![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0084.jpg)

بسم الله الرحمن الرحیم

حکم شد بود که آنچه از واقعهآ فردوس مکانی وحضرت جنت

~~اشیانی میدانسته باشید بنویسید * وقتی که حضرت فردوس مکانی از دار

~~الفنا بدار البقا خرامیدند - این حقیر هشت ساله بود وبیان واقع شاید

~~کمترک بخاطر ماند بود * بنابر حکم پادشاهی آنچه شنیده و بخاطر بود نوشته

~~میشود*

در اول این جزو از واقعهآ حضرت بادشاه بابام نوشته میشود

~~آگرچه در واقعه نامهآ حضرت بادشاه بابام این سخنان مذکور است- بنابر

~~تیمنا و تبرکا نوشته میشود *

از زمان حضرت صاحب قرانی تا زمان حضرت فردوس مکانی از

~~سلاطین ماضیه هیچکس برابر ایشان ترددات نکرده * در دوازده سالگی

~~بادشاه شدند وبتاریخ پخجم شهر رمضان المبارک سنه نهصد ونه در

~~خطه اندجان (32) که پای تخت ولایت فرغانه است خطبه خواند *

~~مدت یازده ساله کمال در الکه ماور النهر با سلاطین چغتیه وتیموریه

~~و اوزبگیه جنگها و ترددات نموده اند که زبان قلم از شرح تعداد آن عاجز

~~وقاسر است * وانقدر محنت ومهالک که در باب جهانگیری بحضرت

~~ما روی نموده-کم کس را روی نموده باشد * وان قدر دلیری ومردانگی

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0085.jpg)

~~وتحمل که بانحضرت معارک ومهلک روی نموده -از کم بادشاهی منقون

~~است * دو نوبت بضرب شمشیر فتح سمرقند کرده * مرتبه اول حضرت بادشاه

~~بابام دؤازده ساله بوده اند و مرتبه دویم نوزده ساله بوده اند و مرتبه سیؤم

~~بیست و دو ساله بوده اند- وشش ماهه قبلی شده اند و مثل سلطان حسین

~~میرزا بایقرا عموی ایشان در خراسان بوده اند- بایشان کومک نفرستادند

~~و سلطان محمود خان در کاشغر بودند که طغایآ ایشان باشند- ایشان نیز

~~کومک نفرستادند * چون مدد و معاونت از هیچ جا نرسید- مایوس شدند*

درین طور وقت شاهی بیگ خان گفته فرستاد که اگر (30) خانزاده بیگم

~~خواهر خودرا بمن نسبت کنید میان ماو شما صلح شود و رابطه اتحاد بجا باشد *

~~آخر ضرورت شد خانزاده بیگم را بخان مذکور نسبت کرده خود بر امدند *

با ms01 دویست کس پیاده و درکتف چپان و در پائ انها چاروق- ایلیک

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0086.jpg)

~~لارید چویاق - باین طور حال بی یراق توکل بحضرت حق سبحانه کرده

~~متوجه بدخشانات وکابل شد*

در قندز وبدخشانات لشکر و مردم خشرو شاه بودند * آمد حضرت

~~بادشاه بابام را ملازمت کرده * با وجود گناهان که بد کرده- مانند بایسنغر

~~میرزارا شهید کرده و سلطان مسعود میرزارا میل کشید بودند و این هردو

~~میرزا عموزادهآ بادشاه بابام بوده اند- وقبل از آن که عبور ان حضرت

~~در ایام قزاقیها بولایت او افتاده بود- از ضرورت رفته بودند - بمحصلیها

~~و درشتیهاء آنحضرت را از ولایت خود بدر کرده بود * وحضرت

~~بادشاه که مفهوم مردی و مردمی و مروت بوده اند - اصلا و قطعا در مقام

~~انتقام آن نشدند و فرموده اند که از جواهر وطلا آلات هر چند که دلش

~~خواهد بردارد-- و پنجشش قطارشتر وپنجشش (45) استر بار همراه برده

~~بصحت وسلامت رخصت یافته بخراسان رفته وحضرت بادشاه متوجه

~~کابل شدند *

در ان وقت تحکم کابل محمد مقیم - پسر ذو النون ارغون که پدر

~~کلان ناهید بیگم بود- داشت * کابل را بعد از وفات الغ بیگ میرزا-

~~از عبد الرزاق میرزا گرفته و از (7 آن) میرزا عبد الرزاق مذکور عموزادهآ

~~بادشاه بوده *

بادشاه بدولت بکابل آمدند * دو سه روز قلعگی شد و بعد از چند روز

~~بعهد وقول کابل را به بندگان حضرت بادشاه سپرده با مال واسباب

~~خود بقندهار پیش پدر خود رفت*

و فتح کابل در اواخر ماه ربیع الثانی سنه نهصد وده بوده * بعد از میر

~~شدن کابل به بنگش رفتند و یکباره الجه کرده بکابل امدند *

وحضرت خانم که والدهآ حضرت بادشاه باشند- در شش روز تب

~~کرده - از عالم فانی بدار البقا رحلت نمودند* ودر باغ نوروزی حضرت

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0087.jpg)

~~خانم را ماندند * صاحبان باغ که مردم وصیل3* ایکه باشند - یکهزار

~~تنکه مشقالی داده گذاشتند *

درین اثنا فرمانهائ سلطان حسین میرزا بتاکید آمدند که ما (11)

~~خیال جنگ باوزبگا داریم ms02 * اگر شما هم بیائید بسیار خوبست * حضرت

~~آنمعنی را از خدا میطلبیدند * عاقبت الامر بسوی ایشان روانه

~~گشتند * در اثنای طی طریق خبر امد که سلطان حسین میرزا شنقار شدند *

~~امرای حضرت بادشاه بعرض رسانیدند که چون سلطان حسین میرزا شنقار

~~شدند - مناسب انست که برگشته بکابل باید رفت * حضرت فرمودند که

~~چون اینمقدار راه آمد ایم بمیرزا عزا پرسی نموده بر بردیم * عاقبت الامر

~~متوجه خراسان شدند * چون از تشریف اوردن بادشاه که میرزایان شنیدند

~~هر همه باستقبال روان شدند - غیر بدیع الزمان میرزا که برنتوق11 بیگ

~~وذو النون بیگ که امرایآ سلطان حسین میرزا بودند- چنین گفتند که

~~چون بادشاه از بدیع الزمان میرزا خوردند پانزده ساله - مناسب چنان

~~است که پادشاه زانوزده دریابند * درین اثنا قاسم بیگ گفته که بسال

~~خوردند اما بتوره کلانند - از برای آنکه چند مرتبه بضرب شمشیر فتح

~~سمرقند کرده اند * آخر چنین قرار دادند (5) که یکمرتیه بادشاه زانوزده

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0088.jpg)

~~دریابند * بدیع الزمان میرزا از جهة تعظیم بادشاه پیش امد دریابند * در

~~این اثنا بادشاه از در در امدند * میرزا غافل بودند که قاسم بیگ فوطهآ

~~حضرت با دشاه را گرفته کشید با برنتوق بیگ وذو النون بیگ گفت

~~که قرار چنین داده بودند که میرزا پیش در آمد دریابند * درین اثنا میرزا

~~باضطراب تمام پیش در آمد حضرت پادشاه را دریافتند *

وچند روزی که در خراسان بودند میرزایان هر کدام تکلیف میزمانی

~~می نمودند وجشنهای میکردند وتمامی باغات و محلات را سیر مینمودند *

~~میرزایان تکلیف زمستان نمودند که توقف نمایند که بعد از زمستان باوزبگ

~~جنگ میکیم * اما اصلا وقطعا نتوانستند بجنگ قرار داد*

مدت هشتاد سال خراسان را سلطان حسین میرزا ابادان و معمور ساخته

~~بود - اما میرزایان تا شش ماه نتوانستند که جای پدررا نگاه دارند*

و چون پادشاه ایشان را بی پروا دیدند بجهة خرج و خراجات ایشان (50)

~~جاها تعین نموده بودند و ببهانهآ دیدن آنجاها بجانب کابل روان ms03 شدند *

ودر ان سال برف بسیار باریده بود * راهها غلط کردند * حضرت و

~~قاسم بیگ از برای نزدیکئ راه - این راه را اختیار نموده بودند والا امرای

~~دیگر کنگایش داده بودند * چون که گفته امراها نکردند - اینها هر یک

~~تغافل کرده - میرفتند * حضرت وقاسم بیگ مع پسران خود تا سه چهار

~~روز برف دور کرده راهرا طیار میکردند و مردم لشکر از عقب میگذشتند *

~~باین روش تا بغوربند رسیدند ودر آنجا از هزارهای باغی بحضرت ور

~~خورده جنگ کردند * از گاو و گوسفند بسیار واشیای بیشمار از مردم

~~هزارها بدست مردم بادشاهی افتاد و باولجه بیحد متوجه کابل شدند *

در پای منار که رسیدند- شنیدند که میرزا خان ومیرزا محمد حسین

~~کورکان باغی شده اند وکابل را قبل دارند * بمردم کابل حضرت بادشاه

~~فرمانهای دلداری و دلاسای نوشته فرستادند که مردانه باشید - ما هم آمدیم *

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0089.jpg)

~~در بلای (62) کوه بیبی ماه روی آتش خواهم انداخت وشما هم در بالا ی

~~خزانه خانه آتش اندازید تا دانیم که از آمدن ما خبردار شده اید * وقت

~~صبح از آنجانب شما و از این جانب ما مقابله غنیم خواهیم شد * اما تاآمدن

~~مردم قعله حضرت جنگ کرده و فتح کرده بودند *

میرزا خان در خانهآ والدآ خود که خالهآ بادشاه بودند - پنهان شدند *

~~آخر خانم پسر خودرا آورده - گناه طلیدند - و میرزا محمد حسین در

~~خانهآ کوج خود که خالهآ خورد بادشاه بود - از وهم جان خودرا در مفرش

~~انداخته خدمتگاری را گفت که بربند * عاقبت الامر مردم بادشاهی

~~خبردار شده - میرزا محمد حسین را از مفرش بر آورده پیش بادشاه

~~آوردند * عاقبت الامر حضرت بخاطر خالهای خود گناهآ میرزا محمد

~~حسین را بخشیدند - وبخانهآ خالی خالهای خود بدستور سابق امد و رفت هر

~~روزه و رعایت خاطر بیشتر از بیشتر میکردند تا غبار خاطر کلفت بخاطر

~~خالهای ننشینید ودر ساحت جا و جاگیر تعین نمودند *

وکابل را (80) از قبل میرزا خان خلاص ms04 ساخته خدای تعالی بایشان

~~ارزانی داشت- ودر آنوقت بیست وسه ساله بودند وهیچ فرزندی

~~نداشتند و در آرزوی فرزند بسیار بودند- و در هفتده سالگی از عایسه

~~سلطان بیگم دختر سلطان احمد میرزا- دختری تولد شده بود و در سر ماهگی

~~فوت شد- وگرفتن کابل خدای تعالی مبارک کرده که هشده فرزند شد *

اول ازآکم که ماهم بیگم باشند - حضرت همایون بادشاه و باربول میرزا

~~ومهرجهان بیگم وایشان دولت بیگم وفاروق میرزا *

دیگر معصومه سلطان بیگم دختر سلطان احمد میرزا - در حین زائیدن

~~فوت شد * نام مادررا بدختر ماندند *

واز گلرخ یگم کامران میرزا و عپکری میرزا و شاهرخ میرزا و سلطان

~~احمد میرزا وگلعذار یگم*

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0090.jpg)

و از دلدار بیگم گلرنگ بیگم و گلجهره بیگم و هندال میرزا و گلبدن یی

~~وآلور میرزا *

غرض که گرفتن کابل را شگون گرفته بودند که هه فرزندان در کابل

~~شد اند غیر دو بیگم که در خوست شد اند مهرجان (5i4) (75) بیگم از

~~ماهم بیگم وگلرنگ بیگم از دلدار بیگم*

تولد حضرت همایون پادشاه که پسر کلان حضرت فردوس مکانی اند -

~~ولادت مبارک ایشان در شب سه شنبه چهارم ذی قعده سنه نهصد

~~و سیزده - در ارک کابل در وقت که آفتاب در برج حوت بود - تولد

~~شدند - ودر همان سال حضرت فردوس مکانی خودرا فرمودند به امرا

~~وسایر الناس که مرا بابر بادشاه گوئید والا اوایل قبل از تولد حضرت

~~همایون بادشاه میرزا بابر موسوم ومرسوم بودند بلک همه بادشاهزادهای را

~~میرزا می گفتند و در سال تولد ایشان خودرا بابر بادشاه گویانیدند * تاریخ

~~تولد حضرت جنت آشیانی سلطان همایون خان یافته اند - و دیگر شاه فیروز

~~قدر یافته اند*

و بعد از تولد فرزندان خبر آمد که شاهی بیگ خان را شاه اسماعیل

~~کشت *

حضرت بادشاه کابل را بناصر میرزا داده خود اهل و عیال و فرزندان

~~که همایون بادشاه و مهرجهان بیگم (7) وباربول میرزا ومعصومه سلطان

~~بیگم و میرزا کامران باشند - همراه ms05 گرفته متوجه سمرقند شدند - و بامداد

~~شاه اسماعیل فتح سمرقند کردند - وتا هشت ماه تمامی ماور النهر در تحت

~~تضرف ایشان بود- واز ناموافقی برادران و مخالفت اهل مغل در کول

~~ملک از عبید الله خان شکست یافتند و نتواستند در ان ولایت بود * پس

~~جانب بدخشان و کابل متوجه شدند - ودیگر خیال ماور النهر از سر بدر

~~کردند - و در سنه نهصد و ده ولایت کابل میسر شد بود*

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0091.jpg)

~~دایم درین هوس بودند که در هندستان (5ن5) در آیند واز سپست رای

~~امرا وناموافقی برادران میسر و مسخر نی شد * آخر الوقت که برادران

~~رفتند واز امرایان همچو کسی نماند که خلاف مقصود ایشان توانند حکایتی

~~کرد- در سنه نهصد وبیست و پنج بجوررا بجنگ در دو سه گری

~~گرفتند - ومردم بجوررا قتل عام کردند*

ودر روز مذکور ملک منصور یوسفزی که پدر افغانی آغاچه باشد -

~~آمده حضرت را ملازمت (8a) کرد * حضرت بادشاه دخترش افغانی

~~آغاچه را گرفته در عند خود در آوردند و ملک منصوررا رخصة دادند -

~~واسپ و سروپای پادشاهانه عنایت فرمودند که رفته مردم و رعایا و

~~غیرهرا آورده بوطن های خود ابادان سازد *

و قاسم بیگ که در کابل بود عرضه داشت فرستاد که شاه زاده نو تولد

~~شد * بشگون فتح هند وتخت املش گستاخی کرده نوشته ام * دیگر بادشاه

~~صاحب اند - هرچه رضای ایشان * بادشاه در ساعت میرزا هندال نام

~~نهادند*

وبعد فتح بجور بجانب بهیره روان شدند و در بهیره امدند و تالان نکرده

~~الامان داده چهار لک شاهرخی گرفته بمردم لشکر بعدد نوکر تقسیم کرده

~~متوجه کابل شدند *

درین اثنا از مردم بدخشان عرضه داشت آمد که میرزا خان فوت

~~شد- میرزا سلیمان خورد سال و اوزبگ نزدیک - فکر این ولایت بکنید

~~که مباده بدخشان از دست برود * تا فکر بدخشان کردن والدهآ میرزا

~~سلیمان میرزای (50) مذکور را گرفته آورده بود * حضرت بادشاه حسب

~~المدعا وخاطر خواهآ ایشان جای نشیست وجاگیر پدر ms06 تعین نمودند

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0092.jpg)

~~و بدخشانرا بهمایون پادشاه دادند - وهمایون بادشاه متوجه انصوبه

~~گشتند *

حضرت بادشاه و آکم هم متعاقب ببدخشان رفتند وچند روزی با

~~یکدیگر بهم گذرانند * حضرت همایون بادشاه آنجا ماندند وبادشاه

~~بابام وآکم بکابل امدند *

و بعد چند گاه متوجه قلات وقندهار شدند ودر ساعت که بقلات

~~رسیدند فتح کرده متوجه قندهار شدند- و مردم قندهار تا یکنیم سال در قلعه

~~بندی بودند * بعد یکنیم سال بجنگ و جدل بسیار قندهاررا بعنایت آلهی

~~تح نمودند و زر بسیار بدست افتاده وبسپاهی و مردم لشکر زرها و شترها

~~بخش کردند - و قندهاررا بمیرزا کامران دادند - وخود متوجه کابل

~~شدند *

روز جمعه غره صفر سنه نهصد وسی ودو که آفتاب در برج قوی

~~بود- پیش خانه بر اورده از پشته یک لنگه گذشته (0a) در جلگه دیه

~~یعقوب نزول اجلال فرمودند * دیگر از آنجا مقام کردند و روز دیگر کوچ

~~بکوچ متوجه هندستان شدند *

و از سنه نهصد وسی وبنج درین هفت هشت سال چند مرتبه لشکر

~~بجانب هندوستان (515) که کرده اند در هر مرتبه ولایتی و پرگنه تسخیرمی

~~نموده اند - مثل بهیره وبجور وسیالکوت ودیپالپور ولاهور وغیره تا آنکه

~~مرتبه پنجم روز جمعه غره صفر سنه نهصد وسی ودو از دیه یعقوب

~~نزول اجلال کوچ بکوچ متوجه هندستان شدند ولاهور وسرهند وهر

~~ولایت که در سر راه بود فتح کردند - بتاریخ هشتم ماه رجب روز جمعه

~~سنه در پانییت بسلطان ابراهیم بن سلطان سکندر بن یهلول لودی جنگ

~~صف کرده -- بعنایت آلهی غالب امدند-- و سلطان ابراهیم در آن جنگ

~~کشته گشنه - و این فتح محض از عنایت آلهی بود- از برای آنکه سلطان

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0093.jpg)

~~ابراهیم یک لک وهشتاد هزار سوار داشت وتا هزار پخجصد زنجیر قین

~~مست (90) ولشکر حضرت بادشاه خود مع سوداگر و نیک و بدر دوازده

~~هزارکپن بوده وسپاهی کار آمدنی نهایتش شش هفت هزار کس بود *

وخزانهآ پنج بادشاه بدست ایشان افتاد وهمه را بخش کردند * درین ms07

~~اثناء امرای هندستان عرض کردند که درهندستان عیب است خزینهٔ‌

~~پادشاهان ماضیرا خرج کردن بلک خزینه را اضافه نموده نموده جمع کنند

~~وحضرت بر عکپس آن کردند که تمامی خزینههارا بخش کردند *

وخواجه کلان بیگ چند مرتبه رخصت کابل طلبیدند که مزاج من

~~بهوای هند موافق نیست * اگر رخصت شود چند گاه در کابل آنجا باشم

~~وحضرت بجدای خواجه اصلا اصلا وقطعا راضی نبودند * اخر چون

~~دیدند که خواجه بسیار مبالغه دارند رخصت دادند و فرمودند که چون

~~میروید تحنه وهدیهآ هندرا که از فتح سلطان ابراهیم بدست افتاده بولی نعمتیان

~~(5i5) وهمشیرها واهل حرم میخواهم فرستیم (6) - همراه برید ومفصل نوشته

~~میدهیم * از روی مفصل (10a) تقسیم نمائید وبگوئید که در باغ و دیوانخانه

~~هر کدام بیگمان سراپردها وچادرها علاحد بزنند- و معرکه خوبی کرده

~~وسجده شکر حقسحانه به جا آورند که فتی کلی روی نموده و بهر بیگن بدین

~~تفصیل رسانندیک پاتر خاصه از پاتران سلطان ابراهیم با یک رکیبی طلا

~~پرجواهر ولعل ومروارید ویاقوت و الماس و زمرد و فیروزه و زبرجد

~~وعین الهر - ودر خوانچه صدفی پر اشرفی ودر دو خوان دیگر

~~شاهرخی و هر جنسی پارچهای توقوز توقوز که چهار خوان ویک رکیبی

~~و یک پاتر ویک رکبی جواهر و هریک خوان از هر جنس اشررفی

~~وشاهرخی که حکم کرده بود و رکیبی جواهر وهمان پاتررا که به ولی نعمتان

~~خود پیشکش کرده ام برده گذرانند ودیگر پیشکش کرده ام انهارا در

~~عفب آن گذرانند - وخواهران وفرزندان وحرمان و خویشاوندان

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0094.jpg)

~~وبیگمان وآغهها و انگها وکوکها واغهچهها و همه دعاء گویان ار

~~جراؤ واشرفی (10b) وشاهرخی وپارچه جدا جدا بدهند * از روی

~~مفصل بدین ترتیب دادند * تا سه روز در باغ ودیوانخانه مذکور

~~خوشحالی ومعرکه داشتند * سرافرزگشتند وبدعا و دولت حضرت فاتحه

~~خوانده - وخوشحال شده سجدات شکر بجا اوردند *

وبدست خواجه کلان بیگ بعموی عپس یک اشرفی کلان بوزن

~~سه سیر بادشاهی که پانزده سیر هند ms08 باشد و بخواجه گفته بودند-اگر

~~عپس از شما پرسد که حضرت بادشاه بمن چه فرستاده است - خواهید

~~گفت که یک اشرفی- وچون فی الحقیقه یکی بوده تعجب کرده تا سه

~~روز کاهید * حکم بود که اشرفی را سوراخ کرده وچشمشرا بسته و در

~~گردنش انداخته درون حرم فرستید * بمجردی که اشرفی سوراخ کرده در

~~گردنش انداخته از گرانی طرفه بیطاقتی واضطراب وخوشحالی میکرد

~~وبه دو دست اشرافی را گرفته طرفگیها میکرد که کسی اشرفی مرا نگیرد-

~~واز بیگمان هم هرکدام ده دوازده اشرفی دادند تا قریب هفتاد و (11a)

~~هشتاد اشرفی شد*

وبعد از آمدن خواجه کلان بیگ بکابل - در آگره همایون بادشاه و همه

~~میرزایان و سلطانان وامرا از خزانها بخش کردند - و باطراف و جوانب

~~و ولایتها فرمانهای بتاکید فرستادند که هرکس که در ملازمت ما بیاید

~~رعایتهای کلی خواهیم کرد * علی الخصوص آنهائ که پدر وابا و اجداد

~~مارا خدمت کرده اند - آگر بیایند در فراخور انعامات خواهند

~~یافت- و از نسل صاحب قران یا چنگیز خانی هرکه باشد متوجه درگه

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0095.jpg)

~~ما گردد * حق سبحانه مالک هندوشتانرا بما عطاکرده بیایند تا دولترا

~~م بینی

واز دختر سلطان ابو سعید میرزا هفت بیگم آمد بودند- گوهر شاد

~~بیگم وفخر جهان بیگم وخدبجه سلطان بیگم وبدیع الجمال بیگم واق

~~ییگم و سلطان بخت - وزینب سلطان خانم دختر تغایآ پادشاه سلطان محمود

~~خان ومحب سلطان خانم دختر الاچه خان تغائ خورد حضرت پادشاه

~~بودند * قصه مختصر همه بیگمان وخانمان نود وشش (نالمد) کین بودند *

~~بهمه آنها جای و جاگیر وانعامات خاطرخواه تعین کردند *

ومدت چهار سال که در آگره بودند هر روز جمعه بدیدن عمهای خود

~~میرفتند * یک روز هوا بغایت گرم بود وحضرت آکم گفتند که هوا بغایت

~~گرم است - اگریک جمعه نروید چه شود؟ بیگمان ازین سخن نحواهند

~~رنجید * بادشاه با آگام گفتند- ماهم از تو عجب است که این سخنان

~~بگوئی * دختران حضرت ابو سعید سلطان میرزا که از پدر ms09 و برادران

~~خود جدا شد اند- من اگر خاطر جوی ایشان نکنم چون شود؟

بخواجه فاسم معمار حکم کردند - خدمتی خوبت میفرمایم وآن انست

~~که عمهای ما هرکاری ویا مهمی در دریخانه داشته باشد -بجان ودل

~~خود خدمات دریخانهآ ولی نعمتان را بتقدیم رسانی*

و در آگره آنروی آب عمارتها فرمودند و خانهآ سنگین که خلوتخانهآ

~~ایشان میانه حرم و باغ و در دیوانخانه هم خانهآ سنگین راست کرده

~~بودند- ودر میانهآ خانه حوضی و چهار حجره در چهار برج خانه - ودر

~~کنار دریا (12a) چوکندی راست کرده بودند- و در دهولپور هم از یک

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0096.jpg)

~~پارهآ سنگ حوض ده در دهی فرموده بودند ومی گفتند که هرگاه این

~~حوض طیار شود بشراب پر خواهم کرد * چون قبل از جنگ رعنا4 سنگا

~~که از شراب توبه کرده بودند بشربت لیمون پرکردند *

بعد از فتح سلطان ابراهیم بعد از یکسال رعنا از طرف مندو

~~(5r هندو) پیدا شد بلشکربی حد *

از امرا و راجها و رانا هر کدام که آمده حضرت بادشاه را ملازمت کرده

~~ودند- هرهمه یاغی شد برعنا رفته پیوستند تاکول جلالی و سنبهل

~~و راپری همه پرگنهارای و راجها وافغانان یاغی شدند * قریب دو لک

~~سوار جمع شد *

درین ولا محمد شریف منجم با مردم لشکر گفته که مناسب دولت آنست

~~که حضرت بادشاه جنگ نکنند- که ستاره شکر یلدوز در برابر

~~است * لشکر بادشاهی را عجب هیرانی دست داد وبسیار متفکر و متألم

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0097.jpg)

~~شدند واظهار بی دلی مینمودند و(120) مردم لشکررا چون باین

~~حالت دیدند ملاحظه کلی نمودند * چون غنیم نزدیک رسید تدبیری که

~~بخاطر مبارک ایشان رسید این بود که جمیع امرا و خوانین و سلاطین و وضیع

~~و شریف وصغیر وکبیر که از گریخته گان ویاغی آنچه مانده بودند باقی را

~~حکم فرمودند که همه جمع شوند * هریک جمع شد آمدند * فرمودند که هیچ

~~میدانند که میانه ما و وطن وشهر مالوف ما چند ماهه راه است ms10 * خدا

~~از آن روز نگهدارد که اگر مردم شکست خورند- نعوذ بالله - ما کجا

~~و وطن و شهر ما کجا که کار بمردم اجنبی و بگانه می افتد * پس همان بهتر

~~که خودرا باین دو شق قرار باید داد که اگر غنیم را می گشیم - غازی می

~~شویم و اگر کشته می شویم - شهید می شویم * بهر دو تقدیر بهبود ما است

~~ودرجهآ عظما ومرتبهآ علیاست *

همه یک دل شد قبول کردند * بزن طلاق و مصحف سوگند خوردند و

~~فاتحه خواندند وگفتند- پادشاه انشاء الله تعالی تا رمقی در جان ودر بدن

~~خواهد بود - در جان سپاری و جان نثاری خودرا معاف (13a) نمیداریم*

وقبل از جنگ رعنا سنگا به دو روز پیشتر حضرت بادشاه از شراب

~~توبه کرده بودند - بلک از جمیع مناهی توبه کردند - وبجهة موافقت و

~~متابعت چهار صد جوان نامی که دعوی مردانگی و یکدلی و یک جهتی می

~~نمودند - در آن مجلس بطفیل حضرت بادشاه آنها نیز توبه کردند و جمیع

~~آلات مناهی وطلا آلات ونقره آلات از پیاله و صراحی و غیره همه را شکسته

~~بفقرا و مساکین بخش کردند *

وفرمانها باطراف وجوانب بتاکید تمام فرستادند که از باج وتمغا و زکاة

~~حبوبات و نکلیفات نا مشروع همهرا معاف کردیم - که هیچ احدی و فردی

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0098.jpg)

~~مزاحمت بحال آمد و رفت سوداگر و غیره نرساند و گذارند تا مرفه

~~الحال وفارغ البال آمد ورفت نمایند *

روزی که به رعنا سنگا جگ خواهد شد در شبآن قاسم حسین

~~سلطان نواسهآ دختری سلطان حسین میرزا که پسر عایشه سلطان بیگم

~~باشد _ در شب مذکور خبر آمد که قاسم حسین میرزا از خراسان

~~آمده در ده کروهی رسید * (13b) حضرت را از استماع این خبر خوش

~~حالی کلی روی تمود * فرمودند که چه مقدارکس همراه دارد؟ چون

~~تحقیق نمودند سی چهل سوار بود فی الحال هزار سوار مسلح ومکمل ن

~~شب فرستادند که همان شبهمراه شد امدند-تا ms11 مردم غنیم و بیگانه

~~دانند که کومک امده رسید و بوقت آمده * هر که این رای و تدیررا شنید

~~بسیار پسندید *

وصباح آن که ماه جمید الاول سنه نهصد وسی وسه بود در دامن

~~کوه سیکری که الحال فتح پور بر بالای آن کوه آبادان شده- به رعنا سنگا

~~جنگ صف شد بعنایت آلهی فتح کردند و غازی شدند *

~~بهندوستان امدند واین حقیر هم همراه ایشان پیشتر از همشیرها آمد

~~حضرت بادشاه بابامرا ملازمت کردم و آگام در کول رسیدند که

~~حضرت بادشاه دو محافهآ سه رکیب فرستادند * از کول باگره ایلغار

~~کرده رفتند وحضرت بادشاه خیال داشتند که نا کولجلالی پیشواز

~~(185) روند * نمازشام یکی امد گفت که حضرترا در دو کروهی

~~گذاشته امدم * حضرت بادشاه بابام تا اسپ اوردن تحمل نکردند

~~وپیاده روان شدند ودرپیشخانهٔ‌ نچهآ ماهم در خوردند * آگام میخواستند

~~که پهاده شوند * پادشاه بابام نماندند و خود در جلوی آکام تا خانهآ خود

~~پیاده امدند*

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0099.jpg)

~~وقتی که اکام پیش بادشاه بابام می امدند مرا حکم کردند که در رور

~~وشن امد حضرترا ملازمت کنید *

نه رکیب ودو توقوز اسپ و دو محافهآ کونل که باذشاه بابام فرستاده

~~بودند وبک محافه که از کابل آورده بودند - قریب صد مغلانی خدمتگاران

~~آگام بر اسپان تپوچاق سوار پر زیب و زینت *

وخلیفهآ بابام با سلطانم کوچ خود تا نوگرام پیشواز آمدند و من در محافه

~~بودم * مامهای من در باغچه مرا فرود اورده بودند وزلچه (6i5) انداخته

~~بالای زلچه مرا نشاندند وبمن اموختند که وقتی خلیفهآ بابام بیایند شما استاده

~~شده دریابید * چون خلیفهآ بابام امد من استاده دریافتم * درین ضمن

~~سلطانم (10) کوچ ایشان هم امد * من نادانسته میخواستم که برخیزم که

~~خلیفهآ بابام بنیاد مبالغه پیش نهادند که این پیر داه شما است - باین برخاستن

~~حاجت نیست * پدر شما این پیر غلام خودرا سرافراز کرده اند که در باب

~~او اینخنین حکم فرموده اند * روا باشد بندهارا چه ms12 مجال است؟

پیشکش خلیفهآ بابام پنج هزار شاهرخی وپنج اسپ گرفتم و سلطانم کوچ

~~ایشان سه هزار شاهرخی و سه اسپ پیشکش کرد وگفت - ما حاضری

~~طیار است اگر نوش جان کنند سر افرازی ببندها خواهد بود * قبول

~~کردم - در جای خوب ضفهآ کلان راست کرده و چادر سقرلات سرخ

~~اندرون زربفت کجراتی وشش شامیانه سقرلات و زربفت - هرکدام بیک

~~رنگ و چهار چوقهآ سراپرده سقرلات و چوبهای سراپرده همه رنگ بود *

~~در منزل خلیفهآ بابام نشستم - ما حاضری کشید تا قریب پنجاه (5ie) گوسفند

~~بریان ونان و شربت و میوه بسیار * عاقبت الامر طعام خورده در محافه

~~در آمد در ملازمت حضرت بادشاه بابام آمد ملازمت (15a) کردم

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0100.jpg)

~~و درپای افتادم و حضرت پرسش بسیار نمودند * زمانی در بغل نشانند واین

~~حقیررا در آن اثنا آنقدر خوشحالی روی نمود که مزیدی بر آن متصور

~~نباشد *

بعد از آمدن آگره سه ماه گذشته بود که حضرت بادشاه متوجه دهولپور

~~شدند وحضرت ماهم بیگم و این حقیر به سیر دهولپور رفتم * در دهولیور

~~حوضی ده در ده راست کرده بودند از یک پرچه * از آنجا بسیکری رفتند *

~~صفهآ کلانی در میانهآ کول حکم کردند که راست بکنند * وقتی که ان

~~راست شد در کشتی نشسته آنجا میرفتند و سیر می کردند ومی نشستند -

~~که تا حال هم ان صفهآ مذکور هست * ودر سیکری در باغ چوکندی هم

~~راست کرده بودند * حضرت بادشاه بابام در آن چوکندی تورخانه بریا

~~کرده در آن نشسته مصحف می نوشتند *

و من و افغانی آغاچه در پیش در پایان نشسته بودیم که آگام بنماز

~~رفتند * من با افغانی آغاچه گفتم که دست مرا بکشید * افغانی آغاچه دست

~~مرا کشیدند * دست من برآمد و من (15b) بیطاقتی و گریه کردن گرفتم *

~~آخر کمان گررا آورده دست مرا بسته متوجه آگره شدند *

~~حضرت بادشاه بابام بودند تا نوگرام پیشواز رفتند و همه بیگمان در ملازمت

~~آگه ms13 جانم در منزل ایشان ملازمت کردند * خوشحالیها نمودند و

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0101.jpg)

~~سجدات شکر بجا آوردند و متوجه آگره شدند- و بهمه بیکمان حویلیه

~~عنایت فرمودند و بعد از چند روز بسیر باغ زرافشان رفتند *

~~و در باغ مذکور وضوخانه بود * آن را که دیدند فرمودند - دل من از

~~سلطنت وبادشاهی گرفته در باغ زرافشان بگوشه بنشیخ - و از برای

~~خدمتگاری طاهر آفتابچی بمن بسیار است - و بادشاهی را به همایون بدهم *

~~درین اثنا حضرت آگام و همه فرزندان گریه و بیطاقتی کرده گفتند که

~~خدای تعالی شمارا در مپند پادشاهی سالهای بسیار و قرنهای بیشمار در امانن

~~خود نگاه دارد و همه فرزندان (16a) در قدم شما بکمال پیری برسند *

بعد از چند روز آلور میرزا بسمار شدند و بیمارئ ایشان بدرد شکم کشید

~~که هر چند حکیم ها واطبا علاج کردند - بیمارئ ایشان پیشتر از پیشترر

~~شد * آخر بهمان بیماری از عالم فانی بعالم جادوانی خرامیدند * حضرت

~~بادشاه بسیار نأسف و غم خوردند * والدهآ میرزا آلور که دلدار بیگم باشند

~~از غم وغصهآ آن فرزند- که نادر جهان ویگانهآ عصر بود - سودا پیدما

~~کردند * چون دلگیری از حد گذشت حضرت بادشاه باکام وبیگمات

~~گفتند_ بیائید- بسیر دهولیور برویم -- وخود در کشتی نشسته بسعادت

~~وسلامت از آب گذشتند و بدهولیور مذکور رفتند * بیگمان نیز میخواستنلد

~~که در کشتی نشسته از آب بگذرند*

که در این اثنا عرضه داشت مولانا محمد فرغرلی از دهلی آمد * نوشتنه

~~بود که همایون میرزا یماراند وحالی عجبی دارند بشنیدن این خبر حضرت

~~بیگم زودی زود متوجه دهلی می باید شوند که میرزا (16b0) بسیار بیطاقتن

~~تشنهآ که مهجور آب باشد - بجانب دهلی متوجه شدند * در متهره رسیدنلد

~~چنانچه شنیده بودند از آن ده چند مضعوف و مجهول بچشم جهان ی

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0102.jpg)

~~خویش دیدند - و از آنجا هر دو- مادر و پسر- مانند عیسی و مر

~~متوجه آگره شدند *

و در حینی که باگره در رسیدند- این حقیر همراه همشیرها ملازمت ms14 آن

~~حضرت فرستهآ خصال رفته کردم - چون ضعیف ایشان پیشتر از پیشتر

~~بود در این وقت هرگاه که آن حضرت بهوش خویش می آمدند از

~~زبان درافشان خویش پرسش می فرمودند که خواهران خوش آمدید-

~~بیائید تا یکدیگررا دریابیم که شمارا در نیافته ایم * قریب سه مرتبه

~~سرافراز کرده از زبان گوهرافشان خود باین عبارت سرافراز فرمودند *

~~و چون حضرت امدند ودریافتند - بمجرد دیدن ان چهرهٔ‌ نورافشان

~~در کلفت و رقت شد و ایشان پیشتر از پیشتر اظهار بیدلی کردن گرفتند *

درین اثنا حضرت (17a) آگام گفتند که شما از فرزند من غافلید-

~~و پادشاه اید چه غم دارید - وفرزندان دیگر نیز دارید * مرا غم است که

~~فرزند یگانه دارم * حضرت جواب دادند که ماهم اگرچه فرزندان دیگر

~~دارم- اما هیچ فرزندی برابر همایون تو دوست نی دارم - از برای آنکه

~~سلطنت و بادشاهی و دنیای روشن از برای یگانهآ جهان و نادرهآ دوران

~~کامگار برخوردار فرزند دلبند همایون میخواهم - نه برای دیگران *

وقتی که ایشان بیمار بودند حضرت روند حضرت مرتضی علی کرم الله

~~وجه نگاه داشتند - وان روندرا از روز چهار شنبه نگاه میدارند *

~~ایشان از اضطراب و بیطاقتی از روز سه شنبه نگاه داشتند * هوا بغایت

~~گرم بود * دل وجگر ایشان تفید - ودر روندآ مذکور دعا خواستند که

~~خدایا - اگر بعوض جان جان مبدل شود - من که بابر ام - عمر وجان

~~خودرا بهمایون بخشیدم - و در همان روز حضرت فردوس مکانیرا

~~تشویش شد (17) وهمایون بادشاه بر سر خود اب ریختند و بیرون آمد

~~بار دادند وحضرت بادشاه بابامرا از جهة تشویش درون بردند*

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0103.jpg)

~~قریب دو سه ماه صاحب فراش بودند و میرزا همایون بجانب کاجر

~~رفته بودند * چون تشویش حضرت بادشاه پیشتر شد - بطلب حضرت،

~~همابون بادشاه کس فرستادند * ایشان بایلغار رسیدند * چون حضرة را

~~ملازمت کردند- ایشان را بسیار ضعیف دیدند * حضرت همایون بادشاهه

~~رقت تمام نموده - بیطاقتی کردن گرفتند و بخدمتگاران می گفتند که یکبارگی،

~~چرا ازین ms15 قسم زارنزار گشته اند- واطبا و حکمارا طلبیدند و گفتند که من»

~~ایشان را تندرست گذاشته رفته بودم - یکبارگی چه شد؟ حکما واطبا

~~چیزها می گفتند*

~~وحضرت بادشاه بابام هر زمان وهر ساعت می پرسیدند که همایون

~~است؟ وچه کار می کند؟ درین اثنا یکی امده گفت که پسر میر خورد بیگش

~~میر بردی بیگ کورنش میرساند * فی الحال حضرت بادشاه (18a) باب

~~باضطراب تمام طلبیده پرسیدند که هندال کجا است؟ کی خواهد امد؟ چه

~~بلا انتظار داد * میر بردی گفت که شاهزاده کامگار بدهلی رسید اند-

~~امروز فردا بخدمت خواهند رسید * درین اثتا حضرت بادشاه بابام به میر

~~بردی یگ گفتند که مردک بدبخت - شنید ام که خواهر ترا در کابل

~~کدخدا کردند وترا در لاهور کدخدا کردند - برای این طوهای پسر مرا

~~زودترنمی آوردی - که انتظار از حد گذشت- ومی پرسیدند که هندال

~~میرزا چه مقدار شد است وبه که مانند است؟ چون میر بردی بیگ

~~جامهآ میرزا پوشید بود نمود که این جامهآ شاهزاده است که به بنده عنایت

~~فرموده اند * حضرت پیشتر طلیدند که به بینم قد وقامت هندال چه مقداار

~~شد است - وهر زمان هر ساعت می گفتند که هزار دریغ که هندال را

~~ندیدم * هرکس که می آمد می پرسیدند که هندال کی خواهد آمد؟

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0104.jpg)

و در حین بیماری حکم کردند باکام که گلرنگ بیگم و گلجهره بیگمر

~~کدخدا باید کرد (1ab) وهرگاه که حضرت عمه جیو* تشریف ارزانی

~~فرمایند معلوم ایشان بکنید که بادشاه میگویند بخاطر من میرسد که گلرنگ را

~~به ایسن تیمور سلطان و گلچهرارا به توخته بوغا سلطان نسبت بکنم * آکا جانم

~~تبسم کنان آمدد * به ایشان گفتند که حضرت بادشاه این قسم می فرمایند

~~که بخاطر من چنین رسید- باقی آنچه رصای ایشان باشد_همان طور

~~بکنند * حضرت آکه جانم نیز گفتند که خدا مبارک و سازکاری کناد

~~بسیار خوب بخاطر ایشان رسیده * جیجم خود وبدیع الجمال بیگم واق

~~بیگم هر دو ms16 عمه بردالان بردند * صفا داده وبساطها انداخته

~~ساعت را ملاحظه کرده ننچه ماهم هر دو سلطانان را زانوزنانیده به دامادی

~~سرافراز بکنند *

درین ضمن تشویش سکم ایشان پیشتر شد * حضرة همایون بادشاه

~~که احوال پدر خرابتر دیدند - باز بیطاقت شدند * اطبا وحکمارا

~~طلبیده گفتند نیک ملاحظه کرده علاج تشویش حضرت نمائید * اطبا

~~وحکما (19a) جمع شده گفتند که کم طالعی مایان است که داروی کارگرنی

~~شود * امیدواریم از حضرت حق سبحانه که از خزانهآ غیب شفای عاجل

~~عطاکند * درین حین چون نبض آنحضرت دیدند- اطبا بعرض رسانیدند

~~که علامت همان زهر است که والدآ سلطان ابراهیم داده بود _ و

~~آنچنانست که بید بدبخت بدست داهآ خود یک توچه زهر داده بود که برده

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0105.jpg)

~~بدست احمد چاشنی گیر بد و بگو که هر طور کرده در اش خاصه بادشاهی

~~اندازد وباو وعده بسیار کرده بود * با وجود آنکه حضرت بادشاهی آن بیدن

~~بدبخت را مادر می گفتند وجا وجاگیر تعین کرده رعایت کلی فرموده

~~بودند - وفرموده بودند که مرا بجای سلطان ابراهیم خود بدان * اما از

~~آنجا که جهل در آن قوم غالب است رعایتهارا منظور نداشت * مشهور

~~است - «5 باز گردد باصل خود همه چیز* قصه مختصر آن زهر که با

~~آن باورچی آورده داده بود باورچی را الله تعالی کور وکر ساخته بود که

~~زهررا بالاء نانی پاشید بود کمتر تناول کرده بودند * اما اصل بیماری از

~~اثرهمان بود که روز بروز ضعیف و نحیف میشدند وهر روز تشویش (191b)

~~ایشان در تزاید بود و چهرهآ مبارک ایشان در تغیر که فرداش همه امرایان را

~~طلید فرمودند که سالهای بود که در دل داشتم که بادشاهی خودرا بهمایون

~~میرزا بدهم وخود در باغ زرافشان بگوشه نشینم * از کرم آلهی همه چیز

~~میسر شد اما آن نشد که در تندرستی خود این امررا بکنم * الحال این،

~~تشویش مرا زبون کرده وصیت میکنم که همه ایشان همایون را بجای ms17 من دانند.

~~- ودر دولت خواهی او تقصیر نکنید ویه او موافق ویکجهة باشید * از حق»

~~سحانه امیدوارم که همایون هم بمردم خوب پیش خواهد آمد * دیگر همایون،

~~ترا و برادران ترا وهمه خویشان و مردم خودرا وترا بخدا می سپارم ولن

~~این هارا بتو می سپارم * از این سخنان حاضران و ناظران را گریه و زارید

~~دست داد وخود هم چشمان مبارک پراب گردند*

این واقعهرا اهل حرم ومردم درون شنیدند * طرفه حالی و بیطاقتی

~~وگریه وزاری دست داد* بعد از سه روز از عالم فانی بعالم جاودانی

~~خرامیدند * بتاریخ پنجم ماه جمید الاول روز دو شنبه سته نهص

~~وسی وهفت بود که شنقار شدند *

عمه مارا ومادران مارا (20a) به بهانهآ برآوردند که طبیبان وحکیمان

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0106.jpg)

~~برای دیدن می ایند* همه برخواستند همه بیگمان را ومادران مرا بخانه

~~کلان بردند * وفرزندان و خویشان و غیره مردم را روز سیاه افتاد وطرفه

~~زاری و فریاد و فغان و بیطاقتی کردن گرفتند - وهرکس بگوشهآ پنهانی

~~این روز سیاه داشتند *

و واقعهآ ایشانرا پنهان میکردند * آخر الامر آرایش خان نام یکی

~~امرای هند بود - او عرضه داشت که پنهان کردن این امرخوب نیست

~~از برای آنکه در هندوستان رسم است که اگر بادشاهان را واقعهآ چنین دست

~~میدهد - مردم بازاری تاراج میکنند * مباده مغلان نا دانسته در خانهای

~~ودر حویلهای در امد تاراج بکنند * مناسب آنست که بیک کسی جامهآ

~~سرخ پوشانند وبر فیل سوار بکنند واز بالاء فیل منادی بکند که حضرت

~~بابر بادشاه درویش شدند و پادشاهی خودرا بهمایون بادشاه دادند *

~~و حضرت همایون پادشاه حکم فرمودند که چنین بکنید * بمجرد منادی کردن

~~مردم را خیلی تسلی شد (20b) وهمه مردم دعای دولت ایشان میکردند *

~~بتاریخ نهم شهر مذکور روز جمع حضرت همایون پادشاه بتخت نشستند -

~~و پادشاهی ایشانرا همه عالم مبارک باد گفتند *

بعد از ان بدیدن مادران وخواهران ومردم خود امده - پرسش

~~و دلداری داده نوازش و ms18 غم خواریها فرمودند - وحکم فرمودند هرکس هر

~~منصبی وخدمتی وجاگیری وجای که داشت- همه بحال خود باشد

~~و بخدمت خود بدستور صابق قیام نماید *

و در روز مذکور میرزا هندال از کابل آمده حضرت بادشاهرا ملازمت

~~کرد * برو مهربانی ها کردند و بسیار خوشحال شدند * از خزاین که از

~~پدر مانده بود چیز بسیار بمیرزا هندال عنایت فرمودند *

بعد از وفات حضرت بادشاه بابام برات و ایام متبرکهآ اول معرکه بر سر

~~مزار حضرت بادشاه بابام می شد ومحمد علی عپسس را متولی مزار حضرت

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0107.jpg)

~~کردند - وشصت حافظ خوشخوان و خوشالحان قاری را مقرر فرمودند که

~~بنج وقت نماز بجماعت بخوانند وختم قران بکنند وفاتحه بارواح حضرت

~~فردوس مکانی میخوانده باشند* وسیکری که الحال (21a) فتح پورد

~~مشهور است دروبست ومع زیادتی بنج لک از بیانه وقف مزار حضرت

~~کردند که برای خرج علما و خفاظ و غیره که تعلق مزار دارند صرف می شده

~~باشد * دو وقت اش آگام تعین فرمودند- صباح یک گاو و دو گوسفند-

~~وپنج بز-وغماز دیگر پنج بز* تا دو نیم سال که اگام در قید حیاة بودند-

~~این طعام دو وقته از سرکار ایشان بر سر مزار بخش میکردند *

وتا زمانی که آکام حیات بودند در دولتخانهآ آکام حضرت بادشاه را

~~میدیدم * وقتی که آکام بد حال شدند بمن گفتند که بسیار مشکل مینماید-

~~که بعد از فوت من دختران پادشاه برادر خودرا در خانهآ کلبرگ بیبی،

~~به بینند * گویا که سخن حضرت آکام در دل وهوش حضرت بادشاهه

~~بود _ تا در هندوستان بودند - دایم در خانهآ ما امده مایان را میدیدند

~~و مهربانی وعنایت و شفقت بیحد میکردند - وبمصمومه سلطان بیگم

~~وگلرنگ بیگم و گلچهره بیگم و غیره هه بیگان که کدخدا شد بودند-

~~حضرة پادشاه در خانهآ این حقیر می امدند- وهمه بیگان در خانهآ این

~~حقیر امد ملازمت حضرت بادشاه میکردند (21b) غرض که حضرت

~~بادشاه خاظرجوی این شکستهرا بعد از وفات پادساه بابام و ms19 آکام به چنین

~~عنایت میکردند و شفقت بیحد در بارهٔ‌ این بیچاره میفرمودند که یتیی

~~و بی سری خودرا ندانستم *

مدة ده سال که بعد از وفات حضرت فردوس مکانی - حضرت

~~جنت اشیانی در هند بودند همه مردم در رفاهیت وامنیت و فرمانبرداری

~~واطاعت بودند * بعد از واقعهآ فردوس مکانی ببن وبایزید بعد از شش

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0108.jpg)

~~ماه از طرف گور رسیدند * بمجرد استماع این خبر حضرت پادشاه از اگر

~~متوجه انها شدند و ببن و بایزیدرا شکست داده به چناده آمدند - و چنادهر

~~نیز گرفته به آگره آمدند *

و آکام که ماهم بیگم باشند بسیار در طلب و آرزو بودند که فرزند همایون را

~~به بینم - وهر جا که دختر صاحب حسن وجمال میبود - در خدمت

~~حضرت بادشاه می اوردند * ومیوه جان که دختر خدنگ یساول بود

~~در خدمت من بود * (بعد) از قضا حضرت فردوس مکانی روزی در حیاة

~~خود فرمودند همایون - میوه جان بد نیست- چرا در خدمت خود نی

~~گیری؟_ آخر بگفتهآ ایشان ههایون (23a) پادشاه همان شب عقد بسته میوه

~~جان را گرفتند-- و بعد از سه روز بیگه بیگم از کابل امدند و حامله شدند*

~~بیکم را میوه جان میگفت که من نیز حامله ام * آخر آکام دو طریق9 یراق

~~طیار کردند و می گفتند - هر کدام که از شمایان پسر بزاید یراق نیک را بان

~~میدهم - و یراق بسته و بدام و چار مغز از طلا و نقره راست کرده بودند -

~~و یراق یلقان نیز راست کرده بودند و خوشحال بودند که شاید یکی از

~~این ها پسر زاید- و چشم انتظار داشتند که بیگه بیگم عقیقه بیگم را

~~ازائیدند * الحال چشم براهآ میوه جان داشتند که ده ماه شد و یازدهم ماه نیز

~~گذشت * میوه جان میگفت که خالهآ من حرم میرزا الغ بیگ بودند * در

~~دوازده ماه پسر زائیدند * من هم شاید که بدان مانند شده باشم * وخرگاها

~~دوخته و توشک ها پرکرده * اخر ms20 همه معلوم شد که هوسپک بوده *

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0109.jpg)

وپادشاه که بجانب چناده رفته بودند بدولت و سعادت آمدند»

~~آکام که ماهم بیگم باشند - توئ کلان دادند وبازارهارا (321) آیین

~~بستند - وپیش ازین ایین بندی مردم بازار میکردند اخر ایشان مردم

~~ادمی و سپاهی را هم حکم کردند تا جایهای خوب و مکانهای مرغوب راست

~~بکنند * از آن پس ایین بندی در هند شایع شد *

وتخت مرصع که بچهار زینه می بر آمدند بالای او ادسقهآ زردوزی

~~و توشک وتکیهآ زردوزی انداختند و پوشش خرگاها و بارگاه اندرون

~~زربفت فرنگی و بیرون از سقلات پرتگالی * چوبهای خرگاه و بارگاه بطلا

~~ملمع کرده بودند * آن بسیار بزیب شده بود و بعرلو خرگاه از زرکش

~~گجراتی وکنت و سرکنت وآفتابه جلابجن وشمع دان ها و مشربها و گلاب

~~چاشها همه از طلا و مرصه راست کرده بودند - واز همه اسباب مرتب

~~ساخته توئ خوبی و مرغوبی دادند* ودوازده قطار شتر و دوازده

~~طار خچر وهفتاد راس اسپ تپوچاق وصد راس اسپ بارگیر-

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0110.jpg)

~~و هفت هزار کس خلعت خاص پوشانیدند و چند روز شادیها

~~کردند *

و درین اثنا شنیدند که محمد زمان میرزا پدر حاجی محمد خان کوکی را

~~کشت (23a) و خیال باغی شدن دارد * حضرت بادشاه برای طلب انها

~~کس فرستادند وانهارا گرفته در بیانه بند کرده بیادگار طغای سپردند -

~~و مردم یادگار طغای یکی شد محمد زمان میرزا گریزانیدند * درین اثنا

~~سلطان محمد میرزا ونیخوب سلطان میرزارا حکم شد که بچشم هر دو میل

~~کشند * در میل کشیدن نیخوب کور شد و بمحمد سلطان میرزا کسی که میل

~~کشید بچشم مشارالیه اسیب نرسانید * بعد از چند روز محمد زمان میرزا

~~ومحمد سلطان میرزا وپسرانش والوغ میرزا وشاه میرزا گریختند - و

~~درین چند سال که در هند بودیم همیشه غوغای آنها بود *

وحضرت بادشاه که از لشکر ببن و بایزید آمدند قریب یکسال در

~~آگره بودند * به آکام عرض کردند که درین ms21 روزها دلگیرم * اگر حکم

~~شود در ملازمت شما بسیر گوالیار برویم * حضرت اکام واجم وهمشیرها

~~معصومه سلطان بیکم را که ماه چچه میگفتم وگلرنگ بیگم را گل چچه

~~میگفتم در ملازمت ولی نعمتان در گوالیار بودیم *

و گلهره بیگم در اوده بودند چراکه شوهر ایشان توخته بوغا سلطان

~~برحمت حق پیوستند (23) ومردم که در ملازمت بیگم بودند - از اوده

~~بحضرت عرضه داشت کردند که توخته بوغا سلطان فوت شدند - بیگمرا

~~چه حکم میشود؟ حضرت بادشاه میرزاچه را حکم فرمودند که رفته یگمرا

~~در آگره بیارد- ما نیز در آگره می آئیم *

درین اثنا حضرت آگام گفتند که اگر حکم شود بیگه بیگم و عقیقه را

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0111.jpg)

~~طلبم که اینها هم گوالیاررا به بینند * نوکار و خواجه کبیررا فرستادند که

~~بیگه بیگم و عقیقه سلطان یگمرا از آگره اوردند - و دو ماه در گوالیار با

~~یکدیگر بهم گذرانیدند * بعد ازان متوجه آگره شدند - و در ماه شعبان

~~در آگره آمدند *

و در ماه شوال به آکام تشویش شکم شد * در سیزدهم شهر مذکور نه

~~نهصد وچهل از عالم فانی بعالم جاودانی خرامیدند - وفرزندان حضرة

~~بادشاه با بام را داغ یتیمی تازه شد - بتخصیص بمن که ایسان خود مرا برورش

~~فرموده بودند * مرا طرفه حالی و بیطاقتی ومصیبت صعب دست داده

~~بود * شب و روز گریه و فغان و زاری میکردم * حضرت بادشاه چند مرتبه

~~آمده دلداریها و غمخواریها ومهربانیها کردند * دو ساله بودم که

~~حضرة آکام مرا در منزل (31a) خود بردند وپرورش کردند وده ساله

~~شدم که ایشان از عالم رحلت نمودند * تا یک سال دیگر هم در منزل

~~آگام بودم *

وقتی که حضرت بسیر دهولپور رفتند - در سال یازدهم همراه آجم شدم

~~و پیش از آنکه بگوالیار روند و عمارات را بنا کرده رفتند *

و بعد از اش چلهآ آگام پادشاه بدهلی تشریف بردند و بنای قلعه دین پناه

~~نهادند و به آگره آمدند - و آکه جانم بحضرت بادشاه ms22 گفتند که توئ میرزا

~~هندال کی می کنید؟ حضرت گفتند بسم الله - ودر ان اثنا آکام حیات

~~بودند که میرزا هندال نکاح کردند -- اما موقوف باسباب توی بودند که

~~سپارند - فرمودند که اسباب توئ طلسم هم طیار است - اول توئ طلسم

~~بدهم * بعد از ان توئ میرزا هندال بکنم * حضرت بادشاه به آکه جانم

~~گفتند که حضرة عمه چه میفرمایند؟ ایشان گفتند خدا مبارک وخیر

~~کرداند *

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0112.jpg)

شرح توی خانه که درلب دریا راست کرده بودند - ونام انرا طلس

~~نهاده بودند*

اول خانهآ کلان مثمن بود ودر میانهآ خانه حوض (210) مثمن وباز

~~در میانهآ حوض صفهآ مثمن و بالای آن گلیمهای ولایتی انداخته - واکثر

~~جوانان وصاحب حسن دختران وزناز صاحب جمال وسازندها

~~وگویندهاء خوش اوازرا حکم کردند که در حوض بنشیند و در پیشگاهآ

~~خانه تخت مرصع که آگام در توی عنایت کرده بودند نهاده وتوشک

~~زردوزی در پیش انداخته بودند *

حضرت پادشاه و آکه جاثم در پیش تخت در یک توشک نشستند *

~~ودر دست راست آکه جانم عمهای ایشان دختران سلطان ابو سعید میرزا

~~فخر جهان بیگم وبدیع الجمال بیگم واق بیگم وسلطان بخت بیگم و گوهر

~~شاد ییگم و خد بحه سلطان بیگم نشستند *

و در توشک دیگر عمهای ما که خواهران حضرت فردوس مکانی

~~باشند _ شهربانو بیگم و یادگار سلطان بیگم و عایشه سلطان بیگم دختر

~~سلطان حسین میرزا والوغ بیگم دختر زینب سلطان بیگم عمه حضرت

~~پادشاه وعایشه سلطان بیگم و سلطانی بیگم دختر سلطان احمد میرزا عموی

~~پادشاه (25a) ومادر کلان خان بیگم بیگه سلطان بیگم دختر سلطان

~~خلیل میرزا عموی پادشاه وماهم بیگم وبیگی بیگم دختر الغ بیگ میرزاء

~~کابلی عموی بادشاه و خانزاده بیگم دختر سلطان مسعود میرزا از جانب

~~مادری نواسهٔ‌ پایند محمد (5i5) سلطان بیگم عمهٔ‌ پادشاه و شاه خانم

~~دختر بدیع الجمال بیگم - وخانم بیگم دختر اق بیگم و زینب سلطان خانم

~~دختر سلطان محمود خان طغایآ کلان ms23 پادشاه - و محبه سلطان خانم دختر

~~سلطان احمد خان که به الاچه خان مشهور بودند طغائ خورد پادشاه

~~کلان وخانش خواهر میرزا حیدر دختر خالهآ پادشاه و بیگه کلان یگم

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0113.jpg)

~~وکیچک بیگم وشاه بیگم مادر دلشاد بیگم دختر فخجهان بیگم عمهآ پادشاه

~~وکچکنه بیگم وآپاق بیگم دختر سلطان بجخت بیگم و مهرلیق بیگم عمهآ بادشاه

~~وشاد بیگم نواسهآ سلطان حسین میرزا از جانب مادری عمهآ پادشاه

~~و مهرانگیز بیگم دختر مظفر میرزا نواسهآ سلطان حسین میرزا - بسیار دوست

~~میداشتند (25b) ولباس مردانه می پوشیدند و بانواع هنرها آراسته هچو

~~زهگیری تراشی و چوگان بازی وتیر اندازی و اکثرسازها می نواختن

~~وگل بیگم و فوق بیگم وجان سلطان بیگم وافروزبانو بیگم واغه بیگم ون

~~فیروزه بیگم وبرلاس بیگم *

وبیگمان دیگرهم بسیار بودند که بتفصیل نود و شش بیگم - همه علوفهدار

~~بودند- وچندان دیگر هم بودند *

بعد از طوئ طلسم طوئ میرزا هندال شد - از بیگمان مذکور بعصین

~~بولایت رفتند وبعصی که در آن مجلس حاضر بودند اکثر در دست راستن

~~نشسته بودند * از بیگگان مایان - آغه سلطان واغاچه مادر یادگار سلطان

~~یگم - واتون ماما و سلیمه و سکینه و بیبی حبیبه و حنیفه بیگه *

و مردم دیگر که بدست چپ پادشاه نسشته بودند بر توشک زردوزی

~~معصومه سلطان بیگم و گلرنگ بیگم و گلجهره واین حقیر شکسته گلبدنن

~~وعقیقه سلطان بیگم واجم والدهآ ما که دلدار بیگم باشند - وگلبرگ بیگم «و

~~بیگه بیگم (26a) ونچه ماهم وسلطانم کوچ امیر خلیفه و الوش بیگم و ناهیدد

~~بیگم وخورشید کوکه وکوکه زادهای پادشاه بابام افغانی اغاچه وگلنلار

~~آغه ونازگل آغه چه وکوچ هندو بیگ مخدومه آغه وفاطیمه سلطون

~~کوکه- کوچ محمدی کوکه - کوچ مؤید بیگگ و کوکهای بادشاه خورسلد

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0114.jpg)

~~کوکه وشرف نشا کوکه وفتح کوکه ورابعه سلطان کوکه وماه لقا گوگه و

~~انگهای ما و کوکهای ما و مردم بیگگمان و کوچ امرایان و مردم که در دست

~~راست بودند- سلیمه بیگه ms24 وبیبی نیکه وخانم آغه دختر خواجه عبدالله

~~مروارید ونگار اغه مادر مغل بیگ ونار سلطان آغه وآغه کوکه کوچ

~~منعم خان ودختر میرشاه حسین (7) عییس بیگه وکیسک ماهم وکابلی ماهم

~~و بیگی آغه وخانم اغه وسعادت سلطان آغه وبیبی دولت بخت ونصیب

~~آغه وعیس کابلی و دیگر بیگهها و آغها کوچ امرایان بدین طرف

~~نشستند (25b) وهمه در آن مجلس طوی حاضر بودند*

و طرح خانهآ طلسم بدین تفصیل - خانهآ کلان مثمن که دران جا طوی

~~دادند خانهآ خورد دیگر برابر آن هم مثمن بود - ودر هردو مثمن انواع

~~تکلف وارایش نموده بودند_ و در مثمن کلان که طوی خانه باشد-

~~تخت مرصع نهاده - در بالا و پایان تخت ادسقهای زردوزی انداخته

~~و شدهای مروارید اویخته بمقدار یک نیم گز درازی - هرلری دو کرهآ اینه

~~در پایان قریب سی چهل لریها ساخته و اویخته -_ و در مثمن خورد

~~چهپرکت (5نه) مرصع نهاده وپاندان وصراحی ومشربهآ مرصع وطلا آلات

~~و نقره آلات ساده در طلقها نهاده و بجانب دیوانخانه قبله رویه و

~~دیگری بجانب باغ مشرق رویه و در سیوم بجانب مثمن کلان جنوب رویه

~~ودر چهارم بجانب مثمن خورد شمال رویه- در بالای این سه خانه

~~مذکور سه بالاخانه بود که یکی را خانهآ دولت میگفتند- ودر ان خانه نه

~~اسباب سپاهگری می بود - مثل شمشیر مرصع وقور مرصع وکمر خنجر مرصع

~~و جمدهر وکههوهآ مرصع وترکش - همه مرصع وقورپوش (27a) زردوزی

~~انداخه - و خانهآ دویم که آن خانهآ سعادت میگفتند در آن خانه جای نماز

~~و کتابها وقلمدانهای مرصع و جزدانهای خوش ومرقهای لطیف مع

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0115.jpg)

~~تصویرهای و خطهای خوش نهاده بودند * وخانهآ سیوم که آنرا خانه

~~مراد می گفتند در آن خانه خهبرکت از مرصع و ظرفی از صندل انداخته

~~و توشکهای خیال انداخته و در پایان نیز نهالچهای خاصگی انداخته در

~~پیش نهالچهاء دسترخانهای انداخته همه از زربفت خیال بود و

~~میوهای الوان و شربتهای گوناگون - وهمه اسباب ms25 عیش وطرب تنعم مهیا

~~ساخته بودند *

و روزی که طوی خانهآ طلسم شد حکم فرمودند که تمام میرزایان و

~~بیگمان وامرایان همه ساچق سازند * بفرمودهآ ایشان همه اوردند - حکم

~~فرمودند که این ساچقرا سه توده بکنند - سه خوان اشرفی شد

~~و شش خوان شاهرخی - یکخوان اشرفی ودو خوان شاهرخی را به

~~هندو بیگ دادند که این حصهآ دولت است - بمیرزایان و امرایان

~~و وزرا و سپاهیها بخش بکن - ویکخوان اشرفی و دو خوان،

~~شاهرخیرا (371) بملازمت مولا محمد فرغری دادند که این حصهآ!

~~سعادت است - اینرا به اکابران و اشراف و علما وصلحا و زهاد و

~~مشایخ ودرویش وعباد وفقرا ومساکین بخش بکند - ویکخوان،

~~اشرفی و دو خوان شاهخیرا فرمودند که این حصهآ مراد است - ازن

~~ما است - پیش بیارید * اوردند - فرمودند که شمردن چه حاجت،

~~است * اول خود دست مبارک رسانیدند وفرمودند که اول درد

~~یکخوانچه اسرفی و در یکخوانچه شاهرخی پیش بیگمان به برند * هرکسی

~~مشت مشت خودها یگیرید و باقی دو خوان شاهرخی - و همه اشرفی رایا

~~قریب دو هزار بود-- وشاهرخی قریب ده هزار باشد* همه را پاشیدند

~~و نثار کردند اول پیش ولی نعمتان و دکر(7 دیگر) بحاضران مجلس از صد

~~وصد پنجاه کم هیچکس نیافته بود - بتخصیص جماعهآ که در حوض

~~بودند - بسیار یافتند *

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0116.jpg)

و حضرت بادشاه فرمودند که آکه جانم اگر حکم شود در حوض

~~آب بمانند * آکه جانم گفتند بسیار خوب * خود آمد بر سر زینه نشستند

~~و مردم غافل که بیکبارگی شراس زده اب امد - جوانان را طرفه اصترابی

~~دست داده (58a) حضرت بادشاه فرمودند دخل ندارد- هرکدام شمایان

~~که یک گلولهآ شیت ویک پارچهآ معجون بخورید واز ینجا بدر روید _ ودر

~~ان میان هر که معجون خورد زود برامد واب تا شتالنگ رسید بود *

~~الحاصل همه معجون رسا خوردند و بر امدند * وآش طوی کشیدند و سرو پاها

~~بمردم نهادند وانعامها و سرویاها بمردم معجون خورده وغیره دادند * در

~~لب ms26 حوض تالاری بود و در تالار دریچه ها ابهرک گرفته بودند که جوانان

~~دران تالار نشستند و بازی گران بازی می کردند * بازار زنانه نیز کرده بودند

~~و کیشتیهارا ائین بسته بودند * و در یک کشتی مثل شش کسی و شش کنج

~~بسته بودند و در کشتی بالاخانه ساخته بودند وپایان باغی ساخته بودند

~~از قسم قلغه وتاج خروس و نافرمان ولاله کاشته بودند ودر یک جا

~~هشت کشتی کرده بودند که هشت پرچه میشد * غرض که خدای تعالی

~~ازین قسم اختراعات در دل مبارک ایشان عطا کرده بود - هرکه میدید

~~متحیر ومنحصر می ماند *

دیگر شرح (25b) طوئ میرزا هندال آنکه سلطانم بیگم خواهر مهدی

~~خواجه بودند *

یزنهآ بابام غیر جعفر خواجه فرزند دیگر نداشتند و فرزند نمی شد * آکه

~~جانم سلطانم را بفرزندی نگاه داشته بودند و دو ساله بود که خانزاده بیگم

~~نگاه کرده بودند و عجایب دوست می داشتند و به برادرزاده خود داند و

~~طوی را در کمال لطافت و خوبی کردند *

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0117.jpg)

~~کوشکه وادسقه و پن توشک وپنج یستوق ویک تکیهآ کلان ودو

~~تکیهآ گلوله و قوشقه و نقاب مع خرگاه جبلغ (؟) مع سه توشک همه

~~زردوزی و سروپاهای میرزا چارقب و تاج زردوزی و فوطه و روپاک

~~و رومال زردوزی و قورپوش زردوزی *

و بسلطاثم بیگم نه نیمتنهآ تکمهدار جواهر - یکی از لعل ویکی از یاقوت

~~و یکی از زمرد و یکی از فیروزه ویکی از زبرجد و یکی از عین الهرة*

~~دیگر (1)ز نحرگوهرنه (؟) - ویک چارقب و چارقرتیچی تکمه دار-

~~ویک جفت حلقه لعل ویک جفت حلقه در- سه پنخه و یک چترشاهی

~~یکدرخت ودوخطب ودیگر اسباب واسیا و رخت و رخوت وکارخانه

~~ازهمه (20a) جنس که آنچه خانزاده بیگم جمع کرده بودند _ همهر

~~دادند و بنوعی طوی کردند که مثل ان طوی فرزندان پادشاه بابام را دیگر

~~نسر نشد * همه مهیا کرده سپردند - و نه اسپ تپوچاق مع زین ولجا

~~یع ms27 کاری و زردوزی وطلا آلات ونقره آلات وغلامان ترک وچرکس

~~اروس وحبشی واز هرکدام تقوز تقوز پیشکش *

وآنچه یزنهآ بابام بمیرزا پیشکش کرده بودند یک تقوز اسپ تپوچاق

~~مع زین ولجام مرصع وزردوزی وطلا آلات ونقره آلات - ودو تقون

~~دیکر اسپان بارگیر مع زین ولجام مخمل و زربفت و سقرلات پرتگالی ون

~~غلامان ترک وحبشی وهندی - همگی سه تقوز و سه زنجیر فیل *

وبعد از انکه از طوی فارغ شدند - خبر امد که وزیر سلطان

~~بهادر - خراسان خان نام - به بیانه تاخت آورده است * حضرت بادشاه

~~میرزا عسکری را با چند امرای دیگر که فخر علی بیگ و میر تردی بید

~~و غیره را فرستادند * اینها در بیانه رفته جنگ کردند * خراسان خان

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0118.jpg)

~~شکست (200) دادند * وبعد از چند گاه حضرت پادشاه خود متوجه

~~الکجرات بسعادت وسلامت شدند * بتاریخ پانزدهم شهر رجب المرجب

~~سنه نهصد وچهل ویک عزم جزم کجرات نمودند - و پیشخانه در

~~باغ زرافشان برپا کردند - وخود در باغ مذکور تا جمع شدن لشکرها

~~یکماه بودند*

روزهای دیوان که یکشنبه و سه شنبه باشد - انروی آب می رفتند وتا

~~در باغ بودند اکثر روزها اجم وهمشیرها وحرمان در ملازمت حضرت

~~می بودیم * واز همه بالا چادر معصومه سلطان بیگم- بعد از آن چادر

~~گلرنگ بیگم و چادر اچم یکجا بود * بعد از ان چادر مادرم6 گلبرگ

~~بیگم و بیگه بیگم وغیره بیگگان *

وکارخانها پرپا کردند وطیار نمودند * مرتبهآ اول که خیمه و

~~خرگاه و بارگاه در باغ بریا کردند بجهة دیبن یورت و ترتیب فروز امد

~~بیگمان و همشیرها تشریف اوردند * چون معصومه سلطان بیگم نزدیکتر

~~فروز امد بودند بخانهٔ‌ ایشان تشریف اوردند * همه بیگگان وهمشیرها

~~در ملازمت حضرت بودیم * بخانه هر بیگمی و همشیرهآ (30a) که تشریف

~~می بردند همه بیگگان وهمه همشیرها همراه میرفتند - وفرداش در خانهآ این

~~حقیر تشریف فرمودند * تا سه پهرشب مجلس بود و اکثر بیگمان و همشیرها

~~وبیگهها واغاها وآغچها وسازندها و ms28 گویندها بودند * بعد از سه پهر

~~حضرت اسایش فرمودند * همشیرها وبیگمان همه در ملازمت حضرت

~~تکیه کردند *

و بیگه بیگم بیدار کردند که وقت نماز است * حضرت فرمودند که آب

~~وضورا در همان خانه طیار سازند * بیگم دانشتند که پادشاه بیدار شدند *

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0119.jpg)

~~بنیاد گله کردند که چند روز است که دربن باغ تشریف اورده ایدیکک

~~روز بخانهآ ما نه آمدید * در راهآ خانهآ ما خوخار نکاشته اند - امیدواریم که

~~در خانهآ ما نیز تشریف بیارید و معرکه ومجلس سازید * تا کی اینهمه بی

~~التفاتها در بابة این بیچاره روا خواهید داشت * ما هم دلی داریم در

~~جایهای دیگر سه مرتبه تشریف بردید وشب و روز در آنجاها بعیش

~~و عشرت گذرانیدید * آخر (300) پادشاه هیچ نگفتند و بنماز رفتند - ویک

~~پهر روز برامد بود که همشیرها ویگمان و دلدار بیگم و افغانی آغه چه و گلنار

~~آغه چه ومیوه جان واغه جان وانیگه هارا (615) طلبیدند - و حالا که همه.

~~رفتیم پادشاه هیچ نگفتند وهمه دانشتند که پادشاه در قهر اند * بعد از آن،

~~گفتند- بعد از زمانی- که بیبی سحر چه بلا از من گلها کردی

~~و- آن همچو جای نبود که گله بایست کرد * شما میدانید که در خانهآ ولی

~~نعمتار شمایان بوده ام * بمن ضرورت است خاطر جویآ ایشانان کردن

با جود ان از روی ایشان شرمند ام که دیر می بینم - و دایم در خاه

~~د که از شمایان بجلی طلبم * خوب شد که شما خود بزبان اوردید -

~~من افیونی - آگر در امد و رفت من دیرتر واقع شود از من نرنجید-

~~وگرنه خطی نوشته بدهید که رضائ شما خواه بیائد خواه نیائید که ما راضن

~~وشاکر ایم از شما * گلبرگ بیگم فی الحال بهمین مضمون نوسته دادنند

~~و به گلبرگ بیگم دریافتند و بیگه بیگم پاره مبالغه کردنده عدر

~~بدتر از گناهش (315) نگرید- غرض ما از اظهار گله ان بود که ماهر

~~از التفات خود سرافراز سازند - ایشان کاررا تا ms29 ایتجا رسانیدند - مه

~~چه چاره داریم - پادشاه اند * خطی نوشته دادند * حضر بادشاه ،ه

~~دریافتند *

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0120.jpg)

و چهاردهم شهر شعبان از باغ زرافشان کوچ کرده متوجةآ لجرات

~~شدند و بر سر سلطان بهادر رفتند و در منحسور مقابل شدند و جنگ کرده

~~سلطان بهادررا بشکست او گریخته بجانب چپانیر رفت * آخر حضرت

~~خود مقید شد تعاقب کردند چنپانیررا گذاشته بطرف احمداباد رفت *

حضرة ولایت احمدابادرا هم گرفتند و بمردم تمام گجراترا تقسیم

~~کردند واحمدابادرا بمیرزا عسکری عنایت فرمودند - وبهروچ را بقاسم

~~حسین سلطان دادند وپتن را به یادگار ناصر میرزا دادند - وحضرة

~~خود از چنپانیر بمردم اندک بطریق سیر به کنمبایت رفتند * بعد از چند

~~روز یک عورتی خبر اورد که - چه نشسته اید - مردم کنمبایت جمع شده

~~به سر شما خواهد ریخت - یا حضرت سوار شوند * امرایار حضرت

~~برسر انجماعت تاختند وانها (31b) گیرکردند و پاره را قتل کردند -

~~و بعد از ان به برود آمدند * از آنجا بطرف چنپانیر رفتند *

نشسته بودیم که فترات شد ومردم میرزا عسکری احمدابادرا ماند

~~پیش بادشاه آمدند - و بعرض رسانیدند که میرزا عسکری و یادگار ناصر

~~میرزا متقق شده اند و به آگره میخواهند بروند * چون حضرت شنیدند ضرور

~~شد متوجه آگره شدند - وبهم ومعاملهآ کجرات نپرداختند - گجراترا

~~پرتافته کوچ کرده بجانب آگره امدند * تا یکسال در آگره بودند *

بعد از ان بجانب چناده رفتند و چناده را و بنارس را گرفتند * شیر خان

~~در پرکنده بود وبخدمت حضرت عرضه داشت کرد که بند پیر غلام

~~شما است - یکجارا سر حدی سد بسته بدهند - که در آنجا نشسته باشم *

~~درین فکر بودند که پادشاهآ گور بنگاله زخمی شد گریخته پیس حضرت

~~آمد و بدان حضرة مقید نشدند - وکوچ کرده متوجه گور بنگاله

~~شدند * شیر خان دانست که پادشاه بگور بنگاله رفتند * خود هم جرید

~~ایلغارکرده بگور رفت وهمراه پسر خود یکجا شد* پسر او وخواص

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0121.jpg)

~~خان غلام او در ms30 گور بودند * خواص خان (32a) وپسر خودرا فرستاد

~~که بروید وگرهی را مضبوط کنید * ایشانان آمدند وگرهی را گرفتند-

~~وآنحضرت جهانگیر بیگرا پیش نوشته بودند که یک منزل پیشتر می

~~رفت * بر سرگرهی رسید * جنگ شد * جهانگیر بیگ زخمی شد وکس

~~بسیار کشته شد *

آخر حضرة در کهل گانو سه چهار روز بودند و مصلحت چنان شد که

~~کوچ کرده پیشتر بروند و نزدیک گرهی فرود ایند * چون کوچ کرده پیشتر

~~رفته نزدیک گرهی فرود آمدند شب شیر خان و خواص خان گریختند *

~~فردا آنحضرت به گرهی در آمدند واز گرهی گذشته به گور بنگاله رفتند

~~وگوررا گرفتند *

تا نه مله در ولایت گور بودند- وگوررا جنت آباد نام کردند باز بدولت.

~~در گور بودند که خبر رسید امرا گریخته بمیرزا هندال ملحق شدند *

خسرو بیگ و زاهد بیگ وسید امیر میرزا ملازمت کرده بعرض

~~رسانیدند که پادشاه بدولت دور رفته اند- ومیرزایان که محمد سلطان»

~~میرزا وپسرانش اولغ میرزا وشاه میرزا باز سر بر اورده اند - وهر زمانن

~~در یکجا نشان میدهند (320) ومشیخت پناهی بندگی شیخ بهلول درینن

~~وقت جیبه وکجیم واسباب سپاهگری در تحته پنهان کرده و در ارابها

~~بار کرده بشیر خان و میرزایان میفرستد * میرزا هندال باور فی کردند*

~~آخر بجهة تفحص این امر میرزا نور الدین محمدرا فرستادند * جیبه وکجیمه

~~یافتند * بندگی شیخ بهلول را بقتل رسانیدند * این خبر که به پادشاهه

~~رسید متوجه اگره شدند و ان روی اب گنگ را گرفته می امدند *

برابر منگیر که رسیدند امرا بعرض رسانیدند که سما بادشاه کلنه

~~اید - بهمان راهی که آمد بودید بهمان راه متوجه شوید نا سیرخانن

~~نگوید که راهآ امدن خودرا ماند براهآ دیگر رفتند باز امحضرت متوجه

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0122.jpg)

~~منگیر شدند واکثر مردم اهل وعیال خودرا در کشتی بالا رویه آب

~~می کشیدند تا بحاجی پور پتنه رسیدند *

در حین رفتن قاسم سلطان در آنجا ماندند * درین اثنا خبر آمد که

~~شیر خان امد - و ms31 هر بار که جنگ میکردند مردم حضرت غالب می آمدند *

~~ودرین اثنا بابا بیگ از جونپور آمد و میرک بیگ از چناده امد و مغل

~~بیگگ از (33a) اوده امد این سه امرا که همراه شدند غله قیمت شد *

آخر خواست خدا چنین بود - غافل نشسته بودند که شیرخان آمد

~~ریخت * لشکر شکست یافت واکثر اهل ومردم در اسیری ماندند

~~و بدست مبارک حضرة زخم رسید * سه روز در چناده بودند * بعد از آن

~~به اریل امدند وچون بر سر دریا آمدن در گذشتن حیران ماندند که

~~بی کشتی چطور در گذرند * درین اثنا راجه با پنج شش سوار امده

~~ایشان را از پای اب گذراند * مدت چهار بنج روز مردم بی طعام و شراب

~~بودند * عاقبت الامر راجه بازار برپا کرد تا مردم لشکر چند روز بعیش

~~و عشرت گذرانیدند و اسپان نیز آسوده شدند - وهر که پیاده بوده اسپ

~~تازه خرید * غرض راجه خدمات شایسته وبایسته بجا اوردو روز

~~دیگر راجه را رخصت فرمودند و خود بسعادت و سلامت نماز پیشین برلب

~~آب جمنه امدند * یک جا گذر یافته مردم لشکر از آب گذشتند- و بعد

~~از چند روز دیگر به کره امدند * در آنجا دانه وگاه وافر بود (330)

~~از برای آنکه ولایت خود بود * مردم لشکر اسوده شد بکالبی رسیدند -

~~و از کالبی کوچ کرده متوجه آگره شدند * قبل از آمدن آگره خبر شنیدند

~~که شیر خان طرف چوسه می اید * مردم را طرفه اضطرابی دست داد*

از بعضی ها در ان فطرات اصلا وقطعا نام ونشان یافته نشد * از آن

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0123.jpg)

~~جمله عایشه سلطان بیگم دختر سلطان حسین میرزا و بچکا که خلیفهآ بادشاه،

~~بابام بود و بیگه جان کوکه و عقیقه بیگم وچاند بیبی که هفت ماهسه شکم

~~داشت و شاد بیبی که این هر سه حرمان پادشاه بودند * ازین چند کس،

~~اصلا وقطعا خبر هم نیافتند که در اب رفتند یا چه شدند * هرچند ms32 تفحص»

~~و تردد کردند اصلا معلوم نشد که چه شدند *

و تشویش ایشان تا چهل روز کشید * بعد از آن صحت یافتند *

~~درین صمن خشرو بیگ و دیوانه بیگ و زاهد بیگ وسید امیر از

~~پیش حضرة پادشاه که آمدند از طرف میرزایان محمد سلطان میرزا

~~و پسرانش باز خبر رسید که کنوج آمده اند *

ومیرزا هندال بعد از (32a) قتل شیخ بهلول بدهلی رفتند * میر فقر علی

~~و دولتخواهان دیگررا همراه گرفته تا دفع و رفع محمد سلطان میرزا

~~و پسرانش بکنند* میرزایان از آنطرف گریخته بطرف کنوج امدند*.

فقر علی میرزا یادگار ناصررا در دهلی دراورد * چون در میان میرزا

سال و میرزا یادگار ناصر اتحاد و اخلاص نبود - میرفقر علی که این»

~~طور حرکتی کرد میرزا هندال از قهر دهلی را قبل کرده نشستند *

میرزا کامران که این خبرها شنیدند - در ایشان هم داعیهآ پادشاهی پیدال

~~شد * با دوازده هزار سوار مسلح متوجه دهلی را شدند * بدهلی که رسیدند.

~~میر فقر علی و میرزا یادگار ناصر دروازهآ دهلی بستند - و بعد از دو سه روز-

~~میر فقر علی قول وقرار گرفته امده میرزا کامران را دید - و عرض کرد که.

~~یادگار ناصر از ملاحظهآ خود شمارا ملازمت نمی کند - مناسب دولت آنست،

~~که درین طور وقت شما میرزا هندال را گرفته متوجه آگره شوید وخیال.

~~نشستن (31b) دهلی نکنید * میرزا کامران سخن میر فقر علی را پسندید.

~~و سروپا داده بدهلی رخصت کردند - و خود میرزا هندال را گرفته به آگر،

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0124.jpg)

~~امدند وفردوس مکانیرا زیارت کرده والد و همشیرهارا دیده در باغ گل

~~افشان منزل کردند *

درین اثنا نور بیگ امد و خبر آورد که حضرة بادشاه می آیند*

~~چون از جهة کشتن شیخ بهلول میرزا هندال مجوب بودند خودرا جانب

~~الور کشیدند *

و میرزا کامران حضرت بادشاهرا ملازمت کردند * بعد از چند روز از

~~باغ گل افشان آمده حضرت پادشاه را ملازمت میکردند * همان روز ms33 که

~~حضرت امدند شب بود که رفته ملازمت کردیم * این حقیررا دیدند

~~فرمودند که اول ترا نشناختم از برای آنکه وقتی که لشکر ظفراثر به گور

~~بنگاله کشید بودم - طاقی پوش بودی * الحال که لچک قصابه دیدم

~~نشناختم - وگلبدن من ترا بسیار یاد میکردم وگاهی پشیمان شد می گفتم

~~که کاشکی همراه می اوردم - اما وقتی که فطرات شد (35a) شکر میکردم

~~و میگفتم الحمد الله که گلبدن را نیاوردم- با وجودی که عقیقه خورد بود

~~صد هزار غم وافسوس میخوردم که چرا بلشکر اوردم *

و بعد از چند روز حضرت بادشاه بدیدن والد آمد بودند * ان حضرت

~~هیکل مصحف همراه داشتند * فرمودند که ساعتی مردم کناره شوند *

~~مردم برخاستند * خلوت شد * اخر حضرة به اچم واین حقیر وافغانی

~~آغه چه و گلنار اغه چه و نارگل آغه چه وانگهآ من گفتند که هندال قول

~~وقنات من است بنوعی که مارا روشنائ چشم مطلوبت قوت بازو هم

~~مطلوب ومرغوبست * روا باشد - بجهة قضیهٔ‌ شیخ بهلول من

~~بمیرزا محمد هندال چه خواهم گفت - آنچه تقدیر الهی بود شد *

~~الحال من هیچ غبار خاطری به هندال ندارم - و اگر باور نکنید -

~~مصحف را برداشته بودند که حضرت والده و دلدار بیگم و این حقیر

~~مصحفرا از دست ایشان گرفتیم وهمه گفتند - روا باشد - چرا چنین

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0125.jpg)

~~میگؤید * وباز فرمودند که گلبدن چه شود (35b) که برادر خود محمهد

~~هندال میرزارا تو رفته بیاری؟ حضرت والد ام گفتند که اینن

~~دخترک خورد سال است - هر گز صفر نکرده است * آگر حکم شود منن

~~بروم * آنحضرت فرمودند که من بشما این تصدیعات چون دهم این خوهد

~~ظاهر است که غمخواری فرزندان بر مادر و پدر لازم است * آگر تشریف

~~ببرید غمخواریست که بر مایان میکنید *

آخر امیر ابو البقارا بهمراهی حضرت والده ام بطلب میرزا هندال

~~فرستادند - و محمد هندال میرزا بمجرد شنیدن این خبر تشریف اوردندد

~~و حضرت والد خوشحالی ها کردند وپیشواز ms34 امدند وهمراهآ حضرت

~~والده میرزا هندال از الورامدند وحضرت پادشاهرا ملازمت کردند و قصةهآ

~~شیخ بهول مذکور گفتند که جیبه وکجیم و اسباب شپاه یگریرا بشیر خانن

~~میفرستاد * چون بتحقیق رسید شیخ مذکور را بنابر آن کشتم *

غرض بعد از چند روز خبر رسید که شیر خان نزدیک لکهنو رسید **

~~درین اثنا حضرت پادشاه یک غلام سقا داشتند * از جهة آنکه بادشاءء

~~درآب چوسه از اسپ جدا شد بودند (36a) و غلام سقا خودرا رسانید.

~~وبه مدد او از گرداب بسعادت و سلامت بر امدند- اخر حضرت سقای،

~~مذکوررا برتخت نشانند - ونام آن غلام مشخص نشنیدیم * بعضی نظام

~~میگفتند وبعضی سنبل میگفتند * غرض ان غلام سقارا بر تخت نشانند

~~وحکم فرمودند که همه امرایان کورنش بغلام سقا بکنند و غلام بهرکس

~~هرچه خواهد بخشد ومنصب بدهد * تا دو روز به آن غلام پادشاهی

~~دادند * میرزا هندال در ان مجلس حاضر نه بودند * رخصت شده

~~باز بالور رفته بودند از برای یراق کردن - و میرزا کامران نیز در آن

~~مجلس نیامدند * بیماری داشتند وبحضرت گفته فرستادند که غلامرا

~~بخشیش و رعایتهای دیگر بایست کرد - چه لازم بود که برتخت نشیند»

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0126.jpg)

~~درین وقت که شیر خان نزدیک رسیده این چه کار است که حضرت

~~میکند *

در آن روزها میرزا کامران بیمارئ عجب زو ر کرده * چنان ضعیف

~~ولاغر شدند واز بس که لاغرشده بودند اصلا چهره برجا نبود وامید زیستن

~~نبود * بعنایت (bن3) آلهی بهتر شدند - ومیرزا کامران را گمان ان شد که

~~بمصلحت حضرت بادشاه والدها به ایشان زهردادند * حضرت بادشاه این

~~سخن را شنیدند * یکمرتبه بدیدن میرزا کامران امدند و سوگند خوردند

~~که هرگز در خیال ما نگذشته و بکس نفرموده ایم * با وجود سوگند

~~خاطر میرزا کامران صاف نشد وبیمارئ میرزا باز روز بروز بدتر شد

~~چنانچه قوت سخن کردن نداشتند *

تا آنکه خبر رسید که شیر خان از لکهنو گذشت حضرت کوچ کردند

~~و متوجه کنوج شدند ms35 و میرزا کامران را بجمای خود در آگره ماندند *

~~بعد از چند روز میرزا کامران شنیدند که حضرت بادشاه پل بسته از اب

~~گنگ گذشتند * میرزا کامران شنیدند - از آگره کوچ کردند *

بطرف لاهور نشسته بودیم که میرزا کامران فرمار بادشاهی را فرستادند

~~که شمارا حکم است که همراهآ من به لاهور بروید * از جهة من میرزا

~~کامران بحضرت بادشاه گفته باشند که بیمارئ من بسیار قوی است و

~~بسیار غریب و بیکس و بی غمخوارم (32) اگر گلبدن یگمرا حکم شود

~~که بمن همراه بلاهور برود عین عنایت و کرم خواهد بود * حضرت بروی

~~ایشان گگفته باشند که برود * چون بادشاه بدولت و سعادت جانب لکهنو

~~دو سه منزل رفتند میرزا فرمان پادشاهی را نمودند و محصل شدند که البته

~~شما همراهآ من بیائید* والدهآ من درین اثنا گفته باشند که هرگز از مایان

~~جدا سفر نکرده است * ایشان فرمودند اگرتنها سفر نکرده است شما نیز

~~همراه بروید * تا پانج صد از سپاهی و مهتران هحرم و هر دو اتکه وکوکهآ

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0127.jpg)

~~خودرا فرستادند که اگر همراه نمیرود تا یک منزل خود بیائید * اخر کر

~~آن منزل که آمد شد دیگر بنیاد سوگند خوردن کردند که من ترا نخواههم

~~گذاشت *

~~آخر بصد گریه و زاری و فغان از والدها واز والدهآ خود واز همشیرهها

~~و از مردم پدر و برادران که از خوردی یک جا کلان شد بودیم - از ههه

~~جدا کرده بزجر و زور بردند * دیدم که فرمان پادشاهی هم درین باب

~~هست * لا علاج شدم وبحضرت عرضه داشت (37) نوشتم که از حضرت

~~چشم داشت آن نداشتم که این حقیررا از ملازمت خود جدا سازند وبه

~~میرزا کامران به بخشند * آخر در جواب عریضهٔ‌ حقیر حضرت پادشاه

~~سلام نامه نوشته فرستادند به این مضمون که من دل نداشتم که ترا از خورد

~~جدا کنم - اما چون میرزا بسیار مبالغه کرد وعجز و الحاح نمود ضرور ششد

~~که ترا ms36 به میرزا سپردم چرا که الحال ما هم بر سر مهم ایم - انشالله تعابالی

~~هرگاه که این مهم صورة پذیرد اؤل ترا خواهم طلبید *

چون میرزا متوجه لاهور شدند اکثر مردم از امرا و سوداگران و غییره

~~هرکسیرا استعداد بود * گرایه کرده واهل وعیال خودهارا همراهآ میرز

~~کامران کوچانیده بلاهور بردند *

بعد از آمدن بلاهور خبر رسید که براب اب گنگ جنگ شد

~~وشکست بر لشکر حضرت افتاد* باری این قدر شد که حضرت

~~برادران و خویشان از ان ورطة بصحت و سلامت بر امدند *

دیگر خویشاوند که در آگره بودند براهآ الور شده متوجه لاهور شدند- *

~~دران اثنا حضرت بمیرزا هندال (38a) فرمودند که دران فترت اول

~~عقیقه بیبی غایب شدند* اخر بسیار پشیمان شدم که چرا بحضور خهتود

~~نکشتم * الحال هم عوراترا درین طور وقت همراه بجای رسانیدن مشککل

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0128.jpg)

~~است * آخر میرزا هندال عرض کردند که قتل کردن مادر وخواهر

~~بحضرت روشن است * تا جان دارم در خدمت آنها تردد میکنم وامیدوارم

~~از حضرت خق سبحانه که در قدم حضرت والد و همشیره این حقیر جان

~~خودرا نثارکنم*

آخر حضرت بادشاه با میرزا عسکری و یادگار ناضر میرزا و امرای که

~~از جنگ گاه سلامت بر امد بودند متوجه فتح پور شدند *

و میرزا هندال حضرة والدهآ خودرا که دلدار بیگم باشند و همشیره که

~~گگچهره بیگم باشند وافغانی اغه چه و گلنار آغه چه و نارگل آغه چه واهل

~~و عیال امرا و غیرهرا در پهش انداخته می بردند که گواران بسیار بر ایشان

~~تاختند * از سپاهیان ایشان چند کس اسپ انداخته اند و گوارانرا (38b)

~~شکست دادند- و یک تیر به اسپ مبارک ایشان رسید* جنگ وجدل

~~بسیار کردند * ضعفارا از اسیرئ گواران خلاص کرده حضرت والده و

~~همشیره خودرا وبسی امرا وغیره مردم را در پیش انداخته به الور امده

~~رسیدند *

چادر وخیمه وغیره بعضی اسباب که در کار بود گرفته متوجه لاهور

~~شدند * میرزایان ms37 و امرایانرا آنچه در کار بود همراه گرفته در اندک روز

~~آمد بلاهور رسیدند *

حضرت در باغ خواجه غازی نزدیک بیبی حاج تاج فرود آمدند *

~~هر روز خبر شیر خان میرسید * مدت سه ماه در لاهور بودند و روز

~~بروز خبر می امد که شیر خان دو کروه سه کروه می اید - تا انکه خبر

~~رسید که نزدیک سرهند رسید *

وحضرة مظفر بیگ نام امرا (65) داشتند * ترکمان بود * اورا همراه

~~قاضی عبد الله پیش شیر خان فرستادند که چه انصافست - تمام ملک

~~هندوستانرا بتو گذاشتم * یک لاهور ماند میان ما وشما حد همین

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0129.jpg)

~~سرهند باشد * آن بی انصاف (30a) خدا نا ترس قبول نکرده و گفت که

~~کابل را بشما گذاشتم - در آنچا باید رفت*

~~مظفر یگ در ساعت کوچ کرد و پیشتر کس فرستاد که کوچ می باید

~~کرد* هین که خبر رسید حضرت کوچ کردند گویا روز قیامت بود

~~که جای هارا ارسته همراهآ اسباب همان نوع گذاشتند * مگر نقد آنچه بود

~~هون را توانستند گرفت * شکر خدا درین بود که از آب لاهور گذر یافتند *

~~هه مردم پای آب گذاشتند - وچند روز در کنار دریای منزل کردند که

~~ایلجئ شیر خان آمد * قرار دادند که صباح به بینند که میرزا کامران التماس

~~نمودند که فردا معرکه خواهد بود و ایلحجئ سیر خان خواهد امد * اگر در نوک.

~~ازکچهآ حضرت نشینم تا فرقی میان من و برادران باشد باعث سرافرازی من،

~~خواهد شد*

~~هیده بانو یگم میگویند بمیرزا این رباعی را پادشاه نوشته فرستادند ومن،

~~شنیده بودم که در جواب شیر خان بدست ایلجی نوشته فرستادند * رباعی،

~~ابن است

~~در اینه گرچه خود نمائی باشد - پیوسته زخویشتن جدائی باشد - (39b)

~~خودرا بثالی غیردیدن عجب است - این بوالعجی کار خدای باشد *

ایلحییآ شیرخان که آمده ملازمت کرد*

خاطر مبارک ایشان ملول شد * دلگیر شد در خواب شدند و ددر

~~خواب دیده اندکه عزیزی آمد از سرتا پا ms38 لباس سبز پوشید وعصای دهر

~~دست* گفت مردانه باش وغم مخور و عصای خودرا بدست مبارک

~~حضرت داده اند وگفته اند خدای تعالی بتو فرزندی خواهد داد -نامش

~~جلال الدین محمد اکبر بمانی * حضرت پرشیدند که اسم شریف سمما

~~چیست؟ فرموده اند که ژنده فیل احمد جام - و فرموده اند ان فرزنک

~~ازنسل من خواهد شد *

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0130.jpg)

و درآن ایام بیبی گونور حامله بود * همه میگفتند گه پسر تولد خواهد

~~شد * در همان باغ دوست منشی از بیبی گونور در ماه جمید الاول دختر

~~تولد شد ببخشی بانو بیگم نام کردند *

و در ان روزها میرزا حیدررا بگرفتن کشمیر تعین نموده اند * درین

~~اثنا خبرامد که شیر خان رسید * عجب اضطرار می دست داد * قرار دادند

~~که صباح کوچ کنند * (10a)

درین مدت که برادران در لاهور بودند هر روز مصلحت ومشورت و

~~کنگاش میکردند * اصلا بیک چیز قرار نمی دادند* اخر الامر خبر امد

~~که شیرخان آمد * دیگر بی علاج شد یکپهر روز بود که کوچ کردند و

~~حضرت داعیهآ کشمیر داشتند - ومیرزا حیدر کاشغریرا فرستاده بودند *

~~اما هنوز خبر فتح کشمیر نیامده بود * کنگاش دادند که اگر حضرة

~~متوجه کشمیر شوند وکشمیر فی الحال میسرنشود وشیر خان در لاهور

~~باشد - آن زمان بسیار مشکل میشود *

خواجه کلان بیگ در سیال کوت بود - متوجه ملازمت حضرت شد *

~~مؤید بیگ همراهآ خواجه بود* بحضرت عرضه داشت کرد - خواجه

~~دغدغهآ ملازمت دارد و می اید اما ملاحظهآ میرزا کامران دارد - اگر

~~حضرت بسرعت بیایند ملازمت خواجه بحضرت با حسن وجه میسر

~~می شود * حضرت از شنیدن این خبر فی الحال جیبه پوشید مسلح و مکمل

~~شد متوجه خواجه شدند وخواجه را همراه گرفته اوردند *

وحضرت فرمودند که باتفاق برادران به بدخشان رویم وکابل (10b)

~~تعلق بمیرزا کامران داشته باشد * اما میرزا کامران برفتن کابل راضی نشدند

~~وگفتند که کابل را حضرت فردوس مکانی در حیات خود بوالدهآ من داده

~~اند ms39 -- رفتن کابل لایق نیست * حضرت فرمودند که در باب کابل اکثر

~~حضرت فردوس مکانی میفرمودند که کابل را من بهیچ کس نخواهم داد -

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0131.jpg)

~~بلکه فرزندان طمع کابل نکنند - چرا که همهآ فرزندان را خدای تعالی بمن

~~در کابل داده و اکثر فتحها از نشستن کابل شد بلکه در واقعه نامهآ فردوس،

~~مکانی هم متشهد این معنی بسیار مذکور است * چه شد که من از روی،

~~هربانی و برادری بمیرزا انسانیت کردم - میرزا الحال چنین میگوید *

~~هرچند حضرت دلاسا ویکانگی میفرمودند - میرزا پیشتر از پشتر

~~مبالغه مینمودند * چون حضرت دیدند که همراهآ میرزا جمعیت بسیار است

~~و بهج وجه رفتن کابل میرزا راضی نیست لا علاج شد ضرور شد بطرف،

~~بکهر وملتان متوجه شدند * در ملتان که رسیدند یک روز منزل (11a)]

~~نمودند * غلهآ کمترک پهدا شد واندک غله که در قلعه پهدا شد بود بمردمم

~~قسمت کرده کوچ کردند و بر سر دریای که هفت دریا یکجا شده است

~~رسیدند * حیران ماندند * کشتی بهم نمیرسد وأردوی عظیم همراه * درینن

~~اثنا خبر آمد که خواص خان با چند امرا از عقب می اید * بخشو نام بلوجین

~~بود که جاهای متمکن داشت وکسی ( کشتی) بسیار هم داشت * حضرةة

~~کی را پیش او فرستادند وعلم ونقاره واسپ و سروپا نیز فرستادند وطلب

~~کشتی نمودند وغله هم طلب نمودند * اخر الامر بخشو بلوج قریب یک صلد

~~کشتی نمودند پرغله هم بملازمت حضرت فرستادند * ازین خدمت شایستده

~~حضرت بسیار خوشحالی کردند وکشتی غلهآ مذکوررا بمردم لشکر قسمت

~~کردند وبسعادت و سلامت از آب گذشتند * رحمت باد بر بخشؤ مذکور کنه

~~خدمت شایسته بجا آورد*

وآخر الامر بعد ازطی مسافت به بکهر رسیدند - وقلعهآ بکهر در میانن

~~دریا واقع شد و قلعه مضبوط دارد - و پادشاهآ قلعه مذکور که سلطانن

~~محمود (40) باشد متحصن شد بود وحضرت به پهلوی قلعه بسعاتتة

~~وسلامت فرود آمده بودند - ونزدیک قلعه باغی بود که میرزا شاه حسیرل

~~سمندر راست ms40 کرده بود*

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0132.jpg)

آخر میر سمندر را پیش شاه حسین میرزا فرستادند که از ضرورت

~~بولایت تو امد ایم و ولایت تو بتو مبارک باشد - ما دخل نخواهیم کرد

~~باری تو خود آمد مارا ملازمت بکن و خدمت که لازمه باشد مجا بیار که

~~ما داعیهآ گجرات داریم و ولایت ترا بتو میگذاریم * آخرشاه حسین مذکور

~~بمکر و حیله تا پنج ماه حضرترا در سمندر نگاه داشت و بعد از ان کس

~~بخدمت حضرت فرستاد که سامان طوئ دختر خودرا کرده بخدمت

~~حضرت میفرستم وخود نیز بملازمت خواهم امد *

حضرت سخن اورا باور کردند - سه ماه دیگر انتظار کشیدند * غله

~~گاهی پیدا میشود وگاهی پیدا نی شود * مردم سپاه اسپان و شتران خودرا

~~کشته مخوردند* باز حضرت شیخ عبد الغفوررا فرستادند_ تا کی

~~انتظار میدهی - مانع (12a) آمدن کیست وباعث توقف چیست؟ این

~~مرتبه داشت که کار تنگ شده است و مردم بسیار گریخته می روند * جواب

~~فرستاد که دختر من نامزد میرزا کامران است ودیدن من هم امر محال

~~است - شمارا ملازمت کرده نمی توانم *

درین اثنا محمد هندال میرزا از اب گذشتند که بعصی مردم میگفتند

~~که متوجه قندهار میشوند * حضرت پادشاه که شنیدند از عقب میرزا

~~چند کس فرستادند که رفته ترسید (3 پرسید) که شنید شد که قصد

~~قندهار دارند * چون از میرزا پرسیدند میرزا گفتند که غلط بعرض

~~رسانیده اند * حضرت بادشاه این خبررا شنید بدیدن حضرت والد

~~آمدند *

حرمهای میرزا وهمه مردم میرزا حضرت بادشاهرا درین مجلس ملازمت

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0133.jpg)

~~کردند* حمید بانو بیگمرا پرسیدند که این چه کس است؟ گفتند

~~دختر میر بابا دوست * خواجه معظم روبروی حضرت استاده بود-*

~~گفتد- این پسر بما خویش میشود * حمیده بانو بیگم را گفتند که این هم

~~خویش ما است *

~~دران ایام حمیده بانو پیگم (با12) اکثر در محل میرزا می بود * روز دییگر

~~باز حضرت بدیدن حضرت والد دلدار بیگم آمدند * فرمودند - میر بیا.

~~دوست ms41 خویشاوند ما است - منلسب انست که دختر اورا بما نسبت بکنید-

~~میرزا هندال عذرها میگفتند که این دختررا من مثل خواهر وفرندذ

~~خود میدانم - حضرت پادشاه اند - مبادا معاش نیک نشود تا باعست

~~کلفت شود * حضرت پادشاه خشم کرده برخواسته رفتند *

بعد از آن حضرت والد خطی نوشته فرستادند که مادر دختر ازیین

~~هم پیشتر ناز میکد - عجبست که به اندک سخن رنجید رفتند * حضرهت

~~پادشاه در جواب نوشته فرستادند که این حکایت شما بما بسیار خوش اسه

~~هرنازی که می کنید بسر و چشم قبول داریم * دیگر از جهة معاش که نوشت

~~اند انشا الله حسب المدعا خواهد شدچشم انتظار در راه استد.

~~حضرت والده رفته حضرت پادشاهرا اوردند * ان روز مجلس دادنک،

~~بعد از مجلس بمنزل خود تشریف بردند * روز دیگر حضرت پیش واللکه

~~آمدند وگفتند که کس (135) فرستید حمید بانو بیکم را طلبید بیارن و

~~حضرت والده که کس فرستادند حمید بانو بیگم نه امدند - گفتند - الاگ

~~غرض ملازمت است خود آن روز بملازمت مشرف شده ام _ دیگر براات

~~چه بیایم؟ مرتبهآ دیگر حضرت سبحان قلی را فرستادند که میرزا هندال.

~~رفة بگو که بیگم را بفرستید * میرزا گفتند- هرچند من گفتم نمیرود-.

~~توخود رفته بگو* سبحان قلی که رفته گفت - بیگم جواب دادند که دیید

~~بادشاهان یک مرتبه جابز است - در مرتبهآ دیگر نا محرمست- من ذنه

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0134.jpg)

~~ایم * سبحان قلی که از بیگم این حرف شنید امد بعرض رسانید * حضرت

~~فرمودند اگر نا محرم اند محرم می سازیم *

غرض که تا چهل روز از جهة حمید بانو بیگم مبالغه و مناقشه بود و بیگم

~~راض نشدند* آخر حضرة والدام دلدار بیگم نصیحت کردند که آخر

~~خود بکسی خواهی رسید- بهتر از پادشاه که خواهد بود - بیگم گفتند که

~~آری بکسی خواهم رسید که دست من بگریباز او برسد - نه آنکه بکسی

~~برسم که دست من میدانم بدامن او نرسد* اخر باز (130) والده ام

~~نصیحت بسیار کردند *

غرض ms42 که بعد از چهل روز در ماه جمید الاول سنه نهصد و

~~چهل وهشت در مقام پاتر روز دوشنبه نیم روز بود که استرلاب را حضرة

~~پادشاه بدست مبارک خود گرفته اند وساعت سعدرا اختیار کرده میر

~~ابو البقارا طلبیده حکم فرمودند که نکاح بستند * مبلغ دو لک نکاحانه

~~بمیر ابو البقا دادند * بعد از عقد سه روز دیگر آنجا بودند - بعد از آن

~~کوچ کرده در کشتی نشستند و متوجه بکهر شدند *

ویکماه در بکهر بودند * میر ابو البقارا در پیش سلطان بکهری

~~فرستادند * آنجا تشویش شد برحمت حق پهوستند *

آخر میرزا هندال را رخصت قندهار کردند * میرزا یادگار ناصررا

~~بجای خود در لری گذاشتند و حضرت خود متوجه سیاهوان شدند که

~~از سیاهوان تا تهته شش هفت روزه راهست * سیاه وان قلعه مضبوط

~~دارد ومیر علیکه ملازم حضرت پادشاه در ان قلعه بود و توپچی چندی

~~بود که هیچ کس را محال نزدیک قلعه رفتن نبود * چند کس از مردم

~~حضرت پادشاه مورچال (44) کرده نزدیک رسیدند واورا نصیحت کردند

~~که حرام نمکی درین طور وقت خوب نیست * میر علیکه قبول نکرد*

~~آخر نقب کندند ویک برج قلعهرا انداختند * اما قلعهرا نتوانند گرفت

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0135.jpg)

~~وغله قیمت بوده است واکثر مردم گریختن گرفتند * مدت شش هفت

~~ماه در آنجا بودند و میرزا شاه حسین حرام نمکی کرده مردم لشکررا از ههر

~~طرف گرفته بمردم خود می سپرد که برده در دریای شور اندازید .ه

~~سیصد چهار صد کس را یکجاکرده در کشتی انداخته به دریای شوور

~~میانداختند تا ده هزار کس را در دریای شور انداخت *

بعد از آنی که در پیش حضرت هم کس کم ماند چند کشتی پر توبب

~~و تفنگ کرده خود از تهته بر سر حضرت امده * سیاه وان نزدیک بدرد.

~~وافع شده است * آمد کشتیهای حضرت پادشاهرا همراه اسباب بررد

~~وکس فرستاد که حق نمک نگاه میدارم زود کوچ بکنید * حضرت لاعلای

~~شدند و ms43 باز برگشته متوجه بکهر شدند *

چون نزدیک بکهر شدند میرزا حسین سمندر پیش ازآن که حضرت «د.

~~بکهر (بالمله) برند کس پیش میرزا یادگار ناصر فرستاده بود که اگر

~~حضرت برگشته بجانب بکهر میایند آمدن نگذارند که بکهر تعلق بش

~~دارد* من از شما ام ودختر خودرا بشما میدهم * میرزا یادگار ناصر خخر

~~اورا باور کرده حضرت پادشاهرا در بکهر امدن نگذاست و میخواسه

~~که بجیله یا بجگ پیش آید *

حضرت کس فرستادند که بابا شما بجای فرزند ما اید و بجای ختو

~~شمارا نشانده رفتم که اگر بما واقع پیس آید شما کومک ما باشید - والحمر

~~از بدرائ نوکران شما بما چنین سلوک می کنید * ابن نوکران حرام نمک بین

~~هم وفا نخواهند کرد * هر چند حضرت نصبحت کرده فرستادند فایبه

~~نکرد * آخر حضرت فرمود که خوب ما بجانب راجه مال دیو میرویم وال.

~~ولایت را بشما دادم * اما شاه حسین شمارا از اینچا نحواهد گذاشت* حی

~~مارا یاد خواهید کرد*

بمیرزا بادگار ناصر ابن سخ را گفته کوچ کرده متوجه مال دیو شدند وپب

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0136.jpg)

~~جیسلمیر شدند * بعد از چند روز بقلعهآ دلاور رسیدند که سرحد ولایت

~~راجه مالدیو است (455) دو روز آنجا بودند _دانه وگاه پیدا نشد-

~~و از آنجا بجانب جیسلمیر روان شدند * چون نزدیک جیسلمیر رسیدند راجهآ

~~جیسلمیر جمعی را فرستاد و سر راه گرفت و جنگ شد- و حضرت باچندی از

~~راه کناره میرفتند * درین جنگ چند کسی زخمی شدند - (ا) لوش بیگ برادر

~~شاهم خان جلایر و پیر محمد اخته و روشنگ توشکچن و چند دیگر زخمی

~~شدند * آخرفتح کردند * کافران گریخته بقلعه درامدند - وحضرت آن

~~روز تا شصت کروه راه رفتند و در سر تالابی منزل واقع شد * بعد از ان

~~بساتلمیر رسیدند * انمردم آن روز تشویش دادند تا انکه در پلودی نام

~~پرگنه که تعلق به مالدیو داشت رسیدند* راجه مالدیو در جودهپور بود -

~~یک جیبه ویک شتربار اشرفی بخدمت حضرت فرستادند ms44 ودلاسائی بسیار

~~نمود که خوش امدید - بیکانیررا بشما میدهم * حضرت با دل جمع

~~نشسته بودند واتکه خانرا پیش مالدیو فرستادند که چه جواب میدهد

~~ملا سرخ کتابدار در آن شکست و ویرانئ هند بجانب (باکه) ولایت مالدیو

~~رفته ملازم شده بود * او عریصه فرستاد که زنهار هزار زنهار حضرت

~~پیش نیایند ودر هر جا که منزل دارند در ساعت کوچ کنند که مالدیو

~~در صدد گرفتن شما است واعتماد بر قول او نکنید که ایلجئ شیر خان

~~آمده وشیر خان نوشته فرستاده که هر نوعی که دانید و توانید آن

~~حضرترا بگیرید - اگر این کار کردید ناگور و الور و هر جائی که

~~خواهید بشما میدهم * و اتکه خان هم آمده گفت که وقت استادن نیست*

~~نماز دیگر بود که حضرت کوچ کردند ودر وقت سوارئ حضرت دو

~~جاسوس را گرفته اوردند * هر دورا بسته نزدیک اورده سخن میپرسیدند که

~~دستهای خودرا قی الحال خلاص کرده شمشیر از کمر محمود کردباز

~~کشیده اول محمودرا زده _ بعد از ان باقی گوالیاری را زخمی کرده -

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0137.jpg)

~~و آن دیگری خنجری از میان یکی کشید رو بجانب مردم کرده * چند کس«ر

~~زخی کرده واسپ سوارئ حضرت کشته * غرض تلاش بسیار کردند

~~آنکه آن هر دورا کشند (16a) ودرین صمن غوغا شد که مالدیو رسیدع *

~~حضرت بادشاه اسپ سواری نداشتند که لایق سوارئ حمیده بانو بیگگم

~~باشد * برای سوارئ بیگم از تردی بیگ اسپ طلبید باشند * غالیب

~~تردی بیگ اسپ نداده * حضرت فرمودند - برای من شتبر

~~جواهر افتابچی را طیار بکنند - من بشتر سوار خواهم شد و بیگم به اسپپ

~~من سوار شوند * ظاهرا ندیم بیگ شنیده است که حضرت بادشاه اسپ

~~سوارئ خودرا بسوارئ بیگم تعین کرده اند و خود خیال دارند که بشتتر

~~سوار شوند * او والدهآ خودرا بر شتر سوار کرده اسپ سواریآ والدهآ خوهد

~~بحضرت پادشاه پشکش کرده *

حضرت سوار شده متوجه عمرکوت شدند * از جای رهبر گرفتند ms45 کنه

~~راه را سرکند * هوا بغایت گرم بود و اسپ و چاروا تا زانو در ریگ فرهو

~~میرفت ودر عقب لشکر مالدیو نزدیک رسید * باز کوچ کردند وتشننه

~~وگسنه روان شدند * اکثر از زن و مرد پیاده بودند * چون لشکر (16b)

~~مالدیو نزدیک رسید حضرت ایشان تیمور سلطان و منعم خان وجمعیی

~~دیگر را فرمودند که شمایان آهسته بیائید و غنیم را نگاه دارید تا ما چند کروهه

~~برآند رویم * ایشان ماندند و شب شد - راه گم کردند * حضرت تمام شی

~~راه رفتند * چون صبح شد سه روز بود که اسپان اب نیافته بودند که جاگن

~~آب یافتند * حضرت فرود آمدند که کس دوید آمد که هند واخ بتیار

~~اسپ سوار و شترسوار رسیدند*

حضرت شیخ علی یگ وروشن کوکه وندیم کوکه و میر پاینده محمد

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0138.jpg)

~~برادر میرولی وجمعی دیگر را رخصت کردند وفاتحه خواندند که رفته

~~با کافران جنگ کنید - ویقین حضرت شد که ایشان تیمور شاطان و منعم

~~خان و میرزا یادگاررا با جمعی که گذاشته بودیم کشته شدند یا بدست

~~کافران افتادند که این جماعیت آنهارا کشته بر سر ما آمده اند * حضرت

~~باز خود سوار شده همراه چند کس اردورا گذاشته پیش رفتند * وان

~~جماعیت که حضرت فاتحه خوانده بجنگ فرستاده بودند شیخ علی بیگ

~~سردار (47a) ان راجپوتان را به تیرزده از اسپ انداخت وچند کس دیگررا

~~مردم دیگر به تیر زدند * کافران رو بگریز نهادند وفتح شد * چند کس را

~~زند هم گرفته اوردند * آردو اهسته اهسته میرفت * اما حضرت پادشاه دور

بهبود نام چوبداری بود * اورا از عقب حضرت دوانید فرستادند که

~~حضرت آهسته روند که بعنایت آلهی فتح شد وکافران گریختند * بهبود

~~خودرا بحضرت رسانید و خبر خوش برد * حضرت فرود آمدند - و اندک

~~ابی هم می پیدا شد * اما در فکر امرا بودند که آنهارا چه واقع شد؟ که

~~از دور چند سوار پیدا شدند * باز دغدغه شد که ms46 مبادا مالدیو باشد * کس

~~فرستادند که خبر بیارد - دوید آمد که ایشان تیمور سلطان و میرزا یادگار

~~ومنعم خان همه بصحت وسلامت می آیند * راه گم کرده بودند * بعد از

~~رسیدن آنها حضرت خوشحال شدند و شکر حق بجا آوردند *

و صباح کوچ کردند - سه روز دیگر آب نیافتند (420) بعد از سه روز

~~بر سر چاها رسیدند وچاهای مذکور بسیار عمیق بودند* بر سر ان چاها

~~مقام کردند * اب ان چاه بغایت سرخ بود - بر سر یک چاه حضرت

~~فرود امدند - بر سر یک چاهآ دیگر تردی بیگ خان - و بر سر یک چاه

~~میرزا یادگار و معنم خان و ندیم کوکه - وبر سر یک چاه ایسان تیمور

~~سلطان و خواجه غازی و روشن کوکه *

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0139.jpg)

~~و هر دلوی که از چاه بیرون می آمد چون نزدیک می رسید مردم خودرر

~~در میان دلو می انداختند و ریسمان گسسته می شد و پنخ شش کس همرالاه

~~دلو در چاه می افتادند * مردم بسیار از تشنگی مردند و هلاک می شدند »*

~~حضرت دیدند که مردم از تشنگی خودها در چاه می اندازند - از کروقتی

~~خاصهآ خود بهمه مردم آب میخوراندند - آخر مردم را سیراب کردبه

~~نماز پیشین بود که کوچ کردند ویک شبانه روز راه رفتند * در سرایی

~~رسیدند * نالابی کلانی بود * اسپان وشتران که درون تالاب در امدندد

~~چندان آب خوردند که اکثر مردند * اسپ کم مانده بود - استر وشتتر

~~بودند * از آن باز (185) هر روز آب پیدا میشد تا به عمرکوت رسیدندد

~~که جای خوبست وتالاب بسیار دارد * رعنا پیشواز حضرتت

~~آمد ودرون قلعه برد ومتزرل خوب داد و مردم امرارا بیرون قلععه

~~جا داد *

اکثر چیز در کمال ارزانی بود -یک روپیه را چهار بز میدادند * از بیز

~~غاله وغیره رعنا پیشکش بسیار آورد وچنین خدمات شایسته بجا آوردد

~~که بحدام زبان تقریر توان کرد؟ و چند روزی در انجا بخیر و خوبت

~~گذرانیدند*

و بعد از ms47 آنی که خزینه تمام شد تردی بیگ خان زر بسیار داشت

~~حضرت بطریق قرض ازو مبلغی طلبیدند * او بحساب ده دو هشتاد هزاار

~~اشرفی قرض داد * حضرت گرفته حصه رسد تمام لشکر بخش کردند *

وکمرخنرها و سروپاها به رعنا و فرزندان او عنایت فرمودند * و بعضی

~~مردم اسپان نازه خریدند *

و پدر رعنارا میرزا شاه حسین کشته بود * بوجود ان هم دو سه هزالار

~~سوار جرار بهم رسانید در ملازمت حضرت همراه کرد * باز حضرت متوجعه

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0140.jpg)

~~بکهر شدند وبسی واهل و عیال را (ا1) در عمرکوت گذاشتند - وخواجه

~~معظم را نیز گذاشتند که از حرم خبردار باشد * حمیده بانو بیگم حامله بودند *

~~بعد از متوجه شدن حضرت سه روز گذشته بود که بتاریخ چهارم شهر رجب

~~المرجب سنه نهصد وچهل ونه وقت سحر روز یکسنبه بود که تولد

~~حضرت بادشاه عالم پناه عالم گیر جلال الدین محمد اکبر بادشاه غازی شد*

~~قمر در برج اسد بود* تولد در برج ثابت شد بغایت خوبست و منجمان

~~گفتند فرزندی که درین ساعت شود صاحب اقبال و دراز عمر می شود *

حضرت در پانزده کرو میبودند که تردی محمد خان خبر رسانید

~~حضرت بسیار بسیار خوشخال شدند - واز مژده وبشارت این خبر

~~تقسیرات ماتقدم تردی محمد خان معاف کردند *

و آن خواب که در لاهور دید بودند همون نام جلال الدین محمد اکبر

~~بادشاه نام نهادند * واز انجا کوچ کرده متوجه بکهر شدند - واز مردم

~~رعنا واطرافی وسودمه وسمینچه تا ده هزار کس جمع شدند - در پرگنهآ

~~چون رسیدند (49a) یک غلام شاه حسین میرزا با چند سوار در چون

~~بود - گریخته رفت * در آنجا باغ اینه بسیار خوب بصفا بود * در آن باغ

~~حضرت فروز امدند ومواضعات ان را بمردم جاگیر تعین فرمودند * از

~~جون تهته شش روزه راه بود * تا شش ماه حضرت در آنجا بودند و

~~بعمرکوت کس فرستادند اهل حرم وبسئ تمام مردمرا طلبیدند * در ان

~~وقت ms48 جلال الدین اکبر بادشاه شش ماه بودند که در چون اوردند *

وجماعه که از اطراف وجانب همراهآ اهل حرم امد بودند متفرق شدند

~~و رعنارا از جهة گفت و گوی که به تردی محمد خان واقع شد بود شکر

~~رنگی در میان تردی بیگ و او بود * نیم شبی بود که کوچ کرده بجانب

~~ولایت خود رفت وجماعهآ سودمه وسمینچه نیز بدو موافقت کرده رفتند*

~~حضرت بهمان جمعیت خود ماندند»

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0141.jpg)

و شیخ علی یگ که مرد مردانه بود حضرت اورا همراه مظفر بیک

~~ترکمان بجانب جاجکا پرگنهآ کلان بود فرستاده بودند * میرزا شاه حسین

~~جمعی را بر سر او فرستاد (28b) در میان هر دو لشکر جنگ عظیم شد *

~~آخر الامر مظفر بیگ منهزم شده گریخته وشیخ علی بیگ بجمعی کشته

~~شد ضیاع شد *

و در میان خالد یگ ولوش بیگ برادر شاهم خان جلایر گفت

~~وگوی شد * اخر جمعی رعایت لوش بیگ گردند * ازین سبب خالد بیگ

~~با جمعی گربخته پیش میرزا شاه حسین رفت * حضرت پادشاه والدهآ اورا

~~که سلطانم نام داشت بندی خانه فرمودند * ازین واسطه گلبرگ بیگم

~~رنجید بودند* اخرگناهآ اورا بخشیدند و همراهآ گلبرگ بیکگم رخصت مکه

~~معظمه کردند * بعد از چند گاه لوش بیگ هم گریخت و حضرت اورا

~~بدعای بد یاد کردند که ما برای خاطر او خالد بیگ را درشتی کردیم *

~~با وجود آن از دایرهآ حلال نمکی برامده بدایرهآ حرام نمکی در امد * جوانه

~~مرگ خواهد شد * آخر همون طور شد که بعد از پانزده روز در کشتی

~~خواب کرده بود که غلامش بکاردزده کشت - و حضرت بعد از شنیدن

~~بسیار متالم ومتفکر شدند (50a) شاه حسین کشتی هارا نزدیک چون

~~بدریا آورده بود ودر خشکی هم اکثر اوقات مردم حضرت بمردم شاه

~~حسین جنگ می کردند و از جانین مردم کشته میشدند - و آکثر مردم

~~پادشاهی هر روز گریخته بطرف شاه حسین میرفتند * از جمله ملا

~~تاج الدین ms49 که در علم وبر ان عنایت کلی داشتند در آن جنگ

~~کشته شد *

ودر میان تردی محمد خان ومنعم خان گفت وگوی شد * منعم خان

~~گریخت * امرای معدودی ماندند * از جمله تردی محمد خان ومیرزا

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0142.jpg)

~~یادگار و میرزا پایند محمد و محمد ولی وندیم کوکه و روشن گوکه و خدنگ

~~ایشک آغلچی وجمعی دیگر در ملازمت حضرت بودند که خبر امد که

~~بیرم خان از جانب کجرات می اید و پرگنهآ جاجکاه رسید است * حضرت

~~خوشحال شدند وکدنگ ایشک اغاچی را بجمعی حکم کردند که باستقبال

~~بیرم خان روند *

درین اثنا شاه حسین شنید که بیرم خان می اید * چند کس را فرستاده

~~که بیرم خان را بگیرند * غافل در جائ فروز (500) آمد بود که امد

~~ریختند * خدنگ ایشک اغا کشته شد وبیرم خان با چندی خلاص شد

~~در ملازمت حضرت آمد مشرف شد *

درین اثنا عرضه داشتهای قراچه خان آمد بحضرت پادشاه (2 و) میرزا

~~شاه حسین میرزا اثر دولتخواهی ظاهر نشد بلکه بد پیش امد* دیگر

~~بعنایت الهی کار آسان خواهد شد اگر پادشاه بدولت و سعادت بیایند

~~بهتر وعین مصلحت است واگر حضرت نیایند شما البته بیائید * چون

~~حضرت توقف کرده بودند و میرزا هندال (؟) به اسقبال برامد وقندهار را

~~پیشکش بمیرزا هندال کرده بود *

میرزا عسکری در غزنین بودند * میرزا کامران عرضه داشت کردند که

~~قراچه خان قندهاررا بمیرزا هندال داد -- فکر قندهار را باید کرد * میرزا

~~کامران در صدد این شدند که قندهار را از میرزا هندال بگیرند *

درین صمن حضرت این خبرهارا شنیده پیش عمهٔ‌ خود خانزاده

~~بیگم امد مبالغه بسیار (51a) نمودند که مرا سرافراز کرده بقندهار

~~بروید ومیرزا هندال را ومیرزا کامران را نصیحت کنید که اوزبک و ترکمان

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0143.jpg)

~~نزدیک شمایان است - درین طور وقت که بر ما و شمایان آست

~~در میان خودها باتفاق باشید بهتر است وکتابةها که من بمیرزا کامران

~~نوشته ام اگر قبول کند ms50 و بعمل آرد هرچه خاطر او خواهد ماهم همان

~~ع می

بعد از رسیدن حضرت یگم بقندهار بعد از چهار روز میرزا کامران هم

~~رسیدند وهر روز مبالغهها می کردند که خطبه بنام من بخوانید * میرزا

~~هندال می گفنتند که تغیر دادن خطبه چه معنی دارد ؟ حضرت فردوس

~~خود کردانید اند و مایان همه قبول کرده و خطبه بنام ایشان تا این مدت

~~خوانده ایم - الحال تغیردادن خطبه صورة ندارد * میرزا کامران بحضرت

~~دلدار بیگم خطی نوشتند که ما از کابل شمارا یاد کرده امدیم عجب است

~~که یک زمان آمده مارا ندیدید - (510) چنانچه والدهآ میرزا هندال اید

~~بهمون طور والدهآ ما اید* آخر الامر دلدار بیگم بدیدن ایشان امدند *

~~میرزا کلمران گفتند الحال شمارانی گذارم تا میرزا هندال را تطلید *

~~دلداریگم گنتند که خانزاده بگم ولی نعمت شما اند وکلان و بزرگ همه

~~شمایان اند * حقیقت خطبه را از ایشان پرسید * آخر به آکه گفتند * حضرت

~~خانزاده یگم جواب دادند - اگراز من می پرسید بطریقی که حضرت فردوس

~~مکانی قرار داده اند و پادشاهی خودرا به همایون پادشاه داده اند و شمایان

~~همه خطبهرا نا حال بنام ایشان خواند اید - الحال هم کلان خود دانسته

~~فرمان بردار ایشان باشید * غرض تا چهار ماه میرزا کامران قندهار را قبل

~~کرده ومبالغهآ خطبه می نمودند * آخر قرار دادند - خوب - الحال

~~پادشاه دور اند- خطبهرا بنام من بخوانید - هرگاه پادشاه بیایند بنام

~~ایشان خواهد خواند * چون قبل بدور و دراز کشیده بود و مردم تنگ

~~آمده آمده بودند ضرورشد خطبهرا خواندند *

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0144.jpg)

و قندهاررا بمیرزا عسکری (73a) دادند وغزنینرا وعده کردند بمیرز

~~هندال * حالا که بغزنین آمدند لمغانات وتنگیهاررا بمیرزا هندال دادند *

~~این طور وعدهای دروغ * میرزا هندال ببدخشان رفته در خوست و

~~اندراب نشستند * میرزا کامران بدلدار بیگم گفتند که شما رفته بیارید *

~~حضرت دلدار بیگم که رفتند میرزا جواب دادند که من خودرا از دغدغهٔ‌

~~سپای گری گذراند ام و ms51 خوست هم گوشه ایست * نشسته ام * بیگم گفتند

~~اگر غرض درویشی و گوشه نشینی باشد هم کابل گوشه ایست با اهل و عیال

~~و فرزندان یکجا باشید - بهتر است * اخر بیگم میرزارا بزور اوردند و در

~~کابل مدتها بوضع درویشی می بودند*

در اینجا میرزا شاه حسین پبش حضرت پادشاه کس فرستاد که لایق

~~دولت انست که از اینجا کوچ کرده مجانب قفدهار بروید - بهتر است *

~~حضرت راضی شدند وجواب فرستادند که در آردوی ما اسپ وشتر

~~کم مانده است _ شما اسپ و شتر بما بدهید تا ما بقندهار برویم * شاه حسین

~~میرزا قبول (530) کرد و گفت که هرگاه شما از اب گذرید هزار شتران

~~روی آب هست - همونرا بشما خواهم فرستاد *

اکر (3 اکثر) سخنان که در راهآ بکهر وسند از خواجه کیپک خویش

~~خواجه غازی مذکور بود نقل از نوشتهآ خواجه کیسک مذکور است * آخر

~~حضرت به اهل وعیال لشکر و غیره برکشتیها سوار شدند * تا سه روز

~~بجررا طی کردند * از سرحد ولایت او گذشته نواسی نام موضعی بود آنجا

~~فروزآمدند و سلطان قلی نام ساربان باشی را فرستادند تا شتران را بیارد *

~~سلطان قلی مذکور رفته هزار شتراورد * حضرت همه شتران را به امرایان

~~وسپاهی وغیره مردم لشکر دادند وقسمت فرمودند * ان شتران بنوع

~~بودند که گویا هفت پشت بلکه هفتاد پشت آن شتران مذکور شهر و ادم

~~وباررا ندید بودند * چون در لشکر قحط الفرس بود اکثر مردم شتر

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0145.jpg)

~~سوار بودند وآنچه تتمه باقی ماند بود برای بار تعین فرمودند * وهر کهه

~~سوار می شد بجرد سوار شدن سواررا بزمین میزدند (53a) و راهآ جگل

~~میگرفتند و از شتران بارخانه هر کدام که بار میکردند بمجرد شنیدن اواز سم

~~اسپ جسته جسته باررا بر زمین انداخته خود بجنگل در آمد میرفتند

~~وبر هر کدام شتر که باررا محکم بسته می شد هرچند می جست بار نمی افتاد

~~بمع بار راهآ جنگل پیش ms52 گرفته میگریخت * بدین نوع بجانب قندهار می رفتند-

~~تا قریب دویست شتر گریخته باشد وچون نزدیک سیوی رسیدند محمود

~~ساربان باشی ملازم شاه حسین میرزا در سیوی بود - قلعه را مصبوط کردهه

~~متحصن شد * حضرت در شش کروهی سیوی فروز امدند * درین اثنا خبره

~~آمد که میر الله دوست و بابا جوجوک از کابل دو روز است که سیوی آمده

~~اند وپیش شاه حسین میرزا میروند * سروپا واسپان تپوچاق ومیوهآ بسیاره

~~میرزا کامران برای شاه حسین میرزا فرستاده و دختر اورا برای خود طلبه

~~نموده اند* خود حضرت بخواجه غازی فرمودند که چون در میانهآ توه

~~والله دوست نسبت پدر وفرزندی (530) است کتابتی نوشته فرست کهه

~~میرزا کامران بچه طریق بما پیش می اید و اگر ما بدانجا رویم چون سلوک

~~بکند * وحضرت بادشاه خواجه کیپک را فرمودند که مجانب سیوی رفتهه

~~به میر الله دوست بگو که اگر آمد مارا به بیند خوبست * خواجهه

~~کپک مذکور بجانب سیوی روان شد * حضرت فرمودند که تا امدز توهو

~~ماکوچ نحواهیم کرد * او چون نزدیک سیوی رسید بود که محمود ساربانن

~~باشی گرفته پرسید که بچه کار آمدی؟ او گفت بجهة اسپ وشترر

~~خریدن* گفت دست در بغل اندازید و تاج اورا بپالید که مبادا به اللهه

~~دوست و بابا جوجوک فرمان استمالت آورده باشد *

چون نفحص کردند کنابت از بغل او برآمد * فرصت نیافت که کتابتراا

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0146.jpg)

~~بگوشهآ پرتابد * گرفته خواند واورا نسپرده در ساعت الله دوست و بابا

~~جوکرا بدرون قلعه برد و انواع درشتی کرده * اینها سوگند خوردند

~~که مارا از آمدن این خبر نیست واین (51a) پیش من سبق خواند است و

~~خواجه غازی جهت بما داشت و پیش کامران میرزا بود - باین سبب کتابت

~~نوشته است * محمود قرار داد که کیپک را با جمعی همراه پیش شاه حسین

~~فرستد* میر الله دوست وبابا جوجوک تمام شب پیش محمود بودند و

~~ملائیت کرده اورا در خواست نموده از ms53 بند خلاص کردند و سیصد انار

~~وصد بهی میر الله دوست برای حضرت فرستاد و عریضه از ترش نه نوشت

~~که مباده بدست کسی افتد - اما زبانی گفته فرستاد که اگر عرضه داشت

~~میرزا عسکری یا امرا آمد باشد رفتن کابل بد نیست و اگر نه مصلحت در

~~رفتن کابل نیست که حضرت بادشاهرا بخواهد دید و حضرت کس کم

~~دارند آخر تا چه روی دهد * کیپک آمد بعرض رسانید *

حضرت متحیر و متفکر شدند که چه باید کرد و بکجا باید رفت * کنگگاش

~~کردند * تردی محمد خان و بیرم خان کنگاش دادند (54b) که غیر از

~~شمالیان و شال مستان که سرحد قندهار است بجای دیگر عزم جزم کردن

~~ممکن نیست - چراکه دران حدود افغان بسیار اند بجانب خود خواهیم

~~کشید وامرا وملازمان میرزا عسکری نیز گریخته پیش ما خواهند امد *

آخر چنین قرار با یکدیگر داده فاتحه خواندند وکوچ بکوچ متوجه

~~قندهار شدند * چون نزدیک شال مستان رسیدند ودر موضع رلی نام

~~موضعی فروز امدند وچون برف وباران بارید بود وهوا بغایت خنک

~~یود وقرارداد چنین بود که ازین منزل بشال مستان خواهم رفت * وقت

~~نماز عصر بود که جوانیآ اوزبک بر یابوی قله رهوار کپیک (؟) رسید و نعره

~~زد که حضرت سوار شوند که در راه سخنی عرض خواهم کرد که وقت تنگ

~~است والحال وقت سخن گفتن نیست *

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0147.jpg)

حضرت در همان ساعت سوار شدند که غوغا افتاد و پادشاه روار

~~شدند* دو تیر پرتاب (55a) راه رفته بودند که حضرت بادشاه خواجنه

~~معظم وبیرم خانرا فرستادند که حمیده بانو بیگم را بیارند * اینها آمد بیکم رنا

~~سوارکردند وفرجهآ آن نشد جلال الدین محمد اکبر بادشاهرا هم همرایاه

~~ببرند * هین که بیگم از اردو بر آمده بودند که همراهآ پادشاه شوند که درین

~~اثنا میرزا عسکری با دو هزار سوار رسید و شور شد* بمجرد رسیدن بدرر

~~اردو آند و گفت که پادشاه کجا اند ms54 * مردم گفتند دیر است که بشکار رفتته

~~اند و دانست که برامد رفته اند * اخر جلال الدین محمد اکبر پادشاهررا

~~گرفته وهمه مردم پادشاهی را کوشانیده در قندهار برو (5 برد) ومحمد اکبیر

~~پادشاهرا بسلطانم بیگم کوج خود سپرد * سلطانم بیگم کوج میرزا عسکری

~~بود * بسیار مهرپانی و غمخواری میکرد *

و پادشاه که سوار شدند رو بجانب کوه نهادند تا چهار کروه رفتند و بعدد

~~از آن بسرعت تمام روان شدند * و در آن وقت این جماعت در ملازمت

~~بودند- بیرم خان وخواجه معظم وخواجه نیازی (55b) و ندیم کوکه

~~و روشن کوکه وحاجی محمد خان و بابا دوست بخشی ومیرزا قلی بیگک

~~چولی وحیدر محمد اخته بیگی وشیخ یوسف چولی وابراهیم ایشک آغا «و

~~حسن علی ایشاک آغا ویعقوب قورچی وعنبر ناظر وملک مختار وسنبلل

~~میر هزار وخواجه کیپک * خواجه غازی میگوید که من هم در ملازمت

~~بودم * این جماعت همراه حضرت روان شدند- وحمید بانو بیگیم

~~میگویند که با سی کس بودند * واز ضعفا کوج حسن علی ایشک اغها

~~ثم بوده

بفاز خفتن گذشته بود که در پای کوه رسیدند وکوه را آنبوع برف گرفنته

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0148.jpg)

~~بود که راه نبود که بالای کوه روند و این دغدغه برداشتند که مبادا میرزه

~~عسکری بی انصاف از عقب رسد * و آخر راهرا یافته بهر روش بالای کوه

~~رفتند و تمام شب در میان برف بودند * درآن وقت هیزم هم بهم نرسید که

~~آثش کنند و برای خوردن هم چیزی نبود * گرسنگی بغایت تنگ کرد *

~~مردم بیطاقتی شدند (50a) حضرت فرمودند که یک اسپ بکشید * حالا

~~اسپرا که کشتند دیگ نی که اش پختند * در دبلغه گوشت پختند وکباب

~~کردند و چهار طرف اتش کردند وبدست مبارک خود کباب کرده نوش

~~کردند * بزباز مبارک خود می فرمودند که سر من از زمهریر هم سرد شد

~~بود* باری چون صبح شد کوهآ دیگررا نشان دادند که در آن کوه ابادانی

~~هست و جماعهآ ms55 بلوچان در آنجا می باشند در آنجا می باید رفت * راهی

~~شدند * در دو روز بدانجا رسیدند * خانهآ چندی دیدند * در آن خانها

~~چند بلوچ وحشی که عبارت که از غول بیابان ان مردم اند در دامن کوه

~~نشپته بودند * همراهآ حضرت قریب سی کس بودند * بلوچان که دیدند همه

~~جمع شده آمدند * حضرت در خرگاه بدولت نشسته بودند که از دور

~~دریافتند که حضرت نشسته اند با یکدیگر می گفتند که اگر ما این هارا

~~گرفته پیش میرزا عسکری ببریم البته یراق اینهارا بما (56) می دهد بلکه

~~انعامات زیادتی هم خواهد داد * حسن علی ایسک اغا زن بلوچی داشت*

~~او زباز بلوچی میدانست * او معلوم کرد که این غولهای بیابان خیال

~~فاسد دارند- و صباح خیال کوچ داشتند * بلوچان گفتند که بلوچی که

~~سردار ما است اینجا حاضر نیست * وقتی که او بیاید کوچ بکنید * چون

~~وقت هم بیگاه شد بود تمام شب باحتیاط تمام بودند * پاره از شب گذشته

~~بود که آن بلوچ سردار امده حضرت را ملازمت کرد وگفت که فرمان

~~میرزا کامران و میرزا عسکری بما امده است * در ان نوشته اند که شنیده شد

~~که پادشاه در خانهای شما تشریف دارند - آگر در آنجا باشند زنهار هزار

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0149.jpg)

~~زنهار که نخواهید گذاشت- گرفته پیش ما بیارید - مال و اسپان نعلق»

~~بشما دارد و پادشاه را بقندهار برسانید * اول که من حضرت را ندید بودمم

~~خیال فلید داشتم * الحال که حضرترا ملازمت کردم جان من وخاندانت

~~من (52a) پنج شش فرزندان دارم همه صدقهآ سر حضرت بلک صدقهآ یکتای

~~موئ حضرت * حضرت هرکجا که میخواهند تشریف فرمایند پناه خدا میر

~~عسکری مرا هرچه خواهد بکند * آخریک پارهآ لعل و مروارید و چیزهاید

~~دیگر به آن بلوچ عنایت فرمودند و صباح کوچ کرده بجانب قلعهآ با با حاجین

~~تشریف فرمودند*

بعد ازدو روز رسیدند * آن قلعه داخل ولایت گرم سیر است و در کناریر

~~دریا واقع شده است ms56 وجمعی از سادات در انجا می باشند * امد حضرتر

~~ملازمت کردند ومیزبانی بجا آوردند* صباح او خواجه علاول الدبنن

~~محمود از میرزا عسکری گریخته آمد و قطار استر و اسپ و شامیانه و غیره که

~~داشت اورده پشکش حضرت کرد * دیگر بی دغدغه شدند *

روز دیگر حاجی محمد خان کوکی با سی چهل سوار امد و قطار اسنتر

~~پشکش نمود* اخر از ناموافتی برادران ونا هم پای امرا لا علاج شلد

~~مصلحت (520) چنان دیدند که توکل بحضرت مسبب الاسباب کرده عنز

~~جزم خراسان باید کرد * وبعد ازقطع منازل وطئ مراحل بنواحییآ خراسامان

~~رسیدند * باب هلمند که رسیدند شاه طهماس از استعاع این خبر ددر

~~تجر و تفکر فرو ماند که همایون بادشاه از گردش فلک غدار کج رفتتار

~~نا ساز کار به این حدود رسیدند وحضرت واجب الوجود باینجاه

~~ارسانید *

جمیع اهالی وموالی واشراف واکابر ووصیع وشریف وکبیر وصغیرر

~~باستقبال حضرت پادشاه فرستادند * همه اینها تا آب هلمند پیشواز امدند

~~و بهرام میرزا والفاس میرزا وسام میرزا که برادران شاه باشند - همه

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0150.jpg)

~~بلستقبال فرستاد * اینها همه آمده دریافتند و به اعزاز واکرام تمام حضرترا

~~آوردند وچون نزدیک رسیدند برادران شاه بشاه خبر فرستادند * شاه نیز

~~خود سوار شد باستقبال حضرت امد * با یکدیگر دریافتند واشنائی (28a)

~~ویک جهتی ان دو بادشاهآ عالی مقام مانند دو مغزدر یک پوست بادام

~~قرار یافت واتحاد واخلاص بحدی رسید بود که ایام چندی که حضرت

~~آنجا تشریف داشتند اکثر اوقات شاه در منزل حضرت می امدند و روزی که

~~شاه نی امدند حضرت می رفتند *

در خراسان که بودند هر باغ و بوستان که بود عمارات عالی که سلطان

~~حسین میرزا بنا کرده بودند وعمارات عالیآ سابق وغیره همهرا سیر

~~مینمودند وتا در عراق بودند هشت مرتبه بشکار رفته بودند و هرگاه که

~~بشکار میرفتند هر مرتبه حضرترا هم تکلیف میکردند- و حمید بانو

~~بیگم در کجاوه یا در محافه از دور تماشاه ms57 میکردند - و شاه زاده سلطانم خواهر

~~شاه بر اسپ سوار شدن بعقب شاه می ایستاد * حضرت گفته بودند که

~~در شکار عقب شاه ضعیفهآ بر اسپ سوار بود - جلوش را مرد محاسن سفید

~~گرفته ایستاده بود* مردم چنین می گفتند که شاهزاده سلطانم (561)

~~خواهر شاه است * قصه مختصر شاه بحضرت بسیار مهربانی ومروت پیش

~~می امد و تکلیف کرده مهربانی و غمخواری مادرانه و خواهرانه می نمود *

روزی شاهزاده سلطاتم حمیده بانو بیگم را تکلیف مهمانی نموده بود * شاه

~~بخواهر خود گفت که چون مهمانی می کنید در بیرون شهر معرکه سازید*

~~ازشهر دو کروه دور پیشترک خیمه وخرگاه و بارگاه در صحن میدان خوب

~~برپا کردند * چتر وطاق نیز برپا کردند * درخراسان ودر ان حدود

~~سراپرده میگرفتند و در عقب نمی گرفتند وحضرت پادشاه سرایرده مدور

~~می گرفتند مثل هندوانه * مردم شاه خرگاه و بارگاه چتر وطاق برپا کرده

~~در گرداگرد چغهای رنگارنگ مدور گرفته بودند و تمامی خویشاوندان شاه

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0151.jpg)

~~وعمهآ شاه وخواهران شاه وحرمهای شاه وکوج خانان و سلطانان وامرایان

~~همه قریب هزار زن حاضر بودند همه پر زیب و زینت اراسته *

در ان روز شاهزاده سلطانم پرسید از (59a) حمیده بانو بیگم کهه

~~در هندوستان همچو چتر وطاق بهم میرسد * بیگم در جواب کفتند کنه

~~خراسان را دو دانگ می گویند و هندوستان را چهار دانگ - هرگاه که درر

~~دو دانگ بهم رسد در چهاردانگ خود بطریق اولی بهم خواهد رسد*

~~شاه سلطانم که خواهر شاه باشد نیز در جواب بعمهآ خود مقوی سخن حمید بانهو

~~بیگم گفت که عمه از شما عجب است که این سخن را گفتند دو دانگ

~~کجا وچهار دانگ کجا ظاهر است که بهتر وخوبتر بهم میرسیده باشد **

~~و نمام روز معرکه ومجلس را خوب گذرانیدند * در وقت طعام همه زنانن

~~امرا ایستاده خدمت میکردند * و حرمان شاه پیش شاه زاده سلطانم اش

~~می ماندند * دیگر از هر جنس پارچای ms58 زردوزی و غیره چندان که بایلد

~~وشاید به حمید بانو یگم مهمانی کرده * شاه خود پیش رفته تا نماز خفتن

~~در خانهآ پادشاه بوده * بعد از ان شنید که همید بانو بیگم بخانهآ خود امدنند

~~از پیش پادشاه (590) برخواسته بخانهآ خود رفت * تا ابن حد رعایت

~~وخاطرجوی خوب میکرد*

در آن اثنا روشن کوکه با وجود وفاداری و خدمات سابقه در ان ملک

~~بیگانه و پر مخاطره بی وفائ کرد که چند پاره لعل قیمتی که در طومارهاةی

~~حضرت پادشاه می بود که حضرت خود یا حمید بانو بیگم میدانستند و

~~ثالثرا بان اطلاع نبود * اگر پادشاه بجائ تشریف می بردند ان طوماررا

~~به حمید بانو بیگم می سپردند * روزی بیگم بسر شپتن رفتند * ان طوماررا ددر

روپاک پچید بر بلای پلنگ بادشاهی نهادند * روشن کوکه فرصتمر

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0152.jpg)

~~غنیمت دانسته است وینج لعلرا دزدید وبخواجه غازی یکجهة شد

~~وبخواجه غازی سپرده وبمرور ایام صرف میخواستند صرف نمایند *

حمید بانو بیگم که سر خودرا شسته امدند حضرت پادشاه ان طومار را به

~~بیگم دادند * بیگم از هوای دست فلحال دریافتند که ان طومار سبک

~~ظاهر میشود * بیگم به پادشاه گفتند * حضرت فرمودند این چه معنی

~~دارد (5ua) غیر ما و شما ثالثی اطلاع ندارد چه شد باشد وکه گرفته باشد *

~~چران شدند * بیگم برادر خود خواجه معظم را گفتند که همچو امری واقع

~~شده - اگر درین طور وقت برادری را بجا ارید و تفحص این بیک روشی

~~که شور نشود بکنید گویا مرا از خجالت می برارید * والا تا زند ام از روئ

~~پادشاه خجل خواهم بود *

حواجه معظم گفت - یکچزی بخاطر من می رسد که مرا با وجود

~~تقرب حضرت پادشاه قوت ان نیست که تاتوی لاغر تواتم خرید بخلاف

~~خواجه غازی و روشن کوکه که هرکدام اینها برای خودها اسپان تبوچاق

~~خرید اند وهنوز زر اسپان را نداده اند * این خرید اینها بی یک امیدواری

~~نیست * بیگم گفتند ms59 _ ای برادر وقت برادری است - البته تفحص این

~~معامله باید کرد * خواجه معظم گفت_ ماه چیجم شما بکسی نگوئید - انشا

~~الله تعالی امیدوارم که حق (60) بحقدار برسد * از انجا برامد بخانهآ همون

~~سوداگران پرسیده که این اسپانرا بچند فروختید؟ در بهای اسپان بشما

~~زرکی وعد کرده اند وادای این زرهارا بچه روش خاطر نشان کرده

~~اند؟ سوداگران گفتند که بما این هر دو شخض وعدهآ لعلها کرده اند

~~و اسپان برده اند * خواجه معظم از آنجا پیش نفر خواجه غازی امد و گفت

~~که بقچهآ سرویای وناری و پرئ خواجه غازی در کجا می شد؟ و در چه

~~جا نگاه میدارد * یتیم خواجه غازی جواب داد که خواجهآ ما بقچه

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0153.jpg)

~~و ناری پری ندارد - یک طاقی دارد که وقت خواب گاهی زبر سر خودد

~~وگاهی در بغل خود نگاه میدارد* خواجه معظم فهمید و در دل جز.

~~ویقین کرد که آن لعلها در پیش خواجه غازی هست ودر همان طاقین

~~نگاه داشته است* پیش حضرت آمد وعرض کرد که من نشانن

~~لعلهارا در طاقی خواجه غازی یافته ام * بیک روشی میخواهم ازو انید

~~ربایم * اگر (61a) خواجه غازی پیش حضرت آمد از من استغاثه کند

~~حضرت بمن چیزی نگویند * حضرت شنیده تبسم فرمودند * خواجه معظم ااز

~~آن باز بخواجه غازی هزل و مطایبه ومزاق (7ک) میکرد * خواجه غزیی

~~آمد بعرض حضرت پادشاه رسانید که من مرد غریب واسم و رسی داینه

~~ودر ولایت بیگانه خواجه معظم خورد سال این چه معنی دارد که بمزن

~~هزل ومطایبه ومزاق (2 ک) بکند وبمن اهانت رساند * حضرت پادشلاه

~~فرمودند که با کی ندارد - خورد سال است باری بخاطرش رسید باله

~~واز دلگیریها بی ادبی کرده باشد * شما چیزی بخاطر نرسانید که او خورر

~~سال است*

روز دیگر خواجه غازی آمد در دیوانخانه نشسته بود که خواجه معفض

~~غافل ساخته بیک بار طاقیرا از سرش ربود و لعل بی بدل از ms60 طافی بر اورهد

~~وحمید بانو بیگم خوشحال شدند وبخواجه معظم شاباش ورحمت 0

~~باد گفتند * خواجه غازی و روشن کوکه از افعالهای خود شرمسار شر

~~هر دو پیش شاه رفته وسخنان مخفی بعرض شاه رسانیدند تا بحدی چیزی

~~گفتند که خاطر شاه مکدر شد * حضرت پادشاه معلوم کردند که اخلاص

~~واعتقاد شاه به دستور سابق نست * فی الحال از لعل وجواهر هر.

~~داشتند بشاه فرستادند * شاه بپادشاه گفت که کناه خواجه غازید

~~روشن کوکه است که مارا از شما بیگانه کرده بودند والا ما شمارا ی

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0154.jpg)

~~میدانستم * باز هر دو پادشاه یکدل شدند و با یکدیگر خاطررا صاف کردند *

~~وان هر دو حرام خور مردود هر (audb) پادشاه شدند * وآن هر دورا

~~پادشاه به شاه سپردند *

ان لعل هارا بهر نوعی و قتی که دانست و توانست گرفت و ان هارا

~~فرمود که در قید نگاه دارند- وحضرت پادشاه تا در عراق بودند

~~خوشحالی گذرانیدند وشاه انواع خاطرجوئی مینمودند وهر روز تحفه وهدیهآ

~~عجیب وغریب (62a) بحضرت بادشاه میفرستادند * آخر الامر پسر

~~خودرا با خانان وسلطانان وامرایان بکومک همراهآ حضرت پادشاه کرده

~~با یران (7ق) خاطرخواه و خرگاه و بارگاه و چتر وطاق و شامیانهای پرکار

~~وگلیمهای ابریشی وزلچهای کلابتون دوزی از هر باب اسباب چنانچه

~~باید وشاید واز توشکخانه وخزینه خانه و از هر کارخانه و باورچیخانه

~~و رکابخانهآ پادشاهانهرا طیار کرده بساعت نیک ان دو پادشاهآ عالیمقدار

~~از یکدیگر رخصت شدند و از آنجا حضرت پادشاه متوجه قندهار شدند *

وحضرت پادشاه دران وقت گناهآ آن هر دو بی وفارا از شاه طلبید

~~و بخشید همراه گرفته متوجه قندهار شدند *

میرزا عسکری که شنید که حضرت پادشاه از خراسان مراجعت نموده

~~بجانب قندهار می ایند جلال الدین محمد اکبر پادشاهرا بکابل پیش میرزا

~~کامران فرستادند * میرزا کامران به آکه جانم که (20») خانزاده بیگم عمهآ

~~ما اند سپردند - ودر آن وقت جلال الدین محمد اکبر پادشاه دونیم

~~ساله بودند ms61 که آکه جانم گرفته نگاه داشتند و بسیار دوست میداشتند

~~و دست و پای ایشانرا می بوسیدند و می گفتند که بعینه گویا دست و پای

~~برادر من بابر پادشاه است و شباهت تمام دارد*

بعد از تحقیق شدن آمدن حضرت پادشاه بقندهار میرزا کامران بحضرت

~~خانزاده بیگم زاری وعجز بسیار ومبالغه بی شمار می کردند که شما بدولت

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0155.jpg)

~~بیش پادشاه بقندهار بروید و میان مایان صلح بکنید * و بعد از امدن حضرت

~~خانزاده بیگم اکبر پادشاه را بمیرزا کامران سیردند و میرزا کامران بکوج

~~خود خانم سپردند و بسرعت تمام بقندهار آمدند *

~~وحضرت پادشاه که بقدهار آمدتد چهل روز میرزا کامران و میرنز

~~عسکری در قندهار قبل داشتند و بیرم خانرا به یلجی گری پیش میرناز

~~کامران فرستادند (53a) میرزا عسکری عاجز و زبون شد گناهآ خودبر

~~درخواست نموده بیرون آمده حضرت پادشاهرا ملازمت کرد - و حضرت

~~پادشاه قندهار را گرفته فتح نمودند و به پسر شاه دادند * بعد از چند ردور

~~پسر شاه ییمارشده مرد * حضرت پادشاه قندهاررا بعد از امدن بیرم خلهار

~~بیرم خان سپردتد *

وحمیده بانو بیگم را نیر در قندهار گذاشته منعاقب میرزا کامراان

~~متوجه شدند *

وآکه جانم خانزاده بیگم که هراه بودند در مقام قبلحک که رسیدند :

~~سه روز تپ کردند * هرچند که اطبا علاج کردند مفید نشد* ررو

~~چهارم درسنه نهصه و پنجاه و یک برحمت حق پیوستند * در همان متزل

~~قلحک دفن کردند * بعد از سه ماه آورده در مقبرهآ حضرت پادشاه با!ابم

~~نگاه داشتند*

و میرزا کامران در آن چند سال که در کابل بودند هرگر بتاخت نزق

~~بودند * بیکبار آمدز حضرت پادشاه شنیده در ان وقت (63b) ایشانن

~~هوس ناخت شد بجانب هزاره بتاخت رفته بودند *

و درین اثنا میرزا هندال که گوشهآ درویشی را اختبار کرده بودتنه

~~مراجعت حضرت پادشاهرا از عراق وخراسان و فتح قندهار شنیده فرصتر

~~غنبمت داشته میرزا یادگار ناصررا طلبید گفتند که پادشاه ms62 قندهابارو

~~آمده فخ کردند ومیرزا کلران خانزاده بیگمرا برای صلح فرستاده بودنقد

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0156.jpg)

~~پادشاه به ان روش صلحرا قبول نکردند و حضرت پادشاه بیرم خان را برای

~~یلجی گری فرستاده بودند * میرزا کامران سخن بیرم خانرا قبول نکردند و

~~الحال پادشاه قندهاررا به بیرم خان سپرده متوجه کابل شد اند * بیائید ما

~~وشما شرط وعهد با یکدیگر کرده بمحیله خودرا بحضرت پادشاه رسانیم *

~~میرزا یادگار ناصر قبول کرد * این هر دو شرط وعهد کردند * میرزا

~~هندال گفتند که شما فراررا بر خود قرار بدهید * میرزا کامران که

~~می شنود البته مرا خواهد گفت (51a) که یادگار ناصر گریخته شما رفته دلاسا

~~کرده بیارید * تا آمدن من شما آهسته اهسته بروید * بعد از آنی که من آمدن

~~رسیدم همراه شده بسرعت تمام خودهارا بملازمت حضرت پادشاه خواهیم

~~رسانید * همین را قرار داده میرزا یادگار ناصر گریخت * خبر بمیرزا کامران

~~رفت * میرزا کامران فی الحال گشته بکابل آمدند و میرزا هندال را

~~طلبید گفتند که شما بروید ومیرزا یادگار ناصررا دلاسا کرده بیارید*

~~ایشان فی الحال سوار شد بسرعت تمام آمده همراه شدند * دیگر از آنجا یلغار

~~کرده در پنج شش روزامد بملازمت حضرت مشرف شدند و بحضرت عرض

~~کردند که براهآ تکیهآ حمار باید متوجه شد*

در سنه نهصد وپنجاه ویک نهم شهر رمضان المبارک درتکیهآ حمار

~~نزول اجلال فرمودند * همان روز بمیرزا کامران خبر رسید * میرزا کامرانرا

~~اضترابئ عجبی دست داد * در ساعت چادر براورده در پیش گذرگاه

~~فروز امدند وحضرت (64b) پادشاه در یازدهم شهر رمضان در

~~جلگهآ تیپه نزول اجلال فرمودند ومیرزا کامران هم آمد در برابر

~~فروز آمدند بقصد جنگ * درین اثنا هه امرایان وسپاهیان میرزا

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0157.jpg)

~~کامران گریخته آمده بپابوسئ حضرت پادشاه مشرف شدند - و باپوس

~~یکی از امرای نائ میرزا کامران بود وی نیز بجماعة خود گریخته بقدم بوجی

~~حضرت آمده مشرف گشت * میرزا کامران یکی وتنها ماندند و چوون

~~دیدند که در ms63 گرد و نواحئ من کس نماند - منزل باپوس که امرای نامئ ایثلان

~~بود نزدیک بود - در و دیوار مشارالیه را انداخته ویران کرده و آهست

~~آهسته از پیش باغ نوروزی و گورخانهآ گلبرخ بیگم شد این دوازده هزار سهو

~~خود طلاق داده رفتند * چون تاریک شد بهمان راه به بابا دشتی در پینخ

~~کول آیده ایستادند ودوستی کوکه و جوکی خان را فرستادند که حبیبه بییکم

~~دختر کلان میرزا و ابراهیم سلطان میرزا پسر میرزا کامران و هزاره بیی

~~برادرزادهآ خضر خان وماه بیگم (15a) خواهر حرم بیگم ومهر افرووز

~~بیکه مادر حاجی بیگم وباقی کوکه که این جمله را بیارید * اخر این جمالیام

~~بمیرزا کامران همراه شدند و میرزا متوجه تهته و بکهر شدند *

در ولایت خضرخان که در سر راهآ بکهر واقعست در آنجا که

~~حیبه ییگمرا باق سلطان نکاح بسته سپردند و خود بجانب بکهر و تهته شد

حضرت پادشاه فتح کرده در شب دوازدهم پنج گهری شب گذشته : ب

~~که در بالای حصار نزول اجلال بدولت و سعادت و اقبال نزول فرمودد

~~و مردم میرزا کامران که بخدمت مشرف شده بودند همه نقاره نواخته. 5

~~خدمت حضرت در کابل در امدند * و روز دوازدهم ماه مذکور حضهره

~~والده دلدار بیگم وگلچهه یگم واین حقیر حضرترا ملازمت کردیم * چچو

~~مدت پنج سال بود که از دولت ملازمت محروم و مهجور بودیم وازمحه

~~دوری ومشنت مهجوری خلاص شد بدولت وصال ان ولی نعمت مث

~~شدیم وبمجرد دیدن دل غمزدهرا حضوری (65b) و چشم رمد دیدرا نهورد

~~تازه حاصل گشت واز خوشحالی هرزمان سجدات شکر بجا می اورد*

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0158.jpg)

واکثر اوقات معرکه و مجلس بود وشبها تا صباح مینشپستند و سازندها

~~وگویندها دایم در نوازش بودند * و اکثر بساط نشاط بازی میکردند - از

~~آن جمله - دوازده کس بودند بهرکس بیست ورق بیست ورق و بیست

~~بیست شاهرخی میدادند وکسی که پای میداد همین بیست شاهرخی پای

~~میداد که ms64 پنج مثقالی باشد واگر می برد هرچند که بازی میکردتد زیاده

~~می بردند *

و مردم که در جنگ چوسه وکنوج و بکهر و در آن فطراتها در تودهآ

~~حضرت کشته و خسته گشته بودند بیوها و یتیمان و اهل و عیال آن جماعترا

~~وطیفه و راتبه واب وزمین وقلیها عنایت می فرمودند ومردم سپاهی و

~~رعیت و غیره را بسیار اسودگی و فراغت در ایام دولت حضرت روی داد *

~~همیشه بفراغت میگذرانیدند و بجان درازئ حضرت اکثر بفاتحه خیریت

~~قیام واقتدام (663) می نمودند *

بعد از چند روز بقندهار برای طلب حمیده بانو ییگم کسان فرستادند * بعد

~~از امدن حمیده بانو بیگم جلال الدین محمد اکبر پادشاه را ختنه سور کردند

~~واسباب طوی سنت را طیار میکردند * و بعد از نوروز هفت ده روز همایونی

~~میکردند ولباپهای سبز می پوسیدند وقریب سی چهل دختررا حکم

~~میشد که لباسهای سبز پوشند و بر کوهها برایند - ودر یک نوروز بر کوه

~~هفت دادران بر امدند * اکثر در حضور و عیش و فراغت میگذرانیدند

~~و وقتی که محمد اکبر پادشاه پنج ساله شدند در شهر کابل ختنه سور

~~کردند ودر همان دیوان خانهآ کلان طوئ سنت را دادند - وتمام بازاررا

~~آئین بستند و میرزا هندال و میرزا یادگار تاصر وسلطانان و امرایان بجهة

~~آئین بندی جاهاء خوب و مرغوب راست کرده بودند و در باغ بیگه بیگم

~~بیگمان وضعفا جاهای عجیب و غریب راست کرده بودند - و ساچق را همه

~~میرزایان و امرایان در (66b) همان باغ دیوان خانه اوردند * بسیار طوئ

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0159.jpg)

~~نغز و معرکهآ خوب گذرانیدند و بمردمان خلعتهای فاخر و سروپاهای

~~وافر عنایت فرمودند * ومردم رعیت وعلما وصلحا وفقرا وغربا وشریف

~~و وضیع وصغیر وکبیر در امنیت و رفا روز بعیش وشب بعشرت

~~میگذرانیدند*

~~و بعد از ان متوجه قلعهآ ظفر شدند ودر قلعهآ مذکور میرزا سلیمان

~~بودند * برای جنگ بر امدند * چون مقابل شدند مقاومت نتوانستند کرد

~~و فراررا ms65 بر خود قرار دادند * وحضرت پادشاه بدولت وساعدت در

~~قلعهآ ظفر در امدند * و در کشم پادشاه خود تشریف داشتند *

در آن زمان اندک تشویش در وجود مبارک ایشان غالب شد و صباح آن

~~روز خفت یافتند - و بهوش خود که آمدند فضایل بیگ برادر منعم خان را

~~بکابل فرستادند که برو ومردم کابل را تسلی و دلداری داده بنوی

~~دلجوئی ایشان بکن که برهم نخورند وبگو- 50 رسیده بود بلایآ ولی بخیر

~~گذشت*

بعد از رفتن فضیل بیگ (022) بکابل یکروز پیشترک بکابل رفته

~~بودند واز کابل خبر دروغ در بکهر بمیرزا کامران رسید میرزا کامران در

~~ساعت از بکهر ایلغار کرده متوجه کابل میشود و در وقتی که زاهد بیک را

~~آمده کشتند ومتوجه کابل شدند*

ودر سحری بود که مردم کابل غافل بودند و دروازهارا بدستور سابق

~~کشادند ومردم آب کش و علف کش و غیره می در امدند و می بر امدند که

~~همراه همون مردم عام در قلعه در آمدند و محمد علی تغائ را که در حمام

~~بوده فی الحال کشتند - ودر مدرسهآ ملا عبد الخالق فروز آمدند*

وقتی که حضرت بجانب قلعهٔ‌ ظفر تشریف میبردند نوکاررا بر در

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0160.jpg)

~~حرم گذاشته بودند * میرزا کامران پرسیدند که بر بالای حصار کیست؛

~~یکی گفته باشد که نوکاراست - واین خبررا نوکار شنید درهمان ساعت

~~لباس زنانه یوشید برامد بود که مردم میرزا کامران دربانان حصاررا

~~گرفتند و پیش میرزا کامران بردند * ایشان فرمودند که در بند بکنید (52)

~~بعد ازین مردم میرزا کامران یالای حصار رفتند واشیاء واسباب بی شمار

~~اهل حرم تالان وتاراج کرده در سرکار میرزا کامران ضبط و ربط نمودند

~~و بیگمان کلان را در خانهآ میرزا عسکری نشانند * و در ان خانه را از خشت

~~وکچ وماس مسدود ساختند- واز بالای چهار دیواری خانه مذکور

~~بیگگان را آب و طعام می دادند * و در خانه که میرزا یادگار ناصر می بودند

~~خواجه معظم را نشانند ms66 - و در محلی که حرمان حضرت و بیگمان دیگر بودند

~~درآن محل اهل وعیال خودرا فرمودند - واهل و عیال و اطفال سپاهبانی

~~که گریخته در ملازمت حضرت رفته بودند به آنها بسیار بد پیش آمدند-

~~وخانهآ هرکدام انهارا تاراج و تالان کردند - واهل وعیال هرکدامرا

~~بیکی سپردند * چون استماع نمودند که میرزا کامران از بکهر آمده چنین کارها

~~کردند حضرت باز از قلعهآ ظفر واندراب بدولت و ساعدت متوجه کابل

~~شدند وقلعهآ ظفر بمیرزا سلیمان عناعت فرمودند *

چون حضرت بنواحئ کابل رسیدند میرزا (68a) کامران حضرت والدرا

~~ومرا از خانه طلبیدند وحضرت والدرا حکم کردند که در خانهآ قوریکی

~~باشند - ومرا گفتند که این هم خانهآ شماست - همین جا باشید * من

~~گفتم که برای چه اینجا باشم - در جای که والدهآ من خواهد بود من نیز آنجا

~~خواهم بود * ایشان در جواب من گفتند که پس شما بخضر خواجه خان

~~خطی نویسید که آمد بما ملحق شوند وخاطر جمع دارند - بنوعی که میرزا

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0161.jpg)

~~عسکری و میرزا هندال برادران من اند ایشان نیز برادر من اند که ابن

~~وقت مدد است * من در جواب ایشان گفتم که خضر خواجه خان سوادد

~~ندارد که خط مرا شناسد و من هرگزر خود نه نوشته ام * در بیرون از زبان

~~فرزندانش می نویسند - هرچه بخاطر شما برسد بنویسید * آخر الامر مهدی

~~سلطان را و شیر علی را بطلب خان فرستادند ومن در اوایل گفته بودم بخانن

~~که برادران تو پیش میرزا کامران می باشند - مبادا تو هم خیال ان کنن

~~و پیش ایشان (68b) روی و به برادران خود ملحق شوی - زنهار الف

~~زنهار که از حضرت جدای را خیال نکنی * باری شکر الحمد الله بنوعی ککه

~~گفته بودم خان هم تجاوز نه نمود - و حضرت پادشاه که شنیدند که مهدی

~~سلطان و شیر علی را میرزا کامران بآوردن خضر خواجه خان فرستاده حضرت

~~نیز قنبر ییگ پدر میرزا حاجی را بطلب خضر ms67 خواجه خان فرستادند *

در ان اوان خان در جاگیر خود بود * گفته فرستادند - زنهار الف

~~زنهار که بمیرزا کامران ملحق نشود - در ملازمت ما بیائید * اخر خضر

~~خواجه خان بجرد شنیدن این خبر و پیغام فرح انجام متوجه درگاهآ فلک

~~بارگاه گتت و در عقابین امد ملازمت کرد *

اخر حضرت از منار که گذشتند درین اثنا شیر افکن پدر شیروبههر

~~میرزا کامران ترتیب داده و ترتیب کرده تمام لشکر خود همراه کرده پیشر

~~فرستادند که رفته جنگ کند * مایان از بالا میدیدیم که او نقاره زده ار

~~پیش بابا دستی میکذشت و مایان میگفتیم که خدا نصیب نکنه

~~تو رفته جنگ کنی وگریه میکردیم *

آخرچون در برابر دیه افغانان که رسید و قراودن روبرو که

~~سمجرد روبرو شدن قراولان حضرت پادشاه قراودن میرزای را برداشتنک

~~اکثر دستگیر کرده پیش حضرت اوردند * حضرب حکم کردند بمغو

~~که آنهارا پاره پاره کردند و اکثر مردم میررا که مران که بجنگ رفته

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0162.jpg)

~~بدست مردم پادشاهی اسیر شدند و دستگیر گشتند وان حضرت بعضیرا

~~کشتند و بعضی را در بند کردند * از آن میان جوکی خان که از امرایان میرز

~~کامران بود او نیز بدست افتاد *

حضرت پادشاه ومیرزا هندال در ملازمت حضرت بفتح و فیروزی

~~شادیانه نواختند و بکوکبه و دبدبه در عقابین در امدند - واز برای خود

~~خیمه و خرگاه و بارگاه بر پا کردند * و میرزا هندال را مورچال پل مستان

~~تعین نمودند و بامرایان هرجا هرجا مورچال تعین کردند *

تا مدت هفت ماه محاصرع داشتند* از قضا یک روزی (69b) میرزا

~~کامران از حوبلی در دالان میرفتند که شخصی از عقابین تفنگ انداخت

~~و ایشان دوید خودرا در کناره گرفتند واکبر پادشاهرا گفتند که در روبرو

~~برده نگاه دارید * اخر مردم بعرض اقدس اشرف رسانیدند که میرزا محمد

~~اکبررا در روبرو نگاه داشته اند * حضرت فرمودند که تفنگ نه اندازند *

~~بعد ازین مردم پادشاهی در بالای حصار تفنگ ms68 نی انداختند و از شهر

~~کابل مردم میرزا کامران بعقابین در لشکر حضرت تفنگ می انداختند -

~~و مردم بادشاهی میرزا عسکری را در برابر روبر و ایستاده می کردند و سپاهیان

~~پادشاهی شوخی مینمودند ومردم میرزا کامران هم از قلعه برآمد جنگ

~~میکردند و از جانبین مردم کشته می گشتند * اکثر مردم حضرت غالب

~~می امدند - دیگر از قلعه دلیر نی برآمدند - وحضرت از ملاحظهآ عیال

~~واطفال وبیگمان ومردم وحرمان وجماعهآ دیگر توپ و ضرب جنگ نی

~~انداختند - وبخانها (3) ابرا (705) تنگ نمی کردند *

چون مخاصره بدور دراز انجامشد خواجه دوست خاوند مداریچه را در

~~پیش حضرت فرستادند که از برای خدا میرزا کامران هرچه التماس می کند

~~قبول فرمایند و بندهای خدارا از محنت خلاص بکنند *

حضرت از بیرون از برای ایشان نه گوسفند و هفت شیشهآ گلاب ویک

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0163.jpg)

~~شیشهٔ‌ اب لیمون وهفت توقوز پارچه وچند نیمه دوخته فرستادند نت

~~نوشتند که از جهة ایشان نی توانم بقلعه زور آورد که مبادا بدشمنان ایشانت

~~بنوعی دیگر پیش آید*

و در آن ایام جهان سلطان یگم دو ساله شده درهمان قبل فوت شد وذ

~~می نوشتند که اگر بقلعه زور آوریم زمانی میرزا محمد اکبررا پنهان خواهد کرد *»

غرض دایآم در بالای حصار مردم از نماز شام تا صبح حاضرباش وغوغا!1

~~داشتند * شبی که میرزا کامران میگریزند نماز شام گذشت بلکه خفتن شد-

~~که (25b) هیچ غوغای ظاهر نشد - وکوتلی بود که از آنجا مردم پایان ببالا؟

~~می برآمدند * در آن حین مردم شهر آرام وتسکین یافته بودند که بیکبار

~~آواز جیبه و جوشن و زره بر آمده که بهمدیگر خبر کردیم که غلو مینماید*.

~~در پیش جلوخانه قریب هزار کس استاده باشند * مایان همه در وهم بودم

~~بیکبار بی خبر برآمدند و پسر قراچه خان بهادر خان آمده خبر کردند.

~~که میرزا فرار نموده وخواجه معظمرا از راهآ دیوار ریسمان انداخته بر-

~~آوردند*

ومردم مایان ویگمان وغیره که در بیرون ms69 بودند و دری که بالای مایان،

~~برآورده بودند واکردند * یگه یگم مبالغه کردند که برویم بخانهای خود *

~~من گفتم که زمانی صبر کنید - از راهآ کوچه باید رفت و شاید که از پیش

~~حضرت هم کسی آید- که درین ضمن عنبر ناظر امد وگفت که حضرت

~~فرموده اند که تا من نیایم از آن خانها نه برایند * زمانی گذشته بود که

~~حضرت آمدند و به دلدار بیگم و بمن دریافتند بعد از آن به بیگه بیگم و بحمید

~~بانو یگم دریافتند و فرمودند که زود ازین (215) خانه برائید که دوستانرا

~~خدا ازین تورخانه نگاه دارد و نصیب دشمنان شود * بناظر فرمودند که

~~در یک طرف تو باش و در یک طرف تردی بیگ خان باشد و یگمانرا

~~بگذراند * آخر هه امدند وآن شب در ملازمت حضرت بودیم - واز

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0164.jpg)

~~خوشحالی تمام شب در یکزمان صباح شد - ماه چوچک بیگم و خانش اغا

~~حرمان که در لشکر همراهآ حضرت آمده بودند دریافتیم *

ووقتی که حضرت به بدخشان رفتند ماه چوچک بیگم دختر زائیدند*

~~در همان شب حضرت در خواب دیدند که فخرالنسا مامام و دولت بخت

~~هر دو از در در امد اند وچیزی اوردند و پیش من گذاشتند* هرچند

~~تفکر کردند فرمودند که تعبیر آن چه باشد * اخر در خاطر رسانیدند که

~~چون دخترشده است از نام هر دو یکی نسا و از دیگری بخت بطریق اختصار

~~بجنت نسا بیگم نام نهادند *

ماه چوچک بیگم چهار دختر و دو پسر زائدند - بخت نسا بیگم و سکینه

~~بانو بیگم وامنه بانو (21b) بیگم ومحمد حکیم میرزا و فرخ فال میرزا-

~~و وقتی که حضرت متوجه هندوستان شدند ماه چوچک بیگم حامله بودند *

~~در کابل پسر زائند - فرخ فال میرزا نام نهادند * وبعد از چند گاه از

~~خانش آغا پسر تولد شد - ابراهیم سلطان میرزا نام نهادند * ومدت

~~یکنیم سال کامل بدولت وسعادت در کابل بعیش وعشرت

~~گذرانیدند *

و میرزا کامران که از ms70 کابل فرار نمودند بجانب بدخشان رفتند و در طالقان

~~می بودند _ وحضرت در اورته باغ می بودند * صباح که بنماز برخاستند

~~خبر شد که آکثر امرای میرزا کامران که در ملازمت حضرت بودند گریخته

~~رفتند - از جمله قراچه خان و مصاحب خان و مبارز خان و بابوس و اکثر

~~نا مرادان شب گریخته به بدخشان رفتند وبمیرزا کامران ملحق شدند*

~~حضرت در ساعت نیک متوجه بدخشان شدند و میرزا کامران را در طالقان

~~محاصره کردند *

بعد از چند گاه میرزا کامران اطاعت و فرمان برداری قبول کرده وآمد

~~حضرت را (72a) ملازمت کرده * کولاب را حضرت بمیرزا کامران دادند

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0165.jpg)

~~وقلعهآ ظفررا بمیرزا سلبمان دادند وقندهاررا بمیرزا هندال وطالقان را بمیر

~~عسکری عنایت فرمودند *

~~روزی در کشم خرگاه دوخته بودند و اجتماع برادران شد حضرش

~~همایون پادشاه ومیرزا کامران و میرزا عسکری ومیرزا هندال و میرزا

~~سلیمان*

چند نوره که در ملازمت حضرت پادشاه نشسته اند فرمودند که آفنابه

~~چلانچی بیارید که دست شسته همه یکجا طعام بخوریم * حضرت پادشااء

~~دست شستند و میرزا کامران دست شستند * بسال نسبت میرزا عسکری «و

~~میرزا هندال میرزا سلیمان کلان بودند * بجهة تعظیم آفتابه و چلانچی هرد و

~~برادران پیش میرزا سلیمان نهادند * وبعد از دست شستن میرزا سلیماین

~~بینی خودرا حرکتی بدی کرد * میرزا عسکری و میرزا هندال بسیار درشت

~~پیش آمدند (730) وگفتند که این چه روستای کریست؟ اولا مایان *چ

~~حد داریم که در حضور حضرت پادشاه دست بشویم - اما چون عنایت

~~فرمودند و حکم نمودند نتوانستم تغیر حکم کرد _ این اداهای بینی جنبانی چت

~~معنی دارد * اخر میرزا عسکری ومیرزا هندال بیرون برامد دست شسته

~~آمده نشپتند - ومیرزا سلیمان بسیار شرمنده شده- وهمه دریک دستارخالان

~~طعام خوردند * وحضرت درین مجلس این حقیررا یاد فرمودند و به برادرا

~~خود گفته اند که در لاهور کلبدن بیگم گفته بودند که این ارزو دارم که

~~ههآ برادران را یکجا به بینم ms71 واز صباح که نشپته ایم همان سخن بخاططه

~~میرسد انشا الله تعالی جمعیت مارا حق سبحانه تعالی در امان خود داردد

~~بخدا روشن است که در ضمیر من این نیست که زیان مسلمانی بطلبم چه جی

~~آنکه زیان برادران را می طلبیده باشم - انشا الله تعالی بهمهآ شمایان ی

~~تعالی همین نوفیق کرامت کند که موافق و یکجهة باشد (73a) ودر قیالا

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0166.jpg)

~~مردم عجب شوقی و خوشحالی روی داده بود - چراکه اکثر امرایان و

~~نوکران هم خویش و برادر یکدیگر بودند از ممر جدای صاحبان خود

~~آنها هم از یکدیگر جدا بلک تشنهآ خون یکدیگر بودند * الحال همه یکجا

~~خوشحالی تمام میگذرانیدند *

و از بدخشان که آمدند یکنیم سال در کابل بودند * بعد از آن عزم

~~جزم بلخ نمودند ودر باغ دلکشا منزل فرمودند ودولت خانهآ حضرترا

~~در پایان باغ مذکور روبرو بریا کردند و بیگمان در حویلی کلی بیگ چون

~~نزدیک بود انجا فرود امدند * بحضرت باز عرض رسانیدند که ایا رواج

~~چتور می برامد باشد * حضرت فرمودند - چون که بلشکر میرویم براهآ

~~کوه دامن رویم تا شمایان برامد رواج را به بینید * نماز دیگری بود که

~~حضرت سوار سده در باغ دلکشا آمدند و حویلی کلی بیگ که بیگمان در

~~آن بودند نزدیک بود و انجا سر کوب یود *

حضرت امدن استادند * بیگگان همه دیدند و برخواستند (23b) وکورنش

~~کردند - و بمجرد کورنش کردن بیگمان حضرت بدست مبارک خود اشهارت

~~کردند که بیائید * فخر النسا ماما وافغانی اغاچه پیشترک میرفتند

~~و در دامن کوهآ باغ دلکشا جوی بوده است* افغانی آغاچه از جوی مذکور

~~نتوانست گذست و افغانی آغاچه از اسپ افتاد * از برای آن ساعتی معطل

~~کردند * آخرالامر بعد از ساعتی بملازمت اشرف اقدس مشرف گشتیم و

~~ماه چوچک بیگم نا دانسته اسپش اندک بلند رفت* از برای آن حضرت

~~بسیار اعراض کردند - باغ مذکور در بلندی بود و هنوز دیوارها نکرده

~~بودند * درین اثنا ms72 در چهرهآ مبارک حضرت کلفتی پدید آمد * فرمودند که

~~شمایان بروید و من افیون خورده و این کلفت را تسکین داده خواهم آمد *

~~مایان بفرمودهآ حضرت اندک راهی رفته بودیم که حضرت تشریف آوردند *

~~در واقع کلفت بالکلیه بر طرف شد وخوشحال وفرخ ناک آمدند * شبم

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0167.jpg)

~~مهتاب بود * حرف وحکایات کرده (83a .11.5) میرفتند وخانش

~~آغاچه و ظریف گوینده و سروسهی و شاهم آغا آهسته اهسته نقش می گفتند *

~~تا که بلغمان رسیدند خیمه و خرگا و بارگاه پادشاهی و چادرهای بیگمان،

~~هنوز نیامد بود * در آنوقت چادر مهر امیز آمد بود * حضرت وهه

~~مایان وحمید بانو بیگم نیز در همان چادر در ملازمت حضرت تا دو پهر.

~~وسه گهری شب نشپته بودیم * آخر در چادر مذکور در ملازمت ان قبله؛

~~حقیقی خواب کردیم - وصباح میخواستند که رفته در کوه رواج را به بینید*

~~چون اسپان بیگمان در دیه بودند تا آمدن اسپان وقت سیر گذشت * حکم

~~کردند که در بیرون اسپ هرکس که باشد بیارید * اسپان را که اوردند-

~~فرمودند سوار شوید*

بیگه بیگم وماه چوچک بیگم هنوز سروپا می پوشیدند * من بحضرت

~~عرض کردم که اگر حکم شود من رفته انهارا بیارم * فرمودند - زودن

~~برو و یار* من به بیگم وماه چوچک بیگم وغیرهآ حرمهای دیگر گفتم

~~بندهآ سر حضرت شوم - چه بالا انتظار میدهد * اینهارا بمحصلی نمامم

~~می آوردم (Id,. 83b) که حضرت از روبروی ما تشریف اوردند دو

~~فرمودند- کلبدن حالا خود وقت سیر گذشت تا به آنجا رسیدن هواا

~~گرم خواهد شد - انشا الله تعالی نماز پشین را ادا کرده خواهم رفت *

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0168.jpg)

و خرگاهی که بهمان خرگاه حمیده بانو بیگم آمده نشیتند * بعد از نماز

~~پیشین تا اسپانرا آوردن میان دو نماز شد* درین طور وقت تشریف

~~بردند * در دامن کوه هر جا رواج برگ بر آورده بود در آن درها گشت

~~وسیر میکردند که شام شد * در همان جا چادر و خرگاه ms73 برپاکرده امد

~~نشیتند * ان شب در آنجا نیز بعیش و عشرت بهم گذرانیدیم ومایان همه

~~در ملازمت ان قبلهآ حقیقی بودیم * صباح وقت نماز بیرون تشریف بردند -

~~واز بیرون به بیگه بیگم و حمیده بانو بیکم وماه چوچک بیگم وبمن و بهمه

~~بیگمان علحد خط نوشتند که بگناهآ خود قایل شده عذرخواهی نوشید *

~~انشا الله در فرضه یا در استالیف خیرباد کرده متوجه لشکر خواهم شد

~~واگرنه (74a) بخدا (« بجدا) سپردیم * آخرهمه عذرخواهی نوشته بخدمت

~~اقدس اشرف فرستادند* عاقبت الامر حضرت وهه بیگان سوار شد از

~~لغمان به بهزادی امدیم وشب هر کس بمنزل خود رفت و صباح آن طعام

~~نوش جان کردند و نماز پیشین سوار شد بفرضه آمدند *

حمید بانو بیکم بخانهآ مایان نه نه گوسپند فرستادند - ویک روز پیشترک

~~بیبی دولت بخت در فرضه آمده بود وخوردنیآ وافر وشیر وجغرات و

~~شیره و شربت و غیره طیار کرده بودند * آن شب بعیش گذرانید صباح بر

~~بالای فرضه ثرثرآب خوبست * آنرا (3u0) استالیف رفته وسه روز

~~دیگر در استالیف بودند و بعد از آن کوچ کرده در سنه نهصد و پنجاه

~~هشت متوجه بلخ شدند *

و از کوتل که گذشتند بمیرزا کامران و میرزا سلیمان و میرزا عسکری

~~فرمانهای طلب فرستادند که ما متوجه جنگ اوزبک شدیم وقت یکجهتی

~~و برادریست می باید که بسرعت تمام برسید * میرزا سلیمان و میرزا

~~عسکری آمد (740) بحضرت ملحق شدند * کوچ به کوچ متوجه شده به

~~بلخ رسیدند *

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0169.jpg)

~~پیر محمد خان در بلخ بود ودر همان روز اول مردم پیر محمد خان

~~برآمد جنگ صف کردند * لشکر پادشاهی غالب امد و مردم پیر محمد-

~~خان شکست خورده در شهر در آمدند * صباح ان پیر محمد خان قرارب

~~داده بود که چغتای زور است- من نی توانم جنگ کرد - بهتر است کهه

~~برآمده بروم - که امرایان پادشاهی یکی بعرض رسانید که یورت چرکین شل»ه

~~است - اگر ازین منزل برخواسته دشت منزل نمایند مناسب ms74 است*

~~حضرت حکم فرمودند چنین بکنند * بمجرد که دست به بار و بارخانه نهادند

~~دیگر مردم تلاتوف شدند و چند کس منادی کرد بمردم کسی بس نیامد *ه

~~چون خواست آلهی چنین بود بی جهة غنیم وتقریب و بی واسطه مردم

~~راهی شدند * به اوزبک خبر رسید که لشکر پادشاهی کوچ کرد * اوزبک

~~در تعجب شد و یساولان پادشاهی هرچند که سعی کردند به ریزه پاین نهه

~~آمدند (752) وبمنع کردن نشد * مردم راهی شدند * حضرت مدتی استادند *

~~آخر دیدند که کس نماند * ضرور شد حضرت هم روان شدند ومیرزا

~~عسکری ومیرزا هندال را خبر نبود که لشکر پادشاهی برهم خورده است*

~~اینها سوار شد شده آمدند _ دیدند که در لشکرگاه کسی نماند واوزبک

~~درپی برامدن است * اینها نیز بطرف قند وز راهی شدند * حضرت اندک

~~راهی امد بودند که ایستادند و گفتند که برادران تا حال نه آمدند * منن

~~چطور پیش روم* به بعضی امرا وغیره که در ملازمت بودند فرمودند کهه

~~کسی باشد که از میرزایان خبر بیارد * هیچکس جواب نداد ونرف،

~~بعد از آن از قندوز از مردم میرزا خبرامد - عرض داشت کرده اند که

~~شنیده شد که شکست واقع شده - ندانستم که بکدام طرف رفسد * اینن

~~خط که بدست حضرت افتاد بسیار بی طاققی کردند * خضر خواجه خا

~~گفته اگر حکم شود من خبر بیارم * پادشاه فرمودند- رحمت باد

~~الله باشد که میرزا بقندوز رفته باشد* بعد از (750) دو روز خصر خو

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0170.jpg)

~~خان خبر میرزا هندالرا بحضرت اورد که بصحت وسلامت در قندوز

~~رسیدند * این خبررا که حضرت شنیدند بسیار خوشحال شدند *

و میرزا سلیمان را بجای خود که قلعه ظفر باشد رخصت کردند وخود

~~بکابل آمدند * میرزا کامران که در کولاب بودند ترخان بیگه نام عورتی

~~عیار مکاره بود بمیرزا کامران راه نموده که به حرم بیگم اظهار عاشقی

~~بکنید که درین مصلحتهاست * میرزا کامران هم بگفتهآ آن ناقص

~~العقل خطی و روپاکی بدست ms75 بیگی آغا بجرم بیگم فرستادند * این عورت

~~خط و روپاکرا برده پیش حرم بیگم نهاد و ملازمت میرزا کامران و اشتیاق

~~بسبار اظهار کرد * حرم بیگم گفت که حالا این خط و روپاکرا نگاه

~~دارید هرگاه میرزایان از بیرون بیایند این خط و رویاکرا بیارید * بیگی

~~آغا در پی گریه وزاری و ملایمت که میرزا کامران این خط و روپاک

~~بشما فرستاده و مدتهاست که برشما عاشق است و شما ازین بابت بی مروتی

~~می کنید * حرم بیگم (26a) بنیاد اعراض وشدت تمام نموده فی الحال میرزا

~~سلیمان ومیرزا ابراهیم را طلبید گفت که میرزا کامران نا مردیهای

~~شمایان را دانسته است که بمن همچو خطی نوشته واقع که من لایق این بودم

~~که مرا چنین نویسد * میرزا کامران برادر کلان تو باشد و من بجای کلین

~~ایشان باشم * مرا ازین بابت خطی فرستد * بگیرید واین زنکه را پاره پاره

~~سازید تا بر دیگران عبرت شود و هیچکس بر اهل وعیال کسی بچشم

~~بدخیال فاسد نکند و از زن ادمی زاده چه مناسب که هچو چیزهای نالایق

~~بیارد و از من و پسر من نترسد * وفی الحال بیگی آغا بیبی دولت خون

~~گرفته را پاره پاره کردند و میرزا سلیمان و میرزا ابراهیم ازین جهة بیرزا کامران

~~بد شدند بلکه دشمن شدند و بخدمت حضرت نوشتند که قصد مخالفت دارد

~~ومخالفت ازین صریحتر نی باشد که در حین توجهآ بلخ در ملازمت همراه

~~نرفته * بعد از ان میرزا کامران در کولاب از توهم هراسید هیچ علاجی

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0171.jpg)

~~بهتر ازین (76) نیافتند که خودرا بکوشهآ بکشند * ابوالقاسم میرزا پسر

~~خودرا پیش میرزا عسکری فرستادند وعایشه سلطان بیگم دختر خودرا

~~میرزا کامران همراه گرفته بجانب طالقان میرفت وخانم کوج میرزا کامران

~~بود * با و گفتند که شما ودختر شما از عقب بیائید * در هرجا که قرار خواهم

~~گرفت شمارا خواهم طلبید * اما تا آن زمان شما در خوست و اندراب رفته

~~نشینید ms76 * خانم مذکور با خانان اوزبک قرابت داشت * در میان ان اوزبکان

~~از خویشاز آن بوده به اوزبکان معلوم کرده و فهمانید که اگر غرض اولچه

~~است مال وداه و غلام دارم ببرید و ضعفارا گذارید که برادرزادهآ عایشه

~~سلطان خانم اگر فردا شنود از شما البته خواهد رنجد * بصد مکر وحیله

~~و بصد حیرانی وبی سامانی از بند اوزبک خلاص شده در خوست واندرآب

~~رسید در آنجاها می بودند*

و میرزا کامران از شکست بلخ اطلاع یافته که حضرت در بارهآ من چنانچه

~~ملتفت بودند نهستند و از کولاب (22) برآمده بهر طرف می گشت *

در این اثنا حضرت از کابل برآمد بطرف دشت قبچاق که رسیدند

~~غافل در جائ پشت فرود آمده بودند که میرزا کامران از جای بلندی بیکبار

~~مسلح و مکمل شد آمده بر سر دشمنان حضرت ریختند * چون خواست آلهی

~~چنین بود یک کور باطن گردن شکسته ظالم ستمکار بدبخت تابکار بحضرت

~~پادشاه زخم انداخت وبسر مبارک ایشان رسید وتمام پیشانی وچشمهای

~~مبارک ایشان بخون آلوده شد بود * بطریقی که در جنگ مغولان

~~بسر مبازک حضرت فردوس مکانی بابر پادشاه مغولی زخم زده وطافی

~~و دستار برید نشد اما سر مبارک ایشان مجروح شده - حضرت همایون پادشاه

~~دایم تعجبها مینمودند ومی گفتند که عجب سر است که طاقی و دستار بریده

~~نشود و بسر زخم رسد * غرض بسر مبارک ایشان هم همان طور شد * حضرت

~~بعد از شکست دشت قپچاق به بدخشان رفتند ومیرزا هندال و میرزا

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0172.jpg)

~~سلیمان و (220) میرزا ابراهیم آمد حضرترا ملازمت کردند وحضرت

~~بکابل رفتند ومیرزایان در دولتخواهی یکدل ویکجهة شد در ملازمت

~~بودند که میرزا کامران متوجه شدند* حضرت پادشاه بجرم بیکم گفته

~~فرستادند که کلین را یگوئد که بزودی زود لشکر و مردم بدخشان را سامان

~~نموده فرستید و بیگم در اندک روز اندک فرصتی چند هزار کس را اسپ ویراق

~~دادند واهتمام و سامان نموده و بهمراهآ خود تا ms77 کوتل اورده و از آنجا لشکررا

~~پیش فرستادند - خود مراجعت نمودند و لشکر مذکور آمده بحضرت پادشاه

~~ملحق شد * در چارکاران یا قراباغ بمیرزا کامران جنگ شد لشکر حضرت

~~غالب امد وفتح کردند ومیرزا کامران را شکست دادند * میرزا کامران

~~گریخته به تنگیها ولمغانات رفت*

واق سلطان که داماد میرزا کامران بود گفته باشد که شما دایم بحضرت

~~همایون پادشاه مخالفت پیش می ائید چه معنی دارد؟ مناسب نیست- یا

~~اطاعت و فرمان برداری حضرت بکنید یا مرا (78a) رخصت بدهید که

~~مردم از مایان می دانند * میرزا کامران به اق سلطان درشتی کرده گفت که

~~کار من بجای رسیده که تو بمن نصیحت کنی * آق سلطان هم از روی درشتی

~~گفت اگر من در پیش شما باشم حلال من حرام باشد * واق سلطان همان

~~زمان جدا شد در بکهر رفت و بکوج خود همراه شد بود که فرمان میرزا

~~کامران بشاه حسین میرزا رسید که اق سلطان مارا رنجانید رفته است * آگر

~~در آنجا آمده باشد او را نگذراید که به زن خود همراه شود و کوج اورا ازو

~~جدا سازید واورا بگوئید که هر جامیخواهی برو* بمجرد رسیدز فرمان

~~شاه حسین میرزا حبیبه بیکم را از تصرف آق سلطان جدا ساخته و سلطان را

~~بمکهآ معظمه رخصت کرده *

درهمان جنگ چارکاران قراجه خان و اکثر مردم نائ میرزا کامران

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0173.jpg)

~~وعایسه سلطان بیگم ودولت بخت اغاچه گریخته بجانب فندهار

~~میرفتند که از تکیهآ حمار مردم پادشاهی گرفته آوردند (75) و میرزا کامران

~~به افغانان همراه شد در میاز افغانان می بوده *

~~و حضرت پادشاه گاه گاهی بدیدن باغ نارنج میرفتند * در آن سال

~~نیز بدستور سابق بدیدز نارنج در تنگیها رفتند و میرزا هندال در ملازمت

~~بودند و ازحرمان بیگه بیگم و حمیده بانو بیگم و ماه چوچک بیگم و غیره

~~اکثر حرمان همراه بودند * و پسر من سعادت یاردران روزها بیمار بود

~~بنابر آن من نتوانستم رفت * روزی ms78 در نواحی تنگیها حضرت پادشاه در شکار

~~بودند ومیرزا هندال در ملازمت بود * بسیار شکار خوب بود * طرفی که

~~میرزا شکار رفته بودند حضرت هم آن طرف امدند * میرزا شکار بسیاری

~~کردند * میرزا بدستور چنگیز خان همه شکار خودرا بحضرت پیشکش کردند

~~که در توره چنگیز خان رسم چنین است که خوردان به بزرگان خود چنین

~~پیش می آیند * غرض همه شکارهای خودرا پیشکش حضرت کرده * بعد

~~ازآن به خاطر میرزا رسید که حصهآ خواهران هم بماند (79a) باز خواهران

~~گله نکند * پاره دیگر شکار بکنم که برای خواهران حصه ببرم * میرزا باز

~~بشکار مقید شده اند * یکپاره شکار کرده برگشته میامدند که میرزا کامران

~~کسیرا تعین کرده بودند آن کس سر راه را گرفته و میرزا ازین غافل

~~تیری زد وان تیر به کتف مبارک ایشان رسیده - از ملاحظه آنکه مبادا

~~خواهراز من یا حرماز من شنیده بیطاققی بکنند * فی الحال نوشته فرستادند

~~که - «ع رسید بود بالائ ولی بخیر گذشت * شمایان خاطرها خودرا

~~جمع دارید که من بصحت و عافیت هستم * غرض هوا که گرم شد حضرت

~~برگشته بکابل آمدند ومدت یکسال گذشت زخم تیر بهتر شد *

بعد از یکسال خبر آمد که میرزا کامران باز جمعیت کرده استعداد

~~جنگ دارد * حضرت نیز سامان جنگ نموده متوجه تنگیها شدند و میرزا

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0174.jpg)

~~هندال در ملازمت حضرترا می شدند * وقتی که به تنکیها بدولت و

~~سعادت رفته نزول اجلال فرمودند (75) و جاسوسان هر زمان هر ساعت

~~خبر می اوردند که میرزا کامران قرار داده است امشب شبخون باید ریخت *

~~میرزا هندال آمده بعرض حضرت رسانیدند وکنگایش دادند که

~~حضرت درین بلندی باشند وبرادرم جلال الدین محمد اکبر پادشاه

~~در ملازمت همراه باشند تا درین بلندی مردم باحتیاط چوکی بدهند-

~~و خود مردم خودرا طلبیده بهر کدام علیحده علیحده دلداری و دلاسا کرده

~~که - همه ان خدمتها یکطرف و خدمت امشب یکطرف انشا الله آنچه

~~حسب المدعای شمایانست بهمون روش ms79 سر افراز خواهید شد *

~~همه را جابجا نشانده وبرای خود جیبه جامه و طاقی و دبلغه طلبیدند *

~~توشکچی بقچه را برداشته بود که شخصی عطسه زد * توشکچی بقچه را ساعتی

~~نگاه داشت * چون معطل شد کسی را برای تاکید فرستادند * چون بتاکید

~~تمام اوردند خود پرسیدند که چرا معطل کردی؟ توشکچی عرض کرد

~~که بقچه را برداشته بودم که شخصی عطسه زد - بنابر ان بقجهرا باز

~~ماندم وازین (50a) سبب معطل شد* فرمودند که غلط کردی بکو

~~انشا الله شهادت مبارک باشد - و باز گفتند - یاران همه گواه باشند که از

~~جمیع چیزهای حرام و از افعال های ناشایسته توبه کردم * حاضران فاتحه

~~خواندند ومبارک باد گفتند * فرمودند - نیچه جامه جیبه بیار * پوشید در

~~پیش خندق رفتند و بسپاهیان مردانگی و تسلی دادند * درین اثنا طبفجئ

~~میرزا هندال آواز میرزارا که شنیدند فریاد براورد که مرا به شمشیر گرفتند *

~~میرزا بمجرد شنیدن از اسپ فروز آمده و بدو گفتند - یاران این از

~~مردانگی دور است که طبقچئ مارا در تهآ ششیر بگیرند وما کومک نکنیم *

~~وخود در خندق فرود آمدند و سپاهیان هیچکدام از اسپ فرود نه آمدند و

~~میرزا دو بار از خندق برآمدند وحملهها کردند * در همان تردد شهید شدند *

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0175.jpg)

~~نمیدانم که کدام ظالمی بی رحمی آن جوان کم ازاررا به تیغ طلم

~~بیجان کرده * کاشکی بدل ودیدهآ من یا بسعادت یار پسر من (80b) یا

~~بخضر خواجه خان آن تیغ بی دریغ میرسید * آه صد اه افسوس و دریغ

~~هزار دریغ*

~~«5 ای دریغا ای دریغا ای دریغ . آفتام شد نهان در زیر میغ -

~~غرض که میرزا هندال در خدمت و دلسوزئ حضرت جان سپاری

~~کرد * میر بابا دوست میرزارا برداشته در دولت خانهآ میرزا آورد و بهیچ

~~کس اظهار نکرد و یساولان آورده در دروازه نشاند و گفت - هر که بیاید

~~و پرسد بگوئید که زخم میرزا کاری است و حکم حضرتست که هیچکس ms80

~~نه در آید*

و بعرض حضرت پادشاه آمده رسانید که میرزا هندال زخمی شده

~~اند * حضرت پادشاه اسپ طلبیدند که رفته میرزارا به بینم * میر عبد الحی

~~گفته که زخم ایشان کاریست و رفتن حضرت مناسب نیست * حضرت

~~فهمید اند وهر چند که خودرا حفظ کردند نتواستند و بیطاقتی نمودند *

جوساهی جاگیر خضر خواجه خان بود * حضرت خضر خواجه خانرا

~~طلبید فرمودند که میرزا هندال را در جوساهی برده امانت نگاه دارید*

~~خان مهار شتررا گرفته بفریاد وفغان وجزع وفزع کرده می رفت (81a)

~~که این خبررا حضرت پادشاه شنیدند بخضر خواجه گفته فرشتادند که

~~صبر باید کرد - دل من از تو پشتر می سوزد اما از ملاحظهآ آن غنیم خونخوار

~~ظالم بیطاقتی نی کنم وحال آنکه او نزدیکست غیر از صبر چاره نیست*

~~بصد افسوس و بسچارهگی و درد برده در جوساهی امانت گذاشتند *

میرزا کامران ظالم برادرکش بیگانه پرور بی رحم اگر آن شب نمی آید

~~این بالا از آسمان نازل نی شد * حضرت پادشاه بکابل خطها نوشتند * بمجرد

~~ریدز این خطها بخواهران گویا تمامی کابل بماتم سرا ماند شد و در و دیوار

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0176.jpg)

~~بر احوال میرزای سعید شهید گریه و فغان می کردند * و گلچهره بیگم در خانه

~~قرا خان رفته بودند * وقتی که ایشان باز آمدند گویا قیامت شد قایم واز

~~گریه و غم بسیار ایشان بیمار و جنونی شدند *

از بهادرئ میرزا کامران ظالم بی رحم میرزا هندال شهید شدند * از آن

~~روز باز دیگر نشنیدیم که در کار و بار میرزا کامران رشدی شد باشد بلک

~~روز بروز تنزل کرد وابتر وضایع شد و بنوعی رو بخرابی (51b) آورد که

~~دیگر دولت بمیرزا کامران یارنشد و کامرانی نکرد و گویا حیات میرزا کامران

~~بلک روشنائی چشم میرزا کامران میرزا هندال بود که از همان شکست که

~~گریخته راست رفت در پیش سلیم شاه پسر شیر خان* او یکهزار روپیه

~~داده و درین ms81 ضمن میرزا کامران عرض احوال نموده وکومک طلبید * سلیم

~~شاه در جواب میرزا بظاهر چیزی نگفت اما در مخفی گفته است که کسی

~~که برادر خود میرزا هندال را بکشد به آن کومک چنوع توان داد * بلک

~~سمچو کسی را نا بود کردن و معدوم ساختن بهتراست * میرزا کامران این

~~کنگایش سلیم خان را شنید وبمردم خود هم کنگایش نکرد وشبی فراررا

~~برخود قرار داده گریخت و مردم میرزا خبر هم ندانشتند * اینها ماندند*

~~بسلیم خان که خبر شد اکثر مردم میرزارا در بندخانه حکم کرده و میرزا

~~کامران تا به بهیره وخوشآب رفته بود که در (82a) همان حدود آدم

~~گهکهر بصد وحیله و مکر در قید اورده پیش حضرت پادشاه اورد *

~~عاقبت الامر جمیع خوانان وسلطانین و وصیع وشریف وصغیر وکبیر

~~وسپاهی و رعیت و غیره که از دست میرزا کامران داغها داشتند در ان

~~مجلس متفق سده بعرض حضرت پادشاه رسانیدند که در پادشاهی و تحکم

~~رسم برادری منظور نمی باشد * اگر خاطر یرادر میخواهید ترک پادشاهی

~~بکنید واگر پادشاهی میخواهید ترک برادری بکنید و این همان میرزا کامران

~~است که از سبب او در دشت قبچاق بسر مبارک ایشان چه نوع زخم رسید

![image filename](./1011GulbadanBegum.HumayunNama_0177.jpg)

~~بود وبه افغانان مکر و فریب داده یکی شده ومتفق شده میرزا هندال را

~~کشت واکثر چغتای از سبب میرزا نابود شد واهل و عیال مردم به بند

~~رفت وبی ناموس شد * دیگر محال نماند که عیال و اطفال مردم من بعد

~~تاب بند وعذاب (830) ندارند ودیگرها بر جهنم جان و مال واهل و

~~عیال مایان همه تصدق یکتار موئ حضرت * این برادر نیست - این دشمن

~~حضرت است * سخن مختصر که همه جمع شد به اتفاق بجد شده بعرض

~~رسانیدند که - 9 رخنهگر ملک سرافگنده به * و حضرت پادشاه در جواب

~~فرمودند که اگرچه این سخناز شمایان خاطرنشاز من می کند اما دل من

~~نمی شود * همه فریاد بر آوردند وگفتند ms82 که آنچه بعرض رسانیده شد است

~~عین مصلحت است * آخرالامر حضرت فرمودند که اگر مصلحت و

~~رضامندی همهآ شمایان درین است پس همهآ شمایان جمع شوید و محضری نویسید *

~~همه ازیین ویسار امرایان جمع شد نوشته دادند یهمان مصراع را-

~~رخنه گر ملک سر افگنده به * بحضرت پادشاه هم ضرور شد *

در نواحی رهتاس که رسیدند به سید محمد حکم کردند که هر دو چشم

~~میرزا کامران را میل کشند * در ساعت رفت و میل کشید *

حضرت پادشاه بعد از میل کشیدنms83

1011GulbadanBegum.HumayunNama

كتاب 1011GulbadanBegum.HumayunNama

نبذة عن الكتاب

الفهرس