~% با طوق زرش به تو سپاریم

28 چون ابن‌سلام ازان نیازی %~% شد نامزد شکیب سازی

29 مرکب به دیار خویشتن راند %~% بنشست و غبار خویش بنشاند

1 لیلی پس پرده عماری %~% در پرده‌دری ز پرده داری

2 از پرده نام و ننگ رفته %~% در پرده نای و چنگ رفته

3 نقل دهن غزل سرایان %~% ریحانی مغز عطر سایان

4 در پرده عاشقان خنیده %~% زخم دف مطربان چشیده

5 افتاده چو زلف خویش درتاب %~% بی‌مونس و بیقرار و بیخواب

6 مجنون رمیده نیز در دشت %~% سرگشته چو بخت خویش می‌گشت

7 بی‌عذر همی دوید عذرا %~% در موکب وحشیان صحرا

8 بوری به هزار زور می‌راند %~% بیتی به هزار درد می‌خواند

9 بر نجد شدی ز تیر وجدی %~% شیخانه ولی نه شیخ نجدی

10 بر زخمه عشق کوفتی پای %~% وز صدمه آه روفتی جای

11 هر عاشق کاه وی شنیدی %~% هر جامه که داشتی دریدی

12 از نرم‌دلان ملک آن بوم %~% بود آهنی آب داده چون موم

13 نوفل نامی که از شجاعت %~% بود آنطرفش به زیر طاعت

14 لشگر شکنی به زخم شمشیر %~% در مهر غزال و در غضب شیر

15 هم حشمت گیر و هم حشم‌دار %~% هم دولتمند و هم درم‌دار

16 روزی ز سر قوی سلاحی %~% آمد به شکار آن نواحی

17 در رخنه غارهای دلگیر %~% می‌گشت به جستجوی نخجیر

18 دید آبله پای دردمندی %~% بر هر موئی ز مویه‌بندی

19 محنت زده غریب و رنجور %~% دشمن کامی ز دوستان دور

20 وحشی شده از میان مردم %~% وحشی دو سه اوفتاده دردم

21 پرسید ز خوی و از خصالش %~% گفتند چنانکه بود حالش

22 کز مهر زنی بدین حزینی %~% دیوانه شد این چنین که بینی

23 گردد شب و روز بیت گویان %~% آن غالیه را زیاد جویان

24 هر باد که بوی او ms060 رساند %~% صد بیت و غزل بدو بخواند

25 هر ابر کزان دیار پوید %~% شعری چو شکر بدو بگوید

26 آیند مسافران زهر بوم %~% بینند در این غریب مظلوم

27 آرند شراب یا طعامی %~% باشد که بدو دهند جامی

28 گیرد به هزار جهد یک جام %~% وان نیز به یاد آن دلارام

29 در کار همه شمارش اینست %~% اینست شمار کارش اینست

30 نوفل چو شنید حال مجنون %~% گفتا که ز مردمی است اکنون

31 کاین دل شده را چنانکه دانم %~% کوشم که به کام دل رسانم

32 از پشت سمند خیزران دست %~% ران بازگشاد و بر زمین جست

33 آنگاه ورا به پیش خود خواند %~% با خویشتنش به سفره بنشاند

34 می‌گفت فسانهای گرمش %~% چندانکه چو موم کرد نرمش

35 گوینده چو دیدگان جوانمرد %~% بی‌دوست نواله‌ای نمی‌خورد

36 هرچه آن نه حدیث دوست بودی %~% گر خود همه مغز پوست بودی

37 از هر نمطی که قصه می‌خواند %~% جز در لیلی سخن نمی‌راند

38 وان شیفته زره رمیده %~% زآنها که شنیده آرمیده

39 خوشدل شد و آرمیده با او %~% هم خورد و هم آشمید با او

40 با او به بدیهه خوش درآمد %~% چون دید حریف خوش برآمد

41 می‌زد جگرش چو مغز برجوش %~% می‌خواند قصیدهای چون نوش

42 بر هر سخنی به خنده خوش %~% می‌گفت بدیهه‌ای چو آتش

43 وان چرب‌سخن به خوش جوابی %~% می‌کرد عمارت خرابی

44 کز دوری آن چراغ پرنور %~% هان تا نشوی چو شمع رنجور

45 کورا به زر و به زور بازو %~% گردانم با تو هم ترازو

46 گر مرغ شود هوا بگیرد %~% هم چنگ منش قفا بگیرد

47 گر باشد چو شراره در سنگ %~% از آهنش آورم فرا چنگ

48 تا همسر تو نگردد آن ماه %~% از وی نکنم کمند کوتاه

49 مجنون ز سر امیدواری %~% می‌کرد به سجده حق گزاری

50 کاین قصه که عطر سای مغزست %~% گر رنگ و فریب نیست نغزست ms061

51 او را به چو من رمیده خوئی %~% مادر ندهد به هیچ روئی

52 گل را نتوان به باد دادن %~% مه زاده به دیو زاد دادن

53 او را سوی ما کجا طوافست %~% دیوانه و ماه نو گزافست

54 شستند بسی به چاره‌سازی %~% پیراهن ما نشد نمازی

55 کردند بسی سپید سیمی %~% از ما نشد این سیه گلیمی

56 گر دست ترا کرامتی هست %~% آن دسترسی بود نه زین دست

57 اندیشه کنم که وقت یاری %~% در نیمه رهم فروگذاری

58 ناآمده این شکار در شست %~% داری زمن وز کار من دست

59 آن باد که این دهل زبانی %~% باشد تهی از تهی میانی

60 گر عهد کنی بدانچه گفتی %~% مزدت باشد که راه رفتی

61 ور چشمه این سخن سرابست %~% بگذار مرا ترا ثوابست

62 تا پیشه خویش پیش گیرم %~% خیزم پی کار خویش گیرم

63 نوفل ز نفیر زاری او %~% شد تیز عنان به یاری او

64 بخشود بر آن غریب همسال %~% هم سال تهی نه بلکه هم حال

65 میثاق نمود و خورد سوگند %~% اول به خدائی خداوند

66 وانگه به رسالت رسولش %~% کایمان ده عقل شد قبولش

67 کز راه وفا به گنج و شمشیر %~% کوشم نه چو گرگ بلکه چون شیر

68 نه صبر بود نه خورد و خوابم %~% تا آنچه طلب کنم بیابم

69 لیکن به توام توقعی هست %~% کز شیفتگی رها کنی دست

70 بنشینی و ساکنی پذیری %~% روزی دو سه دل به دست‌گیری

71 از تو دل آتشین نهادن %~% وز من در آهنین گشادن

72 چون شیفته شربتی چنان دید %~% در خوردن آن نجات جان دید

73 آسود و رمیدگی رها کرد %~% با وعده آن سخن وفا کرد

74 می‌بود به صبر پای بسته %~% آبی زده آتشی نشسته

75 با او به قرار گاه او تاخت %~% در سایه او قرارگه ساخت

76 گرمابه زد و لباس پوشید %~% آرام گرفت و باده نوشید ms062

77 بر رسم عرب عمامه در بست %~% با او به شراب و رود بنشست

78 چندین غزل لطیف پیوند %~% گفت از جهت جمال دلبند

79 نوفل به سرش ز مهربانی %~% می‌کرد چو ابر درفشانی

80 چون راحت پوشش و خورش یافت %~% آراسته شد که پرورش یافت

81 شد چهره زردش ارغوانی %~% بالای خمیده خیزرانی

82 وآن غالیه گون خط سیاهش %~% پرگار کشید کرد ماهش

83 زان گل که لطافت نفس داد %~% باد آنچه ربود باز پس داد

84 شد صبح منیر باز خندان %~% خورشید نمود باز دندان

85 زنجیری دشت شد خردمند %~% از بندی خانه دور شد بند

86 در باغ گرفت سبزه آرام %~% دادند بدست سرخ گل جام

87 مجنون به سکونت و گرانی %~% شد عاقل مجلس معانی

88 وان مهتر میهمان نوازش %~% می‌داشت به صد هزار نازش

89 بی‌طلعت او طرب نمی‌کرد %~% می جز به جمال او نمی‌خورد

90 ماهی دو سه در نشاط کاری %~% کردند به هم شراب‌خواری

91 روزی دو بدو نشسته بودند %~% شادی و نشاط می‌فزودند

92 مجنون ز شکایت زمانه %~% بیتی دو سه گفت عاشقانه

93 کای فارغ از آه دودناکم %~% بر باد فریب داده خاکم

94 صد وعده مهر داده بیشی %~% با نیم وفا نکرده خویشی

95 پذرفته که پیشت آورم نوش %~% پذرفته خویش کرده فرموش

96 آورده مرا به دلفریبی %~% وا داده بدست ناشکیبی

97 دادیم زبان به مهر و پیوند %~% و امروز همی کنی زبان بند

98 صد زخم زبان شنیدم از تو %~% یک مرهم دل ندیدم از تو

99 صبرم شد و عقل رخت بربست %~% دریاب و گرنه رفتم از دست

100 دلداری بی‌دلی نمودن %~% وانگه به خلاف قول بودن

101 دور اوفتد از بزرگواری %~% یاران به از این کنند یاری

102 قولی که در او وفا نه‌بینم %~% از چون تو کسی روا نه‌بینم

103 بی‌یار منم ضعیف و رنجور %~% چون تشنه ز آب زندگی دور

104 شرطست به تشنه ms063 آب دادن %~% گنجی به ده خراب دادن

105 گر سلسله مرا کنی ساز %~% ورنه شده گیر شیفته‌ای باز

106 گر لیلی را به من رسانی %~% ورنه نه من و نه زندگانی

1 نوفل ز چنین عتاب دلکش %~% شد نرم چنانکه موم از آتش

2 برجست و به عزم راه کوشید %~% شمشیر کشید و درع پوشید

3 صد مرد گزین کارزاری %~% پرنده چو مرغ در سواری

4 آراسته کرد و رفت پویان %~% چون شیر سیاه جنگ پویان

5 چون بر در آن قبیله زد گام %~% قاصد طلبید و داد پیغام

6 کاینک من و لشگری چو آتش %~% حاضر شده‌ایم تند و سرکش

7 لیلی به من آورید حالی %~% ورنه من و تیغ لاابالی

8 تا من بنوازشی که دانم %~% او را به سزای او رسانم

9 هم کشته تشنه آب یابد %~% هم آب رسان ثواب یابد

10 چون قاصد شد پیام او برد %~% شد شیشه مهر در میان خرد

11 دادند جواب کین نه راهست %~% لیلی نه گلیچه قرص ماهست

12 کس را سوی ماه دسترس نیست %~% نه کار تو کار هیچکس نیست

13 او را چه بری که آفتابست %~% تو دیو رجیم و او شهابست

14 شمشیر کشی کشیم در جنگ %~% قاروره زنی زنیم بر سنگ

15 قاصد چو شنید کام و ناکام %~% باز آمد و باز داد پیغام

16 بار دگرش به خشمناکی %~% فرمود که پای‌دار خاکی

17 کای بیخبران ز تیغ تیزم %~% فارغ ز هیون گرم خیزم

18 از راه کسی که موج دریاست %~% خیزید و گرنه فتنه برخاست

19 پیغام رسان او دگر بار %~% آورد پیام ناسزاوار

20 آن خشم چنان در او اثر کرد %~% کاتش ز دلش زبان بدر کرد

21 با لشکر خود کشیده شمشیر %~% افتاد در آن قبیله چون شیر

22 وایشان بهم آمدند چون کوه %~% برداشته نعره‌ای به انبوه

23 بر نوفلیان عنان گشادند %~% شمشیر به شیر در نهادند

24 دریای مصاف گشت ms064 جوشان %~% گشتند مبارزان خروشان

25 شمشیر ز خون جام بر دست %~% می‌کرد به جرعه خاک را مست

26 سر پنجه نیزه دلیران %~% پنجه شکن شتاب شیران

27 مرغان خدنگ تیز رفتار %~% برخوردن خون گشاده منقار

28 پولاده تیغ مغز پالای %~% سرهان سران فکنده بر پای

29 غریدن تازیان پرجوش %~% کر کرده سپهر و ماه را گوش

30 از صاعقه اجل که می‌جست %~% پولاد به سنگ در نمی‌رست

31 زوبین بلا سیاست‌انگیز %~% سر چون سر موی دیلمان تیز

32 خورشید درفش ده زبانه %~% چون صبح دریده ده نشانه

33 شیران سیاه در دریدن %~% دیوان سپید در دویدن

34 هرکس به مصاف در سواری %~% مجنون به حساب جان سپاری

35 هرکس فرسی به جنگ میراند %~% او جمله دعای صلح می‌خواند

36 هرکس طللی به تیغ می‌کشت %~% او خویشتن از دریغ می‌کشت

37 می‌کرد چو حاجیان طوافی %~% انگیخته صلحی از مصافی

38 گر شرم نیامدیش چون میغ %~% بر لشگر خویشتن زدی تیغ

39 گر طعنه زنش معاف کردی %~% با موکب خود مصاف کردی

40 گر خنده دشمنان ندیدی %~% اول سر دوستان بریدی

41 گر دست رسش بدی به تقدیر %~% برهم سپران خود زدی تیر

42 گر دل نزدیش پای پشتی %~% پشتی گر خویش را به کشتی

43 می‌بود در این سپاه جوشان %~% بر نصرت آن سپاه کوشان

44 اینجا به طلایه رخش رانده %~% وآنجا به یزک دعا نشانده

45 از قوم وی ار سری فتادی %~% بر دست برنده بوس دادی

46 وآن کشته که بد ز خیل یارش %~% می‌شست به چشم سیل بارش

47 کرده سر نیزه زین طرف راست %~% سر نیزه فتح از آنطرف خواست

48 گر لشگر او شدی قوی‌دست %~% هم تیر بریختی و هم شست

49 ور جانب یار او شدی چیر %~% غریدی از آن نشاط چون شیر

50 پرسید یکی که‌ای جوانمرد %~% کز دو زنی چو چرخ ناورد

51 ما از پی تو به جان سپاری %~% با خصم ترا ms065 چراست یاری

52 گفتا که چو خصم یار باشد %~% با تیغ مرا چکار باشد

53 با خصم نبرد خون توان کرد %~% با یار نبرد چون توان کرد

54 از معرکه‌ها جراحت آید %~% اینجا همه بوی راحت آید

55 آن جانب دست یار دارد %~% کس جانب یار خوار دارد

56 میل دل مهربانم آنجاست %~% آنجا که دلست جانم آنجاست

57 شرطت به پیش یار مردن %~% زو جان ستدن ز من سپردن

58 چون جان خود این چنین سپارم %~% بر جان شما چه رحمت آرم

59 نوفل به مصاف تیغ در دست %~% می‌کشت بسان پیل سرمست

60 می‌برد به هر طریده جانی %~% افکند به حمله جهانی

61 هرسو که طواف زد سر افشاند %~% هرجا که رسید جوی خون راند

62 وان تیغ زنان که لاف جستند %~% تا اول شب مصاف جستند

63 چون طره این کبود چنبر %~% بر جبهت روز ریخت عنبر

64 زاین گرجی طره برکشیده %~% شد روز چو طره سربریده

65 آن هردو سپه زهم بریدند %~% بر معرکه خوابگه گزیدند

66 چون مار سیاه مهره برچید %~% ضحاک سپیده‌دم بخندید

67 در دست مبارزان چالاک %~% شد نیزه بسان مار ضحاک

68 در گرد قبیله گاه لیلی %~% چون کوه رسیده بود خیلی

69 از پیش و پس قبیله یاران %~% کردند بسیج تیر باران

70 نوفل که سپاهی آنچنان دید %~% جز صلح دری زدن زیان دید

71 انگیخت میانجیی ز خویشان %~% تا صلح دهد میان ایشان

72 کاینجا نه حدیث تیغ بازیست %~% دلالگیی به دل نوازیست

73 از بهر پری زده جوانی %~% خواهم ز شما پری نشانی

74 وز خاصه خویشتن در اینکار %~% گنجینه فدا کنم به خروار

75 گر کردن این عمل صوابست %~% شیرین‌تر از این سخن جوابست

76 ور زانکه شکر نمی‌فروشید %~% در دادن سرکه هم مکوشید

77 چون راست نمی‌کنید کاری %~% شمشیر زدن چراست باری

78 چون کرد میانجی این سرآغاز %~% گشت آن دو سپه زیکدیگر باز

79 چون خواهش ms066 یکدگر شنیدند %~% از کینه کشی عنان کشیدند

80 صلح آمد دور باش در چنگ %~% تا از دو گروه دور شد جنگ

1 مجنون چو شنید بوی آزرم %~% کرد از سر کین کمیت را گرم

2 بانوفل تیغ‌زن برآشفت %~% کی از تو رسیده جفت با جفت!

3 احسنت زهی امیدواری %~% به زین نبود تمام کاری

4 این بود بلندی کلاهت %~% شمشیر کشیدن سپاهت

5 این بود حساب زورمندیت %~% وین بود فسون دیو بندیت

6 جولان زدن سمندت این بود %~% انداختن کمندت این بود

7 رایت که خلاف رای من کرد %~% نیکو هنری به جای من کرد

8 آن دوست که بد سلام دشمن %~% کردیش کنون تمام دشمن

9 وان در که بد از وفا پرستی %~% بر من به هزار قفل بستی

10 از یاری تو بریدم ای یار %~% بردی زه کار من زهی کار

11 بس رشته که بگسلد زیاری %~% بس قایم کافتد از سواری

12 بس تیر شبان که در تک افتاد %~% بر گرگ فکند و بر سگ افتاد

13 گرچه کرمت بلند نامست %~% در عهده عهد ناتمامست

14 نوفل سپر افکنان ز حربش %~% بنواخت به رفقهای چربش

15 کز بی‌مددی و بی‌سپاهی %~% کردم به فریب صلح خواهی

16 اکنون که به جای خود رسیدم %~% نز تیغ برنده خو بریدم

17 لشگر ز قبیله‌ها بخوانم %~% پولاد به سنگ درنشانم

18 ننشینم تا به زخم شمشیر %~% این یاوه ز بام ناورم زیر

19 وآنگه ز مدینه تا به بغداد %~% در جمع سپاه کس فرستاد

20 در جستن کین ز هر دیاری %~% لشگر طلبید روزگاری

21 آورد به هم سپاهی انبوه %~% پس پره کشید کوه تا کوه

1 گنجینه گشای این خزینه %~% سرباز کند ز گنج سینه

2 کانروز که نوفل آن سپه راند %~% بیننده بدو شگفت درماند

3 از زلزله مصاف خیزان %~% شد قله بوقبیس ریزان

4 خصمان چو خروش او شنیدند %~% در حرب شدند وصف کشیدند

5 سالار قبیله با ms067 سپاهی %~% بر شد به سر نظاره گاهی

6 صحرا همه نیزه دید و خنجر %~% وافاق گرفته موج لشگر

7 از نعره کوس و ناله نای %~% دل در تن مرده می‌شد از جای

8 رایی نه که جنگ را بسیچد %~% رویی نه که روی از آن بپیچد

9 زانگونه که بود پای بفشرد %~% سیل آمد و رخت بخت را برد

10 قلب دو سپه بهم بر افتاد %~% هر تیغ که رفت بر سر افتاد

11 از خون روان که ریگ می‌شست %~% از ریگ روان عقیق می‌رست

12 دل مانده شد از جگر دریدن %~% شمشیر خجل ز سر بریدن

13 شمشیر کشید نوفل گرد %~% می‌کرد به حمله کوه را خرد

14 می‌ساخت چو اژدها نبردی %~% زخمی و دمی دمی و مردی

15 برهر که زدی کدینه گرز %~% بشکستی اگرچه بودی البرز

16 بر هر ورقی که تیغ راندی %~% در دفتر او ورق نماندی

17 کردند نبردی آنچنان سخت %~% کز اره تیغ تخته شد تخت

18 یاران چو کنند همعنانی %~% از سنگ برآورند خانی

19 پر کندگی از نفاق خیزد %~% پیروزی از اتفاق خیزد

20 بر نوفلیان خجسته شد روز %~% گشتند به فال سعد فیروز

21 بر خصم زدند و برشکستند %~% کشتند و بریختند و خستند

22 جز خسته نبود هر که جان برد %~% وان نیز که خسته بود می‌مرد

23 پیران قبیله خاک بر سر %~% رفتند به خاکبوس آن در

24 کردند بی خروش و فریاد %~% کی داور داد ده بده داد

25 ای پیش تو دشمن تو مرده %~% ما را همه کشته گیر و برده

26 با ما دو سه خسته نیزه و تیر %~% بر دست مگیر و دست ما گیر

27 یک ره بنه این قیامت از دست %~% کاخر به جز این قیامتی هست

28 تا دشمن تو سلیح پوشد %~% شمشیر تو به که باز کوشد

29 ما کز پی تو سپر فکندیم %~% گر عفو کنی نیازمندیم

30 پیغام به ms068 تیر و نیزه تا چند %~% با بی‌سپران ستیزه تا چند

31 یابنده فتح کان جزع دید %~% بخشود و گناه رفته بخشید

32 گفتا که عروس بایدم زود %~% تا گردم از این قبیله خوشنود

33 آمد پدر عروس غمناک %~% چون خاک نهاده روی بر خاک

34 کای در عرب از بزرگواری %~% در خورد سری و تاجداری

35 مجروحم و پیر و دل شکسته %~% دور از تو به روز بد نشسته

36 در سرزنش عرب فتاده %~% خود را عجمی لقب نهاده

37 این خون که ز شرح بیش بینم %~% در کردن بخت خویش بینم

38 خواهم که در این گناهکاری %~% سیماب شوم ز شرمساری

39 گر دخت مرا بیاوری پیش %~% بخشی به کمینه بنده خویش

40 راضی شوم و سپاس دارم %~% وز حکم تو سر برون نیارم

41 ور آتش تیز بر فروزی %~% و او را به مثل چو عود سوزی

42 ور زآنکه درافکنی به چاهش %~% یا تیغ کشی کنی تباهش

43 از بندگی تو سر نتابم %~% روی از سخن تو بر نتابم

44 اما ندهم به دیو فرزند %~% دیوانه به بند به که در بند

45 سرسامی و نور چون بود خوش! %~% خاشاک و نعوذ بالله آتش!

46 این شیفته رای ناجوانمرد %~% بی‌عاقبت است و رایگان گرد

47 خو کرده به کوه و دشت گشتن %~% جولان زدن و جهان نبشتن

48 با نام شکستگان نشستن %~% نام من و نام خود شکستن

49 در اهل هنر شکسته کامی %~% به زانکه بود شکسته نامی

50 در خاک عرب نماند بادی %~% کز دختر من نکرد یادی

51 نایافته در زبانش افکند %~% در سرزنش جهانش افکند

52 گر در کف او نهی زمامم %~% با ننگ بود همیشه نامم

53 آنکس که دم نهنگ دارد %~% به زانکه بماند و ننگ دارد

54 گر هیچ رسی مرا به فریاد %~% آزاد کنی که بادی آزاد

55 ورنه به خدا که باز گردم %~% وز ناز تو بی‌نیاز گردم ms069

56 برم سر آن عروس چون ماه %~% در پیش سگ افکنم در این راه

57 تا باز رهم زنام و ننگش %~% آزاد شوم ز صلح و جنگش

58 فرزند مرا در این تحکم %~% سگ به که خورد که دیو مردم

59 آنرا که گزد سگ خطرناک %~% چون مرهم هست نیستش باک

60 وآنرا که دهان آدمی خست %~% نتوان به هزار مرهمش بست

61 چون او ورقی چنین فروخواند %~% نوفل به جواب او فرو ماند

62 زان چیره زبان رحمت‌انگیز %~% بخشایش کرد و گفت برخیز

63 من گرچه سرآمد سپاهم %~% دختر به دل خوش از تو خواهم

64 چون می ندهی دل تو داند %~% از تو بستم که می‌ستاند

65 هر زن که به دست زور خواهند %~% نان خشک و عصیده شور خواهند

66 من کامدم از پی دعاها %~% مستغنیم از چنین جفاها

67 آنان که ندیم خاص بودند %~% با پیر در آن خلاص بودند

68 کان شیفته خاطر هوسناک %~% دارد منشی عظیم ناپاک

69 شوریده دلی چنین هوائی %~% تن در ندهدت به کدخدائی

70 بر هر چه دهیش اگر نجاتست %~% ثابت نبود که بی‌ثباتست

71 ما دی ز برای او بناورد %~% او روی به فتح دشمن آورد

72 ما از پی او نشانه تیر %~% او در رخ ما کشیده تکبیر

73 این نیست نشان هوشمندان %~% او خواه به گریه خواه خندان

74 این وصلت اگر فراهم افتد %~% هم قرعه فال برغم افتد

75 نیکو نبود ز روی حالت %~% او با خلل و تو با خجالت

76 آن به که چو نام و ننگ داریم %~% زین کار نمونه چنگ داریم

77 خواهشگر از این حدیث بگذشت %~% با لشگر خویش باز پس گشت

78 مجنون شکسته دل در آن کار %~% دلخسته شد از گزند آن خار

79 آمد بر نوفل آب در چشم %~% جوشنده چو کوه آتش از خشم

80 کی پای به دوستی فشرده %~% پذرفته خود به سر نبرده

81 در ms070 صبحدمی بدان سپیدی %~% دادیم به روز نا امیدی

82 از دست تو صید من چرا رفت %~% وان دست گرفتنت کجا رفت

83 تشنه‌ام به لب فرات بردی %~% ناخورده به دوزخم سپردی

84 شکر ز قمطر برگشادی %~% شربت کردی ولی ندادی

85 برخوان طبرزدم نشاندی %~% بازم چو مگس ز پیش راندی

86 چون آخر رشته این گره بود %~% این رشته نرشته پنبه به بود

87 این گفت و عنان از او بگرداند %~% یک اسبه شد و دو اسپه می‌راند

88 گم کرد پی از میان ایشان %~% می‌رفت چو ابر دل پریشان

89 می‌ریخت زدیده آب بر خاک %~% بر زهر کشنده ریخت تریاک

90 نوفل چو به ملک خویش پیوست %~% با هم نفسان خویش بنشست

91 مجنون ستم رسیده را خواند %~% تا دل دهدش کز او دلش ماند

92 جستند بسی در آن مقامش %~% افتاده بد از جریده نامش

93 گم گشتن او که ناروا بود %~% آگاه شدند کز کجا بود

1 سازنده ارغنون این ساز %~% از پرده چنین برآرد آواز

2 کان مرغ به کام نارسیده %~% از نوفلیان چو شد بریده

3 طیاره تند را شتابان %~% می‌راند چو باد در بیابان

4 می‌خواند سرود بی‌وفائی %~% بر نوفل و آن خلاف رائی

5 با هر دمنی از آن ولایت %~% می‌کرد ز بخت بد شکایت

6 می‌رفت سرشک ریز و رنجور %~% انداخته دید دامی از دور

7 در دام فتاده آهوئی چند %~% محکم شده دست و پای در بند

8 صیاد بدین طمع که خیزد %~% خون از تن آهوان بریزد

9 مجنون به شفاعت اسب را راند %~% صیاد سوار دید و درماند

10 گفتا که به رسم دامیاری %~% مهمان توام بدانچه داری

11 دام از سر آهوان جدا کن %~% این یک دو رمیده را رها کن

12 بیجان چه کنی رمیده‌ای را %~% جانیست هر آفریده‌ای را

13 چشمی و سرینی اینچنین خوب %~% بر هر دو نبشته غیر مغضوب

14 دل چون دهدت که ms071 بر ستیزی %~% خون دو سه بیگنه بریزی

15 آن کس که نه آدمیست گرگست %~% آهو کشی آهوئی بزرگست

16 چشمش نه به چشم یار ماند %~% رویش نه به نوبهار ماند

17 بگذار به حق چشم یارش %~% بنواز به باد نوبهارش

18 گردن مزنش که بی‌وفا نیست %~% در گردن او رسن روا نیست

19 آن گردن طوق بند آزاد %~% افسوس بود به تیغ پولاد

20 وان چشم سیاه سرمه سوده %~% در خاک خطا بود غنوده

21 وان سینه که رشک سیم نابست %~% نه در خور آتش و کبابست

22 وان ساده سرین نازپرورد %~% دانی که به زخم نیست در خورد

23 وان نافه که مشک ناب دارد %~% خون ریختنش چه آب دارد

24 وان پای لطیف خیزرانی %~% درخورد شکنجه نیست دانی

25 وان پشت که بار کس نسنجد %~% بر پشت زمین زنی برنجد

26 صیاد بدان نشید کو خواند %~% انگشت گرفته در دهن ماند

27 گفتا سخن تو کردمی گوش %~% گر فقر نبودمی هم آغوش

28 نخجیر دو ماهه قیدم اینست %~% یک خانه عیال و صیدم اینست

29 صیاد بدین نیازمندی %~% آزادی صید چون پسندی

30 گر بر سر صید سایه داری %~% جان بازخرش که مایه داری

31 مجنون به جواب آن تهی دست %~% از مرکب خود سبک فروجست

32 آهو تک خویش را بدو داد %~% تا گردن آهوان شد آزاد

33 او ماند و یکی دو آهوی خرد %~% صیاد برفت و بارگی برد

34 می‌داد ز دوستی نه زافسوس %~% بر چشم سیاه آهوان بوس

35 کاین چشم اگرنه چشم یار است %~% زان چشم سیاه یادگار است

36 بسیار بر آهوان دعا کد %~% وانگاه ز دامشان رها کرد

37 رفت از پس آهوان شتابان %~% فریاد کنان در آن بیابان

38 بی کینه‌وری سلاح بسته %~% چون گل به سلاح خویش خسته

39 در مرحله‌های ریگ جوشان %~% گشته ز تبش چو دیگ جوشان

40 از دل به هوا بخار داده %~% خارا و قصب ms072 به خار داده

41 شب چون قصب سیاه پوشید %~% خورشید قصب ز ماه پوشید

42 آن شیفته مه حصاری %~% چون تار قصب شد از نزاری

43 زانسان که به هیچ جستجوئی %~% فرقش نکند کسی ز موئی

44 شب چون سر زلف یار تاریک %~% ره چون تن دوستار باریک

45 شد نوحه کنان درون غاری %~% چون مار گزیده سوسماری

46 از بحر دو دیده گوهر افشاند %~% بنشست ز پای و موج بنشاند

47 پیچید چنانکه بر زمین مار %~% یا بر سر آتش افکنی خار

48 تا روز نخفت از آه کردن %~% وز نامه چو شب سیاه کردن

49 چون صبح به فال نیکروزی %~% برزد علم جهان فروزی

50 ابروی حبش به چین درآمد %~% کایینه چین ز چین برآمد

51 آن آینه خیال در چنگ %~% چون آینه بود لیک در زنگ

52 برخاست چنانکه دود از آتش %~% چون دود عبیر بوی او خوش

53 ره پیش گرفت بیت خوانان %~% برداشته بانک مهربانان

54 ناگاه رسید در مقامی %~% انداخته دید باز دامی

55 در دام گوزنی اوفتاده %~% گردن ز رسن به تیغ داده

56 صیاد بران گوزن گلرنگ %~% آورده چو شیر شرزه آهنگ

57 تا بی گهنیش خون بریزد %~% خونی که چنین از او چه خیزد

58 مجنون چو رسید پیش صیاد %~% بگشاد زبان چو نیش فصاد

59 کای چون سگ ظالمان زبون گیر %~% دام از سر عاجزان برون گیر

60 بگذار که این اسیر بندی %~% روزی دو کند نشاط‌مندی

61 زین جفته خون کرانه گیرد %~% با جفت خود آشیانه گیرد

62 آن جفت که امشبش نجوید %~% از گم شدنش ترا چه گوید

63 کای آنکه ترا ز من جدا کرد %~% مأخوذ مباد جز بدین درد

64 صیاد تو روز خوش مبیناد %~% یعنی که به روز من نشیناد

65 گر ترسی از آه دردمندان %~% برکن ز چنین شکار دندان

66 رای تو چه کردی ار به تقدیر %~% نخجیر گر او شدی تو نخجیر ms073

67 شکرانه این چه می‌پذیری %~% کو صید شد و تو صیدگیری

68 صیاد بدین سخن گزاری %~% شد دور ز خون آن شکاری

69 گفتا نکنم هلاک جانش %~% اما ندهم به رایگانش

70 وجه خورش من این شکار است %~% گر بازخریش وقت کار است

71 مجنون همه ساز و آلت خویش %~% برکند و سبک نهاد در پیش

72 صیاد سلیح و ساز برداشت %~% صیدی سره دید و صید بگذاشت

73 مجنون سوی آن شکار دلبند %~% آمد چو پدر به سوی فرزند

74 مالید بر او چو دوستان دست %~% هرجا که شکسته دیدمی بست

75 سر تا پایش به کف بخارید %~% زو گرد وز دیده اشک بارید

76 گفت ای ز رفیق خویشتن دور %~% تو نیز چو من ز دوست مهجور

77 ای پیشرو سپاه صحرا %~% خرگاه نشین کوه خضرا

78 بوی تو ز دوست یادگارم %~% چشم تو نظیر چشم یارم

79 در سایه جفت باد جایت %~% وز دام گشاده باد پایت

80 دندان تو از دهانه زر %~% هم در صدف لب تو بهتر

81 چرم تو که سازمند زه شد %~% هم بر زه جامه تو به شد

82 اشک تو اگر چه هست تریاک %~% ناریخته به چو زهر برخاک

83 ای سینه گشای گردن افراز %~% در سوخته سینه‌ای بپرداز

84 دانم که در این حصار سربست %~% زان ماه حصاریت خبر هست

85 وقتی که چرا کنی در آن بوم %~% حال دل من کنیش معلوم

86 کی مانده به کام دشمنانم %~% چونان که بخواهی آنچنانم

87 تو دور و من از تو نیز هم دور %~% رنجور من و تو نیز رنجور

88 پیری نه که در میانه افتد %~% تیری نه که بر نشانه افتد

89 بادی که ندارد از تو بوئی %~% نامش نبرم به هیچ روئی

90 یادی که ز تو اثر ندارد %~% بر خاطر من گذر ندارد

91 زینگونه یکی نه بلکه صد بیش %~% می‌گفت به حسب حالت خویش

92 از ms074 پای گوزن بند بگشاد %~% چشمش بوسید و کردش آزاد

93 چون رفت گوزن دام دیده %~% زان بقعه روان شد آرمیده

94 سیاره شب چو بر سر چاه %~% یوسف روئی خرید چون ماه

95 از انجمن رصد فروشان %~% شد مصر فلک چو نیک جوشان

96 آن میل کشیده میل بر میل %~% می‌رفت چو نیل جامه در نیل

97 چندان که زبان به در کند مار %~% یا مرغ زند به آب منقار

98 ناسوده چو مار بر دریده %~% نغنوده چو مرغ پر بریده

99 مغزش ز حرارت دماغش %~% سوزنده چو روغن چراغش

100 گر خود به مثل چو شمع مردی %~% پهلو به سوی زمین نبردی

1 شبگیر که چرخ لاجوردی %~% آراست کبودیی به زردی

2 خندیدن قرص آن گل زرد %~% آفاق به رنگ سرخ گل کرد

3 مجنون چو گل خزان رسیده %~% می‌گشت میان آب دیده

4 زان آب که بر وی آتش افشاند %~% کشتی چو صبا به خشک می‌راند

5 از گرمی آفتاب سوزان %~% تفسید به وقت نیم روزان

6 چون سایه نداشت هیچ رختی %~% بنشست به سایه درختی

7 در سایه آن درخت عالی %~% گرد آمده آبی از حوالی

8 حوضی شده چون فلک مدور %~% پاکیزه و خوش چو حوض کوثر

9 پیرامن آب سبزه رسته %~% هم سبزه هم آب روی شسته

10 آن تشنه ز گرمی جگر تاب %~% زان آب چو سبزه گشت سیراب

11 آسود زمانی از دویدن %~% وز گفتن و هیچ ناشنیدن

12 زان مفرش همچو سبز دیبا %~% می‌دید در آن درخت زیبا

13 بر شاخ نشسته دید زاغی %~% چشمی و چه چشم چون چراغی

14 چون زلف بتان سیاه و دلبند %~% با دل چو جگر گرفته پیوند

15 صالح مرغی چو ناقه خاموش %~% چون صالحیان شده سیه‌پوش

16 بر شاخ نشسته چست و بینا %~% همچون شبه در میان مینا

17 مجنون چو مسافری چنان دید %~% با او دل خویش هم عنان دید

18 گفت ای سیه ms075 سپید نامه %~% از دست که‌ای سیاه جامه

19 شبرنگ چرائی ای شب افروز %~% روزت ز چه شد سیه بدین روز

20 بر آتش غم منم تو جوشی %~% من سوگ زده سیه تو پوشی

21 گر سوخته دل نه خام رائی %~% چون سوختگان سیه چراغی

22 ور سوخته‌وار گرم خیزی %~% از سوختگان چرا گریزی

23 شاید که خطیب خطبه خوانی %~% پوشیده سیه لباس از آنی

24 زنگی بچه کدام سازی %~% هندوی کدام ترک تازی

25 من شاه مگر تو چتر شاهی %~% گر چتر نه‌ای چرا سیاهی

26 روزی که رسی به نزد یارم %~% گو بی تو ز دست رفت کارم

27 دریاب که گر تو در نیابی %~% ناچیز شوم در این خرابی

28 گفتی که مترس دستگیرم %~% ترسم که در این هوس بمیرم

29 روزی آیی که مرده باشم %~% مهر تو به خاک برده باشم

30 بینائی دیده چون بریزد %~% از دادن توتیا چه خیزد

31 چون گرگ بره ز میش بربود %~% فریاد شبان کجا کند سود

32 چون سیل خراب کرد بنیاد %~% دیوار چه کاهگل چه پولاد

33 چون کشته خشک ماند بی‌بر %~% خواه ابر به بار و خواه بگذر

34 این تیر زبان گشاده گستاخ %~% وان زاغ پریده شاخ بر شاخ

35 او پر سخن دراز کرده %~% پرنده رحیل ساز کرده

36 چون گفت بسی فسانه با زاغ %~% شد زاغ و نهاد بر دلش داغ

37 شب چون پر زاغ بر سرآورد %~% شبپره ز خواب سر برآورد

38 گفتی که ستارگان چراغند %~% یا در پر زاغ چشم زاغند

39 مجنون چو شب چراغ مرده %~% افتاده و دیده زاغ برده

40 می‌ریخت سرشک دیده تا روز %~% ماننده شمع خویشتن سوز

1 چون نور چراغ آسمان گرد %~% از پرده صبح سر به در کرد

2 در هر نظری شگفت باغی %~% شد هر بصری چو شب چراغی

3 مجنون چو پرنده زاغ پویان %~% پروانه صفت چراغ جویان

4 از راه رحیل خار ms076 برداشت %~% هنجار دیار یار برداشت

5 چون بوی دمن شنید بنشست %~% یک لحظه نهاد بر جگر دست

6 باز از نفسش برآمد آواز %~% چون مرده که جان به دو رسد باز

7 شد پیر زنی ز دور پیدا %~% با او شخصی به شکل شیدا

8 سر تا قدمش کشیده در بند %~% وان شخص به بند گشته خرسند

9 زن می‌شد در شتاب کردن %~% می‌برد ورا رسن به گردن

10 مجنون چو اسیر دید در بند %~% زن را به خدای داد سوگند

11 کین مرد به بند کیست با تو %~% در بند ز بهر چیست با تو

12 زن گفت سخن چو راست خواهی %~% مردیست نه بندی و نه چاهی

13 من بیوه‌ام این رفیق درویش %~% در هر دو ضرورتی ز حد بیش

14 از درویشی بدان رسیدم %~% کین بند و رسن در او کشیدم

15 تا گردانم اسیروارش %~% توزیع کنم به هر دیارش

16 گرد آورم از چنین بهانه %~% مشتی علف از برای خانه

17 بینیم کزان میان چه برخاست %~% دو نیمه کنیم راستا راست

18 نیمی من و نیمی او ستاند %~% گردی به میانه در نماند

19 مجنون ز سر شکسته بالی %~% در پای زن اوفتاد حالی

20 کاین سلسله و طناب و زنجیر %~% بر من نه از این رفیق برگیر

21 کاشفته و مستمند مائیم %~% او نیست سزای بند مائیم

22 می‌گردانم به روسیاهی %~% اینجا و به هر کجا که خواهی

23 هر چه آن بهم آید از چنین کار %~% بی شرکت من تراست بردار

24 چون دید زن اینچنین شکاری %~% شد شاد به این چنین شماری

25 زان یار بداشت در زمان دست %~% آن بند و رسن همه در این بست

26 بنواخت به بند کردن او را %~% می‌برد رسن به گردن او را

27 او داده رضا به زخم خوردن %~% زنجیر به پای و غل به گردن

28 چون بر در خیمه‌ای رسیدی %~% مستانه سرود برکشیدی ms077

29 لیلی گفتی و سنگ خوردی %~% در خوردن سنگ رقص کردی

30 چون چند جفاش برسرآورد %~% گرد در لیلیش برآورد

31 چون بادی از آن چمن بر او جست %~% بر خاک چمن چو سبزه بنشست

32 بگریست بر آن چمن به زاری %~% چون دیده ابر نوبهاری

33 سر می‌زد بر زمین و می‌گفت %~% کی من ز تو طاق و با غمت جفت

34 مجرم‌تر از آن شدم درین راه %~% کازاد شوم ز بند و از چاه

35 اینک سروپای هر دو در بند %~% گشتم به عقوبت تو خرسند

36 گر زانکه نموده‌ام گناهی %~% معذور نیم به هیچ راهی

37 من حکم کش وتر حکم رانی %~% تأدیب کنم چنان که دانی

38 منگر به مصاف تیغ و تیرم %~% در پیش تو بین که چون اسیرم

39 گر تاختنی به لطمه کردم %~% از لطمه خویش زخم خوردم

40 گر دی گنهی نمود پایم %~% امروز رسن به گردن آیم

41 گر دست شکسته شد کمانگیر %~% اینک به شکنجه زیر زنجیر

42 زان جرم که پیش ازین نمودم %~% بسیار جنایت آزمودم

43 مپسند مرا چنین به خواری %~% گر می‌کشیم بکش چه داری

44 گر جز به تو محکم است بیخم %~% برکش چو صلیب چارمیخم

45 ای کز تو وفاست بی‌وفائی %~% پیش تو خطاست بی‌خطائی

46 من با تو چو نیستم خطاکار %~% خود را به خطا کنم گرفتار

47 باشد که وفائی آید از تو %~% یا تیر خطائی آید از تو

48 در زندگیم درود تاری %~% دستی به سرم فرود ناری

49 در کشتگیم امید آن هست %~% کاری به بهانه بر سرم دست

50 گر تیغ روان کنی بدین سر %~% قربان خودم کنی بدین در

51 اسماعیلی ز خود بسنجم %~% اسماعیلیم اگر برنجم

52 چون شمع دلم فرو غناکست %~% گر باز بری سرم چه باکست

53 شمع از سر درد سرکشیدن %~% به گردد وقت سر بریدن

54 در پای تو به که مرده باشم %~% تا ms078 زنده و بی‌تو جان خراشم

55 چون نیست مرا بر تو راهی %~% زین پس من و گوشه‌ای و آهی

56 سر داده و آه بر نیارم %~% تا پیش تو درد سر نیارم

57 گوئی ز تو دردسر جدا باد %~% درد آن منست سر تو را باد

58 این گفت وز جای جست چون تیر %~% دیوانه شد و برید زنجیر

59 از کوهه غم شکوه بگرفت %~% چون کوهه گرفته کوه بگرفت

60 بر نجد شد و نفیر می‌زد %~% بر خود ز طپانچه تیر می‌زد

61 خویشان چو ازو خبر شنیدند %~% رفتند و ندیدنی بدیدند

62 هم مادر و هم پدر در آن کار %~% نومید شدند ازو به یکبار

63 با کس چو نمی‌شد آرمیده %~% گفتند به ترک آن رمیده

64 و او را شده در خراب و آباد %~% جز نام و نشان لیلی از یاد

65 هر کس که بدو جز این سخن گفت %~% یا تن زد یا گریخت یا خفت

1 غواص جواهر معانی %~% کرد از لب خود شکر فشانی

2 کانروز که نوفل آن ظفر یافت %~% لیلی به وقایه در خبر یافت

3 آمد پدرش زبان گشاده %~% بر فرق عمامه کج نهاده

4 بر گفت ز راه تیزهوشی %~% افسانه آن زبان فروشی

5 کامروز چه حیله نقش بستم %~% تازافت آن رمیده رستم

6 بستم سخنش به آب دادم %~% یگبارگیش جواب دادم

7 نوفل که خدا جزا دهادش %~% کرد از در ما خدا دهادش

8 و او نیز به هجر گشت خرسند %~% دندان طمع ز وصل بر کند

9 لیلی ز پدر بدین حکایت %~% رنجید چنانکه بی‌نهایت

10 در پرده نهفته آه می‌داشت %~% پرده ز پدر نگاه می‌داشت

11 چون رفت پدر ز پرده بیرون %~% شد نرگس او ز گریه گلگون

12 چندان زره دو دیده خون راند %~% کز راه خود آن غبار بنشاند

13 داد آب ز نرگس ارغوان را %~% در حوضه کشید خیزران را

14 اهلی نه که ms079 قصه باز گوید %~% یاری نه که چاره باز جوید

15 در سله بام و در گرفته %~% می‌زیست چو مار سرگرفته

16 وز هر طرفی نسیم کویش %~% می‌داد خبر ز لطف بویش

17 بر صحبت او ز نامداران %~% دلگرم شدند خواستاران

18 هرکس به ولایتی و مالی %~% می‌جست ز حسن او وصالی

19 از در طلبان آن خزانه %~% دلاله هزار در میانه

20 این دست کشیده تا برد مهد %~% آن سینه گشاده تا خورد شهد

21 او را پدر از بزرگواری %~% می‌داشت چو در در استواری

22 وان سیم تن از کمال فرهنگ %~% آن شیشه نگاهداشت از سنگ

23 می‌خورد ولی به صد مدارا %~% پنهان جگر و می آشکارا

24 چون شمع به خنده رخ برافروخت %~% خندید و به زیر خنده می‌سوخت

25 چون گل کمر دو رویه می‌بست %~% زوبین در پای و شمع بر دست

26 می‌برد ز روی سازگاری %~% آن لنگی را به راهواری

27 از مشتریان برج آن ماه %~% صد زهره نشست گرد خرگاه

28 چون ابن‌سلام آن خبر یافت %~% بر وعده شرط کرده بشتافت

29 آمد ز پی عروس خواهی %~% با طاق و طرنب پادشاهی

30 آورد خزینه‌های بسیار %~% عنبر به من و شکر به خروار

31 وز نافه مشک و لعل کانی %~% آراسته برگ ارمغانی

32 از بهر فریشهای زیبا %~% چندین شترش به زیر دیبا

33 وز بختی و تازی تکاور %~% چندانکه نداشت عقل باور

34 زان زر که به یک جوش ستیزند %~% می‌ریخت چنانکه ریگ ریزند

35 آن زر نه که او چو ریگ می‌بیخت %~% بر کشتن خصم ریگ می‌ریخت

36 کرده به چنان مروتی چست %~% آن خانه ریگ بوم را سست

37 روزی دو ز رنج ره برآسود %~% قاصد طلبید و شغل فرمود

38 جادو سخنی که کردی از شرم %~% هنگام فریب سنگ را نرم

39 جان زنده کنی که از فصیحی %~% شد مرده او دم مسیحی

40 با پیش کشی ز هر طوایف ms080 %~% آورده ز روم و چین و طایف

41 قاصد بشد و خزینه را برد %~% یک یک به خزینه‌دار بسپرد

42 وانگه به کلید خوش زبانی %~% بگشاد خزینه نهانی

43 کین شاهسوار شیر پیکر %~% روی عربست و پشت لشگر

44 صاحب تبع و بلندنام است %~% اسباب بزرگیش تمام است

45 گر خون‌طلبی چو آب ریزد %~% ور زر گوئی چو خاک بیزد

46 هم زو برسی به یاوری‌ها %~% هم باز رهی ز داوریها

47 قاصد چو بسی سخن درین راند %~% مسکین پدر عروس در ماند

48 چندانکه به گرد کار برگشت %~% اقرارش ازین قرار نگذشت

49 بر کردن آن عمل رضا داد %~% مه را به دهان اژدها داد

50 چون روز دیگر عروس خورشید %~% بگرفت به دست جام جمشید

51 بر سفت عرب غلام روسی %~% افکند مصلی عروسی

52 آمد پدر عروس در کار %~% آراست به گنج کوی و بازار

53 داماد و دیگر گروه را خواند %~% بر پیش گه نشاط بنشاند

54 آئین سرور و شاد کامی %~% بر ساخت به غایت تمامی

55 بر رسم عرب به هم نشستند %~% عقدی که شکسته بازبستند

56 طوفان درم بر آسمان رفت %~% در شیر بها سخن به جان رفت

57 بر حجله آن بت دلاویز %~% کردند به تنگها شکرریز

58 وآن تنگ دهان تنگ روزی %~% چون عود و شکر به عطر سوزی

59 عطری ز بخار دل برانگیخت %~% واشگی چو گلاب تلخ می‌ریخت

60 لعل آتش و جزعش آب می‌داد %~% این غالیه وان گلاب می‌داد

61 چون ساخته شد بسیچ یارش %~% ناساخته بود هیچ کارش

62 نزدیک دهن شکسته شد جام %~% پالوده که پخته بود شد خام

63 بر خار قدم نهی بدوزد %~% وآتش به دهن بری بسوزد

64 عضوی که مخالفت پذیرد %~% فرمان ترا به خود نگیرد

65 هر چه آن ز قبیله گشت عاصی %~% بیرون فتد از قبیله خاصی

66 چون مار گزیده گردد انگشت %~% واجب شودش بریدن از مشت

67 جان ms081 داروی طبع سازگاریست %~% مردن سبب خلاف کاریست

68 لیلی که مفرح روان بود %~% در مختلفی هلاک جان بود

69 چون صبحدم آفتاب روشن %~% زد خیمه بر این کبود گلشن

70 سیاره شب پر از عوان شد %~% بر دجله نیلگون روان شد

71 داماد نشاط مند برخاست %~% از بهر عروس محمل آراست

72 چون رفت عروس در عماری %~% بردش به بسی بزرگواری

73 اورنگ و سریر خود بدو داد %~% حکم همه نیک و بد بدو داد

74 روزی دو سه بر طریق آزرم %~% می‌کرد به رفق موم را نرم

75 با نخل رطب چو گشت گستاخ %~% دستی به رطب کشید بر شاخ

76 زان نخل رونده خورد خاری %~% کز درد نخفت روزگاری

77 لیلیش طپانچه‌ای چنان زد %~% کافتاد چو مرده مرد بی خود

78 گفت ار دگر این عمل نمائی %~% از خویشتن و زمن برائی

79 سوگند به آفریدگارم %~% کار است به صنع خود نگارم

80 کز من غرض تو بر نخیزد %~% ور تیغ تو خون من بریزد

81 چون ابن‌سلام دید سوگند %~% زان بت به سلام گشت خرسند

82 دانست کزو فراغ دارد %~% جز وی دیگری چراغ دارد

83 لیکن به طریق سر کشیدن %~% می نتوانست از او بریدن

84 کز دیدن آن مه دو هفته %~% دل داده بدو ز دست رفته

85 گفتا چو ز مهر او چنینم %~% آن به که درو ز دور بینم

86 خرسند شدن به یک نظاره %~% زان به که کند ز من کناره

87 وانگه ز سر گناهکاری %~% پوزش بنمود و کرد زاری

88 کز تو به نظاره دل نهادم %~% گر زین گذرم حرامزادم

89 زان پس که جهان گذاشت با او %~% بیش از نظری نداشت با او

90 وان زینت باغ و زیب گلشن %~% بر راه نهاده چشم روشن

91 تا باد کی آورد غباری %~% از دامن غار یار غاری

92 هر لحظه به نوحه بر گذرگاه %~% بی خود به در آمدی ز ms082 خرگاه

93 گامی دو سه تاختی چو مستان %~% نالنده‌ترت از هزار دستان

94 جستی خبری زیار مهجور %~% دادی اثری به جان رنجور

95 چندان به طریق ناصبوری %~% نالید ز درد و داغ دوری

96 کان عشق نهفته شد هویدا %~% وان راز چو روز گشت پیدا

97 برداشته رنج ناشکیبش %~% از شوهر و از پدر نهیبش

98 چون عشق سرشته شد به گوهر %~% چه باک پدر چه بیم شوهر

1 فرزانه سخن سرای بغداد %~% از سر سخن چنین خبر داد

2 کان شیفته رسن بریده %~% دیوانه ماه نو ندیده

3 مجنون جگر کباب گشته %~% دهقان ده خراب گشته

4 می‌گشت به هر بسیچ گاهی %~% مونس نه به جز دریغ و آهی

5 بوئی که ز سوی یارش آمد %~% خوشبوی‌تر از بهارش آمد

6 زان بوی خوش دماغ پرور %~% اعضاش گرفته رنگ عنبر

7 آن عنبرتر ز بهر سودا %~% می‌کرد مفرحی مهیا

8 بر خاک فتاده چون ذلیلان %~% در زیر درختی از مغیلان

9 زانروی که روی کار نشناخت %~% خار از گل و گل ز خار نشناخت

10 ناگه سیهی شتر سواری %~% بگذشت بر او چو گرزه ماری

11 چون دید در آن اسیر بی‌رخت %~% بگرفت زمام ناقه را سخت

12 غرید به شکل نره دیوی %~% برداشت چو غافلان غریوی

13 کی بی‌خبر از حساب هستی %~% مشغول به کار بت‌پرستی

14 به گرز بتان عنان بتابی %~% کز هیچ بتی وفا نیابی

15 این کار که هست نیست با نور %~% وان یار که نیست هست ازین دور

16 بیکار کسی تو با چنین کار %~% بی‌یار بهی تو از چنین یار

17 آن دوست که دل بدو سپردی %~% بر دشمنیش گمان نبردی

18 شد دشمن تو ز بی‌وفائی %~% خود باز برید از آشنائی

19 چون خرمن خود به باد دادت %~% بد عهد شد و نکرد یادت

20 دادند به شوهری جوانش %~% کردند عروس در زمانش

21 و او خدمت شوی را بسیچید %~% پیچید در ms083 اوی و سر نه‌پیچید

22 باشد همه روزه گوش در گوش %~% با شوهر خویشتن هم آغوش

23 کارش همه بوسه و کنار است %~% تو در غم کارش این چه کار است

24 چون او ز تو دور شد به فرسنگ %~% تو نیز بزن قرابه بر سنگ

25 چون ناوردت به سالها یاد %~% زو یاد مکن چه کارت افتاد

26 زن گر نه یکی هزار باشد %~% در عهد کم استوار باشد

27 چون نقش وفا و عهد بستند %~% بر نام زنان قلم شکستند

28 زن دوست بود ولی زمانی %~% تا جز تو نیافت مهربانی

29 چون در بر دیگری نشیند %~% خواهد که دگر ترا نه‌بیند

30 زن میل ز مرد بیش دارد %~% لیکن سوی کام خویش دارد

31 زن راست نبازد آنچه بازد %~% جز زرق نسازد آنچه سازد

32 بسیار جفای زن کشیدند %~% وز هیچ زنی وفا ندیدند

33 مردی که کند زن آزمائی %~% زن بهتر از او به بی‌وفائی

34 زن چیست نشانه گاه نیرنگ %~% در ظاهر صلح و در نهان جنگ

35 در دشمنی آفت جهانست %~% چون دوست شود هلاک جانست

36 گوئی که بکن نمی‌نیوشد %~% گوئی که مکن دو مرده کوشد

37 چون غم خوری او نشاط گیرد %~% چون شاد شوی ز غم بمیرد

38 این کار زنان راست باز است %~% افسون زنان بد دراز است

39 مجنون ز گزاف آن سیه کوش %~% برزد ز دل آتشی جگر جوش

40 از درد دلش که در برافتاد %~% از پای چو مرغ در سر افتاد

41 چندان سر خود بکوفت بر سنگ %~% کز خون همه کوه گشت گلرنگ

42 افتاد میان سنگ خاره %~% جان پاره و جامه‌پاره پاره

43 آن دیو که آن فسون بر او خواند %~% از گفته خویشتن خجل ماند

44 چندان نگذشت از آن بلندی %~% کان دل شده یافت هوشمندی

45 آمد به هزار عذر در پیش %~% کای من خجل از حکایت خویش

46 گفتم سخنی دروغ ms084 و بد رفت %~% عفوم کن کانچه رفت خود رفت

47 گر با تو یکی مزاح کردم %~% بر عذر تو جان مباح کردم

48 آن پرده‌نشین روی بسته %~% هست از قبل تو دلشکسته

49 شویش که ورا حریف و جفتست %~% سر با سر او شبی نخفت‌ست

50 گرچه دگری نکاح بستش %~% ار عهد تو دور نیست دستش

51 جز نام تو بر زبان نیارد %~% غیر تو کس از جهان ندارد

52 یکدم نبود که آن پریزاد %~% صد بار نیاورد ترا یاد

53 سالیست که شد عروس و بیشست %~% با مهر تو و به مهر خویشست

54 گر بی تو هزار سال باشد %~% بر خوردن از او محال باشد

55 مجنون که در آن دروغگوئی %~% دید آینه‌ای بدان دوروئی

56 اندک‌تر از آنچه بود غم خورد %~% کم مایه از آنچه کرد کم کرد

57 می‌بود چو مراغ پر شکسته %~% زان ضربه که خورد سرشکسته

58 از جزع پر آب لعل می‌سفت %~% بر عهد شکسته بیت می‌گفت

59 سامان و سری نداشت کارش %~% کز وی خبری نداشت یارش

60 مشاطه این عروس نو عهد %~% در جلوه چنان کشیدش از مهد

61 کان مهدنشین عروس جماش %~% رشگ قلم هزار نقاش

62 چون گشت به شوی پای بسته %~% بود از پی دوست دل شکسته

63 غمخواره او غمی دگر یافت %~% کز کردن شوی او خبر یافت

64 گشته خرد فرشته فامش %~% مجنون‌تر از آنکه بود نامش

65 افتاده چو مرغ پر فشانده %~% بیش از نفسی در او نمانده

66 در جستن آب زندگانی %~% برجست به حالتی که دانی

67 شد سوی دیار آن پریروی %~% باریک شده ز مویه چون موی

68 با او به زبان باد می‌گفت %~% کی جفت نشاط گشته با جفت

69 کو آن دو به دو بهم نشستن %~% عهدی به هزار عهده بستن

70 کو آن به وصال امید دادن %~% سر بر خط خاضعی نهادن

71 دعوی کردن به دوستاری %~% دادن به ms085 وفا امیدواری

72 و امروز به ترک عهد گفتن %~% رخ بی گنهی ز من نهفتن

73 گیرم دلت از سر وفا شد %~% آن دعوی دوستی کجا شد

74 من با تو به کار جان فروشی %~% کار تو همه زبان فروشی

75 من مهر ترا به جان خریده %~% تو مهر کسی دگر گزیده

76 کس عهد کسی چنین گذارد %~% کو را نفسی به یاد نارد

77 با یار نو آنچنان شدی شاد %~% کز یار قدیم ناوری یاد

78 گر با دگری شدی هم‌آغوش %~% ما را به زبان مکن فراموش

79 شد در سر باغ تو جوانیم %~% آوخ همه رنج باغبانیم

80 این فاخته رنج برد در باغ %~% چون میوه رسید می‌خورد زاغ

81 خرمای تو گرچه سازگار است %~% با هر که به جز منست خار است

82 با آه چو من سموم داغی %~% کس بر نخورد ز چون تو باغی

83 چون سرو روانی ای سمنبر %~% از سرو نخورده هیچکس بر

84 برداشتی اولم به یاری %~% بگذاشتی آخرم به خواری

85 آن روز که دل به تو سپردم %~% هرگز به تو این گمان نبردم

86 بفریفتیم به عهد و سوگند %~% کان تو شوم به مهر و پیوند

87 سوگند نگر چه راست خوردی! %~% پیوند نگر چه راست کردی!

88 کردی دل خود به دیگری گرم %~% وز دیده من نیامدت شرم

89 تنها نه من و توئیم در دور %~% کازرم یکی کنیم با جور

90 دیگر متعرفان بکارند %~% کایشان بد و نیکها شمارند

91 بینند که تا غم تو خوردم %~% با من تو و با تو من چه کردم

92 گیرم که مرا دو دیده بستند %~% آخر دگران نظاره هستند

93 چون عهده عهد باز جویند %~% جز عهد شکن ترا چه گویند

94 فرخ نبود شکستن عهد %~% اندیشه کن از شکستن مهد

95 گل تا نشکست عهد گلزار %~% نشکست زمانه در دلش خار

96 می تا نشکست روی اوباش %~% در نام شکستگی ms086 نشد فاش

97 شب تا نشکست ماه را جام %~% با روی سیه نشد سرانجام

98 در تو به چه دل امید بندم %~% وز تو به چه روی باز خندم

99 کان وعده که پی در او فشردی %~% عمرم شد و هم به سر نبردی

100 تو آن نکنی که من شوم شاد %~% وانکس نه منم که نارمت یاد

101 با اینهمه رنج کز تو سنجم %~% رنجیده شوم گر از تو رنجم

102 غم در دل من چنان نشاندی %~% کازرم در آن میان نماندی

103 آن روی نه کاشنات خوانم %~% وان دل نه که بی‌وفات دانم

104 عاجز شده‌ام ز خوی خامت %~% تا خود چه توان نهاد نامت

105 با اینهمه جورها که رانی %~% هم قوت جسم و قوت جانی

106 بیداد تو گر چه عمر کاهست %~% زیبائی چهره عذر خواهست

107 آنرا که چنان جمال باشد %~% خون همه کس حلال باشد

108 روزی تو و من چراغ دل ریش %~% به زان نبود که می‌رمت پیش

109 مه گر شکرین بود تو ماهی %~% شه گر به دو رخ بود تو شاهی

110 گل در قصبی و لاله در خز %~% شیرین ورزین چو شیره رز

111 گر آتش بیندت بدان نور %~% آبش به دهان درآید از دور

112 باغ ارچه گل و گلاله دارست %~% از عکس رخت نواله خوارست

113 اطلس که قبای لعل شاهیست %~% با قرمزی رخ تو کاهیست

114 ز ابروی تو هر خمی خیالیست %~% هر یک شب عید را هلالیست

115 گر عود نه صندل سپید است %~% با سرخ گل تو سرخ بید است

116 سلطان رخت به چتر مشگین %~% هم ملک حبش گرفت و هم چین

117 از خوبی چهره چنین یار %~% دشوار توان برید دشوار

118 تدبیر دگر جز این ندانم %~% کین جان به سر تو برفشانم

119 آزرم وفای تو گزینم %~% در جور و جفای تو نبینم

120 هم با تو شکیب را دهم ساز %~% تا ms087 عمر کجا عنان کشد باز

1 دهقان فصیح پارسی زاد %~% از حال عرب چنین کند یاد

2 کان پیر پسر به باد داده %~% یعقوب ز یوسف اوفتاده

3 چون مجنون را رمیده دل دید %~% ز آرامش او امید ببرید

4 آهی به شکنجه درج می‌کرد %~% عمری به امید خرج می‌کرد

5 ناسود ز چاره باز جستن %~% زنگی ختنی نشد بشستن

6 بسیار دوید و مال پرداخت %~% اقبال بر او نظر نینداخت

7 زان درد رسیده گشت نومید %~% کامید بهی نداشت جاوید

8 در گوشه نشست و ساخت توشه %~% تا کی رسدش چهار گوشه

9 پیری و ضعیفی و زبونی %~% کردش به رحیل رهنمونی

10 تنگ آمد از این سراچه تنگ %~% شد نای گلوش چون دم چنگ

11 ترسید کاجل به سر درآید %~% بیگانه کسی ز در درآید

12 بگرفت عصا چو ناتوانان %~% برداشت تنی دو از جوانان

13 شد باز به جستجوی فرزند %~% بر هر چه کند خدای خرسند

14 برگشت به گرد کوه و صحرا %~% در ریگ سیاه و دشت خضرا

15 می‌زد به امید دست و پائی %~% از وی اثری ندید جائی

16 تا عاقبتش یکی نشان داد %~% کانک به فلان عقوبت آباد

17 جائی و چه جای از این مغاکی %~% ماننده گور هولناکی

18 چون ابر سیاه زشت و ناخوش %~% چون نفت سپید کان آتش

19 ره پیش گرفت پیر مظلوم %~% یک روزه دوید تا بدان بوم

20 دیدش نه چنانکه دیده می‌خواست %~% کان دید دلش ز جای برخاست

21 بی شخص رونده دید جانی %~% در پوست کشیده استخوانی

22 آواره‌ای از جهان هستی %~% متواری راه بت‌پرستی

23 جونی به خیال باز بسته %~% موئی ز دهان مرگ رسته

24 بر روی زمین ز سگ دوان‌تر %~% وز زیر زمینیان نهان‌تر

25 دیگ جسدش زجوش رفته %~% افتاده ز پای و هوش رفته

26 ماننده مارپیچ بر پیچ %~% پیچیده سر از کلاه و سر پیچ

27 از چرم ددان به ms088 دست واری %~% بر ناف کشیده چون ازاری

28 آهسته فراز رفت و بنشست %~% مالید به رفق بر سرش دست

29 خون جگر از جگر برانگیخت %~% هم بر جگر از جگر همی ریخت

30 مجنون چو گشاد دیده را باز %~% شخصی بر خویش دید دمساز

31 در روی پدر نظاره می‌کرد %~% نشناخت و ز او کناره می‌کرد

32 آن کو خود راکند فراموش %~% یاد دگران کجا کند گوش

33 گفتا چه کسی ز من چه خواهی %~% ای من رهی تو از چه راهی

34 گفتا پدر توام بدین روز %~% جویان تو با دل جگرسوز

35 مجنون چو شناختش که او کیست %~% در وی اوفتاد و بگریست

36 از هر دو سرشک دیده بگشاد %~% این بوسه بدان و آن بدین داد

37 کردند ز روی بی‌قراری %~% بر خود به هزار نوحه زاری

38 چون چشم پدر ز گریه پرداخت %~% سر تا قدمش نظر برانداخت

39 دیدش چو برهنگان محشر %~% هم پای برهنه مانده هم سر

40 از عیبه گشاد کوتی نغز %~% پوشید در او ز پای تا مغز

41 در هیکل او کشید جامه %~% از غایت کفش تا عمامه

42 از هر مثلی که یاد بودش %~% پندی پدرانه می‌نمودش

43 کای جان پدر نه جای خوابست %~% کایام دو اسبه در شتابست

44 زین ره که گیاش تیغ تیز است %~% بگریز که مصلحت گریز است

45 در زخم چنین نشانه گاهی %~% سالیت نشسته گیر و ماهی

46 تیری زده چرخ بی‌مدارا %~% خون ریخته از تو آشکارا

47 روزی دو سه پی فشرده گیرت %~% افتاده ز پای و مرده گیرت

48 در مرداری ز گرگ تا شیر %~% کرده دد و دام را شکم سیر

49 بهتر سگ شهر خویش بودن %~% تا ذل غریبی آزمودن

50 چندانکه دوید پی دویدی %~% جائی نرسیدی و رسیدی

51 رنجیده شدن نه رای دارد %~% با رنج کشی که پای دارد

52 آن رودکده که جای آبست %~% از سیل نگر ms089 که چون خرابست

53 وان کوه که سیل ازان گریزد %~% در زلزله بین که چون بریزد

54 زینسان که تو زخم رنج بینی %~% فرسوده شوی گر آهنینی

55 از توسنی تو پر شد ایام %~% روزی دو سه رام شو بیارام

56 سر رفت و هنوز بد لکامی %~% دل سوخته شد هنوز خامی

57 ساکن شو از این جمازه راندن %~% با یاوگیان فرس دواندن

58 گه مشرف دیو خانه بودن %~% گه دیوچه زمانه بودن

59 صابر شو و پایدار و بشکیب %~% خود را به دمی دروغ بفریب

60 خوش باش به عشوه گرچه بادست %~% بس عاقل کو به عشوه شادست

61 گر عشوه بود دروغ و گر راست %~% آخر نفسی تواند آراست

62 به گر نفسیت خوش برآید %~% تا خود نفس دگر چه زاید

63 هر خوشدلیی که آن نه حالیست %~% از تکیه اعتماد خالیست

64 بس گندم کان ذخیره کردند %~% زان جو که زدند جو نخوردند

65 امروز که روز عمر برجاست %~% می‌باید کرد کار خود راست

66 فردا که اجل عنان بگیرد %~% عذر تو جهان کجا پذیرد

67 شربت نه ز خاص خویشت آرند %~% هم پرده توبه پیشت آرند

68 آن پوشد زن که رشته باشد %~% مرد آن درود که کشته باشد

69 امروز بخور جهد می‌سوز %~% تا بوی خوشیت باشد آنروز

70 پیشینه عیار مرگ می سنج %~% تا مرگ رسد نباشدت رنج

71 از پنجه مرگ جان کسی برد %~% کو پیش ز مرگ خویشتن مرد

72 هر سر که به وقت خویش پیشست %~% سیلی زده قفای خویشست

73 وآن لب که در آن سفر بخندد %~% از پخته خویش توشه بندد

74 میدان تو بی کسست بنشین %~% شوریده سری بس است بنشین

75 آرام دلی است هردمی را %~% پایانی هست هر غمی را

76 سگ را وطن و تو را وطن نیست %~% تو آدمیی در این سخن نیست

77 گر آدمیی چو آدمی باش %~% ور دیو چو دیو در ms090 زمی باش

78 غولی که بسیچ در زمی کرد %~% خود را به تکلیف آدمی کرد

79 تو آدمیی بدین شریفی %~% با غول چرا کنی حریفی

80 روزی دو که با تو همعنانم %~% خالی مشو از رکاب جانم

81 جنس تو منم حریف من باش %~% تسکین دل ضعیف من باش

82 امشب چو عنان ز من بتابی %~% فردا که طلب کنی نیابی

83 گر بر تو از این سخن گرانیست %~% این هم ز قضای آسمانیست

84 نزدیک رسید کار می‌ساز %~% با گردش روزگار می‌ساز

85 خوش زی تو که من ورق نوشتم %~% می‌خور تو که من خراب گشتم

86 من می‌گذرم تو در امان باش %~% غم کشت مرا تو شادمان باش

87 افتاد بر آفتاب گردم %~% نزدیک شد آفتاب زردم

88 روزم به شب آمد ای سحرهان %~% جانم به لب آمد ای پسرهان

89 ای جان پدر بیا و بشتاب %~% تا جان پدر نرفته دریاب

90 زان پیش که من درآیم از پای %~% در خانه خویش گرم کن جای

91 آواز رحیل دادم اینک %~% در کوچگه اوفتادم اینک

92 ترسم که به کوچ رانده باشم %~% آیی تو و من نمانده باشم

93 سر بر سر خاک من به مالی %~% نالی ز فراق و سخت نالی

94 گر خود نفست چو دود باشد %~% زان دود مرا چه سود باشد

95 ور تاب غمت جهان بسوزد %~% کی چهره بخت من فروزد

96 چون پند پدر شنود فرزند %~% می‌خواست که دل نهد بر آن پند

97 روزی دو به چابکی شکیبد %~% پا در کشد و پدر فریبد

98 چون توبه عشق مس سگالید %~% عشق آمد و گوش توبه مالید

99 گفت ای نفس تو جان فزایم %~% اندیشه تو گره گشایم

100 مولای نصیحت تو هوشم %~% در حلقه بندگیت گوشم

101 پند تو چراغ جان فروزیست %~% نشنیدن من ز تنگ روزیست

102 فرمان تو کردنی است دانم %~% کوشم که کنم نمی‌توانم

103 بر من ز ms091 خرد چه سکه بندی %~% بر سکه کار من چه خندی

104 در خاطر من که عشق ورزد %~% عالم همه حبه‌ای نیرزد

105 بختم نه چنان به باد داد است %~% کز هیچ شنیده‌ایم یاد است

106 هر یاد که بود رفت بر باد %~% جز فرمشیم نماند بر یاد

107 امروز مگو چه خورده‌ای دوش %~% کان خود سخنی بود فراموش

108 گر زآنچه رود در این زمانم %~% پرسی که چه می‌کنی ندانم

109 دانم پدری تو من غلامت %~% واگاه نیم که چیست نامت

110 تنها نه پدر ز یاد من رفت %~% خود یاد من از نهاد من رفت

111 در خودم غلطم که من چه نامم %~% معشوقم و عاشقم کدامم

112 چون برق دلم ز گرمی افروخت %~% دلگرمی من وجود من سوخت

113 چون من به کریچه و گیائی %~% قانع شده‌ام ز هر ابائی

114 پندارم کاسیای دوران %~% پرداخته گشت از آب و از نان

115 در وحشت خویش گشته‌ام گم %~% وحشی نزید میان مردم

116 با وحش کسی که انس گیرد %~% هم عادت وحشیان پذیرد

117 چون خربزه مگس گزیده %~% به گر شوم از شکم بریده

118 ترسم که ز من برآید این گرد %~% در جمله بوستان رسد درد

119 به کابله را ز طفل پوشند %~% تا خون بجوش را نخوشند

120 مایل به خرابی است رایم %~% آن به که خراب گشت جایم

121 کم گیر ز مزرعت گیاهی %~% گو در عدم افت خاک راهی

122 یک حرف مگیر از آنچه خواندی %~% پندار که نطفه‌ای نراندی

123 گوری بکن و بر او بنه دست %~% پندار که مرد عاشقی مست

124 زانکس نتوان صلاح درخواست %~% کز وی قلم صلاح برخاست

125 گفتی که ره رحیل پیشست %~% وین گم شده در رحیل خویشست

126 تا رحلت تو خزان من بود %~% آن تو ندانم آن من بود

127 بر مرگ تو زنده اشک ریزد %~% من مرده ز مرده‌ای چه خیزد

1 چون دید پدر ms092 که دردمند است %~% در عالم عشق شهر بند است

2 برداشت ازو امید بهبود %~% کان رشته تب پر از گره بود

3 گفت ای جگر و جگرخور من %~% هم غل من و هم افسر من

4 نومیدی تو سماع کردم %~% خود را و ترا وداع کردم

5 افتاد پدر ز کار بگری %~% بگری به سزا و زار بگری

6 در گردنم آر دست و برخیز %~% آبی ز سرشک بر رخم ریز

7 تا غسل سفر کنم بدان آب %~% در مهد سفر خوشم برد خواب

8 این بازپسین دم رحیل است %~% در دیده به جای سرمه میل است

9 در بر گیرم نه جای ناز است %~% تا توشه کنم که ره دراز است

10 زین عالم رخت بر نهادم %~% در عالم دیگر اوفتادم

11 هم دور نیم ز عالم تو %~% می‌میرم و می‌خورم غم تو

12 با اینکه چو دیده نازنینی %~% بدرود که دیگرم نبینی

13 بدرود که رخت راه بستم %~% در کشتی رفتگان نشستم

14 بدرود که بار بر نهادم %~% در قبض قیامت اوفتادم

15 بدرود که خویشی از میان رفت %~% ما دیر شدیم و کاروان رفت

16 بدرود که عزم کوچ کردم %~% رفتم نه چنان که باز گردم

17 چون از سر این درود بگذشت %~% بدرودش کرد و باز پس گشت

18 آمد به سرای خویش رنجور %~% نزدیک بدانکه جان شود دور

19 روزی دو ز روی ناتوانی %~% می‌کرد به غصه زندگانی

20 ناگه اجل از کمین برون تاخت %~% ناساخته کار کار او ساخت

21 مرغ فلکی برون شد از دام %~% در مقعد صدق یافت آرام

22 عرشی به طناب عرش زد دست %~% خاکی به نشیب خاک پیوست

23 آسوده کسیست کو در این دیر %~% ناسوده بود چو ماه در سیر

24 در خانه غم بقا نگیرد %~% چون برق بزاید و بمیرد

25 در منزل عالم سپنجی %~% آسوده مباش تا نرنجی

26 آنکس که در این دهش مقامست %~% آسوده ms093 دلی بر او حرامست

27 آن مرد کزین حصار جان برد %~% آن مرد در این نه این در آن مرد

28 دیویست جهان فرشته صورت %~% در بند هلاک تو ضرورت

29 در کاسش نیست جز جگر چیز %~% وز پهلوی تست آن جگر نیز

30 سرو تو در این چمن دریغ است %~% کابش نمک و گیاش تیغ است

31 تا چند غم زمانه خوردن %~% تازیدن و تازیانه خوردن

32 عالم خوش خور که عالم اینست %~% تو در غم عالمی غم اینست

33 آن مار بود نه مرد چالاک %~% کو گنج رها کند خورد خاک

34 خوشخور که گل جهانفروزی %~% چون مار مباش خاک روزی

35 عمر است غرض به عمر در پیچ %~% چون عمر نماند گو ممان هیچ

36 سیم ارچه صلاح خوب و زشتی است %~% لنگر شکن هزار کشتی است

37 چون چه مستان مدار در چنگ %~% بستان و بده چو آسیا سنگ

38 چون بستانی بیایدت داد %~% کز داد و ستد جهان شد آباد

39 چون بارت نیست باج نبود %~% بر ویرانی خراج نبود

40 زانان که جنیبه با تو راندند %~% بنگر به جریده تا که ماندند

41 رفتند کیان و دین پرستان %~% ماندند جهان به زیر دستان

42 این قوم کیان و آن کیانند %~% بر جای کیان نگر کیانند

43 هم پایه آن سران نگردی %~% الا به طریق نیک مردی

44 نیکی کن و از بدی بیندیش %~% نیک آید نیک را فرا پیش

45 بد با تو نکرد هر که بد کرد %~% کان بد به یقین به جای خود کرد

46 نیکی بکن و به چه در انداز %~% کز چه به تو روی برکند باز

47 هر نیک و بدی که در نوائیست %~% در گنبد عالمش صدائیست

48 با کوه کسی که راز گوید %~% کوه آنچه شنید باز گوید

1 روزی ز قضا به وقت شبگیر %~% می‌رفت شکاریی به نخجیر

2 بر نجد نشسته بود مجنون %~% چون بر ms094 سر تاج در مکنون

3 صیاد چو دید بر گذر شیر %~% بگشاد در او زبان چو شمشیر

4 پرسید ورا چو سوکواران %~% کای دور از اهل بیت و یاران

5 فارغ که ز پیش تو پسی هست %~% یا جز لیلی ترا کسی هست

6 نز مادر و نز پدر بیادت %~% بی‌شرم کسی که شرم بادت

7 چون تو خلفی به خاک بهتر %~% کز ناخلفی براوری سر

8 گیرم ز پدر به زندگانی %~% دوری طلبیدی از جوانی

9 چون مرد پدر ترا بقا باد %~% آخر کم ازآنکه آریش یاد

10 آیی به زیارتش زمانی %~% واری ز ترحمش نشانی

11 در پوزش تربتش پناهی %~% عذری ز روان او بخواهی

12 مجنون ز نوای آن کج آهنگ %~% نالید و خمید راست چون چنگ

13 خود را ز دریغ بر زمین زد %~% بسیار طپانچه بر جبین زد

14 ز آرام و قرا گشت خالی %~% تاگور پدر دوید حالی

15 چون شوشه تربت پدر دید %~% الماس شکسته در جگر دید

16 بر تربتش اوفتاد بی‌هوش %~% بگرفتش چون جگر در آغوش

17 از دوستی روان پاکش %~% تر کرد به آب دیده خاکش

18 گه خاک ورا گرفت در بر %~% گه کرد ز درد خاک بر سر

19 زندانی روز را شب آمد %~% بیمار شبانه را تب آمد

20 او خود همه ساله درستم بود %~% کز گام نخست اسیر غم بود

21 آنکس که اسیر بیم گردد %~% چون باشد چون یتیم گردد

22 نومید شده ز دستگیری %~% با ذل یتیمی و اسیری

23 غلطید بران زمین زمانی %~% می‌جست ز هم نشین نشانی

24 چون غم خور خویش را نمی‌یافت %~% از غم خوردن عنان نمی‌تافت

25 چندان ز مژه سرشک خون ریخت %~% کاندام زمین به خون برآمیخت

26 گفت ای پدر ای پدر کجائی %~% کافسر به پسر نمی‌نمائی

27 ای غم خور من کجات جویم %~% تیمار غم تو با که گویم

28 تو بی پسری صلاح دیدی %~% زان ms095 روی به خاک درکشیدی

29 من بی‌پدری ندیده بودم %~% تلخست کنون که آزمودم

30 سر کوفت دوریم مکن بیش %~% من خود خجلم ز کرده خویش

31 فریاد برآید از نهادم %~% کاید ز نصیحت تو یادم

32 تو رایض من بکش خرامی %~% من توسن تو به بد لگامی

33 تو گوش مرا چو حلقه زر %~% من دور ز تو چو حلقه بر در

34 من کرده درشتی و تو نرمی %~% از من همه سردی از تو گرمی

35 تو در غم جان من به صد درد %~% من گرد جهان گرفته ناورد

36 تو بستر من ز گرد رفته %~% من رفته به ترک خواب گفته

37 تو بزم نشاط من نهاده %~% من بر سر سنگی اوفتاده

38 تو گفته دعا و اثر نکرده %~% من کشته درخت و بر نخورده

39 جان دوستی ترا به مردم %~% یاد آرم و جان برآرم از غم

40 بر جامه ز دیده نیل پاشم %~% تا کور و کبود هر دو باشم

41 آه ای پدر آه از آنچه کردم %~% یک درد نه با هزار دردم

42 آزردمت ای پدر نه بر جای %~% وای ار به حلم نمی‌کنی وای

43 آزار تو راه ما مگیراد %~% ما را به گناه ما مگیراد

44 ای نور ده ستاره من %~% خوشنودی تست چاره من

45 ترسم کندم خدای مأخوذ %~% گر تو نشوی ز بنده خوشنود

46 گفتی جگر منی به تقدیر %~% وانگاه بدین جگر زنی تیر

47 گر من جگر توام منابم %~% چون بی نمکان مکن کبابم

48 زینسان جگرت به خون گشائی %~% تو در جگر زمین چرائی

49 خون جگرم خوری بدین روز %~% خوانی جگرم زهی جگر سوز

50 با من جگرت جگر خور افتاد %~% کاتش به چنین جگر در افتاد

51 گر در حق تو شدم گنه کار %~% گشتم به گناه خود گرفتار

52 گر پند به گوش در نکردم %~% از زخم تو گوشمال خوردم

53 زینگونه دریغ و ms096 آه می‌کرد %~% روزی به شبی سیاه می‌کرد

54 تا شب علم سیاه ننمود %~% ناله‌اش ز دهل زدن نیاسود

55 چون هاتف صبح دم برآورد %~% وز کوه شفق علم برآورد

56 اکسیری صبح کیمیاگر %~% کرد از دم خویش خاک را زر

57 آن خاک روان ز روی آن خاک %~% بر پشته نجد رفت غمناک

58 می‌کرد همان سرشک باری %~% اما به طریق سوکواری

59 می‌زد نفسی به شور بختی %~% می‌زیست به صد هزار سختی

60 می‌برد ز بهر دلفروزی %~% روزی به شبی شبی به روزی

1 صاحب خبر فسانه پرداز %~% زین قصه خبر چنین کند باز

2 کان دشت بساط کوه بالین %~% ریحان سراچه سفالین

3 از سوک پدر چو باز پرداخت %~% آواره به کوه و دشت می‌تاخت

4 روزی ز طریده گاه آن دشت %~% بر خاک دیار یار بگذشت

5 دید از قلم وفا سرشته %~% لیلی مجنون به هم نوشته

6 ناخن زد و آن ورق خراشید %~% خود ماند و رفیق را تراشید

7 گفتند نظارگاه چه رایست %~% کز هر دو رقم یکی بجایست

8 گفتا رقمی به ار پس افتد %~% کز ما دو رقم یکی بس افتد

9 چون عاشق را کسی بکارد %~% معشوقه از او برون تراود

10 گفتند چراست در میانه %~% او کم شده و تو بر نشانه

11 گفتا که به پیش من نه نیکوست %~% کاین دل شده مغز باشد او پوست

12 من به که نقاب دوست باشم %~% یا بر سر مغز پوست باشم

13 این گفت و گذشت از آن گذرگاه %~% چون رابعه رفت راه و بی‌راه

14 می‌خواند چو عاشقان نسیبی %~% می‌جست علاج را طبیبی

15 وحشی شده و رسن گسسته %~% وز طعنه و خوی خلق رسته

16 خو کرده چو وحشیان صحرا %~% با بیخ نباتهای خضرا

17 نه خوی دد و نه حیطه دام %~% با دام و ددش هماره آرام

18 آورده به حفظ دور باشی %~% از شیر و گوزن خواجه تاشی ms097

19 هر وحش که بود در بیابان %~% در خدمت او شده شتابان

20 از شیر و گوزن و گرگ و روباه %~% لشگرگاهی کشیده بر راه

21 ایشان همه گشته بنده فرمان %~% او بر همه شاه چون سلیمان

22 از پر عقاب سایبانش %~% در سایه کرکس استخوانش

23 شاهیش به غایتی رسیده %~% کز خوی ددان ددی بریده

24 افتاده ز میش گرگ را زور %~% برداشته شیر پنجه از گور

25 سگ با خرگوش صلح کرده %~% آهو بره شیر شیر خورده

26 او می‌شد جان به کف گرفته %~% وایشان پس و پیش صف گرفته

27 از خوابگهش گهی که خفتی %~% روباه به دم زمین برفتی

28 آهو به مغمزی دویدی %~% پایش به کنار در کشیدی

29 بر گردن گور تکیه دادی %~% بر ران گوزن سر نهادی

30 زانو زده بر سرین او شیر %~% چون جانداران کشیده شمشیر

31 گرگ از جهت یتاق داری %~% رفته به یزک به جان سپاری

32 درنده پلنگ وحش زاده %~% از خوی پلنگی اوفتاده

33 زین یاو گیان دشت پیمای %~% گردش دو سه صف کشیده بر پای

34 او چون ملکان جناح بسته %~% در قلبگه ددان نشسته

35 از بیم درندگان خونخوار %~% با صحبت او نداشت کس کار

36 آنرا که رضای او ندیدند %~% حالیش درندگان دریدند

37 وآنرا که بخواندی او به دیدن %~% کس زهره نداشتی دریدن

38 او چه ز آشنا چه از خویش %~% بی‌دستوری کس نشد پیش

39 در موکب آن جریده رانان %~% می‌رفت چو با گله شبانان

40 با وحش چو وحش گشته هم دست %~% کز وحش به وحش می‌توان رست

41 مردم به تعجب از حسابش %~% وز رفتن وحش در رکابش

42 هرجا که هوس رسیده‌ای بود %~% تا دیده بر او نزد نیاسود

43 هر روز مسافری ز راهی %~% کردی بر او قرارگاهی

44 آوردی ازان خورش که شاید %~% تا روزه نذر از او گشاید

45 وان حرم نشین چرم شیران %~% بد دل ms098 کن جمله دلیران

46 یک ذره از آن نواله خوردی %~% باقی به دادن حواله کردی

47 از بس که ربیعی و تموزی %~% دادی به ددان برات روزی

48 هر دد که بدید سجده کردش %~% روزی ده خویشتن شمردش

49 پیرامن او دویدن دد %~% بود از پی کسب روزی خود

50 احسان همه خلق را نوازد %~% آزادان را به بنده سازد

51 با سگ چو سخا کند مجوسی %~% سگ گربه شود به چاپلوسی

52 در قصه شنیده‌ام که باری %~% بود است به مرو تاجداری

53 در سلسله داشتی سگی چند %~% دیوانه فش و چو دیو در بند

54 هر یک به صلابت گرازی %~% برده سر اشتری به گازی

55 شه چون شدی از کسی بر آزار %~% دادیش بدان سگان خونخوار

56 هرکس که ز شاه بی‌امان بود %~% آوردن و خوردنش همان بود

57 بود از ندمای شه جوانی %~% در هر هنری تمام دانی

58 ترسید که شاه آشنا سوز %~% بیگانه شود بدو یکی روز

59 آهوی ورا به سگ نماید %~% در نیش سگانش آزماید

60 از بیم سگان برفت پیشی %~% با سگبانان گرفت خویشی

61 هر روز شدی و گوسفندی %~% در مطرح آن سگان فکندی

62 چندان بنواختشان بدان سان %~% کان دشواری بدو شد آسان

63 از منت دست زیر پایش %~% گشتند سگان مطیع رایش

64 روزی به طریق خشمناکی %~% شه دید در آن جوان خاکی

65 فرمود به سگ دلان درگاه %~% تا پیش سگان برندش از راه

66 وان سگ‌منشان سگی نمودند %~% چون سگ به تبر کش ربودند

67 بستند و بدان سگانش دادند %~% خود دور شدند و ایستادند

68 وآن شیر سگان آهنین چنگ %~% کردند نخست بر وی آهنگ

69 چون منعم خود شناختندش %~% دم لابه کنان نواختندش

70 گردش همه دست بند بستند %~% سر بر سر دستها نشستند

71 بودند بر او چو دایه دلسوز %~% تا رفت بر این یکی شبانروز

72 چون روز سپید روی بنمود %~% سیفور ms099 سیاه شد زراندود

73 شد شاه ز کار خود پشیمان %~% غمگین شد و گفت با ندیمان

74 کان آهوی بی گناه را دوش %~% دادم به سگ اینت خواب خرگوش

75 بینید که آن سگان چه کردند %~% اندام ورا چگونه خوردند

76 سگبان چو از این سخن شد آگاه %~% آمد بر شاه و گفت کایشاه

77 این شخص نه آدمی فرشته است %~% کایزد ز کرامتش سرشته است

78 برخیز و بیا ببین در آن نور %~% تا صنع خدای بینی از دور

79 او در دهن سگان نشسته %~% دندان سگان به مهر بسته

80 زان گرگ سگان اژدها روی %~% نازرده بر او یکی سر موی

81 شه کرد شتاب تا شتابند %~% آن گم شده را مگر بیابند

82 بردند موکلان راهش %~% از سلک سگان به صدر شاهش

83 شه ماند شگفت کان جوانمرد %~% چون بود کزان سگان نیازرد

84 گریان گریان به پای برخاست %~% صد عذر به آب چشم ازو خواست

85 گفتا که سبب چه بود بنمای %~% کاین یک نفس تو ماند بر جای

86 گفتا سبب آنکه پیش ازین بند %~% دادم به سگان نواله‌ای چند

87 ایشان به نواله‌ای که خوردند %~% با من لب خود به مهر کردند

88 ده سال غلامی تو کردم %~% این بود بری که از تو خوردم

89 دادی به سگانم از یک آزار %~% و این بد که بند سگ آشنا خوار

90 سگ دوست شد و تو آشنانه %~% سگ را حق حرمت و ترا نه

91 سگ صلح کند به استخوانی %~% ناکس نکند وفا به جانی

92 چون دید شه آن شگفت کاری %~% کز مردمی است رستگاری

93 هشیار شد از خمار مستی %~% بگذاشت سگی و سگ‌پرستی

94 مقصودم از این حکایت آنست %~% کاحسان و دهش حصار جانست

95 مجنون که بدان ددان خورش داد %~% کرد از پی خود حصاری آباد

96 ایشان که سلاح کار بودند %~% پیرامن او حصار بودند

97 گر خاست و ms100 گر نشست حالی %~% آن موکب از او نبود خالی

98 تو نیز گر آن کنی که او کرد %~% خوناب جهان نبایدت خورد

99 همخوان تو گر خلیفه نامست %~% چون از تو خورد ترا غلامست

1 رخشنده شبی چو روز روشن %~% رو تازه فلک چو سبز گلشن

2 از مرسله‌های زر حمایل %~% زرین شده چرخ را شمایل

3 سیاره به دست بند خوبی %~% بر نطع افق به پای کوبی

4 بر دیو شهاب حربه رانده %~% لاحول ولا ز دور خوانده

5 از نافه شب هوا معنبر %~% وز گوهر مه زمین منور

6 زان گوهر و نافه چرخ شش طاق %~% پر زیور و عطر کرده آفاق

7 انجم صفت دگر گرفته %~% زیبندگیی ز سر گرفته

8 صد گونه ستاره شب آهنگ %~% بنموده سپهر در یک اورنگ

9 کرده فلک از فلک سواری %~% رویین دز قطب را حصاری

10 فرقد به یزک جنیبه رانده %~% کشتی به جناح شط رسانده

11 پروین ز حریر زرد و ازرق %~% بر سنجق زر کشیده بیرق

12 مه گرد پرند زر کشیده %~% پیرایه‌ای از قصب تنیده

13 گفتی ز کمان گروهه شاه %~% یک مهره فتاد بر سر ماه

14 یا شکل عطارد از کمانش %~% تیریست که زد بر آسمانش

15 زهره که ستام زین او بود %~% خوش خو چو خوی جبین او بود

16 خورشید چو تیغ او جهانسوز %~% پوشیده به شب برهنه در روز

17 مریخ به کینه گرم تعجیل %~% تا چشم عدوش را کشد میل

18 برجیس به مهر او نگین داشت %~% کاقبال جهان در آستین داشت

19 کیوان مسنی علاقه آویز %~% تا آهن تیغ او کند تیز

20 شاهی که چنین بود جلالش %~% آفاق مباد بی‌جمالش

21 در خدمت این خدیو نامی %~% ما اعظم شانک ای نظامی

22 از شکل بروج و از منازل %~% افتاده سپهر در زلازل

23 عکس حمل از هلال خنده %~% بر جیب فلک زهی فکنده

24 گاو فلکی چو گاو دریا ms101 %~% گوهر به گلو در از ثریا

25 جوزا کمر درویه بسته %~% بر تخت دو پیکری نشسته

26 هقعه چو کواعب قصب پوش %~% باهنعه نشسته گوش در گوش

27 خرچنگ به چنگل ذراعی %~% انداخته ناخن سباعی

28 نثره به نثار گوهر افشان %~% طرفه طرفی دگر زرافشان

29 جبهه ز فروع جبهت خویش %~% افروخته صد چراغ در پیش

30 قلب‌الاسد از اسد فروزان %~% چون آتش عود عود سوزان

31 عذرا رخ سنبله در آن طرف %~% بی‌صرفه نکرد دانه صرف

32 انگیخته غفر چون کریمان %~% سه قرصه به کاسه یتیمان

33 میزان چو زبان مرد دانا %~% بگشاده زبانه با زبانا

34 عوا ز سماک هیچ شمشیر %~% تازی سگ خویش رانده بر شیر

35 اکلیل به قلب تاج داده %~% عقرب به کمان خراج داده

36 با صادر و وارد نعایم %~% بلده دو سه دست کرده قایم

37 جدی سر خود چو بز بریده %~% کافسانه سربزی شنیده

38 ذابح ز خطر دهان گرفته %~% سعد اخبیه را عنان گرفته

39 بلع ارنه دعای بلعمی بود %~% در صبح چرا دو دست بنمود

40 دلو از کله‌های آفتابی %~% خاموش لب از دهن پر آبی

41 بنوشته دو بیت زیرش از زر %~% کاین هست مقدم آن مؤخر

42 خاتون رشا ز ناقه‌داری %~% با بطن‌الحوت در عماری

43 بر شه ره منزل کواکب %~% اجرام بروج گشته راکب

44 بسته به سه پایه هوائی %~% بطن‌الحمل از چهار پائی

45 عیوق به دست زورمندی %~% برده زهم افسران بلندی

46 وان کوکب دیگپایه کردار %~% در دیگ فلک فشانده افزار

47 نسرین پرنده پر گشاده %~% طایر شده واقع ایستاده

48 شعری به سیاقت یمانی %~% بی‌شعر به آستین فشانی

49 مبسوطه به یک چراغ زنده %~% مقبوضه دو چشم زاغ کنده

50 سیاف مجره رنگ شمشیر %~% انداخته بر قلاده شیر

51 چون فرد روان ستاره فر %~% بر فرق جنوب جلوه می‌کرد

52 بنشسته سریر بر توابع %~% ثالث چه عجب به زیر رابع

53 توقیع سماکها مسلسل ms102 %~% گه رامح بوده گاه اعزل

54 می‌کرد سها زهم نشینان %~% نقادی چشم تیز بینان

55 تابان دم گرگ در سحرگاه %~% چون یوسف چاهی از بن چاه

56 پیرامن آن فلک نوردان %~% پرگار بنات نعش گردان

57 قاری بر نعش در سواری %~% کی دور بود ز نعش قاری

58 مجنون ز سر نظاره سازی %~% می‌کرد به چرخ حقه‌بازی

59 بر زهره نظر گماشت اول %~% گفت ای به تو بخت را معول

60 ای زهره روشن شب‌افروز %~% ای طالع دولت از تو پیروز

61 ای مشعله نشاط جویان %~% صاحب رصد سرود گویان

62 ای در کف تو کلید هر کام %~% در جرعه تو رحیق هر جام

63 ای مهر نگین تاجداری %~% خاتون سرای کامگاری

64 ای طیبتی لطیف رایان %~% خلق تو عبیر عطر سایان

65 لطفی کن ازان لطف که داری %~% بگشای در امیدواری

66 زان یار که او دوای جانست %~% بوئی برسان که وقت آنست

67 چون مشتری از افق برآمد %~% با او ز در دگر درآمد

68 کای مشتری ای ستاره سعد %~% ای در همه وعده صادق‌الوعد

69 ای در نظر تو جانفزائی %~% در سکه تو جهان گشائی

70 ای منشی نامه عنایت %~% بر فتح و ظفر ترا ولایت

71 ای راست به تو قرار عالم %~% قایم به صلاح کار عالم

72 ای بخت مرا بلندی از تو %~% دل را همه زورمندی از تو

73 در من به وفا نظاره‌ای کن %~% ور چارت هست چاره‌ای کن

74 چون دید که آن بخار خیزان %~% هستند ز اوج خود گریزان

75 دانست کزان خیال بازی %~% کارش نرسد به چاره سازی

76 نالید در آن که چاره ساز است %~% از جمله وجود بی‌نیاز است

77 گفت ای در تو پناهگاهم %~% در جز تو کسی چرا پناهم

78 ای زهره و مشتری غلامت %~% سر نامه نام جمله نامت

79 ای علم تو بیش از آنکه دانند %~% واحسان تو بیش از آنکه خوانند

80 ای ms103 بند گشای جمله مقصود %~% دارای وجود و داور جود

81 ای کار برآور بلندان %~% نیکو کن کار مستمندان

82 ای ما همه بندگان در بند %~% کس را نه به جز تو کس خداوند

83 ای هفت فلک فکنده تو %~% ای هر که بجز تو بنده تو

84 ای شش جهت از بلند و پستی %~% مملوک ترا به زیر دستی

85 ای گر بصری به تو رسیده %~% بی دیده شده چو در تو دیده

86 ای هر که سگ تو گوهرش پاک %~% وای هر که نه با تو برسرش خاک

87 ای خاک من از تو آب گشته %~% بنگر به من خراب گشته

88 مگذار که عاجزی غریبم %~% از رحمت خویش بی نصیبم

89 آن کن ز عنایت خدائی %~% کاید شب من به روشنائی

90 روزم به وفا خجسته گردد %~% به ختم ز بهانه رسته گردد

91 چون یک به یک این سخن فرو گفت %~% در گفتن این سخن فرو خفت

92 در خواب چنان نمود بختش %~% کز خاک بر اوج شد درختش

93 مرغی بپریدی از سر شاخ %~% رفتی بر او به طبع گستاخ

94 گوهر ز دهن فرو فشاندی %~% بر تارک تاج او نشاندی

95 بیننده ز خواب چون درآمد %~% صبح از افق فلک برآمد

96 چون صبح ز روی تازه‌روئی %~% می‌کرد نشاط مهرجوئی

97 زان خواب مزاج بر گرفته %~% زان مرغ چو مرغ پر گرفته

98 در عشق که وصل تنگ یابست %~% شادی به خیال یا به خوابست

1 روزی و چه روز عالم افروز %~% روشن همه چشمی از چنان روز

2 صبحش ز بهشت بردمیده %~% بادش نفس مسیح دیده

3 آن بخت که کار ازو شود راست %~% آن روز به دست راست برخاست

4 دولت ز عتاب سیر گشته %~% بخت آمده گرچه دیر گشته

5 مجنون مشقت آزموده %~% دل کاشته و جگر دروده

6 آن روز نشسته بود بر کوه %~% گردش دد و دام گشته انبوه

7 ms104 از پره دشت سوی آن سنگ %~% گردی برخاست توتیا رنگ

8 وز برقع آن چنان غباری %~% رخساره نموده شهسواری

9 شخصی و چه شخص پاره نور %~% پیش آمد و شد پیاده از دور

10 مجنون چو شناخت کو حریفست %~% وز گوهر مردمی شریفست

11 بر موکب آن سباع زد دست %~% تا جمله شدند بر زمین پست

12 آمد بر آن سوار تازی %~% بگشاد زبان به دلنوازی

13 کی نجم یمانی این چه سیرست %~% من کی و تو کی بگو که خیرست

14 سیمای تو گرچه دلنواز است %~% اندیشه وحشیان دراز است

15 ترسم ز رسن که مار دیده‌ام %~% چه مار که اژدها گزیده‌ام

16 زاین پیشترم گزافکاری %~% در سینه چنان نشاند خاری

17 کز ناوک آهنین آن خار %~% روید ز دلم هنوز مسمار

18 گر تو هم از آن متاع داری %~% به گر نکنی سخن گزاری

19 مرد سفری ز لطف رایش %~% چون سایه فتاد زیر پایش

20 گفت ای شرف بلند نامان %~% بر پای ددان کشیده دامان

21 آهو به دل تو مهر داده %~% بر خط تو شیر سر نهاده

22 صاحب خبرم ز هر طریقی %~% یعنی به رفیقی از رفیقی

23 دارم سخنی نهفته با تو %~% زانگونه که کس نگفته با تو

24 گر رخصت گفتنست گویم %~% ورنی سوی راه خویش پویم

25 عاشق چو شنید امیدواری %~% گفتا که بیار تا چه داری

26 پیغام گزار داد پیغام %~% کای طالع توسنت شده رام

27 دی بر گذر فلان وطنگاه %~% دیدم صنمی نشسته چون ماه

28 ماهی و چه ماه کافتابی %~% بر ماه وی از قصب نقابی

29 سروی نه چو سرو باغ بی بر %~% باغی نه چو باغ خلد بی در

30 شیرین سخنی که چون سخن گفت %~% بر لفظ چو آبش آب می‌خفت

31 آهو چشمی که چشم آهوش %~% می‌داد به شیر خواب خرگوش

32 زلف سیهش به شکل جیمی %~% قدش چو الف دهن چو میمی

33 ms105 یعنی که چو با حروف جامم %~% شد جام جهان نمای نامم

34 چشمش چو دو نرگس پر از خواب %~% رسته به کنار چشمه آب

35 ابروی به طاق او بهم جفت %~% جفت آمده و به طاق می‌گفت

36 جادو منشی به دل ربودن %~% ریحان نفسی به عطر سودن

37 القصه چه گویم آن چنان چست %~% کز دیده برآمد از نفس رست

38 اما قدری ز مهربانی %~% پذرفته نشان ناتوانی

39 تیرش صفت کمان گرفته %~% جزعش ز گهر نشان گرفته

40 نی گشته قضیب خیزرانیش %~% خیری شده رنگ ارغوانیش

41 خیریش نه زرد بلکه زر بود %~% نی بود ولیک نیشکر بود

42 در دوست به جان امید بسته %~% با شوی ز بیم جان نشسته

43 بر گل ز مژه گلاب می‌ریخت %~% مهتاب بر آفتاب می‌بیخت

44 از بس که نمود نوحه‌سازی %~% بخشود دلم بران نیازی

45 گفتم چه کسی و گریت از چیست %~% نالیدن زارت از پی کیست

46 بگشاد شکر به زهر خنده %~% کی بر جگرم نمک فکنده

47 لیلی بودم ولیکن اکنون %~% مجنون‌ترم از هزار مجنون

48 زان شیفته سیه ستاره %~% من شیفته‌تر هزار باره

49 او گرچه نشانه گاه درد است %~% آخر به چو من زنست مرد است

50 در شیوه عشق هست چالاک %~% کز هیچ کسی نیایدش باک

51 چون من به شکنجه در نکاهد %~% آنجا قدمش رود که خواهد

52 مسکین من بیکسم که یک دم %~% با کس نزنم دمی در این غم

53 ترسم که ز بی خودی و خامی %~% بیگانه شوم ز نیکنامی

54 زهری به دهن گرفته نوشم %~% دوزخ به گیاه خشک پوشم

55 از یک طرفم غم غریبان %~% وز سوی دگر غم رقیبان

56 من زین دو علاقه قوی دست %~% در کش مکش اوفتاده پیوست

57 نه دل که به شوی بر ستیزم %~% نه زهره که از پدر گریزم

58 گه عشق دلم دهد که برخیز %~% زین زاغ و زغن چو کبک ms106 بگریز

59 گه گوید نام و ننگ بنشین %~% کز کبک قوی تراست شاهین

60 زن گرچه بود مبارز افکن %~% آخر چو زنست هم بود زن

61 زن گیر که خود به خون دلیر است %~% زن باشد زن اگرچه شیر است

62 زین غم چو نمی‌توان بریدن %~% تن در دادم به غم کشیدن

63 لیکن جگرم به زیر خونست %~% کان یار که بی من است چونست

64 بی من ورق که می‌شمارد %~% ایام چگونه می‌گذارد

65 صاحب سفر کدام راهست %~% سفره‌اش به کدام خانقاهست

66 هم صحبتی که می‌گزیند %~% یارش که وبا که می‌نشیند

67 گر هستی از آن مسافر آگاه %~% ما را خبری بده در این راه

68 چون من ز وی این سخن شنیدم %~% خاموش بدن روا ندیدم

69 آن نقش که بودم از تو معلوم %~% بر دل زدمش چو مهر بر موم

70 کان شیفته ز خود رمیده %~% هست از همه دوستان بریده

71 باد است ز عشق تو به دستش %~% گور است و گوزن هم نشستش

72 عشق تو شکسته بودش از درد %~% مرگ پدرش شکسته‌تر کرد

73 بیند همه روز خار بر خار %~% زینگونه فتاده کار در کار

74 گه قصه محنت تو خواند %~% وز دیده هزار سیل راند

75 گه مرثیت پدر کند ساز %~% وز سنگ سیه برآرد آواز

76 وانکه ز قصاید حلالت %~% کاموخته‌ام ز حسب حالت

77 خواندم دو سه بیت پیش آن ماه %~% زانسان که برآمد از دلش آه

78 لرزید به جای و سر فرو برد %~% دور از تو چنانکه گفتم او مرد

79 بعد از نفسی که سر برآورد %~% آهی دیگر از جگر برآورد

80 بگریست به های های و فریاد %~% کرد از پدرت به نوحه در یاد

81 وز بی کسی تو در چنین درد %~% می‌گفت و بران دریغ می‌خورد

82 چون کرد بسی خروش و زاری %~% بنمود به عهدم استواری

83 کای پاک دل حلال زاده %~% بردار که ms107 هستم اوفتاده

84 روزی که از این قرارگاهت %~% تدبیر بود به عزم راهت

85 بر خرگه من گذر کن از راه %~% وز دور به من نمود خرگاه

86 تا نامه‌ای از حساب کارم %~% ترتیب کنم به تو سپارم

87 یاریت رساد تا نهانی %~% این نامه به یار من رسانی

88 این گفت و ازان حظیره برخاست %~% من نیز شدم به راه خود راست

89 دیروز بدان نشان که فرمود %~% رفتم به در وثاق او زود

90 دیدمش کبود کرده جامه %~% پوشیده به من سپرد نامه

91 بر نامه نهاده مهر انده %~% یعنی کرم‌الکتاب ختمه

92 وان نامه چنان که بود بگشاد %~% بوسید و سبک به دست او داد

93 مجنون چو سخای نامه را دید %~% جز نامه هر آنچه بود بدرید

94 بر پای نهاد سر چو پرگار %~% برگشت به گرد خویش صدبار

95 افتاد چنانکه اوفتد مست %~% او رفته ز دست و نامه در دست

96 آمد چو به هوش خویشتن باز %~% داد از دل خود شکیب را ساز

97 چون باز گشاد نامه را بند %~% بود اول نامه کرده پیوند

98 این نامه به نام پادشاهی %~% جان زنده کنی خرد پناهی

99 داناتر جمله کاردانان %~% دانای زبان بی‌زبانان

100 قسام سپیدی و سیاهی %~% روزی ده جمله مرغ و ماهی

101 روشن کن آسمان به انجم %~% پیرایه ده زمین به مردم

102 فرد ازلی به ذوالجلالی %~% حی ابدی به لایزالی

103 جان داد و به جانور جهان داد %~% زین بیش خزینه چون توان داد

104 آراست به نور عقل جانرا %~% وافروخت به هر دو این جهان را

105 زین گونه بسی گهر فشانده %~% وانگاه حدیث عشق رانده

106 کاین نامه که هست چون پرندی %~% از غم زده‌ای به دردمندی

107 یعنی زمن حصار بسته %~% نزدیک تو ای قفس شکسته

108 ای یار قدیم عهد چونی %~% وای مهدی هفت مهد چونی

109 ای خازن گنج آشنائی %~% عشق از تو گرفته ms108 روشنائی

110 ای خون تو داده کوه را رنگ %~% ساکن شده چون عقیق در سنگ

111 ای چشمه خضر در سیاهی %~% پروانه شمع صبحگاهی

112 ای از تو فتاده در جهان شور %~% گوری دو سه کرده مونس گور

113 ای زخمگه ملامت من %~% هم قافله قیامت من

114 ای رحم نکرده بر تن خویش %~% وآتش زده بر به خرمن خویش

115 ای دل به وفای من نهاده %~% در معرض گفتگو فتاده

116 من دل به وفای تو سپرده %~% تو سر ز وفای من نبرده

117 چونی و چگونه‌ای چه سازی %~% من با تو تو با که عشق بازی

118 چون بخت تو در فراقم از تو %~% جفت توام ارچه طاقم از تو

119 وان جفته نهاده گرچه جفت است %~% سر با سر من شبی نخفته است

120 من سوده ولی درم نسود است %~% الماس کسش نیازمود است

121 گنج گهرم که در به مهر است %~% چون غنچه باغ سر به مهر است

122 شوی ارچه شکوه شوی دارد %~% بی روی توام چو روی دارد

123 در سیر نشان سوسنی هست %~% ریحان نشود ولیک در دست

124 چون زردخیار کنج گردد %~% هم کالبد ترنج گردد

125 ترشی کند از ترنج خوئی %~% اما نکند ترنج بوئی

126 می‌خواستمی کزین جهانم %~% باشد چو توئی هم آشیانم

127 چون با تو به هم نمی‌توان زیست %~% زینسان که منم گناه من چیست

128 آن دل که رضای تو نجوید %~% به گر به قضای بد بموید

129 موئی ز تو پیش من جهانیست %~% خاری زره تو گلستانیست

130 خضرا دمنی ز خضر دامن %~% در ساز چو آب خضر با من

131 من ماه و تو آفتابی از نور %~% چشمی به تو می‌گشایم از دور

132 عذر قدمم به باز ماندن %~% دانی که خطاست بر تو خواندن

133 مرگ پدر تو چون شنیدم %~% بر مرده تن کفن دریدم

134 کردم به تپانچه روی را خرد %~% پنداشتم آن ms109 پدر مرا مرد

135 در دیده چو گل کشیده‌ام میل %~% جامه زده چون بنفشه در نیل

136 با تو ز موافقی و یاری %~% کردم همه شرط سوکواری

137 جز آمدنی که نامد از دست %~% هر شرط که باید آن همه هست

138 گر زینکه تن از تو هست مهجور %~% جانم ز تو نیست یک زمان دور

139 از رنج دل تو هستم آگاه %~% هم چاره شکیب شد در این راه

140 روزی دو در این رحیل خانه %~% می‌باید ساخت با زمانه

141 عاقل به اگر نظر ببندد %~% زان گریه که دشمنی بخندد

142 دانا به اگر نیاورد یاد %~% زان غم که مخالفی شود شاد

143 دهقان منگر که دانه ریزد %~% آن بین که ز دانه دانه خیزد

144 آن نخل که دارد این زمان خار %~% فردا رطب ترآورد بار

145 وآن غنچه که در خسک نهفته است %~% پیغام ده گل شکفته است

146 دلتنگ مباش اگر کست نیست %~% من کس نیم آخر این بست نیست

147 فریاد ز بی کسی نه رایست %~% کاخر کس بی کسان خدایست

148 از بی‌پدری مسوز چون برق %~% چون ابر مشو به گریه در غرق

149 گر رفت پدر پسر بماناد %~% کان گو بشکن گهر بماناد

150 مجنون چو بخواند نامه دوست %~% افتاد برون چو غنچه از پوست

151 جز یاربش از دهن نیامد %~% یک لحظه به خویشتن نیامد

152 چون شد به قرار خود تنومند %~% بشمرد به گریه ساعتی چند

153 وان قاصد را بداشت بر جای %~% گه دستش بوسه داد و گه پای

154 گفتا که نه کاغذ و نه خامه %~% چون راست کنم جواب نامه

155 قاصد ز میان گشاد درجی %~% چابک شده چون وکیل خرجی

156 واسباب دبیریی که باید %~% بسپرد بدو چنانکه شاید

157 مجنون قلم رونده برداشت %~% نقشی به هزار نکته بنگاشت

158 دیرینه غمی که در دلش بود %~% در مرسله سخن برآمود

159 چون نامه تمام کرد سربست ms110 %~% بفکند به پیش قاصد از دست

160 قاصد ستد و دوید چون باد %~% زان گونه که برد نامه را داد

161 لیلی چون به نامه در نظر کرد %~% اشگش بدوید و نامه تر کرد

1 بود اول آن خجسته پرگار %~% نام ملکی که نیستش یار

2 دانای نهان و آشکارا %~% کو داد گهر به سنگ خارا

3 دارای سپهر و اخترانش %~% دارنده نعش و دخترانش

4 بینا کن دل به آشنائی %~% روز آور شب به روشنائی

5 سیراب کن بهار خندان %~% فریادرس نیازمندان

6 وانگه ز جگر کبابی خویش %~% گفته سخن خرابی خویش

7 کاین نامه زمن که بی‌قرارم %~% نزدیک تو ای قرار کارم

8 نی نی غلطم ز خون بجوشی %~% وانگه به کجا به خون فروشی

9 یعنی ز من کلید در سنگ %~% نزدیک تو ای خزینه در چنگ

10 من خاک توام بدین خرابی %~% تو آب کیی که روشن آیی

11 من در قدم تو می‌شوم پست %~% تو در کمر که می‌زنی دست

12 من درد ستان تو نهانی %~% تو درد دل که می‌ستانی

13 من غاشیه تو بسته بر دوش %~% تو حلقه کی نهاده در گوش

14 ای کعبه من جمال رویت %~% محراب من آستان کویت

15 ای مرهم صد هزار سینه %~% درد من و می در آبگینه

16 ای تاج ولی نه بر سر من %~% تاراج تو لیک در بر من

17 ای گنج ولی به دست اغیار %~% زان گنج به دست دوستان مار

18 ای باغ ارم به بی کلیدی %~% فردوس فلک به ناپدیدی

19 ای بند مرا مفتح از تو %~% سودای مرا مفرح از تو

20 این چوب که عود بیشه تست %~% مشکن که هلاک تیشه تست

21 بنواز مرا مزن که خاکم %~% افروخته کن که گردناکم

22 گر بنوازی بهارت آرم %~% ور زخم زنی غبارت آرم

23 لطفست به جای خاک در خورد %~% کز لطف گل آید از جفا گرد

24 در پای ms111 توام به سر فشانی %~% همسر مکنم به سر گرانی

25 چون برخیزد طریق آزرم %~% گردد همه شرمناک بی‌شرم

26 هستم به غلامی تو مشهور %~% خصمم کنی ار کنی ز خود دور

27 من در ره بندگی کشم بار %~% تو پایه خواجگی نگه‌دار

28 با تو سپرم میفکنم زیر %~% چون بفکنیم شوم به شمشیر

29 بر آلت خویشتن مزن سنگ %~% با لشگر خویشتن مکن جنگ

30 چون بر تن خویشتن زنی نیش %~% اندام درست را کنی ریش

31 آن کن که به رفق و دلنوازی %~% آزادان را به بنده سازی

32 آن به که درم خریده تو %~% سرمه نبرد ز دیده تو

33 هر خواجه که این کفایتش نیست %~% بر بنده خود ولایتش نیست

34 وان کس که بدین هنر تمامست %~% نخریده ورا بسی غلامست

35 هستم چو غلام حلقه در گوش %~% می‌دار به بندگیم و مفروش

36 ای در کنف دگر خزیده %~% جفتی به مراد خود گزیده

37 نگشاده فقاعی از سلامم %~% بر تخته یخ نوشته نامم

38 یک نعل بر ابریشم ندادی %~% صد نعل در آتشم نهادی

39 روزم چو شب سیاه کردی %~% هم زخم زدی هم آه کردی

40 در دل ستدن ندادیم داد %~% گر جان ببری کی آریم یاد

41 زخمی به زبان همی فروشی %~% من سوختم و تو بر نجوشی

42 نه هر که زبان دراز دارد %~% زخم از تن خویش باز دارد

43 سوسن از سر زبان درازی %~% شد در سر تیغ و تیغ بازی

44 یاری که بود مرا خریدار %~% هم بر رخ او بود پدیدار

45 آنچه از تو مرا در این مقامست %~% بنمای مرا که تا کدامست

46 این است که عهد من شکستی %~% در عهده دیگری نشستی

47 با من به زبان فریب سازی %~% با او به مراد عشق بازی

48 گر عاشقی آه صادقت کو %~% با من نفس موافقت کو

49 در عشق تو چون موافقی نیست %~% این سلطنتست عاشقی ms112 نیست

50 تو فارغ از آنکه بی دلی هست %~% و اندوه ترا معاملی هست

51 من دیده به روی تو گشاده %~% سر بر سر کوی تو نهاده

52 بر قرعه چار حد کویت %~% فالی زنم از برای رویت

53 آسوده کسی که در تو بیند %~% نه آنکه بروز من نشیند

54 خرم نه مرا توانگری را %~% کو دارد چون تو گوهری را

55 باغ ارچه ز بلبلان پرآبست %~% انجیر نواله غرابست

56 آب از دل باغبان خورد نار %~% باشد که خورد چو نقل بیمار

57 دیریست که تا جهان چنین است %~% محتاج تو گنج در زمین است

58 کی می‌بینم که لعل گلرنگ %~% بیرون جهد از شکنجه سنگ

59 وآنماه کز اوست دیده را نور %~% گردد ز دهان اژدها دور

60 زنبور پریده شهد مانده %~% خازن شده ماه و مهد مانده

61 بگشاده خزینه وز حصارش %~% افتاده به در خزینه دارش

62 ز آیینه غبار زنگ برده %~% گنجینه به جای و مار مرده

63 دز بانوی من ز دز گشاده %~% دزبان وی از دز اوفتاده

64 گر من شدم از چراغ تو دور %~% پروانه تو مباد بی‌نور

65 گر کشت مرام غم ملامت %~% باد ابن‌سلام را سلامت

66 ای نیک و بد مزاجم از تو %~% دردم ز تو و علاجم از تو

67 هرچند حصارت آهنین است %~% لؤلؤی ترت صدف نشین است

68 وز حلقه زلف پر شکنجت %~% در دامن اژدهاست گنجت

69 دانی که ز دوستاری خویش %~% باشد دل دوستان بداندیش

70 بر من ز تو صد هوس نشیند %~% گر بر تو یکی مگس نشیند

71 زان عاشق کورتر کسی نیست %~% کورا مگسی چو کرکسی نیست

72 چون مورچه بی‌قرار از آنم %~% تا آن مگس از شکر برانم

73 این آن مثل است کان جوانمرد %~% بی‌مایه حساب سود می‌کرد

74 اندوه گل نچیده می‌داشت %~% پاس در ناخریده می‌داشت

75 بگذشت ز عشقت ای سمنبر %~% کار از لب خشک و ms113 دیده تر

76 شوریده‌ترم از آنچه دیدی %~% مجنون‌تر از آنکه می‌شنیدی

77 با تو خودی من از میان رفت %~% و این راه به بی‌خودی توان رفت

78 عشقی که دل اینچنین نورزد %~% در مذهب عشق جو نیرزد

79 چون عشق تو روی می‌نماید %~% گر روی تو غایت است شاید

80 عشق تو رقیب راز من باد %~% زخم تو جگر نواز من باد

81 با زخم من ارچه مرهمی نیست %~% چون تو به سلامتی غمی نیست

1 صراف سخن به لفظ چون زر %~% در رشته چنین کشید گوهر

2 گز نقد کنان حال مجنون %~% پیری سره بود خال مجنون

3 صاحب هنری حلال‌زاده %~% هم خاسته و هم اوفتاده

4 در نام سلیم عامری بود %~% در چاره‌گری چو سامری بود

5 آن بر همه ریش مرهم او %~% بودی همه ساله در غم او

6 هر ماه ز جامه و طعامش %~% بردی همه آلتی تمامش

7 یک روز نشست بر نجیبی %~% شد در طلب چنان غریبی

8 می‌تاخت نجیب دشت بر دشت %~% دیوانه چو دیو باد می‌گشت

9 تا یافت ورا به کنج کوهی %~% آزاد ز بند هر گروهی

10 بر وحشت خلق راه بسته %~% وحشی دو سه گرد او نشسته

11 دادش چو مسافران رنجور %~% از بیم دادن سلامی از دور

12 مجنون ز شنیدن سلامش %~% پرسید نشان و جست نامش

13 گفتا که منم سلیم عامر %~% سرکوب زمانه مقامر

14 خال تو ولی ز روی تو فرد %~% روی تو به خال نیست در خورد

15 تو خود همه چهره خال گشتی %~% یعنی حبشی مثال گشتی

16 مجنون چو شناخت پیش خواندش %~% هم زانوی خویشتن نشاندش

17 جستن خبری ز هر نشانی %~% وآسود به صحبتش زمانی

18 چون یافت سلیمش آنچنان عور %~% بی گور و کفن میان آن گور

19 آن جامه تن که داشت دربار %~% آورد و نمود عذر بسیار

20 کاین جامه حلالیست در پوش %~% با من به حلال زادگی ms114 کوش

21 گفتا تن من ز جامه دور است %~% کاین آتش تیزو آن بخور است

22 پندار در او نظاره کردم %~% پوشیدم و باز پاره کردم

23 از بس که سلیم باز کوشید %~% آن جامه چنانکه بود پوشید

24 آورد سبک طعام در پیش %~% حلوا و کلیچه از عدد بیش

25 چندانکه در او نمود ناله %~% زان سفره نخورد یک نواله

26 بود او ز نواله خوردن آزاد %~% زو میستد و به وحش می‌داد

27 پرسید سلیم کی جگر سوز %~% آخر تو چه می‌خوری شب و روز

28 از طعمه تواند آدمی زیست %~% گر آدمی طعام تو چیست

29 گفت ای چو دلم سلیم نامت %~% توقیع سلامتم سلامت

30 از بی‌خورشی تنم فسرده است %~% نیروی خورندگیش مرده است

31 خو باز بریدم از خورشها %~% فارغ شده‌ام ز پرورشها

32 در نای گلوم نان نگنجد %~% گر زانکه فرو برم برنجد

33 زینسان که منم بدین نزاری %~% مستغنیم از طعام خواری

34 اما نگذارم از خورش دست %~% گر من نخورم خورنده‌ای هست

35 خوردی که خورد گوزن یا شیر %~% ایشان خایند و من شوم سیر

36 چون دید سلیم کان هنرمند %~% از نان به گیاه گشته خرسند

37 بر رغبت آن درشت خواری %~% کردش به جواب نرم یاری

38 کز خوردن دانهای ایام %~% بس مرغ که اوفتاد در دام

39 آنرا که هوای دانه بیشست %~% رنج و خطر زمانه بیشست

40 هر کوچو تو قانع گیاهست %~% در عالم خویش پادشاهست

41 روزی ملکی ز نامداران %~% می‌رفت برسم شهریاران

42 بر خانه زاهدی گذر داشت %~% کان زاهد از آن جهان خبر داشت

43 آمد عجبش که آنچنان مرد %~% ماوا گه خود خراب چون کرد

44 پرسید ز خاصگان خود شاه %~% کاین شخص چه می‌کند در اینراه

45 خوردش چه و خوابگاه او چیست %~% اندازه‌اش تا کجا و او کیست

46 گفتند که زاهدیست مشهور %~% از خواب جدا و از خورش دور

47 از ms115 خلق جهان گرفته دوری %~% در ساخته با چنین صبوری

48 شه چون ورق صلاح او خواند %~% با حاجب خاص سوی او راند

49 حاجب سوی زاهد آمد از راه %~% تا آوردش به خدمت شاه

50 گفت ای از جهان بریده پیوند %~% گشته به چنین خراب خرسند

51 یاری نه چه می‌کنی در این کار %~% قوتی نه چه می‌خوری در این غار

52 زاهد قدری گیاه سوده %~% از مطرح آهوان دروده

53 برداشت بدو که خوردم اینست %~% ره توشه و ره نوردم اینست

54 حاجب ز غرور پادشائی %~% گفتش که در این بلا چرائی

55 گر خدمت شاه ما کنی ساز %~% از خوردن این گیا رهی باز

56 زاهد گفتا چه جای اینست %~% این نیست گیا گل انگبینست

57 گر تو سر این گیا بیابی %~% از خدمت شاه سر بتابی

58 شه چو نه سخنی شنید از این دست %~% شد گرم و زبارگی فروجست

59 در پای رضای زاهد افتاد %~% می‌کرد دعا و بوسه می‌داد

60 خرسند همیشه نازنینست %~% خرسندی را ولایت اینست

61 مجنون ز نشاط این فسانه %~% برجست و نشست شادمانه

62 دل داد به دوستان زمانی %~% پرسید ز هر کسی نشانی

63 وانگاه گرفت گریه در پیش %~% پرسید ز حال مادر خویش

64 کان مرغ شکسته بال چونست %~% کارش چه رسید و حال چونست

65 با اینکه ازو سیاه رویم %~% هم هندوک سیاه اویم

66 رنجور تن است یا تنومند %~% هستم به جمالش آرزومند

67 چون دید سلیم کام جگر ریش %~% دارد سر مهر مادر خویش

68 بی کان نگذاشت گوهرش را %~% آورد ز خانه مادرش را

1 مادر چو ز دور در پسر دید %~% الماس شکسته در جگر دید

2 دید آن گل سرخ زرد گشته %~% وآن آینه زنگ خورد گشته

3 اندام تنش شکسته شد خرد %~% زاندیشه او به دست و پا مرد

4 گه شست به آب دیده رویش %~% گه کرد به شانه جعد مویش ms116

5 سر تا قدمش به مهر مالید %~% بر هر ورمی به درد نالید

6 می‌برد به هر کناره‌ای دست %~% گه آبله سود و گه ورم بست

7 گه شست سر پر از غبارش %~% گه کند ز پای خسته خارش

8 چون کرد ز روی مهربانی %~% با او ز تلطف آنچه دانی

9 گفت ای پسر این چه ترک تازیست %~% بازیست چه جای عشق بازیست

10 تیغ اجل این چنین دو دستی %~% وانگه تو کنی هنوز مستی

11 بگذشت پدر شکایت‌آلود %~% من نیز گذشته گیر هم زود

12 برخیز و بیا به خانه خویش %~% برهم مزن آشیانه خویش

13 گر زانکه وحوش یا طیورند %~% تا شب همه زآشیانه دورند

14 چون شب به نشانه خود آید %~% هر مرغ به خانه خود آید

15 از خلق نهفته چند باشی %~% ناسوده نخفته چند باشی

16 روزی دو که عمر هست بر جای %~% بر بستر خود دراز کن پای

17 چندین چه نهی به گرد هر غار %~% پا بر سر مور یا دم مار

18 ماری زده گیر بی‌امانت %~% موری شده گیر میهمانت

19 جانست نه سنگریزه بنشین %~% با جان مکن این ستیزه بنشین

20 جان و دل خود به غم مرنجان %~% نه سنگ دلی نه آهنین جان

21 مجنون ز نفیرهای مادر %~% افروخت چه شعله‌های آذر

22 گفت ای قدم تو افسر من %~% رنج صدف تو گوهر من

23 گر زانکه مرا به عقل ره نیست %~% دانی که مرا در این گنه نیست

24 کار من اگر چنین بد افتاد %~% اینکار مرا نه از خود افتاد

25 کوشیدن ما کجا کند سود %~% کاین کار فتاده بودنی بود

26 عشقی به چنین بلا و زاری %~% دانی که نباشد اختیاری

27 تو در پی آنکه مرغ جانم %~% از قالب این قفس رهانم

28 در دام کشی مرا دگربار %~% تا در دو قفس شوم گرفتار

29 دعوت مکنم به خانه بردن %~% ترسم ز وبال خانه مردن ms117

30 در خانه من ز ساز رفته %~% باز آمده گیر و باز رفته

31 گفتی که ز خانه ناگزیر است %~% این نرد نه نرد خانه گیر است

32 بگذار مرا تو در چنین درد %~% من درد زدم تو باز پس گرد

33 این گفت و چو سایه در سر افتاد %~% در بوسه پای مادر افتاد

34 زانجا که نداشت پاس رایش %~% بوسید به عذر خاک پایش

35 کردش به وداع و شد در آن دشت %~% مادر بگرست و باز پس گشت

36 همچون پدرش جهان بسر برد %~% او نیز در آرزوی او مرد

37 این عهدشکن که روزگارست %~% چون برزگران تخم کارست

38 کارد دو سه تخم را باغاز %~% چون کشته رسید بدرود باز

39 افروزد هر شبی چراغی %~% بر جان نهدش ز دود داغی

40 چون صبح دمد بر او دمد باد %~% تا میرد ازو چنانکه زو زاد

41 گردون که طلسم داغ سازیست %~% با ما به همان چراغ بازیست

42 تا در گره فلک بود پای %~% هرجا که روی گره بود جای

43 آنگه شود این گره گشاده %~% گز چار فرس سوی پیاده

44 چون رشته جان شو از گره پاک %~% چون رشته تب مشو گره ناک

45 گر عود کند گره‌نمائی %~% تو نافه شو از گره‌گشائی

1 چون شاهسوار چرخ گردان %~% میدان بستد ز هم نبردان

2 خورشید ز بیم اهل آفاق %~% قرابه می‌نهاد بر طاق

3 صبح از سر شورشی که انگیخت %~% قرابه شکست و می برون ریخت

4 مجنون به همان قصیده خوانی %~% می‌زد دهل جریده‌رانی

5 می‌راند جریده بر جریده %~% می‌خواند قصیده بر قصیده

6 از مادر خود خبر نبودش %~% کامد اجل از جهان ربودش

7 یکبار دگر سلیم دلدار %~% آمد بر آن غریب غمخوار

8 دادش خورش و لباس پوشید %~% ماتم زدگانه برخروشید

9 کان پیرزن بلا رسیده %~% دور از تو به هم نهاد دیده

10 رخت از بنگاه این سرا برد %~% در ms118 آرزوی تو چون پدر مرد

11 مجنون ز رحیل مادر خویش %~% زد دست دریغ بر سر خویش

12 نالید چنانکه در سحر چنگ %~% افتاد چنانکه شیشه در سنگ

13 می‌کرد ز مادر و پدر یاد %~% شد بر سر خاکشان به فریاد

14 بر تربت هر دو زار نالید %~% در مشهد هر دو روی مالید

15 گه روی در این و گه در آن سود %~% دارو پس مرگ کی کند سود

16 خویشان چو خروش او شنیدند %~% یک یک ز قبیله می‌دویدند

17 دیدند ورا بدان نزاری %~% افتاده به خاک بر به خواری

18 خونابه ز دیده‌گاه گشادند %~% در پای فتاده در فتادند

19 هر دیده ز روی سست خیزی %~% می‌کرد بر او گلاب ریزی

20 چون هوش رمیده گشت هشیار %~% دادند بر او درود بسیار

21 کردند به باز بردنش جهد %~% تا با وطنش کنند هم عهد

22 آهی زد و راه کوه برداشت %~% رخت خود ازان گروه برداشت

23 می‌گشت به گرد کوه و هامون %~% دل پرجگر و جگر پر از خون

24 مشتی ددکان فتاده از پس %~% نه یار کس و نه یار او کس

25 سجاده برون فکند از آن دیر %~% زیرا که ندید در شرش خیر

26 زین عمر چو برق پای در راه %~% می‌کرد چو ابر دست کوتاه

27 عمری که بناش بر زوالست %~% یک دم شمر ار هزار سالست

28 چون عمر نشان مرگ دارد %~% با عشوه او که برگ دارد

29 ای غافل از آنکه مردنی هست %~% واگه نه که جان سپردنی هست

30 تا کی به خودت غرور باشد %~% مرگ تو ز برگ دور باشد

31 خود را مگر از ضعیف رائی %~% سنجیده نه‌ای که تا کجائی

32 هر ذره که در مسام ارضی است %~% او را بر خویش طول و عرضی است

33 لیکن بر کوه قاف پیکر %~% همچون الف است هیچ در بر

34 بنگر تو چه برگ یا چه ms119 شاخی %~% در مزرعه‌ای بدین فراخی

35 سرتاسر خود ببین که چندی %~% بر سر فلکی بدین بلندی

36 بر عمر خود ار بسیچ یابی %~% خود را ز محیط هیچ یابی

37 پنداشته‌ای ترا قبولیست %~% یا در جهت تو عرض و طولیست

38 این پهن و درازیت بهم هست %~% در قالب این قواره پست

39 چون بر گذری ز حد پستی %~% در خود نه گمان بری که هستی

40 بر خاک نشین و باد مفروش %~% ننگی چو ترا به خاک می‌پوش

41 آن ذوق نشد هنوزت از یاد %~% کز حاجت خلق باشی آزاد

42 تا هست به چون خودی نیازت %~% با سوز بود همیشه سازت

43 آنگاه رسی به سر بلندی %~% کایمن شوی از نیازمندی

44 هان تا سگ نان کس نباشی %~% یا گریه خوان کس نباشی

45 چون مشعله دسترنج خود خور %~% چون شمع همیشه گنج خود خور

46 تا با تو به سنت نظامی %~% سلطان جهان کند غلامی

1 لیلی نه که لعبت حصاری %~% دز بانوی قلعه عماری

2 گشت از دم یار چون دم مار %~% یعنی به هزار غم گرفتار

3 دلتنگ چه دستگاه یارش %~% در بسته‌تر از حساب کارش

4 در حلقه رشته گره‌مند %~% زندانی بند گشته بی‌بند

5 شویش همه روزه داشتی پاس %~% پیرامن در شکستی الماس

6 تا نگریزد شبی چو مستان %~% در رخنه دیر بت‌پرستان

7 با او ز خوشی و مهربانی %~% کردی همه روزه جانفشانی

8 لیلی ز سر گرفته چهری %~% دیدی سوی او به سرد مهری

9 روزی که نواله بی‌مگس بود %~% شب زنگی و حجره بی عسس بود

10 لیلی به در آمد از در کوی %~% مشغول به یار و فارغ از شوی

11 در رهگذری نشست دلتنگ %~% دور از ره دشمنان به فرسنگ

12 می‌جست کسی که آید از راه %~% باشد ز حدیث یارش آگاه

13 ناگاه پدید شد همان پیر %~% کز چاره‌گری نکرد تقصیر

14 در راه روش چو خضر ms120 پویان %~% هنجار نمای و راه‌جویان

15 پرسیدش لعبت حصاری %~% کز کار فلک خبر چه داری

16 آن وحش نشین وحشت‌آمیز %~% بر یاد که می‌کند زبان تیز

17 پیر از سر مهر گفت کای ماه %~% آن یوسف بی تو مانده در چاه

18 آن قلزم نا نشسته از موج %~% وان ماه جدا فتاده از اوج

19 آواز گشاده چون منادی %~% می‌گردد در میان وادی

20 لیلی گویان به هر دو گامی %~% لیلی جویان به هر مقامی

21 از نیک و بد خودش خبر نیست %~% جز بر ره لیلیش گذر نیست

22 لیلی چو شد آگه از چنین حال %~% شد سرو بنش ز ناله چون نال

23 از طاقچه دو نرگس جفت %~% بر سفت سمن عقیق می‌سفت

24 گفتا منم آن رفیق دلسوز %~% کز من شده روز او بدین روز

25 از درد نیم به یک زمان فرد %~% فرقست میان ما در این درد

26 او بر سر کوه می‌کشد راه %~% من در بن چاه می‌زنم آه

27 از گوش گشاد گوهری چند %~% بوسید و به پیش پیر افکند

28 کاین را بستان و باز پس گرد %~% با او نفسی دو هم نفس گرد

29 نزدیک من آرش از ره دور %~% چندانکه نظر کنم در آن نور

30 حالی که بیاوری ز راهش %~% بنشان به فلان نشانه گاهش

31 نزدیک من آی تا من آیم %~% پنهان به رخش نظر گشایم

32 بینم که چه آب و رنگ دارد %~% در وزن وفا چه سنگ دارد

33 باشد که ز گفتهای خویشم %~% خواند دو سه بیت تازه پیشم

34 گردد گره من اوفتاده %~% از خواندن بیت او گشاده

35 پیر آن در سفته بر کمر بست %~% زان در نسفته رخت بربست

36 دستی سلب خلل ندیده %~% برد از پی آن سلب دریده

37 شد کوه به کوه تیز چون باد %~% گاهی به خراب و گه به آباد

38 روزی دو سه جستش اندران بوم ms121 %~% واحوال ویش نگشت معلوم

39 تا عاقبتش فتاده بر خاک %~% در دامن کوه یافت غمناک

40 پیرامون او درنده‌ای چند %~% خازن شده چون خزینه را بند

41 مجنون چو ز دور دید در پیر %~% چون طفل نمود میل بر شیر

42 زد بر ددگان به تندی آواز %~% تا سر نکشند سوی او باز

43 چون وحش جدا شد از کنارش %~% پیر آمد و شد سپاس دارش

44 اول سر خویش بر زمین زد %~% وانگه در عذر و آفرین زد

45 گفت ای به تو ملک عشق بر پای %~% تا باشد عشق باش برجای

46 لیلی که جمیله جهانست %~% در دوستی تو تا به جانست

47 دیریست که روی تو ندیدست %~% نز لفظ تو نکته‌ای شنیدست

48 کوشد که یکی دمت ببیند %~% با تو دو بدو بهم نشیند

49 تو نیز شوی به روی او شاد %~% از بند فراق گردی آزاد

50 خوانی غزلی دو رامش‌انگیز %~% بازار گذشته را کنی تیز

51 نخلستانیست خوب و خوش رنگ %~% درهم شده همچو بیشه تنگ

52 بر اوج سپهر سرکشیده %~% زیرش همه سبزه بر دمیده

53 میعادگه بهارت آنجاست %~% آنجاست کلید کارت آنجاست

54 آنگه سلبی که داشت در بند %~% پوشید در او به عهد و سوگند

55 مجنون کمر موافقت بست %~% از کشمکش مخالفت رست

56 پی بر پی او نهاد و بشتافت %~% در تشنگی آب زندگی یافت

57 تشنه ز فرات چون گریزد %~% با غالیه باد چون ستیزد

58 با او ددگان به عهد همراه %~% چون لشگر نیک عهد با شاه

59 اقبال مطیع و بخت منقاد %~% آمد به قرار گاه میعاد

60 بنشست به زیر نخل منظور %~% آماجگهی ددان از او دور

61 پیر آمد وز آنچه کرد بنیاد %~% با آن بت خرگهی خبر داد

62 خرگاه نشین بت پریروی %~% همچون پریان پرید از آن کوی

63 زانسوتر یار خود به ده گام %~% آرام گرفت و رفت از آرام

64 فرمود ms122 به پیر کای جوانمرد %~% زین بیش مرا نماند ناورد

65 زینگونه که شمع می‌فروزم %~% گر پیشترک روم بسوزم

66 زین بیش قدم زمان هلاکست %~% در مذهب عشق عیب ناکست

67 زان حرف که عیب‌ناک باشد %~% آن به که جریده پاک باشد

68 تا چون که به داوری نشینم %~% از کرده خجالتی نبینم

69 او نیز که عاشق تمامست %~% زین بیش غرض بر او حرامست

70 در خواه کزان زبان چون قند %~% تشریف دهد به بی‌تکی چند

71 او خواند بیت و من کنم گوش %~% او آرد باده من کنم نوش

72 پیر از سر آن بهار نوبر %~% آمد بر آن بهار دیگر

73 دیدش به زمین بر اوفتاده %~% آرام رمیده هوش داده

74 بادی ز دریغ بر دلش راند %~% آبی ز سرشک بر وی افشاند

75 چون هوش به مغز او درآمد %~% با پیر نشست و خوش برآمد

76 کرد آنگهی از نشید آواز %~% این بی‌تک چند را سرآغاز

1 آیا تو کجا و ما کجائیم %~% تو زان که‌ای و ما ترائیم

2 مائیم و نوای بی‌نوائی %~% بسم‌الله اگر حریف مائی

3 افلاس خران جان فروشیم %~% خز پاره کن و پلاس پوشیم

4 از بندگی زمانه آزاد %~% غم شاد به ما و ما به غم شاد

5 تشنه جگر و غریق آبیم %~% شب کور و ندیم آفتابیم

6 گمراه و سخن زره نمائی %~% در ده نه و لاف دهخدائی

7 ده راند و دهخدای نامیم %~% چون ماه به نیمه تمامیم

8 بی‌مهره و دیده حقه بازیم %~% بی‌پا و رکیب رخش تازیم

9 جز در غم تو قدم نداریم %~% غم‌دار توئیم و غم نداریم

10 در عالم اگرچه سست خیزیم %~% در کوچگه رحیل تیزیم

11 گوئی که بمیر در غمم زار %~% هستم ز غم تو اندرین کار

12 آخر به زنم به وقت حالی %~% بر طبل رحیل خود دوالی

13 گرگ از دمه گر هراس دارد %~% با خود نمد و پلاس ms123 دارد

14 شب خوش مکنم که نیست دلکش %~% بی‌تو شب ما و آنگهی خوش

15 ناآمده رفتن این چه سازست %~% ناکشته درودن اینچه رازست

16 با جان منت قدم نسازد %~% یعنی که دو جان بهم نسازد

17 تا جان نرود ز خانه بیرون %~% نایی تو از این بهانه بیرون

18 جانی به هزار بار نامه %~% معزول کنش ز کار نامه

19 جانی به از این بیار در ده %~% پائی به از این بکار درنه

20 هر جان که نه از لب تو آید %~% آید به لب و مرا نشاید

21 وان جان که لب تواش خزانه است %~% گنجینه عمر جاودانه است

22 بسیار کسان ترا غلامند %~% اما نه چو من مطیع نامند

23 تا هست ز هستی تو یادم %~% آسوده و تن درست و شادم

24 وانگه که ز دل نیارمت یاد %~% باشم به دلی که دشمنت باد

25 زین پس تو و من و من تو زین پس %~% یک دل به میان ما دو تن بس

26 وان دل دل تو چنین صوابست %~% یعنی دل من دلی خرابست

27 صبحی تو و با تو زیست نتوان %~% الا به یکی دل و دو صد جان

28 در خود کشمت که رشته یکتاست %~% تا این دو عدد شود یکی راست

29 چون سکه ما یگانه گردد %~% نقش دوئی از میانه گردد

30 بادام که سکه نغز دارد %~% یک تن بود و دو مغز دارد

31 من با توام آنچه مانده بر جای %~% کفشی است برون فتاده از پای

32 آنچه آن من است با تو نور است %~% دورم من از آنچه از تو دور است

33 تن کیست که اندرین مقامش %~% بر سکه تو زنند نامش

34 سر نزل غم ترا نشاید %~% زیر علم ترا نشاید

35 جانیست جریده در میان چست %~% وان نیز نه با منست با تست

36 تو سگدل و پاسبانت سگ روی %~% من خاک ره سگان آن ms124 کوی

37 سگبانی تو همی گزینم %~% در جنب سگان از آن نشینم

38 یعنی ددگان مرا به دنبال %~% هستند سگان تیز چنگال

39 تو با زر و با درم همه سال %~% خالت درم و زر است خلخال

40 تا خال درم وش تو دیدم %~% خلخال ترا درم خریدم

41 ابر از پی نوبهار بگریست %~% مجنون ز پی تو زار بگریست

42 چرخ از رخ مه جمال گیرد %~% مجنون به رخ تو فال گیرد

43 هندوی سیاه پاسبانت %~% مجنون ببر تو همچنانست

44 بلبل ز هوای گل به گرد است %~% مجنون ز فراق تو به درد است

45 خلق از پی لعل می‌کند کان %~% مجنون ز پی تو می‌کند جان

46 یارب چه خوش اتفاق باشد %~% گر با منت اشتیاق باشد

47 مهتاب شبی چو روز روشن %~% تنها من و تو میان گلشن

48 من با تو نشسته گوش در گوش %~% با من تو کشیده نوش در نوش

49 در بر کشمت چو رود در چنگ %~% پنهان کنمت چو لعل در سنگ

50 گردم ز خمار نرگست مست %~% مستانه کشم به سنبلت دست

51 برهم شکنم شکنج گیسوت %~% تاگوش کشم کمان ابروت

52 با نار برت نشست گیرم %~% سیب زنخت به دست گیرم

53 گه نار ترا چو سیب سایم %~% گه سیب ترا چو نار خایم

54 گه زلف برافکنم به دوشت %~% گه حلقه برون کنم ز گوشت

55 گاه از قصبت صحیفه شویم %~% گه با رطبت بدیهه گویم

56 گه گرد گلت بنفشه کارم %~% گاهی ز بنفشه گل برآرم

57 گه در بر خود کنم نشستت %~% که نامه غم دهم به دستت

58 یار اکنون شو که عمر یار است %~% کار است به وقت و وقت کار است

59 چشمه منما چو آفتابم %~% مفریب ز دور چون سرابم

60 از تشنگی جمالت ای جان %~% جوجو شده‌ام چو خالت ای جان

61 یک جو ندهی دلم در این کار %~% خوناب دلم ms125 دهی به خروار

62 غم خوردن بی تو می‌توانم %~% می خوردن با تو نیز دانم

63 در بزم تو می‌خجسته فالست %~% یعنی به بهشت می حلالست

64 این گفت و گرفت راه صحرا %~% خون در دل و در دماغ صفرا

65 وان سرو رونده زان چمنگاه %~% شد روی گرفته سوی خرگاه

1 دانای سخن چنین کند یاد %~% کز جمله منعمان بغداد

2 عاشق پسری بد آشنا روی %~% یک موی نگشته از یکی موی

3 هم سیل بلا بدو رسیده %~% هم سیلی عاشقی چشیده

4 دردی کش عشق و درد پیمای %~% اندوه نشین و رنج فرسای

5 گیتیش سلام نام کرده %~% و اقبال بدو سلام کرده

6 در عالم عشق گشته چالاک %~% در خواندن شعرها هوسناک

7 چون از سر قصه‌های در پاش %~% شد قصه قیس در جهان فاش

8 در هر طرفی ز طبع پاکش %~% خواندند نسیب دردناکش

9 هر غم زده‌ای که شعر او خواند %~% آن ناقه که داشت سوی او راند

10 چون شهر به شهر تا به بغداد %~% آوازه عشق او در افتاد

11 از سحر حلال او ظریفان %~% کردند سماع با حریفان

12 افتاد سلام را کزان خاک %~% آید به سلام آن هوسناک

13 بربست بنه به ناقه‌ای چست %~% بگشاد زمام ناقه را سست

14 در جستن آن غریب دلتنگ %~% در بادیه راند چند فرسنگ

15 پرسید نشان و یافتش جای %~% افتاده برهنه فرق تا پای

16 پیرامنش از وحوش جوقی %~% حلقه شده بر مثال طوقی

17 او کرده ز راه شوق و زاری %~% زان حلقه حساب طوق داری

18 چون دید که آید از ره دور %~% نزدیک وی آن جوان منظور

19 زد بانک بر آن سباع هایل %~% تا تیغ کنند در حمایل

20 چون یافت سلام ازو قیامی %~% دادش ز میان جان سلامی

21 مجنون ز خوش آمد سلامش %~% بنمود تقربی تمامش

22 کردش به جواب خود گرامی %~% پرسیدش کز کجا خرامی

23 گفت ms126 ای غرض مرا نشانه %~% وا وارگی مرا بهانه

24 آیم بر تو ز شهر بغداد %~% تا از رخ فرخت شوم شاد

25 غربت ز برای تو گزیدم %~% کابیات غریب تو شنیدم

26 چون کرد مرا خدای روزی %~% روی تو بدین جهان فروزی

27 زین پس من و خاک بوس پایت %~% گردن نکشم ز حکم و رایت

28 دم بی نفس تو بر نیارم %~% در خدمت تو نفس شمارم

29 هر شعر که افکنی تو بنیاد %~% گیرم منش از میان جان یاد

30 چندان سخن تو یاد گیرم %~% کاموده شود بدو ضمیرم

31 گستاخ ترم به خود رها کن %~% با خاطر خویشم آشنا کن

32 میده ز نشید خود سماعم %~% پندار یکی از این سباعم

33 بنده شدن چو من جوانی %~% دانم که نداردت زیانی

34 من نیز به سنگ عشق سودم %~% عاشق شده خواری آزمودم

35 مجنون چو هلال در رخ او %~% زد خنده و داد پاسخ او

36 کای خواجه خوب ناز پرورد %~% ره پر خطر است باز پس گرد

37 نه مرد منی اگرچه مردی %~% کز صد غم من یکی نخوردی

38 من جز سر دام و دد ندارم %~% نه پای تو پای خود ندارم

39 ما را که ز خوی خود ملالست %~% با خوی تو ساختن محالست

40 از صحبت من ترا چه خیزد %~% دیو از من و صحبتم گریزد

41 من وحشیم و تو انس جوئی %~% آن نوع طلب که جنس اوئی

42 چون آهن اگر حمول گردی %~% زاه چو منی ملول گردی

43 گر آب شوی به جان نوازی %~% با آتش من شبی نسازی

44 با من تو نگنجی اندرین پوست %~% من خود کشم و تو خویشتن دوست

45 بگذار مرا در این خرابی %~% کز من دم همدمی نیابی

46 گر در طلبم رهی بریدی %~% ای من رهیت که رنج دیدی

47 چون یافتیم غریب و غمخوار %~% الله معک بگوی و بگذار

48 ترسم چو ms127 به لطف برنخیزی %~% از رنج ضرورتی گریزی

49 در گوش سلام آرزومند %~% پذرفته نشد حدیث آن پند

50 گفتا به خدای اگر بکوشی %~% کز تشنه زلال را بپوشی

51 بگذار که از سر نیازی %~% در قبله تو کنم نمازی

52 گر سهو شود به سجده راهم %~% در سجده سهو عذر خواهم

53 مجنون بگذاشت از بسی جهد %~% تا عهده به سر برد در آن عهد

54 بگشاد سلام سفره خویش %~% حلوا و کلیچه ریخت در پیش

55 گفتا بگشای چهر با من %~% نانی بشکن به مهر با من

56 نا خوردنت ارچه دلپذیر است %~% زین یک دو نواله ناگزیر است

57 مرد ارچه به طبع مرد باشد %~% نیروی تنش به خورد باشد

58 گفتا من از این حساب فردم %~% کانرا که غذا خوراست خوردم

59 نیروی کسی به نان و حلواست %~% کورا به وجود خویش پرواست

60 چون من ز نهاد خویش پاکم %~% کی بی خورشی کند هلاکم

61 چون دید سلام کان جگر سوز %~% نه خسبد و نه خورد شب و روز

62 نه روی برد به هیچ کوئی %~% نه صبر کند به هیچ روئی

63 می‌داد دلش ز دلنوازی %~% کان به که در این بلا بسازی

64 دایم دل تو حزین نماند %~% یکسان فلک اینچنین نماند

65 گردنده فلک شتاب گرد است %~% هردم ورقیش در نورد است

66 تا چشم بهم نهاده گردد %~% صد در ز فرج گشاده گردد

67 زین غم به اگر غمین نباشی %~% تا پی سپر زمین نباشی

68 به گردی اگرچه دردمندی %~% چندانکه گریستی بخندی

69 من نیز چو تو شکسته بودم %~% دل خسته و پای بسته بودم

70 هم فضل و عنایت خدائی %~% دادم ز چنان غمی رهائی

71 فرجام شوی تو نیز خاموش %~% واین واقعه را کنی فراموش

72 این شعله که جوش مهربانیست %~% از گرمی آتش جوانیست

73 چون در گذرد جوانی از مرد %~% آن کوره آتشین شود سرد

74 مجنون ms128 ز حدیث آن نکورای %~% از جای نشد ولی شد از جای

75 گفتا چه گمان بری که مستم %~% یا شیفته‌ای هوا پرستم

76 شاهنشه عشقم از جلالت %~% نابرده ز نفس خود خجالت

77 از شهوت عذرهای خاکی %~% معصوم شده به غسل پاکی

78 زآلایش نفس باز رسته %~% بازار هوای خود شکسته

79 عشق است خلاصه وجودم %~% عشق آتش گشت و من چو عودم

80 عشق آمد و خاص کرد خانه %~% من رخت کشیدم از میانه

81 با هستی من که در شمارست %~% من نیستم آنچه هست یارست

82 کم گردد عشق من در این غم %~% گر انجم آسمان شود کم

83 عشق از دل من توان ستردن %~% گر ریگ زمین توان شمردن

84 در صحبت من چو یافتی راه %~% می‌دار زبان ز عیب کوتاه

85 در قامت حال خویش بنگر %~% از طعن محال خویش بگذار

86 زنیگونه گزارشی عجب کرد %~% زان حرف حریف را ادب کرد

87 چون حرفت او حریف بشناخت %~% حرفی به خطا دگر نینداخت

88 گستاخ سخن مباش با کس %~% تا عذر سخن نخواهی از پس

89 گر سخت بود کمان و گر سست %~% گستاخ کشیدن آفت تست

90 گر سست بود ملالت آرد %~% ور سخت بود خجالت آرد

91 مجنون و سلام روزکی چند %~% بودند به هم به راه پیوند

92 آن تحفه که در میانه می‌رفت %~% چون در غزلی روانه می‌رفت

93 هر بیت که گفتی آن جهان گرد %~% بر یاد گرفتی آن جوانمرد

94 مجنون زره ضعیف حالی %~% بود از همه خواب و خورد خالی

95 بیچاره سلام را دران درد %~% نز خواب گزیر بود و نز خورد

96 چون سفره تهی شد از نواله %~% مهمان به وداع شد حواله

97 کرد از سر عاجزی وداعش %~% بگذاشت میان آن سباعش

98 زان مرحله رفت سوی بغداد %~% بگرفته بسی قصیده بر یاد

99 هرجا که یکی قصیده خواندی %~% هوش شنونده خیره ماندی

1 هر نکته ms129 که بر نشان کاریست %~% دروی به ضرورت اختیاریست

2 در جنبش هر چه هست موجود %~% درجی است ز درجهای مقصود

3 کاغذ ورق دو روی دارد %~% کاماجگه از دو سوی دارد

4 زین سوی ورق شمار تدبیر %~% زانسوی دگر حساب تقدیر

5 کم یابد کاتب قلم راست %~% آن هر دو حساب را به هم راست

6 بس گل که تو گل کنی شمارش %~% بینی به گزند خویش خارش

7 بس خوشه حصرم از نمایش %~% کانگور بود به آزمایش

8 بس گرسنگی که سستی آرد %~% در هاضمه تندرستی آرد

9 بر وفق چنین خلاف کاری %~% تسلیم به از ستیزه کاری

10 القصه چو قصه این چنین است %~% پندار که سر که انگبین است

11 لیلی که چراغ دلبران بود %~% رنج خود و گنج دیگران بود

12 گنجی که کشیده بود ماری %~% از حلقه به گرد او حصاری

13 گرچه گهری گرانبها بود %~% چون مه به دهان اژدها بود

14 می‌زیست در آن شکنجه تنگ %~% چون دانه لعل در دل سنگ

15 می‌کرد به چابکی شکیبی %~% می‌داد فریب را فریبی

16 شویش همه روز پاس می‌داشت %~% می‌خورد غم و سپاس می‌داشت

17 در صحبت او بت پریزاد %~% مانند پری به بند پولاد

18 تا شوی برش نبود نالید %~% چون شوی رسید دیده مالید

19 تا صافی بود نوحه می‌کرد %~% چون درد رسید درد می‌خورد

20 می‌خواست کزان غم آشکارا %~% گرید نفسی نداشت یارا

21 ز اندوه نهفته جان بکاهد %~% کاهیدن جان خود که خواهد

22 از حشمت شوی و شرم خویشان %~% می‌بود چو زلف خود پریشان

23 پیگانه چو دور گشتی از راه %~% برخاستی از ستون خرگاه

24 چندان بگریستی بر آن جای %~% کز گریه در او فتادی از پای

25 چون بانگ پی آمدی به گوشش %~% ماندی به شکنجه در خروشش

26 چون شمع به چابکی نشستی %~% وان گریه به خنده در شکستی

27 این بی‌نمکی فلک همی‌کرد %~% وان خوش نمک ms130 این جگر همی‌خورد

28 تا گردش دور بی‌مدارا %~% کردش عمل خود آشکارا

29 شد شوی وی از دریغ و تیمار %~% دور از رخ آن عروس بیمار

30 افتاد مزاج از استقامت %~% رفت ابن سلام را سلامت

31 در تن تب تیز کارگر شد %~% تابش بره دماغ بر شد

32 راحت ز مراج رخت بربست %~% قرابه اعتدال بشکست

33 قاروره شناس نبض بفشرد %~% قاروره شناخت رنج او برد

34 می‌داد به لطف سازگاری %~% در تربیت مزاج یاری

35 تا دور شد از مزاج سستی %~% پیدا شد راه تندرستی

36 بیمار چو اندکی بهی یافت %~% در شخص نزار فربهی یافت

37 پرهیز نکرد از آنچه بد بود %~% وان کرده نه برقرار خود بود

38 پرهیز نه دفع یک گزند است %~% در راحت و رنج سودمند است

39 در راحت ازو ثبات یابند %~% وز رنج بدو نجات یابند

40 چون وقت بهی در آن تب تیز %~% پرهیز شکن شکست پرهیز

41 تب باز ملازم نفس گشت %~% بیماری رفته باز پس گشت

42 آن تن که به زخم اول افتاد %~% زخم دگرش به باد بر داد

43 وان گل که به آب اول آلود %~% آبی دگرش رسید و پالود

44 یک زلزله از نخست برخاست %~% دیوار دریده شد چپ و راست

45 چون زلزله دگر برآمد %~% دیوار شکسته بر سر آمد

46 روزی دو سه آن جوان رنجور %~% می‌زد نفسی ز عاقبت دور

47 چون شد نفسش به سینه در تنگ %~% زد شیشه باد بر دو سر سنگ

48 افشاند چوم باد بر جهان دست %~% جانش ز شکنجه جهان رست

49 او رفت و رویم و کس نماند %~% وامی که جهان دهد ستاند

50 از وام جهان اگر گیاهیست %~% می‌ترس که شوخ وام خواهیست

51 می‌کوش که وام او گزاری %~% تا باز رهی ز وامداری

52 منشین که نشستن اندر این وام %~% مسمار تنست و میخ اندام

53 بر گوهر خویش بشکن این درج ms131 %~% بر پر چو کبوتران از این برج

54 کاین هفت خدنگ چار بیخی %~% وین نه سپر هزار میخی

55 با حربه مرگ اگر ستیزند %~% افتند چنانکه بر نخیزند

56 هر صبح کز این رواق دلکش %~% در خرمن عالم افتد آتش

57 هر شام کز این خم گل‌آلود %~% بر خنبره فلک شود دود

58 تعلیم گر تو شد که اینجای %~% آتشکده‌ایست دود پیمای

59 لیلی ز فراق شوی بی‌کام %~% می‌جست ز جا چو گور از دام

60 از رفتنش ارچه سود سنجید %~% با اینهمه شوی بود رنجید

61 می‌کرد ز بهر شوی فریاد %~% وآورده نهفته دوست را یاد

62 از محنت دوست موی می‌کند %~% اما به طفیل شوی می‌کند

63 اشک از پی دوست دانه می‌کرد %~% شوی شده را بهانه می‌کرد

64 بر شوی ز شیونی که خواندی %~% در شیوه دوست نکته راندی

65 شویش ز برون پوست بودی %~% مغزش همه دوست دوست بودی

66 رسم عربست کز پس شوی %~% ننماید زن به هیچکس روی

67 سالی دو به خانه در نشیند %~% او در کس و کس در او نبیند

68 نالد به تضرعی که داند %~% بیتی به مراد خویش خواند

69 لیلی به چنین بهانه حالی %~% خرگاه ز خلق کرد خالی

70 بر قاعده مصیبت شوی %~% با غم بنشست روی در روی

71 چون یافت غریو را بهانه %~% برخاست صبوری از میانه

72 می‌برد به شرط سوگواری %~% بر هفت فلک خروش و زاری

73 شوریدگی دلیر می‌کرد %~% خود را به تپانچه سیر می‌کرد

74 می‌زد نفسی چنانکه می‌خواست %~% خوف و خطرش ز راه برخاست

1 شرطست که وقت برگ‌ریزان %~% خونابه شود ز برگ‌ریزان

2 خونی که بود درون هر شاخ %~% بیرون چکد از مسام سوراخ

3 قاروره آب سرد گردد %~% رخساره باغ زرد گردد

4 شاخ آبله هلاک یابد %~% زر جوید برگ و خاک یابد

5 نرگس به جمازه بر نهد رخت %~% شمشاد در افتد از سر تخت

6 سیمای ms132 سمن شکست گیرد %~% گل نامه غم به دست گیرد

7 بر فرق چمن کلاله خاک %~% پیچیده شود چو مار ضحاک

8 چون باد مخالف آید از دور %~% افتادن برگ هست معذور

9 کانان که ز غرقگه گریزند %~% ز اندیشه باد رخت ریزند

10 نازک جگران باغ رنجور %~% شیرین نمکان تاک مخمور

11 انداخته هندوی کدیور %~% زنگی بچگان تاک را سر

12 سرهای تهی ز طره کاخ %~% آویخته هم به طره شاخ

13 سیب از زنخی بدان نگونی %~% بر نار زنخ زنان که چونی

14 نار از جگر کفیده خویش %~% خونابه چکانده بر دل ریش

15 بر پسته که شد دهن دریده %~% عناب ز دور لب گزیده

16 در معرکه چنین خزانی %~% شد زخم رسیده گلستانی

17 لیلی ز سریر سر بلندی %~% افتاد به چاه دردمندی

18 شد چشم زده بهار باغش %~% زد باد تپانچه بر چراغش

19 آن سر که عصابهای زر بست %~% خود را به عصا به دگر بست

20 گشت آن تن نازک قصب پوش %~% چون تار قصب ضعیف و بی‌توش

21 شد بدر مهیش چون هلالی %~% وان سرو سهیش چون خیالی

22 سودای دلش به سر درآمد %~% سرسام سرش به دل برآمد

23 گرمای تموز ژاله را برد %~% باد آمد و برگ لاله را برد

24 تب لرزه شکست پیکرش را %~% تبخاله گزید شکرش را

25 بالین طلبید زاد سروش %~% وز سرو فتاده شد تذروش

26 افتاد چنانکه دانه از کشت %~% سر بند قصب به رخ فرو هشت

27 بر مادر خویش راز بگشاد %~% یکباره در نیاز بگشاد

28 کای مادر مهربان چه تدبیر %~% کاهو بره زهر خورد با شیر

29 در کوچگه اوفتاد رختم %~% چون سست شدم مگیر سختم

30 خون می‌خورم این چه مهربانیست %~% جان می‌کنم این چه زندگانیست

31 چندان جگر نهفته خوردم %~% کز دل به دهن رسید دردم

32 چون جان ز لبم نفس گشاید %~% گر راز گشاده گشت شاید

33 چون پرده ms133 ز راز بر گرفتم %~% بدرود که راه در گرفتم

34 در گردنم آر دست یکبار %~% خون من و گردن تو زنهار

35 کان لحظه که جان سپرده باشم %~% وز دوری دوست مرده باشم

36 سرمم ز غبار دوست درکش %~% نیلم ز نیاز دوست برکش

37 فرقم ز گلاب اشک تر کن %~% عطرم ز شمامه جگر کن

38 بر بند حنوطم از گل زرد %~% کافور فشانم از دم سرد

39 خون کن کفنم که من شهیدم %~% تا باشد رنگ روز عیدم

40 آراسته کن عروس‌وارم %~% بسپار به خاک پرده دارم

41 آواره من چو گردد آگاه %~% کاواره شدم من از وطن گاه

42 دانم که ز راه سوگواری %~% آید به سلام این عماری

43 چون بر سر خاک من نشیند %~% مه جوید لیک خاک بیند

44 بر خاک من آن غریب خاکی %~% نالد به دریغ و دردناکی

45 یاراست و عجب عزیز یاراست %~% از من به بر تو یادگار است

46 از بهر خدا نکوش داری %~% در وی نکنی نظر به خواری

47 آن دل که نیابیش بجوئی %~% وان قصه که دانیش بگوئی

48 من داشته‌ام عزیزوارش %~% تو نیز چو من عزیز دارش

49 گو لیلی ازین سرای دلگیر %~% آن لحظه که می‌برید زنجیر

50 در مهر تو تن به خاک می‌داد %~% بر یاد تو جان پاک می‌داد

51 در عاشقی تو صادقی کرد %~% جان در سر کار عاشقی کرد

52 احوال چه پرسیم که چون رفت %~% با عشق تو از جهان برون رفت

53 تا داشت در این جهان شماری %~% جز با غم تو نداشت کاری

54 وان لحظه که در غم تو می‌مرد %~% غمهای تو راه توشه می‌برد

55 وامروز که در نقاب خاکست %~% هم در هوس تو دردناکست

56 چون منتظران درین گذرگاه %~% هست از قبل تو چشم بر راه

57 می‌پاید تا تو در پی آیی %~% سرباز پس است تا کی آیی

58 یک ره برهان از ms134 انتظارش %~% در خز به خزینه کنارش

59 این گفت و به گریه دیده‌تر کرد %~% وآهنگ ولایت دگر کرد

60 چون راز نهفته بر زبان داد %~% جانان طلبید و زود جان داد

61 مادر که عروس را چنان دید %~% آیا که قیامت آن زمان دید

62 معجز ز سر سپید بگشاد %~% موی چو سمن به باد برداد

63 در حسرت روی و موی فرزند %~% برمیزد و موی و روی می‌کند

64 هر مویه که بود خواندش از بر %~% هر موی که داشت کندش از سر

65 پیرانه گریست بر جوانیش %~% خون ریخت بر آب زندگانیش

66 گه ریخت سرشک بر سرینش %~% گه روی نهاد بر جبینش

67 چندان ز سرشگهاش خون رست %~% کان چشمه آب را به خون شست

68 چندان ز غمش به مهر نالید %~% کز ناله او سپهر نالید

69 آن نوحه که خون شود بدو سنگ %~% می‌کرد بران عقیق گلرنگ

70 مه را ز ستاره طوق بربست %~% صندوق جگر هم از جگر بست

71 آراستش آنچنان که فرمود %~% گل را به گلاب و عنبرآلود

72 بسپرد به خاک و نامدش باک %~% کاسایش خاک هست در خاک

73 خاتون حصار شد حصاری %~% آسود غم از خزینه‌داری

74 طغرا کش این مثال مشهور %~% بر شقه چنان نبشت منشور

75 کز حادثه وفات آن ماه %~% چون قیس شکسته دل شد آگاه

76 گریان شد و تلخ تلخ بگریست %~% بی گریه تلخ در جهان کیست

77 آمد سوی آن حظیره جوشان %~% چون ابر شد از درون خروشان

78 بر مشهد او که موج خون بود %~% آن سوخته دل مپرس چون بود

79 از دیده چو خون سرشک ریزان %~% مردم ز نفیر او گریزان

80 در شوشه تربتش به صد رنج %~% پیچید چنانکه مار بر گنج

81 از بس که سرشک لاله‌گون ریخت %~% لاله ز گیاه گورش انگیخت

82 خوناب جگر چو شمع پالود %~% بگشاد زبان آتش آلود

83 وانگاه به دخمه سر ms135 فرو کرد %~% می‌گفت و همی گریست از درد

84 کای تازه گل خزان رسیده %~% رفته ز جهان جهان ندیده

85 چونی ز گزند خاک چونی %~% در ظلمت این مغاک چونی

86 آن خال چو مشک دانه چونست %~% وان چشمک آهوانه چونست

87 چونست عقیق آبدارت %~% وآن غالیه‌های تابدارت

88 نقشت به چه رنگ می‌طرازند %~% شمعت به چه طشت می‌گدازند

89 بر چشم که جلوه می‌نمائی %~% در مغز که نافه می‌گشائی

90 سروت به کدام جویبار است %~% بزمت به کدام لاله زاراست

91 چونی ز گزندهای این خار %~% چون می‌گذرانی اندر این غار

92 در غار همیشه جای ماراست %~% ای ماه ترا چه جای غاراست

93 بر غار تو غم خورم که یاری %~% چون غم نخورم که یار غاری

94 هم گنج شدی که در زمینی %~% گر گنج نه‌ای چرا چنینی

95 هر گنج که درون غاریست %~% بر دامن او نشسته ماریست

96 من مار کز آشیان برنجم %~% بر خاک تو پاسبان گنجم

97 شوریده بدی چو ریگ در راه %~% آسوده شدی چو آب در چاه

98 چون ماه غریبیت نصیب است %~% از مه نه غریب اگر غریب است

99 در صورت اگر ز من نهانی %~% از راه صفت درون جانی

100 گر دور شدی ز چشم رنجور %~% یک چشم زد از دلم نه‌ای دور

101 گر نقش تو از میانه برخاست %~% اندوه تو جاودانه برجاست

102 این گفت و نهاد دست بر دست %~% چرخی زد و دستبند بشکست

103 برداشت ره ولایت خویش %~% مشتی ددگانش از پس و پیش

104 در رقص رحیل ناقه می‌راند %~% بر حسب فراق بیت می‌خواند

105 در گفتن حالت فراقی %~% حرفی ز وفا نماند باقی

106 می‌داد به گریه ریگ را رنگ %~% می‌زد سری از دریغ بر سنگ

107 بر رهگذری نماند خاری %~% کز ناله نزد بر او شراری

108 در هیچ رهی نماند سنگی %~% کز خون خودش نداد رنگی

109 چون سخت شدی ز ms136 گریه کارش %~% برخاستی آرزوی یارش

110 از کوه درآمدی چو سیلی %~% رفتی سوی روضه گاه لیلی

111 سر بر سر خاک او نهادی %~% برخاک هزار بوسه دادی

112 با تربت آن بت وفا دار %~% گفتی غم دل به زاری زار

113 او بر سر شغل و محنت خویش %~% وان دام و دد ایستاده در پیش

114 او زمزم گشته ز آب دیده %~% وایشان حرمی در او کشیده

115 چشم از ره او جدا نکردند %~% کس را بر او رها نکردند

116 از بیم ددان بدان گذرگاه %~% بر جمله خلق بسته شد راه

117 تا او نشدی ز مرغ تا مور %~% کس پی ننهاد گرد آن گور

118 زینسان ورقی سیاه می‌کرد %~% عمری به هوس تباه می‌کرد

119 روزی دو سه با سگان آن ده %~% می‌زیست چنانکه مرگ از او به

120 گه قبله ز گور یار می‌ساخت %~% گاه از پس گور دشت می‌تاخت

121 در دیده مور بود جایش %~% وز گور به گور بود پایش

122 وآخر چو به کار خویش درماند %~% او نیز رحیل نامه برخواند

1 انگشت کش سخن سرایان %~% این قصه چنین برد به پایان

2 کان سوخته خرمن زمانه %~% شد خرمنی از سرشک دانه

3 دستاس فلک شکست خردش %~% چون خرد شکست باز بردش

4 زانحال که بود زارتر گشت %~% بی‌زورتر و نزارتر گشت

5 جانی ز قدم رسیده تا لب %~% روزی به ستم رسیده تا شب

6 نالنده ز روی دردناکی %~% آمد سوی آن عروس خاکی

7 در حلقه آن حظیره افتاد %~% کشتیش در آب تیره افتاد

8 غلطید چو مور خسته کرده %~% پیچید چو مار زخم خورده

9 بیتی دو سه زارزار برخواند %~% اشکی دو سه تلخ تلخ بفشاند

10 برداشت بسوی آسمان دست %~% انگشت گشاد و دیده بربست

11 کای خالق هرچه آفرید است %~% سوگند به هرچه برگزیداست

12 کز محنت خویش وارهانم %~% در حضرت یار خود رسانم

13 آزاد کنم ز سخت ms137 جانی %~% واباد کنم به سخت رانی

14 این گفت و نهاد بر زمین سر %~% وان تربت را گرفت در بر

15 چون تربت دوست در برآورد %~% ای دوست بگفت و جان برآورد

16 او نیز گذشت از این گذرگاه %~% وان کیست که نگذرد بر اینراه

17 راهیست عدم که هر چه هستند %~% از آفت قطع او نرستند

18 ریشی نه که غورگاه غم نیست %~% خاریده ناخن ستم نیست

19 ای چون خر آسیا کهن لنگ %~% کهتاب نو روی کهربا رنگ

20 دوری کن از این خراس گردان %~% کو دور شد از خلاص مردان

21 در خانه سیل ریز منشین %~% سیل آمد سیل خیز منشین

22 تا پل نشکست بر تو گردون %~% زین پل به جهان جمازه بیرون

23 در خاک مپیچ کو غباریست %~% با طبع مساز کو شراریست

24 بر تارک قدر خویش نه پای %~% تا بر سر آسمان کنی جای

25 دایم به تو بر جهان نماند %~% آنرا مپرست کان نماند

26 مجنون ز جهان چو رخت بر بست %~% از سرزنش جهانیان رست

27 بر مهد عروس خوابنیده %~% خوابش بربود و بست دیده

28 ناسود درین سرای پر دود %~% چون خفت مع‌الغرامه آسود

29 افتاده بماند هم بر آن حال %~% یک ماه و شنیده‌ام که یک سال

30 وان یاوگیان رایگان گرد %~% پیرامن او گرفته ناورد

31 او خفته چو شاه در عماری %~% وایشان همه در یتاق داری

32 بر گرد حظیره خانه گردند %~% زان گور گه آشیانه گردند

33 از بیم درندگان چپ و راست %~% آمد شد خلق جمله برخاست

34 نظارگیی که دیدی از دور %~% شوریدن آن ددان چو زنبور

35 پنداشتی آن غریب خسته %~% آنجاست به رسم خود نشسته

36 وان تیغ زنان به قهرمانی %~% بر شاه کنند پاسبانی

37 آگاه نه زانکه شاه مرد است %~% بادش کمر و کلاه برداست

38 وان جیفه خون به خرج کرده %~% دری به غبار درج کرده

39 از زلزلهای ms138 دور افلاک %~% شد ریخته و فشانده بر خاک

40 در هیئت او ز هر نشانی %~% نامانده به جا جز استخوانی

41 زان گرگ سگان استخوانخوار %~% کسرا نه به استخوان او کار

42 چندان که ددان بدند بر جای %~% ننهاد در آن حرم کسی پای

43 مردم ز حفاظ با نصیب است %~% این مردمی از ددان غریب است

44 شد سال گذشته وان دد و دام %~% آواره شدند کام و ناکام

45 دوران چو طلسم گنج بربود %~% وان قفل خزینه بند فرسود

46 گستاخ روان آن گذرگاه %~% کردند درون آن حرم راه

47 دیدند فتاده مهربانی %~% مغزی شده مانده استخوانی

48 چون محرم دیده ساختندش %~% از راه وفا شناختندش

49 آوازه روانه شد به هر بوم %~% شد در عرب این فسانه معلوم

50 خویشان و گزیدگان و پاکان %~% جمع آمده جمله دردناکان

51 رفتند و در او نظاره کردند %~% تن خسته و جامه پاره کردند

52 وان کالبد گهر فشانده %~% همچون صدف سپید مانده

53 گرد صدفش چو در زدودند %~% بازش چو صدف عبیر سودند

54 او خود چو غبار مشگوش داشت %~% از نافه عشق بوی خوش داشت

55 در گریه شدند سوکواران %~% کردند بر او سرشک باران

56 شستند به آب دیده پاکش %~% دادند ز خاک هم به خاکش

57 پهلوگه دخمه را گشادند %~% در پهلوی لیلیش نهادند

58 خفتند به ناز تا قیامت %~% برخاست ز راهشان ملامت

59 بودند در این جهان به یک عهد %~% خفتند در آن جهان به یک مهد

60 کردند چنانکه داشت راهی %~% بر تربت هردو روضه گاهی

61 آن روضه که رشک بوستان بود %~% حاجتگه جمله دوستان بود

62 هرکه آمدی از غریب و رنجور %~% در حال شدی ز رنج و غم دور

63 زان روضه کسی جدا نگشتی %~% تا حاجت او روا نگشتی

1 شاها ملکا جهان پناها %~% یک شاه نه بل هزار شاها

2 جمشید یکم به تخت‌گیری %~% خورشید دوم به بی‌نظیری ms139

3 شروانشه کیقباد پیکر %~% خاقان کبیر ابوالمظفر

4 نی شروانشاه بل جهانشاه %~% کیخسرو ثانی اختسان شاه

5 ای ختم قران پادشاهی %~% بی‌خاتم تو مباد شاهی

6 روزی که به طالع مبارک %~% بیرون بری از سپهر تارک

7 مشغول شوی به شادمانی %~% وین نامه نغز را بخوانی

8 از پیکر این عروس فکری %~% گه گنج بری و گاه بکری

9 آن باد که در پسند کوشی %~% ز احسنت خودش پرند پوشی

10 در کردن این چنین تفضل %~% از تو کرم وز من تو کل

11 گرچه دل پاک و بخت فیروز %~% هستند تو را نصیحت آموز

12 زین ناصح نصرت آلهی %~% بشنو دو سه حرف صبحگاهی

13 بر کام جهان جهان بپرداز %~% کان به که تومانی از جهان باز

14 ملکی که سزای رایت تست %~% خود در حرم ولایت تست

15 داد و دهشت کران ندارد %~% گر بیش کنی زیان ندارد

16 کاریکه صلاح دولت تست %~% در جستن آن مکن عنان سست

17 از هرچه شکوه تو به رنج است %~% پردازش اگرچه کان و گنج است

18 موئی مپسند ناروائی %~% در رونق کار پادشائی

19 دشمن که به عذر شد زبانش %~% ایمن مشو وز در برانش

20 قادر شو و بردبار می‌باش %~% می می‌خور و هوشیار می‌باش

21 بازوی تو گرچه هست کاری %~% از عون خدای خواه یاری

22 رای تو اگرچه هست هشیار %~% رای دیگران ز دست مگذار

23 با هیچ دو دل مشو سوی حرب %~% تا سکه درست خیزد از ضرب

24 از صحبت آن کسی بپرهیز %~% کو باشد گاه نرم و گه تیز

25 هرجا که قدم نهی فراپیش %~% باز آمدن قدم بیندیش

26 تا کار به نه قدم برآید %~% گر ده نکنی به خرج شاید

27 مفرست پیام داد جویان %~% الا به زبان راست گویان

28 در قول چنان کن استواری %~% کایمن شود از تو زینهاری

29 کس را به خود از رخ گشوده %~% گستاخ مکن نیازموده ms140

30 بر عهد کس اعتماد منمای %~% تا در دل خود نیابیش جای

31 مشمار عدوی خرد را خرد %~% خار از ره خود چنین توان برد

32 در گوش کسی میفکن آن راز %~% کازرده شوی ز گفتنش باز

33 آنرا که زنی ز بیخ بر کن %~% وآنرا که تو برکشی میفکن

34 از هرچه طلب کنی شب و روز %~% بیش از همه نیکنامی اندوز

35 بر کشتن آنکه با زبونیست %~% تعجیل مکن اگرچه خونیست

36 بر دوری کام خویش منگر %~% کاقبال تواش درآرد از در

37 زاینجمله فسانها که گویم %~% با تو به سخن بهانه جویم

38 گرنه دل تو جهان خداوند %~% محتاج نشد به جنس این پند

39 زانجا که تراست رهنمائی %~% ناید ز تو جز صواب رائی

40 درع تو به زیر چرخ گردان %~% بس باد دعای نیک مردان

41 حرز تو به وقت شادکامی %~% بس باشد همت نظامی

42 یارب ز جمال این جهاندار %~% آشوب و گزند را نهاندار

43 هر در که زند تو سازکارش %~% هرجا که رود تو باش یارش

44 بادا همه اولیاش منصور %~% و اعداش چنانکه هست مقهور

45 این نامه که نامدار وی باد %~% بر دولت وی خجسته پی باد

46 هم فاتحه‌ایش هست مسعود %~% هم عاقبتیش باد محمود

ليلي أو مجنون

ليلي أو مجنون

نبذة عن الكتاب

الفهرس