ه1صجری 134 خورشیدی 194 میلادی 2200 نسخه از ابین کتاب دو شرکت چاپ افست گلشن به چاپ رسید: قی چاپ محفوظ است

نسخه منحصر بفردی کسه امروزدر دست است در سال 09956ق : بدست ابوالمؤید عبدالقیوم بن الحسین بن علی الفارسی استنساخ شده است . این نسخه شامل 39 برگ1828سانتیمتراست. طول وعرض قسمت نوشته شده 1320 سانتیمتر است . کاتب نامبرده خوش خط بوده وقلمش ثر کیبی از نسخ و ثلت است . کاغذ این کتاب کاغذ معروف به خانبالغ است : رویهمرفته این نسخه سالم وبی عیب بدست آمده است ، فقط بر کهای 28و9 کمی اسیب دیده وقسمت پائین برکن39 (یعنی نیمی از سطور 17_23) پاره ش صیه و ازمیان رفته است. بنابراین قسمتی از نسخه که در باره افریقاست و مطالب خاتم کتاب تقریبا غیر قابل استفاده است: درصفحه اول کتاب (برگ 19) نام کتاب واشعاری متوسط بقلم نویسندهمتن آمده است که هیچگونه ارتباطی بمتن ندارد . دیگران هم سطوری در اینجا نوشته اند که برای آنها نمیتوان ارزشی قائل شد. مطالب حواشی سفحات 193 و 209 229 و 309 نیزبی اهمیت أست: 1. قست شمالی اففانستان کنونی:

شاید تومانسکی از استاد خود "بارون و. روزن،1 که در این هنگام اوایل دوران مطالعات خود راطی میکرد درباره قالوس اربعه الغ بیکن" سخنانی شنیده بود و باین فکر افتاده بود که این اثر را بوسیله دوستان ایرانی خود بیابد . پس از سال 41318.ق. اهمیت بازار بخارا برای خرید ms002 نسخ خطی کمیاب محسوس بود و کادمی روسیه هیات مخصوصی رابدانجا فرستاد تا کتب خطی را خریداری کنند.

حتی پیشتر از آن تاریخ هم بخارا بعنوان یکی از مرا کز مسلمانان توجه همه رابخود

مسافرت تومانسکی به ایران وسر گرمیهائی که گرفتاریهای لشکری برای او بوجود آورد مانم شد که این کتاب بچاپ برسد. اما در مقاله ای که درسال1310 . ق. نوشت جریان پیدا شدن حدودالعالم را شرح داد و ناریخ تحریر واستنساخ 2-7.7242,0 د1-11450714

باجازقصاحب نسخه درسال1312*.ق . عکسی از نسخه، درسن پطرزبور کی کرفته ms003 شد ووبارون و روزن سراسر نسخه ر ابا خط خود رونویس کرد . عکس و رونویس این نسخه درموزه آسیائی آکادمی روسیه باقی مانده است تومانسکی بطالبان علم ودانشمندان روسیه اجازه میداد که از این نسخه استفاده کنند.

و.ا. ژو کوفسکی اطلاعاتی در باره مرودر این کتاب پیدا کرد . بازتلد در گزارش هیأت علمی آسیای مرکزی درسال 1897 م، به کتاب حدود العالم زیادتکیه کردسپس در کتاب معروف و مشهور خود" تر کستان"2 و پس از آن در" تاریخ آبیاری در تر کستان" و در سایر کتب و مقالات جغرافیائی خود از این کتاب بسیار استفاده کرده است. پس از مرگ تومانسکی پاره ای از این کتاب را که راجع به تبت بود به چابپ رسانید و مطالب راجع به گیلان راخلاصه کرد: طالبان علم درارویای غربی کم و بیش در باره حدودالعالم اطلاعی پیدا کرده بودند . ج. مار کوارت" که غیر مستقیم از این کتاب نقل کرده است بسیار متآثر بود که این کتاب چرابه چاپ نرسیده است: مینورسکی در13 دسامبر 1921 م. در روزنامهای که بزبان روسی در پاریس منششر میشد شرحی راجع به مرگن "عباس افندی". رئیس جامعه بهائیان که در 28 نوامبر 1921م. در حیفا فوت شد بوشت . در این مقاله ذکری از براون* و تومانسکی 1-0289د74.27 - سال 1900 م. نوشته شده است .

-سال 31914. نوشته شده است 4- 114484.

============================================================

ما برای حفظ متن فارسی و تکثیر آن کاری مفید است 4. همانطوری که یاد آور شدیم خط کاتب نسخه حدودالعالم واضح وروشن است اما در بعضی موارد اشکالات زیاد

بدون شک درچنین نسخهای موارد مشکوک ونامعلوم هنوز هم موجوداست: ترجمه

ترجمه مینورسکی شامل قسمتهای زیراست : 1- ترجمه انگلیسی از مقدمه بارتلد که بزبان روسی بوده است.

2- ترجمه کامل متن حدودالعالم بزبان انگلیسی: 3_ شرح وقفسیرمتن بشرتیب فصول:

این طرز شماره گذاری فصول و مطالب مختلف متن برای نقل موضوعها و مراجعه آنها درقسمت مقدم یامؤخر کتاب بسیار مفید است :.

متن فارسی حدودالعالم چنانکه دربالا اشاره کردیم چاپ عکسی این کتاب را بارتلد در سال 1349 ق. باتمام رسانید : سیس در سال 91314. ش . آقای سید جلال الدین تهرانی این کتاب را از ر وی نسخه عکسی جزء گاهنامه خود بچاپ رسانیدند ، چون نگارنده این دو چاپ ر ابرای دانشجویان خود کافی نمیدانست برآن شد متن فارسی این کتاب را برای بار سوم به چاپ برساند . درسال 1334. ش . از روی نسخه عکسی بارتلد و ترجمه انگلیسی مینورسکی متن کتاب تصحیح شد و برای چاپ آماده گردید. در اینجا 1- مطالب کذشته ازمقدمۀ مینورسکی برحدودالعالم ترجمه شده است .

============================================================

1- مینورسکی خویش نبارت م1r4187 _10a9) خوانده است .2- ابی الحارث.

3_ اویا] درمتن نسخه کمی محوشده است:

و پیدا کردیم همه رود ها کی اندر جهانست بزرگ از نجاکی پیدا شود تا آنجا کی اندر دریا افتد، یابکار شود اندر کشت و برز، خاصه آن رودها کی اندرو کشتی تواند گذشتن از آنک آبهاء خرد [را] عدد بدید نیست: و پیدا کردیم همه بیابانها و ریگهای که ms009 معروفست2 اندر جهان با مقدار وی بدرازاوپهنا.

29_ سخن اندرنهاد زمین از آبادانی و ویرانی وی - زمین گرد است چون گوییی وفلک محیطست بروی، گردان بر دو قطب، یکی را قطب شمالی خوانند و دیگر را قطب جنوبی: 2- و هر گوییی که باشد2 چون دو دایره بزرگ براو کشی که

============================================================

و همچنین بناحیت مغرب آخرشهرها او را سوس الاقصی خوانند که برلب آن دریاست کی او را اقیانوس مغربی خوانند و آب این دریاماننده است بآب دریاه اقیانوس مشرقی برنگ و طعم وبوی و همچنین هر چند کی بادانیست اندر مغرب اندر ناحیت شمال و جنوب آین دریا بدو پیوسته

س ازین قیاس کردند و گفتند کی هر دو دریا یکیست کی گرد

5_ و اما خط استوا ازین نیمه پیشترین اندر دریاه اعظم گذرد و از خط استوا اندر سوی شمال شست و سه درجه آبادانیست و ازیس آن جانور نتواند بودن از سختی سرما کانجاست تابقطب شمالی: و اما اندر ناحیت جنوب ازخط استوا بعضی دریادارد ودیکرسخت گرماست و مردمان آنجا از طبع مردمی دور تراند، زنگیانند و حبشیان و اچ بدین ماند و از پس آن تا به قطب جنوبی کس نتواند بودن از سختی کرماء او و بالله التوفیق.

============================================================

آن 3_ دیگردریاء بزر گست ms011 کی آنرا بحرالاعظم خوانند . حدمشرق این دریا پیوسته است بدریاء اقیانوس مشرقی و مقدار سیکی از خخط استوا برین دریا گذرد وحد شمالی ازین دریا از چین آغاز کنند و برشهرها ، هندوستان و شهرهاء سند بگذرد و برحدود کرمان و پارس بگذرد و همچنین بر حدود خوزستان وحدودبصره وحد جنوبی ازین دریا از جبل الطاعن آغاز کند و بر ناحیت زابج بگذرد و برناحیت زنگستان و جبشیان رسد و حد مغربی ازین دریا خلیجیست کاو کردهمه ناحیت عرب اندر گردد.

و این دریار اینج خلیج است: یکی از ان خلیجیست از حد حبشه بردارد 1]مینورسکی صییره خوانده است.

============================================================

_ و دیار دریای رومیانست اندر ناحیت مغرب وصورت آن دریا

5_ دیکر دریای خزر است، ناحیت مشرق ازو بیابانیست کی بغوز وخوازرم پیوستهاست. و ناحیت شمال بغوز وبعضی از خزران بیوسته است و ناحیت مغرب از وبشهرهاء خزران و آذرباد کان پیوستهاست وناحیت 1 جنوب ازوی بشهرهاء گیلان ودیلمان وطبرستان وگرگان پیوسته است واین دریا را هیچ خلیج نیست . و درازاء این دریا چهارصد

9_ ودوم دریای کبوذان بارمینیه درازا ءاو [ 30] پنجاه فرسنگ

س سا 3- ششما دریای یون اندر یارس بنزدیکی کازرون درازاء اوده

============================================================

و این از آن دریایکهای است کی معروفست و مرورا اندر کتبهاء خبار یاد کرده است و بیرون ازین دریایکهاء خرد بسیا رست ، چون دریایکهاء کی26_ یکی ازو اندر کوههاء گوز گانست اندر مانشان ms015

ر و اما ابهاییی کی انرا بطیحه خوانند آن بسیارست و لکن آنچ معروفست نه بطیحه است 28_ 29_30_ سه اندروی ویرانی جنوبست از آن سوی نوبه بنزدیک جبل القمر کی از وده رود بکشاید از هر پنجی یکی

کلمه دوی" زائد بنظر میرسد.

============================================================

1- اما اندر دریاء اقیانوس مشرقی یکی جزیره است معروف واورا،1- جزیرة الفضه خوانند، اندرو درختان ساج است و آبنوس ب سیار و معدنهاء سیمست و اندرو هفت رود بزرک است کی هم ازین جزیره بیرون اید ، ازهفت جای مختلف و آندرین دریاریزد واندرین جزیره شهریست بزر و معروف از شمار چینستان است. اورا شهر جزیرةالفضه خوانند، آبادانست و بسیار مردم: ب واما اندر دریاء اعظم سیزده جزیره معروفست20_ ودو کوه

9- هفتم اندر جنوب بالوس جزیره است کله خوانند پادشای جابه هندوست ms017 ، میان بالوس و کلهدوروزه راهست واندروخیزران بسیار روید و معدن ارزیر است 100_ و هشم جزیره بنکالوس خوانند، اندر مغرب کله است و میان ایشان شش روزه راه است مردمان او برهنه اند با بازر گانان اندر آمیزند ، خواسته ایشان آهنست وطعامشان موزست و اهی وجوزهندی و این جزیره از شهر ملی بربیست روزه را هست : 11_ نهم جزیره است بنزدیک سندان هرنج خوانند و ازو کافور بسیار خیزد 12- دهم جزیره لافت است واندر و شهری خرم است مراورالافت س و آبهاء خوش واز همه خوانند واندرو کشت وبدرست ونعمت بسیار و

17- واندرین دریا برابر بادیه شام کوههاست آترا فاران وجبیلات خوانند، دریای[09] آنجا دایم با موج باشد و آشفته .

ج. واما اندردریای اقیانوس مغربی بیست و پنج جزیره است معروف کی نام آن اندر کتاب بطلمیوس پیداست، شش جزیره از وی برابر بلاد سودانست، آنرا الجزایر الخالیه خوانند و اندرومعدنهاء زرست، هرسالی یکبار مردمان از ناحیت سودان و شهرهای سوس الاقصی بروند و از آن معدنهازر ارند و انجا کس مقیم نتواند شدن ازسختی کرما 190_ هفتم جزیره عدیره آنجاست کی دریاء ms018 روم بدین دریا پیونددو از و چشمه آب

59_ سخن اندر کوهها و معدنهای کی اندروی است نهاد کوه بر دوضربست یکی کوه اصلی است کی از ناحیتی برود س س ناحیتی دیگر جاییی باریک گردد و جاییی سطبر جاییی راست رود و جایی کژ تا آنجا کی به برد، آنرا عمود کوه خوانند. دیگر شاخهاء

============================================================

س 1 اما نخستین کوهی اندرناحیت مشرق آن کوهست که او را

س 2_ ودیکر کوه سرندیبست، این کوهی است صدفرسنک درازای : آ:: وی و بلندست چنانک جایها هست کی کس بر آن سر نتواند شدن و از سرندیب تادامن کوه دو روزه راهست و اندرین کوه معدن یاقوتست ازهمه رنک واندررود کدهای وی الماس است والماس اندرهمه جهان

3- واز کوشه این کوه کوهی بردارد بدو پیوسته ، میان آخر

و 6- دیگراندر آخر حدتر کان تغزغزی آنجاکی پیوسته است بچین کوهیست مقدار چهل فرسنگ درازای وی آنرا کوه طفقان ا خوانند: 7_ وهم بنزدیکی طفقان اندر ناحیت تغرغز کوهی بر گیرد وسوی

8_ و دیگر ازاول حد تغزغز از نزدیکی دریاه ایسکوک، کوهی برگیرد وهمیرود تا آخر تخسیان، واول حد خلخ و انگه عطف کند ن و شاخی بناحیت قومی از خرخیز باز کردد انرا کوه تولس خوانند و اندرین کوه ms022 سمورست و سنجاب و اهوی مسک بسیار واندران عطف کی باحیت خرخیز باز کشد حیوان مشک است وختو وسنجاب وسمور: 9_ ودیگر از ناحیت کولی از کنباته، از هندوستان کوهی بر گیرد و بسوی مشرق همیرود تاصمور وازنجا تاناحیت شمال فرود آید میان ملکت دهم ومملکت رای از هندوان تا بحدود هیتال ، انگه این کوه بدو شاخ کردد.

8 یک شاخ از سوی شمال بحدود طیثال و نیتال فرود آید

و همچنین هریکی را از این شاخهاشاخهاست اندک و بسیار.

98- و ان شاخ دیکر از حدهیتال اندر میان هندوستان برود

1- این کلمه همان "سرشنه * است که کاتب حرف اول آنرا شین نوشته است . قبل ازاین کاتب این کلمه را بشکل "سبروشنه" نیزنوشته بود. 2 ویهند.

============================================================

99 واین کوه چون از حدود بلخ عطف کند اندر حد میدراز تخارستان بدان نواحی چندان شاخ خرد و بزرک از وی بردارد کی عدد وی خدای داند. و از هرشاخی از وی شاخ بسیار بردارد و اندرحدود

و همچنین بناحیت کوهستان و کومش و حدود دیلمان این کوه را 9 شاخهاست بسیار]: 1_ این کلیه تصحیفی ازهسفزوار: است که همان سبزوار باشد. 2_ جاریانه جار بایه؟

3_ سه پاچهار کلمه افتادگی دارد. 4_ این جمله بایددر بخش 9128 آمده باشد .

============================================================

10_ و دیگر اندر ناحیت کرمان کوههاست از یکدیگر بریده

و همچنین اندرناحیت پبارس این کوه را شاخهاست بسیار ونیز کوه هاست پیوسته وبریده، چندانک بنزدیکی هر شهری از شهرهای پارس کوه است. و همچنین این کوه را شاخهاست بنزدیکی سپاهان کی اندر خوزستان پرا کند و این کوه را بنزدیکی سپاهان کوه جیلو خوانند.

12- دیگر کوهیست اندر ناحیت شمال میان حد کیماک و اول خر خیز از سرحد کیماک بر کیرد و از سوی مشرق برود تابحد خرخیزانگه عطف کند و بناحیت شمال فرود آید تا آنجاکی آبادانی جهان ببرد ا ازسوی شمال این کوه را کیما کیان کند اور باغی خوانند.

13_ دیگر بناحیت آذرباد گان کوهیست خرد بنزدیکی اردویل آنرا کوه سبلان خوانند.

14_ ودیگر بنواحی ارمینیه کوهیست ابتداء او ازعراق برود از تکریت آنجا اورا کوه بارماخوانند. همچنین همی رود برمیان حدارمینیه و آذرباد گان تابحدود بردع رسد.

1_ کندا اورتاغی:

س س 16_ واندر ناحیت جزیره دو کوهست خرد [و]بریده یکی را کوه جودی خوانند و این آن کوهست کی کشتی نوح علیه السلم برین کوه

17_ واما اندردیار عرب کوههاست خرد بسیار، سیزده کوه را از ان ن کوههاء تهامه خوانند. ویکی کوهست بنزدیک مکه آنرا کوه غزوان س خوانند. ویکی کوه است بنزدیکی صنعا انرا شیام خوانند و اندرو کشتست و آبادانی و جای استوارست . و نشست ملک، یمن اندر قدیم

============================================================

18_ واما اندر ناحیت شام کوهی برود از حدمیان مصر و شام از نجا کی تیه بنی اسرائیل خوانندو بنزدیک او کوهیست بلند و بدو پیوسته آنرا کوه طور سیناخوانندواین کوههم چنین راست اندرشام بگذردمیان مشرق و شمال تا بحدود زعر و همچنین تا بحدود دمشق و بعلبک و حمص بر شمال : این شهرهاو شمال بغراس برود و برود جیخون بکذردتا بسرحدمیان ارمینیه و روم وانکه راست بسوی شمال فرود آیدمیان ارمینیه وروم تا باول حد سریر ازروم انگه عطف کند ازسوی مشرق و همی رود میان سریر[19]

189_ اما چون با خرشام واول ارمینیه رسد شاخی بزرکن از وبر کیرد و بناحیت روم اندر افتد و آنرا شاخهاست واندر و معدنهاء زرست بسیار.

18- واز اول سرحد سریر شاخی برود تا بدریاء گرزیان بیوندد.

186- وچون بمیانه سریر رسد شاخی عظیم ازو بردارد وهمچنین س اندر میان آن دو کوه ازسوی مشرق همیرود تا بقلعه رسد و این قلعه شهریست برسر این کوه کی هرروزی هزار مردبنوبت باره این قلعه نکاه دارند و آنجا معدن زرست وسرب: 185- وچون این کوه بحدود الان رسد شاخی سخت عظیم بردارد و ازناحیت مغرب همی رود تابدر الان و بر درالان شهریست برسراین کوه خرم ترین شهرهاء الان آنست و انگه این شاخ یبرد.

ه س 19_ ودیکر کوهی است خرد میان آخرحدروس واول حد کیماک مقدار ینجروزه راه درازای اوست:

س 22_ ودیکر کوهیست بنزدیلی لوه کرز واندرومعدن سیمست ومس: 23- واما اندر ناحیت مصر دو کوهست یکی برسوی مشرق ازرودنیل از حد اسوان واول حد نوبه برودراست بسوی شمال و بصعید_ الاعلی فرود آید برحدود توصیر وفسطاط قصبه مصربکذرد تا بخوف ر سد تابدان جای کی ریگ جفاره است انگه ببردواندرین کوه معدن

س 24_ و دیکر کوهیست برمغرب رودنیل هم چنین از اول حدنوبه بر گیرد راست و بشمال فرود آید نابحدود فیوم بابریق رسد انگه شاخی ازسوی مغرب باز کشد خرد، انگه پبرد[810] و اندرین کوه معدن بیجاده است ومعدن زمردوزبرجد وبرین کوه خرانند وحشی، ملمع ، سیاه، زرد. واگر ایشانرا از آن هوا بیرون آری بمیرند و این کوه را کوه الواحات خوانند.

- بوصیر7حوف2- جفار:9- مقلم

س 27_ ودیکر کوهیست اندرناحیت اندلس بحد قوریه و ترجاله وازو داروهاءبسیار خیزد: س 28_ و دیکر کوهیستاندر حدود مغرب روم آنرا بلغری خوانند ، کوهی آبادانست و بانعمت بسیار.

م س و این همه کوهها کی یاد کردیم آنست کی اندر چهاریک شمالیست از آبادانی عالم و اما اندر آبادانی جنوب تا آنجا که مردم تواند رسیدن نه کوهست.

29_ یکی را از آن جبل القمر خوانند و اندرو معدن سیمست وزر و رود نیل ازو بیرون آید، درازاء او پانصد فرسنگست .

30_ وهشت کوه دیکرست مختلف بطول و عرض و مسافت وجای او و مقدار وی چنانست کی ما اندر صورت پیدا کردیم وبالله التوفیق.

============================================================

و اما رود طبیعی آنست کی آبهاییی بود بزرگ کی از گدازبرف

1_ اما نخستین رودی اندر ناحیت مشرق رود خمدان است کی از س کوه سرندیب بکشاید و دوازده روزهراه برود، انگه بطیحه بندد در ازای

2_ و دیگر رودیست کیسو خوانند از مشرق کوه مانسابگشاید و بدان جائی کی بمیانه حدود تبت [ه4] رسد وهمی رود بدین کوه میان

3- و دیکر دودیست رود ثجاخ خوانند از مشرق این ms030 کوه مانسا ر بر گیرد آنجاکی آخر حد بیابانست و بر کران شهر نجاخ و بریحه

4 و از رود کیسو رودی بزرک بردارد و بنزدیک این قلعه تبت خاقان و بکرسانک آید و آنجا بکار شود اندر کشت و گیاخوارها.

5_ ودیکررودیست رود ایلاخوانند از کوه ارغاج ارت بردارد و بناحیت شمال فرود آید و بدریاء ابسیکوک افتد.

_ و دیکر رودجیخون است از حدود وخان برود و برحد میان احیت بلور ومیان حدودشکنان وخان برود تابحدود ختلان و تخارستان و بلخ وچغانیان و خراسان و ماوراء النهرهمی رود تابحدود خوارزم انکه اندر دریای خوارزم افتد.

ودیکر رودیست اورا خرناب خوانند از مغرب کوه قسک برود و میان بدخشان و یارغراندر جیحون افتدواین خرناب ازجیخون مهترست و لکن همه بجیحون بازخوانند از بهرانک جیخون از رهی دورتر رود.

8_ ودیکررودیست از سوی بتمان بشست فرسنک بروداز کوههاء ی که از ناحیت شمال بجنوب دارد تا بمنک و هلبک رسد وچون بپارغر رسسد اندرجیحون افتد: 9 ودیکر رودیست کی اورا وخشاب خوانند از کوه وخش برود 1- ایسی گول.

============================================================

10_ ودیگر رودیست کی از حدود ms031 کیجیان و از کوههاء ایشان

11_ ودیکر چغان رودست از چغانیان رود و بحدود ترمد بجیخون افتد واین هرچهار ازسوی شمال بجنوب روند.

12_ و دیکردورودست یکی مهتر اورا رود درغام خوانند از حدود خارستان بروند وهردو یکی شوند میان ولوالج و خلم [ل4] بروند و بجیحون افتند.

13_ ودیکررودیست یکی از حدود لمعان ودنپور از کوهیکشاید

ان 14_ ودیکر رودیست کی انرا سندرود خوانند و از مغرب کوه قسک برود واین کوه قسک را نیز کوه یخ خوانند وهمی رود از سوی

============================================================

16_ ودیکر رودیست رود مهران خرد خوانند و از کوه هندوان کشایدمیان حددهم ورای میان همانان و بلهاری بکذرد و میان نؤنون

17_ ودیکر رود اوز گند است از پشت کوه خلخ بردارد و بر

18- ودیکر رود ms032 خرساب است از آخرحدبتمان از شمال کوه و گشاید بنزدیکی شهر خرساب برود اوز گند افتد.

19_ ودیکر رود اوش است هم از ان کوه بکشاید وبر میان اوش و اورشت بگذرد وبرود اوز گند افتد.

20- ودیکر رود قباست هم ازاین کوه بکشاید و بنزدیک قبابرود اوز کند افتد.

1- چاج

22_ ودیگر رود پرک است از پشت کوه خلخ بگشاید و بناحیت : جنوب فرورود وبر حدودچاچ بکذرد ومیان بنا کت و دیوار قلاس برود اوز کند افتد.

وچون این همه آبها یکی شود، این همه را رود چاچ خوانند و تازیان این رود راسیحون خوانند.

23_ و دیکر رود بخاراست . وچهاررود از کوه بتمان میانه

24_ ودیکررودبلخ است از حدود بامیان بگشاید و برحدودمدرورباط

25_ ودیگر رود هیدمندست از حد گوز گانان بگشاید از نزدیکک :

1- بیکند.

============================================================

27_ و دیگر رود هریست از حدود غور بگشاید و اندر کشتهاء

28_ واندر ناحیت کرمان هیچ رود بزر ک نیست و نه دریا مکر 1 ر دریاه اعظم ویکی رود است خرد مقدارده اسیا ابست ازحدود جیرفت

29_ ودیکر رود سکانست اندر پارس از کوههاء روستاب رویگان س بگشاید و عطف کند و از گردشهر کور اندر گردد و میان نجیرم و سیراف س بدریاء اعظم افتد.

30_ و دیکر رود خوید انست از ناحیت خویدان بگشاید از پارس

31_ و دیگر رود شاد کانست، است از ناحیت باز رنج بگشاید از : ارس وبر کوشه مغرب از توج بکذرد و بدریای اعظم [افتد].

1- شاید: بر کدز. 2_ شادگان.

============================================================

34_ ودیکر رود فروابست هم از پارس از روستاء فرواب رود روی بمشرق نهاده وچون بناحیت اصطخر رسد عطف کند وبر مشرق اصطخر ندررود کر افتدواین رود کر درست ترین آبیست اندر پارس و بهترین.

30- و دیگررود طاب است از کوه جیلو رودکی بحدود سیاهانست و بحد میان خوزستان وپارس بکنرد وبدریاء اعظم افتد وشهر ماهی روبان اندر میان این آبست بین دریا.

36_ ودیکر رود سردن هم از کوه جیلو رود و برود طاب اندر افتدوشهر سردن اندر میان این دوروقست .

37_ ودیکر ms034 رود شوشتر است اندر ناحیت خوزستان و ابتدا او از حدود شهر جبال رود وبرشوشتر [1010] وسوق الاریعا و اهواز وجیی و

============================================================

41_ ودیکر رود رسست اندر حد شمال واندرناحیت غوز، رودی بزرگ است، سیاه و گنده ، از آن کوه کی اندر حدمیان کیماک است و

42_ ودیگر رود ار تشست ، هم ازین کوه گشاید، آبیست بزرک و سیاه ، لکن خوردنیست وشیرینست و اندر میانه غوز و کیماک برودتا بده جوبین رسد از کیماک، آنگه اندر رود آتل افتد.

43_ و دیگر رود آتل است کی هم ازین کوه گشاید از شمال ا ارتش، رودیست عظیم و فراخ و اندر میانه کیما کیان همی رود تابده

40_ ودیکر رود روتا است و از کوهی کی برسرحدست میان

============================================================

س س روم 49_ ودیلررود فراتست کز کوه علیق رود، از میان ناحیت رو و کوه لکام ببرد و بحدود ملطیه آیدوهم چنین روی بجنوب نهاده و[از]

============================================================

90_ ودیکر رودیست بحدود خراسان اترا رود بهرند خوانند، 1 و 1 از کوه طوس برود برحدود آستو و جرمگان برود و میانه گر گان پبرد و بشهر ابسکون رود وبدریای خزران افتد: 51_ ودیکر رودیست اندر حدود طبرستان اتراتیژن رودخوانند ازحدودکوه قارن از نزدیکی پریم برود و برساری بکذرد و بدریای خزران افتد.

52_ و دیگر رودیست کی رود باول خوانند، از کوه قارن برود : و برما مطیربکذرد واندر دریای خزران افتد.

53_ و دیکر رودیست کی آنرا هرهز خوانند از کوههاء ری و

94 ودیکر رودیست آنرا سیید رود خوانند از کوه حویرث رود ازناحیت ارمینیه روی بمغرب و میان گیلان ببرد و اندر دریای خزران افقد.

55_ و دیکر رودیست آنرا رود ارس خوانند از مشرق کوه ارمینیه برود ازنجا کی بروم بیوسته است و روی بمشرق کرده همی رود تابر 1_ استوا: ولایتی که قوچان امروزی کرسی آن بوده است.

============================================================

57_ و دیکر رودیست بناحیت اران: آنرا نهر میجان خوانند آخر حدود کوههاء تهامه رودانک بمشرق نزدیکتراست . و بشهروادی

و اما ببلاد شام هیچ رود بزر ک نیست: 58_ و دیگررودیست از عمل بقلار رود از میانه روم آنرا نهرالکروم خوانند و بدریای گرزیان رسد.

99_ ودیکررودیست از عمل افلاخونیه رود از روم و برشهر طنابری بگذرد و بدریای گرزیان رسد.

60_ ودیکر رودیست از عمل ابسیق رود از روم بر شهر بنداقلس و : دیدون بکذردوبدریای تنقیه: افتد، اندر روم .

1_ ارس2_ مینورسکی "اران" راعرب ترجمه کرده است: و4_ بیجان 6- شیوه ن ندیدون بدیدون 7-نیقیه.

============================================================

62_ و دیکر رود نیل مصرست از جبل القمر اندر جنوب ده رود بزرکک برود و از هر پنجی یک بطیحه بندد، انکه از هر بطیحه سه رود ب بگشاید واز هرشش رود یکی بطیحه بندد، بیرون از حدود نوبه اندر جنوب ، انکه رودنیل ازین بطیحه بگشاید و بمیان نوبه فرود آید، روی بشمال نهاده وهمی رود تاهمه ناحیت نوبه ببرد، انکه عطف کند سوی مفرب تابشهر سکره4 رود، انگه عطف کند واز سوی مشرق باز گردد س : تابرطرف کوه الواحات و برشهر اسوان بگذرد وراست فرود آیدروی شمال نهاده همه ناحیت مصر ببرد وبراخمیم، وفیوم، وفسطاط بکذرد و اندر دریاء تنیس افتد.

ش 63_ واز آن ریگ کی میان نواحی مصرست و میان دریای قلزم ر ودی بگشایدعظیم و روی بمغرب نهد ومیان نوبه پبرد پپهنا، و آنجا کی شهر کابیلست از آن نوبیان ، و آن قصبه ایشانست ، اندر رود نیل افتد ms038 و .

این رارود رمل المعدن خوانند

- ناطلیق:2 و3_ نیقیه:4- سکره

وهم چنین اندر ناحیت سودان هیچ رود را خبر نیافتیم اندر کتابها و اخبارها.

66_ ودیکر رودیست بمغرب ناحیت روم از کوه بلغری رودروی بمشرق نهاده وهمی رود تابجای صقلابیان کاندر ناحیت روم اند، برود و ناحیت برچان بگذرد و بر عمل براقیه بگذرد، اندرین میان شهر

67- و دیکر رودیست آنرا نهر تاجه خوانند، از کوه اندلس کشاید از نزدیک شهر طلیطله و از کرد شهر طلیطله اندر آید و بسوی

س و اندرین همهجهان هیچ رودنیست بزرکی کی اندرو کشتی تواندرفتن مگراینک ما یاد کردیم. و اما اندر ناحیت جنوب هیچ رود بزرگ را ذکر نیافتیم البته مکررود

============================================================

1- واندرجنوب ناحیت چینستان میان کوه طاعن فی البحر ومیان خمدان بیابانیست وازین بیابان پارۀ بدریا اندر رود چون جزیره، وناحیت مشرقی ازاین بیابان ms039 دریاء اقیانوس مغربیست و ناحیت جنوب دریاء اعظم س است، وناحیت مغربی کوه الطاعن فی البحر، و ناحیت شمال رودخمدان است ، واندر زمین این بیابان زرست بسیار

7_ ودیکر بیابانیست مشرق اوشمال حدود سندتا بحدود رودمهران وجنوب وی برحدودسند و کرمان و پارس برود، ومغربی وی حدود : ری وقم وقاشانست و شمال اوبر خراسان وحدود وی و سیستان بکذرد

============================================================

10- ودیکربیابان بادیه است ، مشرق اواز حدود هجرست تاحدود ے: حرین وبضره وبرحدود قادسیه و کوه بکذرد تابحدود رود فرات و جنوب وی دریاء عربست همه و حدود خلیج ایله و دریاء اعظم و نواخی حضرموت ویمن ، ومغرب اوبر حدودجده وجار ومدین وایله بکذرد و شمال وی برحدود مغان وسلیمه وتدمر و خناصره بکذرد تارود فرات س و این را ییابان بادیه خوانند و ازین بیابان هر کجاکی بشهری یا بحیی ازحیهاء عرب بیوسته است اورا بنام آن جای یاز خوانند . واندرین بیابان یک ریکست از کران دریا بردارد از حدود بحرین وپهنای اوجای هست کی دومنزلست وجای هست کی چهار منزلست. و در ازاء اوبیست منزل غور 2 کوفه 43 بر بری: معان:

11 و دیگر ریگیست اندر جنوب این بیابان از گرد شهرها

12_ ودیکر ریکیست کی مشرق او خلیج بربرست و خلیج ایله وجنوب اوبیابان بجه اسست ومغرب وی حدود نوبه است وحدود مصر و شمال وی خلیج قلزمست آنرا ریگ معدن خوانند ، کی اندروزر است واندروبسیار زریابند: 13_ ودیکر بیا بانیست مشرق او ناحیت حبشه است وجنوب اوناحیتت

15_ ودیکر اندر ناحیت مغرب از حدود مصر ازکوه الواحات و برقه وطرابلس تابحدود سوس الاقصی بیشترهمه بیابانست :

17_ واندرناحیت جنوب ازخط استواییشتر همه بیابانست و آبادانی

============================================================

و اندر حدود مسلمانی بیابانها و ریکهای بزرک و معروف اینست کی مایاد کردیم، و اندرناحیت کافری جزاز ترک هم اینست کی ما یاد کردیم . والله اعلم ویالله التوفیق.

سخن اندرناحیتها 1_ ناحیتی از ناحیتی بچهار روی جدا کردد: یکی باختلاف آب و هوا وزمین و کرما وسرما . و دوم باختلاف دینها وشریعتها و کیشها وسیم باختلافلغات وزیانهاء مختلف و چهارم باختلاف پادشائیها . وحد احیتی ازحد ناحیتی دیکر بسه چیز جدا شود : یکی بکوهی خردیا ب زرگ کی میان دوناحیت بگذرد. و دوم برودی خرد یا بزدگ کی میان دوناحیت برود. وسیم بیابانی خرد یابزرک کی میان دوناحیت اندر باشد.

2_ اما رومیان گفتند کی همه آبادانی جهان سه قسمت : یک قسم انست کی مشرق وی دریای اقیانوس مشرقیست وحد تغزغزو خرخیزو جنوب وی بحراعظم است تابقلزم ومغرب وی ناحیت شام است و روم تا

3- و قسم دوم مشرق وی اول حدود مصر است از خط استواتا بدریای روم وجنوب او بیابانیست کی میان بلاد ms042 مغربست و میان بلادسودان و مغرب وی دریاء اقیانوس مغربیست و شمال او دریای رومست واین قسم ر الوبیه خوانند، واین قسم دوازده یکن آبادانی همه جهانست اندر شمال.

9_ وقسم سیم مشرق او خلیج قسطنطینیه است وجنوب وی دریاه روم است و مغرب وی دریاء اقیانوس مغربیست و شمال وی آخر آیادانی جهانست اندر شمال واین قسم را ازوفی خوانند و این قسم چهاریک همه آبادانی جهانست .

5_ و اما آن آبادانی کاندر ناحیت جنوبست آنرا رومیان آبادانی خنوب خوانند: 6- و اما همه آبادانی جهان پنجاه ویکن ناحیتست، پنج ناحیت از

9_ سخن اندر خاصیت ناحیت چینستانست ناحیت چینستان ناحیتیست کی مشرق او دریاء اقیانوس مشرقیست و جنوب وی حدودواق واق و کوه سرندیب ودریای اعظم، ومغرب وی ms043 هندوستان وتبت است. وشمال وی حدودتبت و تغزغز وخرخیز . واین چین2_ کرگسکوه. 3_ مجغری:

1_ واق واق ناحیتیست از چین و زمین او معدن زر است، و ایشان سگ را طوق زرین کنند و مهتران ایشان طوقی دارند اندر گردن از

2- وچین را بیرون ازین ، نه ناحیتست عظیم بر کران دریاء اقیانوس نهاده واین نام این نه ناحیتست :1_ ایرش . ب. خورش . ج_ فراجکلی _ نای._ خسانی. و_ تنکوی. ز- بونوغنی ._ قوری. طانفس: 1- دراصل: کهر: 2_ غیان. 3_ یعنی بودائی: 4.کارد.

============================================================

بغشور از چینست و شهری بزرک ms044 است و اندر او بازر گانان بسیار_ اند ازشهرهای مختلف وجاییی بسیار نعمتست.

_ کچان شهری خرد است اندروی بازر گانان تبت اندوچین: _ خالبک شهری بزر گست و آبادان و با نعمت بسیار و سلطانش از نست 7_ خامچو نیمه اوچینیان دارند و نیمه ازو تبتیان و میان ایشان دایم جنکست وبت پرستند و سلطانش از دست [149] تبت خاقان است.

8_ سو کجو_ سرحد تبتست، سلطان وی ازچین رود . واندر کوه وی آهوی مشکست وغروغاوست: س9 9_ سخجو هم چون سو کجو است ولکن مه از وست، سلطانش بسو کجو نشیند.

صوچو

12_ برج سنکین - دهیست بزرک از چین و آبادان و بانعمت بسیار.

13_ خاجو شهری بزر کست وجای بازر گانانست ، سلطان وی از چین رود ومردمانش دین مانی دارند.

14_ سنگلاخ . دهیست بزرک از عمل ساجوست و مردمانش بت برستند 10_ ساجو از چینست اندر میان کوه و بیابانست و آبادانیست و بسیار نغعمت و آبهاء روان وبی آزارند ودین مانی دارند.

16_ کسان_ شهریست از راه دور جاییی کم نعمت و کارداراز کبت رود.

17_ کاذاخ_ از حدودچینست ولکن کاردار ازدست تبت است .

18_ختن - میان دورودست اندر حدودوی مردمان اند وحشی و م ردم خوار و بیشترین خوامته ایشان قزست و ملک ختن راهیثتی بزر کست خویشتن راعظیم الترک والتبت خواند . و برحدی است کی میان چین و چین اسکویه چون 3 تشچو.

============================================================

19_ خزه_ دهیست ازختن از گرداوریگ اندک .

20_ حتم ویرانست واندروی یک بت خانه است ابادان بش: 21_ ساونیک_ دهیست از ms045 گرداوریگ.

22_ بورخیمو [و]انویجکث (2) دوشهر است ازچین بر کران دریاه آبادان و بزرگ و با نعمت بسیار و مردمان جنگ کننده .

23_ سرندیب- اندر جنوب چینست وبرحدیست میان هندستان و چینستان بر کران دریاست و اورا نواحی بسیارست واندو وی آبهاء روان

24_ عزر شهر کیست خرد بنزدیکی سرندیب و میلک سرندیب انجا تشیند : 10_ سخن اندر ناحیت هندستان و شهرهای وی مشرق وی ناحیت چینست وتبت و جنوب وی دریاء اعظم است و 1- غزره

4 فنصور_ شهریست بزرگ جای بازر گانان و ازو کافور بسیار ، فندم1-بمقععطا

س و مال این ناحیت سپید مهرهاست کی آنراچون بوق بزنند و انراسنبک شنکن]آخوانند . واندرین ناحیت بیل بسیارست: 8 طوسول_ ناحیتیست بزرک بچین پیوسته و میانشان کوهیست.

وایشان مردمانی اسمرند وجامه اوایشان ازینبه است .

9 موسه_ ناحیتیست بچین وبطوسول بیوسته وایشانرا حصارها و بناهاء استوارست و مشک بسیار خیزد از آنجا.

============================================================

12_ اورشفین. شهریست و اورا ناحیتیست چون جزیره بدریا اندر ر فنه وهواء اوبدست بواین دریا را آنجابحرالاهناب خوانندو پادشاییی از آن زنی بود راینه 1خوانند . واندروی پیلانند عظیم باقوت چنانک درهندوستان جاییی دیکر نیست وازوی پلیل و[دار آنیزه بسیار خیزد.

13_ ملی چهارشهرست برکران دریا وهر چهار شهررا ملی خوانند و پادشاییی بلهرایست و از آنجا دارنیزه وپلیل بسیار خیزد: ح

10_ قامهل_ شهریست بانعمت وپادشاییی بلهرایست.

1- * رانیه؟. 2_ نگاه کن به 5لی. قسیت9. 3_ سوباره. 4و5_ کنبایه.

============================================================

17_ قندهار سشهری عظیم است و اندروبتان زرین وسیمین است بسیار، وجای زاهدانست وبرهمنانند. وشهری بانعمتست و اوراناحیتیست خاصه.

18_ حسینا کره جائیست بانعمت و ناحیت بسیاردارد: 19_ بجونه _ دهیست آبادان بر کران دریا.

20_ کونسر_ شهریست خردواندرو بت خانهاست.

21_ نونون سشهریست و کویند کی اندروی بیش از سیصد هزار بتست و اندرو روسبی خانهاء بسیار: 22_ بکسان_ دهیست آبادان و مردمان وی موی سروریش بسترندو اندروبتان بسیارندزرین ودویین : 23_ همانان_ جای زاهدان هندست و برهمنانندو کویند کی ماازقوم ابراهیم بیغمبریم صلوات الله علیه : 24_ بلهاری_ شهری بزر گست و آبادان و جای بازر گانان هند

25_ زمیند_ شهریست ابادان وازو جامهاء شاره خیزد واندرین همه پادشاه بلهرایست . وازیس این پادشاه قنوج است .

2_ قمه_ شهریست خرد و کوهرهای بسیار بدین جای افتد: 1- جسینا گره. 2- 21فله3.11361. ربیند.4. نه.

============================================================

28_ برهاره_ شهری است بزر کث وبانعمت: 29- قنوج شهری بزر کست ومستقررای قنوج است ، و وابن ادشاییست بزرک و بیشتر از ملوک هندطاعت او دارند . واین رأی مهتر ازخویشتن کس را نه بیند و گویند کی اورا صدوپنجاه هزار سوارست و هشتصد پیل کی بروزحرب برنشینند .

30_ بلری، قلری منری، رور، این هرچهار شهر از سندست ولکن رود مهرانست، جاییی بانعمت بسیاراست ومنبر در آنجاهست ازین سوی ر هندوستان بدین شهر کها افتد، اما رور برود و بارهاست محک بم وجهازهاء نرست ونمناکن.

وجاییی ترس -31 بسمد شهریست خرد ازهند وبانعمت بسیاراست: 32_ ملتان_ شهری بزر کست ازهند واندراویکن بت است سخت بزرک و ازهمه هندوستان بحج ایندبزیارت آن بت ونام آن بت مولتان است و جاییی استوارست باقندز و سلطان وی قرشیست از فرزندان سامست و بلشکر گاهی نشیندبرنیم فرسنگی و خطبه بر مغربی کند

1- وق0006ه21_رور 3_ منظور خلفای فاطمی است4 جندروز:

35_ بهرایج_ شهری بزر کث بوده است وا کنون ویرانست واندکی حابح مانده است .

3. لهور_ شهریست باناحیت بسیار وسلطانش ازدست میرملتانست و اندرو بازارها وبت خانهاست واندرودرخت جلغوزه وبادام وجوز هندی ب سیارست وهمهبت برستند. [1510] و اندروی هیچ مسلمان نیست : 37_ رامیانشهریست برسرتلی عظیم و اندروی اند کی مسلمانان اند و ایشان را سالهاری خوانند ودیکرهمه بت پرستان اند. و انجا برده هندو وجهازهندوستان افتدبسیار. وسلطان وی ازقبل امیرمولتان است وبردد اکا شهربت خانه است و اندر وبتیست روئین بزر[آ] گنده و آنرابزرگ دارند و سیزن اند کی هرروزی گرد این بت بر آیند باطبل ودف وپای کوفتن .

38_ جالهندر شهریست برسر کوهی اندر سردسیروازو مخمل و و جامهاء بسیارخیزد ، ساده و منقش، واندر میان رامیان وجالهندرینخ روزه راهست وهمهراه درختان هلیله وبلیله و آمله4 وداروهاست ، کی بهمهجهان ببرند ، واین شهرازحدود رای قنوجاست ن 39_ سلابور_ شهری بزر گست بابازارها و بازر گانان و خواستها دعال مهعن قدتبهات7- این چندجمله ، باید دنبال شماره29 آمده باشد : 3- هذ64اههلعددتههد عاهددة04 081:9

و و پادشاییی از ان رای قنوج است و درمهاء ایشان کونا کونست آی دادو

س 1- شاید : بخت وبختی: 1- بگنرانند.

============================================================

47_ کردیز- شهری است برحد میان غزنین و هندوستان برسر تلی نهاده ومراوراحصاری محکم است و سه باره دارد ومردمان او خوارج اندر 48_ سول_ دهیست بر کوه بانعمت واندر اوافغانانندبچون از آنجابروی ابحسینان راه اندرمیان دو کوهیست، واندرین راه هفتاد ودو آب بباید ککشتن ، وراهیست بامخاطره وبیم: 49_ حسینان. شهریست کرم سیر برصحرانهاده.

1_- نپال ؟ 2_ * طاقی: 3- سلوقیین 4- الجرز. نگاه کن به، قسمت9ب: هملک طاقی: ملک سلوقی ، ملک جرز

- جلوت وبلوت دوشهرست برراست وچپراه نهاده وبرسر 3 وه ابی اندر میانشان همی کذرد ، واندروی بتخانهاست بوازوی

ی شکرو 53_ بیروزه_شهریست اندرحدودمولتان ودرهندوستان است، همه جهازهاء هندوستان آنجا افتد ms050 واندروی بتخانهاست.

4 س 54_ لمغان شهریست برمیانه بر کران رود نهاده و بار که هندوستان است ، وجای بازر گانان است و اندروبت خانهاست .

هدینور- شهریست برابروی بر کرانه رودنهاده، واندر وی جای بازر کانان است ازهمه خراسان ، واندروی بتخانهاست ، واندرین هردو شهر بازر گانان مسلمانند مقیم ، واین دوشهر آبادانست وبانعمت .

5- ویهند- شهری بزر کست وپادشاه وی جییال است ، واین 1_ نگاه کن بهفسمت 2013_دری، قسمت 15 هر دو کلمه باتشدید و اوضبط شده است.

3_ برمیانه:4 تگقسمت4.13_ دنپور.

============================================================

57_ قشمیر شهری بزر کست و بانعمت و بازر کانان بسیار و پادشاه ویرای قنوج راست واندروی بت خانهای بسیارست کی هندوان آنجا

11_ سخن اندرناحیت تبت و شهرهای وی مشرق اوبعضی از چینستانست و جنوب اوهندوستان است و مغرب وی عضی ازحدودماوراءالنهر است و بعضی ازحدودخلخ، وشمال وی بعضی از خلخ است و بعضی از تغزغز، واین ناحیتیست آبادان و بسیار مردم و کما خواسته، وهمه بت پبرستند" و بعضضی ازوی کرم سیرست و بعضی سردسیر، وهمه چیزهاء هندوستان بتبت اقتد ، وازتبت بشهرهای مسلمانان افتد و اندروی معدنهاء زرست و ازومشکی بسیارخیزد، وروباه سیاه و سنجاب و سمورو قاقم وختو وجاییی کم نعمتست، و ملک این ناحیت راتبت خاقان خوانند ، و مراورا لشکر و سلاح بسیاراست، و از عجایب تبت آنست کی و س هر که اندر تبت شود خندان وشادان دل بود بی سببی تا از آن ناحیت بیرون اید.

1_ رانگرنگ- ناحیتیست از تبت بهندوستان و چینستان پیوسته و اندرتبت [0ل16 آناحیتی ازین درویش ترنیست، جای ایشان اندرخیمهاست

2_ تبت بلوری-ناحیتیست از تبت بحدود بلور پیوسته وبیشترین بازر گانان اندواندر خیمها وخر گاهها نشینند وجای ایشان پانزده روز اندریانزده روزراهست و 3_ نزوان_ ناحیتیست تو نکر[تر] از تبت، باخواسته بسیار . واندرین شهر قبیله است ایشانرا میول خوانند و ملوک تبت ازین قبیله باشند. واندر و دودهست خردیکی رانزوان خوانندویکی را میول، جاییست کم نعمت وبسیار خواسته، وزرومویو کوسیند وبسیارخواسته وآلات : 4- برخمان ، شهری است اندروی بازر کانان بسیار.

5_ لهاسا. شهر کیست ، اندر وی بت خانهاست ویک مزکت مسلمانانست و اندروی مسلمانند اندکی: - زوه ازحدودنوسمتیسیت" دهیست خخرد: 7_ احایل1_ جاییست اندرو چرا گاه ومرغزارها وخرگاه بعضی از 1 اقجایل:

1 8 جرمنگان خردوجرمنگان بزرگ2- دو شهرست بر کرانه ب یابان نهاده چاییی کم نعمت واند ک خواسته، ومردم آنجا صیادی کنند.

9_ توسمت 1_ شهری است اندر قدیم چینیان داشتندی و اکنون بتیان دارند ، واندروی لشکرست از آن تبت خاقان .

10_ بالس. 11_ کریان 2_ 12_ وجخیان ؟ 13_بریخه _14_ چنخکث-10_ کونکرا - 16_ رای کوتیه _17_ برتیا- 18_ ندروف 19_ رستویه_204_مثاین شهر کهاییی است کی بقدیم از چین بودند و اکنون تبتیان دارند و اندرین شهرهامردمان تغزغزی بسیارند و جایهایی اند باخواسته و نعمت و آبادانی. و میان کونکراو رای کوتیه قلعه عظیم است بر ست راست وبرسر کوهی بلند نهاده است . وخزینه های تیت خاقان آنجا باشد.

21_ غزا. نخستین حدتبت است از سوی تغزغز بنزدیکی رود کچا نهاده است .

- قبیله میول. 2- چرمنگان؟. 3- شاید : بسکون سین وفتح میم: - مینور سکی این کلمه را ودستویهح خوانده است .

============================================================

12 سخن اندرناحیت تغزغزوشهرهای وی مشرق اوناحیت چینست وجنوب وی بعضی تبت است و بعضی خلخ و مغرب وی بعضی خرخیزست و شمال ویهم خرخیراست، اندرهمه حدود او برودواین ناحیت مهتر ناحیت است ازترک، و بیشترین قومی بودند دراصل و ملو ک همه تر کستان اندر قدیم از تغزغزبودندی، و مردمانی جنگی اند

- جینانجکث :- قصبه تغزغزاست ، شهری میانه است . ومستقر 1- ب اوسانگ.2_ چینانجکت : شهرچینیان.

============================================================

2_ وبنزدیکیوی کوهیست آنراطفقان خوانند ، واز پس این کوه نج دهست، ونام دههااینست: کوزار ک، جملکت، بنجیکث، بارلغ، جامغر، ومیلک تغزغز بتابستان باین ده بنجیکث نشیند، و اندر شمال تغزغز صحراییست ، میان تغزغز وحرخیز برود تابناحیت کیماک: 3 کمسیغیا_ دهیست اندرمیان دو کوه.

ستکث _ ناحیتی خردرست واوراسه دهست : _ ارکٹ. شهری خردست و بنزدیکی رودخولندغونست واندروی

6_ کرارخون_ دهیست اندر میان ریگ، اند ک نعمت و بسیار مردم.

7_ دههاء بکتکین -پنج دهست واز ان سغدیان است، واندروی ترسایان و کبر کان وصابیان2 نشینند، جاییی سردسیراست ، و کوه از گرد اوبر امده.

8_ کومسارت_ دهیست برسر کوهی ومردمانوی صیادانند: 9 خمود جاییست کی اندروی مرغزارهاو گیاخوارها وخیمها

18_ ms053 جملیکث_ دهیست بزر ک و مهترایشان را بیغو خوانند، بیغویان آنجا نشایند و کیمیا کیان و خلخیان و یغماییان بهر وقتی این ده را غارت کردندی.

11_ تنزا غ ارت"_ کوهیست از خاک منزل بازر گانانست.

4 12_ مابنح جراباس_ منزلیست واندر وی آبیست بزرک و گیاه

13_ بلخمکان_ منزلیست کی در قدیم اندرو تغزغزیان بودندی و اکنون ویرانست: 14_ سدنکن_ منزلیست کی دایم اندروی برف وباران بود.

15_ محککارت_ منزلیست: 16_ ایر گوز کو کث_ منزلیست اندروی چرا گاه و چشمهاء آبست س س 17_ اغراجارت منزلیست وهر گز ازبرف خالی نبود و واندر وی

913 سخن اندرناحیت یغمیا، و شهرهای وی مشرقوی ناحیت تغزغزاست، وجنوب وی رودخولند غونست کی ندر رود کچاافتد و مغرب وی حدودخلخ است، واین ناحیتیست کی اندر 1_ یبغو. 2_ تبراغ ارت درست بمعنی گذوگاه و گردنه خاکی است . 3 - یفسا.

============================================================

2_ برتوج_ دهی بود آبادان از یغما، مار بروی غلبه گرفت و مردمان ازآنده برفتند.

3_ خیر کلی_ دهیست بزرگ و برتوجیان اند واندروی سه گونه 41 ترک است: یغمائی، خلخی، تغزغزی.

14_ سخن اندر ناحیت خرخیز مشرق وی ناحیت چین است و دریای اقیانوس ms054 مشرقی وجنوب وی

============================================================

10. سخن اندر ناحیت خلخ وشهرهای وی مشرق وی بعضی ازحدودنبتست وحدودیفماوحدود تغزغز، وجنوب وی بعضی از حدود یفما وناحیت ماوراء النهرست و مغرب وی حدود غوز و شمال وی حدود تخس وچکل و تفزغزه و این ناحیتیست آبادان و بانعمت_ ترین ناحیت است از نواحی ترک واندروی آبهاء روانست و هواءمعتدلست و از اومویهاء گوناگون خیزد و مردمانیاند بمردم نزدیک وخوش خوو آمیزنده. و ملو ک ms055 خلخ راجبغوی خواندندی اندرقدیم و بیغونیز خواندندی واندروی شهرها و دههاست. واین خلخیان بعضی صیادانند و بعضی کشاورز[ی] کنند. و بعضی شبانان اندوخواسته ایشان گوسیند است و اسب ومویهای گوناگون و مردمانی جنگیاند و تاختن تن برنده.

- کولان، ناحیتی خردست و بمسلمانی پیوسته و اندرو کشت و بررست 2- مرکی - دهیست و اندر وی خلخیانند و بازر کانان نیز افتند آنجا ومیان این دوده سه قبیله خلخیانند: [185] بیستان ، خیم ، بریش خوانند ایشان را

خل 4- فنکسیر، دهیست بزرک واندر وی قبیلهاء بسیارست از خا وجاییی آبادان.

توزون بلغ، دهیست با کشت و برز و آب روان ونعمت وحدیست مان خلخ ویفما س 6_ بنزدیکی توزون عارج، دریای توز کو کست، کی هفت قا قبیله خلخ رانمکن از نجاست : 7- کو کیال ، اتلالغ ، لولغ ، سه دهست آبادان وبانعمت ببرا کوه نهاده است ودهقان وی برادران بیغوبودندی: 8- اوز کث وملجکث، وودهست ببرا کوه نهاده آبادان و بانعمت و پادشاییی جبغوی: 9- کرمین کث ، اندر وی خلخیانند اندک ایشان را لبان خوانند، دهیست بزرگ و بانعمت وجای بازر گانان از هرجای.

10- تونل وتالخزه، وودهست اندرمیان کوه نهاده است برسرحد میان چگل و خلخ و بدریاء اسکول1 نزدیکست و مردمانی جنگی و س 1-* نوی کث. 2و3_ غارج؟4_ توذگول: .*تونک.

6- ایسی گول.

============================================================

12_ جامغر، شهر کیست خرد از حدود خلخ بر کران بیابان واندر س قدیم از خلخ بودی و پادشاییی وی از دست ملک تغزغزست، و اندر وی مقدار دویست قبیله مردم اند واورا ناحیتیست جدا.

13- بنحول ، اندر حدود خلخ است ، واندر قدیم پادشاییی وی از دست تغزغز بودی وا کنون خرخیزیان دارند.

14- اقراقر، شهریست بسیار مردم اندر میان کوه ms056 و رودنهاده.

0_ اوج، برسر کوه است واندروی مقدار دویست مرد است و این هردورا خلخیان دارند .

169. سخن اندرناحیت چکل احیتیست واصل اواز خلخ است ولکن ناحیتیست بسیار مردم ، و مشرق او وجنوب اوحدود خاخ است . ومغرب وی حدود تخس است، و شمال وی ناحیت خرخیزست و هرچیزی کی از ناحیت خلخ افتد و از

1_ سیکول، شهریست بزرگ برحد میان خلخ و چگل نزدیک بمسلمانی، جاییی آبادان و بانعمت و بازر گانان.

17. سخن اندر ناحیت تخس و شهرهای وی مشرق وی حدود چکل است وجنوب وی خلخ است و کوهستانهاء خلخ، ومغرب وی کروهی ازخرخیز یانند ، وشمال وی چکل است و این ناحیتیست بسیار نعمت تراز چکل و از نجامشک و مویهای

1- لازنه وفراخیه، دوقوم انداز تخس وهریکی را ازیشان[1880] ناحیتی خردست . ودو دهست کی بدین دو قوم بازخوانند: 2- سویاب، دهیست بزر ک وازوبیست هزارمرد بیرون آید.

ده را سمکنا 3_ بیکلیلغ، دهیست بزرکن و بزبان سغدی ایر ی خوانند ، ودهگان اورا ینالبر کین خوانند ، و بااو سه هزارمرد برنشیند.

1_ این کلمه را"بنالبتر کین " نیزمیتوان خواند و احتمال دارد که " ینالبکتگین* صحیح آن باشد

18. سخن اندر ناحیت کیماکن و شهرهای وی ناحیت او ناحیتیست مشرق اوجنسی از خرخیزست وجنوب ویرود ارتشت ورود آتل و مغرب وی بعضی از خفچاخست ، وبعضی ویرانی شمال وشمال او آنجاست ازشمال کی ms057 اندراو مردم نتواند بودن ، واین احیتیست کی ایشان رایک شهرست وبس ، واندروقبیلهاء بسیارست و

1- اندر از خفچاق ناحیتیست از کیماک و مردمانش ببعضی اخلاق بغوزمانند: 2- قرقرخان ، ناحیتی دیکرست از کیما ک و مردمانش اخلاق خر خیزیان دارند: 1 معادل عربی این ترکیب "مادون خفچاق * است . شاید منظور " خفچاق اندرونی باشد .

============================================================

4 بمکیه، شهریست اندر کیما ک مستقر خاقان بتابستان اینجاباشد، و میان این شهر ومیان طرار هشتاد روزه راهست سوار را کی بشتاب رود 6-ده چوب، دهیست برکران آب نهاده و آبادان و انسدروی تابستان مردم بسیار باشند.

19. سخن اندر ناحیت غوز احیتیست مشرق وی بیابان غوز وشهرهاء ماوراء النهروجنوب بعضی هم ازین بیابان، ودیکردریاء خزرانست، ومغرب وشمال او رود آتل است، ومردمانی شوخ روی و ستیزه کارند و بدرک و حسوداند، و

============================================================

و هر قبیله را از یشان مهتری بود از ناسازند گی باهم: 20. سخن اندر ناحیت بجناکڭ ترک ناحیت مشرق او حدود غوزست [199] و جنوبش حدود برطاس و و براذاس است . ومغربش خدود مجغری وروس است و شمالش روتا است

22. سخن اندرناحتیت مجغری مشرق او کوهیست، وجنوب وی قومی ترسایانند و ایشان را و نندرخوانند. ومغرب و شمالش نواحی روسست. و این ناحیت رامقدارییست هزار مردست کی باملکشان بر نشینند. و ملک این ناحیت را خلت4 خوانند 1- رودخانه روثا.2- مه جله.

============================================================

و بادشای ماوراءالنهر جدا و ا کنون هر دویکیست. ومیر خراسان ببخارا نشیند وز آل سامان است و از فرزندان بهرام چوبین اند و ایشانرا ملک مشرق خوانند واندر همه خراسان عمال او باشند. واندر حدهاء خراسان پادشاهانند و ایشان را بلوک اطراف خوانند.

_ نشابور- بزر گترین شهریست اندر خراسان و بسیار خواسته تر و یکک فرسنگ اندریک فرسنگ است و بسیار مردم است وجای بازر کانان است و مستقر سپاه سالارانست واو را قهندز است و ربض است وشهرستانست وبیشتر آب این شهر از چشمهاست کی اندرزمین ب یاوردهاند . وازوی جامهای کونا کون خیزد پشم وپنبه. واوراناحیتیست جدا و ان سیزده [1400] روستاست وچهارخان: س 2_ سبزوار_ شهر کیست خرد برراهری وقصبه روستائیه است.

3- خسرو کرد - بنزدیککاوست ، شهر کیست خرد.

_ بهمن آبادومزینان دوشهر کست خرد برراهری واندروی کشت وبرزبسیارست : ے _ آز اذوارشهر کیست اندرمیان بیابان و بانعمت و برراه گر کان.

1 .

6_ جاجرم_شهر کیست برراه گر گان پرسرحدوبار کده گر گان اس استو ان کومش ونشابورست.

7_ سبراین. شهریست آبادان وبانعمت.

1_در اصل: این 2_ اسپراین اسفراین:

10_ باورداندرمیان کوه و بیابانست. جاییی بسیار کشت و برز و هواییی درست ومردمانی جنکی: ااطوس_ ناحیتیست و اندر وی شهر کهاست ، چون طوران و

12_ میهنه_ شهر کیست از حدودباوردواندرمیان ییابان نهاده:

14_ قاین. قصبه کوهستانست و از کردوی خندق است واوراقهندز 1- بزدیغور:

10_ طبسین_ شهریست کرم سیرواندر وخرماست و آب ایشان از کاریز است واندرمیان بیابان است: 16_ کری- اندرمیان بیابانست و ازو کرباس خیزد.

117_ طبس مسینان اندرمیان کوه و بیابانست و جاییی بانعمتست: 9 18_ خور و خسب دوشهرست بر کرانه بیابان و آب ایشان از کاریزست وخواسته مردمان این شهر بیشترین چهاریای است: 19_ پوژ کان، خایمند ، سنگان، سلومد، زوزن شهر کهاییی اند ازحدود نشابور و جایهای بسیار با کشت و برزند و از این شهر کها کرباس خیزد: 20- هری - شهر بزر کست وشهرستان وی سخت استوار است واورا قهندزاست وربض است، وآندروی آبهاء روان است و مز گت جامع این شهر آبادان تر مز گتهاست بمردم از همه خراسان و بردامن کوه است وجای بسیار نعمتست و اندروی تازیانند بسیار و اورا

============================================================

22_ نوژ گان_ شهر کیست آبادان و بسیار نعمت، اندرمیان کوه.

س س 23_ خر کرفشهر کیست خرد، مردمان اوخداوندان چهاریای ms061 اند: 24_ باذغیس_ جاییی آبادانست و با نعمت بسیار، واورا نزدیک سیصد وهست .

1 25_ کاتون_ شهر کیست، آب ایشان از چاهست و ازباران و از و اسبان نیکک خیزد.

26- خجستان نا ن احیتیست اندر کوه واورا کشت وبرز بسیارست و مردمانی جنکی اند.

27_ کوهسیمشهر کیست ببرا کوه واندروی معدن سیمست واز بی هیزمی دست بازداشتهاند: 28_ مالن ازهریست، وازوی میویز طایفی خیزد نیک.

29_ اسبزار. اوراچهار شهرست چون : کوازان" ، ارسکن، کود؟

جراشان واین هرچهار اندر مقدارشش فرسنکست، جاییی بانعمت است، و مردمان او خوارج اندوجنکی، و در این ناحیت کوه بسیار است و استوار.

-کالون 100ق71. اسبوزارح اسبوزار

31_ بون شهر کیست، قصبه کنج روستایست ، جای بسیار نعمتست واندروی آبهاء روانست، وازوی دوشاب خیزد: 32_ کیف شهر کیست خردهم چون بون است : 33_ بغشور- اندرمیان بیابانست، و آبشان ازچاههاست: 34_ کروخ_ شهر کیست باناحیت آبادان، و اندر میان کوههاست و ازو کشمش خیزد.

35_ شورمین_ شهر کیست از عمل هری: 30_ غرچستان_ ناحیتیست، قصبه او بشین است، مهتر این ناحیت را شارخوانند، جاییی بسیار غله و کشت و برزو آبادانست، وهمه کوه است ، و مردمان این ناحیت مردمانی اندسلیم ونی بدم و شبانان اند و برزیکر 37_- دزه شهر کیست بر دامن کوه، ورود مروبمیان او بگذرد، و جاییی خوشست ومیوهاء بسیار: 38_ مرود_ شهریست بانممت و آبادان و بردامن کوه تهاده است، ومیوه بسیار، ورودمرو بر کران اوبگذرد.

============================================================

س س:4 41_ لیرنی شهریست خرد: 42_ مرو. شهری بزر کست ms062 واندرقدیم نشست میر خراسان انجابودی و ا کنون [به] بخار انشیند و جاییی بانعمت است و خرم مواوراقهندزست، و آنرا طهمورت کرده است، واندر وی کوشکهای بسیارست ، وآن جای خسروان بودهاست و اندرهمه خراسان شهری نیست از نهاد بازاروی نیکو و خراجشان بر آبست، وازوی پنبه نیک و اشتر غاز وفلاته و سر که و بکامه وجامهای قزین وملحم خیزد: 9 43_ شنکت عبادی_ شهریست باناحیت بسیارو آبادان و بانعمت: 44_ دندانقان[208]شهر کیست اندر حصاری مقدار پانصد گام در ازاء وست اندرمیان بیابان ، وبیرون ازوی منزلگاه کاروان است.

45- کشمیهن ، مسفری ،ماشان، سوسنقان، شابرنجی؟، زرق- این شهر کهاییی اند خردو بزرگ همه از عمل مرواست، و کشت و برز این 1- دزاحنف.2 برکدزسهن329297. کیرنگ. 4. پادشاهان ساسانی: 5. چیزی افتاده است: از نهاد[وی به ]6 خیشنگ متادی بکسرشین و فتح عینوباء مشدد.

============================================================

1نویسندۀ نسخه ms063 "تابرو نوشته وبعدا کلمه "بحدوده را بالای سطر اضافه 3- دراصل کوز کانند.

2- ریوشاران؟

کردهاست.

============================================================

49_ تمران ، تمازان_ دوناحیت است بحدودرباط کروان نزدیکن اندر کوهها. و مهترایشانرا تمران فرنده، وتمازان فرنده خوانند.

50_ ساروان_ ناحیتست اندر کوهها و مردمانی اندشوخ روی و جنکی و دزدبیشه وستیزه کاروبی وفاوخون خواره واندرمیان ایشان عصبیتیست دایم 51_ مانشان_ ناحیتیست بدر اندره پیوسته، اندر کوهها، ومهتران ورا اندرقدیم برازبنده خواندندی ، وا کنون کاردار ازحضرت ملکن

اسمردو کلیه وفرنده باسه نقطه روی خرف فاعضبعطشده است وباید تلفظی نزدیک بواوداشته باشد. [2] منیورسکی مینویسد بهمین فصل زیرشمارۀ 46 مراجه کنید ، و مرجع ضمیراو در چمله " واندر او درختی بود کی از او تازیانه کنند" گوز گانان است .

============================================================

53_ جهودان، شهریست آبادان وبانعمت، و بر دامن کوه نهاده

============================================================

62- سان - شهریست ومراورا ناحیتیست آبادان ، وازوی کوسپند بسیار خیزد.

63_ رباط کروان_ شهریست بر سرحد گوز گانان ،واندر کوههاء وی معدن زرست 64_ سنکت بن ازربوشارانست و منبراوبنونهادهاند.

65_ ازیو_ شهر کیست با خرعمل کوز کانان.

ن همه شهرهارا کی یاد کردیم از آن پادشاییی ملک واین کوز کانان است ، واندر بیابانهاء این شهر مقدار بیست هزار مرد است عرب، مردمانیاند باکوسیندان و شتران بسیار، و امیرشان از حضرت

و این ناحیت را روستاها و ناحیتهاء بزرگ بسیارست ، ولکن شهرها، بامنبر اینست کی مایاد کردیم: 67_ بلخ. شهری بزر کست وخرم ومستقرخسروان بودهاست اندر قدیم، واندروی بناهای خسروانست با نقشها و کار کرد هاء عجب و ویران گشته، آنرا نوبهار خوانند و جای بازر گانان است وجاییی سیار نعمتست و آبادان ، وبار ms065 کده هندوستان است ، واو را رودیست

فرود آید ، وهمه اندر کشت وبرز روستاهاء او بکار شود و ازنجا ترنج و نارنج ونی شکرونیلوفر خیزد، واو را شهرستانیست باباره محکم بواندر ربض اوبازارهاء بسیارست.

68_ خلم- میان بلخ و تخارستانست واندر صحرا نهاده بردامن کوه و او را رودیست و خراجشان بر آبست وجاییی بسیار کشت و برزاست.

9_ تخارستان. [210] ناحیتیست نعمت او بیشتر از کوهست واندر صحراهای وی جای تر کان خلخ است ، وازین ناحیت اسب خیزد و :ا کوسپند وغله بسیار و میوهای کونا کون:

را باید ، بروی صورتهاء گونا گون از کردار هندوان نگاشته ، و نبید نیک خیزد ومیوه بسیار : 71_ سکلکند _ شهر کیست اندرمیان کوهها نهاده، بسیارکشت وبرز و جای درویشان: 72_ بغلان - هم چون سکلکند است .

73- ولوالج شهریست خرم وقصبه تخارستان است ، و با نعمتهاء ب سیار وآبروان، ومردمان آمیزنده: 74_ سکیمشت_ ناحیتیست کی اندروی کشت و غله بسیارست.

79_ وازپس این سکیمشت پادشائیست خرد اندر شکستیهاو کوهها انزایون خوانند، و دهقان او را پاخ خوانند، وقوتش از امیرختلانست و از آن ناحیت نمک خیزد.

76_ طایقان_ شهریست برحد میان تخارستان و ختلان، جائیست بردامن کوه با کشت و برز بسیار.

77_ اندر آب - شهر کیست اندرمیان کوههاست ، جاییی بسیارغله و کشت وبرز، واورا دورودست، وسیمهاییی کی از معدن پنجهیر و جاریانه افتد اینجا آنرا درم زنند، و پادشای اورا شهر سلیر خوانند.

1_این کلیه "شهولیر" نیزخوانده میشود.

============================================================

79_ بنجهیر وجاریانه- دوشهرست واندر وی معدن سیمست ، و : رودی میان این دوشهر بکدرد، واندر حدود هندوستان افتد.

س 80_ مدر، موتی، دوشهر کست خرد اندرمیان [کوه؟] از حدود اندراب: 24_ سخن اندر ناحیت حدودخراسان و شهرهای وی ناحیتیست کی مشرق وی هندوستان است وجنوب وی بیابان سندست وبیابان کرمان ، ومغرب وی حدود هریست، و شمال وی حدود غرجستان است و کوز کانان وتخارستان ، واین ناحیتیست بعضی ازو کرمسیرست و بعضی سردسیر، واز کوههای وی بردهغوری افتدبخراسان وجاییی بسیارکشت وبرز است ، و الات هندوستان بدین ناحیت افتد 1_ غور_ ناحیتیست اندرمیان کوهها و شکستگیها، و اورا پادشائیست

============================================================

3_ طاق. شهر کیست باحصار محکم و مردم بسیار.

کش. شهریست و اورا ناحیتیست آبادان و با نعمت و آبهای روان وهوای خوش بر کران رود هیذمندنهاده.

_ نه_ شهرکیست آبادان و با کشت وبرز بسیار و پشه اندروی نشود.

- فره_ شهر کیست کرم سیر و اندروی خرماست و میوههای بسیار _ قرنی- شهری خردست یسران لیث کی پادشاییی بگرفتند از انجابودند 1- گش

11_- سروان ، شهر کیست واورا ناحیتی خردست کی الین خوانند س و کرم سیراست واندروی خرما خیزد وجاییی استوارست: 12_ زمین داور ناحیتی است آبادان و برسرحدست میان غورویست واورا دوشهرست تکن ، درغش ، واین هردو ثغراند بر روی غور ، و اندر درغش زعفران روید بسیار، و پیوسته است بناحیت درمشان بست.

13_ بغنی سشهریست بنزدیک غور واندر وی مسلمانان اند.

14_ بشلنگ- از غورست جاییی با کشت و برزبسیارست.

15_ خوانین- از غورست و اندروی مقدار سه هزار مرداست: 16- رخذه ناحیتیست آیادان و بانعمت بسیار و او را تاحیتیست جدا، و فجوانی قصبة رخذست: - چالکان .2_ مینورسکی اف خوانده است: 3_ پنجوای:

18- بالس - ناحیتیست اندر میان بیابان، جاییی بسیار کشت و برز و س لم نعمت است و و اندروی شهرهاست چون : سفنجاییی، کوشک، سیوی، ومستقرا یر شهر کوشکثاست.

بسیار شهریست ببرا کوه نهاده وبا نعمت سخت بس 19_ غزنیش واندر هندوستان است، و از قدیم از هندوستان بوده است، و اندر اکنون اسلامست وسرحدیست میان مسلمانان و کافران ، وجای بازر کانان ، و خواسته بسیار روف 20_ کابل_ شهر کیست و او را حصاریست محکم و معرو باستواری واندروی مسلیانان اند و هندوان اند، واندر وی بت خانهاست و رای قتوجج را ملک تمام نگردد تا زیارت این بت خانه نکند ولوای ملکش اینجابندند.

21- استاخ، سکاوند، دوشهر کند خرد بردامن کوه نهاده، و سکاوندرا حصاریست محکم وجاییی بابسیار کشت و برزست.

کان 22. و اندر غزنین و حدود این شهر کها کی یاد کردیم جای تر خلخ . واین تر کان خلخ ms068 [22] نیز اندرحدود بلخ وتخارستان وبس 1 و کوز کانان بسیارند.

1- و 2- خلج.

============================================================

23_ بروان بروان شهریست بانعمت وجای بازر گانان و درهندوستان است .

24_ بدخشان_ شهریست بسیار نعمت وجای بازر گانان، واندروی معدن سیمست وزرو بیجاده ولاجورد وازتبت مشکن بدانجا برند.

20_ در تازیان_ جائیست کی اندردر بندیست، میان دو کوه وبر و دریست کی کاروان بدان در بیرون شوند و آن بند مأمون خلیفه کرده س س اسمت .

26_ده سنکس -دهیست بزرک و آبادان واندر وی مسلمانان اند

27- سقلیه؟_ دهیست بزر کن: 25_ سخن اندرناحیت ماوراه النهر وشهرهای وی احیتیست کی حدودمشرق وی حدودتبتست، وجنوب وی خراسان است وحدودخراسان ومغرب وی غوزست وحدود خلخ، وشمالش هم حدود خلخ است . و این ناحیتیست عظیم و آبادان و بسیار نعمت و در تر کستان ، وجای بازرگانان ، ومردمانی اند جنکی وغازی پیشه - پروان.2 سنگس :

1_ بخارا، شهری بزر کست و آبادان ترین شهریست اندرماوراء النهر و مستقر ملک مشرقست ، وجاییی نمنا کست و بسیار میوها وبا آبهای روان، ومردمان وی تیراندازندو غازی پیشه، و ازو بساط وفرش و مصلی نماز خیزد نیکسو و پشمین، وشوره خیزد کی بجایها ببرند ، و حدود بخارا دوازده فرسنک اندر دروازه فرسنکست و دیواری بگرد

س 1 بیکنده شهر کیست اورا مقدار هزار رباطست، زمینش درستست مفگان. 2- زندنه . 3_ خرغنکث :1- فربرن 9- بیکند:

5 سغد ، ناحیتیست کی اندر نواحی مشرق جاییی نیست از ان خرمتر با آبهای روان و درختان بسیار و هواییی درست و مردمانی مهمان دار و آمیزنده، ونعمتی فراخ و آبادان و مردمان نرم دین دار بسیارند.

س طواویس_ شهر کیست از بخارا برسرحد سغد واندر وی هر سالی و یک روز بازارست کی خلق بسیار اندر وی گرد آیند.

7- کرمینه ، دبوسی، [239] ربنجن_ شهر کهایییاند اندرسغد بر راه سمرقند آبادان و با نعمت و آبهاء روان ودرختان.

8 کشانی آبادان ترین شهریست اندرسغد.

. 9 9_ ارمان:_ از کشانیست: 10- استیخن جاییی خرمست و ابادان و بانعمت بسیار.

4 ب 11- کنجکت ، فرنکت؟_ دوشهرست میان رودومیان استیخن نهاده 12_ دران. شهری خرمست وخردست وازسمر قندست : 13_ سمرقند_ شهری بزر کست و آبادان است و بانعمت بسیار و جای بازر کانان همه جهانست و او را شهرستانست و قهندزست و ربض ست ، و از بالای بام بازارشان یسکی جوی آب روانست از ارزیر، و آب

14_ ورغسر، بنجیکتدوشهر کند از سمرقند برلب رودبخارانهاده

10_ کش شهری گرم سیرست و اندر وی باران بسیار آید واو را

16_ نوقت قریش_ شهر کیست با کشت وبرز بسیار 17_ نخشب_ شهریست بسیار نعمت و آبادان وبا کشت و برز یسیار،

2 18- سونخ شهر کیست ازنخشب .

19_ سکیفغن_ شهر کیست با کشت و برزبسیار.

23_ هاشیکرد_ شهر کیست با کوسیند وچهاریای بسیار.

901نس 24_ جرمنکان اشهر کیست با کشت و برزو آبهای روان .

20_ جغانیان_ ناحیتیست ویران و ناحیتی بزر کست و بسیار کشت

============================================================

30_ نوزان_ شهر کیست واندر وی حصاریست سخت استوار.

خوش و[نعمت] بسیار 32_ همواران، شهر کیست بنزدیکی رود کسوان نهاده است و مردم اند کثاند.

33_ شومان_ شهریست استوار و ببرا کوه نهاده و گرداوباره کشیده

30_ ویشکرد_ ms071 شهریست استوار، اندرمیان کوهوصحرانهاده برحد میان چغانیان وختلان، و اندروی دایم باد آید، وتربت شمس بلخی رحمة الله علیه انجاست، واز وی زعفران بسیار خیزد، 30_ سروشنه ، ناحیتیست بزرکن و آبادان و بانعمت بسیار، واو را شهر و روستاهاء بسیار و از وی نبید بسیار خیزد و از کوههاء وی آهن خیزد.

1- ویشکرت 17636084124 درحاشیه با قلمی غیر از قلم متن دوی شکرد اضافه امقه

38_ چرقان _ شهر کیست هم از سروشنه، جاییی آبادان.

س 39_ دزک شهر کیست اندر وی آب روانست و بنزدیکی او جاییست مرسمنده خوانند ، و آنجا درهر سالی یک روز بازار بود کی

س 9 4- نوینجکت قصبه سروشنست ومستقر میراین تاحیتست، و جاییی بسیار مردم و آبادان و بانعمت بسیار و آبهاء روان.

س : 41_ فغ کث، غرق، ساباط ، کر کث_ شهر کهاییی انداز حدود سروشنه با کشت وبرزومردم بسیار.

42_ بتمان_ ناحیتیست اندر کوهها و شکستکیها از حدود سروشنه واوراسه حدست، بتمان اندرونی وبتمان میانه و بتمان بیرونی، وآین ناحیتیست با کشت و برزبسیار، وجای درویشان، واندروی دههاوروستاهای سیارست، واندر کوههای وی معدن نوشا درست بسیار.

43_ برغر. ناحیتیست از بتمان میانه ودریازه اندرویست ورود بخارا ازین دریازه رود، واندروی آبها درافتد از بتمان میانه.

44_ خجند_ شهریست و آن قصبه آن ناحیتست و با کشت وبرز ر بونجیکث. 2_ غزق: 3_ درحاشیه * فرخل، با قلمی غیر ازقلم متن:

45_ فرغانه_ ناحیتیست آبادان و بزرک [وبا] نعمتهای بسیار، واندر وی کوه بسیار و دشت وشهرها و آبهاء روان و در تر کستانست، و آنجا برده بسیارافتد ترک، واندر کوههاء وی معدن زر وسییست بسیار

46_ چذغل_ ناحیتیست از فرغانه و اندر میان کوهها و شکستگیها نهاده، واندر وی شهر کهاست ودههاء بسیار واز وی [249] اسب خیزد،

91_ سوخ اندر کوهست برحدمیان بتمان و فرغانه واو را شست ده است : 52_ اوال1_ بیرا کوهست واورادیهاست: 53_ بغسکان ؟- از آوالست.

94_ خوا کند، رشتان ،زندرامش_ شهر کهایییاند انبوه با کشت وبرز یسیار 55_ قبا. شهریست بزرکی و خرم ترین شهریست اندر ناحیت فرغانه.

90 اوش_- جاییی ابادانست و بسیار نعمت ، ومردمانی جنکی، س سا و ببرا کوه نهاده است و برین کوه پاسبانست و دیده بانست کی کافرترک رانگاه دارد.

57_ اورشت ، خرساب دوشهر کند با آبهاء روان و گشادگی و نعمت بسیار وهوای درست.

58- اوز کند4 شهریست برحد میان فرغانه و ترک و بر س کرانه وی دو رودبکذرد ، یکی را رود تباغر خوانند ، ازتبت رود و دیگر را برسخان خوانند کی از خلخ رود.

1- آوال. 2- اوزگند.

============================================================

س س 61_ بشت ، کلسکان، یو کند، کو کث، خشکاب_ شهر ms073 کهایییاند

63_ ایلاق ، ناحیتیست بزرک اندرمیان کوه وصحرا نهاده ومردم بسیار وبا کشت وبرزو آبادان ومردمانی کم خواسته، واندر وی شهرها و روستاها بسیار و مردم روستا پیشه ، کیش سپید جامگان دارند ، و مردمانی اند جتکی وشوخ روی ، واندر کوههاء وی معدن سیم وزر است وحدودش بفرغانه وجدغل وچاچ ورودخشرت بیوسته است ، و مهتران این ناحیت را دهقان ایلاق خوانند، واندر قدیم دهقان این ناحیت را از ملوک اطراف بودندی: 64- نو کث - قصبه ایلاقست ، واوراشهرستانیستوقهندزست ، وربض است، وایشان را رودیست ایلاق خوانند، واین نوکث برلب او نهاده است.

9م س 5_ کهسیم شهر کیست ببرا کوه، واندر کوه وی معدن سیمست.

اکوه سیم.

============================================================

67- یهودلغ ، ابرلغ ؟ ایتلخ ، الخنجاس - شهر کهایییاند بر حد فرغانه وایلاق.

68_ سامی سبرک. شهر کیست خرم و آبادان.

69_ برفکسوم، حنح، خاس شهر کهایییاند با کشت و برز بسیار واندک مردم.

70- غزجند، شهر کی خرمست وبانعمت.

71- تکث ، شهر کیست باخواسته بسیار.

72- کلشجکث ، خمبرکث اردلانکث، ستبغوا [246] حناح شهر کهایییاند بیکدیگر نزدیک و آبادان و با کشت و برز بسیار و آبهاء روان. اردلانکث قصبه این شهر کهاست .

73- کرال ، غزکڭ ، خیوال ، و رذول ، کبریه ، بغورانک و شهر کهاییی اند خرد با کشت و برز بسیار، و ازنجا اسب خیزد و یکدیگر نزدیکند .

74- ابرد کث ، بغویکث ، فرنکث ، شهر کهاییی اند خرد و آبادان وبانعمت و ییکدیگر نزدیک.

0_ جبغو کث ، شهر کی خرمست و لشکر گاه چاچ بودی اندر قدیم 1- فهرست بارتولد وخابس" :2_ ایزدکت؟

============================================================

یلاق 77_ تنگت بخارنان - قصبه است و او را ناحیتهاست میان اا و جدغل وچاچ واندر وی آبهاء روانست وجای بازر گانان است.

88_ یالاپان، شهر کیست ازوی تالب رود پرک فرسنگیست و اندروی ms074 سرای درم زدنست.

79_ چاج:، ناحیتیست بزرگ و آبادان و مردمانی غازی پیشه جنگ کن و تونگروبسیار نعمت ، واز وی کمان وتیرخدنگ وچوپ خلنج بسیار افتد، وملوک وی اندر قدیم از ملوک اطراف بودندی.

10_ بیکث، قصبهچاچ است و شهری بزر گست و آبادان وخرم ومستقرسلطان اندر وی است: س س 8_ نوجکثشهر کیست کی کشتی بانان کی اندر رود پر ک و رود خشرت کار کنند ازنجا باشند.

82- کرجا کث ، تر کوس ، خاتون کث ، دیمغان کث ، دو [کذا ]شهر کست خردو آبادان و بار گاه سغد و سمرقندست و آن فرغانه وایلاق است: 83_ بناکث - شهر کیست برلب رودخشرت ، خرم و آبادان.

2 بینکث : 3- قهرست بارتولد وترکوش.

1- چاج:

84_ اسبیجاب ، ناحیتیست بر سرحد میان مسلمانان و کافران: جاییی بزر کست و آبادان برسرحد تر کستانست ، و هرچیزی کی ازهمه ر کستان خیزد ، آنجا افتد واندروی شهرها و ناحیتها وروستاها سیارست ، واز وی نمد خیزد و کوسیند، وقصبه این تاحیت شهریست کی اسبیجاب خوانند . شهری بزر کست و با نعمت بسیار و جای سلطان است وبا خواسته بسیارست، ومعدن بازر گانان همه جهانست :.

85_ سانیکث، شهریست خرم وبانعمت و تونکر: 86- ندحکث ، شهر کیست خرم وبانعمت بسیار .

80 ستکند، جاییی بانعمت است وبرلب رودنهاده، و مردمانی جنگی اند، واندر وی جای ترکان آشتیست و از قبیلهای ایشان بسیار مسلمان شده است.

88_ پاراب، ناحیتیست بانعمت و قصبه اورا کدرخوانند و مردمانی اند جنگی و دلاور، وجای بازر گانانست.

89- و میان اسبیجاب ولب رود، کیاخوارهمه اسبیجاب است ، 1- بیسکث. 2- کرکوال؟.

============================================================

90_ صهران_ شهریست بانعمت بسیار و جای بازر گانان غوزست.

91_ ذرنوخ شهر کیست برلب رود نهاده و آبادان و ms075 مردم اندکن.

92_ سوناخ، شهر کیست [259] از پاراب وبسیار نعمت واز وی کمانهاء نیک خیزد ، کی بجایها به برند.

س 93- یشلجی، طرار2 ، مکانکث2 ، فرونکث ، مرکی، نویکث، شهر کهاییست کی اندر وی مسلمانان و ترکاناند، و جای بازر گانان سمم است و در خلخ و در افرونکث و مرکی و نویکث ترکان بسیارند.

26_ سخن اندر ناحیت حدود ماوراء النهر و شهرهای وی حدود ماوراء النهر ناحیتهاییست برا کنده بعضی برمشرق ماوراء النهر است وبعضی برمغرب وی است، اما آنکن اندر مشرق ماوراء النهرست، مشرق وی حدود نبتست وهندوستان، وجنوب وی حدود خراسانست و مغرب وی حدودچغانیان است، و شمال وی حدودسروشنست ازماوراء النهر 1- ختلان4، ناحیتیست اندر میان کوهها ، بزرگ و آبادان ، و بسیار کشت و بسیار مردم و نعمتهای فراخ و پادشای وی از ملوکن اطرافست صبران 2-طراز. 3 تگایکث ؟. 4_ تلفظصحیح این کلمه باخاه مضوم وتاء مشدد است .

============================================================

2- هلمن قصبه ختلانست ومستقر پادشاهست ، شهریست برا کوه نهاده، بسیار مردم باروستاهاء بسیار 3 نچارا. شهریست استوار واندر میان دورود نهاده، یکی خرناب ودیکر جیحون، و او را ناحیتیست تا بحدود بدخشان بکشد، واو را روستابیک خوانند. شهریست ازیکن سوی جیخونست ودیکری سوی کوه، جاییی بسیار نعمتست و بار کاه ختلانست.

4 بارغر ، شهریست آبادان و بسیار کشت و برزو بسیار مردم.

3 5_ بارسار غ: منکت بملیات_ شهر کهاییی اندخرد و بسیار نعمت و

10_و گروهی مردمانند کی ایشان را کمیجیان خوانند و اندر حدود ختلان وچفانیان نشسته اند، مردمانی اند دلاور وجنکی و دزدپیشه و خواسته ایشان کوسپند است وبرده وایشان را دههاوروستاهای بسیارست و هیچ شهر نیست واما آنکی اندر حدود چغانیان اند، میان شومان و س بشکرد ناحیتیست کی آنرا سیلا کان2 خوانند آنجا باشند وانک اندر و س حدود ختلانند میان نملیات ومنکک باشند، میان کوه ودشت نشسته با ابهای روان وجای خوش وهر کروهی اندرفرمان امیرناحیت خویش اند

ما 11_ ترکان کنحینهه گروهی مردماننداندکی، واندر کوهی کی مان ختلان وچفانیان اند ، اندر دره نشستهاند و جاییی سخت استوارست و این مردمانی اند دزد پیشه، کاروان شکن [2510] و شوخ روی و اندر آن دزدی جوانمرد پیشه و ایشان تاسی فرسنگ و چهل فرسنگ از

1- راشت .2_ بایاه مجهول 2_ تملیات:1_ برای معنی کلمه یاری" بزین الاخبار گردیزی چاب محمد ناظم ص26 ن .ک. ترکیب دچون بایدم در همین کتاب س308 آمده است : 9- کنجینه.

============================================================

13_ رختجب_ دهیست ازوخان واندروی گبر کان وخیاند.

4- سکاشم1، شهریست وقصبه ناحیت ازوخان است، واندر ا

2 16_ سنگلنج_ بردامن کوهاست و معدن بیجاده بدخشی و لعل اندرین

17_ وازنجا بگذری ناحیتی آید اورا روستاء ملحم4 خوانند : 18- سمرقتداق- دهیست بزر کی واندروی هندوانند وتیتیانند و وخیانند ومسلمانان اند، سرحداست و اخرحدودماوراء النهرست.

19_ بلور_ " ناحیتیست عظیم و این ناحیت را ملکیست و چنین کوید 1_ اشکاشم. 2_ وخان. 3- سنگلیج. 4-7 بلجم، ملجم 5_ ن .1185.

============================================================

د 20- اندراس؟ شهریست کی اندروی تبتیانند وهندوان و از نجاتا س . 1 کشمیر دوروزه راهست /و آن خانها کی اندر صورت میان رخذومولتان است همه دههاست و منزلهاء کاروانست و اندر بیابان جایهای بی نعمت و تنگ علف 21_ واماخوارزم، انک برمغرب ماوراء النهرست حدودخوارزم است: سماءاس 22 - کاژ قصبه خوار زم است و در تر کستان غوزست و بار گاه تر کان

میشن_ شهر کیست جای بازر گانان وخواسته بسیار س 23 خشمت : اممت.

24_ نوژابان_ شهریست باباره و درهاء آهنین و آبهای روان ومردم بسیار: 1- دراصل : دوزه راهست : 2- جملهمای میانظاهرأ به16،242 مر بوط است.3_کات.4_ دراصل : دریاهاء

278_ سخن اندر ناحیت سند وشهرهای وی احیتیست مشرق وی رود مهرانست وجنوب وی دریاء اعظم است و مغربوی ناحیت کرمانست و شمال وی بیابانیست کی بحدود خراسان 1_ شاید کردرانغاس 020622,288. کرد نانخاس و کردنانخاس هم خوانده میشود.

============================================================

ب سیار نعمت و آبادان - وجای بازر کانان، واندروی مسلمانانند وپادشاه ایشان قرشیست: 2_ منجابری سدوسان_ دوشهراست آبادان از ناحیت سندوبر کران رود مهران نهاده.

3_ لوزوز، مسواهی- دوشهرست از حدودسند، مردمانی اند کی بازر گانی دریا کنند و جایهای کم نعمت.

4_ دبیل_ شهریست از سند بر کران دریاء اعظم است و جایگاه بازر کانان ، واز آلتهاء هندوستان و دریا اندروی بسیارافتد.

4 5_ فنیکی، ارمایل_ از حدود مکران دوشهرند باخواسته بسیار و بدریانزدیک و برکران بیابان نهاده.

6 تیو_ نخستین شهریست ازحدودسند بر کران دریاء اعظم نهاده، جای کم سیرست بیرون ه نیرون.2_ دیبل.2_ قنبلی4. ارمابیل: 5_ شاید : گرمسیرست.

============================================================

8_ راسکن. قصبه ناحیت جروج است. جاییی آبادان و بسیارمردم، و بازر گانان بسیار.

مشکی_ شهر کیست اندر بیابان.

-بنج بور - مهمترین شهریست اندر سند ، ازین سوی رود مهران : 11_ بهلبره1_ شهریست از نواحی جروج، جاییی کم نعمت .

س س 12- محالی2_ قذان، کیجکانان، شورمشهرهاء ناحیت طوران 1 است ms079 وجاییی بانعمت وچهارپای بسیار واندروی مسلمانانند و کبر کان بسیار، ومستقر پادشاه طوران بکیجکانان است .

13__ ابل. شهریست ازناحیت بدهه: آبادان و بانعمت سخت بسیار واندر وی مسلمانانند.

14_ قندابیل. شهریست بزرک، آبادان و بانعمت و اندرمیان بیابان نهاده وازوی خرما بسیارخیزد - نه 2_ بند 3- دزف. 4_ دراصل: نشینشد. 6_ پنچ بور - پهاچره 7-قسدار 8- مینورسکی مانطعلهههل * خوانده است.

============================================================

2_ بافت وخیر- دوشهر کند آبادان و بانعمت.

3_ جیرفت_ شهریست نیم فرسنگ اندرنیم فرسنگ است وجاییی آبادان است و بسیار نعمت و ایشانرا رودیست تیزهمی رود، بانک

1- کهرچه :

س بلوح ، مردمانی اندمیان این شهرها ومیان کوه ms080 کوفج نشسته بر صحرا ودزد پیشه وشبان و ناپاک وخونخواره، واین مردمان بسیار بودند و پناخسر و ایشانر ابکشت بحیلتهای گونا کون.

س 7_ کوفج، مردمانی اندربر کوه کوفج و کوهیانند ، وایشان هفت گروهاند، وهر کروهی را مهتریست واین کوفجان نیز مردمانی اند دزد

1_ ولاشگرد 2_ بهروگان. 3. منوگان. 4- دراصل : زیربره. 5_ ن .ک 619،37 بلوچ

10_ سوریقان ممزروقان، کسبان، روین، خبروقان_ شهرهاییی اند س

س 13_ ده کور و دارجین- دوشهر کند میان بم وجیرفت آبادان و با ننعمت بسیار وازوی دارچینی خیزد: 14_خواش وریقان بدوشهر کندمیان سندومیان کرمان اندربیابان نهاده .41 15- شامات [275].. قار، حنان غبیرا، کوغون، رائین، سروستان ، دارجین_ شهرهاییی اند میان سیر کان وبم، جایهای سردسیر و هواهای درست ، و آبادان وبانعمت بسیار، و آبهاء روان ومردم بسیار: 1_ به شهریست باهواییی تن درست، واندرشهرستان وی حصاری است محکم وازجیرفت مهترست واندروی سه مز کت جامع است، یکی خوارج را و یکی مسلمانانرا، و یکی اندر حصاروازوی کرباس عامۀ ودستار بمی وخرما خیزد.

1- ده گوز.2_ دارچین دارزین امروزی: 3_ بهاره. 4_ خناب: بفتخ خاء وتشدیدنون 6- رایین خراین ن_ شاید: عمامه:

18_ بهره: آخر شهر کرمان است، و بر کرانه بیابان نهاده وازنجا بسیستان ms081 روند: 19_ سیه_ شهریست اندر میان بیابان میان نهله و سیستان نهاده، وازعمل کرمانست.

20- فردیر ، ماهان وخبیض شهرهاییست بانعمت بسیار، وهواییی درست بعضی اندر کوه، وبعضی اندر بیابان ، 21- بردسیر، چتروذ_ دوشهر کست بر راه هری و کوهستان ، بانعمت بسیارو کم مردم.

22_ کوتمیذان، کرد کان ، انار- شهر کهایی اند برراه رودان ازیارس وجایهای بانعمت.

23_ ومیان سیر گان و بردسیر کوهستانیست سخت آبادان و بانعمت بسیار واندر وی دویست وشست دهست آبادان و بانعمت وبامردم : و اندر همه ناحیت کرمان رودی نیست بزرگ چنانک کشتی اندر وی بتواند رفتن، واندر کوههای وی مردمانی اند در از زند گانی وتن هوعتو فهرج ام شاید : بهره شت پهوه ت چنزرود

============================================================

2_ اصطخر_ شهری بزر کست وقدیم و مستقر خسروان [278] بوده است واندر وی بناها ونقشها و صورتهاء قدیم است و او را نواحی

_ سیراف. شهری بزر کست و کرمسیرست وهواییی درست دارد و جای بازر گانانست و بار گاه پارس است.

2 5_ جم، کران، حرمک)_ شهر کهاییی اند از حدود سیراف آبادان وبامردم بسیار.

گور_ شهریست خرم، اردشیر بابکان کرده است و مستقراو بودی و از گرد وی بارۀ محکم است و از وی گلاب جوری خیزد کی بهمه 1- دراصل : سوس :2 .غرنمک : 3بدراصل: کور:

- بجیر بکان، حیره ، بانو، مهرا- شهر کهایییاند از حدود گور سیار نعمت و آبادان و با آبهای روان.

8_ نجیرم_ شهریست بر کران دریا وجای بازر گانانست : 9 صعاده ، بهلوان 2_ دوشهرکست خرم و آبادان و بدریا نزدیک.

10_ کنافه4_ شهریست بزرگ و خرم وجای بازر گانان با خواستها بسیار واز وی جامهاء کونا گون خیزد، ودر دریای کنافه معدن مروارید است ، و بوسعید دقاق کی دعوت کرد و بحرین بگرفت ازنجا بودو سلیمان بن الحسن القرمطی بسراین بوسعید بود .

11_ توز. شهریست اندرمیان دو رود نهاده و مردم بسیار وتون ود وهمه جامهای توزی ازینجا برند.

12_ کازرون_ بنزدیک دریای یونست، شهریست بزرکن و آبادان و با خواسته بسیار واندر وی دو آتش کده است کی ms083 آنرا بزر گدارند.

وم س 13_ سینیز_ شهریست بر کران دریا بانعمت بسیار و هوای درست و 1- بجیر بگان ابه جیره ن 3_ در اصل نسخه کاتب سه نقطه رو ووی فاه گذاشته است و تلفظ صحیح آن دود* است. 2_ بفتح تاء وواو.

============================================================

س 15_ ماهی روبان_ شهریست اندر میان آب نهاده چون جزیرۀ جایی خرمست و بار کاههمه پارس است .

16_ ارغان شهریست بزرکن و خرم وبا خواسته بسیار و نعمت

17- بزر ک ، بیسو کک ، وایکان، و لارندان- شهر کهایییاند ازحدود ارکان بانعمت فراخ وهوای خوش.

18_ نوبند کان_ شهریست خرم وبانعمت و خواسته بسیار.

19_ [بشاؤر] شهریست تونگر و از گرد وی یکی باره است ، .9 س س شاپور خسرو کرده است واندر وی دو آتش کده است کی آنرازیارت و س کنند، و بنزدیک وی کوهیست کی بر آن کوه صورت هرملکی و موبدی و مرزبانی کی پیش ازوی بوده است نگاشته است و سر گذشتهای ایشان بر آن جای نبشته است و اندر حدود وی کوهیست کی از وی دیشهر 2_ ارگان ارجان. 2_ وایگان .

4- درمتن جای این نام سفید است و از شیاره20 همین فصل دریافتیم :

20_ وایکان، کمارج_ دوشهر کند از بشاؤر خرم و آبادان .

21_ جویم_ شهر کیست خرم وبانعمت و از شیرازست[289]: 1 22_ [گویم؟]، شهر کیست بخش گاه آب شیراز از نجاست.

23_ برسر کان ؟، کورستان - دو شهر کند آبادان و با نعمت از شیراز 24_ [بیضا]، شهر کیست آبادان و حلأج کی دعوی خداییی کرد ازین شهربود.

25_ هزار، ms084 زرقان، خیر- شهر کهاییی [اندخرآم و آبادان و بانعمت..

26- بسا شهریست خرم ، بزرک، واو را قهندزست و ربض است وجای بازر گانان است و باخواسته [فراوان].

27- تمستان ، بستکان ، از برا، دار کان ، مزیر کان ،2، سنان -

28_ دارا گرد_ شهریست خرم و آبادان و بسیار خواسته و هوای

- برک 28 کمی آسیب دیده است:2_ بسا فسا: 3- مرایزیکان 18444140

30_ کارزین- ازحدود پسا است واندروی قهندزیست استوار: 31_ کاریان_ شهر کیست از دارا گرد[1]ندر حصاریست صعب و م حکم ، واندر وی آتش کده است کی آنرا بزدگ دارند.

32- سمیران ، ایرج، روفته ، ماذران1، کویم- شهر کهاییست از دارا گرد آبادان و بانعمت.

33_ جهرم- شهریست خرم واز وی زیلو ومصلی نماز نیکوخیزد.

34_ کیژ. شهریست واندر وی حصاریست استوار: 35_ خیر ، کردیان- دو شهر کند آبادان و با کشت و برز بسیار ازپسا.

36- ایج ، اسطهبانات ، حباره ، ماشکانات - شهر کهاییی اند برا کوه نهاده کم مردم وبا کشت و برزو بسیار نعمت.

37_ آباده ، بردنکان، جاهک- شهر کهاییی میان اصطخر و کرمان ، منزل کاروان وجایهای بانعمت بسیار .

38_ کمین ، سرواب ، مزیر کان ، شهر فانکن، حره2، کیس - این همه شهر کهاییی انداندرمیان کوه، سردسیر، جاییی باهوای درست - ماذوان 2_گویم: 3. خیار. 1_ بردنگان .

9- همین فصل بشماره 27 ن .ک 6- بابکه . 7- خره.

============================================================

39- حه1، کلیند، ، شمکان2 ، سرمه ، ارجینان _ شهر کهاییست ندرمیان کوهها، سردسیر ، جاییی آبادان وبا کشت وبرز ونعمت بسیار ومردم بسیار 40_ برقوه_ شهریست بانعمت سخت بسیار، ودرحوالی وی تلهاست ب ms085 زدگازخاکستر.

11_ [نایین] شهریست آبادان و با نعمت و اندر کوه وی معدن

43_ ابرح و کسبا و ماین_ شهر کهاییی اند بانعمت میان پارس و اسپاهان.

44- روذان، در کان- دو شهرست برحد میان پارس و کرمان ، منزل کاروانست و سردسیرست: اناد و بهره ، که میذ، باین آشمر کمایی اند سرصبربا فمت بسیار برحدمیان پارس و بیایان.

بجه 2- کلیذ: 3- شگان . 4_ ابرقو 5- همین فصل بشارۀه4 ن .ک. 6- ابرج: 7- نایین :

1- دزمهدی ، شهریست خرم و آبادان میان عراق وخوزستان، برلب رودنهاده.

2- باسیان ، خان مردونه، دورق - شهر کهاییست آبادان و خرم و نونکر وبانعمت بسیار وبرلب رودنهاده .

س 3_ دیرا_ شهر کیست بنزدیکی کوه بانعمت بسیار.

1 اسکڭ. دهیست بزرگ ببرا کوه نهاده و بر سر آن کوه و م س اتشیست کی دایم همی درفشد شب و روز و حرب رقیان: آنجا بوده است اندرقدیم - دراصل ندرمهدی. 2_ باسیان : 3_ ازرقیان:

7_ اهواز - شهریست سخت خرم وآندر خوزستان شهری نیست ازین خرم تر بانعمتهای بسیار و نهادی نیکوی و مردمانی زرد روی و

9_ رامهر. شهر کیست برلب رود نهاده ومانی را آنجا کشتند .

10- عسکر مکرم- شهریست باسواد بسیار وخرم و آبادان و با نعمت وهمه شکرها[ء] جهان سرخ وسپید وقند ازنجا افتد.

11_ مسرقان_ شهر کی خرم است با نعمت و اندروی خرما، باشد سخت نیکو: 12_ رام اورمزد_ شهریست بزرک و خرم و آبادان و با نعمت بسیار

13_ بازار سمییل_ شهر کیست بانعمت.

1- دراصل: ططبیبی :2- دراصل: مارشتکنجست : 3- رامهیزه: 4- دراصل: رام اوردمزد:

10_ وندوشاور شهریست آبادان و با نعمت بسیار و کور یعقوب لیث آنجاست: 16_ شوش_ شهریست تونگر وجای بازر گانان وبار کده خوزستان است وازوی جامه وعمامه خزخیزد و برنج دست انبوی خیزد، و تابوت دانیال پبغمبر علیه السلام آنجا یافتند .

س 17- منوب، بردون - دوشهر کست خرم وآبادان و بانعمت بسیار و کشت وبرز س 18_- بصنی- شهریست خرم و باخواسته و بردهاء نیکو کی بهمه جهان به برند ازنجا خیزد 9_ طیب- شفریست خرم و آبادان وازوی شلوار بند خیزدسخت نیکوهم چون ازمنی

83_ سخن اندر ناحیت جبال و شهرهای وی احیتیست مشرق وی بعضی از حدود بارس لست و بعضی از بیابان - اومنی:2 قرقوب:

اریشم]وزعفران خیزد : 1_ سپاهان- شهری ms087 عظیمست و آن دوشهرست یکی را جهودان خوانند [ویکی را شهرستان] ودر هردو منبرنهادهاند، و میان ایشان نه نیم) فرسنکست وشهری خرم است و بسیار نعمت .... اندر جبال ، و اورا ک ر ودیست کی آنرازرن رود خوانند کی اندر کشت و برز اوبکارشود وازوی .. جامه ابریشم کونا کون چون حله وعتابی وسقلاطون .

س 2- خان لنجان ، شهر کیست خرم و بسیار نعمت [وبا کشت و برزاست.

س0 3_ جودیکان2. شهر کیست خرم و کم مردم.

س 1 برو_ شهر کی بودخرم و بسیار کشت و برزوا کنون ویرانست.

_ [کرج؟ شهری] بزر گست و بیشترین ویرانست و لشکر گاه بودلف کرخیاندروی بود.

1- انتهای سطور برگ [ه29] و ابتدای سطور برگ [298 ]کی پاره شده است وهر سطریک پادولفت کم دارد: 2_ جویگان. 3_ برج::

7_ رامن_ شهر کیست کم مردم و بسیار کشت و برز و بیرا کوه س نهاده است .

8 [کرج روذ راور؟] شهری بزر کست و آبادان و با نعمت و مردم بسیار وجای بازر گانان و از وی زعفران بسیار خیزد و پنیربرین کی بهمه جهان ببرند 9_ روذراور شهر کیست انبوه وببرا کوه نهاده است.

س 10_ نهاوند. شهریست...ده واندر وی دومز کت جامع است و جاییی بانعمت بسیارست وازوی زعفران و میوهاییی کی از نیکوییی.بدر 11_ لیشتر_ شهر کیست باهوای درست و بسیار کشت واز وی بندق

1_صیمره : سیروان- دوشهر کند آبادان وخرم وانجا خرماباشد 10_ دینوره شهره زور، [سهرورد_ شهرهاییی اند انبوه وبسیار، 1- دراصل: بروکرد. 2_ شابورخامت : 3_ اسدآبادة

16_ زنگان_ شهریست بانعمت بسیار ومردمانی.: 117_ اوهر _ شهر کیست ببر کوه نهاده و با آبهای بسیار ، جاییی بسیار کشت و مردمانی آهسته.

18_ قزوین_ [شهریست] از کردوی باره، ms088 و ایشانرا یکی جوی آبست کی اندر میان مزگت جامع گذرد و جندانست کی بخورند و س مردمانی.. نجامیوه نیکوباشد.

19_ طالقان_ شهر کیست از ری بدیلمان نزدیک.

20_ خوار_ شهر کیست ازری آبادان...

21_ ری_ شهریست عظیم و آبادان وبا خواسته و مردم و بازر گانان بسیار ومستقر پادشاه جبال ... زین ، آبهای ایشان از کاریز است وازوی کرباس وبرد و پنبه وغضاره وروغن و نبیدخیزد واز نواحی [وی] طیلسانهاء شمین نیکو خیزد و محمدز کریاء بچشک ازنجا بود و تربت محمد بن الحسن الفقیه وکساییی مقری ، وفراخری منجم ازنجاست .

22- ساوه ، آوه2 ، بوسننه ؟ روده_ شهر کهایییاند انبوه و آبادان و با نعمت بسیار وخرم [و] هوای درست وراه حجاج خراسان .

23_ قم_ شهریست بزرک و ویران و کشت بسیار و مردمانی شیعیاند وبلفضل [299] پسرعمید دبیر ازنجا بود و از وی زعفران خیزد: فزاوی 2-دراصل : اوم 2- بوسنه 2.

============================================================

832_ [سخن اندر ناحیت دیلمان و شهرهای وی احیتی بسیارست بازبانها و صورتهاء مختلف کی بناحیت دیالم باز خوانند، مشرق این ناحیت خراسان است وجنوبش شهرهاء جبالست و مغربش حدود آذرباد گان است و شمالش دریاء خزرانست و این ناحیتی است با آبهاء روان و رودهاء بسیارو آبادان [ومستقر] بازر گانان و مردمانی جنگی ، وایشان حرب باسپیر و زوبین کنند و مردمانیاندخوش و ازین ناحیت جامهاء ابریشم خیزدیک رنگ و با رنک چون مبرم و و حریر و آنچ بدین ماند ، واز وی کتان و[پشمآچونین خیزد بسیار

============================================================

4_ استراباد- شهریست بردامن کوه نهاده وبانعمت وخرم و آبهای روان وهوای درست و ایشان بدوزبان سخن کویند یکی بلوترا استرابادی ے و دیکر بپارسی کر کانی، و از وی جامهای بسیار خیزد از ابریشم چون مبرم وزغوری گوناگون.

س آبسکن_ شهر کیست بر کران دریا آبادان و جای بازر گانان همه جهان است کی بدریاء خزران بازر کانی کنند واز وی کیمخته پشمین وماهی کونا کون خیزد.

6 طبرستان_ [ناحیتیست] بزرک ازین ناحیت دیلمان وحدش چالوسست تاحد تمیشه وایر ن ناحیتیست آبادان و [بانعمت و] بسیار خواسته و بازر گانان بسیار و طعامشان بیشترین نان برنج است و ماهی، بام 1 خانهاشان سفال سرخست از بسیاری باران کی آنجا آید بتابستان و زمستان.

س 7_ تمیشه ، شهر کیستخردو کردوی باره ونعمت بسیار و اندر

9_ ساری_ شهریست آبادان و بانعمت و مردم وبازر کانان بسیار و از وی جامه خریروبرنیان وخاوخیر، خیزد واز وی مازعفران وماصندل و ماخلوق خیزد کی بهمه جهان از نجا برند.

س 10_ ما مطیر_ شهر ms090 کیست با ابهای روان و از وی حضیری خیزد س سطبروسخت نیکو کی ان بتابستان بکار دارند.

س 11_ ترجی سشهر کیست آبادان و قدیم ترین شهریست اندر طبرستان.

12_ میله_ شهر کی خردست و ازوی نی شکر بسیار خیزد.

13_ آمل سشهریست عظیم و قصبه طبرستانست و اورا شهر ستانیست باخندق بیباره و از کرد ربض وی است و مستقر ملوک طبرستانست و جای بازر کانان است و خواسته بسیارست و اندر وی علماء بسیاراند بهر علمی ، و آبهای روانست سخت بسیار واز وی جامه کتان و دستارخیش و فرش طبری وحصیر طبری وچوب شمشاد خیزد کی بهمه جهان جاییی

14_ الهم شهر کیست بر کران دریاجای کشتی بانان وجای بازر گانان.

15_ ناتل ، چالوس ، رودان، کلاد- شهر کهایییاند اندر کوهها و شکستگیها و این ناحیتی است هم از طبرستان و لکن پادشاییی دیگر است و پادشای او را استندار خوانند، حد وی از حدود ری تا دریا کشد و کلار و چالوس برحدیست میان دیامان خاصه و طبرستان و این چالوس بر کران دریاست و کلار اندر کوهست و از رودان جامه سرخ کبود خیزد پشمین کی از وی بارانی کنند و بهمه جهان ببرند و گلیمهاء خیزد کی هم بناحیت طبرستان بکار دارند.

16_ کومش- ناحیتیست میان ری و خراسان برراه حجاج وان میان کوههاست و این ناحیت آبادان و با نععتست و مردمانی جنکی واز وی جامه کنیس خیزد ومیوهاییی کی اندر همه جهان چنان نباشد وا

17_ دامغان شهریست با آب اندک و بردامن کوه نهاده ومردمانی جنگی واز وی دستارهاء شراب خیزد باعلمهاء ms091 نیکو

21_آوه قارن_ ناحیتیست کی مراو را ده هزار وچیزی دهست و ادشای او را سپهبد شهریار کوه خوانند و این ناحیتیست آبادان و بیشتر مردم وی گبر کانند و از روز گار مسلمانی باز پادشاییی این ناحیت اندر فرزندان باواست .

22_ پریم - قصبه این ناحیتست و مستقر سپهبدان بلشکر گاهی

23_ سامارشهر کیست خرد هم ازین ناحیت و از وی آهن و سرمه وسرب بسیار خیزد.

ان 24- دیلمان ث ناحیتیست دیلم خاصه کی ازین ناحیت باشند میا طبرستان وجبال و کیلان و دریاء خزران ن نهاده است واین مردمان دو

============================================================

آن عصبیت میانشان همی ماند و حرب همی کنند تا آنگه کی از آن جای بروندبلشکری کردن یابمیرندیا پیر شوند و چون پیر ms093 شوند محتسب

1- ببلان شه

2_ مداین شهر کیست برمشرق دجله ومستقرخسروان بودهاست و ندروی یکی ایوانیست کی ایوان کسری خوانندو گویند کی هیچ ایوان از آن بلند ترنیست اندرجهان و این شهری بزرگ بوده و با آبادانی و آبادانی وی ببغداد ms094 بردند: 3_ نعمانیه_ برمغرب دجله است. دیر عاقول_ برمشرق دجله است و این هر دو شهر آباداناند.

حبل_ شهر کیست کم آبادانی و بیشتر مردم او کردانند.

5_جرجرای بر مشرق دجله است . فم الصلح_ برمشرق دجله است.

سابس_ برمغرب دجله است ، واین شهر کهاییی اند آبادان و بانعمت .

9_ واسط شهری بزر کست و بدونیمه است، و دجله بمیان وی همی رود وبروی جسریست و اندر هر دو نیمه منبرست و بنای وی حجاج بن یوسف کرده است . وهوای درست دارد. و بسیار تعمت کرین شهریست ندر عراق، واز وی گلیم و شلوار بند و پشمهای رنکین خیزد.

جبل 2- جرجرابام4 سابس بضم باء

_ آبله- شهری[219] استوارست و آب از گردوی بر آیدوبر مغرب دجله است، واز وی دستار وعمامه بلی خیزد: 10_ بصره_ شهری عظیم است واو را دوازده محلتست هریکی

14_ ما در ایاء_ شهر کیست آبادان و خرم با کشت و برز بسیار.

10_ اسکاف بنی جنید جائیست کی باقی رود نهروان اندر کشت وی بکارشود.

============================================================

17- جلولا، خانقین - دوشهر کست خرم واندر خانقین رودیست بزرگ 18_ قصر شیرین_ دهیست بزرگ و باره دارد از سنگ واندروی یکی ایوانست از سنگ مرمر گسترده.

19_ حلوان_ شهریست بسیار نعمت و رودی آندر میان وی همی کذردواز وی انجیر خیزد کی خشک کنند و بهمه جای به برند: 20_ کوئی ربا- شهریست و بحوالی وی تلهاست از خاکستر و س م ا س گویند کی از آن آتش است کی نمرود کرد کی ابراهیم پیغمبر راصلی الله علیه وسلم بسوزد.

21_ بابل_ قدیم ترین شهریست اندر عراق و مستقر ملوکی کنعانیان بودی: 22- صرصرحشهر کیست آبادان و نعمت بسیار ورود صرصر اندروی بگذرد.

23_ نهر الملکث - شهر کیست آبادان و بانعمت.

24- قصربن هبیره- مهمترین شهریست میان بغدادو کوفه و -دراصل : حلولا. 2-ن .5 .23-238.

============================================================

28_ قادسیه_ شهر کیست برراه حجاج و بر کران بادیه.

29_ بردان، عکبرا - دو شهر کند برشمال بغداد برمشرق دجله جاییی آبادان.

30_ سامره_ شهریست برمشرق دجله وسوادو کشت و برزوی بر معرب دجله است.

31_ کرخ، دون4_ دوشهر کند کی معتصم بنانهاده است و مأمون تمام کرده است آبادان اند وبانعمت.

32_ تکریت - شهریست بر حد میان جزیره وعراق، آبادان و 1- دراصل: جیرهن 2- دراصل: عکیرا: 2. دورن 4-ن .ک.

ب ص0 مقدمه بارتولد .مامون 148-218 هجری . معتصم 2270218 هجری .ن .ک باصطخری ص168: ود متوکل (222-247 مجری) تمام کرده است.

============================================================

3_ برقعید، ادرمه1_ دو شهر کند خرم بامردم بسیار: _ نصیبین- خرم ترین شهریست اندر جزیره، جای آبادانست و بانغمت ومردم بسیار و اندروی دیرهاست از آن ترسا آن واندر وی کژدمست کشنده ، و اندر وی حصاریست استوار ، واندر آن حصار

1- اذرمه

6_کفرتوثا. شهریست خرم و آبادان وبا آبهاء روان.

- رآس العین. شهریست خرم واندر وی چشمهاست بسیار، واز آن چشمها پنج رود برخیزد وبیکثجای کردشود ، آنرا خابور خوانند وانکه اندر فرات افتد.

_ دیاورعنی شهریست بانعمت بسیار:

و 10_ قرقیسیا_ شهر کیست خرم و با نعمت و همه سواد اودایم سبز 11- رحبه_ شهریست خرم باآب بسیار ودرختان.

باشد.

12_ والیه شهریست خرد وانبوه وبانعمت: 13_ عانه_ شهر کیست خرم واندرمیان آب فرات نهاده.

14_ هیت- شهریست، واز کردوی بارۀ محکم ، آبادان است و بانعمت، وتربت عبداللهبن المبارک آنجاست : 15- انبارشهر کیست خرم وآبادان ، وبانعمت وبسیارمردم ، و مستقرابوالعباس امیرالمؤمنین آنجا بوده است : ا-شاید: دیار وبیعه . 2_ن. ک بشرح وبخش شام 27،48.

3- وافقه 4. دالیه.

============================================================

18_ سروج_ شهر کی آبادانست.

19_رهاه_ شهریست خرم و بیشترمردمان وی ترسایان اندواندر وی

21_- حدیثه شهریست خرم واتدروی بوستانهاست سخت تیکو: س 22_ سن - شهر کیست بر کران دجله بسیار نعمت ، و بنزدیکش کوه است: 1 930_ سخن اندر ناحیت آذرباد گان و ناحیت ارمینیه واران وشهرهای ایشان

رهه.

============================================================

1_ اردویل - قصبه آذرباد گانست ، شهری عظیم است و گردوی باره است و شهری سخت بسیار نعمت بود، ا کنون کمترست ، ومستقر

س 2- اسنه- سراو ، میانه ، خونه، جابر وقان- شهر کهاییی اند خرد ، وبانعمت و آبادان ومردم بسیار.

3_ تبریز سشهر کیست خرد و با نعمت و آبادان و از گرد وی بارۀ م و آن علابن احمد کرده است.

مراغه_ شهریست بزرکن و خرم وبانعمت و ابهای روان و باغهاء خرم ویکی باره داشت محکم ، یسربوساج ویران کرد.

1- دراصل: قمرمز 2- آشنه اشنو:

9_ موقان_ شهریست ومراورا ناحیتیست بر کران دریا نهاده،واندر

936_ ارمینیه و اران] 8_ دون_ شهری عظیم است و قصبه ارمینیه است و از کرد وی بارۀ است واندروی ترسایان بسیاراند وشهریست با نعمت بسیار و خواسته و مردم وبازر گاقان بسیار، او راسواد بسیارست تا بحدود جزیره بکشد و خود بروم پیوسته است و از وی کرمی خیزد کی از وی رنگ قرمز کنند و شلوار بندهاء نیکوخیزد.

س 9_ راخرتاب_ شهر کیست خرم و با آبهای روان بنزدیکی دریای کبودان.

10_ ارمیهشهری بزر کست و آبادان و بانعمت بسیار: - ورتان، ورثان 2_ داخرقان ب4. در لصل : ارمنه

12-خوی ، بر کری:، ارجیج، اخلاط: نخجوان ، بدلیس این همه شهر کهاییی اندخرد و بزرک خرم وبانعمت ومردم وخواسته و بازر گانان بسیار، و از این شهر کهازیلوهاء قالی و غیره و شلوار بند، وچوب بسیارخیزد: 13_ ملاز گرد_ تغریست برروی رومیان و مردمانی جنکی وجاییی بانعمت 14_ قالیقاه6 شهریست و اندروی حصاریست محکم، و دایم اندر وی غاز یانند بنوبت از هرجاییی، واندر وی بازر گانان بسیارند.

15_ میافارقین_ شهریست اندر حصاری برسر حد میان ارمینیه و جزیره (واروم: 16_ مرند_ شهر کیست خرد و آبادان و بانعمت و مردم بسیار و از وی جامهاء کونا کون خیزد پشمین: 17_ میمد_ ناحیتیست شهره و آباداین و بسیار نعمت ومردم: میمدست وپادشاییی بسررواد است [330] از اولاد 18- اهرقصبه 2- برگری: 3_ بکسرباء.

1- دراصل: حوی: 4- اگرواورا زیاد ب بدانیم میتوانیم ms099 وشلواربند خوب بخوانیم: 9- معمولا : قالیقلا.

معی و

19_ سنکان_ شهریست و او را ناحیتی بزر کست و پادشاییی سنیاطست.

و این همه شهرها که گفتیم از ارمینیه است.

20- قبان_ شهریست خرم وازوی پنبه نیکن خیزد بسیار: 21- بردع_ شهریست بزرکی و با نعمت بسیار وقصبه ارانست و مستقر پادشای این ناحیتست و اورا سوادیست خرم و کشت ویرز و میوهاء بسیار وانبوه، و انجا درختان تود سبید است بسیار وازین شهر ابریشم بسیار خیزد، واستران نیک و روناس و شاهبلوط و کرویا.

22_ بیلقان_ شهر کیست بانعمت بسیار وازوی بردهاء بسیار وجل وبرقع وناطف خیزد.

23_ باژ گاه _ شهر کیست بر لب رود ارس نهاده و ازوی ماهی

1-ن .ک اصطخری ص140 و بیادداشتهای مینورسکی : 2- قر آن مجید سورۀ 18 آیه 78. 2_ دراصل: ستکان.

1_ مینورسکی دتودسبیل خوانده و"سبیل رامتعلق بهمه کس ترجمه کرده است وصحیح وتود سپید یعنی وتوت سفید است: 5- شاید: بردهها

30_ مبار کی. دهیست بزرک بردر بردع ولشکر گاه روسیان آنجا بود آنگاه کی بیامدند و بردع بستدند و این مبار کی اول حدیست س ازشکی: 31_ سوق الجبل. شهریست از شکی ببردع نزدیک.

س ms100 32_ سنباطمان_ شهریست اندر آخر حدشکی و او را یکی حصارست استوار واین هردوشهر آبادان اند.

33_ صنار_ ناحیتیست در ازاء او بیست فرسنگ است میان شکی وتقلیس وهمه کافراناند.

============================================================

20_ بردیج شهریست خرد و آبادان وبانعمت : 36 - شروان ، خرسان ، لیزان_ سه ناحیتست و پادشای اویسکیست و این بادشاه را شروان شاه و خرسان شاه ولیزان شاه خوانند ، واو

37_ خرسان_ ناحیتیست [میان؟] در بندوشروان بکوه قبک" [227] بیوسته است وازوی جامهای پشمین خیزد وهمه محفوریها [4] کونا گون کی اندرهمه جهانست ازین سه ناحیت خیزد: 38_ کردوان_ شهر کیست آبادان و بانعمت : 2- دراصل : بلشکرهاهی: 1- دراصل : برذنج.

3- دراصل: سرواو 4- یعنی قفقاز

س 41_ با کو. شهر کیست بر کران دریا و بکوه نزدیک و هر نفط کی بناحیت دیلمان بکاربرند از نجابرند.

20_ سخن اندرناحیت عرب وشهرهای وی

============================================================

و ازین ناحیت خرما خیزد ازهر کونه، وادیم وریک مکی ، وسنک سان، ونعلین مشعر وملمع خیزو، واندروی حیوانان اند عجب کونا کون وناحیتهاء کی اندرین ناحیتست چون : یمن ، حجاز ، تهامه ، یمامه، زوین 0_ جایهاییست کی اندروی خیمهاء قبیلهاست چون : تمیمیان :2 مضریان واسدیان ، جسانیان، کلبیان ، فزاریان ، و آنچه بدین ماند ، و این همه پدید کردیم اندرصورت تا پیداتر بود.

1_ مکه_ شهریست بزرک و آبادان وبا مردم بسیار و بر دامن کوه نهاده و گردا کردوی کوههاست ، وشریفترین شهریست اندر جهان کی مولود پیغمبر ما صلی الله علیه وسلم آنجا بوده است ، وخانه خدای عز وجل است ، و در ازاء مز کت خانه خدای عزوجل سیصد و و هفتاد ارش است وپهناش سیصد و پانزدهارش. خانه مکه را بیست وچهار ارش ونیم در ازاست وپهناش بیست و سه ارش ونیم و سمک کعبه بیست و

============================================================

2- مدینه- شهریست خوش ومردم بسیار وروضه مقدس بیغمبر صلی الله علیه و علی آله وسلم با بسیار صحابه آنجا است و از نواحی وی سنگ فسان خیزد کی بهمه جهان به برند.

3_ طایف. شهر کیست خرد بردامن کوه وازوی ادیم خیزد.

4_ نجران شهر کیست [219] آبادان و اندروی قبیلهحمدانیان اندواز وی دزدان بیایندوبحدود یمن راه برند: _ جرش_ شهر کیست خرم و آبادان از ناحیت یمن : 6- صعده_ شهریست آبادان و مردم بسیار واندر وی بازر گان اند ازبصره و اندر قدیم مستقر ملوک یمن بوده است واز وی ادیم خیزد بسیار ونعلین یمنی مشعر: 7_ صمدان_ ناحیتیست میان صعده و صنعا اندر یمن و آندووی سه شهر کست و اندر آن شهرها فرزندان حمیراند و ایشانرا کشت و برزاست ومراعیورز: 8- صنعا- قصبه یمن است شهریست خرم و آبادان وهرچه ب یشتر نواحی یمن خیزد ازین شهر خیزد، و با نعمت ترین جایست اندر همه یمن ، واندر همه ناحیت عرب شهری نیست ازوی بزر کتر وخرم تر

9_ زمار شهریست با بازارها و مردم بسیار از عمل صنعا جاییست بانعمت بسیار و بازر کانیشان بچیزیست چون قندهری ، و هشت از وی درمی سنجد وو 10_- سیام_ قلعه است بر کوهی واندروی بازار ومردم بسیارست: 11- زبید_ شهریست ازیمن و هیچ شهری نیست از یس صنعا از یمن ازین بزر کتر وازوی برسه روزه راه حدود حبشه است و بازر گانی ایشان سیمست و زر ولکن دوازده درم ایشان یکی درم سنگ سنجد، و دیناری ازوی یک درم سنجد.

12_ منکث _ شهر کیست خرد، دیوارهاء وی ازسنگ و کوهی عظیم از کردوی و روستای وی بر آید ، و از هرسوی ms103 کی در وی روی کوه بباید بریدن، وحدود این جای بحدود حضرموت پیوسته است : س 13_ صهیب_ شهر کیست خرم و آبادان.

و این همه از ناحیت یمن است . واندر کوههاء یمن ودشتهاء وی جای کییانست، حمد ونگان همه ازنجا افتد.

_دراصل ندمایر 2_ شبام. 3_دراصل: کوهیست برقلعة 4ب بضم صادر

15_ حضرموت_ ناحیتیست خرم و آبادان واندروی شهرهاست و رسم ایشان چنانست کی هر غریبی کی بشهرایشان اندر شود و بمز گت ایشان نماز کند، هر روزی سهبار طعام برند او را و نواخت بسیار کنند ، س مگر کی مخالفتی کند بمذهب باایشان.

10- محلاف علی_ دهیست بزرک وبانعمت.

17_ عثر- شهر کیست آبادان و بانعمت.

18_ مهجرا. شهریست بزرگ واز گردوی باره وخندقی، ولباس ایشان ازارست وچادر:

24_- سرحه، عن - دوشهر کند آبادان وخرم.

25_ هجر_ شهریست بامردم بسیار بر کران دریا.

26- بحرین- ناحیتیست بامردم بسیار و شهرها و دهها و جایهای آبادان.

س 27_ فید - شهر کیست خرم و آبادان.

28_ جبله- حصاریست اندروی منبر:

31_ جار_ شهر کیست بر کران دریا وبار گاه مدینه است .

32_ مدین- شهریست خرم وبر کنار دریا و اندر وی چاهی آبست کی موسی علیه السلم از وی آب بر کشید بسوی گوسپندان شعیب س علیه السلم: سروجه 2. فرغ: 3_ تیما 4- قرآن مجید سوره28 آیه 24]

فرهاء جزیره، شهر کهاییی اند ثغربر روی رومیان، واز شام اند و لکن بجزیره بازخوانند.

_ سمیساط- شهر کیست برلب رودنهاده بسیار نعمت: ا ا ا ا اندرهمه جهان از آن نیکوتر و از آن عجب تریل نیست .

3_ منبج_ شهر کیست اندر بیابان استواد.

4- منصور، قورس- دوشهر کند آبادان و کم مردم.

5_ ملطیة مهترین تغریست کی ازین سوی کوه لکآمست و میوهای وی همه میاح است وبی خداوندست:

7_ هارونی. شهر کیست بر کوه ، هارون الرشید کرده است .

بیاس. شهر کیست خرم و بسیار نعمت و اندر وی خرمای بسیارست س س لنیس- شهر کی خردست بردامن کوه: 10_ کمرینا. مصیصه_ دوشهر کندخرم و رود جیحون میان ایشان همی رودو آباداناند، چون برپلی کان رود راست برروی دریا پدیدست و میانشان چهار فرسنکست و مردم بسیاراست 11_ عبن زربه_ شهریست بامیوها و کشتهای آراسته .

12_ اذنه- شهریست بابازار خرم برلب رود سیخون نهاده: 13_ طرسوس_ شهریست بزرگ و آبادان و با نعمت و کردوی دو باره است از سنگ و مردمان جنکی و دلاور.

14_ ms105 اولاس- آخرین شهریست از اسلام کی بر کران دریای روم است و اندر وی دوجایست کی رومیان آنرا بزرگ دارند وبزیارت ایند.

و این همه شهر کهای ثغراند و ایشانر ا ثغورالجزیره خوانند.

15- اسکندرونه، صحبه ، لاذقیه ، انطرطوس ، اطرابلس،

============================================================

16_ بالس_ شهریست ازشام بر کران فرات نهاده.

17- خناصره، تدمر، سلمیه ، مغان- شهر کهایییاند [359] بر کوان بادیه شام نهاده و سلمیه همه فرزندان هاشم اند ، و مغان همه فرزند امیهاند.

شهر کیست بر کران دریای قلزم نهاده برحد م 18_ ایله.

میان بادیه مصروشام.

- شهری بزر کست و خرم و آبادان و بامردم و خواسته 19- حل

20_ بغراس. شهریست اندر کوهها واندر وی سراییست کی زبیده س کرده است و وقفهاء بسیار بر آنجا کرده کی هر که پیدین شهررسد بدین سرای فرود آید واورا میهمانی کنند.

21- معره مصرین - شهر کیست خرم و آبشان از آسمانست .

22_ قنسرین_ شهریست خرم و آبادان: 23_ حمص شهریست بزرکن و خرم و آبادان و همه راههای

26_ دمشق. شهریست خرم وبانعمت و کشت و برز بسیار وسوادی خوش و آبهای روان بنزدیک کوه واین شهر خرم ترین شهریست در عرب واز وی برنج زرد خیزد.

ص 22_ رقه_ شهر کیست خرم و کم مردم.

28_ روات2_ شهر کیست بکوه نزدیک و این و این شهر قصبه کوهستانست.

ه و 29_ اذرح_ شهریست خرم و با ms106 نعمت و اندر وی خارجیان اند

31_ طبریه_ قصبه اردنست، شهریست خرم و آبادان و با نعمت وابهاءروان.

32_ فلمسطین_ تاحیتیست با کشت وبرز و میوها و خواسته و مردم بسیار 33- رمله_ قصبه فلسطین است ، جاییی است با نعمت و شهری 1- دراصل: بقرطاب:2_ دراصل تشیرذ 3_ن .ک . ذیل جزیره934.

- دراصل نوواب 5 اصطخریص98 : الشراة :6-دراصل :زمله

34_ غزه1_ شهر کیست برحدمیان شام و مصر: 35_ بیت اللحم شهریست کی مولودعیسی بیغمبرصلی الله علیه وسلم آنجا بوده است.

36_ مسجد ابراهیم- شهریست بر حدمیان مصر و شام و روضه ابراهیم واسحق ویعقوب صلوات اللهعلیهم آنجاست.

37_ نابلس ، ریحا- دوشهر کند خرد و کم نعمت.

38_ ییت المقدس_ شهریست بر بر کوه واندر وی هیچ آبروان س ن یست، و اندروی مز کتیست کی مسلمانان از هرجاییی آنجاشوند بزیارت.

واین همه شهرهای فلسطین است.

39_ جای قوم لوط_ ناحیتیست ویران و کم مردم وبینعمت: 40_ زغر شهر کیست از دیار قوم لوط و اندر وی آبادانی اندک مانده است واندر حدود این کوه بلقا، شهرها و روستاها بسیارند واندر وی همه مردمان خوار جهاند: 939_ سخن اندر ناحیت مضرو شهرهای وی احیتیست مشرق وی بعضی حدود شام است و بعضی بیابان 1- دراصل بعره: 02 دراصل تونحا. 2- زغر:

1- فسطاط_ قصبه مصرست، تونگرترین شهریست اندرجهان و بغایت آبادان وبسیار نعمتست، وبر مشرق رودتیل نهاده است. وتربت شافعی رحمة الله علیه ms107 اندر حدود وی است : 2_ ذمیره، دنقرا_ دوشهرند برمشرق رودنیل آبادان و بانعمت واز ویجامهای کتان خیز دمرتفع، باقیمت.

3_ فرما . شهریست بر کران دریاء تنیس اندر میان ریگ جفار و کورجالینوس انجاست.

تنیس ودمیاط-دوشهرند اندر میان دریا تنیس بردو جزیره و ایشانرا کشت وبرز نیست و ازوی جامهاء صوف و کتان خیزد باقیمت بسیار.

1وبقو

- دوبناست برسر کوهی نهاده بنزدیکی فسطاط 6- هر مین- ملاط وی از جوهریست که هیچ چیزبروی کار نکند، وهریکی را از وی چهارصد ارش درازاست ، اندر چهارصد ارش پهنا، آندر چهار صد ارش بلندی ، و اندر میان وی خانهاست کرده، ومر اورا یکی درست نکک ، واین بنا هرمس کرده است پیش از طوفان، چون بدانست کی

س _ فیون شهر کیست برمغرب نیل نهاده واندر [وی] آبهاء دیکر است روان بجزنیل: 8_ بوصیر_ شهریست بر مشرق نیل نهاده و مشعبدانی کی بافرعون 1- دراصل: کهیج 2_ فیوم. 3_ دراصل: توصیر.

============================================================

9- اشمونین ، اخمیم ، بلینا - سه شهرند بر کران نیل برمغرب وی نهاده ، آبادان وخرم و با نعمت بسیار و اندروی درخت آبنوس است بسیارن 10_ سوان(اسوان)_ آخرین شهریست از مصر و نغرست برروی نوبیان برمغرب نیل ، وشهریست با مال بسیار، و مردمانی جنکی واندر کوههایی کی بدو نزدیکست از الواحات معدن زمردست و زبر جد ، واندرهمه جهان بجزاینجا نباشد . و اندر کوههای الواحات کوسپندان 4 وحشیاند ، واز پس سوان اندر سرحد میان مصر ونوبه خرانندوحشی سیار، ملتم وسیاه وزرد ، خرد چند کوسپندی ، وچون ازنجا بیرون آری بمیرند..

40_ سخن اندرناحیت مغرب وشهرهای وی احیتیست کی مشرق [369] وی ناحیت مصرست ، وجنوب وی درأصل: اشحونین م اءسوان بضم سین :

2- مهدیه -_ شهریست بزرگ بر کران دریاء روم نهاده است و بحدود قیروان پیوسته، جاییی بانعمت است و اندر وی بازر گانان بسیاراند ازجایها.

3_ برقه شهریست بزر ک واورا ناحیتیست بحدود مصر پیوسته، جاییی باخواسته و بازر گانان بسیار، و اندر وی لشکر بسیار باشد دایم: 1_ قیروان. شهری عظیم است و اندر مغرب هیچ شهرنیست ازین

============================================================

_ تونس_ شهریست از منرب بر کران دریا و نخستین شهریست کی برابر اندلس است:

سطیف4_ شهریست بزرگ و با مردم بسیار و بازر بسیار و کم فس و 9 طبرقه - شهریست بر کران دریاه روم، و بنزدیک این شهر اندر کنار دریا معدن مرجانست سخت بسیار، و اندر همه جهان جاییی

10_ تنس. شهریست بزرک برکران دریا و آبادان وبانعمت ومردم وخواستة بسیار - زوبله اسدراصل :تونس بفتح نون توشته شده است:3_ قلشانه؟

دراصلسلیف 9_ تنس بفتح تاونون :

12_ ناکور- شهریست چون تنس.

13_ تاهرت_ شهری عظیمست ومراورا ناحیتیست جدا از عمل افریقیه وبا خواسته بسیارست:

15_ بصیره_ شهریست بر کران دریابرابر جاییی با طارق جبل نعمت بسیارسیت :

17_ فاس_ شهری عظیمست وقصبه طنجه است ومستقر ملولداست وجاییی باخواسته بسیارست [368].

17_ سوس الاقصی_ شهریست برلب دریای اقیانوس مغربی است، آخرین شهری از آبادانی عالم اندر مغرب .و این شهری عظیم است و ایشان را زرست بیاندازه ،ومردمانی اند از طبع مردمی دورتر، و آنجا بنی وغشیم2-دراصل : سلحماسه. 3- دراصل : ازیله بضم همزه :

419_ سخن اندرناحیت اندلس وشهرهای وی ناحیتیست مشرق وی حدود رومست، و جنوب وی خلی دریای رومست، ومغرب وی دریای اقیانوس مغربیست، و شمال وی هم ناحیت رومست، واین ناحیتیست آبادان وخرم واندر وی کوهها و آبهاء روان وخواسته بسیار، واندروی معدن همه جوهرهاست از سیم وزرومس و و ارزیز و آنچ بدین ماند . وبناهاشان همه از سنکست ، وایشان مردمانی اند سیید بوست وازرق چشم: 1- قرطبه- قصبه اندلس است و آبادان وبامردم وبانعمت و خواسته بسیار واز وی بدریا بنزدیکتر راهی سه روز راهست بوبنزدیک کوهست، و مستقر سلظان است و پادشاهی وی امویان داشت و خانهاشان ازسنک است.

2- طلیطله_ شهریست بر کوه، بر بر کوه و رود، ورود تاجه از کردوی بر آید ، 3_ تطیله_ شهریست بنزدیکی کوه و اندر وی سمور بسیارست

============================================================

4- لارده، سرقص ، شتتریه، ریه ، استنجه، جیان، مورور قرمونه:، نبله، غارفق. شهرهای اندلس است وجایهاست بانعمت بسیار و آبادانی وبازر گانان روم ومغرب و مصر، و اندر وی خواسته بسیارست وهوای معتدل.

5_ باجه. شهری قدیمست اندراندلس وبا خواسته.

6_ قوریه_ شهریست خرد اندروی مردم اندک وخواسته بسیار.

2_ مارده - بزر گترین شهری است اندر اندلس و آنرا حصاری وباره وخندقیست محکم: 8- ترجاله، وادی الحجاره- دو شهریست اندر اندلس سردسیر، قدیمترجاییست اندرین ناحیت.

9 طرطوشه- شهریست آبادان بر کنار دریاء روم و بحدود جسکس وافرنجه ، کی دوناحیت انداز روم پیوسته است : - بلنسیه1 - مرسیه ، بجانه ، شهرهاییی اند بر کرانه خلیج دریای روم نهاده وجایهاء بانعمت.

11_ مالقه. شهریست بر کران دریاه روم از وی پوست سوسمار - معمولا : سرقصته :2- دراصل : خیان . 3- دراصل : مورود: 4- دراصل ، فرمونه ن5- دراصل لبله ب6- دراصل: ملنسیه :

12_ جزیره - شهر کیست بر کران خلیج و اندر اول مسلمانی، اندلس را ازین شهربگشادند ، 13_ سدونه . اشبیلیه1، آخشنبه- شهر کهایییاند بر کران دریای قیانوس ms111 منربی نهاده جایهای کم نعمت و کم مردم.

14_ شنترین_ آخرین شهریست از حدود اندلس بر کران دریای قیانوس نهاده واز وی عنبر اشهب خیزد، بغایت نیکت سخت بسیار:

و مغرب وی دریای اقیانوس مغربیست و شمال وی بعضی ویرانی شمالست و بعضی حدود[370] صقلابست وبعضی ناحیت برجانست وبعضی دریای خزرانست و این ناحیتیست سخت عظیم و با نعمت بسیار وبی اندازه و آبادان بغایت واندر وی شهرها ودههای بسیارست ، ونواحی عظیم 1- دراصل: اسبیلیه : 2- دراصل : برجا بفتح باه.

============================================================

1- نخستین ناحیت طابلانست ، واین آن ناحیت است کی قسطنطینیه اندر وی است ، این قسطنطینیه مستقر ملولکرومست وجای باخواسته بسیارست .

2- ودیکر ناحیت مقدونیه است ، و اسکندر رومی ازین ناحیت بود ، واین ناحیت بدریای روم پیوسته است: 3_ وسیم ناحیت ترافیه است کی بدریای گرز پیوسته است . واما آن پازده ناحیت کی بر مشرق خلیج است، نام وی اینست: - ثرقسیس ، 5_- ابسیق،6_ ابطماط2. 7- سلوقیه، 8_ ناطلیق ، 9 9- بقلار،10_ افلاخونیه، 11- قبادق 5، 12_ خرشنه، 13- ارمنیاق، 14- خالدیه.

- کله "قسطنطنیه* باجوهر قرمز دراینجادوباره نوشته شده است .

2- دراصل : براقیه:3- دراصل: برقسیس :4-دراصل: انطماط: 9- دراصل : فیادق:

و اما اندرروم ، اندر قدیم شهر بسیار بود ، وا کنون اند کست .

بیشتر روستاهاست آبادان و بانعمت باحصاری سخت بسیار استوار، از ب سیاری تاختن غازیان بریشان. و هر مردمی را قلعهیست کی بوقت کریختن [بآنجا پناهند].

و این ناحیتها یا دههاء بزرگ و آنچ هست از شهرها آنست که ما س

سدراصل: برقیه :

17- الصقالبة المتنصره_ ناحیتیست اندر روم و اتدروی بردمانی اند صقلابی ترسا گشته، وخراج بملکالروم دهند و مردمانی اند تونگر وناحیتی بانعمت وایمنیت 18- بلغری- نام قومیست بر کوه نشینند، بر شمال مغرب روم ، و کافرانند ، وایشان هم رومیان اند. ولکن بارومیان دیکرشان حربست دایم. واین بلغری مردمانی اند کوهی با کشت و پرز وخداوندان چهار یای بسیار.

و این ناحیت روم بمغرب اندر بکشد تا بدریای اقیانوس مغربی سوی جنوبش باندلس پیوسته است، واز سوی [ 3710] شمال بویرانی شمال بیوسته است، واندروی پارۀ بیابانست، ودیکر اندر همه روم هیچ بیابان یست الاهمه آبادانی است: 19_ افرنجه_ ناحیتیست اندر روم بدریای روم ببیوسته.

20- رومیه- شهریست بر کران این دریا نهاده ازافرنجه، و مستقر ملوکک روم اندر قدیم اندرین رومیه بودی.

============================================================

22_ برطینیه- آخرین شهریست از روم بر کران دریای اقیانوس و بار گاه روم واندلس است .

و از حد خلیج تاحد ms113 اندلس بر کران دریای روم همه را ساحل ائیناس خوانند.

23- یونان- شهری بود ازین ائیناس اندر قدیم و همه حکیمان و ف یلسوفان ازین ناحیت اثیناس خاستهاند.

439- سخن آندر ناحیت صقلاب ناحیتیست مشرق وی بلغاراندرونی است وبعضی ازروس، وجنوب وی بعضی از دریای گرز است و بعضی از روم و مغرب وی و شمال وی همه بیابانهای ویرانی شمالست، واین ناحیت ن ناحیتیست بزر کی واندروی درختان سخت بسیارست پیوسته ، وایشان اندر میان درختان نشستهاند،

============================================================

2- خرداب- شهری بزر کست ومستقر بادشاست .

944_ سخن آندر ناحیت روس و شهرهای وی احیتیست کی مشرق وی کسوه بجنا کست وجنوب وی ر رود روتاست ، مغرب وی صقلاب است ، وشمال وی ویرانی شمالست این ناحیتی بزر کست و مردمانی بدطبع اند وبدر ک وناسازندهوشوخ

_ کویابه1_ نزدیکترین شهریست از روس بمسلمانی و جاییی با .

نغمتست و مستقر ملک است و از وی مویهاء گونا گون و شمشیر باقیمت خیزد : 2- صلابه ؟_ شهری بانعمتست و از وی ببازر کانی بنواحی بلغار ایندچون صلح بود:

============================================================

479_ سخن اندر ناحیت بجناک خزر مشرق وی کوه خزرانست وجنوبوی الانست، ومغرب ویدریاء گرزست و شمال وی مروات است . و این گروهی بودند اندر قدیم از 1- دراصل ،کبناحیت. ms115 2_ ن .5 . ذیل: صلابه، 3.20444_مروات بکسرمیم

948_ سخن اندرناحیت الان وشهرهای وی مشرق وجنوب وی سریرست ومغرب وی رومست وشمال وی

1 کاشکن. شهریست از الان بر کران دریای گرز نهاده جاییی بانعمت واندر وی بازر گانان اند.

2_ خیلان_ شهریست کی لشکر این ملک آنجا باشد.

3_ در الان_ شهریست چون قلعه بر سر کوه، وهر روزی هزار مرد بنوبت باره این قلعه نگاه دارند .

-نبع140.

============================================================

2_ خندان_ شهریست نشست سپاه سالاران آن ملک است.

3- ربخس، مسقط_ دو شهرست بانعمت بسیار . و ازین هردو.

احیت برده بسیار افتد بمسلمانی : 50 سخن اندر ناحیت خزران ناحیتیست- مشرق وی دیواریست میان کوه ودریا ودیکر ms116 دریاست - خیدان م 2- زنجس 9ن 3- یعنی الان وسریر:

1- آتل- شهریست کی رود آتل برمیان وی بگذرد ، و قصبۀ خزرانست ومستقر پادشاه است ، و او را طرخان خاقان خوانند. واز فرزندان انسااست ، واندر نیمۀ مغربی نشیند ازین شهر ، باهمه لشکر

3- خمج ، بلنجر، بیضا ، ساوغر؟، ختلغ ، لکن، سور، مسط شهرهاییی اند از خزران همه بابارهای محکم، و نعمت و خواسته ملک خزران بیشتراز بازدریاست، طولاس ، لوغر - دو ناحیتست از خزر، مردمانی جنکی و باسلاح بسیاره - دراصل : ونشدر 2- خملیخ 2- مسقط؟ :

529_ سخن اندر ناحیت براذاس ناحیتیست مشرق وی رود آتل وجنوب وی خزران ومغرش و نندر و شمالش بجناک ترک، و مردمانی اند کیش غوزیان دارند

539_ سخن اندر ناحیث ونندر ناحیتیست مشرقش براذاس ، وجنوبش خزران ، ومغربش کوه ، برچولا. 2_ اشگل

1_ بلغار. شهریست کی مراورا ناحیتکیست خرد براب رود آتل نهاده واندر وی همه مسلمانان اندو ازوی مقدار بیست هزار مرد سوار س یرون آید کی با هرچند کی بود از لشکر کافران حرب کنند و بهتر ایند وجاییی سخت و بسیار نعمتست : 2_ شوار_ شهریست بنزدیکی بلغار واندر وی غازیانندیهمچنانک لغاریاند] 549_ سخن اندر آبادانی [390] ناحیتهای جنوب ما ناحیتهای جنوب را مردمانش همه سیهاند، از کرمی هوای ایشان، وبیشتر ازیشان مردمان برهنهاند، واندر همه زمینها ونواحی ایشان زرست و مردمان وی ازاعتدال مردمی دوراند: 50 سخن اندر ناحیت زنکستان و شهرهاءوی مهمترین ناحیتیست اندر چنوب، و بعضی از مشرق بزابج پیوسته س است وشمالش بدریای اعظم و بعضی از مغربش بحبشه ، و جنوبش کوه است وزمینشان معدن زرست ، واز برابر پارس و کرمان و سندنهاده 1- آنچه میان این دوعلامت است متعلق به 1ه، است .

============================================================

2- سفاله - مستقرملک زنکست.

3_ حوفل_ بسیار خواسته ترین شهریست اندرین ناحیت: 56_ سخن آندر ناحیت زابج و شهرهای وی نرب و بعضی از جنوب وی ناحیت زنکستانست ،و شمالش دریاست ودیکر همه بیابان جنوبست . و آیسن ناحیت و مردمان وی همه چون زنگیانند لکن لختی بمردمی نزدیکتراند و ملک ایشان را منحب (؟) خوانند. و دایم با زنگستان حرب کنند. و اندر کوههای وی درختان کافورست و ماران اند کی گویند کی مردم را و گاو میش را و پیل ارا : فرو برند بیک بار، واندر وی اندک مسلمانان اند و بازر گانان اند.

1_ منجری. شهریست بر کنار دریا بازر بسیار. ms118

2- ملحمان ؟_ مستقر ملکث است و این زابجیان را جزیره یست عظیم اندر دریا ، وملکک ایشان بتابستان بدان جزیره نشیند ، 1- ملجان

1_ راسن_ شهریست بر کران دریا و مستقرملک است .

2_ سوار_ شهریست کی لشکرملک حبشه اینجا باشد.

3- رین - شهریست کی اندر وی سپاه سالار باشد با لشکر، و اندرین ناحیت زربسیارست: 588. سخن آندر ناحیت بجه ناحیتیست مشرق وجنوب و مغرب وی بیابان... وشمال وی آن بیابان است کی میان حبشه و بجه و نوبه ودریاست . و این ناحیت....

و بامردم وی نیامیزند مکر بضرورت واندر زمینش... عظیم و مستقرملک بجه آنجا باشد.

- زیلع 2گوشه ورق29 باره شده است و از سطر 20-24 معنی درستی ندارد :

طری_ ناحیتیست خردمیان حدود نوبه و سودان اندر میان بیابان ب

20 سخن اندرناحیت سودان و شهرهای وی ناحیتیست مشرق وجنوب وی به بیابان جنوب باز دارد، و مغرب وی دریاء اقیانوس مغربیست ، وشمال وی بیابانیست کی میان مغرب و ایشان است ، واین ناحیتی سخت عظیم است ، و گویند کی هفتصد فرسنگ

4 بعد ، نه بفتح باوته یضم آن ونه باباء مکسور وعین مفتوح ودال مشدد هیچکدام دراین مورد معنی ندارد:5_ ملک [را] راعی بن (4) داعی (2) خوانند.

============================================================

و هر جاییی کسی رک زر بیشتر یابند فرود آیند. و اندر جنوب هیچ احیت نیست بسیار مردم ترازین، و بازر گانان فرزندان ایشاز را بدزدند و بیارند، و آنجا خصی کنند بمصر آرند و بفروشند. و اندر میان ایشان

حران. شهریست بزرک و مستقر ملوک است و اندرین شهر مردان و زنان پوشیدهاند و کود کث تا ریش بر آرد برهنه باشد ، و میزنده ترین مرد مانند اندرین ناحیت.

2_ خفان : رین_ دوشهر کند بحد مغرب نزدیک و این مردمانی بسیارزرند.

4 مقیس- شهریست بزرک و مستقر سپاه سالار ملک اینجا باشد.

============================================================

و ان نه بسیارست. پپس از ms120 بهر این علت هر شهری...[که بطلمیوس؟] ودیکر منجمان کزیس اوبودهاند ... الفقیرعبدالقیوم بن الحسین بن علی الفارسی... سنه سةوخمسین وستمائه والحمدللة رب العالمین.

1_ کوشه سمت راست بائین صفحه از میان رفته است

============================================================

آبسکن- آبسکون 144 اخسیکت 112،42 آبسکون- آبسکن 49

آوال (درمتن ، اوال)113 ارتشت به درود ارتشتم ن ع.

آوه 142 ارجان ارگان 31 ادجیج160 ابرج (درمتن : ابرح) 136 ارجینان 136 ابرلغ115 اردلانکث 110 ابریق36 اردن 173 بیق 184050 اردویل 158،32 ابطماط184 ارزن به ودریای ارزن قیع ابل 120 ارس به هرودارس حنک أبلة (حبله) 152 ارسکن 92 اتلالن82 ارقاج ارت به "کوه ارغاج ارت منک:

اسکف 125 ارگان ارجان 133،55 اسکول به " دریای اسکول * نک.

ارمابیل 124.

اسکندرونه 171 ارمان (شاید زرمان) 107 اسکندریه 176،51 ارمتیاق 184.

انسوان حسوان51،36 اومیتیة 13 ،50،49،35،34423032114 اشبورقان 98 192،182،162،160،15،1 اشبیلیله 183 ارمیه 159.

اشتیخن(درمتن : استیخن) 107 اروفی (درمتن : ازوفی)58 اشمونین 177 ازبرا134.

اشته (دومتن : اسنه)158 اود40.

صطخر 1254131،54 ازم 138.

اطرابلس (دوشام) 171 ارواذ یه "جزیره ارواذمن ک.

اطرابلس (درافریقیه) 178،23 ازیله 180.

اعزاج ارت به وکوه اغراج ارشهن.ک ازیو98.

اغراج ارت (منزلی است) 28.

اساباد (شاید : اسد آباد) 141 اخراخون36 افرنجه 187،186،182،13 اسبزار (اسبوزار اسبوذار)،29 9 افرونکث فرونکث 118 افریذان 110 اسجاب 117 افریقیه 1800178،52،13 اسیامان سباهان 126 افلاخونیه 184،50 استاخ 104 استراب 149 اقراقر 83 اقریطس به "جزیره اقریطس *ن ک استراباد144 اقیانوس مشرفی دریای سبز بحر الاخضرخ استنجه 128 ms121 دریای اخضر9، 54،39،18417،11،10، اسطهبانات 130 74545 اسفراز29

اولاس 171 الجزر (درمتنلحرز) 71 اوهر اهر 142 الخنجاس 110 اهر لوهر160 الواحات به وکوء الواحات ن ک اهواز 46،45، 138 الواحات (بیابان) 175 ایتلخ 110 الهم146 ایع135

ایلاق 116،115،114 اندراز خفجاق 85.

ایله 172،50 اتدراس 0122465 ایسذ (آمد) 47 اندلس 22،13، 37، 1794178،170،59 ایوان کسری 151 187،186،182،142،181،1 انطرطوس 171.

باب 43 انفس60.

بابل153 اوج 83.

اورشت 113،42.

بابی 27 باجه 182 اورشفین16 بادغیس 92 اورشین15 بادیة بصره 150 اورکث 80

بنمینیه 123 بتتمان بیروتی 111.

براوس براذاس 59 بقتان دریاوه 28 براذاس برادس 87، 194،193 بقمان میانه111 براقیه 52 بجانه182 برتوج (شاید: اوتوج)79 جکان به ودریای بجکان نک برج سنگین 12 تاک 194،87،47،14

بنجیکث 108،77 بکرآباد 143 بنحول (شاید : بنجوک) 83 یکسان 67 بتداقلس 50 بلاد الروم شهرهاء رومیانروم بنعطس یه ودریای بنطس ن ک: بنکالوس [- لنکا بالوس] به " جزیرۀ وومیه21 بنکالوس" نمک 27،9،،،،3،4،،2،2 بثواده90 104 بنی وفنته به " جزیرۀ بنی رغتته نک.

بلخکان 78 بورخیو63 بلد 156،47 بوسنته (شاید بوسنه) 142 بلری1 بلفار194،50،47 بوشنگ[یوشنگ] 92،29 بلفار اندرونی بلغار داخل187،59،14 یوصیر (در متن : توصیر)176،36 10،1 بون 92 بلفارداخل بلغار اندرونی34 بونجیکث (درمتن : نو پنجکث) 111 بلفری به ورود بلغری ووکوء بلغری" بونوغنی 60 ن ک.

بهرا به وکوء بهرا ن.ک.

بلقا به "کوه بلقاء ن ک.

بهرایج 29 بلشجر 193 یهروگان (درمتن: بهروکان)127 لنسیه 182 بهره136 بلاوت 72،41 بهلوان 132 بلور 121،74،40،28،27 بنله مادبتله47 بهمن آباد89 بیابان [کویرلوت] 136 بلهاری 67،42

ترافیه 184 ترچاله 182،37 تنیس 175،16

جالهندر69 تولی تولی به وجزیره تولی ن ک جامعین 154،49 تولیم 149 جامغر 83،77 تون90 جای قوم لوط دیار قوم لوط174 تونس 179 تونل (شاید : تونک) 82 جبال کورالجبال46،31، 139،137،99 150،19،148،142،1 تهامه165 جبغوکث 110 تیز124 جبل (درمتن : حبل) 151 تیون رود41 جبل الطارق 180،22 تیما (درمتن : فیما) 169 جبل الطاعن کوه الطاعن فی البحر11 تیه بنی اسرائیل 34 جیل القلال22 جبل القمر 51،37،17 تای20 جبله 169 جیلی ms124 طی34 نجاخ39 تجیی 138،45 ترقسیس 184 جبیلات 21 ثرقیه 180 فرهاه جزیره تفورالجزیرء 170، 171/ جدغل (درمتن: چنغل . اکنون مچتغل)112 116،114 تولی تولی به دجزیرۀ تولی، نک.

چده 168،55 جراشان 92 جوجرای [حجرجرایا151 ابرسری 19 تجرش166 جابروقان 108 جرمگان 90،49 جابه به و جزیرةجابه ن ک جرمنگان بزرگ چرمنگان 70 جابه خشک 28

جزیرةالرامی19 جلوت 72،41 جزیرۀ ووذس21 جلولا (درمتن : حلولا) 153 جزیره زابج (دومتن، صریح)19 جم 131 جزیرۀ زنان22،21 جلکث 77 جزیرۀ سودانیه22 جنخکث70 جزیرۀ سقیطرا21 خیره سلاهط19 جملیکن 78

حانکجال 149 جیناتجکث 76 شه ،168،167،164،58،56،2، 197،191،1 حیشیان (ناحیت) 11 چاج (درمتن چاج) 42، 115،114،43 1184117،11 حجاز 197،165 چالکان ms125 (درمتنحالکان) 103 حدث170 چالک رود (درمتن جالت رود)148 حدودخراسان (ناحیت) 118،105،101، الوس 148،146،144 حدودماوراء النهر (ناحیت) 118 چاهک (درمتن جاهک) 120 حدیثه157،44 رقان111 حران (ازشهرهای سودان)199 هرمنگان جرمنکان109 حران 157 چفان رودا حرحکث117

خرمک (درمتن: حرمک)131 خلیج قسطتطنیه 184،58،13 خرهه (درمتن: حره) 136،135 خلیج قلزم خلیعح عربی خلیج ایله خرناب به درود خرناب نک 56،1 خزر (ناحیت)خزران 193،190 خلیج مغربی 13 خزران خزر 59،57،47،34،14،13 خلیج هندوی 12 14،193،12،18،2 خمبرکق 115 خز13 خمج (شاید : خملیخ)193 خسانی60 خمداد 121

خنان 162 شیتن 122، خندان (شاید :خیدان) 192 خشتاباد 128.

خوارزم124،122،40،14،13 خفان 199.

خوار 142 خفجا خفچاخ] 87،85،59،47.

خواره (شاید: جواره) 123 ،78،76،72،59،54،42،27، خواش 128،103 118،114،105،84،84،82،81،7 خواکتد 113 خلم 99،41،28، خوانین 103 خلیج ایله خلیج عربی * خلیج قلزم 12 خوجان 90

دریای بنطس دریای گرذ13.

دریای گنافه 132.

دریای پارس 12.

دریای ماوطس 14 حمارطس 22 دریای تنیس دریای مصر بحیرۀتنیس دریای مرده بحیره المیته 14.

179،170،1، دریای مصر بحیرۀ تنیس دریای تنیس دریای توزگول [درمتن : توزکوک] 10 10 43 دریای میماطی (درمتن : صماطیا 10.

دریای جنکان 15.

دریای نویطه [ فارطه بقول ابن خردادبه) دریای حبشه 164.

دریای خزر 13 وریای خزران 15،34،23.

1،1480144،143،89،55،50،49،47،4 دویای نیقیه (درمتن : تنتیه وتنقیه) 16، 50، .51 183،149 دریای هند 13.

دریای خواوزم 55،42،40،14.

دریای روم چ دریای رومی دریای رومیان ادریای یون 132015.

،58،23،22،21،،175،172،171،17دز بسرعحاره 121.

،78،،13،82،،186،18دز حنف 94،44.

دردیای رومی دریای روم 11 دذک 125،111.

دریای رومیان دریای روم 12.

دزمهدی 137.

ددیای ریس16 دزه 93،30 دریای زره 43،19.

دمشق 173،34.

دریای زنگستان 12.

دمیاط 170،16.

دریای سبز اقیانوس مشرقی بحر دنباد به وکوه دنباد * ن . ک .

الاخصره: دندانقان 94.

دریای طبریه16.

دنبور 41028، درمتن : دینور72.

دریای عرب0ه.

دور (درمتن: دون) 154.

دریای عان 164،12.

دورق 137،46.

دریای قلزم 17241700164،51.

دولاب 150،149.

دریای کبوذان 159،14.

دریای کرذ- دریای گرزیان دریایدون 109.

============================================================

ده قراتگین 123.

ذخکث ms127 115.

ده گوز (درمتن : ده کور) 128.

ذرنوخ 118.

دهنو 123.

قمار 167.

هستان 144،55،22.

ذمیره 175.

دهستانان سربه "جزیره دهستانان سر نک.

هک 128،31.

وهم (مملکت) 16،15،54،42،27.

رأس العین 156.

دهنه شیره4 راسک 120.

دمهای بکتگین 77.

راسن 197.

راشت(درمتن :ژاشت) 120.

یارهرب 59،33.

دیالم (ناحیت) دیلمان 142.

رافقه (درمتن رایقه) 159.

رام اورمزد 138،46.

دیارقوم لوط جای قوم لوط174.

دیاورعنی (شاید: دیار ربیعه) 156.

رامن 141.

دیبل (درمتن . دببل) 124.

رامهر 138.

دیدون ارشاید : تدیدون یابدیدون)0ه رامیان 69.

دیرا137.

رانگ رنگ73،25.

دیرعاقول 151.

راوینی 89.

دیکر 110.

رای (مملکت) 42،27.

دیلمان - دیالم 13، 142،140،59،29،/ رای کوتیه 70.

.14،148،144،14 رایگان 90.

دیلان خاصه 148،146.

رائین 128.

سعان کن 116.

رباطکروان 98،99،43.

دیناررود 148.

ربخس 192.

دینار زاری 30.

وبنجن 107.

دینور141.

ریوشاران (شاید: ریوشاران) 96،95.

============================================================

ربیند (درمتن: زبیند) 67.

19448 رودبلغری 52.

وختجب 121 رودپرک 116،43.

وخد (حت وخذ 124،103،29.

رودتاجه نهرتاجه 181.

وذس به وجزیرهرودرس ن .ک و رود تباغر113.

رس به "رودرسنک: رودنجاخ 40،39.

وستریه75 رود جیحون 106،95488،55،41،40،34 ضت 149.

.119،109 وشتان 113.

رود چاچ سیحون 122،43.

رضوی به وکوء رضوی ن .ک رودخابوره10.

رود ختلام3؛.

173،157،15644 رود خرایندفون0؛.

وم129 رود خرساب 42.

ومل المحدن 198،56.

رود خرناب 0،،119،42 ومله 174.

رود خشرت (14384168) سیون112 روات 173.

.116،114 روتا به درود روتام ن ق رود خمدان38.

رودآتل 89،85،55،47،46، 1944193، وود خولندفون78،77،40،27.

.1 رود خویدان،4.

رودارتش رودارتشت 86،49.

رود دچله 155،154،152،151،48،47، رودارتشت وودارتش 85.

.157 وودارس9؛ درمتن أرس 161،50.

روداوزکنه 43،42.

رود درغام1؟.

رودرس49.

ووداوش42.

رود رمل المعدن1ه .

وود ایلا0.

رود روتا حرونا 188،87،47.

رودایلاق114.

رودروس 7.

رود یاول9!.

رودساس (شاید : سابس)48.

وووب4ه وودسردن 4 رودبضارا111،104،43.

رود برسخان 113.

رودسکان44

رودهرهز49 رودهری؟4 رود سیرین اشاید: شیرین) 45 رود شادگان (درمتن: شادکان) 44 وود هیدمند ( هیذمند) 103،102،43 رود شوش6 رودهیوان41 رود شوشتر 137،46،45 رودان روذان1460136،129،104،41 نرصرصر15 رودبار 127 رودطاب 130،45 ووده142 رودغیان 60 روذراور141 رودنرات 159،155،154،05،49،48،38 رور (درمتن : زور) 18 172،15 وس (ناحیت) 187،88،87،59،47،35، رود فرواب45 189،1844 رود قیا2 ووستای بیک (درمتن : روستابیک) 119 رودکچا78،75،53،39 روستای اواس 6؟

رودکر 162،50،45 ms128 روستای وستام 135 رودکسوان 110 روستای ملحم [شاید : ملجم یابلجم) 121 رودکیو 40،39 روفته130 رود لمفان (درمتن لمعان)1؛ ووم بلاد الروم شهرهاء رومیان ت رود مرور 1495،94،92،44،28 وومیه 36،25434421،19415014،12411، رود مسرقان6 4159،158 ،9،،،،،،8،3 رودمعقل نهرمعقل 152 ،184،183،182، 11،12،1،، رود مهران54،42، 124،123،68،64 192،191،187،186،185 12 وومیه ووم 186023 وود مهران خرد2 روبگان (روستا) 4؛ رودنهام110 روین 128 وود تهروات 152،48 وود نیل 51437،36،17،16، 176،170 رها[رهه]157

زندنه (درمتن دندونه) 106 ریشهر (درمتن: بشهر) 133 زندرامش 113 ریقان 128 زنگ زنگستان 196 ریک احقاف 59،50 زنگان 142 ریگجفار (درمتن: جفاره)175،56،36 زنگستان زنگ 196:195،58،11 ریگ سیتان؛5 زوزن91 ریگ معدن56 ذوه74 ریگ هبیر56 زویله 179 رین (از شهرهای حبشه . شاید : زیلع)192 زینور110 رین (ازشهرهای سودان) 199 رته182 ژاشت 28،27 واب الاصغر8؛ زاب الاکبر48 ساباط 111 ابج191،195411 سابس 151 زایلستان100 ساجو62،39 وابه58 ساحل انیناس 187 زابین (درمتن: زابیر) 48 ساروان16 زامن111 ویید 167 ساری 145،49 ماس (شاید: سابس) به دوود ساس ن .ک.

زرق94 زرقان 134 صامره 154،47 سامی تسبرک 110 وون رود 140 مان 98،30028 رنگ(قصبه سیستان) 102 زوه به ودریای زرهم ن لق ساتیکث 117

سریر 1914183،158،59،50،35034، س179 193،192 1،سرین (درمثن : سریر) 198 سباهان اسیلمان 31، 130،45،32، 140،13 سطیف 179 مید ووو149،4 سفد 116،107،43،28،16 ستبفوا110 سغدیان 77 ستکث 17 سقاله 196 سفزوار29 ستکند 117،42 سفنجایی104 سلاسه 180،56 2 سقلاب 11 سدنک 78 سقلیه 105 موسان 124،41 سدونه183 سقیطرابه وجزیره سقیطرا ن .ک .

سراو158 سکان به ورودسکان ن .ک.

سراوان 149 سکاوتد104 سرخس 93،30 سکلکند 100،28 سردانیه به وجزیره سردانیه ن .ک: سکیففن 108 سودن (شهر) 136،40 سکیمشت 100 سرشنه (درمتن :شرشته) سروشته 28 سلابور19 سرقص (معمولا: ms129 سرقصته) 182 ملاعطبه وجزیره سلاهعط ن .ک 13 حلماس 160 رفدی 26،63،54،25،1 سلماتان 152 سرواب (شاید: سرداب) 120 سلمیه 172

سوخ 113 سودان 198،178،58،52221،12،11 مرقند116،1094108،107،43،28،16 سور193 رقنداق 121،27 سورا به ورود سوراح ن رک سکتا بیکلیلغ 84 سوریقان 128 سنان 17،29 سوس الاقصی 180،56،52421،11،10 134 سوسنقان94 سمنگان 19،28 میدان 135 سوق الاربعا 138،45 سمیساط (درمتن شمیشاط) 170،157 سوق الجبل 162 سوکجو 21 ن 157،48 سنان 134 سول71 سنباطمان 162 سوناخ 118 سویاب84 170،4 سهرورد 141 د ،1249122468،59،54،2،12، سیاه کوه به "جزیرۀ سیاه کوه ن . ک .

195،128،126012 سیبام (درمتن : سیام)167 ستدان 96،20 سیبینکان 89 ستدوود42441 سیحمون (درماوراءالنهر) به ورودسیخون ، ن.5 ستنکس(عقبه)100 سیحون (درشام) 171 سنگان 91 سنگان (درارمینیه) 161 سیراف 131،44 سیرگان 129،126 سنگ بن (درمتن سنک بن) 98 سیروان 111 سنگلاخ 62 سیروشنه (درمتن سبروشنه) سروشنه16 سنگلیج (درمتن : سنگلنج) 121

شاخی 163 شکور 161 ممستان 129،102،54،43،16 شگان 136 سیکول 84 سیلکان (بایای مجهول) 120 شمیشاط8؛ شتترین 183،52 فز 133،123،45 شتتریه 182،32 وی 104 شنگ عبادی (درمتن سنک عبادی) 14 شوار 190 شابرنجی94 شورمین 93 شابورخاست (دومتن سارجلست) 141 شوره 120 شاد گان به "رودشاد کان ن .ک.

شوش139،46 شال150 شوشتر46،45 ا،0،25،2،16،،157،59،47، شومان 120،110 183،174،172،1 شهرباب2، شامات 128 شهر بابک (درمتن شهرفانک) 135 شاماردرمتن سامار) 148 شهرجبال (2)40 شاوران 164 شهر جزیرة الفضه 18 صجر168 شهرروا 128 شروان شیروان 162 شهر رومیه 22 کاشم [- اشکاشم) (درمتن: سکاشم) شهرزور (درمتن ، شهردون) 41 121 شهرستان (درگرگان) 143 شکاکب 116 شهرستان (ورسیاهان) 140 شگرادومتن صکره)1ه شهر قرقوب 139 شهرهاء وومیان بلادالروم رومیه 13 شکنان 28،27 شهره ژورا14 شکنان.وخان64،40 کی 163،162،50 شیبام به وکوه شیبام ن .ک.

شلات 114 شیر148 شلجی 118،26 شیراز134،130،16،15 شلتبه ms130 147 شیروان شروان 164

طابلان (ناحیت) 184 صبران (درمتن صهران) 118 طارقان 28 و الطاعن فی البحربه وکوه الطاعن فی البحر، صرصر شهر 103،48 ن .5.

صرصرارود) به ونهرصرصره و"رودصرصرع طافی71 .ک طاق 102 اوه122 طالقان (حومة ری) 142 طالقان (برسرحد گوز گانان) 97 صعیدالاعلی26 طایف 166

صقلیه به دجزیرۀ صقلیه ن .کر صلاب[حصلابه]189،47 طبریه 173 دان166 طیس مسینان 91 وو 16127 طبسین 91 صتار 162 طرابلس (اطرابلس درافریقیه) 56 167،166044 طراز 118،86،26 طرسوس 171 ر171024 طرطوشه 182 و طری (شاید ، طهی) 198 1711 طفقان به "کوه طفقان* ن .ک طلیطلا[ طلیطله] 181،52،37 ر14

طنابری .ه عان (شهر) 169 . بلاد عان 197،21 نجه 180،52414 واویس 107 هین (درمتن حرف یاه نقطه ندارد) 169 وران120،90 عین زربه 171 طورسینابه "کوه طورسیناه ن .ک.

طوس (جزیرهای درشمال جزایر برطانیه) به جزیره طوس ن بک: غافق 182 طوس (درخراسان) 143،90،30،17 غانه 48 موسول65 غبیرا 128 طولاس 193 غدیره به وجزیره غدیره ن .ک .

ی139 غرجستان 44 غرچستان 101،95،94 طیثال 71،70027 غرچستان گوزگانان 10 غزا 75،40 غزجند 115 حانه159 غزق (درمتن نغرق) 111 عیادان 102،47 غزک 115 هدسی102 غزنی حغزنین 105،104،71،29 تر 168 غزوان به دکوه غزوان ن .ک.

حدن 168 11فزه 174 4150،140،127،97،5،56،22 غلجسکس 187،182 1544154،152،152،1 فنکسیر 82 عرب (ناحیت) 173،170،164،11 عدو62 غور(بلاد .) 95،91488،55،44،43،29 103،101 سقلان 171،56 کرمکرم 138،46 خوز 118،105،87،89،81،59449،13، حاب 168 194،122 کبرا[کبره]154،48 فیان (درمتن : غنان) 39

فرسانه (شاید: قلشانه) 179 قبق 34 فرخ 119،115،114،113،112،111 قبک به وکوه قبک ن . ک.

فرگرد (شاید، خرگرد) 92 قبله 163،50 فرما170 قرطبه 181 فرنکث 115،107 قرقرخان85 فرواب (روستا)45 قرقوب به "شهرقرقوب ن .ک.

فرونکت (افرونکث] 118 قرقیسیا 109،48 فره102 قرمونه 182 فساع168 قرنی 102 فسا 176،175،56،51،29 قزوین 142 ففکت 111 قسدار(درمتننقذان) 125 فلسعطین174،172 قسطنطنیه 184،52،13 فم الصلح 101 قسک به وکوه قسک ن . ک.

فنور6494 قشیر28، 73 فید 169،33

کارزین 135 قلری18 کاریان 125 قلزم 57،12 کازرون 132،15 قلعه (میان ارمینیه وارآن) 162 کاشان 143 قلعه20 کاشغر79 قلعه تبتخاقان.4 کاشک 191 قلعه شهمؤبد 131 کلهون 128 قلعه ملک 192 کبریه 110 قلعه یثال 163 کبوذان 23،14 قم 142،54 کنه 136 قاره1 کجان 29 القمربة وجبل القمر ن .ک.

تبلی (درمتن:فنیکی) 124 کچا 62،53،39 قندابیل 120 کچان 21 قندهار 17،42 کنر 117 کربه "رودکر ن.5.

قتسرین 172 کرارخون 77 توج 70،98،67،28 کرال 110 قوادیان1؛ قورس 170 کران 131 کربلا8 قوریه 182،37 کرج (2) 140 قیروان 179،178 قیساریه 23 کرج روذراور 141 کرجاکث 116 ک کرخ 104 کرخه6، کابل 101

کرمین کث 82 کلید (درمتن کلیند) 136 کرمینه 107 کمارج 134 کروان (روستا) کجکث 80 کروخ 92 کسیغیا 77 کره بودلف 31 کمین 130 کری91،90 کنبایه (درمتن : کنباته)66،28 کریان70 کنجده 118 کسان 62 کنجکت (شاید : گنجکت) 107 ms132 کسیا 136 کنداور باغی [کندا اورتاغی]22 کسبان 128 کندر90 کسبه 108 کندرم 97،30 کسوان به "رودکسوان ن .5. کنیس 171 کش (ازناحیت حدودخراسان) 102کوازان 92 کش (ماوراء النهر) 108 کوتم 149 کوتمیذان 129 کشانی 107

کوه لکام 8،35.

کیف 93 کوه ماردین 33 کمکر الاغابی کر کوانی) 17). ..

کوه مانسا 1،27،20 کیماک 55،46،35،32، کوه منطم (درمتن : عظم) 26 کوه وخش40 کوه ونندر190 کوه هندوان42 ms133 گردیزا7 کوه هیوان1؛ 1گرزه18 کوه یخ کوه قسک کرزدان.، (ب، مرت. کرذوان) ....

کوهستان (ناحیت) 29 گرگان 13،،1،88،49،3 کوهستان [قهستان]129،90 ه الوا لم کوههای تهامه 164،50،33 کوهبای خزران -کوه خزران 191 گرگانج بیرونی 122 گرگ رود (درمتن : کرک رود) 148 کومهایری9؛ گرمسیر کرمان 4؛ کوههای کرمان 30 گنافه 132،45،44 کوههای لارجان،

لازنه84 ماشان 94 لافت (شهر)20 ماشکانات 130 لانجان (شاید، لافیجان . اکنون : لفمجان) مالقه 182،37 149 مالن 92 لترا148 مامطبر145،49 لحرز(مملکت) 81،28 مانسابه "کوه مانسا ن . ک .

لکثامبه (کوه لکام ن .ک.

مانشان 96،17 کن 193 مانک 16 لمراسک144 ماوراء النهر81،73،59،54،40،27،26، لفان (درمتن: لمعان) 41028 122،121،118،106،105،9،8 نگا (درمتن : لنکا) 148 ماوطس به ددریای ماوطس ن .ک.

لویه58 ماهان 129

نهل64 میمد (حمیذ]120 ور17 میول 71 ور124،67،41 میهنه 90 20،119،40 منکت 117 منوب12 نابلس 174 منوگان (درمتن : منوکان) 127 موتی (این کلمه "موی، نیز خوانده میشود) ا ناتل 146 نارهبه وجزیرۀ نارهم ن رک ناطلیق 184،51 مورور182 ناکور 180 موس19 نامگاخس 113 ه2244 ناین 136 موصل 155،17 نبله 182 موقان 159،40 نجران 161 مولتان ح- ملتان 122472،99،68 نجیرم 142،44 مولیان41 تچارا 119 ممجره (دومتن:مهجر) 168 نخجوان 190 دیه 178 مه1321 نخشب 108 مهران به ورودمهران ن ک ندحکث 117 مهران خردبه درود مهران خرد ن لق ندووفه

نریان9 نزوان (ناحیت) 74،26 تویکت 118 نزوین (شاید: بحرین) 165 125،102 نهام به ووودنهام ن رک 144،90،5، نشابور 91،90،89،29 نهاوند141 ین 155،24 نهربله [نهرابله]17 نقانیه151 نهر بیجان (درمتن : میجان) 50 نمیاس15 نهرتاجه رودتاجه2ه نمه (دومتن: خمه)77 نهردبیس 47 تنک149 نهرسوراوود سورا4 نواحی اسلام 88،87 ومر حرود ضرر 48 نویند گان 122 نهرعیی48 1170177،175،58،56،12، نهرالکروم.ه نهرمعقل رود معقل47 نوبهار19 نهرالسلک48 نهرالملک (شهرکیست) 153،48 نوبین19 نهروان 153،48 نوجکف 116 نهله (شایه : بهره بهره) 129 نودف41 نیتال (شاید ، نیال) 27 نوزابان 122 نووان 110 نیقیه (درمتن . تتقیه) 1ه توزگان 92 نیم روذی 152 نوقان0 نبل به ورود تیلم ن .ک.

نوقت قریش [ نوقد قریش] 108 نینهار (درمتن: بنهار وبنیهاو) 72،41 نوکث 114 نون کن (شاید : نوی کن) 82 نؤنوت 17،42 وابشیت 188

وادی الحجلوء182 وادی القرا169 ر 169،99 هدبخیره حمدنجیره واربوا148 هر کند 60 ر152،151،137،47 واق واق60،09 رعوثر 127،44 وال به "جزیره وال ن .ک.

هرمین 176 وایگان (درمتن : وایکان) 134،40 هرنج به "جزیرۀ هرنج ن ms135 0ع، وجخیان ()70 هرندبه ورودهرتد ن ک وخان 121،40،28،27 هرهزبه درودهرهزم ن ک: وخش 119،41 ری 12،101،92،91،44029 وخقاب119،40 هزاد134 ورثان ورنان(درمتن : وزنان) 109،50 ملاورد119 وودوقیه112 هلبک .

ووذول110 هلیوک (درمتن ، هلمک) 119 ورغسر 108 همانان 17 وساونیک 53 هدان 31 وستان148 همواران110 ولاشگرد 127 حند 68،67،94،27،12 وفوالج100،41 هندوان به وکوه مندوان ن بک ر ونذوشاور129 ندوحتان 59،39،24،27429،25،1411 وتتق194،193،59 ندستان 72،71،98،66،15،64،63 و یشکرد (درمتن، ویشکرد)110 1144105،104،1،2،،1،88،7 ویمه147 موسم 148 ویهند (درمتن : وبهند) 72،28 156،48 حیتال 70،28،27 اود92 یدمند به درود میدمند ن ق

منصورخلیفة عباسی 151 قرعون176 موسی علیه السلام 169 فریدون افریدون 10 میرخراسان 94،89 فزاری منجم (درمتن : فراخری) 142 میررود102 فففورچین 21،60 میر گوزگانان - ملک گوزگانان 101 کساییی مقری 142 نصربن احمد میرخراسان 114 نرود 153 لیزان شاه 163 بوح علیه السلام 23 مامون خلیفه 154،100 هارون الرشید 171090 مانی 124،62460 هرمس 176 محدبن الن الفقیه 142 مدبنالفضل القرمعطی33 قوب پیغسبر174 حقوب لیث 139 محدین زکریایچشت 142

وخیان 121 ک و نشدر (قومی ترسانی) 87 گبر کان 147،125،121،94،77 گبرکان وخی 121 مدانیان 166 ندوان 121،104،100473،72،66،27، لازنه (قومی ازتخس) ،8 221 بان (قبیلهای ازختلخیان) 82 یفما یفماییان 82،79،78 مانویان نفوشاک107

اشترغاز94 149 افواه20 آسیا 134،126،102 آلات 101 الساس 64،64،25 آلات چوبین 116 انار 112 آلاتهاء منعون151 انجیر154 آلتهاء مندوستان 124 انگبین 187،158 انگزد 102 آمله 19 انگور ms138 187،77 اعن 147،131،110،99،26،20،19، 144 بادام19 آهوی مشک 61،17،20 بادبیزن 109 الف باراده (نوعی درم)170 ابانکهای سرخ 124 باوانی146 بارکده 1694129،99،89 ابریشم 161

حدود العالم

كتاب حدود العالم

نبذة عن الكتاب

الفهرس