:394 ص. شایک 978 - 600 -92-5871-0 وضعیت فهرست نویسی : فیا یادداشت کتاینامه: ص. 387. موضوع : شعر فارسی - قرن 8ق. موضوع Pesiam oeuy - 14ueentuy : شناسه افزوده : قوجه زاده، علیرضا، 1343 - رده بندی کنگره Pmes1t5 رده بندی دیویی 1320ف8 رشماره کفابشناسی ملی :552084

(س(1-10) بازم درون دل ز جمالت منور است بازم دماغ جان ز هوایت معطر است رویت اگر نه قبلهآ جان است از چه روی از هر طرف که دیده گشایم برابر است؟ ms002 زان جور دل برم، که هوای تو در دل است زان بار سر کشم. که خیال تو در سر است کامم ز تاب آتش شوق تو خشک شد گر چه زبان به ذکر توام دایما تر است 5 شد روشنه، چو سایه ز من داشتی دریغ کاین خاکسار2 نزد تو از خاک کمتر است تا در دل منی متمکن به جای دل خون دلم یاد تو پیوسته در بر است تا عکس رنگ روی تو بر دیدهام فتاد از دیدهام چو خرمن گل. رویآ بستر است وصل تو جان فزای و فراق تو عمرکاه چون مهر و کین خسرو خورشیدمنظر است بوی تو دلنواز و هوای تو تن گداز چون لطف و عنف پادشه عدل گستراست 10 آن مهرطلعتی که سپهر جلال او از اوج فکر و ذروهآ اندیشه برتر است گوییست نه سپهر که در عرصهآ وجود چوگان حکم نافذ او را مسخر است ای خسروی که دایرهآ معدل النهار3 درگاه بارگاه ترا حلقهآ در است تدبیر کامکار تو عقل مجرد است ذات بزرگوار تو روح مصور است قایم به ذات پاک تو ترکیب عنصر است روشن به روی دولت تو چشم اختر است 15 هر روز همچو صبح شود منکشف چومهر از اقتباس نور ضمیرت منور است هر شب ز عکس خنجر چون آب و آتشت آیینهآ سپهر، مکلل به گوهر است تیغت قضامضا و خدنگت قدرنفاذ4 رایت جهان گشای و سپاهت مظفر است آسیمه سر ز هیبت کوپال و خنجرت5 هر سروری که صاحب کوپال و خنجر است از سایهآ خدنگ تو شد فتح کامیاب بی هیچ شک به روز همایی ظفرپر است

رس9-100) در جهان نیست کس که همسر ماست مهر «لولای» نقش افسر ماست به مثال خلیفة «فی الارض» آفرینش همه مسخر ماست تا ندای «یحبهم» در داد سجده گاه فرشتگان بر ماست ما درین جای تاجریم و غریب برتر ازنه سپهر کشور ماست «قاب قوسین» به ملک «او ادنی» هر یکی کان سزای و درخور ماست 5 درة التاج «احسن التقویم» نوربخش جمال منظر ماست خلعت دلپذیر «وآدنی» از مبادی کار در بر ماست التفات سرشتن «بیدی»4 شرف طینت مطهر ماست اهتمام «نفخت من روحی» نسب گوهر منور ماست گر چه ms004 ما از شمار مخلوقیم «احسن الغالقین» ثناگر ماست 10

رس، 25 -24) زان دولتی که موجب ایجاد عالم است مقصوذ ذات کامل مختو از ممکنات عالم3 عالیست آدمی وین کامکار، زبدهآ اولاد آدم است مهر سپهر مجد و معالی که اصل دهر ز اوتاد بارگاه معلاش محکم است اجرام رای ثابت او را مسخراست واجسام.

ست واجسام، حکم نافذ او را مسلم است

(س،2324) دمید صبح سعادت به طالع مسعود رسید دست تمنا به دامن مقصود حریم کعبهآ اقبال شد بلاد جهان جناب قبلهآ اقبال شد محل سجود ستم ز عرصهآ معمورهآ زمین برخاست گره ز کار فرو بستهآ جهان بگشود چه حالت است که اقبال رفته باز آمد؟ چه صورت است که بخت خجسته روی نمود؟ سعادت ابدی سایل ممالک شد عنایت ازلی باز مرحمت فرمود 5 عنان ملک به دست ملکنهادی داد کزو مدارج عدل و رواج فضل فزود مفوض است بدان کامکار کار جهان مشرف است بدان نامدار سلک وجود ز عدل شامل او بهرهور وضیع و شریف ز فضل کامل او معترف ولی و حسود نه1 فضل و دانش او را نهان توان کردن نه آفتاب تواند کسی به گل اندود ز صفحهآ رخ ایام نقش فتنه سترد ز روی آینهآ دهر، زنگ ظلم زدود 10 به جای زخم عمود است زخمههای رباب به جای نالهآ زار است نغمههای سرود ms006 دوام دولت آن سرفراز بر اعدل]2 است از آنکه عدل بود دال بر دوام و خلود ز کردگار همه لطف و مرحمت بیند چوروشن است که هر کس هر آنچه کشت درود همیشه همت او بر صلاح خلق خداست خدا و خلق ازو باد راضی و خشنود

رس، 22) هزار شکر که شاهنشه سعادتیار گشاد کشور ایران به تیغ گوهربار هزار شکر که خورشید ملک سایهآ حق فکند سایهآ رحمت برین بلاد و دیار شکوه تاج و سریر، آفتاب ملت و ملک جهان سلطنت و بحر جود و کوه وقار سپهرمرتبه انجمسپاه مهرضمیر ملک سرشت قضاقدرت قدرکردار 5 معز دنیا و دین، شاه عصر. شیخ اویس که باد تا ابد از ملک و عمر برخوردار ثنای ذات و صفاتش برون ز هر تقدیر جهان جاه و جلالش فزون ز هر مقدار حریم پردهسرایش مقاصد الآمال ضمیر غیبنمایش خزاین الاسرار عطای بی صفتش را عدو نگشته قرین فضای مملکتش را خرد ندیده کنار ز جان نهاده جهانش به بندگی گردن ز مهر کرده سپهرش به چاکری اقرار 10 گرفته سایهآ عدلش بساط هفت اقلیم گذشته پایهآ قدرش ز گنبد دوار همای رایت فرخندهآ همایونش عدو چو دید، نجوید بجز طریق فرار به پیش لشکر او یک نفس ندارد پای اگر هزار بود خصم، اگر هزار هزار عدو چه چاره کند روی اگر نپیچاند چو شد عنایت حق پشت لشکر جرار به گاه آنکه عیان گشت از دو رویه سپاه به وقت آنکه نهان گشت مهر و مه ز غبار 15 شده ز شخص بداندیش، غارها چون کوه شده ز ضربت کوپال، کوهها چون غار شده ز گرد سم اسب. بحرها چو سراب شده ز خون دلیران، سرابها چو بحار چو لاله زار شده رزمگه ز خون عدو خدنگ گشته چو باران، کمان چوابر ms007 بهار سنان نیزه شده افعی مبارزسوز خم کمند شده اژدهای گردشکار ز تندباد غضب خاکسار گشت عدو چو بر کشید شهنشاه آب آتش بار 20 کسی که از ازلش فتح و نصرت است قرین نبایدش گه2 پیکار حاجت پیکار چنان مسخر آن کامکار گشت جهان که خیره ماند در آن دیدهآ اولوالابصار جهانگشایا، شاهنشها، خداوندلا تویی غرض ز مدارات هفت و پنچ و چهار چو سجده گاه سران این جناب فرخ تست وفور عاطفت و مرحمت دریغ مدار

(س، 8-) ای سپهرت جناب اواصقهآ بار مهر ومه فیض مشتری آثار آستان تو منبع خیرات دل پاک تو مهبط انوار از مبادی. غرض، ظهورت بود

رض، ظهورت بود از سنین و شهور ولیل و نهار

(س22-23)

8 ز بهر مقدمت ای تاج بخش دولتیار کشم ز چهره بساط و کنم ز عمر نثار قدم نهادی و شد طالع بدم مسعود زبان گشادی و شد بخت خفتهام بیدار زهی عنایت یزدان که در خزان آمد گل سعادتم از گلشن امید به بار مگر سپهر چهارم شد این خرابهآ من که آفتاب جهانتاب را دروست مدار منم ز مقدم آن شهسوار دولت و دین ربوده گوی مراد از زمانهآ غدار 5 منم به دولت آن آفتاب ملت و ملک شده خلاص ز احداث گنبد دؤار منم به سایهآ آن سایهآ خدا ایمن ز تاب و فتنهآ آن روزگار ناهموار هزار شکر خدایا که مظهر لطفش فکند سایه بر ms010 احوال بنده دیگربار ایا سپهر جنابی که علویان گشتند مطیع امر تو گر ثابتند و گر سیار ز بندگیات فلک را مثال استقلال به دولت تو جهان را امید و استظهار 10 بجز محاسن تو مغبر اولوالالباب بجز مآثر تو منظر اولوالابصار به ذکر حمد توام («بالغدة والآصال» به فکر مدح توام «بالعشی والابکار» همیشه تا که قدوم شهان دین پرور خجسته باشد و فرخنده بر صغار و کبار ز مقدم تو زمین باد مثل باغ بهشت ز دولت تو جهان باد رشک فصل بهار

(س19) ای جمال تو مظهر انواروی جناه

وی جناب تو ملجأ ابرار1 قاصر از مدحتت اولوالالباب خیره از رتبتت اولوالابصار طاعتت عادت وضیع و شریف درگهت قبلهآ صغار و کبار عقل کرده ز رایت استمداد شرع جسته ز حکمت استظهار هر کجا کاملی کند تقریر2 هرکجا عاقلی کند تکرار ه

رس، (20-2)

رس 131415) صبحدم سروقد سیمینبر فیرت آفتاب و رشک قمر

(س، 12-18-19 ای چون حیات درخور و چون عمر ناگزیر چون عقل روح پرور و چون روح دلپذیر رأی تو همچو مسرع تقدیر کامیاب عزم تو همچو مطلع خورشید ملک گیر خورشید ملک. ناصر دین، سایهآ خدای کز نور روی رای تو خورشید شد منیر بر امتثال حکم تو اجسام را مدار بر اقتضای رای تو اجرام را مسیر خاص از برای زیور انوار بار تست هم سایهآ مکلل گردون مستدیر 5 از بهر کسب جاه و جلالت ms016 به حضرتت گشتهست پاسبان زحل و مشتری مشیر در رزم و بزم غیرت بهرام و آفتاب2 در رزم بیهمالی و در بزم بینظیر در بزم خاص و مسند ایوان بار تو هم زهره گشت مطرب و هم تیر شد دبیر تا راه در سرای تو یابد به خادمی گه بدر و گه هلال شود ماه مستنیر3 ور گرد در هوا شود از ضرب گرز تو آتش به جای برف ببارد ز زمهریر 10 ای تاجبخش ملکستانا از وجود تست هم سرفراز افسر و هم مفتخر سریر روزی که از دو رویه سپه برکشد خروش از کوس ناله خیزد و از گاودم نفیر دلهای پردلان شود از سهم همچو خون رخ های سروران شود از بیم چون زریر از گرز کارساز شود کوه لالهزار وز تیغ آبدار شود دشت آبگیر ارباب خشم و کین تو آن روز بر عدو جوشن شود سلاسل و میدان شود سعیر 15 از دشمنان سر امل و4 دیدهآ امید بری به ضرب خنجر و دوزی به زخم تیر

(رس،15-16) ای کفت ابر فایض الارزاق وی دلت مهر دایم الاشراق ms017 خسرو مملکت به استقبال درخور سلطنت به استحقاق آفتاب هدی، سپهر کرم شهریار جهان علیالاطلاق به جنابت سر سران مایل به رکابت لب شهان مشتاق 5 از ازل بر میان جان بسته آسمان بهر بندگیت نطاق از مبادی جناب قدر تراست پای بر فرق این رونده رواق سایران سپهر نارفته پی تو غیر از ره وفا او] وفاق عاجز آید عطارد از مدحت ورکند از طباق چرخ اوراق به بزرگیت معترف گردد گرزگردون کنند استیشاق 10 آتش کینت ار صعود کندا مهر افتد در اختران و محاق آب لطفت فرو تواند شست از رخ روزگارگرد نفاق قطرهآ آب بخششت گوهر پیشهآ آب خنجرت احراق گر عدو برق تیغت اندیشد بارد آتش چو آتش از احداق چون تخیل کند کمند ترا از توهم شود اسیر خناق 15 کرده گردون گشای گیتی را بیم گرز تو خاضع اعناق دشمنان ترا ز سهم سنان سینهها حرق گشته بی محراق حکم تو کامکار چون معشوق روزگارش مطیع چون عشاق

(س، 16-17) ای گشته صورت و صفتت مظهر کمال چون روح بی نظیری و چون عقل بی همال ذاتت ز روح و عقل سرشته از آن سبب فرمان تست واجب و دیدار تو محال از حشمتت نظیر تو نابوده در ضمیر وز عدتت4 خیال تو نایافته خیال نی عقل راست سوی درت قوت عروج نی نطق راست در صفتت قوت مقال نی در ریاض فکر توان جستنت نظیر نی در تصور وهم توان دیدنت مثال 5 بر جویبار عصمت و بر گلشن عفاف هر گز نرسته است برین راستی نهال5 نگشوده است غیر تو از رویت این نقاب ننموده است جز به تو آیینهات جمال نه در رخ تو دیده افلاک را نظر نه بر درت نسیم سحرگاه را مجال

بن کامکار ازجان ودل مثال ترا کرده امتثال چون مهر بیهمالی و گردون کامکار از ب

(س26-(2) چون زلف غمگسار، کمند تو دلرب چون طرهآ نگار، خدنی توجا روزی که باز بندد اجل را قدر نفس گاهی که بازگشاید امل را قضا دهان خیره شود ز تاب سنان تو آفتاب تیره شود ز گرد سپه راه کهکشان پای حیات مانده به دام اجل به بند روی نجات گشته ز چشم امل نهان 5 هر چند تیر صفدر و تیر دلاور است آن لحظه منهدم شود از بند در کمان هر چند سخت رویی مغفر مقرر است آن دم شکسته دل شود از گرز سرگران رخنه کند چو آتش سوزنده در حریر در سینهآ عدو تواندیشهآ سنان ارواح را ز مرکز اجسام افتراق باشد، چو کرد دست تو با تیغ او روان با دشمنان ز بند کمان تو بند ترگ ریزان چو برگ بید4 شود موسم خزان 10 بینی ز خون دشمنت آن لحظه چون بهار کهسار لاله زار شده دشتآ گلستان از مدبری خصم تو بعد از اجل همای سایه برو برافکند از بهر استخوان آن دم اگر نه مهر تو گیرد عنان کین از رزمگه کسی خلاص نگردد ازین کمان ای کامکارا مدح تو چون حمد حق مرا ساریست بر درونم و جاریست بر زبان لیکن حسود چون به جنابت نمیرسد شعرم که میرسد ز بلندی بر آسمان

رس، 20) از ریاض نار شد چون روضهآ رضوان جهان باغها عکسی ست گویی از بهشت جاودان شمعهای لاله بین از هر ms020 طرف افروخته2 فرشهای سبزه بین انداخته بر هر کران سنبل خوشبو ز عکس چشم نرگس بیقرار نرگس رعنا ز شوق شاهد گل ناتوان چون ید بیضا فروغ زنبق افروزد چمن چون دم عیسی نسیم صبحدم بخشد روان شاهد گل شد خرامان در عماری سوی باغ باد کرده از شکوفه بر سرش گوهرفشان 5 عرصهای چون خلد یابی گر شوی برطرف کشت جنتی پرحور یابی چون روی در گلستان در میان هر گلستانی گلاندامی مقیم بر فراز هر لب جویی سهی سروی روان خرم آن عاشق که چون بلبل کنون ادرا] گلشنی از سمن سازد سریر و در چمن گردد چمان فرخ آن بیدل که بیاغیار با دلدار خویش با گل اندامی شود در سایهآ گلبن روان فرصت عیش است دریابید ای ارباب عیش! موسمی خرم چنین در سایهآ شاه جهان 10 موسم نوروز و ملک خرم و شاه جهان فرصتی زین به کجا باشد طرب را در جهان سایهآ یزدان، معز دین و دنیا شیخ اویس آنکه لطف کردگارش آفرید از عقل و جان آنکه امر و نهی او را شد مسخر وحش و طیر آنکه از جان بنده و چاکر شدندش انس و جان جاه او عالی تر است از هر چه دریابد یقین ملک او واسع تر است از هر چه اندیشد گمان اشهب گردون نورد برق سیرش3 چون براق کرده مربع سنبله مقدم ز فرق فرقدان 15 ادهمش از دی و فردا بگذرد در یک نفس گر به صورت..2 مشرق بپیچندش عنان تاج را هرگز ندیده خوبتر زین تاجدار در زمانه خوبتر نادیده زین خوشتر زمان نیست جز درچشم ترکان از دل آرایی5 اثر نیست جز در زلف خوبان از پریشانی نشان شمع می گرید، و لیک ازخویش باشد در گداز نای مینالد، ولی از باد میدارد فغان عدل او تا سایه بر معمورهآ گیتی فکند باد خاشاکی نمییارد ربود از بوستان 20

رس، 25-26)

17 ای چون سپهر قادر و چون مهر کامرانبادت سعاد

بادت سعادت ابد و ملک جاودان روی زمین ز طلعت تو گلشن ارم ملک جهان زسایهآ توروضهآ جنان در عهد تو ز ثابتهها ملک در پناه در ملک تو ز حادثهها خلق در امان عنف تو جان گدازتر از هجر دلپذیر لطف تو دلنوازتر از یار مهربان 5 حکم ترا مدام قدر گشته پیشرو رای ترا همیشه قضا بوده همعنان شااهاان ترا مطیع و سلاطین مسخرند چون سلطنت پناهی و چون یافته نشان فخر است بر سپهر، زمین و زمانه را تا خسرو زمینی و تا صاحبالزمان محکوم حکم ولطف توانواع وحش وطیر مأمور امر ونهی تو اشخاص انس وجان هر کس که دید حکم تو و انقیاد خلق شد روشن و مبرهن اسرار «کن فکان» 10 کمتر ز قطرهای به بر تاب آفتاب باشد به جنب جود تو محصول بحر و ms022 کان با آستان جاه تو از غایت علو نه قاصد یقین شد و نه مسرع گمان فکرم فراز اوج مجد و امعالی] قدم نهاد تا جبهتش رسد به جناب خدایگان عقلم چو دید گفت که هیهاتا کی رسد گاه عروج، گرد به امطار لامکان تاج مفاخرت بود ارا قدرتش بود [4] نعل سم سمند ترا فرق فرقدان 15 داری میان خیل و حشم صد هزار بیش چون مهر تیغ دار و چو مریخ قهرمان3

رس، 19-20) جهان ز فر و شکوه خدایگان جهان سپهر مهر1 معالی شد و ریاض جنان از آن سبب که ز انسان غرض وجود تو بود خلاصهآ همهآ ممکنات شد انسان بسان عقل مبراست فکرتش ز خطا بسان روح منزه وجودش از نقصان ستاره جیش فلکرتبتی که ننماید مدار چرخ قرینش به صد هزار قران ز عکس رایت عالیش مهر تابنده ز شوق قدر رفیعش سپهر سرگردان ه ز خلق و خلقت تو فکر میشود واله ز رأی و رایت تو عقل میشود حیران مؤبد است به تأیید حق، از آن دارد ملاذ و ملجأ گیتی خدایگان جهان به بزمگه دم جانبخش عیسی مریم به رزمگه ید بیضای موسی عمران بر آستان رفیعش مگر دهد بوسه به سوی ذروه از آن روی مینهد کیوان بدان سبب که کند قطع عمر بدخواهش سریع سیرتر از جرم مه شود دبران2 10 ایا ز رای تو رایات معدلت عالی ایا ز جود تو رخسار مکرمت خندان جناب صدر تو والاتر از نجوم سپهر جهان قدر تو بالاتر از جهات و مکان درین زمان ز فلک برتر است قدر زمین که شد مسخر فرمان تو زمین و زمان به سوی مردهآ صد ساله گر خطاب کنی ز لطف لفظ تو یابد حیات جاویدان ز باد گرز گران تو مندرس شد کفر ز ms023 آب چشمهآ تیغ تو تازه شد ایمان 15 به جنب3 همت جود تو بیوجود بود اگر ذخایر بحر است اگر دفاین کان از آنکه عدل تو گسترد سایه بر سر ملک جهان چو خلد برین گشت و روضهآ رضوان زمان به خلق جهان میدهد نوید صلاح ملک ز اوج فلک می کند ندای امان ترا به لشکر جرار احتیاجی نیست ز تو عزیمت و فتح از عنایت یزدان پگاه آن که کنی حمله، رخنه رخنه شود ز دور سینهآ بدخواه توز بیم سنان 20 کند فرار ز راه مشام مغز سوش چو در تصورش آید خیال گرز گران بسان غمزه خدنگ تو در کمان باشد که خون شود دل بدخواهت از تصور آن بسان زلف کمندت هنوز حلقه بود که بسته گردد از آن دست خصم در میدان

(س، 12-13) ز عدل وعاطفت خسرو زمین و زمان زمانه گشت نمودار روضهآ رضوان ز فر دولت آن تاج بخش ملک آرای مثال جنت فردوس شد فضای جهان بر آسمان چهارم، زمین شرف دارد که سایه بر سرش افکند سایهآ یزدان خدیو مشرق و مغرب، معز دنیا و دین که اوست زبدهآ افلاک انجم و ارکان 5 فروغ افسر واورنگ، شاه شیخ اویس که باد تا ابدش بر جهان روان فرمان شهنشهی که مدار سپهر و سیر نجوم قرین او ننماید به صد هزار قران نکرده خامهآ تقدیر ایزدی نقشی نظیر خلقت او بر صحیفهآ امکان ندیده دیدهآ خورشید و اختران شکلی به لطف صورت او از توالد انسان نفوس ناطقه از وصف ذات او عاجز قوای مدرکه در قدر جاه او حیران

(س:6 -5) زهی جناب جلالت سپهر زنگاری به صد هزار چنین مرتبه سزاواری سبب ز خلقت این چار طبع مختلفی غرض ز گردش این نه سپهر دواری به گاه بسطت عدل، آفتاب جان بخشی به وقت فیض مکارم، سحاب درباری ز بهر مجد و شرف، اختیارآرایی ز روی قدر و علو، منتهای افکاری اگر ز عزم تو بر خاک بگذرد بادی زمین شود ز فلک سایه از سبکساری 5 وگر ز حلم تو باری نهند بر گردون فلک شود چو زمین ثابت از گران باری چو رأی رزم کنی بر در تو جمع شوند شهان جملهآ روی زمین به زنهاری چو سوی بزم گرایی، بسان کان گردد ز دست بخشش تو روی سرخ دیناری ایا شهی که برون برد عدل شامل تو ز روزگازدو رنگی1 ز چرخ غداری چو روح. قاعدهآ خلقت2 تو بیعیبی چو عقل، خاصیت ذات تو نکوکاری 10 اگرز معدلت شاملت سپرسازی زمانه راز سهام فلک نگهداری

که حصر2 آن نکند هیچ کس ز بسیاری

رس،11-12) وصف قدرت چون کنم کز چرخ اعظم برسری2

دم ز مدحت چون زنم کز حد دانش برتری آفتاب لطف اگر برتابد از افلاک روی غرق بحر مهر گردد گنبد نیلوفری گر به رحمت سایه بر ایوان کیوان افکنی زان شرف یابد زحل تشریف سعد اکبری رایت آموزد به گردون رسم عالم داشتن طالعت بخشد به انجم نام نیکواختری سایه بر ذرات دهرت جاودان گر افکنی زان شرف هر ذره گردد آفتاب خاوری 5 مهتر عالم تویی وز بدو فطرت بسته اند چرخ اعظم بارگاهت را نطاق کهتری گر چه تاج و تخت ایران در خور جاه تونیست افسر و اورنگ را یارب تو چون اندر خوری خلق اول عقل بود وعلت غایی4 تویی چون توان گفتن چو عقل اول از نقصان بری چون جنابت برتر از چرخ است چون گویم ترا چون سپهرت از جهان بر بدو فطرت برتری پایهآ قدرت کند از روی قدرش پایمال با جنابت چرخ اگر لافی زند از همسری 10 انجمش یکسر فرو ریزد ms028 ز سهمش چون شهاب گر به خشم و کینه در گردون گردان بنگری آب لطفت می کند هر نوبهاری تعبیه در خزان پایهآ آیین گلشن پروری [؟] ملک را تا گشت حامی بأس تو، مستغنی است از حراست کردن هر خار، گلبرگ طری از برای بخشش دست و دل فیاض تو سنگ کرده لعلی و باران نیسان گوهری

زاق شد گلبن امید گشت ایمن ز خوف بیبری 15 همت دریادلت تا ضامن ارزاق شد

ملیا رب از مال و جمال و پادشاهی برخوری ای منور از جمالت آفتاب خاوری وصف حسنت چون کنم کزهر چه گویم برتری حسن جانبخشت کهاهی هیچ چشمی درنیافت زان سبب در دیدهآ هر کس به چشمی دیگری نوع انسان را نباشد این صفا و حسن و لطف من نمی دانم که حوری یا فرشته یا پری؟1 صورتی نتوان چنین از آب و خاک آراستن آفتاب سرو قامت، سرو سیمین پیکری 5 گر خدا از آب و خک آن صورت زیبا سرشت بی گمان از خاک فردوسی و آب کوثری بر امید پای بوسی خاک راهت گشتهام شاید ار2 دامن کشان بالای خاکم بگذری ما چوخاک افتاده، چون ذره پریشانیم، تو سرو سایه گستراو]ا خورشید ذره پروری سخت بدحالم، چه باشدگر به چشم مرحمت از سر لطف وکرم یک ره به حالم بنگری؟

رس:6)

عذری اگرچه نیست، گناهم ببخش، از آنک

عبدالمجید تاب نیارد3 عتاب را

(س، 99. ح25،5030) از2 خزان دارم تمتا نوبهار خویش دا در ریاض سبز و زرد آن گلعذار خویش را بی رقیبان خوش بود بر برگهای رنگرنگ چون گل بیخار دیدن روی یار خویش را در حریم کوی جانان یک جهت باید شدن قبلهآ جان کردن ابروی نگار خویش را در میان باغ خواهم کام دل را در کنار چند پرخون جگر بینم کنار خویش را یک ره از باد سحر زلفش پریشان دیدمی تا به کی بینم پریشان روزگار خویش را؟ 5

از غم و غصه به جان آمد دل عبدالمجید

نوبتی دیگر بدیدی غمگسار خویش را

(ح0(46،5.9) بی تواز جان و دل ای دوستا5 ملال است مرا دولت وصل تو خود امر محال است مرا رفتم از کار، نپرسی که چه کارم افتاد؟ حالم آشفته، نگویی که چه حال است مرا؟

ن گشت وتن ازغم چوهلا نظری کن که کنون وقت زوال است مرا دامن از خون چو شفق گشت و تن ازغم چوهلال

مرحمت کن که ز بدحالی و بیخویشتنی

نه غم هجر و نه امید وصال است مرا

رس، 56. ح، 750518) گر کنی یک نفس ای جان و جهان یاد مرا دهر دیگر نکند رنجه به بیداد مرا از بد دشمن و جور فلکم باکی نیست گر رسد لطف تو ای دوست! به فریاد مرا یارب! این ماه دهد روشنیام در شب هجر؟ یارب! این سرو از انده کند آزاد مرا؟ دیده از دیدن خوبان جهان در بستم تا بدان منظر زیبا نظر افتاد مرا 5 هرگزاز یاد من خستهآ بیدل نروی گرچه شک نیست که هرگز نکنی یاد مرا خالی از یاد توذرات مرا نتوان یافت چون شوم خاک و دهد عشق تو بر باد مرا

جز پریشانی و آشفتگی و سودایی

کاراز بند خم زلف تونگشاد مرا

(ح: 26،5026) ای به دیدار تو جان خرم و دل شاد مرا کی کند وصل تو از بند غم آزاد مرا؟ کی دمد از شب هجران توام صبح وصال؟ کی رود محنت ایام غم از یاد مرا؟ آه از آن طره که آشفت ز باد احوالم داد از آن غمزه که خون ریخت به بیداد مرا این چه اشک است کزو غرقه به2 خون جگرم؟ وین چه سیل است که برکند ز بنیاد مرا؟ 5 چون تو فریاد رسی5 وز تو بود فریادم دیگری کی رسد ای دوست! به فریاد مرا؟ غیر وصل تو درین واقعه تدبیرم نیست چیست تدبیر، چواین واقعه افتاد مرا

نکنمچون همه خلق درین واقعه یارند مرا زآتش عشق جگرسوز شکایت نکنمچون

راز عشق توخالی باشم نه از انسان1 که ز حیوان بشمارند2 مرا جنت و خلد چه باشد که ز بیقدری من در جحیم اهل جهنم نگذارند مرا5

ومدر قیامت چو سر از خاک برآرند مرا دولت ار دست دهد خاک قدمهات شوم

دست تقدیرم از آن خاک سر کوی سرشت

چون شوم خاک، بدان کوی سپارند مرا

رس، 105-106) تا جدا کرد جفای فلک از یار مرا بار غم. پشت دوتا کرد به یکبار مرا ای نسیم سحری! جان و جهان مژده دهم گر بیاری خبری از دل و دلدار مرا طاقت آمدن و قدرت3 دیدن چو نماند کی دهد دست دگر دولت دیدار مرا زاهداا عقل ندارم، نکنم پند قبول مردمی کن، نفسی بگذر و بگذار مرا هر ملامت که کند دشمن از آن باکی نیست با غم یار چه پرواست به اغیار مرا 5 کارم از عشق، پریشان و خراب است4 هنوز میندانم که چه پیش آید ازین کار مرا

از من خسته نماند به جهان نام و نشان

گر نه فریاد رسد مرحمت یار مرا

رس،54 ح 9/. 75،5)

چون به کوشش نتوان دامن مقصود گرفت

چارهای نیست بجز ms033 صبر به ناچار مرا

(ح710.د260) نثار مقدم باد سحر گنم جان را گرا آورد به من خسته، بوی جانان را غبار خاک رهش دیدهام چنان خواهد که تشنگان جگرتفته2 آب حیوان را اگر نسیم گشاید نقابش از رخسار زنور خیره کند آفتاب تابان را ز لطف صورت او خلق را محقق شد که کرده است گرامی خدای انسان را 5 ز روی رحم به حالم3 نظر کند، هیهات! چه التفات به حال گداست سلطان را مرا که عارض وبالای دلبرم4 باید کجا برم گل خندان و سرو بستان را

نسیم صبحا بگویش که ذوق دردت5 برد

زیاد خاطر عبدالمجید، درمان را

رس، 89 ح،26،5073) زمستان خوش بود دیدن رخ همچون یهاری را به کنج خانه در خلوت نشاندن لالهزاری را چو باشد زینت خانه ز سرو سیمبر، شاید اگر سروی به بار آید چمن یا جویباری را چو بوی سنبلت باید، خم زلفی به دست آور چوجویی غنچهآ خندان، طلب کن گلعذاری را به نرگس میلت ارباشد نظر در چشم مستی کن اگر سروروان خواهی، به دست آور نگاری را

بهار زندگانی شد خزان عبدالمجیدا اکنون

چه لذت یابی ار بینی شکفته نوبهاری را

(رح260507010) غنیمت دان، غنیمت دان بهار زندگانی را به سر بر با1 گلاندامی بهار زندگانی را2 کنون چون دسترس داری دلارامی به دست آور که نوش لعل او بخشد حیات جاودانی را دل افروزی3 که گر روزی برش بی پیرهن بینی توانی در دلش دیدن عیان سر نهانی را به وقت شادی و عشرت مخور اندوه نابوده به غم خوردن مکن ضایع زمان شادمانی را جوانا! سخت مغروری، نمی اندیشی از پیری توانایا! نمیدانی عذاب ناتوانی را 5 چو ms034 بنشاند گه پیری جهان در گنج احزانت بسی یادآوری آنگه نشاط نوجوانی را چو رنگ ارغوانت را به رنگ زعفران سازد بسی باری ز نرگسها سرشک ارغوانی را اگر چه محنت پیری برون برد از سرم سودا هنوز از دست نگذارم طریق مهربانی را

دل عبدالمجید از جان همیشه عشق میورزد

نبرد گردش گردون ز دل پیوند جانی را جانا اگر چه عشق تو دردی ست بی دوا خرم دلی که گشت بدان درد مبتلا جان منی و بی تو چه گویم چگونهام؟ چون باشد آن تنی که ز جان میشود جدا؟ چون غنچه می کنم ز هوای تو هر نفس پیراهن به خون دل آلوده را قبا شوقم ز حد برون شد و چشمم نمی کند ادراک حسن روی تواز غایت صفا از دیده غرق خون شدم از پای تا به فرق

ای تا به فرق وز دل میان آتشم از فرق تا به پا 5 فتم که سر چو زلف تو در پایت افکنم عمرم به باد رفت و نشد حاجتم روا

عبدالمجیدا جان ز غم عشق کی بریم؟

چون فارغ است از غم ما غمگسار ما

رس، ms035 96. ح، 81. د،224،27/ف910) گر بگذرد ز کوی تو بر خاک من صبا خاکم رود ز مهر تو چون ذره بر5 هوا از بهر پایبوس تو بر من چو بگذری مانند غنچه، لب شوم از فرق تا به پا نرگس صفت ز خاک همه دیده بردمم بینم به دیدهای مگر آن روی دلربا عمری ست تا ز درد6 تو فریاد میکنم ناداده کس جواب خروشم بجز صدا 5 ای مهرپیکری7 که اگر در تو بنگرند پیدا بود ضمیر تواز غایت صفا گفتار تو چو8 چشمهآ حیوان حیات بخش دیدار تو چو آینهآ دل خدانما

عبدالمجید خواست که خاک رهت شود9

زان رونشد که نیست بدین10 مرتبت سزا

رس، 40-39. ح، 15 -2205016)

ن روی یاریاریی کن یک زمان پنهان ز اغیارم بیا

مت یکدم بر خویشم بخوانیا به پرسیدن چو میدانی که بیمارم بیا 5 گر ندانی1 در کدامین گوشه خوار افتادهام

گوش کن زان سو که آید ناله2آ زارم بیا

خاطرت گر می شود مایل سوی عبدالمجید

از برای مقدمت از جان نثار آرم بیا

(س، 98.ق920) کیست کز روی برفکند2 نقاب ماه یا آفتاب عالمتاب؟ چیست این مظهر پریشانی مشک یا تودههای عنبر ناب؟ غنچهآ جانفزای سیرابش برشکسته رواج لعل مذاب نظم پروین تاک4 شیرینش ریخته آب لعل5 و درخوشاب نرگس نیممست خواب آلود عالمی را نشانده بیخور و خواب 5 ای گرامی ترم ز جان عزیزا همچو عمرم چه میروی به شتاب؟ رویم از آب دیده شد پر خون دیدهام شد ز خون دل پر آب دلم از سوز ms036 سینه پر آتش تنم از سیل دیده در غرقاب دستم از کار میشود مپسند

شود مپسند کارم از دست میرود دریاب

همه عالم زلال چشمهآ خضر 10

لب عبدالمجید و جوی شراب6

(س،27،ح 28،5،57)

17 مرا دلی ست از آن چشم نیمه مست1خراب همیشه از خم2 آن زلف پرز پیچ به تاب ز شوق، جان و تنم از هوای او3 در سوز ز درد، چهرهآ زردم به خون دیده خضاب از آن که شد ز برم نور چشم و راحت دل ز آب دیده به رنجم، ز تاب دل به عذاب میان آتش سوزندهام ز تاب درون غریق خون جگر گشتهام ز چشم پر آب 5 نماند دل، چو گرفتم وصال او در دل برفت خواب، چو جستم خیال او در خواب اگر نه جان من است. از چه رو نپاید عهد؟ وگرنه4 عمرمن است، ازچه می رود به شتاب؟ ز نور عارض او چون رخش نشاید دید ندانم از چه سبب رنجه داردش به نقاب؟ اگر وفا کند از جور چون رسم بر او؟ ز بی خودیام نباشد مجال عذر و عتاب5

نماند در دل عبدالمجید جز حسرت

ز روز وصل دلارام و روزگار شباب

رس، 8عح، 78،5046) مهر او در سینه ام گنجی ست6 در کنج خراب عکس او در دیدهام ماهی ست2 چون ماهی درآب ذکراوکردم، برون رفت از ضمیرم فکر8غیر محو شد انجم چو پیدا شد جمال آفتاب حاصل دیده نباشد از رخش جز خیرگی گر براندازد ز9 رخسار چو خورشیدش نقاب ای دریغاا تاب کو؟ تا رفتمی راهش به سر وی1 دریغا خواب کو؟ تا دیدمی رویشبه خواب 5 دلبراا آب حیاتی. رحم کن بر تشنگان خشکلب تا کی شتابم در پی موج سراب؟ سرو سایه گستری، سایه ز حالم برمگیر مهر ذره پروری. روی از من خاکی متاب دیده بر2 بستم ز غیرت، برقع از رخ برفکن تا به کی عبدالمجید از ms037 وصل باشد در حجاب دوستان گویند کام دل نیابی جز به صبر می شوم صابر، ولیکن می کند عمرم شتاب

سعی کن ای دلا که کار از دست خواهد شد برون

چون به شیب13 آمد زمان زندگانی از شباب13

رس، 58- 057ح،27،502326)

که من الغمرکل شیخ1 شاب ساقیا! یک زمان خرابم کن تا شوم فارغ از جهان خراب تب غم را به تاب می بنشان چند باشم2 ز غصه در تب و تاب؟ ساقیا! بیش ازین درنگ مکنعمربنگ

عمر بنگر چه میرود به شتاب خمر از آن نه3 کزو رسم به خمار عذب از آن نه4 ک

عذب از آن نه4 کزو فتم5 به عذاب 5 باده خواهم از آنکه بگشاید از رخ شاهدان غیب نقاب در حجابم، بیار از آن جامی که کند از میانه رفع6 حجاب من خود از دیده کردهام ساغر دارم

ودارم از اشک پر ز بادهآ ناب7

دل عبدالمجیده خون بادا

هرگزار کرده است میل شراب

رس، 70. ح، 28،5.68) همه ذرات کونیناند مرآت وجود حق5 پدید از جمله ذرات جهان مشکات صافی دان و نورش چو مصباحی درین تابنده مشکات دلا زین گونه گون صورت گذر کن مکن اوقات مستغرق به مرآت نقوش مختلف از دل فرو شوی چرا باشی میان نفی و اثبات؟ اگرچه اوست مقصد، اوست مقصود رسیدن کی توان، هیهات، هیهات! 5 امور این جهانی، لعبی فریب است ندارد حاصل این بازی بجزمات درین تیه ار چه بیاندازه مانی بباید عاقبت رفتن به میقات

بشد عبدالمجیدا ایام کارت

اگر چه نیست ممکن جبر مافات

رف،108. ش ،96)

21 جانا ترحمی که دل از درد غم بسوخت سوز دلم چو شمع ز سر تا قدم1 بسوخت عشق تو آن هوا که دل و دین به باد داد شوق تو آتشی که وجود و2 عدم بسوخت گفتم به نامه شرح دهم اشتیاق را کردم شروع، کاغذ و نوک ms038 قلم بسوخت عشقت دلم بسوخت چو در وی مقام ساخت نشنیدهام میی2 که ازو جام جم بسوخت 5 آشفته گشت حالم و کارم ز دست رفت بگداخت تن ز غصه و جانم زغم بسوخت تسکین آتش دل اگر چه نفس کند در بر دلم ز تاب نفس دم به دم بسوخت

عبدالمجید، زرد و گدازان و اشکبار

شبها چو شمع تا به گه صبحدم بسوخت

22 تنم از دیده غرق خوناب است چشم بیدار و بخت در خواب است دلم از تاب مهر در سوز است جانم از سوز4 شوق درتاب است چون دهن خشک شد، چه حاصل ازآنک5 چشمهایم همیشه6 پر آب است روی زردم چو تختههای زر است اشک چون لعل و گوهر ناب است 5 گر چه اندوه بیکران مرا سببی نیست بلکه اسباب است سببی کان بلای جان من است جور اصحاب7 وهجر احباب است

راحت اندر زمانه معذور8 است

کام در روزگار نایاب است

(س 83-82.ح64 د850) ز تاب زلف تو جانم9 چوزلف در تاب است زچشم مست تو بختم چوچشم در خواب است تنم از10 آتش هجران چو شمع میسوزد ز آب دیده اگر چه غریق خوتاب است عنایتی که دل از اشتیاق پر خون است رعایتی که تن از بار غصه بی تاب است

اگر ز وصل تو عبدالمجید کام نیافت

روا بود که درین عهد، کام، نایاب است

(س،103. ح87،50870)

24 چشمم ز آب تیره،5 دل از تاب در بلاست گویی که نور

گویی که نور چشم و سویدای دل کجاست چون یابمش مقام. چو در جان6 بود مقیم کی بینمش جمال.2 چو در ms039 غایت صفاست گر نیست جان من، زچه پیوسته در دل است ور8 نیست عمر من، ز چه بدعهد و بی وفاست لطف مجسم است، چنین9 کینه جوز چیست؟ روح مجرد است، چنین سنگدل چراست؟

شرحش نمی دهم که نیاید به شرح راست10 5 وصفش نمی کنم، که نشاید به وصف گفت شر گفتم دوای درد دل ای جانا بگو که چیست؟

چیست؟گفتا: ز من مپرس که این درد بیدواست

خون ریختن به مذهب ما بی گنه رواست1 گفتم: مریز خون من بی گناه، گفت:خون ره

عبدالمجیدا روی خلاص و نجات نیست

آن را که در بلای غم عشق مبتلاست

(س،83 ح0 85565) جانم از اندوه و غم فرسود12، جانانم کجاست در دم از اندازه بیرون ر

دردم از اندازه بیرون رفت، درمانم کجاست؟ روز اندوه و شب ناکامی از حد در گذشت سرو سایه گستر و خورشید تابانم و بیابان تحیر، دیده در موج سراب تشنه لب مردم دریغا3! آب حیوانم کجاست؟

10 گویدم عبدالمجیدا از جان و دل ما را طلب

جویمش از جان و دل، لیکن دل و جانم کجاست؟

رس، 82. ح210-85،5.70. ف، 239) حسنی که خیره گشتم ازآن، یارب از کجاست آن10 نیست آدمی. مگر آیینهآ خداست در گلشن امید چو رویش گلی نرست سروی چو قدش از چمن آرزو نخاست1 چون مینهد12 قدم که همه رهگذار او جانهای ms040 دل شکسته و دلهای مبتلاست13 آن کو ز فرق تا به قدم رحمت حق است بی رحم از چه معنی و نامهربان چراست؟ 5 در دیدهام عزیزتر از نور دیده است خاک رهی که بر سرش او را نشان پاست14 کاش آمدی15 که عمر فشانیام آرزوستبر قامتش16 که راست به قد مراد ماست

عبدالمجیدا راه هوا وهوس مرو

کآنجاکجا مجال هوس، مدخل هواست17

رس، 55.ح،21. د81 ف2610.ت،337ز3450

27 مرازجان و دل ای دوستا با تو پیوند است به خای پای توام دیده آرزومند است

ضرورت است صبوری گمان مبر جانا

که در فراق تو عبدالمجید خرسند است

رس، 96) ذرات جهان یکسر، از مهر رخش شیداست در چهرهآ هر ذره، عکس رخ او پیداست بویی ز خم زلفش، جانها به جهان بخشید عکسی ز رخ خوبش، عالم چو بهشت آراست بر آینه چون تابد. خورشید روا باشد کز آینه اها] پیدا1، خورشید جهان آراست جاناان] چو شود ظاهر، نه جان به جهان ماند خورشید چو شد طالع، انجم زجهان برخاست هر نور که میتابد، از تابش آن مهر است هر موج که میخیزد، از جنبش آن دریاست 5 ایوان2 وصال او، بالاتر از ادراک است ادراک جمال او، بیرون زخیال ماست

هر جا که طلب کاری، یابی چو طلب کاری

بی او نبود جایی، هر چند که او بی جاست

(س34) وقت کل و فصل نوبهار است گیتی چو بهشت آشکار ms041 است از خرمی و خوشی زمانه جانبخش چو کوی غمگسار است از سنبل و نرگس و بنفشه گلزار چو عارض نگار است هر باد چو معجز مسیح است هر خاک چونافهآ تتار است هر چند که سرو و گل بجویی چون قامت و روی غمگسار است3 5

هر گوشه که هست گلستان است

هر فصل که هست نوبهار است

رس، 109. ح، 50105،90) هر زمان حال من از درد جدایی بتراست هر نفس کار پریشان من آشفته تر است تا ز پیش نظر آن روشنی دیده برفت مردم دیدهآ من، غرقهآ خون جگر است تا از آن لعل لب و گوهر دندان دورم دیده از غصه و غم، معدن لعل و گهر است از چه اندوه جهان از سر جانم نرود ای که گویی که بد و نیک جهان بر گذراست 5 دهن خشک من و دیدهآ تر، گفت و نمود آنچه از گردش او بهرهآ من خشک و تراست ای دل خسته نه تنها تویی آزردهآ چرخ که غم و محنت او لازم نوع بشراست

هر دلی از شرر آتش دل در سوز است

هر سری زیر لگدکوب جفا پی سپر است (ح. 5.109،/9) گل چو بشکفت کنون، وقت می گلرنگ است فرصت عیش مکن فوت که وقتش تنگ است قوت نامیه3 چون کرد جهان را چو بهشت عیش کن عیش، گه موسم نام و ننگ است تا سحرگه مدد نغمهآ بلبل گردد موسم نالهآ نی، وقت نوای چنگ است دلبراا فرصت عیش است غنیمت میدان زانکه در غمزهآ ms042 ایام بسی نیرنگ است 5 باده ده تا که شود صیقل هرتیرگیی چو مرا آینهآ دل ز هوا پر زنگ است هر دلی کو نشود بستهآ سیمین بدنی دل مخوانش که بر اهل حقیقت سنگ است

غرقهآ خون دلم تا تو بدانی که مرا

در غم عشق تو بیرون و درون یکرنگ است

(س، 203

32 هر که جان دلرد، زجانانش بریدن مشکل است دل نیارامد چورفت آن کس که آرام دل است امشبی بی ساربان محمل بدین سختی مران کز سرشک ناتوانان، ره پر از آب و گل است در پی محمل بسی افتان و خیزان میروند آن مه محمل نشین از حال ایشان غافل است خستگان از سوزدل چون شمع گریانند و دوست همچو گل در غنچه خندان در میان معمل است گربود بر خاک و خارا منزل، آن کس را چه باک! کز عزیزی در میان جان پاکش منزل است 5 تا کجا خواهد رسیدن زین توجه کارما راه سخت وپا ضعیف و کاروان مستعجل است بوالعجب کاری که با دلدار ما را اوفتاد زیستن با او محال و زو بریدن مشکل است زاهدا! عاشق نه ای، منکر مشو عشاق را غافل است از حال غرقه آنکه او بر ساحل است

سعی ها کردم پی کام دل ای عبدالمجیدا

چون مساعد نیست طالع، سعیها بی حاصل است

(ح. /9-090د،87) غایب است از دیده چون جانم همیشه در دل است نیست عاشق هر که از معشوق یکدم غافل است چشم جان دارد همیشه روی جانان در نظر گرچه ما را در میان1 بعد مسافت حایل است گر به صد منزل فراق افتد میان ما و دوست همچنانش در میان جان شیرین منزل است ای نصیحت گرا نداری درد دل، پندم مده محنت غرقه نداند2 آنکه او بر ساحل است عاشقی و صابری کار من آشفته نیست عشق دردی3 جانگداز و صبر کاری مشکل است 5 گرچه ms043 می کوشم به قدر وسع و امکان در3 طلب چون سعادت نیست ساعی سعیهابی حاصل است

گفت جانان: صبر باشد چارهآ عبدالمجید

صابرم جاناا ولیکن عمر بس مستعجل است

رس، 89-88- ح 85،5073) نالهام از درد و دردم از دل است چارهآ کار خرابم مشکل است بخت خفته، طالعم آشفته است عمر ضایع، سعیها بیحاصل است

می گشی بیجرم و خود عبدالمجید

مردهآ آن دست و تیغ3 قاتل است

رس، 79. ح،60 -059د،86)

9شب قدری که می دانه آشب وصل دلارام است شب قدری که میجویی، ندانم درچه ایام است، در آن ساعت عیان بیند هر آن کوطالب توراست در آن شب بی گمان یابدهر آن کو5 در پی کام است نزول روح اگر جونی، جمالش مظهر روح است ظهور رحمت لرخواهی، وجودش رحمت عام است فرشته چون فرود آید کزوروشن شود6 شب را زنور عارضش گویی طلوع صبح در شام است 5 دلم زان دانه میجوید که از زلفش برو دام است سرم زان باده می خواهد که آن رانرگسش جام 7ست هوایش از ازل دار نخواهد تا ابد رفتن عجایب حالتی کان را نه آغاز و نه انجام است به ترک نام و ننگ8 ای دلا بگو گر طالب یاری9 که راه منزل جانان، برون از ننگ و از نام است هر آن طالب که در10 عشقش زجان خود خبردارد اگرچه سوزد از سوداء هنوز اندرطلب خام است دلاراما ز مژگانت نخواهد جان کسی بردن منه بر ms044 خال زلفت را، چه جای دانه و دام است

10 ز تو عبدالمجید ای جاناامید مرحمت دارد

نظر بر حال او افکن که11 جای لطف وانعام است

رس، 58.ح:26.د810) چون عید خجستهآ صیام است ایام نشاط خاص وعام است ای ساقی دلربای جانبخشا می ده که نه وقت ننگ و نام است

وس نوای چنک است در جان و دلم هوای جام است این جامهآ صوفیانه بستان بنما ره میکده کدام است آن1 جام حرام ده که بیاو هر عیش که میکنی حرام است 5 گر در خور جام2 می نباشم کاین سوخته دل هنوز خام است

زان می که ازوست نرگس مست

یک جرعه گرم دهی تمام است

رس 93-92. ح865.78-29 عشق بازی در زمانه کارماست جان و دل درباختن کردار ماست از سر جان وجهان برخاستن مردن اندر پای جانان کار ماست روشنی آفتاب و نورماه از فروغ عارض دلدار ماست در جهان یک ذرهای سرگشته نیست کو نه عاشق بر جمال یار ماست نغمههای بلبلان خوش نفس گوش کن کان معنی اشعار ماست 5

بر زبان هر کسی گفتار ماست تا دم از لاف محبت میزنم بر

سراین گفتارها عبدالمجیدا

در نیابد هر که او اغیار ماست

رح960 88،5093 جمالش گر چه از چشمم نهان است تمنای دل و آرام جان است ز غیرت تا کسی نشناسد او را نشانش میدهم کو3 بینشان است سهی سرو روانش خوانم، اما چه جای سرو، کو محض روان است خیال نقطه4آ موهوم باشد اگر گویم ز حیرت کو5 دهان است اگر چه میکنم وصف میانش نپندارم6 که چیزی در میان است 5 میان نور و خود7 پیوسته پنهان ولی چون مهر در عالم عیان است

به جان عبدالمجید او را طلبکار

چو جان اندر8 دل تنگش نهان است

رس،56 -3ح 18. 8105)

39 بازم اسباب غم فراوان است کارم از حد برون پریشان است آب چشمم1 ز آتش ms045 شوق است2 روی زردم ز درد هجران است دل ز دیده همیشه در آتش دیده از دل مدام گریان است شد جوان نوبهار عمر و هنوز چشمهایم چو ابر نیسان است3 5 درد دل را بجز تجلی دوست ای عزیزان! دگر چه درمان است کعیه4آ دل. مقام دلجوی است قبلهآ جان، جمال جانان است دلبراا رحمتی، که بیچهرت چهرهام5 در سرشک پنهان است هر کسی را سری و سامانیست بی تو ما را نه سر، نه سامان است گرچه اسباب غصته بیحد است گرچه انواع غم فراوان است

10 پیش عبدالمجید جز غم هجر

هر بلایی که هست، آسان است

رس 82. ح،64 8605063)

40 سوزی که از هوای تو در سینهآ من است نه طاقت نهفتن و نه جای گفتن است بی سعی مینوازی و بی جرم میگشی یارب چه خون6 بیگنهانت به گردن است خاک رهت شوم.7 ز سرم سایه برمگیر با دوست8 آن مکن که سزاوار دشمن است بی جرم و بی گناه چرا میگشی مرا میمیرم از غم تو، چه حاجت به گفتن است 5 دیده اگر ز هجر جمال تو تیره9 گشت چشم1 دلم به روی11 خیال تو روشن است سیلاب آب دیده، پس و پیش را گرفت ای بخت! سر بر آر، چه هنگام خفتن است

عبدالمجیدا دلبرم از لطف و رحمت است

با من جفا که می کنده از طالع من است

41 رویم نمود حال، چه حاجت به گفتن است؟ اشکم گشاد راز، چه جای نهفتن است؟ پیوسته گرد کوی دلارام چون نسیم کارم رهش به دیده و رخسار رفتن است چشم مرا ز بهر نثار خیال او پیشه همیشه گوهر و یاقوت سفتن است

دیوانه را حدیث پراکنده گفتن است گر دل کند حکایت زلفش شگفت نیست دیوانه را حدیث پرا

گوبی چه حالت است، نه این جای1خفتن است 5 بختم ز نالههای من آگه نمیشود

عبدالمجید را زغم گلعذار خویش ms046

دیده بسان غنچه به وقت شکفتن است

رس، 100. ح 82،50860 از من است این همه اندوه که برجان من است کارم آشفته ز تدبیر پریشان من است گه بر آتش تن بیمار من و گاه بر2 آب از دل سوخته3 و دیدهآ گریان من است چه کنم چاره که4 این بی سرو سامانی خویش همه5 از بخت بد بی سر و سامان من است گر چه بیداری شب، جان و تنم میکاهد از که نالم که6 سبب ناله و افغان من است علت زردی رخسار من و سرخی اشک آشکار است که از غصهآ پنهان من است 5 از دل و جان پر از درد ملالت دارم باشد آن دوست که او دلبر و جانان من است

آنچه اندر7 پی آن سرو روان میبینی8

سایهاش نیست که آن صورت بیجان من است روی جانان، قبلهآ جان من است عشق او دردی که درمان من است مهر اگر جان بخش بودی، گفتمی طلعتش خورشید تابان من است سرواگر مهروی بودی، خواندمی قامتش سرو خرامان من است

برنتابد کوه ای عبدالمجیدا

محنتی کز عشق بر جان من است

رح0 96.د،88)

44 دلم از انتظار پرخون است روی زردم زاشک گلگون است هرنفس میل خاطرم بیش است هر زمان اشتیاقم افزون است چون دهم شرح آرزومندی کآرزویم ز شرح بیرون است جانم از تاب سینه در سوز است دیده از خون دل چو جیحون است 5 باطنم پرز آتش است مدام ظاهرم گرچه غرقه در خون است نتوانم به سالها گفتن که درونم زغصهها چون2 است

هرکه عبدالمجید را بیند

خود بداند ز مهر محزون است

رس،84. ح: 66 د85 زین گونه کس ملاحت و خوبی ندیده است ms047 یارب خدا ترا به چه لطف آفریده است! گویی میان خلد برین در3 کنار حور رضوان به آب زندگیات پروریده است بس توبه ها که حلقهآ زلفت شکسته است بس پردهها که غمزهآ شوخت دریده است ای مهرا اشکم از تو ز تارک گذشته است وی مها فغانم از تو به گردون رسیده است 5 تا کرد جان من هوس لعل جانفزات از تن ملول گشته و از دل3 بریده است تا دل قرار یافت در آن زلف بی قرار از جان کناره جسته و از تن رمیده است چون در شکنج زلف تو آرام کس ندید گویی دلم چگونه در او آرمیده است؟

عبدالمجید مهر تو ای سرو ماهروی1 10

در جان گرفته و ز جهان برگزیده است3

(س 82 ح،8605063) دلبرا آخر نه تنها در دل و جان4 جای تست هر سر مویی ز من، منزلگه و ماوای5 تست گر هوا از هر طرف چون گرد گرداند مرا دل نیارامد6 مگر آن جا که خاک پای تست این دل سرگشتهام را جان فشانی آرزوست زان سبب در جستوجوی طلعت زیبای تست گر چو رویت ماه بینی. عکس آن رخسار دان ور چوقدت سرو یابی، سایهآ بالای تست سر به غیر7 آستانت کی نهم جایی8 دگر؟ در جهانم قبله چون روی جهان آرای تست 5 کحل چشمم خاک پا و رشتهآ جان پج9 زلف آب حیوانم لب جانبخش عمرافزای تست

جای خود را کس به دست خود نگرداند خراب

این دل عبدالمجید ای جان نه آخر جای تست10 عادت چرخ ستمکار و جهان بیدادست خرم آن کس که ازین فارغ، از آن آزادست دشمن ماست جهان، هیچ کس از اهل نظر مهر بر دشمن بیمهر و وفا ننهادست ms048 آه11 از آن سینه که از آتش اندوه بسوخت آه3 از آن دیده13 کزو خون جگر بگشادست4 آه از آن چرخ جفاجوی که پر بیمهر است داد ازین دهر ستمدیده که بس بیدادست هر که را بنگری از غصهآ این محزون است هر کجا بگذری از محنت آن فریادست 5 آفت و حادثهآ دهر فزون از عدد است خلقت نوع بشر سخت ضعیف افتادست

عاقبت خاک شود هر که شد از خاک پدید

مردنش در عقب است آن که ز مادر زادست نه از دستت به دستان میتوان رست1 نه میشاید زدن در دامنت دست نه در سم سمندت میتوان مرد نه از بند کمندت میتوان جست نه از مهر تو کاری میگشاید نه دل شاید به مهر دیگری بست به تو زان گونه مشغولم که هرگز نیندیشم که غیری در جهان هست 5 درون پرده چشم نیم مستت به تیر غمزه چون جان و دلم خست ندیده ذوق لعل باده رنگتچرا گشتم

چرا گشتم چنین مدهوش و سرمست

دل عبدالمجید از خلق عالم

برید اول، پس آنگه با تو پیوست

رس، 68.ح:82،5.360) عالم. منور از رخ چون آفتاب اوست گلشن، معطر از خم زلف به تاب اوست ادراک حسن او نکند هیچ دیدهای زان رو2 که نور اوست که دایم نقاب3 اوست آیینه تا ز4 عکس جمالش حیات یافت در حسن و5 لطف او شده حیران خراب اوست خرم دلی که جان و جهان در غمش بباخت فرخ سری6 که سجده گهش بر جناب7 اوست 5 با عاشقان به لطف در اول خطاب کرد جانم هنوز مست ز ذوق خطاب اوست هر کس امیدوار به سعی و کوششیست امید ما به عاطفت بیحساب اوست8

عبدالمجیدا از تن و جان در گذر از آنک

در کوی دوست،9 هستی عاشق حجاب اوست

گردد سعادت رهبر و دولت معین6 عبدالمجیدا

آن را که یاد یار ما، در تیره شبها یار اوست

(س370.ح120- 11. د،80)

51 مرا قبلهآ جان و دل روی اوست روان در تنم تازه از بوی اوست کنم سجدهآ شکر هر ساعتی که محرابم آن7 طاق ابروی اوست از آن کردم آشفتگی اختیار که زنجیرم آن8 بند گیسوی اوست تنم خسته وناتوان، دل خراب نظر کردم از چشم جادوی اوست نگویم مرا بیگنه خون مریز که خون ریختن بی گنه خوی اوست 5 چو پیوسته قصد دل و جان کند چرا9 میل جان و دلم سوی اوست ز خونابه چون تیره شد دیدهام امیدم به خاک سر کوی اوست تباشیر صبح از1 فروغ رخش سواد شب تیره از موی اوست

نپیچد ازو روی عبدالمجید

چو هر سو که روی آورد، روی اوست

(س، 89- ح740.د860)

52 دلهای بیدلان، متحیر زروی اوست جانهای عاشقان، متوجه به سوی اوست

عبدالمجیدا آن چه تو میجویی5 از جهان

در جان ms050 تست و جان تو در6 جست وجوی اوست

رس33 . ح،8.د،79) آیینهآ خورشید و مه، تابان زنور روی اوست در دیدهآ جان روشنی، از گرد خاک کوی اوست دیوانه هر جا عاقلی، از شوق آن زنجیر زلف7 محراب هر صاحب دلی، طاق خم ابروی اوست دلخواه گلها در چمن از عکس رنگ عارضش8 جان بخش نافه در ختن، از سنبل خوشبوی اوست ازغایت عزت رخش، گرچه نهان است از نظر ذرات عالم سر به سر، پیداز تاب روی9 اوست 5 چون از فروغ طلعتش، خالی نبینم منزلی هرجا که باشم پیش او هر سو که بینم سوی اوست10 من در فروغ طلعتش، جان میفشانم11 در قدم جان باختن آیین ماء عشاق کشتن خوی اوست یهترز درمانم بود27 دردی13 که بخشداو14 مرا خوشتر زمرد

راخوشتر زمرهم باشدم زخمی که از بازوی اوست

عبدالمجید از ذکر او، خالی نباشد یک نفس

چون قدرت گفتار او.15 از بهر گفت و گوی اوست

(س370: ح130: د800ظ3360) کل سرخ روی در چمن از عکس روی اوست باد بهار مشکدم، از خاک کوی اوست آیینه ای ست مهر درخشنده زان جمال سرگشته ای ست ذره که در جست وجوی اوست

وز هر طرف خروش برآید که روی اوست

عبدالمجید، جان و دلی دارد از جهان

میل دل اوا توجه جانش به سوی اوست

رس، 50) جان مرا از ازل. مقصد و مقصود اوست گرچه به جان آردم، روی نپیچم ز دوست گر کشدم بیسبب، ور بنوازد رواست هر چه به جان میرسد، از ره جانان نکوست گرچه جمالش ms051 نهان، در تتق عزت است جملهآ ذرات کون، مظهر انوار اوست سرو سهی در چمن، سایهآ آن قامت است تابش خورشید و مه عکسی از آن نور اوست1 از شکن طرهاش، باد صبا جان فزاست وز اثر مقدمش، خاک چمن مشک بوست 5 ناوک مژگان او، دوخت مرا جان و دل آتش سودای او. سوخت مرا مغز و پوست

یار ز احوال ماء فارغ2 وعبدالمجید

گاه ز ناله چو نال، گاه ز3 مویه چو موست

(س41 ح 1030.د.90) دردی ست درد عشق که درمان ما ازوست سامان کار بی سر و سامان ما ازوست جانان اگر چه قصد دل و جان ما4 کند5 جان و دلش فدا که دل و جان ما ازوست از مهر روی دوست. خیالی ست در سرم سوز دل و سرشک چو باران ما ازوست از شوق زلف یار، هوایی ست در دلم6 آشفتگی حال پریشان ما ازوست خرم شبی که رحم کند بر خروش من آن کو ز شام تا سحر افغان ما ازوست 5 فرخ سحرگهی که ببینم چو آفتاب مه طلعتی که نور شبستان ما ازوست7

سخت بی سامان و بس آشفته کارم چون کنم

شد پریشانی ز حد، سامان کارم آرزوست

(ح900.102) به جان مهر تو ورزم تا توان هست ز دل ذکر ms052 توگویم تا زبان هست چویادت بخشدم هر دم2 حیاتی اگر در پات میرم، جای آن هست بجز عکسی ز خورشید رخت نیست به حسنت ماه اگر در3 آسمان هست بغیر از سایه4آ قدت نباشد به لطفت5 سرواگر در بوستان هست 5 برون از خسن و لطف6 ای صورت جان1 مرا خود با تو چیزی در میان هست دلم را با رخت7 پیوند جانی ست و گرنه8 روی زیبا در جهان هست نه در چشم آیمت از ناتوانی نه در دل آیدت کان ناتوان هست گرم صد ره نهی بر9 دیدهها پای نیندیشی سری بر آستان هست

دل عبدالعجید از هجر10 خون باد11

گرش با یاد تو پروای جان هست (س، 45-64،ح،8205033)

59 هر دلی را از هوایت بی نهایت لذتی ست هر سری را از خیالت بی کدورت لذتی ست تابشی از روی تو هر جا که تابان چهرهای ست عکسی از بالای تو هر جا که زیبا قامتی ست از می مهر و فروغ حسن عالمگیر تو هر سری را مستیی، هر دیدهای را حسرتی ست صورتت گرچه نمی بیند کسی زینسان که هست در خیال هر کسی از عکس رویت صورتی ست سخت بدحالم ز درد عشقت ای جان و جهانا نی غلط گفتم که این بدحالیام خوش حالتیست 5 جان ز دل از درد تو هرگز ننالد زینهارا هر جراحت کز تو باشده خوش تر ازهر راحتی ست

تا مگر گردد خیالت مونس عبدالمجید

از همه ملک جهانش آرزوی خلوتیست

رس، 36) چو چشم دلبرانم کار مستیست چو طره عادتم سوداپرستیست عجب گر تا ابد مخمور گردد کسی کو سرخوش از جام الستیست چنان مستغرق یارم که دل را نه بیم نیستی، نه ذوق هستیست عجب حالیست حال عشقبازان نه هشیاریست آن حالت، نه مستیست عجب کوییست کوی دلنوازان نه بالایی در آن منزل، نه پستیست 5

برون کن از سر آن1 ناموس و پندار

که ms053 کار آنجا به عجز و زیردستیست

رس، 61. ح0 835.27) خوشا هشیاریی کانجام مستیست خوشا آن مستیی کآغاز هستی ست خوشا جانی که هستیش آفریدند نه آخر سرخوش از جام الستیست ز جام عشق جانان جوی مستی گرت سودای جام و رای مستیست دلا زین شیب، و زین بالا گذر کن که مقصد برتر از بالای و پستیست نظر بر دنیی و عقبی میفکن گرت در سر هوای حق پرستی ست 5

عبدالمجیدا دست ز تدبیر خود بدار

تدبیر چون مغالف تقدیر ایزدی ست

ح 89.0.98) منزلش در جانم از بیمنزلیست حاصلم در جستنش3 بی حاصلیست طالب وصلش شدن دیوانگیست از طلب رو در کشیدن کاهلیست در فراقش ساختن دون همتیست آرزوی وصل کردن جاهلیست گرچه ممکن نیست پیوستن بدو لیکن از خود درگذشتن واصلیست 5 غافل از یادش مشو یک دم از آنک بدترین حال عاشق غافلیست دل به مهرش بند اگر صاحبدلی زانکه بی دلدار بودن بی دلیست

هر که از سودای او عبدالمجیدا

میشود دیوانه، عین عاقلیست

(س، 37. ح 80،507) بازم از دره دل ریش2 به خود پروانیس قو5م دیده ام از خون جکر پیدا نیست

نیش با نوش چو پیوسته رفیقند و قرین 10

بخت بد بین که بجز نیش، نصیب ما نیست

رس، 68. ح،8305037) جز8 فروغ رخت ای جان و جهان ا پیدانیست درجهان جزاثر مهر9 جهان آرا نیست ما همه همچو حبابیم درین بحر محیط چون نشانی10 به11 حقیقت ز وجود ما نیست یا بغیر از تو کسی نیست در اطوار وجود یا ز سودای تو ما را به کسی پروا نیست آخر ای دوست! نه سودای تو دل دارد بس یک سر موی زما خالی ازین12 سودا نیست نیست یک قطره، که از تابش تو محونشد نیست یک ذره، که از مهر رخت شیدا نیست13 5 آفتابی ست جمال تو که با تابش او جوم یک ذره ز ذرات جهان پیدا نیست از فروغ رخ تو جمله جهان پرنور است زان نبینیم که این دیدهآ ما بینا نیست

قاصر از وصف جلال تو وحیران ز جمال

جملهآ خلق جهانند، رهی تنها نیست14

(س،33 . ح ،790509)

66 جهان را باز ایام جوانیست زمان عیش، وقت شادمانیست می و معشوق میخواهم که گفتی نمودار بهشت جاودانیست چو گل خندان نماید سوی بستان کجا چون غنچه گلچهری نهانیست چو بلبل هر کسی با ms055 گلعذاری به زیر گلبنی در کامرانیست 5 مرا باری مراد از باغ و بستان لب میگون و روی ارغوانیست اگر فرصت بود در پای معشوق دلم را آرزوی جان فشانیست

مکن بیماهرویی زندگانی

گرت حظی ز عمر و زندگانیست

رس، 108) درد دل مرا که دوایی پدید نیست غیر از وصال دوست علاجی مفید نیست حال درون ریش و تن ناتوان مپرس کز بس ملالتم سر گفت و شنید نیست بی سرو گلعذار شبی1 نیست تا مرا اشکی2 چولاله بر3 رخ چون شنبلید نیست تا سر ز خاک پای دلارام دور ماند کار مرا دگر3 سر و پایی پدید نیست 5 ای دلا مجوی کام که بر بستر مراد آن کو به کام دل5 نفسی آرمید نیست گفتم به یار: جور و جفایت6 زحد گذشت گفتا: جفا و جور ز خوبان7 بعید نیست

گفتم: خیال خلعت8 وصل است در سرم

گفت: این قبا به قامت عبدالمجید نیست

رس، 99. ح،82،5083 36،00 .ف2540)

68 بری گلی چو روی تو در لاله زار نیست سروی به

سروی به لطف قد تو در جویبار نیست بر روی گل ز قطرهآ شبنم عرق چراست گر زانکه او ز عارض تو شرمسار نیست ای نور چشم و راحت دلا بی جمال تو ما را هوای باغ و سر نوبهار نیست

ه جان نکند با کسی وفا عمریا از آن که عمر به عهد استوار نیست

ای نور دیدها رفتی و عبدالمجید را

جز غصه بی تو حاصل ازین3 روزگار نیست

رس،74.ح،83،5.54 خوش خلعتی ست جسم ولی استوار نیست

خوش حالتی ست عمر، ولی پایدار نیست خوش منزلی ست عرصه5آ روی زمین دریغا کاینجا مجال عیش و مقام6 قرار نیست هر چند بهترین صور ms056 شکل آدمیست لیکن همیشه سروقد و7 گلعذار نیست دل در جهان مبند که کس را ازین عروس جز آب چشم و خون جگر در8 کنار نیست مردی که در شمار بود این زمان کجاست؟ کو را ازین زمانه غم بیشمار نیست 5 غره مشو به جاه مجازی واعتبار کاین جاه9 را به نزد خرد اعتبار نیست زنهارا اختیار مکن مهر منزلی کآنجا به دست هیچ کسش10 اختیار نیست11 چشم وفا مدار ز ابنای روزگار چیزی طلب مکن که درین روزگار نیست کاری بکن کنون که کنونست2 وقت کار23 بازی مکن که چرخ به بازی به کار13 نیست

عبدالمجیدا کار به خود کی15 رود ز پیش

گر جذبهای ز رحمت پروردگار نیست مشتاق یاز طالسب باغ و بهار نیست مطلوب دل مجرد نقش و نگار نیست سرو روان و غنچهآ خندان میان باغ مانند یار سرو قد گلعذار نیست آن را که شوق قامت و بالای دلرباست سرو و گل و بنفشه و نرگس به کار نیست

عبدالمجیدا عشق مجازی ز سر بنه

کاین حسن و لطف عاریتی، پایدار نیست

(س، 89.ح:8605026) دل را ز مهر عارض جانان گزیر نیست جان را بجز هوای لبش دلپذیر نیست گفتم دگر نظر نکنم در جمال تو خود یک نظر شکیبم از آن بی نظیر نیست سر تا قدم به بند کمندش مقیدم تنها دلم به حلقهآ زلفش اسیر نیست صبحی نمی دمد که مرا تا به گاه شام از مهر در دل آتش و در جان نفیر نیست 5 شامی نمیشود که مرا تا به گاه صبح سیر ستاره بر رخ همچون زریر نیست در بحر بیکرانهآ ms057 اندوه غرقهام واحسرتا که هیح کسم دستگیر نیست

عبدالمجید بی رخت ای دوست! چون خیال

زان شد که جز خیال تواش در ضمیر نیست

(ح: 835.66) بیا که بی تو سر باغ و بوستانم نیست هوای صحبت یاران و دوستانم نیست بیا که بیلب جان بخش و چشم خون خوارت خیال نرگس و سودای گلستانم نیست بیا که بی گل رویت ز سوز سینه چو ابر همیشه پیشه بجز گریه و فغانم نیست از آن که سرو روانم روان ز چشمم رفت بغیر خون دل از چشمها روانم نیست 5 شکیب و هوش ازین جان ناشکیبم شد توان و تاب درین جسم ناتوانم نیست برون زیاد تو در شب نمی کنم کاری بغیر ذکر تو در روز بر زبانم نیست شدم ز روی ضرورت به درد دل خرسند چو قدرتی که ز تو داد دل ستانم نیست

بگو به دوست ز عبدالمجید باد صباا

ترحمی که کسی جز تو در جهانم نیست (رح. .10.8905)

بس ای عبدالمجیدا این شیوه گفتن

مگر سری که آن بر کس عیان نیست

رس. 1ح10_29،5.9-78ی490 هر که را درد عشق در جان نیست بهره از زندگیش چندان نیست راستی درد عشق خوش دردیست گرچه آن7 را علاج درمان نیست ms058 عشق خون خوردن است و جان دادن ای دل! اندیشه کن که آسان نیست چون به پایان برم نمیدانم محنت عشق را که پایان نیست کیست کز8 مهر آفتاب رخی همچو سایه فتاده لرزان نیست 5 کیست آن کو هوای زلفی داشت تا چو زلف از هوا پریشان نیست کیست آن کز فریب نرگس مست ناتوان و خراب و گریان نیست کس نیابی کز آتش عشقش سوز در سینه، داغ بر جان نیست هر سری را به قدر سودایست کس دل آسوده وتن آسان نیست

جان عبدالمجید را باری 10

آرزویی به غیر جانان نیست

رس، 99.ح:83 د860)

سرگشته شدم در طلب وصل تو بنمای

راهی که بغیر از تو مرا راهبری نیست جانان1 به هیچ گونه غم جان ما نداشت پروای کار بی سر و سامان ما نداشت یک ره گذر3 به کلبهآ احزان ما نکرد یک دم نظر به حال پریشان ما نداشت گفتیم حال3، چارهآ احوال ما نکرد4 کردیم ناله، گوش به5 افغان ما نداشت سیلاب آب دیده چو بسیار دیده بود اندیشه از سرشک چو باران ما نداشت 5 بیماری از معالجه، درد ms059 از دوا گذشت زانک آن طبیب میل به درمان ما نداشت از اقتضای طالع ما گشت بیوفا یا طبع نازکش سر پیمان ما نداشت

عبدالمجیدا دست زگیتی بداشتیم

سودای دوست، دست ز دامان ما نداشت6

رس، اعرف، 0 0/. ش، 86 ع2581/50ض، 1361/3ب، 145) عشق یار خویش را7 از دست نتوانم گذاشت

نذاشت کار و بار خویش را از دست نتوانم گذاشت

کن زانکه کار خویش را8 از دست نتوانم گذاشت غیر عشقم نیست کاری مدعیامنعم مکن

من شعار خویش را از دست نتوانم گذاشت چون شعارم دوستی باشد به قول دشمنان م گرچه روی اندر خزان دارد بهار زندگی نوبهار خویش را از دست نتوانم گذاشت رشتهآ جان را کشیدن گرچه بیم جان بود زلف یار خویش را از دست نتوانم گذاشت 5 گرچه بینم شاهدان سرو قد لالهروی گلعذار خویش را از دست نتوانم گذاشت

اختیارش کردم و دادم به دستش اختیار

اختییار خویش را از دست نتوانم گذاشت

(ح:102.89.5) بیدار شو دلاا. که..1 خواب و خور گذشت ضایع مکن زمان، که زمان پیشتر گذشت آن موسم شباب چو فصل ربیع رفت وان روز خوشدلی چو نسیم سحر گذشت دل در جهان مبند، که ناز و نعیم او گویی خیال بود که اندر نظر گذشت در خواب و خور بسان بهایم نهاده سر پایت به گل فرو شد و آبت ز سر گذشت نفسی ست سخت کاهل و عمری ست بس روان2 دریاب اگر نه این دو نفس نیز درگذشت 5

عبدالمجیدا دل ننهد هیچ عاقلی

در منزلی که باید از آنجای درگذشت

(ح: 27.د،69) چون شداز سبزه وگل عرصهآ گلشن چوبهشت خوش بود با می و معشوق شدن بر لب کشت مدت فصل گل از وصل دلارام بود زانکه از خور بود خرمی باغ بهشت هر که در موسم گل. جام می آورد به دست دامن تقوی و ناموس به ناکام بهشت زاهدا! ما ز ازل مست ms060 و خراب آمدهایم نه سر صومعه داریم و نه سودای کنشت بس کن از سرزنش و طعنه، یقین دان که همه پیرو حکم الستیم، چه زیبا و چه زشت1 5 گر بدانی که بد و نیک ز تقدیر خداست «عیب رندان مکن ای زاهد پاکیزه سرشت» رو بخوان «لاتزر وازرة» فارغ باش «که گناه دگری بر تو نخواهند نوشت»

نچون یقین است که هر کس درود آنچه بکشت3 سعی اگر می کنی، از بهر صلاح خود کن چ

مسکن عجب و تکبر مکن از بهر خدا

آن سری را که همی خاک شود بر سر خشت

رح: (10- 0.د،89)

80 شمع لاله چو برانگیخت صبا بر لب کشت شاهد حور لقا جو، که جهان شد چوبهشت تا بود جان، نرود لذت عشق از جانم دست قدرت چو گلم را به می مهر سرشت کار دریاب دلاا تکیه بر ایام مکن دامن کام که بگرفت که از دست بهشت؟ حاصل از سعی چه باشد چو نخواهد گشتن آن چه بر ما ز ازل خامهآ تقدیر نبشت 5 پیش از آن روز که کس طاعت و عصیان کردی این چرا لایق مسجد شد و آن اهل کنشت چون زیک آب و هوابیم چه گلبرگ وچه خارا چون زیک اصل سرشتیم چه زیبا و چه زشت

اختیاری چونداریم، چه تدبیر کنیم

گرچه بی هیچ شکی آن درود مرد که کشت گرچه جان بازی ست. خواهم طرهآ جانان گرفت

جان به مهرش دادن و مهرش میان جان گرفت از سر جان بگذرم باشد رسم بر1 کام دل دامن مقصود نتواند کسی آسان گرفت زلف مشکینش دلاء زنهارء نگذاری ز دست رشتهآ جتست، چون از دست شدنتوان گرفت جان به یاد نرگسش آیین هشیاران گذاشت دل به بوی سنبلش ترک سر و سامان گرفت 5 خوش دلم کان سرو سایه بر سرم خواهد فکند چون من افتاده را با خاک ره یکسان گرفت هر ms061 نفس سوز2 درونم شعله بر تر میزند3 گرچه سر تا پایم از خون جگر طوفان گرفت

یده در پایش فتا دردش ازطاقت چوافزون شده4 پی درمان گرفت دل زشوقش خون شد واز دیده در پایش فتاد د

همت عبدالمجید از غیر دامن در کشید

از جهان و جان گذشت و دامن جانان گرفت

(س، 60. ح، 394080،5015.ف2430) زان غمینم که غمگسارم رفترفت و5 از جان و دل قرارم رفت از همه عالم اختیارم بودچون شد از دست، اختیارم رفت

زان در میان خون دلم کان دلارام از کنارم رفت

خواب از آن چشم پرخمارم رفت صبر از آن زلف بیقرارم شد

نظر مرحمت ندیده ز دوست

زندگانی در انتظارم رفت (س، 115.ح،91،5،108) ای دریغاا که روزگارم رفت کارناگرده وقت کارم رفت طرب از خاطر خرابم شد2 طاقت از قالب نزارم رفت روی گلگون چو زعفرانی3 شد میل بستان و لالهزارم رفت زردرویم چوباغ فصل خزان زانکه از عمر نوبهارم رفت طلب زلف دلفریبم شد هوس چشم پرخمارم رفت 5 آن هواهای بیقیاس نماند وان تمنای بیشمارم رفت گرچه عبدالمجید میگوید آرزوی جمال یارم رفت

نکنی باور این سخن زنهار3

زان غمینم که غمگسارم رفت

(س،16/ . ح : 08/:د9/0) گر التفات نماید به حال ما کرمت روان کنم دل و جان را نثار در قدمت نه همدمیست مرا در جهان بجز یادت نه محرمیست مرا در جهان بغیر غمت بنه قدم که ز چهره بساطت اندازم نمای روی که تا جان به رو نما دهمت به سر اگر چه بگردانیام سرم باشد همیشه بر خط فرمان نهاده چون قلمت اگرچه بی گنهم هر زمان به جان آری به جان تو که نگویم شکایت از ستمت 5 امیدواری هر کس به کوششی باشد امید بنده به لطف و عنایت از کرمت ms062

از آن سبب که الم از تو میرسد ما را

خوش است خاطر عبدالعجید از المت5

85 نه دستم میرسد جانا به زلف عنبرافشانت نه از دل دست می دارد سرزلف پریشانت نه بختم میکند سعیی. که گردم خاک درگاهت نه دولت میدهد1 یاری. که بوسم سم یکرانت نشینم بر ره بادی که از کوی تو می آید مگرچون سرمه در چشعم کشد گردی زمیدانت گهی چون سایه بی جانم زشوق2 روی چون مهرت گهی چون گوی سرگشته از آن زلف چوچوگانت 5 گرم از دست محنتها به سر هردم بگردانی تگردد چون قلم هرگز سرم از خط فرمانت اگر چون زلف بگذاری که سر در پایت اندازم چو گیسوجان برافشانم بر آن سرو خرامانت چوره سوی تومی آرم به بوی2 زلف جاتبخشت حجاب دیده می گردد فروغ روی تابانت

چرا عبدالمجیدا آخر بدین سان اشک میباری؟

چو سوز سینه ننشیند به آب چشم گریانت

(س،66ح83.5،600) ای در دل و دل در آرزویت در جانی و جان به جست و جویت چشم من تیره روز بگشای باشد که ره آورم به سویت بیرون ز زبان، زبان دیگر خواهم زبرای گفت و گویت جانبغش دم مسیح از آن شد کز باد گرفته بود بویت2 5 زان عمرفزاست آب حیوان کو دارد اثرز خاک کویت تو برتراز آرزوی خلقی سرگشته شدم در آرزویت

نادیده رخ تو، نقش دیگر

در هر سری از خیال رویت

(س،51) روی تو خود نشاید، دیدن ز نور رویت بگشا نقاب تا من. میرم در آرزویت در جستن تو خلقی. در هر طرف شتابان تا خود که را نماید، اقبال ره به سویت چون دادنی ست جانم، باری بر آستانت چون رفتنیست عمرم باری به جست و جویت ذکرت چو بر زبانم. آید ز شوق خواهم هر موی خود زبانی. گویا به گفت و گویت 5 از مرگ عاشقان راء اندیشهای نباشد در پایت ار بمیرد. ms063 زنده شود به بویت

عبدالمجید عکسی، زان روی در نیابد

تا دیدهاش نگردد، روشن ز خاک کویت

رس، 49) ای قبلهآ جان خسته کویت وی میل دل شکسته سویت ای دیدهآ هر امیدواری روشن ز جهانیان به رویت نه در هوسم بجز هوایت نه آرزویم جز آرزویت بینم ز مه دو هفته چهرت بویم زگل شکفته بویت سرگشته زا مهر، بیسر و پای چون ذره کنم هوای کویت 5 از شوق ز سرگنم قدم را تا پای نهم به جست و جویت

از ذوق. زبان دل گشایم

چون روی نهم2 به گفت و گویت

(س، 76. ح83،5.560) هوای دوست برافروخت آتشم زنهاد خیال بین که مرا باز در خیال افتاد نه قدرتی که گشایم به روی او دیده نه طاقتی که برآرم ز شوق او فریاد ز یاد خود به فراغت به ذکر او مشغول به دام عشق اسیر و زبند خویش3 آزاد بیا که تا در وصل تو بسته شد بر من فراق، چشمهآ خونم ز چشمها بگشاد کدام جور که بر2 من، مدار چرخ نکرد چه غم که بهر من از مادر زمانه نزاد 5 مرادم از همه عالم تویی واین5 عجب است که وصل تو نتوان یافت جز به ترک مراد به گفت و گوی تو چون روز میبریم به شب به جستوجوی تو چون عمر میرود بر باد اگر چه هر نفست یاد میکنم جانا ز یاد من چه گشاید گرم6 نیاری یاد

ز جور عشق تو عبدالمجید گشت چنانک

ز جام درد شود سرخوش و ز غم دلشاد

(س56ح2.5،96-95)

90 اگر ز کوی تو بویی1 به من رساند باد به مژده جان و جهان را به باد خواهم داد2 اگر چه گرد برانگیختی ز هستی3 من غباری از من خاکی به دامنت مرساد چو در به روی من ای نور ms064 دیده دربستی دگر جهان در شادی به روی من نگشاد4 خیال لعل توام5 دیده میکند پرخون هوای زلف توام6 عمر میدهد7 بر باد 5 نه در برابر چشمی، نه8 غایب از نظرم1 نه یاد می کنی از من10، نه میروی از یاد به جای طعنه اگر تیغ میزند دشمن ز دوست دست نداریم11 هر چه بادا باد

ز دست عشق تو عبدالمجید جان نبرد

که جان ز محنت12 شیرین کجا برد فرهاد؟

رس 60.ح،690409600016. ف،61/: ظ، 335. ن2630) از دست خودم اسیر و12 بیداد فریاد زدست خویش فریادا عمر از پی روی گلعذاران تا چند دهم چو زلف بر باد؟1 بر خاک ز شوق تا کی افتم چون سایه به پای سرو آزاد؟ از دوست، مرا شکایتی نیست بر من ز دل است و دیده بیداد 5 صیدی که به دام خود درافتد ناله چه کند14 زدست صیاد؟1 حال من دل شکسته با دوست از روز نخست، مشکل افتاد بس سوز که از دلم برانگیخت بس خون که ز دیده هام بگشاد15 بنیاد صلاح وزهد برگند هرگز نرود دمی ز یادم هر جا که فکند عشق بنیاد هرگز نکند دمی ز من یاد

10 بس سر که هوس به خاکش افکند16

بس جان که هوا به باد برداد رس،80. ح 61 د490)

بسوخت باطن عبدالمجید ms065 از آتش عشق

از آن چه سود، که ظاهر به اشک تر دارد

(ح (102059) رویی بدین طراوت. دور قمر ندارد قدری بدین لطافت. نوع بشر ندارد ای جان و دلاخدا راء از رخ نقاب بگشای کز نازکی جمالت، تاب نظر ندارد دل با تو چون بپیوست، از جان برید پیوند جان تا ز تو1 خبر یافت، از خود خبر ندارد از لعل باده رنگت، مست2 الست گشتم زان پند نیکخواهان، در من اثر ندارد افتادهام ندارم، غیر از تو دستگیری درداا اگر ز خاکم لطف تو برندارد 5 گر جان رود درین سره روی از طلب نتابم جویای3 وصل جانان. خوف از4 خطر ندارد

عبدالمجید هرگز، زین کوی برنگردد

چون در جهان جز این در، جایی دگر ندارد

(س، 93. ح،79. 101،5) تاب آن روی، مرا واله و حیران دارد پیخ آن موی. مرا5 بی سر و سامان دارد کارم آن زلف شکن بر شکنش میشکند6 حالم آن طرهآ آشفته پریشان دارد چارهآ این دل بیچاره7 نمیدانم چیست؟ دردش آن نیست که امید به درمان دارد

فرخ1 آن دل که تقرب به دلارام کند

خرم آن جان که هوای در2 جانان دارد

رس. 69. ح، 37. د.95) دمی به وقت خودم روزگار نگذارد زمانه بیسببی هر زمانم آزارد چنان به گنج خمولم نشاند گردش چرخ که غیر حادثه یادم کسی نمیآرد چنان شکست ستیزه3 ستارهام که سپهر به چشم مهر تظر کردنم نمییارد2 اگر چه دور5 سپهر و ستاره خوارم کرد جفا و جور جهانم عزیز6 میدارد 5 چه صورت است، که از خاک فتنه میروید7 چه حالت است، کز افلاک ms066 غصه میبارد بجزرضا به قضانیست چارهای که8 خطاست

ت هر آن دلیل که عقلم صواب پندارد

اسیر حادثه عبدالمجید تنها نیست

که روزگار، کسی را معاف نگذارد

رس، 69 ح9850670) گر باد صبا بوی تو بر خاک من آرد

برخاک من آرد زان بوی روانبخش، روانم به تن آرد بخشد تن بیتاب مرا تازه حیاتی گر نوش لبت یاد من ممتحن آرد با مردهآ صد ساله اگر در سخن آیی لطف دم جان بخش تواش در سخن آرد جان در تن گلهای ریاحین دمد آن باد کو وقت سحر بوی تو سوی چمن آرد 5 از رشک کند خون جگر نافه، نسیمی کز خاک درت گرد به ملک ختن آرد چون ذره سهیل یمنی شیفته گردد گر مهر رخت روی به سوی یمن آرد

جاناا نظری کن که فلک بیرخ خوبت

چندان که غمش دست دهد، سوی من آرد9

(ح، 95.103،5)

97 که راست زهره که پیغام من به یاربره معر نس

مگر نسیم، سلامی بدان دیار برد ز دست رفتم و از پا درآمدم، کس نیست که از غمم خبری سوی غمگسار برد نسیه زلف بدین جان ناشکیب آرد سلام جان1 به سوی آن زلف بی قرار برد برای منزلش از چهرهام3 بساط کشد ز بهر مقدمش از دیدهام نثار برد چو اشتیاق و نیاز از شمار بیرون است سلام و بندگیام نیز بیشمار برد 5 نسیم صبحا بگویش که آن شکستهآ هجر به جست وجوی تو تا چند روزگار برد کی3 از سعادت وصل تو برتواند خورد چو عمر خویشتن اندر طلب به کار برد میان خون جگر غرقه میشود، چه شود گرش عنایت و لطف تو تا4 کنار برد

علاج درد تو عبدالمجیدا دشوار است

دوا و چارهآ آن لطف کردگار برد

رس، (8-80 ح620-61د1000) آن روز که آن سرو سهی وعده وفا کرد از مرحمت و لطف چه گویم که چهها کردا از روی ms067 کرم سایه بر احوال من انداخت وین کار نه از بهر من، از بهر خدا کرد یارب! که دل نازک دلدار بر آن داشت یا5 خود چه دعا حاجت این خسته روا کرد؟ چون ذره چو شیدا شدم از تاب هوایش6 از مهر، نظر سوی من بی سر و پا کرد من واله وحیران که مگر خواب و خیال است کان یار ستم پیشهآ من ترک جفا کرد 5 خود سرو خرامان من آن لحظه که بنشست7 برخاست8 مرا خسته و بدحال رها کرد بگذاشت جگرتشنهام آن چشمهآ حیوان9 بگذشت و مرا غرقهآ طوفان بلا کرد

خرد رفت چون گشت جدا از همه کامیم جدا کرد

این مرحمت و مهر، فزون از حد من بود1

وین لطف و عنایت نه به اندازهآ ما کرد

رس،7680، ح610-ع9900

شد ز عبدالمجید بیگانه

دل چو با دوست آشنایی کرد

رس، 78. ح، 59-58د.99) دلی که راه سرکوی دلربا2 گیرد نصیحت من و تو دامنش کجا گیرد؟ هر آن کسی که برفت از پی می و معشوق عنان او عجب ار پند پارسا گیرد گر اختیار بود دشمن دل و جان را کس میان دل و جان خود چرا گیرد؟ نسیم صبحا به جانان بگو نپنداری که دل به جور و جفا ترک دلربا گیرد 5 چو شمعم آتش عشقت ز سر بدر نرود گر آب دیدهام از فرق تا به پا گیرد چو خاک راه5 تو گردم گرم کنی نظری ز مهر روی تو هر ذرهای هوا گیرد اگر ms068 چه با همه مهر و وفا که میورزم همیشه طبع تو با من ره جفا گیرد6

هزار شکر که گر صد هزار صید بود

کمند زلف تو عبدالمجید را گیرد

رس: ع8ح 800،5070) تا دمی باشد ز سودای تو دم خواهیم زد تا قدم داریم در راهت قدم خواهیم زد روز آخر مسکن از خاک درت خواهیم ساخت در قیامت بر سر کویت علم خواهیم زد از غم عشقت نه گاه زندگی میریم و بس لاف سودای تو در کتم عدم خواهیم زد

در ازل رفت این قلم عبدالمجیدا اندیشه چیست؟

ما قدم هرگز خلاف آن قلم خواهیم زد؟

(ق1410) جانا! اگر نه1 لطف تو2 فریاد ما رسد پیدا بود2 که کوشش ما تا کجا ر حالم برت که عرضه4 کند چون به درگهت نه5 قاصد شمال و6 نه پیک صبا رسد کویت7 نه منزلی که به پای هوس روند زلفت نه حلقهای که به دست هوا8 رسد داری9 دلم بر10 آتش و سوزم ز بیم آنک1 دودی از آن به12 دامنت13 ای دلربا رسد13 خاک رهت15 به مردم دیده نمیرسد کی دولت وصال به امثال ما رسد 5 جانم بر آتش است و16 پریشان بسان زلف17 تا دست دل به دامن وصلت چرا رسد18

عبدالمجیدا کسب19 سعادت به سعی نیست

این کار دولت است کنون تا که را رسد دست امل به دامن یارم نعی رسد پای طلب به کوی نعارم نمی رسد

عبدالمجیدا غیر خرابی و خستگی

کس را ز چشم و غمزهآ یارم نمیرسد

رس، 65. ح،42. د،47) باغ وبستان. بهار خوش باشد باه شکوفه نشار خوش باشد چون ریاحین دمید و گل خندید گلشن ولالهزار خوش باشد صبحدم چون نسیم گردیدن گرد سرو و6 چنار خوش باشد سنبل و گل چوچهره بنمودند سبزه و شاخسار خوش باشد 5 نی غلط میکنم چه7 سبزه و گل زلف و روی8 نگار خوش باشد آرزوی کنار جوی مکن کآرزوی کنار9 خوش باشد بربنفشه10 به زیر سایهآ سرو با بت گلعذار خوش باشد دست در دست سرو سیم اندام طرق11 جویبار خوش باشد روی در روی گل نخواهم کردر

واهم کرد روی در روی یار خوش باشد

10 نزد عبدالمجید با معشوق

دی چو فصل بهار خوش باشد

چو عشق در دل عبدالمجید از ازل است

همیشه تا ابدش عشق همچنان باشد

رس، 106) خوشا آن ms070 سره که درجانش غم جانان نهان باشد به ذکر دوست پیوسته دلش رطب اللسان باشد به وقت جستوجوی او ز سر تا پا قدم گردد3 به گاه گفتوگوی او ز پا تا سر زبان باشد به جانان جان نپیوندد اگر در بند دل ماند ز دلبر دل نیاساید گرش پروای جان باشد در آن ساعت که جانانم4 نقاب از رخ براندازد نه از جانم بود فکری، نه یادم از جهان باشد دهم9 جانی، چه خوش6 باشد گر آنش در نظرآید دهم7 عمری، زهی دولت اگر میلش بدان باشد 5 شوم خاک رهش، نی نی کجا آن منزلت دارم9 روان در پایش افشانه کی ام1 یارای آن باشد

ز تو عبدالمجیدا آن دم چه دانی تا چهها آید

که را عقل آن نفس ماند،11 که را هوش آن زمان باشد عاشقی تا شعار من باشد زهد و تقوا نه کار من باشد نفسی کان به ذکر دوست رود حاصل روزگار من باشد

ی دیدهآ اشکبار من باشد

وانکه دلجوییام کند هردم

محنت بیشمار من باشد

رس:26-175. ح560 -.99- 98 کس درجهان به خوبی. همتای او نباشد سروی به اعتدال همچون2 بالای او نباشد نرگس به لطف چشم بیمار او نروید لاله به حسن روی زیبای او نباشد3 آن دل مباد خرم. کز درد او بنالد وان3 سر مباد کو را، سودای او نباشد در عرصهآ درونم، جز ms071 مهر او نگنجد در خلوت ضمیرم. جز جای او نباشد 5 از جان و دل سرشتند، سر تا قدم تنش را کز آب وگل وجوذی، همتای او نباشد گفتم که جان فشانه، در پای او، ولیکن یارای جان فشانی، در پای او نباشد

عبدالمجیدا بی او. کاری چو از9آ تو ناید

از سعی تو چه حاصل. چون6 رای او نباشد

رس، (9:ح5.760ه/10) علبری نوشکفته، چون روی او نباشد بری بنفشهآ تر، چون موی او نباشد چشم و دل شکسته، در روی او نیفتد پروای جان خسته، جز سوی او نباشد

عبدالمجیدا رویش، چون سوی کعبه گردد

آن را که قبلهآ جان، ابروی او نباشد

(رح: 201،5076) یارب! احوال من از آخر و انجام چه باشد؟ حاصل کار من از گردش ایام چه باشد؟ منزل عیش و طرب نیست جهان این دوسه روزی کام اگر نیست بسازیم به ناکام1 چه باشد؟ آنکه خود شست فرو نقش خود از فتر هستی در جهان گر نبرد هیچ کسش نام چه باشد؟ آنکه ارا از] سر اخلاص بود سوز و نیازش گر بود در عقبش سرزنش عام چه باشد؟ چون پی مهر به یک جرعه چنین کرد خرابم غایت مستی این جام غم انجام چه باشد؟ 5 از دل آرام و زتن تاب و توانم سپری شد گر کند مرحمتی لطف دلارام چه باشد؟

آرزویم چو برون از حد و شوقم به کمال است

لطف عامش نظری گر کند انعام چه باشد؟ رس،92) چون زلف یاره باز هوا مشکبار شد روی زمین بنفشه خط و گلعذار شد نرگس ز ذوق جام می2 لاله مست گشت سنبل ز شوق ms072 عارض گل بیقرار شد چون مهد گل به فرخی آمد به گلستان در پایش از شکوفه درم ها نثار شد از بس که باد بر گل و سنبل گذار کرد جان بخش چون هوای سر کوی3 یار شد در هر چمن به یار چفان حوز طلعتی گویی مگر بهشت برین آشکار شد2 5 خرم کسی که وقت گل و فصل نوبهار با سرو قامتی به لب جویبار شد خوش خاطری که گاه سحر موسم ربیع با یار گلعذار. سوی لالهزار شد شادان دلی که در طلب دلنواز رفت فرخ سری که در قدم غمگسار شد

عبدالمجیدا هر که مجال وصال یافت

مستغنی از تفرج95 باغ و بهار شد رس، 108.خ(310-31)

112 کاری ز من نیامد و هنگام کار شد وز عمر آنچه بود مرا اختیار شد از حسرت و دریغ و ندامت چه حاصل است اکنون که در هوا و هوس روزگار1 شد ذوق طرب نماند چو روز3 شباب رفت بازار گل شکست، چو فصل بهار شد ای بس جوان که از غم ایام پیر گشت ای بس عزیز کز ستم دهر خوار شد 5 جامی به کام خویش نگویی که درکشید کاندر عقب نه3 خستهآ رنج خمار شد رخ در رخ نگار که آورد یک نفس کآشفته سر نه چون3 خم زلف نگار شد ای دلا زمان کار به لهو و لعب گذشت کارت ز دست نامد و دستت ز کار شد5

عبدالمجید. عمر گرامی به باد داد

آلا دمی که در طلب وصل یار شد

رس113 .ح، 6.د،92-93) چون زلف تو کارم ز هوا زیر و زبر شد احوال من از عشق تو بد بود و6بتر شد سیلاب سرشکم ز ره دیده روان گشت سر تا قدمم غرقهآ خوناب جگر شد از بار فراقت تنم از پای درآمد وز7 آتش سودای توام دوده به سر شد شب تا به سحر شمع صفت8 سوختم از شوق وز ms073 گریه سراپای من سوخته تر شد 5 هر چند که بی روی چوخورشید تو هر شام سیارهام از دیده روان تا به سحر شد

از فکر رخت دیده. پر از لعل و گهر گشت

وز ذکر لبت کام، پر از شهد و شکر شد

رس، 105. ح،89 -102،588) دشت، سبز و شکوفه خندان شد باغ، دلخواه و خانه زندان شد باد، مشکین چوبوی دلبر گشت باغ. خرم چو کوی جانان شد

پیش عبدالمجید بیمعشوق 10

در ریاض بهشت نتوان شد

رح 1035092-98) کو ذرهای که مظهر انوار ما نشد کو دیده ای که طالب دیدار ما نشد راهش1 به سر نرفت که در راه2 ما نرفت از کار بازماند که در کار ما نشد تا جان نداد، صورت جانبخش ما ندید تا ترک سر نکرد، سزاوار ما نشد چون هیچ دیده طاقت دیدار ما نداشت زان رو معل پرتو رخسار مانشد3 عکسی زما در آینهآ دل که دید کو جان وجهان نداد و خریدار ما نشد 5 آن کیست در جهان که ز4 صوت و صدای ما گفتار ما شنید و گرفتار ما نشد؟5 شمع6 دلی ز پرتو ما روشنی نیافت کو هم بدان چراغ طلبکار ما نشد جز ما به وصف ما که تواند زبان گشود؟7 کس در جهان چو محرم اسرار ما نشد بلبل چگونه وصف گل روی ما کند؟ هرگ

هرگز چو در حوالی گلزار ما نشد

عبدالمجیدا تابشی از مهر ما که ms074 دید 10

تا او بسان ذره هوادار ما نشد

(س، 23 .ح، 8.د،93.م،68 .ف،29/. ش، 116ظ3330)

به دام عشق تو عبدالمجید تا افتاد

به هیچ گونه ندارد امید بیرون شد آمد بهار و روی زمین دلگشای1 شد وز بوی خوش، نسیم سحر جانفزای شد غنچه چو لعل نوش لبان، روح بخش گشت ستبل چو زلف لاله رخان، دلربای شد گل خندهزن چو شاهد رعنا نمود روی بلبل بسان چنگی تغمه سرای شد2 لاله میان کشت و بنفشه فراز جوی هم خرمی فزای و هم اندوه زدای شد 5 گلهای رنگ رنگ برآرد ز یک مقام گویی بهار عیسی معجزنمای شد فرخنده طالعی که درین فصل چون نسیم از زلف دلفریب سحر مشکسای شد3 گاهی ز بهر دیدن او جمله دیده گشت گاهی ز بهر مقدم او خاک پای شد

روشن ز گل جهان، وز هجران گلعذار

عبدالمجید تیرهدل و خیرهرای شد یا رب! آن یار جفاپیشه وفا اندیشد خستگان را چو کند یاد ز ما اندیشد سخت بدعهد و ستم پیشه و بیمهر و وفاست عجبم آید اگر او ز خدا اندیشد3 این چنین میل که او راست به خون ریختنم آن محال است که از روز جزا اندیشد

مدام از من وحال دل5 خسته کجا اندیشد؟ آنکه بر روی خود آشفته چوزلف است مدام

هر چه جانان کند از جور و جفا او داند

عاشق آن نیست که از چون و چرا اندیشد

رس، 86 ح690 د1000) فصل فرخندهآ بهار آمد باد جانبخش و2 مشکبار آمد کوه و صحرا ز سبزه خرم شد باغ و بستان زگل به بار آمد از شکوفه هزار گونه درم بر سر مهد گل نثار آمد وز3 ریاحین نوشکفته چمن به4 طراوت چو روی یار آمد نالهآ رعد و گریههای سحاب آخوالامر هم به کار آمد 5 بید چون سایه بر سمن افکند5 موسم طوف6 جویبار آمد باغ چون شد نگارخانهآ چین فرصتت عیش با تگار آمد خرم آن دل که در میان چمن7 سرو قدیش در کنار آمد فرخ آن کس که با گل اندامی به تماشای لالهزار آمد نیست عبدالمجید را سر باغ گر چه چون خلد آشکار آمد 10

دیدن گل ز دل برون نبرد

غم که از هجر غمگسار آمد

(س، 111:ح9305030) سرمست گلعذاری،8 دوش از درم در آمد چون غنچه در تبسم چون لاله خوش برآمد از هر چه در خیالم، میگشت، خوبتر بود وز هر چه دیده بودم، در دیده خوشتر آمد از عکس روی گویی، بر برگ گل خرامید وز9 رنگ و بوی گیسو، بر سنبل تر آمد از نور خیره گشتم، آن دم که روی بنمود وز خویشتن برفتم، آن لحظه کو در آمد10

عبدالمجید حیران. از بخت و طالع خود

کاین اتفاق چون بود. وین8 کارچون بر9 آمد؟

رس 62 ح390 ms076 -96،5038-02583/506095ت:337 .ب، 06/23ع ز2450) بیدار شوای دلا که دلیل سخر آمد دریاب که هنگام غنودن به سر آمد زلف و رخ چون عنبر و کافور1 چه بویی؟ کز عنبر تو شوشهآ کافور برآمد در طرهآ چون برگ بنفشه چه زنی دست؟ چون سنبلت از غنچهآ نسرین به برآمد مانندهآ مستان چه کنی خواب صبوحی؟ بردار سر از خواب که صبحی11 دگر آمد 5 زنهارا مکن تکیه برین گردش ایام چون سخت12 ستمکاره و بی دادگر آمد از جهل هر آن کوزجهان چشم وفاداشت در زیر لگد کوب جهان13 پی سپر آمد برخاست هر آن کس که درین مرحله بنشست بگذشت هر آن کس که درین رهگذر آمد در سلک بهایم کشدش دونی هقت کوته نظری را که جهان در نظر آمد گردن مکش از کبر که از باد حوادث هر کس که سرافراز شد، از پای درآمد 10 چون چرخ13 سر آمد شد و چون مهرجهانگیر هر کس که15 درین بادیه بی پا و سر آمد

ز احوال جهان سخت پریشان و خرابم

خرم دل آن کزدو16 جهان بی خبر آمد

(رس،12/. ح: 92،5-5)

122 باد بعگذشت و بوی جان آمد یاربا از کوی دلستان آمد گر نه در سنبلش صبا پیچید1 از چه رو راحت روان آمد گرنه بر2 نرگسش نسیم گذشت از چه بیمار و ناتوان آمد گل برآمد ز شرم سرخ و بریخت گلرخم چون به گلستان2 آمد عکس رویش فتاد بر گلزار بلبل آن دید4 در فغان آمد 5 جانم از مهر او ز دل ببرید دلم از شوق او به جان آمد آب حیوانم از خیال لبش هر دم از ذوق5 در دهان آمد جان عبدالمجید پنداری بهر مهرش بدین جهان آمد

خاک پایش مگر شود روزی

زان درین تیره خاکدان آمد

رس، 66.ح670.د970) هر که دلجوی دید، بیدل ماند هرکه عاشق نگشت، باطل ماند راستی از حیات بهره نیافت هر که از ms077 سر عشق، غافل6 ماند نزد عاقل بجز جمادی نیست آنکه معشوق دید و با دل7 ماند دلم از تاب زلف دلبندی همچو دیوانه در سلاسل ماند دیده شد، نقش او ز دیده نشد دل نمانده آرزوش در دل ماند 5 گفتم از دست عشق بگریزم پایم از آب، دیده در گل ماند ساربانا چه میکنی تعجیل که زباران اشک محمل ماند

پای عبدالمجید چون پوید

چون دلش در نخست منزل ماند

عبدالمجیدا از دو جهان درگذشتهاند

تا در حریم حضرت انس آرمیدهاند

رس2420.35 از می مهر سرخوشم گوش نمی کنم به پند زهد و صلاح تا به کی. صبر و شکیب تابه چند؟ آتش سوز سینهام خرمن زهد را بسوخت سیل سرشک دیدهام، بیخ شکیب را بکند قابل پند نیستم، چند کنی نصیحتم بستهآ بند زلف راء2 نیست گشایشی ز پند گوش به پند ناصحان، کی کند آنکه باشدش در غم عشق جان اسیر، در خم زلف دل به بند 5 صورت حسن و لطف بین، ازچپ و راست جلوه گر باد مگر نقاب راء از رخ یار3 برفکند بسته4آ طرهاش چودل، باک5 نیارد از خلاص خستهآ تیر غمزهاش، باک ندارد از گزند6

در طلب مراد دل، جان و جهان بباختیم7

بخت نکرد یاوری، سعی نگشت سودمند

رس عه-95.ح202058283 کی بود پرده ز پیش رخ او بردارند تا بدانند جز آنست که میپندارند حسنش آن نیست که نور بصرش دریابد وصفش آن نیست که در سلک عبارت آرند در خیال ms078 آوردش عقل خیالی ست محال چون تصور کندش کس چه تصور دارند کم کسی راه بدان کعبه8آ اقبال برد گر چه اندر طلبش راهروان بسیارند

تا چه سریست3 درین آمدن و رفتن ما

که بزرگان جهان عاجز ازین اسرارند

رس، 361. ح93،5090)

127

شد زمن بیگانه چون دم ز آشنایی میزند تا دلم لاف از هوای دلربایی میزند گر چه معکن نیست پیوستن، نشاید آرمید تا توانی هست در تن. دست و پایی میزند تا نباشد رأی او،4 کوشش5 نباشد دستگیر گر چه هر کس بر مراد خویش رایی میزند

ود وصف او9 بشنوز مطرب10 چون نوایی میزند عکس رویش بین زمهر آنگه7 که8 طالع میشود وصف او9

جای32 آن دارد از آن کودم زجایی میزند 5 گر به جان جویم11 نسیم کوی12 او عیبم مکن جای3 آن داردا از هوا گشتم چنین خونین دل و خسته درون13 چیست تدبیر کسی کو را هوایی میزند

نیست در راهش بجز اندوه و15 غم عبدالمجیدا

آنکه وقتی عاشقان را مرحبایی16 میزند

رس، 81 ح،63 10،5، ف1350 ش،162

128 خوش حالتی که دوست به کویم گذر کند در حال م

در حال من به چشم عنایت نظر کند جان در قدم فشانمش از بیخودی ولیک جانان چه التفات بدین مختصر کند سرگشته ای ست ذره، چه عار آفتاب را در وی به چشم مهر نگاهی اگر کند از سوز دل در آتشم از فرق تا به پای چشمم اگر چه غرقه به17 خون جگر کند با مخلصان خود مکن ای دوست دشمنی کاین آب چشم و آتش دل هم اثر کند 5

عبدالمجیدا حکم چنین کرد کردگار

از حکم کردگار کسی چون حذر کند؟

رس43. ح. 3. د،95) دلربایم اگر وفا نکند دردم افزاید و دوانکند رأی او حاکم است و من محکوم هر چه خواهد کند. چرا نکند اوست جان وجهان من. چه عجب گر چه3 جان و جهان وفا نکند جانم از تن جدا کند ایام دستم از دامنش جدا نکند 5 دل چنان پر شد از محبت او که درو مهر غیر جا نکند رفت از دستش اختیار اکنون4 که کند رای عشق، یا5 نکند یا رب! ارخاک درگهش گردم گذری بر فراز ما نکند درکشم همچو سرمه در دیده گردی از کوی او رها نکند

حال عبدالمجید اگر داند

ترک بیرحمی و جفا نکند

رس، 23. ح 48،5053 یار مه طلعتم وفا نکند ور کند طالعم رها نکند صورت رحمت است و مظهر لطف رحم بر عاشقان6 چرا نکند او به وعده وفا کند، ترسم عمر با وعدهاش وفا نکند ذره هایم اگر به باد رود جز به مهر رخش هوا نکند7 5 از سویدام تا بود اثری ترک سودای دلربا نکند8

بس کن از هجران3 ms080 شکایت کردن ای عبدالمجیدا

کاین4 همه بیداد بر5 تو بخت وارون میکند

(س، 66ح9705.63) با خم زلفش دلم پیوند جانی میکند با خیالش خاطرم عیش نهانی می کند تا ببندد راه خوابم بر خیال روی او مردم چشمم همه شب پاسبانی میکند در قدم های خیالش هر شبی تا صبحدم دیدهآ دریادلم گوهرفشانی میکند تا دم از مهرش زدم، یاری ندیدم از کسی جز غم عشقش که با من مهربانی میکند دلربایان رخ نمایند، آنگهی دل را برند نرگسش در هفت پرده دلستانی میکند 5 دوستان گویند پیری، عشق بازی تا به کی؟ پیرم، اما خاطرم میل جوانی می کند

نیست خالی یک نفس از ذکر او عبدالمجید

در سخن گفتن از آن شیرین زبانی میکند

(س،97)

عبدالمجیدا دایم، حیران روی ایشان

گر چه نقاب از رخ، هرگز نمی گشایند

(ح 103،5102) رفت آن زمان که قبلهام ابروی یار بود غم هیچ نی و هم نفسم غمگسار بود چون دل است در برم اکنون و پیش ازین دلبر به جای خون دل در کنار بود شد بیقرار در بر من دل، به جای دل زلفین دوست در بر من بیقرار بود داده به دست من شب و روز اختیار خویش آن کو مرا ز جمله جهان اختیار بود 5 اکنون چو دی شدهست بهارم ز هجر او کو آنکه دی ms081 ز طلعت او چون بهار بود؟ از بوی زلف دوست، هوا مشک بیز بود و ز عکس روی یار، زمین لاله زار بود

بگلبرگ و سرو بر طرف جویبار بود در دیده عکس عارض و بالای دلفریب

داند هر آنکه باز شدش چشم اعتبار

کاین عیش پنج روزه چه بی اعتبار بود

رس70) اشکم ز سوز سینه چو سیلاب میرود از جان و دل شکیب و ز تن تاب میرود این اشک نیست، جوهرجسم2 است و خون دل کز دیدهام مدام چو خوناب میرود تا ملتفت3 شود به4 من آن چشم پرخمار بر چهرهام همیشه می ناب میرود

ودمهر از فروغ روی تو در تاب میرود سرو از هوای قد تو آشفته میشود ما

عبدالمجیدا از1 آن جهتی تیره روزگار

کان رشک مهر و غیرت مهتاب میرود

رس، 86-085ح680 10005) سودای وصل دلبرم از سر نمیرود هرگز خیال او ز برابر نمیرود شب نیست تا ز دوری آن آفتاب روی تا صبحدم ز دیدهام اختر نمیرود یک دم نمیزنم که ز درد فراق او فریاد و نالهام به فلک بر2 نمیرود ای دیدها خون ببار که در رشتهآ غمش جز لعل3 اشک4 بر رخ چون زر نمیرود تنها نه من اسیر کمند محبتم سر نیست در جهان که درین سر نمیرود 5 هر کس که او به کوی دلارام راه یافت میل دلش به جانب دیگر نمیرود

عبدالمجید سر چو بر آن آستان نهاد

صد بارش ار برانی، از آن در نمیرود رس،23. ح03د.48

سیل خون ازچشعه5آ چشمم چوجیحون می رود نالهآ زارم ز غم بر اوج گردون می رود سیل خون ازچشمهآ ناوک مژگان معشوقم جگر6 مجروح کرد زان سبب از چشمهایم روز و شب ms082 خون میرود تا فروغ روی آن گلچهره7 دارم در خیال8 بر رخ زردم همیشه اشک گلگون میرود جای دل در سینهام زاندوه و محنت تنگ شد لاجرم با خون ز راه دیده بیرون میرود گر چه بی رحم است یارم هم نظر کردی به لطف گر بدیدی روزگارم دور ازو چون میرود 5 می کنم پیوسته ذکرش گر چه میبینم عیان شوقم افزون می شود تا ذکرش افزون میرود محنت هجران بسی دیدم ولی هرگز نرفت بر من آشفته9 این سختی که اکنون میرود

عبدالمجید راه نیابد به سوی دوست

بویش مگر به جانب او راهبر شود

رس،98) وصل توأم اگر چه میسر نمی شود شوقم به خاک پای تو کمتر نمی شود شد منحصر به ذکر تو گفت و شنید1 من یا رب! حدیث دوست مکرر نمیشود تا غایتیست عزت تو در نظر مرا کاندیشهام به وصل تو رهبر نمیشود زان گونه چشم، آب سرشکم تمام ریخت کامروز جز به خون جگر تر نمیشود 5 آن دل کجا برم که به جان طالب تو نیست وان سر چه می کنم که درین سر نمیشود عبدالمجید ms083 با تو چنان گشت متحد کاندر میان، دویی متصور نمی شود

گر بنگرد در آینه و آب از اتحاد

جز2 عکس صورت تو برابر نمیشود

رس، 5ح6/0.د70 -96) دلبر به هیچ حیله مسخر3 نمیشو سودا به هیچ گونه ام از سر نمی شود

عبدالمجیدا شعر تو گر سحر شد، چه شد؟6

کان آفتابروی میستر7 نمیشود

(س6عرح: 96،5060) دمید صبح سعادت به طالع مسعود رسید دست امیدم به دامن مقصود چه حالت است که اقبال رفته باز آمد چه صورت است که بخت خجسته روی نمود کدام گونه دعا گوییا اجابت شد کدام سعی دلیلم بدین سعادت بود گذشت روز پریشانی و شب اندوه رسید نوبت عیش و9 زمان رود و سرود منم ز صحبت یاران و دوستان خرم منم ز گردش گردون و اختران خشنود 5 مگر جهان ستمکاره ترک عادت کرد که دلربای جفا پیشه مرحمت فرمود به پرسشی، غم جانکاه از دلم برده است9 به یک نظر گره از کار بستهام بگشود نه گل شکفت چو1 رویش زشاخسار حیات

باتنه سرو رست چو قدش ز جویبار وجود

زمان عشرت عبدالمجید چون بگذشت

ز عشرتش چه تمتع، کنون زوصل11 چه سود؟

(س، 39.ح316/. 9605.ظ، 335)

142 کر ماه زخم روی چو خورشید نماید ریاد ز هرذرة سرگشته برآید

نازکتر و شاهدتری از غنچهآ سیراب

گر2 باد سحر خندهزنان چهره گشاید

(س، 63.ح:39.د،96.ف،163)

143 عه آش از دلم خیزد، چه3 آب از دیده پالاید کز آبم آتش افروزد، ز4 آتش آبم افزاید زدل دیده5 پر از آب و زدیده دل6 پر ازآتش نه بر دیده دلم سوزد. نه بر دل دیده بخشاید چه سود از ناله و زاری، چوبخت آگه نمی گردد چه حاصل از طلبکاری، چو دولت روی ننماید دل از هجران به جان آمد چه ساعت باشد آن ساعت که دلدارم بدین جانب، قدم را رنجه فرماید 5 سویدای دل از دیده بریزم در قدم هایش مبادا دامن پاکش به خون دل بیالاید نثار از عمر و7 جان سازم بساط از چهره اندازم چو رخسار جهان آراش این منزل بیاراید

زمستی گفتمش عمری. از آن پیشم نمیپاید8 زحیرت گفتمش جانی، از آن پوشید روی از منزمس نه جز9 یادش مرا فکری به خلوت در درون گرد نه جز10 نامش مراد کری به دعوت در11 زبان آید

غمش عبدالمجید ارچه فرو بستهست کارت را

مشو نومید از لطفش که کار بسته بگشاید

(رس، 5عر ح:97.5،6363)

144

م نگشاید دیده بی دیدنش از گریه نمی آساید بیدلارام دل از بند غمم نگشاید

دهر آن نیست که بر هیچ دلی بخشاید

(ح، 110-109. د،104)

145 تا کی از سوز، تنم1 شمع صفت فرساید؟ تا کی از دیده، دلم خون ms085 جگر پالاید؟ تاکی این بیدل و جان در پی آن سروروان راه چون سایه به پهلو و به سر پیماید؟ یاربا آن ساعت فرخنده چه ساعت باشد کان سهی سرو خرامان ز درم باز آید؟ یا رب! آن صبح سعادت چه صفاها بخشد کانچنان طلعت خورشیدرخی بنماید؟2 ای خوشاا چشمهآ آن چشم که هر صبحدمش عکس آن قامت چون سرو روان آراید 5 تا دهم چون سر زلفش ز هوا جان بر باد کو نسیمی که نقاب از رخ او بگشاید؟ جان و دل کرده فدا منتظر فرمانم تا مراد دل و جان، حکم چه میفرماید؟ هر زمان ناز به نوعی دگر آغاز کند هر دمم درد دلی بر سر درد افزاید3

عشقم از پای درآورد،4 بشد کار از دست

چه کنم چاره، چو معشوق نمی بخشاید

رس، 6 عرح:9605060-41) مست شراب شوقم. تقوا ز من نیاید کو عارفی که با من، میخانه را نماید؟ خواهم به می ازین پس، دست از صلاح شستن کز بند نام و ناموس، چیزی نمی گشاید از زهد و خود پرستی، حاصل نشد مرادم از عاشقی و مستی، کاری مگر برآید سرگشتهام ندانم، ره سوی کوی جانان ناگه مگر نسیمی، زلف از رخش رباید جان و دل بر آتش، نتوان برو فشاندن تدبیر من چه باشد، گر دوست پیشم آید؟ 5 پیش سگان کویش، بر خاک چهره سایم کز بهر خاک پایش، رخسار ما نشاید عشاق درد دل را، گویی چه چاره کردند باری مرا ز درمان. این درد میفزایذ

عبدالمجیدا بس کن، بیهوده غصه خوردن

چون روزعیش بگذشت. شبهای غم سرآید

رس،96-97)

147 با یار مرا غیری، در چشم نمی آید خود غیر کجا ماند. دیدار چوا بنماید هر کس ز پی کامی، خواهان2 دلارامی از یار مرا باری، جز یار نمیباید گر طالب جانانی، از جان و جهان بگذر در خلوت یار ای دل! اغیار نمی شاید جایی که بود ms086 جانان، جان را چه محل باشد خورشید چو2 شد پیداء انجم به چه کار آید؟ 5 ذکرش چو کنم، دل را زان ذکر روان بخشد فکرش چو کنم، جانم زان فکر بیاساید کاری که به کار آید. از بنده نمیآید بر ضعف من عاجز، شاید که ببخشاید

فضلش اگرم خواند، عدلش اگرم راند

فرمانبر و محکومم، تا حکم چه فرماید؟ رس36 .ح،9305010-11) جانان43 ز خلوت جان، رخسار مینماید از دیدهها نهانی دیدار مینماید رویی که از فروغش، هر ذره آفتابیست نه ماه و آفتاب است، آن یار مینماید5 بوی دل رمیده، یابد مشام جانم سروی که می خرامد، دلدار مینماید هر لحظه نرگس او زیباتر است و خوشتر از سرخوشی و مستی، بیمار مینماید 5 خون از تنم سراسر، خواهد برون دمیدن از ذوق آنکه چشمش، خونخوار مینماید زاهد چو6 بی نصیب است، از سرعشق بازان7 بر عاشقان بیدل، انکار مینماید

عبدالمجید بی او ازخویشتن8 ملول است

بی دوست زندگانی، دشوار مینماید

(س، 0عح،102-103،5093) نسیم صبحدم جان میفزاید چمن هر روز خوشتر مینماید بهار خرم از فردوس گویی دری در باغ و گلشن میگشاید میان سبزه، غنچه روی بنمود فراز سرو بلبل میسراید خوشا آن کس که اکنون زیر سروی دمی با گلعذاری خوش برآید 5 دلاا بگذار این بیهوده گفتن که این دیوانه را غافل ستاید منه دل بر جهان کاین سست پیمان به پیمانی که میبندد، نپاید

بهار و سبزه و گل هم سرآید

بغیر از ذکر جانان چیست کامروز

غم عبدالمجید از دل زداید؟

رس، 110) اگر ز کوی تو بادی به بوستان آید ز هر گلی که ببویند، بوی جان آید اگر چو غنچه گشایی نقاب.1 چون بلبل ز مهر روی تو هر ذره در فغان آید خرد کناره کند هر3 زمان از آن مجلس که ذکر ms087 حلقهآ زلف تو در میان آید چه حکمت است ندانم که تیر غمزهآ تو همیشه بر دل مجروح ناتوان آید از اشتیاق به هر جانبی که مینگرم به پیش چشم من آن روی3 دلستان آید 5 به خاک پای عزیز تو آرزومندی گذشته است ز حدی که در بیان آید

چو پای بوس تو عبدالمجید را نرسد

چه باشد ار سرش آخر بر4 آستان آید

(س: 61.ح،016 9605) وقت آنست که این غصته به پایان آید5 کار آشفته دگر بار به سامان آید توسن گرمرو تند فلک رام شود دهر بیعهد وفا بر سر پیمان آید گر چه شد کام دل از پیش نظر، باکی نیست زود بینی که ز در، یار خرامان آید گر شود گل ز گلستان، چه شود بار دگر جلوه گو خندهزنان سوی گلستان آید هجر بد نیست از آن رو که زیادت باشد لذت وصل که بعد از شب هجران آید 5

ابر تردامن اگر پیش نظر گشت حجاب

در جمال رخ خورشید چه نقصان آید

رس96) چو در خیال من آن روی لله گون آی زدیده سیل سرشکم چو جوی6آ خون آید

از آن ز دیدهآ عبدالمجید خون بارد

که زخم ناوک غمزه5 بر6 اندرون آید

رس،95.ح،5.83،/10ف1630) بیا که فصل خوش نوبهار میآید بیا که باد سحر مشکبار میآید بیا که روی زمین از تصرف نوروز به گونه گونه ریاحین به بار میآید بیا که خط بنفشه ms088 دمید بر لب جوی زمان باغ و گه جویبار میآید رسید شاهد گل در عماری غنچه برو ز برگ شکوفه نثار میآید 5 مگر نسیم بر آن زلف بیقرار گذشت که دل ز نکهت او بیقرار میآید به بوی عشق تو جان را عزیز میدارم ز بهر وصل تو عمرم به کار میآید خوشاا کسی که کنون بیرقیب در گلشن گرفته دست بت گلعذار میآید زهی سعادت آن کو میان سبزه چو گل مراد خاطرش اندر کنار میآید مرا از آن چه که اکنون عروس غنچه و گل به جلوه بر ز بر شاخسار میآید

10 نشاط خاطر عبدالمجید اگر خواهی

بیار مژده، که آن غمگسار میآید

(ح 06د،93) بوی مشک تتار میآید یا نسیم بهار می آید؟ بوی جان میدهد ز آمدنش مگر از کوی یار میآید دارد از خاک پای او اثری زان چنین مشک بار می آید

زلف چون سنبل و رخ چون2گل5

آنچه او را به کار میآید

(س،107، ح 105،204،5 هر دم از تاب دلم جان به فغان میآید هر نفس کار

هر نفس کار دل از دیده به جان می آید دیده را خود چه گناه است که آن 6 جان عزیز در دل از مردمک دیده نهان می آید جان و دل گفتمش از غایت بی خویشتنی هر چه بر جان و دلم آید از آن میآید اشک و خون دل ازین گونه نیاید از چشم این7 روانست که از دیده ms089 روان می آید کس تحمل نکند8 آنچه زدست غم دوست بر من خستهآ بیتاب و توان میآید 5 چه کنم وصف که از حد صفت بیرون است آنچه بر جان من از جور جهان9 می آید

کار تدبیر به تقدیر رها خواهم کرد

کآنچه من می کنم اندیشه جز آن می آید

(س، 20. ح،98،5.69.ق1430) چون شکوفه شکفت و کل خندید برلب جویبار سبزه دمید زلف سنبل هزار توبه شکست چشم نرگس هزار پرده درید فرش باید فراز سبزه فکند رخت باید به زیر سرو کشید خوش بود زیر سرو بر لب جوی با گل اندام خویش گفت و شنید

گر چه بگسستم از جهان پیوند

نتوانم ز وصل یار2 برید

رس، 111،ح،3.د930-(9) ای وصل تو منتهای امید دیدار توبه ز عمر جاوید خاک قدم وحریم کویت خوشتر ز سریر و ملک جمشید فرخنده رخ تو شادیافزای چون وقت سحر طلوع ناهید چون شاهد باغ، جلوهگر شد شاید به تفرج ار خوامید 5 باشدرخ چون گلت ببینم بر سبزه به زیر4 سایهآ بید نی نی به توکی رسم محال است سایه نرسد به گرد خورشید

در تونتوان رسیدن ای دوست!

وز تونتوان بریدن امید

(س، (0/. ح،102،585-86) ساقیاا جام خوشگوار بیار بیش از اینم در انتظار مدار به دمی چند یک دمم برهان از فریب زمانهآ غدار تا نگردم ز خویش بیگانه نشوم آشنا ومحرم یار بیخود آنجا روم که خوش نبود دولت وصل یاربا اغیار 5 عشق معشوق و مهرمی زازل در دل و جان گرفته است قرار ترک معشوق و می چگونه کنه؟ ای نصیحت گرا این سخن بگذار

در جهان ms090 شاهدی و ما غافل

در قدح جرعهای و ما هشیاره

(س، 0عرح0 2105،5.27

159 سنبل گشاد طره و شد باد مشکبار غنچه کشود چهره و شد باغ گلعذار خندان زغنچه روی زمین، چون جمال دوست خرم ز سبزه صحن چمن، چون عذار یار گلها بسان جلوه کنان بیوگان به باغ کرده شکوفه بر سر ایشان درم نثار لاله به آب و رنگ چو رخسار دلفریب سنبل به رنگ و بوی چو گیسوی مشکبار با دوست بیرقیب چه خوش باشد این زمان گه سیر گلستان و گهی طرف جویبار 5 بیدل درون گلشن و دلدار در نظر عاشق میان سبزه و معشوق در کنار آورده از همه عالم به روی دوست معشوق را زجان و جهان کرده اختیار گاه از فریب نرگس او مست و ناتوان گاه از هوای طره پریشان و بیقرار بسترده مهر غیر ز لوح ضمیر خویش نقش نگار بر دل و جانش شده نگار بالای و روی دوست بود در خیال من هر گه که می کنم سخن سرو و لالهزار 10

عبدالمجید را چو نظر نیست جز به دوست

چون مدح گلستان کند و وصف جویبار؟! (ح1075.107) بیقراریم تا محبت یار در دل و جان ما گرفت قرار سرخوشم از شراب روز الست فارغم از عذاب دوزخ و نار دوست1 بگرفته در میانهآ جان وانگه از غیر او گرفته کنار راه سویش گشاده است عیان پای را نیست قدرت2 رفتار از جمالش منور است جهان دیده را نیست طاقت دیدار 5 چون نشستم به گوشه دانستم کز نشستن نمی گشاید کار کرده بودم ز عشق توبه، کنون بازگردم ز توبه استغفار

زین سپس دست ما و دامن دوست

بعد ازین گوش ما و حلقهآ یار

آرزویش در دل و دل خود نماند

غم نرفت و رفت از بر غمگسار

162 ای سرو سیم پیکر و خورشید گلعذار از بوی تو نسیم روانبخش و غمگسار منزلگه از فروغ جمالت چو گلستان خاک رهت ز خون سرشکم چو لاله زار آمد بهار و باز جهان گشت چون بهشت پوشیده شد ز سبزه و گل، دشت و کوهسار غنچه چو لعل روح فزای تو خندهزن سنبل چوزلف مشکفشان تو بیقرار 5 لاله چو شمع عارض تو بستان فروز نرگس چوچشم مست تودر خواب و در خمار بخرام سوی گلشن و بگذر میان باغ ای زیب باغ و گلشن و ای زینت بهارا تا در رهت ز چهره کشد برگ گل بساط تا بر سرت شکوفه درمها کند نثار نرگس شود ز پرتو روی تو دیدهور گلشن شود ز عکس جمال تو پر نگار گلزار و باغ چیست؟ برافکن نقاب را تا گردد از جمال تو خورشید شرمسار

10 عبدالمجید بیرخ زیبا و قامتت

نه شوق باغ دارد و نه ذوق جویبار

(ح0 97.د،406

ست وقت گل و فصل نوبها هر گلشن شکفته بهشتی ست آشکار خوش موسمی ست وقت کل و فصل نوبهار

دند از نسیم صبح در خانه بعد ازین نکند آدمی قرار گلها چو بیقرار شدند از نسیم صبح

(ح، 105،50/03)

164 شد کنار از سیل چشمم باز چون دریا کنار شد ز

شد نگار از خون چشمم چهره بی روی نگار گریه و زاری ست کارم غصه و خون خوردنم زانکه ناید پیش جانان گریه و زاری به کار شام تا صبحم1 به کام دشمنان ms092 بیروی دوست صبح تا شب، یار درد و محنتم بیروی یار از هوای لعل جانان دیدهآ دریا دلم گوهر اندازد همه شب تا سحرگه بر کنار ناتوانم از خیال چشم مست ناتوان

م مست ناتوان بیقرارم از هوای چین زلف بیقرار 5

فداخوش بود در پای جانان، جان و دل کردن نثار خوش بود در جست و جوی دوست سر کردن فدا

تا نیاموزند جان در پای جانان باختن

از در عبدالمجید ای بخت! یکبارش درآر

(س،97) ربود صبر و قرارم هوای یار و دیار کنار بحر شد از2 آب چشمهام کنار در آتش است دل خستهام ز حب وطن نگار گشته ز خون چهرهام ز3 شوق نگار اسیر سوز و گدازم چو شمع از4 آتش دل ضعیف و زرد و نزارم چو نی ز نالهآ زار خوشاا تفرج تبریز، خاصته فصل ربیع بسان گلشن جنت شکفته هر گلزار زمین او شده از گل چورنگ عارض دوست نسیم او ز بنفشه چو بوی طرهآ یار 5 نمونهآ دم عیسی ز اعتدال بهار5 مثال6 چشمهآ حیوان ز خاصیت انهار بسان روضه ریاضش7 ز شاهدان چگل بسان خلد سوادش ز8 دلبران تتار ببرده رونق نرگس ز چشم شهر آشوب شکسته قیمت سنبل ز زلف عنبربار9 چو بوستان ارم، سروهاش سیمین بر چو گلستان فلک، لالههاش مه رخسار کمال خلقت او آفت اولوالالباب جمال طلعت او حیرت اولوالابصار 10 بهار عمر خزان می شود چه حاصل از آن که روی خاک بنفشه خط است و لاله عذار دلم چو غنچه اگر چه همیشه پر خون است ولی گشاده نمی گردد از نسیم بهار10

بهشت و حور به عبدالمجید اگر بخشند

زدل برون نکند آرزوی یار و دیار

(س،72-71،ح205050510)

عبدالمجیدا پای چو در جست و جو نهی

رخ بر متاب و دست ازین گفت و گو بدار

رس، 68. ح، 105،5.36) مردم از آرزوی طلعت یار زینه

زینهار از فراق او. زنهار3] چون خیالات خواب روز وصال رفت و از من ربود خواب و قرار یارب آن روضه بود یا شب وصل یارب آن حور بود یا دلدار؟] سروفردوس بود یا بالا ماه رخشنده بود یا رخ یار؟1 5 جستن برق بود یا خنده مطلع مهر بود یا رخسار؟! شد زجان وجهان عزیزترم گشت جان و جهان به چشمم خوار تا نگارم ز دیده چهره نهفت چهرهام شد به خون دیده نگار لعل دربار اوست در چشمم زان کنم لعل اوا ذر ز چشم نثار غزلم بعد ازین مراثی شد خندهام شد بدل به گریهآ زار

10 روح پروردهام زبادهآ وصل

میکنم جان کنون ز رنج خمار3

(ح10/.07،5/ . ف، 50ا. ش، 15) ای صباا بوی خوش زلف دلاویز بیار نکتهای5 زان لب شیرین شکرریز بیار بوی پیراهن یوسف به سوی کنعان برخبر گل به بر مرغ سحرخیز بیار

سعی کن خاک درش بهر خدا نیز بیار2 تا توانی تو، ms094 ولی تا نرود کار از دست سعی کن خ

بوی چین سر زلفش اگرت دست دهد

پایمردی کن و آن بوی به تبریز بیار5

رس، 75. ح:6 5.د،205) از بوی نسیم روح پرور شد بار دگر جهان معطر از نرگس و غنچه و بنفشه شد روی زمین6 چو روی دلبر برعارض لاله ورخ گل چون زلف خمیده سنبل تر رخسارگل از هوا مطرا انفاس هوا ز گل معنبر گویی که نسیم عنبرینبوی برخاک فشانده7 مشک اذفر5 غنچه چو لب و گنار چون دست شبنم چو شراب و لاله ساغر8 هر چند خوش است باغ و بستان ای دلا ز دیار یار مگذر سودای هوای گلشنم نیست چون هست مرا هوای دیگر9

رنگ رخ گلعذار معشوق

از گلشن ولالهزار خوشتر

(س، 110 ح 20605106

ر اندیشد از خوف راه کنم عشق را پیشوایی دگر خرد چون بر اندیشد از خوق راه

هست هر چیز را، لیک نیست بغیراز خدایم خدایی دگر

بجز عجزو تسلیم عبدالمجید

نباشد قضا را دوایی دگر

(102،3) از توام نیست التماس حضور چه شود گر ببینمت از دور طلعتت خود چو مطلع خورشید دیده خیره1 کند ز غایت نور فکر اگر میکنم. تویی مطلوب ذکر اگر میکنم. تویی مذکور روی جان راست ابرویت محراب چشم دل راست عارضت منظور 5 عشق تو آتش تمناسوز وصل تو آرزوی نامقدور بیتوام گر برند در جنت نشوم ملتفت به حور و قصور گر چه ناچار صابرم بیتو کس مبادا بدین طریق صبور

عمرجداجانی و چون بود زجان مهجور عمری و چون بود زعمر جدا

کار ms095 عبدالمجید با معشوق

نه به زر راست میشود، نه به زور

(س،00/ح1060508360 تا به کی باشی دلا در محنت هجران2 اسیر پشت برجان و جهان کن، دامن جانان بگیر آنکه جزنامش نیاید3 هیچ ذکرم بر2 زبان وانکه جزیادش5 نگردد هیح فکرم6 در ضمیر

پایمال غم شد ای جان و جهان عبدالمجید

دستگیرش چون ندارد کس بجز تو دستگیر

رس 93. ح،79. د1060_105) ز دست چشم و دل خویش در عذابم باز ز کار بی سر و سامان خود خرابم باز ز شوق روی چو گلبرگ و خوی همچو2 گلاب ز اشک و خون جگر در گل و گلابم باز بسان ذره شده از هوا پریشان حال بسان سایه ز مهرش در اضطرابم5 باز غریق بحر محبت شد آنچنان دل من که تا قیامت اگر جویمش نیابم باز سپهر کام دلم را چنان ربود از من که روی خود ننماید مگر به خوابم باز 5 کشم غبار رهش را چو توتیا در چشم اگر زمانه برد سوی آن جنابم6 باز

ز شام انده7 عبدالمجید، صبح مراد

گهی دمد، که نماید رخ آفتابم باز

(س، 105-104. ح،1085088)

کند پروازمعگر جمال دلارام را ببیند8 باز دلم به سوی وطن باز می کند پرواز ز مهر9 عارض چون آفتاب تابانش چو ms096 ذره بیسر و پا میروم1 نشیب و فراز

که میبینم که عمر کوته و مستعجل است و راه دراز

نشد زخاطر عبدالمجید حب وطن

اگر چه هست به غربت2 قرین تعمت و ناز

رس 24. ح 53.102108،5 دلم ز سوز به جان آمدهست و تن زحداز3 دمی ز روی ترحم به حال من پرداز چو ذرهام ز هوایت به مهر بازم بین چو خاک پای توام سایه بر سرم انداز من آن نیم به جفا از هوات4 پیچم روی من آن نیم به ستم از5 در تو گردم باز میان لعل تو وجان تعلق جا نیست میان زلف تو و دل حکایتیست دراز 5 بجز خیال جمالت ندیدم از چپ و راست در آن مقام که کردند چشم جانم باز چه باشد ار نفسی ترک کبر و ناز کنی که ذوق جان و جهان نیستم ز شوق نیاز6 نه دوستان که همه دشمنان ببخشایند اگرز غصتهآ دل قصهای کنم آغاز

چو تو درون دلی، در دلت نمیآید

که مرحمت کن و عبدالمجید را بنواز

(س، 81.ح،363ع د،107) ای مرا دیدهآ امید به دیدار تو باز چارهآ کار من خستهآ بیچاره بساز خاک پای توام ای سرو خرامانا آخر از سر لطف، دمی سایه برین خاک انداز هرگز از یاد تو با خویش نپرداخته ام مرحمت کن نفسی7 با من مسکین پرداز هر شبی تا به سحر پیش8 سگان کویت بر سر خاک مذلت بودم روی نیاز 5 ای لب لعل درافشان9 توام جان عزیز وی1 سر زلف پریشان توام عمر دراز

گرش صد ره برانی از در خویش

به سر عبدالمجید آید برت باز

رس، 86 ح20805690) اگر چه عکس بهشت است خطهآ شیراز موا به مولد خویش است اشتیاق و نیاز مگر10 ریاض و قصورش نشیمن قدس است که مرغ دل به وطن باز می کند پرواز؟! گهی چو جام زنم خندهها زخون جگر گهی چو شمع کنم گریهها ز سوز و گذار میان بند و گره ماندهام، نمیدانم کزین نشیب چگونه شوم11 به سوی فراز درین بلاد مکدر13 شدم، خداوندا به زودی ام به سلامت به شهر خویش انداز 5

نهاده روی سوی مصر جامع تبریز

«رسیده بر سر الله3 اکبر شیراز»

رس، 95.ح،81.د، 108) در سرم سوداش هر دم میشود افزون هنوز چون نباشد4، باشد از شوقش دلم پرخون هنوز دل زشوقش5 خون شد و بیرون شد6 از چشعم چواشک مهر جان سوزش نمیآید ز دل بیرون هنوز چون سپهر نیلگون از خاکم7 انگیزد غبار اشک خونینم رود بر خاک چون جیحون هنوز نرگسی کز خاک8 چشمم بهر دیدارش دمد رنگ او باشد ز عکس عارضش گلگون هنوز 5 چون ز خاک تیره انگیزند9 روز محشرم باشم از سودای آن1 لیلی صفت مجنون هنوز چون زپای افتادم و از دست رفتم از چه ms098 روی11 دست از جانم ندارد گردش گردون هنوز؟2

بی تو گر با حور باشد صحبت عبدالمجید

در میان روضهآ رضوان بود محزون هنوز

رس، 89 ح:208،5.7326) گر چه به پای بوس توام نیست دسترس آرام جان و حاصل عمرم تویی و بس رحم آر بر دلی13 که نورزد بجز هوات بخشای بر کسی که ندارد بجز تو کس جان عزیزا کی ز هوای تو بر خورم چون شد به باد عمر گرامیم در هوس روی گریز13 نیست مرا از کمند عشق کانده گرفته است مدامم ز پیش و پس 5 سر تا قدم ز غصه چنانم که تنگ شد آرامگاه روحم و آمد شد نفس گر مرغ جان من نشدی پایبند تو چندین کجا قرار گرفتی درین قفس؟

عبدالمجید در قدمت جان کند نثار

روزی گرش بود به وصال تو دسترس

(س، 60،ح370 -26. د،209)

181 صبح صادق میدمد ای دلا دمی بیدار باش از شراب غفلت ای دلا یک زمان هشیاراباش تا علاج جان کنی، در جستن جانان شتاب تا دوای درد دل داری، پی دلدار باش تازبان گوید سخن. در گفت و گوی دوست باش تا قدم باشد روان، در جست و جوی یار باش در رهش گر خود به دیده رفت باید رخ متاب بر فراز خارها چون بر گل بی خار باش جز هوای یار دردل هر چه هست، اغیار تست سعی کن در کوی او بیزحمت اغیار باش 5

هرچه غیر از ذکر محبوب است. از آن خاموش باش

هر چه غیر از وصف معشوق3 است، از آن بیزار باش

(ح،96.110،5) سریست در دلم که محال است گفتنش عیشیست در سرم که نشاید نهفتنش در جان من ز مهر گرانمایه گوهریست کان را برون ز حد3 بیان است سفتنش احوال اندرون مرا هر که بیندم داند ز رنگ4 روی. چه حاجت به گفتنش4! اشکم فراز چهره چو گلبرگ بر زریر چشمم ز خون چو ms099 غنچه به وقت شکفتنش کویش به اشک آب زنم بر امید آنک روزی توان به دیده و رخساره رفتنش5 5

عبدالمجیدا هر که پی کام دل شتافت

دیگر به کام خویش حرام است خفتنش

(س317 -36 .ح110. د،111 از خوشی، عمر گرامی دانمش وز6 عزیزی، جان شیرین خوانمش گر چنان سروی به دست آید مرا بر فراز چشمها بنشانمش بختم ار پیچد بدین سویش عنان تا زمانی داد دل بستانمش گاه در پا سر چو گیسویش نهم7 گاه بر سر جان چو زلف8 افشانمش چون رسم پیشش نخواهم مردمک تا نه از تاب نظر رنجانمش 5 بی رخش گر خود سویدای دل است بی

دای دل است بی تحاشی از نظر میرانمش

دل عبدالمجید ای جانا که درمهر تو پروردهست

چنان خو کرد با دردت2 که ناید5 یاد درمانش6

رس، 66.ح360. 109،5. ف، 56/.ت،337.ز،345) از جان سرشتهاند ز سر تا قدم تنش آراسته به نور خدا روی روشنش دارم امید آنکه کنم جان نثار او ای لطف کردگارا در آر7 از در منش هر چند قصد جان من است ای نسیم صبحا یک ره ms100 نقاب از آن رخ زیبا برافکنش گر در برش ز چاک گریبان نظر کنم پیدا بود ضمیر دل از پاکی تنش 5 زان پیشتر که او گشدم. جان فدا کنم8 تا خون بی گناه نباشد به گردنش یارب کجاش جویم و چون بینمش جمال چون در میان جان عزیز است مسکنش

گر خود به زیر پای غمش پی سپر کنم9

عبدالمجید دست ندارد ز دامنش10

186 دردا که یک تفس نزدم بر مراد خویش بگذشت روزگارم و کاری نرفت1 ز پیش از بهر دوست برده بسی جور دشمنان ناخورده2 نوش و خورده بسی زخمهای نیش در تاب و سوز3 جان و دلم ز آتش فراق پر خون کنار و چهرهام از اندرون ریش جانا! در آب و آتشم از چشم و دل مدام در زحمتم ز مردم و بیگانهام زخویش هر قوم را به قبله و کیشی ست اعتقاد ما راست قبله روی تو و عاشقیست3 کیش 5

جورت ز حد برون شد و عبدالمجید راست

چندان که جور بیش کنی. اعتقاد بیش

(س62. ح. 29-28.د،110) دلی دارم ز انواع ستم ریش غمی دارم فزون زاندازهآ خویش تنی از ضعف نالان گشته چون نی سری از غم چو چنگ افکنده5 در پیش نچیده گل، کشیده زحمت خار نخورده6 نوش و7 خورده ضربت نیش نه چشم راهبین، نه پای رهرو رهی بس مشکل و صد راه زان بیش8 همیشه در کمین دیو بدآموز همیشه هم نفس، نفس بداندیش 5 کسی جز لطف عامت دستگیرا! نگیرد دستم از بیگانه و خویش8 به راه مستقیمم راهبر شو که بیرون از عدد شد مذهب و کیش نباشد عیب و عاری پادشه را گر اندازد نظر بر حال درویش

دوام درد ما10 مپسند و مگذار

دل عبدالمجید از غصهها ریش

(س،64. ح709،5.320 خون شد دلم در آرزوی دلربای خویش دادم به باد عمر عزیز از هوای خویش

از دست خویشتن چو همیشه به زحمتی

عبدالمجیدا با که کنی ماجرای خویش؟

(س، 80 ح،61.د1100) کند آشفته و مستم هوای زلف خوشبویش برد جان و دل از دستم فریب چشم جادویش گهی چون باد میسایم رخ اندر خاک درگاهش گهی چون سایه میگردم به سر گرد سر کویش چه خوش بودی که بگشودی نقاب از روی جان پرور اگر چه دایما باشد نهان در نور خود رویش محال است آنکه5 رخسارش توان چون زلف بوسیدن خوشا در پای او گشتن به سرمانند گیسویش 5 دلم از تیر مژگانش چو بر جان زخمها دارد زره از بیم می پوشد ز پیچ و حلقهآ مویش

اگر وقت سحر آرد به سوی گلستان بویش نسیم صبح جان بخشد به گلها چون دم عیسی اگر

کجا عبدالمجید آنجا توان رفتن بدین دیده

مگر بوی روان بخشش دلیل ما شود6 سویش

رس، 105. ح: 110،5089 عشق جانان آتشی افروخت در جانم چو شمع تا بسوزاند همه پیدا و پنهانم چو شمع مردم از سوز و گداز ای صبح طالعاکی شود آفتاب روی او تا جان برافشانم چو شمع حاصلم از عشق، باری. سوختن یا مردن است زان سبب سیلاب خون از دیده میرانم چوشمع تا تنم جان گردد و جانم بر جانان شود این تن زرد نزار خویش سوزانم چو شمع 5 تا دویی صورت نبندد در میان ما و دوست خویشتن را عین ms102 یار خویش گردانم چو شمع چون بجز مردن نمی دانم خلاص از سوختن هر شبی بر خویشتن تا روز گریانم چو شمع

سوز عشقم باد دایم در سر ای عبدالمجیدا

زانکه یک دم زیستن بی سوز نتوانم چو شمع (ح، 11105090) چون صبحدم، نسیم، معطر کند دماغ منزل کنار جوی گزین در میان باغ با یار ماه روی به شب خوش بود چمن از نسترن ستاره و از بنفشه چراغ آشفته بر فراز رخش زلف مشکبوی چون بر گل شکفتهآ سیراب، پر زاغ شاید ز بهر گوهر عشرت برون شویم کز موجهای سبزه چو دریاست باغ و راغ فرصت مده ز دست که این تازه گلشن است گاهی مقام بلبل و گه مسکن کلاغ 5 خوبان بسان حور و چمن ها چوروضه است لیکن چه سود چون نبود دولت فراغ

عبدالمجیدا موسم عیشت گذشته است

بیرون کن این تصور بیهوده از دماغ

(ح92-/1110509 ای دل و جان به طلعتت مشتاق مردم از سوز عشق1 و درد فراق رحمت ایزدی چرا نکنی بر ضعیفان ترحم واشفاق با چنین حسن و لطف، خوش بودی گر بدی عادتت2 وفا و2 وفاق نتوان دید چون تو خورشیدی گر چه گردم چو ذره در آفاق تو ز ابرام من به طبع ملول من به دیدار تو، به جان مشتاق 5 آنکه هرگز ندید محنت عشق چه خبر دارد از غم عشاق میکنم از هوات هر نفسی دم جانبخش عیسی استنشاق

آب حیوان رسد ز یاد لبت4

جان عبدالمجید را به مذاق

رس، 87 ح710،5،/11)

چنان به یاد تو عبدالمجید مشغول است

که نیستش الم از درد و راحت از تریاک

رس، 39. ح0130 11105)

آن جام لعل رنگ بنگر شتاب عمر و مکن پیش ازین درنگ آیینهآ دلم ز هواها مکدر است آن صیقلی بیار که پاکش کند ززنگ ای چارهسازا چارهآ بیچارگان تویی لطفی بکن که کار خراب است، وقت تنگ زان گونهام به بادهآ بیرنگ و بو بساز کز هستیام نه بوی توان یافتن. نه رنگ 5 از فوت دی و فکرت فردا بسوختیم مطرب! کجاست نالهآ نای و نوای چنگ؟ گر دستگیر مینشوی، پیسپر مکن ای متقیا چو پای ضعیفی رسد به سنگ چون هر کسی کنند تعسک به طاعتی ما مفلسان به دامن عفوش زنیم چنگ

عبدالمجید چند کند فکر ننگ و نام

جاناا به نیم جرعه رهانش زنام و ننگ

(س،103)

صلاح و زهد ز عبدالمجید میطلبی

زهی تصور باطل، زهی خیال محالا

رس، 62 ح،11205.38

196

همیشه با توام ای دلربایا در همه حال اگر چه روز ملاقات نیست4 و عهد وصال گهی تعرض زلفت کنم به دست امید گهی تفرج رویت کنم به چشم خیال چو در ریاض وصالت نمی توانم دید مجال آنکه بیابم به هیچ گونه مجال فروغ روی تو بینم ز مطلع خورشید نسیم زلف تو بویم5 سحرگهان ز شمال به گاه فکر بود با توام قرار و سکون به وقت ذکر بود با توام جواب وسؤال 5 رخ خیال نهان چون کنی ز دیدهآ فکر ز چشم اگر چه بپوشی به صد نقاب جمال خیال وصل تو بیرون نمیرود ز سرم اگر چه دیدن رویت تصوری ست محال به گاه وصل، جمالت کجا توان دیدن6 چو دیده باشدم از خون همیشه مالامال

چو با خیال تو عبدالمجید عادت کرد

تفاوتش نکند نیش هجر و نوش وصال

(س، 102-01/.ح،86 113،5

197 نشاط روز جوانی و روزگار وصال گذشت بر من غافل بسان خواب و خیال

گزید خاطر عبدالمجید گنج خمول ms105

ز خلق جسته گریز و زخود گرفته ملال

رس،13/، ح:6 .د،112) دمید صبح دوم ساقیا بیاور جام مگر خلاص دهد یک دمم زننگ و ز نام بده پیاپیام آن جام و یک زمان بستان مرا ز فکرت آغاز و غصهآ انجام میی که در تن من دل به بوی اوست مقیم میی که در دل من روح را بروست قیام5 شتاب عمر نگر ساقیا! دمی بشتاب مکن درنگ که چون باد میرود ایام 5 بیار از آن6 می جانبخش کز تصرف او ز پند خاص شوم فارغ و زطعنه7آ عام

ازین8 صفت که منم ره به مسجدم ندهند

کجا روم که نسازم شرابخانه مقام

(س، 93.ح223،5.29 پیوسته گر چه با گل و نسرین نشستهام چون چشم ناتوان و چو طره شکستهام چشمم به صحبت است و لیکن ز درد هجر مجروح اندرون و پریشان و خستهام قیدی اگر چه نیست بر اعضای ظاهرم لیکن به بند عشق سراپای بستهام روحم ز دستبرد غمش9 در شکنجه است منگر بدان که من به تنعم نشستهام 5 با ذکر دوست نیست مرا فکر دشمنان مستغرقم به10 یار و ز اغیار رستهام

عبدالمجیدا دلبرم ار خون دل خورد

شاید، چو من به خون دلش پروریدهام ms106

رس، 68-7عرح66 -81705.65 گه صورت جان مراء در روی جانان دیدهام گه روی جانان مراء در صورت جان دیدهام ازبیخودی جانان وجان، بر من چنان شد مشتبه کاکنون نمی دانم که جان، یا روی جانان دیدهام گه بیزبان احوال دل، با او حکایت کردهام گه بیبصر رخسار او، خورشید تابان دیدهام در خلوت دیدار او. محرم ندیدم مردمک زان طلعت جان پرورش، از دیده پنهان دیدهام بی آفتاب روی او، هر شام تا وقت سحر از سوز دل برخویشتن چون شمع گریان دیهام 5

در زلفش از سودایی مانندهآ عبدالمجید

دلها مشوش کردهام، جانها پریشان دیدهام

(رس25 در دل چو عکس روی دلارام دیدهام دل را به بوی دوست به بر در کشیدهام جانان میان جان و من از اشتیاق او بی جان بسان سایه به پهلو دویدهام

عبدالمجیدا نور جمالش جهان گرفت

لیکن من از ضعیفی دیده ندیدهام

رس35) در جست و جوی جانان. تا جان بود شتابم گر سر رود درین ره، روی از طلب نتابم تا باشدم مکانی، کوشم به قدر امکان در جست و جوی میرم، گر وصل درنیابم چندان که در حیاتم، میرم در آرزویش روزی که گرد گردم سوی درش شتابم گفتم مگر جمالش. شاید به خواب دیدن اکنون چه چاره سازم. کز دیده رفت خوابم 5 محکوم حکم یارم گر خواند ار براند نه جایگاه عذرم، نه زهرهآ عتابم امید مهربانی، چون باشدم ز جانان؟ کز جور دیده و دل، پیوسته در عذابم هم راز و رهنمایم، دل بود و دیده وقتی اکنون ز دل در آتش، ms107 و ز دیده غرق آبم برجسم و جان خسته، مپسند دلفریباا باری که برنگیرم، دردی که بر نتابم

عبدالمجیدا جانان، شاید که رحمت آرد

بر قالب ضعیفه، بر خاطر خرابم ز چشم مستت ای ساقیا خرابم ز مستی نیست پروای شرابم شراب چون سهیل از من بگردان که حیران1 در رخ چون آفتابم لب لعلت چو دیدم در تبسم فتاد از دیده یاقوت مذابم شکایت چون کنم جاناا ز جورت چواز چشم و دل خود در عذابم 5 گهی از تاب دل باشم در آتش3 گهی از سیل دیده غرق آبم نصیحت گوا مده بیهوده پندم که از مستی نصیحت در نیابه

توان تا در تن عبدالمجید است

به جست و جوی وصلش میشتابم1

(س، 106ح، .1260589-9 گرفتم تری مهرویان چوبا مهر تو پیوستم چو گشتم طالب معنی، زصورت دیده در بستم هوای دلبران در سر به سر چون زلف گردیدم ندیدم در3 هواداری بغیر از باد در دستم چو ذره گشته سرگشته بسی بی پا و سر گشتم چوسعی ام بودبی حاصل به جای خویش بنشستم اگر چه بارها کردم ز عشق و عاشقی توبه شکنهای خم2 زلفت چودیدم توبه بشکستم

خیال لعل میگونت کند بیباده سرمستم 5 هوای روی گلگونت دهد چون طره بر بادم خیال

شدم مستغنی از درمان چوبا درد تو بنشستم ز خویشم باز بیگانه چو با یاد تو خو کردم شد

ز نامم ننگ می آید از آن عبدالمجیدا اکنون

گرفتم گنج بینامی ز نام و ننگ وارستم

رس 47، ح، 035 11605)

بده چندان2 میم ساقیا که از خود یی خبر گردم ز فکر حال آشفته پریشان میشوم هر دم ب بیار آن می که از تابش5 شود روشن دل تیره بیار آن می که از عکسش شود گلگون رخ زردم بده آن عقل فرسا راء که از اندیشه فرسودم ms108 بده آن شادی افزا راء که بیاندازه غم خوردم چو کاراز دست بیرون شد6 بخواه آن چارهآ کارم چودرد از طاقت افزون شد بیار آن داروی دردم برآن7 بودم که احوالم به گوشش منتظم گردد قراری چون نشد پیدا به عجز اقرار آوردم 5 چو بیتقدیر حق، کاری ز تدبیرم نمی آید مشوش تابه کی8 باشه پریشان ازچه رو9 گردم؟

به جد و جهد ما10 دولت میسر چون نمی گردد

چرا عبدالمجیدا آخر خوری بیهوده غم هر دم

(رس 93.ح50280،123)

چون دهم شرح پریشانی و بدحالی خویشا

زان که بدحالم و هر لحظه6 بتر میگردم

رس 42 -46. ح340. 5، 15!.ف،69/) به صورت ار چه ازین آستان جدا بودم به جان و دل همه وقتی بر شما بودم نه منزلی متعین، نه مقصدی پیدا ز مهر روی تو چون ذره در هوا بودم به صورت ار چه نصیحت نمودمی. لیکن به درد عشق تو پیوسته مبتلا بودم به هر عذاب که ذکرش کنی، قرین گشتم ز هر مراد که نامش بری. جدا بودم 5 تعلق دل و جان با تو ms109 این زمانی نیست که در الست ز عشق تو در بلا بودم نداشت با بدنم روح پاک معرفتی که با بلای غم عشقت آشنا بودم میان مکه و طایف فتاده بود آدم که من ز شوق تو در درد بی دوا بودم

از آن به دست فراقت جهان سزایم داد

که من به وصل توای دوستا ناسزا بودم

(ح، 93 -125،5092) گر میان تو در کنار آرم بهره از روزگار بردارم روی در رویت ار توانم کرد سربه خورشید و مه فرونارم

کار عبدالمجید عاشقی است

گر چه زین کار و بار بیزارم

رح 25،5.93 زبان تا در سخن2 باشد به ذکر دوست تردارم3 چو از گفتن فرو مانم، خیالش در نظر دارم3 کشم عشقش چوجان در بر چوروی از خلق برتابم روان در پایش اندازم چو سر از خاک بردارم نه جز5 با حسن رویش را6 هوایی در سرم گرد نه7 جز در پای او مردن تمنایی دگر دارم نصیحت گوا8 نخواهد شد ز سر سودای جانانم مکن ای مدتعیا9 عیبم که من خود این هنر دلرم

چودایم11 منزل خود را به آب12 دیده تردارم 5 همان اولیترای10 زاهدا که دامن در کشی از منچودای

ود تا باخبر باشم ثر نتوان ازو دیدن ز هستی تا اثر دارم خبر از دوست کی یابم ز خود تا باخبر باشم اث

شدم عبدالمجیدا اکنون چنان مستغرق جانان

که نز13 عقبیام یاد آید، نه از دنیا خبر دارم

(س، 3738، ح،113،5013 گر زلق برافشانی. آشفته شود کارم چون با سر هر مویش، پیوند دگر دارم باری بگذر بر ms110 من، باشد که ببخشایی بر نالهآ جانکاهم، بر دیدهآ خونبارم

درد دل مجروحه، وصف تن بیمارم در شرح نمی گنجد، در وصف نمی آید دردد

گر دل ز تو برگیرم. یا رخ ز تو بر تابم

گویی به چه دل بندم، یا خود به که روی آرم4؟

رس، 85. ح،1210567) باز در سر ز هوایش هوسی خوش دارم گر چه دل از خم5 آن طره مشوش دارم بر سر خاک رهش6 شام و سحرباد به دست7 دیده پر آب و دل خسته پر آتش دارم نقش آن چهره چو در دیده و دل گشت مقیم چهره از خون دل و دیده منقش دارم چون دهم شرح که بی کام8 دل و راحت جان چه بلا بر دل و بر جان بلاکش دارم 5 همچو دیوانه برآشفته از آنم که مدام در نظر صورت آن یار پریوش دارم

چون ز فکرش9 بجز اندوه نشد حاصل من

هم به ذکرش نفسی خاطر خود خوش دارم

رس، 84 ح،66د،120)

ی جز غم ندارمزغم اندیشهآ عالم ندارم ز عالم حاصلی جز غم ندارم اسیر دردم و درمان نیابم10 درون مجروحم11 و مرهم ندارم همان بهتر که پوشم سردل را چو در گیتی کسی محرم ندارم مکن عیبم اگر هر دم بنالم که13 غیر از ناله کس همدم ندارم 5 کسی کو گوش دارد آب رویم بغیراز دیدهآ پرنم ندارم اگر چه کام دل کمتر دهد دست غم و اندوه و محنت کم ندارم

کسی عبدالمجیدا آسوده دل نیست

نه تنها من دل خرم ندارم

(رس، 87، ک،250 .ح،0. د،127)

214 چنان مستغرق سودای یارم که پروای جهان و ms111 جان ندار چنان عشقش به هم بر زد دماغم که رفت از دست یکسر اختیارم نه غیر از ذکر او باشد حدیثم نه غیر از فکر او در خاطر آرم نه از عشقش بجز اندوه بهریاست نه در عالم بغیر از عشق کارم به امیدی که روزی کام یابم به ناکامی به سر شد روزگارم 5 ز سودای کنار آن دلارام همیشه پرز خون باشد کنارم اگر روزی بدین جانب خرامد کند بخشایشی بر حال زارم3

شوم3 خاک قدمهایش به نوعی

که ننشیند بر آن دامن غبارم

رس104. ح880 126،5) ای آرزوی جانما سودای جان ندارم بی حاصل جهانم، ذو

بی حاصل جهانم، ذوق جهان ندارم از بهر دوست باید، جان و جهان، وگرنه پیوند این نغواهم، پروای آن ندارم جز یاد روح بخشش، آرام دل نبینم جز نام نامدارش، ورد زبان ندارم از غایت عزیزی، نامش عیان نگویم از بی خودی و مستی، عشقش نهان ندارم از عقل باز جستم، گوید مگر نشانش گفتا که بینشان است، از وی نشان ندارم 5

ای متقی! خدا را، منعم مکن ز عشقش

من خود درین زمانه، کاری چنان ندارم

(س، (10)

مدردم شد آشکارا، پنهان چگونه4 دارم باز از هوای رویت، چون زلف بیقرارم چشم از خیال لعلت، در خون همی فشانم عمر از هوای زلفت، بر باد میگذارم5 از بخت خفته هر شب.6 بیدار تا سحرگه وزطالع پریشان، آشفته روزگارم

عبدالمجیدا ms112 دیدم احوال خویشتن را

بس تیره است روزم، بس مشکل است کارم

رس: 79. ح، 0عد،13.ف1730. ش، 125) تا ذکر تست وردم. تا فکر تست کارم چون عمر در گذار است، ضایع نمی گذارم گر یابم ار نیابم، روی از طلب نتابم گر خوانی ار برانی، غیر از تو کس ندارم ساکن زجست و جویت. غافل به گفت و گویت نه یک زمان نشینم. نه یک نفس بر آرم عقل و سکون نیاید، از من مکن نصیحت کز ابتدای فطرت، سرمست و بیقرارم 5 ای دوستا گر نگیری، دستم ز پا در آرد اندوه بیقیاسم، غمهای بی شمارم بگذر شبی به کویم، باشد که رحمت آید بر گری

بر گریههای سختم، بر نالههای زارم

عبدالمجیدا جانان، رحم آورد چوداند

کز جان نیازمندم، وز دل امیدوارم گرت روزی به خلوت در برآرم به دندان خون زلبهایت برآرم چنان در برکشم سیمین برت را که نسرین تو گردد لالهزارم ببینم در کنار آخر میانت پر از خون تا به کی بینم کنارم نخواهم خون دل زان نرگس مست چو بر دل زخم تیر غمزه دارم 5 ستانم داد از آن زلف پریشان که او کرد این چنین آشفته کارم کشم از جام لطفت آب حیوان اگر گردد موافق روزگارم

کجا عبدالمجید و وصل جانان

مگر لطفی کند پروردگارم رح. 99.225،5 ای دل!دمی نباشی. خالی1 ز نام یارم کز2 ناه

کز3 نام روح بخشش، یابد نظام کارم گه3 بیخ مهر او را، در دل همی نشانم34 گه5 نقش نام او را، در جان6 همی نگارم در زندگی رفیقی، جز یاد او نخواهم در حشر دستگیری. جز مهر او ندارم فکرش بود انیسم، خاموش اگر نشینم ذکرش بود مرادم، فریاد اگر بر آرم تا ذکر او کی آید. از حلقهای به گوشم چون حلقههای زلفش، پیوسته بی قرارم 5 آبی به روی کارم، باشد توانم ms113 آورد بر روی از آن ز دیده، باران اشک بارم

عبدالمجید یک دم، بی یادش ار برآرد

حیف آیدم که آن دم، از زندگی شمارم

(س: 52.ح، 113،5010) دریغ ایام برنایی، خوشا دیدار دلدارما جهان وجان نمی خواهم چوزیشان یاد می آرم چوازپیمهری گردون جوانی رفت و جانان شد بلاها از جهان دیدم، ملامتها ز جان دارم به علتهای بی درمان، کند ایام معلولم به محنتهای بیپایان، کند گردون گرفتارم مزاج دهر پنداری نخواهد غیر اندوهم مدار آسمان گویی نگردد جز به آزارم بسا شب تا سحر بختم بدی بیدار و من خفته کنونم بخت در خواب است و من تا روز بیدارم 5 سویدای دلم بردند و نور مردم دیده از آن پیوسته خون دل چنین از دیده میبارم قرینم شد ز هجرانش، قرینم اشک خونینم رفیقم رفت و از شوقش رفیق نالهآ زارم ز بهر دیدنش بودی مرا در کار چشم اکنون اگر نه خون دل ریزم، نباشد دیده در کارم

چه گویم شرح درد دل، که دور ازروی او چون است

ز جان عبدالعمجید اکنون چو جانان رفت بیزارم

(ح، 726050110

دل عبدالمجید از غصه خون شد

به ms114 خون خالش از آن بررخ نگارم بی دلنواز نیست دل خسته در خورم بینور دیده، مردم دیده کجا برم؟ هر صورتی که بود، برفت از نظر مرا آلا خیال او که نرفت از برابرم7 خون ریزدم چو دیده، به جان آردم چو8 دل آن کو منش به خون دل و دیده پرورم گه9 میشود ز خون جگر پای در گلم گه10 میرود ز آتش دل دود بر سرم 5 دم سرد شد، چه سود کنون گرمی دلم؟ لب خشک شد، چه حاصل ازین دیدهآ ترم؟ نه دولتی که روی به سوی من آوری نه دیدهای که راه به کوی تو آورم ای باد صبحا از من خاکی بگو به دوست کز شوق توز چشم رود1 آب و آذرم

یچ زلف توام بیقرارترهر لحظهای زنرگس توناتوان ترم

ز تاب زلف تو هر دم به حالتی دگرم ز دیده خون دلم میرود به جای سرشک از آن سبب که نماندهست آب در جگرم چنان شدم که نیایم ز ضعف در نظرت اگر کنی ز سر لطف و مرحمت5 نظرم در آفتاب رخت کی نظر توانم کرد؟ به بوی تو چو کند باد صبح6 بی خبرم نسیم زلف تو یابم،7 چو برگ8 گل بویم خیال روی تو بینم،9 چو سوی مه نعرم10 5 سراز هوای توای دوستا بر نخواهم تافت ورم1 چوزلف شود12 زین هوس به باد سرم چو مهر در طلبت صبح خیز و گرم روم چو سایه در قدمت خاکسار و پی سپرم چه حاصل از دم سرد و سرشک تره اکنون13 که سوخت تابش14 مهرت تمام خشک و ترم

به سوی کوی تو ره آنگهی توانم یافت

که از مقاصد عبدالمجید برگذرم

(س، 63.ح،42-11605.41.ف،126. ش، 176) عکسی چو مه نماید از آن مهرمنظرم هر

مهرمنظرم هر یک به صورتی اگر از جای دیگرم هرگز اگر چه دیده ms115 جمالش ندیده است پیوسته بوده است خیالش برابرم پیدا ز نور طلعت آن ماه روشن است ذرات کون را چو سراپای بنگرم در دیده چون نشست، کجا بینمش جمال؟در جان چو شد مقیم،.

در جان چو شد مقیم، بدو راه چون برم؟

عبدالمجیدا گر چه خرد شمع روشن است

جستن به نور او نتوان مهر روشنم

رس، 69) ای دوستا به درد دل اسیرم جز وصل دوا نمیپذیرم جز مهر تونیست پایمزدم1 جز لطف تو نیست دستگیرم شیرین زحکایتت زبانم روشن ز تصورت2 ضمیرم گر هر تفسم به جان رسانی از تو نفسی نمیگزیرم 5 گرجان و دلم بری به غارت میبر که ز جان و دل اسیرم از بوی تو باز زنده گردم2 گر من ز محبتت بمیرم

گردست من این زمان نگیری

دامن به قیامتت بگیرم

رس: (10، ح، 85 12605) آن دسترسم نیست که در پای تو میرم پا بر سر هستی نهم و دست تو گیرم شبنم صفت از خاک کشم رخت بر افلاک گر بر منت آید نظر ای مهر34 منیرما جز نقش تو پوشیده شد از چشم خیالم جز نام تو بسترده شد از لوح ضمیرم در جان من از5 آتش هجران6 جگرسوز دردیست که جز وصل7 تو درمان نپذیرم 5 آتش دمد از آه8 من سوخته خرمن آن دم که برآید ز سر شوق نفیرم ای خواجها نصیحت مکن و پند مفرمای چون گوش کنم پند که در بند اسیرم؟

تا دل بود از دیدن دلبر نشکیبم

تا جان بود از صحبت جانان نگریزم

رس، ععرح 06366 1100)

227 طبیب دره دلهاییا بگو تا چیست تدبیرم؟ که از مهر تو می سوزم ز سودای تو میمیرم مرا چون قبلهآ روحی، چرا3 ms116 روی از تو برتابم؟ مرا چون جان شیرینی چگونه ترک جان گیرم؟ ز زخم تیر مژگانت ز سرتا پا3 به خون غرقم زبند زلف مشکینت زپا تا سر4 به زنجیرم من بی قدر آن ارزم که پردازی به احوالم گه از گیسو کنی5 بندم گه از مژکگان زنی تیرم نصیحتگر4 مده پندم، چه آید از من عاجز؟ گرفتار غم عشقم، اسیر بند تقدیرم 5 کند تدبیرها عقلم که روی از دوست برتابم چو تاب رویش اندیشم، نماند عقل و تدبیرم

ز من کاری نمی آید کز آنم کار بگشاید

مگر لطفش ببخشاید، بخواهد7 عذر تقصیرم

(س، 69 - 68.ح:46.د، 18/.ف،303)

228 به جان گردسترس باشد نثار8 مقدمش سازم سرم رازود9 میباید که اندر1 پایش اندازم چنان1 مستغرق یارم، شده از خویش بیگانه که هرگزیک دم از ذکرش به فکر خود نپردازم چو شمعم آتش سودا گرفته رشتهآ جانم گهی درگریه میپیچم گهی با سوز13 میسازم ز جور مردم دیده نشینم دم به دم در خون که روشن از چه گرداند به پیش13 هر کسی روزم دم سردم چو صبح آید، ولی از مهر دل گرمم14 ندارم15 هیچ کس همدم، ولی با ناله دمسازم 5 دلم را با 16 سر زلفش تعلق تا ابد باشد چواز روز ازل، دیده از آن17 دیدار شد بازم

به پای عقل نتوانم شدن عبدالمجیدا آنجا

مگر باشد سوی کویش به بال عشق پروازم رس، 39.ح113،50160)

229 این محال است که از دوست به کس پردازم نظر از یار به اغیار نمیاندازم خالی از آتش سوداش نیابند سرم گر چه سر تا به قدم شمع صفت بگدازم هر سحر تا به شب اندوه بود همنفسم هر شبی تا به سحر ناله بود دمسازم دل در آن طرهآ او بسته به بند ابدی ست دیده چون در رخ او روز ازل شد بازم1 5 دلبراا سر دل از خلق نهان چون دارم کاشک گلگون و رخ ms117 زرد گشاید رازم دولت اینست2 که تا سوی منت آرد باز قدرت آنست3 که سوی تو بود پروازم

چون به کوشیدن من به نشود رتج درون4

چارهای نیست به ناچار چو آید5 سازم

رس، 59 ح،1/5،5.25) هر دم از آتش عشق تو همی افروزم غرقهآ خون جگر شمع صفت میسوزم گر خود از عکس تو هر ذره شود خورشیدی جز به رویت شب اندوه نگردد روزم جان فدا کرده چو پروانه ز مهرت همه شب شمع را تا به سحر سوز و گداز آموزم با هوا چون سر زلف تو بود کارم از آن جز پریشانی از آن کار نمیاندوزم

5 روز روشن چو شب تیره برم تارتر است

تا شد از دیده نهان روی جهان افروزم

(ح113،5017) ز خای روز قیامت به6 آرزوی تو خیزم بسان ذره پریشان ز خاک کوی2 تو خیزم در آن زمان که بمیرم بر آستان تو میرم8 به گاه حشر چو خیزم زشوق روی9 توخیزم به مرگ و زندگی از دامن تو دست ندارم

تو دست ندارمبه گفت و گوی تومیرم به جست وجوی توخیزم

هنوز قالب عبدالمجید روح ندیده

از آن نسیم که آید سحر ز سوی تو خیزم

(س، 90،ح، 75. د122-(12)

232

ن سحری برخیزم چون صبا در خم آن رشتهآ جان آویزم هر دم از شوق تو بیجان سحری برخیزم به امیدی که مگر سوی تو آرد بادم ای بسا گرد که از هستی خویش انگیزم قدرتی نیست که تا دامن وصلت گیرم طاقتی نیست که از دست غمت بگریزم سعی کردم ندهم دل دگر از دست، ولی بود بیفایده با ms118 حکم قضا پرهیزم دل ز غم سوخت، ندانم ز کجا میآید این همه خون دل از دیده که من میریزما 5 تا نظر سوی من خسته کنی بررخ2 زرد هر دم از خون جگر رنگ دگر آمیزم

حاصل جان و جهانا یک نفس آخر بنشین

پیش من تا ز سر جان و جهان برخیزم (س، 61ح370.د1160)

233

مهمچو گیسوش در آن سرو روان آویزم دولت ار دست دهد از سر جان برخیزم گر خورد نرگس او خون دلم، غم نخورم ور به تاراج برد جان و جهان، نگریزم جز هوای سر کویش نکند ذراتم گرد اگر از تن بی تاب3 و توان انگیزم گر3 چو خورشید کند بر5 من افتاده نظر همچو شبنم ز سر کون و مکان برخیزم این نه خون است که از دیده جگر میبارم6 وین 7 نه اشک است که بر روی روان میریزم 5

حکم8 تقدیر دلم را چو پریشان خواهد

چون به تدبیر من عاجز از آن پرهیزم

رس، 85. ح،67 د1210- 120)

موختهگرزجور عشق او از سینه دل بیرون کشم

بار عشقش برنتابد کوه ای عبدالمجیدا

من نعی دانم بدین زار و ضعیفی چون کشم

(ح:5027، 115) جانان چوباده نوشد.2 من زهد چون فروشم؟ جامی بیار و بستان. این خرقه را زدوشم یکرنگ با دلارام خواهم شدن که خوش نیست تن در طواف کعبه. دل پیش می فروشم ms119 ای متقی! نصیحت، گفتن چه سود دارد؟ کز بیخودی و مستی. پندت نمینیوشم مطلوب اگر چه دوراست، روی از طلب نتابم تا طاقت است پویم، تا قدرت است کوشم 5 گاه از نسیم زلفش، بوی بهشت یابم3 گاهی زیاد لعلش. آب حیات نوشم گریم ولی نیاید، در چشم او سرشکم نالم ولی نگیرد، در گوش او خروشم

عبدالمجیدا ذکرش، گویم چو در حدیثم

مستغرقم به فکرش، وقتی اگر خموشم

(س، 92.ح،163،5078) باز از فروغ روی درخشان در آتشم بازاز هوای زلف پریشان مشوشم یاران زباده مست و من از ساقیام خراب جامم مده که خود ز می مهر سرخوشم تا دیده دید نقش رخ دلفریب او از دیده رخ به خون جگر شد منقشم

جند خون خورم وز1 آرزوی زلف2 تو تا کی بلا کشم؟ 5 از اشتیاق لعل تو تا چند خون خورم؟

عبدالمجید چون تو به جان گشت مشتری

هر کس که دید طلعت آن مشتری وشم

رس، 86 ح،68.د.121) چند در عشق تو از جان و جهان اندیشم تا کی از طعنهآ هر پیر و جوان اندیشم حاصل جان وجهانی تو، چو وصلت طلبم نه جهان در نظر آرم، نه ز جان اندیشم هر نفس یاد3 توام تازه روانی بخشد چون روم در طلبت، کی ز روان اندیشم گر میسر شودم بندگیت مرد نیام اگر از سلطنت ملک جهان اندیشم گر مکانی بودم بر سر خاک در تو مدعی باشم اگر کون و مکان اندیشم34 5 چون بغیر از5 تو مرا مقصد و مقصودی نیست حیف باشد اگر از حور و جنان اندیشم

ره نیابم به سر کوی تو، زین6 میترسم

نشود وصل توام روزی7 از آن اندیشم8

(س، 57.ح 11605.631) باز سرگشته کرد و حیرانم تاب آن آفتاب تابانم باز چون زلف او هوای رخش دم به ms120 دم میکند پریشانم درد جانکاه من نه آن جنسیست9 که بود دسترس به درمانم آتش دل نه آن چنان افروخت که به آب سرشک بنشانم گر چو گیسوی او به سر گردم که سر از پای او نگردانم 5 ور چو زلف از هوا به باد روم روی از روی او نپیچانم

گفتمش عشوهای به جان بفروش

گفت عبدالمجید، نتوانم

رس، 21. ح، 69.د،118) رفتی و شد از رفتنت ای سرو روانم تاب تن و آرام دل ولذه جزیاد تو فکری نشود راحت روحم جز نام تو ذکری نبود ورد زبانم از شوق خم زلف تو بیصبر و قرارم وز آرزوی چشم تو بیتاب و توانم گر زانکه نگویم به زبان درد دل خویش پیدا بود از رنگ رخ اندوه نهانم 5 چون کم نشود تاب دل از آب5 سرشکم از دیده چرا این همه خونابه چکانم خوناب دل از دیده بدین گونه نریزد گویی که روان میرود از دیده روانم دانم که کنونم ز غمت کار تباه است تا خود چه شود عاقبت کار، ندانم ن ترک کنم جان و جهان بهر تو، لیکن ای جان و جهاناترک تو گفتن نتوانم

ذرات وجودم طلبد نام ونشانت

روزی که نماند اثر از نام و نشانم جانش چگونه گویم عمرش چگونه خوانم کان-

کان حاصل جهان را، خوشتر ز هر دو دانم جان عزیز خود راء سازم نثار فرقش عمر گرامیام راء در پای او فشانم آن نور دیده روزی، گر سوی من خرامد برچشم

بر چشمهای خویشش، چون مردمک نشانم

قرارم از شیوههای چشمش، بیمار و ناتوانم از حلقههای زلفش، در تاب و بیقرارم با پرتو جمالش، چون ذره بیوجودمبی آفتاب3 رویش

بی آفتاب3 رویش، چون سایه بی روانم3

باشداز فکراو ضمیرم، وز ذکر او زبانه5 تا دم زدن توانم. خالی دمی نباشد

عبدالمجیدا جانان، بر جان من6 نبخشد

گر بشنوند زمانی، در تیره شب فغانم

رس، 29 - 78. ح.59 د،120) ز کار بی سر و سامان خود پریشانم بجز رضا به قضا چارهای نمیدانم ز شوق، سینه پر از سوز و دیدهها پر آب از آن چو رعد خروشان،2 چوابر گریانم نه روی رفتن ازین منزلم، نه رای8 مقام نه مونس و نه رفیق و نه سر، نه9 سامانم ز عشق یار و هوای دیارم10 آشفته میان روضه اگر خود قرین رضوانم اگرز جنت فردوس منزلم سازند نباشدم فرح وانس11 بیت احزانم 5 میان رز چو نشاندند12 شاخ نرگس را چه گفت؟ گفت نماند13 به خاک بستانم

بیمارمگه از هوای سر زلف او پریشانم گه از تصور چشم نگار بیمارم

ر جمالش چو ذره آشفته گهی ز شوق قدش همچو سایه بیجانم

گرم زمانه چو گیسو به سر بگرداند

که سر ز پای دلارام خود نگردانم

رس، 95.ح12305820)

گرم عبدالمجید آن جا به سر2 هر دم بگرداند8

نه زان ره روی برتابم، نه زان درسر9 بگردانم

رس، 44. ح، 31. د،115ف،172)

243 متعجب ز سرجان و تنم متردد که1 روح یا بدنم41 خاطرم نیست غیر پیرهنی کیست یارب درون پیرهنم؟ پای از خود برون نهم روزی خویشتن چون حجاب خویشتنم12 باشد از سرخود خبر یابم این طلسم نهفته13 بر شکنم 5 راز پوشیده را کنم پیدا پرده از روی کار برفکنم چرخ سرگشته تر ز من به بسی است14 حال15 با او حوالت از چه کنم؟ چون زمانه زبون تر است از من چند تشنیع از زمانه زنم6

غیرازین جسم3، جوهری دگرم 10

نیست عبدالمجید نام تنم

رس، 78-72. ح، 58-د،119.ق1830. ش 187) غم سراسر فرو گرفت تنم تنی شد جای روح در بدنم برنیاید4 ز دردها نفسم نگشاید ز غصهها سخنم شام تا وقت صبح، محزونم صبح تا وقت5 شام. ممتحنم دستم از کار رفت و کار از دست چارهای نیستم، چه چاره کنم از پراکندگی و بدحالی متنفر ز خلق وخویشتنم 5 گشته از غایت پریشانی تن ز جانم ملول وجان ز تنم

نیست عبدالمجید همنفسی

یک نفس6 زان به کام دل نزنم

(س، 78. ح، /5. د،19/.ق،182. ش، 186-7) کر7 بار دیگردیده را روشن به دیدارش کنم از کفر و ایمان روی راء با زلف و رخسارش کنم رویش به کام خویشتن، دیدن نیارم یک نظر8 زان رو که از تاب نظر، ترسم ms123 که افگارش کنم چون هر زمان درچشم من، آید خیال قامتش بهر نثار پای او، هر دم گهربارش کنم بازار او گرم و9 مراء قلب شکسته1 بیش نه ناچار جانی میدهم، باشد که بر کارش کنم حال گرفتاران مگو، شاید که معلومش شود آیینه در رویش کشم، چون خود گرفتارش کنم 5 سوزم نه زان سان در دل است، کز آب دیده کم شود بختم نه زان سان خفته استه کزناله بیدارش کنم

آن سرو اگر دامن کشان، آید بر عبدالمجید

هم جان فشانم بر سرش،1 هم عمر ایثارش کنم

(س، 67. ح5.660، 117.ف،183. ش: 188)

از غم و غصه به جان آمد دل عبدالمجید

ای مسلمانان! دوای درد هجران چون کنم؟ توان تا در تنم باشد، زجست و جوی ننشینم سرشکم گرچه نگنارد که رویت2 یک نظربینم چه گویم لطف و حسنت را که کرد آشفته و حیران کمال خلقت3 آنم، جمال طلعت اینم خوشاا خورشید رخسارت که از دل مهراوورزم خوشاا آن چشم بیعارت که از جان2 درد لو چینم مرا تو جان شیرینی، نخواهم زندگی بیتو چگونه زندگی باشد مرا بیجان5 شیرینم؟ 5 بود کوی توام مقصد به6 هر جانب که ms124 بشتابم بود یاد توام همدم به هر جایی که بنشینم همه شب در نظر دارم خیال روی گلگونت از آب دیده زان گردد چو برگ لاله بالینم ز چشمم مهر رخسارت چو شد پوشیده معذورم گر آید در نظر7 هر دم سرشک همچوپروینم8 نیابد گردش گیتی مگر بیمار و بدحالم نبیند دیدهآ گردون مگر محزون و غمگینم

کجا عبدالمجیدا آخر ز من زهد و صلاح آید

چوزلف و چشم او هر دم کند غارت دل و دینم

رس، 16. ح: ay-56 119،5. ف،179. ش 183)

248 تا کی از دور چو ماه آن رخ تابان بینم خشک1

خشک لب، تشنه جگر، چشمهآ حیوان بینم؟ تا به کی هر نفسی زیر و زبر گشته زباد حال خود چون سر آن زلف پریشان بینم شد دلم در خم آن طرهآ آشفته مقیم روز و شب زان سببش1 بی سر و سامان بینم ای نسیم سحری! بند نقابش بگشای تا دمی صورت جان در رخ جانان بینم

در میان چمن آن سرو خرامان بینم 5 خرم آن موسم نوروز که چون خرمن گل در جرم معشوق نباشد چون من عاشق زار2 محنت بیحد و اندوه3 فراوان بینم

هر چه بر جان من از غصهآ جانکاه رسد

از دل سوخته و دیدهآ گریان بینم

(س، 84-8 ح22150730

249 نخواهم در میان خود را چوبا معشوق بنشینم کجا رخصت دهد غیرت که با او دیگری بینم اگر دستم دهد وصلش، نهم پا بر سر هستی زمانی دامن همت ازین ویرانه درچینم مکن دعوت ز کوی او به سوی جنت عدنم3 که آنجا بی دلارامم دمی آرام نگزینم

نخواهم مردم دیده در آن خلوت چوبنشینم5 تحمل چون کنم کاو را ببیند دیدهآ مردم نخو

چه تاوان باشد از کفرمچه حاصل گردد8 لزدینم 5 چونیک از بد6 نمی دانم زمدهوشی و حیرانی7 چه

دمسازم بجزدست9 و سر زانو نبیند چرخ بالینم10 بغیر از ناله و زاری نیابد ms125 دهر دمسازم بج

دهم جانی مگر آید به لب آن جان شیرینم لبش چون جان شیرین است و من درجست وجوی او از آن عبدالمجید اکنون نبخشد بر رخ زردم که روی زرد گرداند سرشک سرخ رنگینم1

(ح، 68. د، 18/ ف، 78/. ش، 83/.2582/56. ح،2/1011)

دولت وصل ترا قدر نمیدانستم

چون نکردم به سزا شکر، جزا میبینم

(س، 90.ح 15. 123،5 شب قدر من است امشب. از آن دیدار مییینم ز عکس عارضش عالم پر از انوار می بینم چوعشقش کرد سرمسته زنام و ننگ وارستم چو بر اغیار دربستم، جمال یار میبینم شدم از غایت حیرت بسان ذره سرگشته که چون خورشید رخشنده رخ دلدار میبینم درون مجلس آنسش، می بیدرد مینوشم فراز گلبن5 وصلش، گل بیخار میبینم 5 سراندازان و جانبازان به جست و جوی دلداری6 نهاده جان و دل بر کف درین بازار میبینم گذشته عاشقان از جان7 گرفته دامن جانان فتاده ناتوان در ره8 چو خود بسیار میبینم

ازین گفتار بی کردار بس عبدالعجید آخر

که در تو از طلبکاران9 همین گفتار میبینم

رس، 58 ح250-26، د،6// ف، 79/.ش، 183)

بس کن آخو در تردد بودن ای عبدالمجیدا

گه نشستن فارغ و گه گفتن اکنون میروم3

(س، [7.ح500،د،118) من کیستم که طالب دیدار او شوم یا چیست مایهام که خریدار او شوم؟ چون او ز نور پاک و من از خاک تیرهام هرگز گمان مبر که سزاوار او شوم او آفتاب منظر و من ذره پیکرم یا8 چیست باعثم که طلبکار او شوم پروانه وار در پی آن شمع سرکشم9 این کار روشن است که در کار او شوم شبها چو شمع سوختهام ز آرزوی آنک روزی سپند آتش رخسار او شوم 5 کی گرددم گرفتن آن زلف در خیال بس باشد این شرف که گرفتار او شوم

عبدالمجیدا خلق چو یابند زندگی

من زنده از تصور دیدار او شوم

رس، 66ح165.610/.ف،308) جهان بی صحبت جانان نغواهم جهان خود چیست، بی او جان نغواهم

ازو خواهند هر دم آرزویی

من از جانان بجز جانان نخواهم

(ح: /12705011) بی طلعت آن ms127 گل. گل خودروی نخواهم بی سایهآ آن سرو، لب جوی نخواهم بی چشم خوشش نرگس بیمار نجویم بی طرهآ او سنبل خوشبوی نخواهم بیشکل دهانش ز دل تنگ ملولم بی موی میانش تن چون موی نخواهم در حسن ز گل گر به مثل معجزه بینم

2جز شیوهآ آن نرگس جادوی نخواهم

5 آرامگه دل. بجز آن در نگزینم

منزلگه جان، جز سر آن کوی نخواهم

رح، 126،5.11 نقاب از روی او گرمی گشایم به مردم صورت جان مینمایم دهد ز آب حیاتم بینیازی اگر گردی ز کویش میربایم به فکرش باشم ار خاموش باشم1 به ذکرش دم زنم، چون لب گشایم نظر بر حال من هرگز نینداخت از آن کز ضعف در چشمش نیایم 5 نگردد در دلم جز قامت او اگر سرو سهی را میستایم نباشد در نظر جز عکس رویش چو نرگس با گلی گر خوش برآیم

من ای عبدالمجیدا و درد عشقش

که کاری غیر ازین را خود نشایم (س73.ح119،5.510

257 دلبرلا هیح نداریم و خریدار توایم بسته قید حیات از پی دیدار توایم گر چه بی تاب و توانیم، رهت میپوییم ور چه1 بیقیمت2 و قدریم، طلبکار توایم گرد خورشید رخت3 ذره صفت میگردیم زان که پیدا4 همه از پرتو رخسار توایم چاکرت گشته به5 جان. وزدو6جهان آزادیم رستهایم2 از همه عالم که گرفتار توایم تیغ غمزه چه کشد چشم تو در کشتن ما چون همه مردهآ آن نرگس بیمار توایم 5

خیال من سرگشته گذشتی روزی زان زمان واله آن قامت و رفتار توایم

یکنفس وصل ترا هر دو جهان نیم بهاست

ما گدایان به چه سرمایه خریدار توایم

(س57. ح،116،5.23. ف1860. ش، 191) ما دل به دام زلف دلارام بستهایم از از بند نام و زحمت ناموس رستهایم نقش وجود غیر ز خاطر ستردهایم با یاد او به گوشهآ عزلت نشستهایم پیوسته با یکی و بریده ز صد هزار در بندی اوفتاده ز ms128 صد بند جسته ایم چون در خیال ماست خیال جمال او از ذوق یار، دیده ز اغیار بستهایم ای بادا اگر به نزد طبیبم رسی بگوی8 بر جان9 ما ببخش که بدحال و خستهایم 5

عبدالمجیدا یار نخواهد شکست ما

چون ما ز دستبرد فراقش شکسته ایم

رس 58.ح، 025 11605 دگر باراز می مهر تو مستیم زمستی، توبه1 چون زلفت شکستیم دگر باراز هوای چین زلفت پریشانخاطر و سوداپرستیم

ز ناموس مزور باز5 رستیم چو ترک نام بیحاصل گرفتیم زف

نگارینا نقاب از روی بگشاء

که چشم از دیدن غیر7 تو بستیم

رس 53.ح:113،5،20) بیا که می دمد از طرف جویبار نسیم که تا کنیم دگر باره تازه عهد قدیم بیا که باز برانداخت گل ز چهره نقاب که تا چو بلبل و گل در چمن شویم مقیم بیا به ناز9 چو حوریوشان9 میان چمن که صحن باغ نمودار شد ز دار نعیم بیا که خوش بود ای دوست! خاصته فصل بهار میان سبزه و گل10 با تو بی رقیب و ندیم 5 هوای صحن چمن چون دم مسیح شود اگر ز کوی تو گردی1 برد به باغ نسیم3 بیا که بر من بیچاره جای مرحمت است که تن زغته13 دو تا گشت و دل زدرد14 دونیم جهانیان15 زگل ومل، قرین عیش و طرب روا مدار من از هجر در عذاب الیم امید من به16 وصال است و بیم من زفراق

نه شوق ناز17 بهشت است18 وخوف سوز جحیم

روان به قالب عبدالمجید ناید باز

گرش ز مهر تو خالی بود عظام رمیم19

رس، (/12605،1. ت،332 .ک،45/. ب،2/ع.6 ز245)

261 از پی آرام جان. در کوی جانان ms129 آمدیم درد چون ازحد برون شد سوی درمان آعدیم تا حیات جاودان از سایهاش حاصل کنیم گه به پهلو، گه به سر، چون سایه بی جان آمدیم گرچه راه کوی او بس1 دور و بس دشوار بود چون به پای شوق میرفتیم، آسان آمدیم سوی گل، بلبل صفت، پرواز کردیم از قفس نی چو ذره در شعاع مهر رخشان آمدیم از جفا وجور گردون، سخت بی سامان بدیم چون رسیدیم اندرین منزل. به سامان آمدیم 5 از سرشک سرخ. گویی بر فراز دل شدیم3 وز دل و دیده، میان برف و باران آمدیم

تا نگردد خاطرش عبدالمجید از ما ملول

همچوغنچه اندرون پرخون و خندان2 آمدیم

(س، 92 -91. ح123050270) چون سایه بسی در پی آن مهر دویدیم جز سایه از آن مهر درخشنده ندیدیم نه بندی از آن کار فرو بسته گشادیم نه پیچی از آن طرهآ آشفته کشیدیم زان غمزهآ خونریز بسی نیش بخوردیم زان نوش روانبخش به کامی نرسیدیم چون باد به سر بر سر هر خار برفتیم یک برگ گل از گلبن امید نچیدیم از رشک نسیمش که بر آن زلف گذر کرد پیراهن خونین چو گل از باد دریدیم 5 باری زهمه خلق بریدیم3 سرانجام ببرید زما چون زهمه خلق بریدیم

تا بود توان در طلبش راه نوشتیم

از مرحمتش بانگ درایی نشنیدیم

(ح825-12605،103 ماخستهآ غمزهآ نگاریمآشفتهآ زلف غمکس تا هست نفس به جست و جویم با او نفسی مگربر آری

باشد نظری کند1 به رحمت

عمریست که تا در انتظاریم

(س، عع ح 63. 117.5) از می مهر تو مستیم2 و زخود بی خبریم دل به دام تو گرفتار و به جان در خطریم حاصل ms130 جان و جهانا بر سر ما3 کن گذری تا در آن دم ز سر جان و جهان در گذریم نیست ما را به جهان جز نظرت مقصودی نظری کن که همه منتظر آن نظریم تا شدیم4 از لب میگون توچون چشم تومست از سر زلف تو بر روی تو آشفته تریم 5 ای طبیب! از سرما بگذر و ما را بگذار درد از آنست که ما منت درمان نبریم گر ز حیرت نظری در رخ محبوب کنیم زاهداا منع مکن، صنع خدا مینگریم

فرصت ار دست دهد. قصهآ فردا بگذار

ابلهی باشد اگر غصهآ نابوده خوریم

(س،98.ف، 185) چند بی روی دلارام خود آرام کنیم؟ تاکی اندیشه که از ننگ و که از نام کنیه؟ خیز تا قبلهآ جان، منزل جانان سازیم خیز تا مقصد دل، کوی دلارام کنیم خود بگوییم برش درد دل و سوز درون خوش نباشد که سخن عرضه به پیغام کنیم جان ز بی خویشتنی در قدمش اندازیم باز جانی دگر از خاک درش5 وام کنیم 5 گر برد جان، دل مجروح به شکرانه دهیم ور خورد خون دل، از دیدهآ خود جام6 کنیم عمر چون می گذرد، وقت غنیمت شمریم جاهلی باشد اگر تکیه بو ایام کنیم

وصل آن جان و جهان نیست بجز امر7 محال

ای دل سوختها تا کی طمع خام کنیم؟

رس، 55ح210، د1160)

جز اوتا کی آخر ز سر وهم و گمانش ms131 جویم؟ چون یقین است که درمان دلم نیست جز اوتا کی آخر

ای دل! ار طالبی از فرق قدم باید کرد

تا به جانش طلبم، نی به زبانش جویم

رس 52ح،113،510)

267 چون خیال از دیده و اندیشه از دل میرویم ناتوان و خسته راهی سخت مشکل میرویم بر امید آنکه بر4 کویش دمی منزل کنیم دم بهدم بی خواب و خوره منزل به منزل می رویم کاروان بگذشت و ما در خواب غفلت ماندگان دیده پرخون، دست برسر، پای درگل میرویم رهروان رفتند و ما را طاقت رفتار نیست خسته و آهسته بر آثار محمل می رویم چون بهایم سرنهاده روز و شب در خورد و خواب5 جاهلانه زندگانی کرده غافل میرویم 5 آمده بهر تجارت مفلس و خوار و خجل صرف کرده مایهآ خود را به باطل میرویم پای بر6 زنجیر عجز7 و بر کتف بار گران8 عیب نتوان کردن ار دشوار و کاهل9 میرویم بس خجالتها که باید بردن ای عبدالمجیدا چون به تحصیل آمده بی هیچ حاصل میرویم

از درون حجله استمداد همت میکنیم

زانکه باصدگونه تقصیر و10 رذایل میرویم

(س،92.ح،28 -12205.7

268 از نشاط کعبه خوش دل در بیابان میرویم از پی مقصود بی مقصد1 شتابان میرویم مفلسیم از طاعت و بیبهره از علم وعمل پیش محسن2 بر امید لطف واحسان میرویم رهروان چالاک بگذشتند و ما بی طاقتان هم به قدر وسع خود افتان و خیزان میرویم راه اگر3 دوراست و ما بی دست و پاء منکر مشو دردمندانیم و4 خسته بهر درمان میرویم 5 گه زقول و فعل خود محزون و گریان میشویم گه زفضل ولطف او دلشاد و خندان میرویم بادیه خوشتر ز گلزار است ما را در نظر

ظرهمچو بر گل بر سرخار مغیلان میرویم

جان ما عبدالمجیدا از شوق بی آرام بود

از بی آرامی جان در کوی جانان میرویم

رس، (9. ح،123،5022) آمد زمان آنکه به صحرا روان ms132 شویم در گلشنی ز چشم رقیبان روان شویم چون باغها ز سبزه و گل شد بسان خلد با حور گلعذار سوی گلستان شویم6 این عمر بیثبات روان میرود به باد7 تا ساعتی به سایهآ سرو روان شویم8 با دلبری به طرف گلستان برون رویم کز بوی زلف و عکس جمالش جوان شویم 5 از نوش لعل روح فزایش دوا کنیم از هجر چشم و غمزهاش ار ناتوان شویم نام و نشان مشوش وقت است. سعی کن تا فارغ از تصور نام و نشان شویم

عبدالمجیدا تا به کی اندیشهآ جهان؟

اندیشه کن از آن نفسی کز جهان شویم گلستان گر چه خوش باشد بهاران ندارد لدت دیداریاران

کنون عبدالمجید از هجر احباب

همیشه اشک میبارد چو باران

رح، 95. د.130) انتظار صبح صادق می کنی ای ساروان! بازکن محمل. که از منزل برون شد کاروان کاروان بگذشت هان، ای ساروانا تعجیل کن پیش از آن کز آب چشمم سیلها گردد روان از دل و چشمم چو روز برق و بارانست خیزا آن بت محملنشین را زود در محمل نشان رهروان رفتند و ما افتان و خیزان در عقب کس نمی بیند بجزگردی کنون زایشان نشان عاجز و درماندهام تا ره به پایان چون برم؟ با چنین ضعفی کجا شاید شدن راهی چنان؟ 5 در توانایی نرفتم رفتنی راهی، کنون چون توانم رهروی کردن، چو گشتم ناتوان؟ تیر قدم شد کمانی، چون توانم ره برید؟ کار تیر راهرو هرگز نیاید از کمان

چون مکان، عبدالمجیدا این منزل ویرانه هست2

ساز ره کن زانکه نتوان ساخت از منزل مکان رخ است آن، یا قمر، ms133 یا مهر3 تابان4 لب است آن، یا شکره یاآب حیوان؟ حدیث روح بخشت. راحت دل جمال دلفریبت، آفت جان ملک گر چشم و ابرویت ببیند شود مانند من مدهوش و حیران تنت رعناتر است از خرمن گل قدت زیباتر از سرو خرامان اگر زاهد ببیند چین زلفت دگر هرگزنیارد یاد ایمان 5

بسان چشم3 تو پیوسته سرمست

بسان زلف تو دایم پریشان

رس، 67. ح، 65. د،128) سنبلش در پیچ و تاب است از هوای خویشتن نرگس مستش خراب است از برای خویشتن صورتش جان است یا آیینهآ جانهای ماست زانکه جان بیند درو حسن و صفای خویشتن تا ز مهر عارضش چون ذره گشتم بیقرار می دهم بر باد خود را از هوای خویشتن گرد شمع روی او گردد دلم پروانهوار لاجرم از سوز می بیند سزای خویشتن 5 بیت احزان است دل چون جای جانان سازمش منزلش در جان من باشد به جای خویشتن شوقم ازاندلزه بیرون رفت و درد از حد گنشتای د

نتای دریغاا نیست در دستم دوای خویشتن

یک نظر دارد امید از لطف تو عبدالمجید

پادشاهی مرحمت کن بر گدای خویشتن

رس 57) صبحدم آمد خرامان پیش من آن مه گلرنی و سرو سیمتن خوشتر از گنجی که یابد تنگدست خوشتراز جانی که آید در بدن نرگسش را سحرها در هر نظر سنبلش را فتنهها در هر شکن چون سخن از شرم نرم آغاز کرد آب حیوانش روان گشت3 از دهن 5 گفت تا کی باشی از آشفتگی همچو زلف افسانه در هر انجمن؟ زان نمی توسم که خواهی در2 هوس جان و دل دادن جهان در باختن بیم از آن دارم که از کردار تو من شوم5 ms134 بدنام پیش مرد و زن

اچون نداری رحمتی بر خویشتن گفتم ای درمان چشم1 دردمندا گفتم ای آرام جان ممتحن! گر چه بیفکرت نباشم یک نفس ذکر تو هرگز نگویم در سخن 10 من نگویم کز2 کهام3 آشفته حال بیک دانند3 از سرشک احوال من

صح عند الناس انی عاشق

غیرآن لم یعرفوا عشقی لمن

رس،96.ح،13000-8) ندارد یار ما در سر بجز جور و جفا کردن نخواهد سوی مشتاقان نظر بهر خدا کردر تمنای کسی دارم که گر خاک رهش گردم نگردد در خیال او گذر بر خاک ما کردن چنان خو کرد دل با او، برید از هر که در عالم که در عقبیش با جسمم نشاید آشنا کردن چنان با خاک کوی او بر آمیزند ذراتم که نتوانند در حشرش ز یکدیگر جدا کردن اگر میلش به جان باشد، روان در پایش افشانم بدین مقدار با جانان نشاید ماجرا کردن 5 دلاراما! چو افکندی به تیر غمزه صیدی را فراز خاک درخونش روا داری رها کردن؟1

دل عبدالمجید از تو چو غافل نیست یک ساعت

چرا هر ساعتش باید به دردی مبتلا کردن

(ح 27 -228،526 از دل و جان و جهان. بیزار میباید شدن فارغ از اغیار، پیش یار میباید شدن جان فدا کردن، پی جانان همی باید شتافت ترک دل گفته، پی دلدار میباید شدن گر به جان و دل توان دیدار جانان را خرید جان و دل بر کف، پی دلدار میباید شدن مردم دیده در آن خلوت سرا نامحرم است دیده بسته طالب دیدار میباید شدن چون نسیم ای دلابه چهره سویاین گلچهره پوی گر همه ره بر فراز خار میباید شدن 5 از برای دانهآ خالی شدم در دام زلف بهر مهره در دهان مار میباید شدن

گر خیال وصل داری بر سر ای عبدالمجیدا

هر چه جز یار است از آن بیزار میباید شدن

رح. (130،5010) ای متقی1 نخواهم. پند کسی شنیدن نتوان به قول دشمن، از دوستان بریدن2 تا دل3 بود نشاید، بیدلربا نشستن تا پای هست، باید، در جست و جودویدن از بیدل پریشان، زهد و صلاح ناید امر محال باشد ز آشفته آرمیدن4 سرگشتهای چه داند. راه تجات رفتن حیران کجا تواند، روی صلاح دیدن5 5 از بند6 نام و ناموس، خواهم خلاص گشتن این توبه بر شکستن، وین7 پرده بردریدن از مسجد و مناجات. کارم8 نمی گشاید یک چند در خرابات. خواهم فروکشیدن تا مقصد ار نشاید، رفتن بدین قدمها کوشم مگر توانم. در منزلی رسیدن گر دلبر گرامی، جان عزیز خواهد گفتار دلپذیرش، خواهم به جان شنیدن

عبدالمجیدا جان را، درباختن چه حاصل؟

چون عشوهای به جانی. نتوان ازو خریدن

رس، 59 ح،26. د،238/. ف،93/. خ، 308-309) جور و جفای جانان، باید به جان کشیدن گر خواند ار براند، نتوان ازو بریدن ای دلادمی نباشی. غافل زجست و جویش9 گر چه به سعی و کوشش، نتوان بدو رسیدن گر طالب وصالی، جان و10 جهان فدا کن گر چه بدین بضاعت، نتوانیش خریدن می کوش تا بنالی، از غصه و غم او گر نه1 کجا توانی، بار غمش کشیدن134 5 گر طالبی نباید، چون غافلان نشستن ور عاشقی، نشاید، بی دوست آرمیدن

عبدالمجیدا پندت، عاقل کجا نیوشد؟1

گر بی خودی ندارد، گوش سخن شنیدن

رس، 50 ف930/. ش، 19) پیوند یار خواهی، باید ز خود بریدن در بند خویش نتوان. هرگز به او رسیدن گر چه ز مهر رویش، سرگشتهای چو ذره در جستنش چو سایه، باید به سر دویدن ms136 خاک رهش چویابی، چون جان به بر گرفتن گرد رهش چو بینی، در چشمها کشیدن برخاستن ز شادی، با اندهش نشستن بگذاشتن دوا را، دردش به جان خریدن آن چشم کو که شاید، در روی او گشادن وان گوش کو که بتوان، گفتار او شنیدن 5 ای متقیا چو دیدی، حالم، مکن نصیحت بر آتشم ز شوقش، چون شاید آرمیدن

عبدالمجید خواهد، ز اغیار دیده بستن

شاید مگر تواند، دیدار یار دیدن

(ح.2805.2» دولت ندانم2 الا، دیدار یاردیدن بی ترس و بیم دشمن، با دوست آرمیدن از لعل باده رنگش، مست و3 خراب گشتن گه برقعش گشادن. گه طرهاش کشیدن مستی و ناتوانی، از نرگسش گرفتن بس آب زندگانی، از غنچه اش چشیدن یارب! چه حال باشد، با دوست بی رقیبان غم های خویش گفتن، گفتار او شنیدن در کنج بیت احزان، تا کی غمین نشینم؟ خواهم به قدرامکان، در جست وجودویدن 5 این زهد خودنما راء بازار برشکستن وین زرق2 بی صفا راء پرده فرو دریدن از طعنهآ رقیبان، عاشق چه باک دارد نتوان به قول5 دشمن، از دوستان بریدن

عبدالمجیدا سودا، خالی ز غم نباشد

بیدرد دل نشاید، در کام دل رسیدن دلاا تاکی ازین خواری کشیدن به سرگرد در خوبان دویدن؟ زجور نیکوان خونابه خوردن ز هر ناجنس بیوجهی شنیدن چه حکمت بود یارب! جان ما را به مهر ماهرویان پروریدن چه لازم باشد1 آخر دلبران را بدین حسن ولطافت آفریدن 5 ز چشم و زلف خوبان چیست حاصل؟ بغیر از فتنه و آشوب دیدن ندانم خاصیت در تیر غمزه بغیر از پردهآ عفت دریدن غرض جز آفت دور قمر چیست؟ هلال عنبرین بر3 مه کشیدن3 خیال روی خوبان4 در دماغم میسترچون شود خلوت گزیدن چو خواهم زلف بی5 آرامشان را به کنجی چون توانم آرمیدن6؟ 10 دلم دارند و خود7 جان عزیزند کجاش

زندکجا شاید ز جان و دل بریدن

ببر عبدالمجیدا از جان ms137 و از دل

مگر شاید8 به جانان در رسیدن

رس: 72. ح 54 -129،5.52.ف،315) در حال من ای مردم دیدها نظری کن بر کوی من ای صورت رحمت! گذری کن بی مهر رخت روز نگردد شب هجران از طلعت خود تیره شبم را سحری کن از9 کبر اگر زانکه بدین کوی1 نیایی17 از بوی خوشت سوی خودم12 راهبری کن آن دیده ندارم که توان روی تو دیدن از نور رخ خویش مرا دیده وری کن

از عشق تو چون حال کسی6 گشت پریشان

یک ره ز سر لطف به حالش نظری کن

(س،106.ح، 88 -130،5.82) آن کس که اوست دردو2 جهان اختیارمن گویی نظر کند ز8 عنایت به کار من آن ساعت خجسته چه ساعت بود که دوست بی زحمت رقیب9 شود10 غمگسار من یارب] چه خوش بود شب مهتاب و فصل گل من در میان گلشن و او در کنار من در جان من. هوای لب جانفزای او در زلف او، قرار دل بیقرار من گر دوست دستگیر نگردد، شوم ز دست زاندوه بی قیاس و غم بیشمار من 5 این آرزو اگر چه نه به11 اندازهآ من است شاید ز غیب لطف کند کردگار من

روزی ز روی مرحمت اندر دل آیدش

عبدالمجید چند کشد انتظار من زان رو که رفت از نظرم گلعذار من از دور چرخ گشت خزان نوبهار من زان در پیاش چو سایه به پهلو دوم مدام کز دست رفته است کنون اختیار من درد درون به شرح چه گویم که روشن است احوال دل ز قالب زار نزار من درماندهام ز عشق، چگونه قرار ms138 کرد در جان بیثبات و دل بیقرار من از شوق نور چشم و هویدای دل مدام خون دل آب دیده بود در کنار من 5

عبدالمجیدا دیده زاغیار بستهام

باشد کنم مشاهدهآ روی یار من

رس، 88)

285 بگذشت در هوا و هوس روزگار من ضایع شد آنچه بود ز عمر1 اختیار من بر باد شد به لهو و لعب موسم شباب اندوه و غصه ماند ازو یادگار من روز طرب گذشته و تواناییام نماند اکنون چه آید از تن زار و2 نزار من نارفته هیچ راه، ز پای3 اندر آمدم ناکرده هیچ کار و بشد4 وقت کار5 من 5 گر چه گناه و شوخی از اندازه درگذشت گر چه به باد رفت همه روزگار6 من دارم امید آنکه نیارند در شمار

در جنب جود او گنه بیشمار من

عبدالمجیدا بحر گناهم چو قطره ای ست

با آفتاب رحمت پروردگار من

(س:113. ح،6 12705)

286 نشد ز مهر تو جز سوز7 سینه حاصل من به باد رفت همه سعیهای باطل من چه8 درد بود که بر تن نیامد9 از نظرم چه جور بود که بر جان نرفت از دل من به جان رسیدم از اندوه و غم، نمی دانم دوای حال پریشان و کار مشکل من ز جور عشق تو خونین دل و درون باشد هر آن گلی که دمد تا به حشر10 از گل من 5 اگر نگاه11 کنم، ور نظر فرو بندم بجز خیال تو ناید کسی مقابل من بلای عشق به من ره چگونه میآرد؟ چو خون دیده سراسر گرفت منزل من

گر نه از نزد تو باشد به عنایت نظری

هیچ سودی نکند سعی و طلبکاری من

(ح:275.17/.ف، 198- 197) شکایت من سرگشته2 خاطر از گردون از آن به شرح نگویم که شد ز شرح برون ز سعد او به سعادت دمی نگشته قرین ز نحس او همه روزه به غصهها مقرون از احتراق درونم چو مجمر آتش ز فتح باب سرشکم نمونهآ جیحون5 سپهر حاسد دانا و کاسد هنر است از آن به گوشهآ احزان نشاندم محزون امید مهر کجا باشدم زدور سپهر چو بینم از دل و دیده عذاب گوناگون 5 ز دل عزیزترم نیست در بدن6 چیزی وزو همیشه مرا پر ز آتش است درون ز مهر مردمک دیده پرز7 خون جگر بپروریدم و اکنون نشاندم در خون به روز غرقهآ خونم ز چشم شب پیما به شب در آتشم از غصههای روزافزون

بلا و محنت عبدالمجید از جاییست

که هیخ دم نتواند زد از چگونه و چون

(ف، 90/. ش، 119) بیا و چهرهآ زرد و تن نزارم بین سرشک گرم و دم سرد و جان زارم بین دمی به پرسش من، رنجه کن قدم ها را ز بهر مقدمت از جان و دل نثارم بین چو در میان دلی هر شبی به یاد وصال بیا وخون دل از شوق در کنارم بین به ظاهرم چه نظر می کنی. ز حالم پرس بلای بیحد و اندوه بیشمارم بین 5 اگر تفرج گلزار جنتت باید نگر در آینه و صنع کردگارم بین

دلاا به ناصح عبدالمجید و منکر عشق

نگر چه طعنه زند، طلعت نگارم بین

(س،48)

از گل و سبزه چه حاصل باشد ای عبدالمجیدا

دولت ار یاری نماید، صحبت یاری گزین

(رح130،5060) مطلع مهر است این، یا طلعت آن ماه رو تاب ms141 خورشید است این، یا تابش رخسار اوا سرو جوی جنت است این.1 یا قد و بالای دوست نافهآ چین است این، یا چین زلف مشکبوا کوی او پیدا و لیکن قوت رفتن کجاست؟ روی او روشن و لیکن طاقت دیدار کو؟ پیش ازین در دل بدی سودای گوناگون مرا این زمان جز عشق معشوقم نمی گنجد در او مستیی دارم که بخشد آب را فعل شراب گر پس از من کوزه گر از خاک من سازد سبو 5 ای نصیحت گرا زمستی در نمی یابم سخن چون نمی دانم چه گوی، هر چه میخواهی بگو چون ندارم در بدن، یاربا ندانم از کجاست این همه خونابه کز چشعم2 به روی آمد فرو

حاصل ای عبدالمجیدا از گفت و گو بی حاصل است

گر امید وصل داری، سعی کن در جست و جو

(ح،100 -33،599)) در شب افروز چیست، رسته2آ دندان او چشمهآ حیوان کجاست، در لب خندان او

مطلع خورشید شد.6 گوی گریبان او مشرب2 سیاره گشت. چشم گهربار5 من مطلع خور

دیدهآ عبدالمجید، بر ره باد است باز

تا مگر آرد نسیم، گرد ز میدان او

رس 46. ح، 132،5033 ف، 320) صورت جان است یا روی جهان آرای اوا تاب خورشید است یا عکس رخ زیبای اوا رشتهآ جان است گویی، یا شکنج زلف یار سرو فردوس است یا رب! یا قد و بالای اوا نکهت جان میدمد زان طرهآ جان پرورش آب حیوان می چکد زان لعل عمرافزای او تا سخن گویم، نگویم غیر وصفش در سخن تا سرم باشد، نباشد ms142 خالی از سودای او 5 از چه داری بی سبب جان و دلم را در عذاب چون دلم منزلگه جان است و جانم جای او ای نسیم صبحدما گر فرصتی باشد بیار از برای دیدهام گردی ز خاک پای او

گفتمش: عبدالمجیداز دست شده رحمی بکن

گفت: مشغولم، ندارم حالیا پروای او

رح، 1325068 اگر روزی توان دیدن جمال جانفزای او کنم جان و جهان آن دم نثار خاک پای او وگر7 بر خاک من تابد ز مهر عارضش تابی همه ذرات من بینی8 پریشان از هوای او جفا و جور او خاکم چوبا خون دل آمیزد ز هر گل کز گلم روید، دهد9 بوی وفای او اگر از دنیی و عقبی دهندم آنچه میخواهم نخواهم غیر دیدارش، نجویم جز رضای او10

دل عبدالمجید او را چه داند، یا1 کجا جوید

که او جانست و میداند که نتوان یافت جای او

رس: 52. ح160د310/.چ350.ف. 320) آن منصبم چو نیست که باشم سزای اواین

این دولتم بس است که میرم برای او خالی ز مهر او نشود ذرههای من ور ذرهام به باد رود در2 هوای او کی بینمش جمال و کجا جویمش مقام چون در میان جان عزیز است جای او چون دولت وصال تمنا کنم که نیست گردی3 نصیب دیدهام از خاک پای او4 ترک رضای خویش گرفتم به اختیار وان کردم اختیار که باشد رضای او 5 گر خون شود دلم که نگردد ز دوستیاش ور میرود سرم که نپیچم ز پای او او از برای من چه سزاوار و درخور است لیکن چه فایده چو باشم سزای او5

هر چند کاین نثار نباشد سزای او6 روزی که آید از در من، جان کنم ms143 نثار

عبدالعجید را دل و جان تا7 بود به جای

دارد زجان و دل. سر مهروه وفای او

رس، 63. ح،133،5030.ف3200) اگر دستم رسد روزی به زلف دلربای او ستانم خون بهای دل ز لعل جانفزای او محال است این که میگویم خیال است این که می خوانم مرا بس باشد آن دولت که بوسم خاک پای او به جان غم را خریدارم گر او خواهد مرا غمگین شدم راضی به ناکامی اگر باشد رضای او سرم چون نیست درپایش سر وسودای او خوشتر چو خواهم مردن آن بهتر که میرم از برای او جفا و جور او هر دم به جانم گر بگرداند نپیچم تا سرم باشد سراز مهر و وفای او 5

به جان آمد دلاراماا ز غم عبدالمجید آخر

چه باشد گر کنی روزی به دیداری دوای او

(ح 132،5023) چون نیست طاقتم که شتابم به سوی او ای سیل آب دیدها مرا بر به کوی او از زندگی نماند اثر در وجود من بخشد مگر نسیم حیاتم ز بوی او از هر جهت که پویم و در هر که بنگرم ناید برابر نظرم غیر روی او تا1 باشد آن توان که3 توانم قدم نهاد ساکن مباد آن قدم از جست و جوی او 5 تا در وجود من نفس آمد شدن3 کند خالی مباد آن نفس از گفت و2 گوی او مهرش چو روز حشر برانگیزدم ز خاک بویش دلیل باشد از5 آنجا به سوی او

عبدالمجیدا کسب حیات ابد کند

هر عاشقی که جان دهد از آرزوی او

(س103، ms144 ح،33،5087/) ای بوی جان گرفته جهانی6 ز بوی تو حیران خرد ز حسن قد و لطف2 روی تو از شوق پای بوس تو پیوسته باشدم در سر هوای آنکه شوم خاک کوی8 تو روزی که باد خاک مرا در هوا برد هر ذرهام ز مهر شتابد به سوی تو پیوسته آرزوی تو در دل بدی مرا اکنون دلم نماند، بماند آرزوی تو 5 جان بر سرت فشانم و سر در قدم نهم گر بخت کار بسته گشاید چو موی تو تا در بدن رگی متحرک بود مرا ساکن کسی نبیندم از جست و9 جوی تو

عبدالمجید را نفسی گر10 بود به جای

خالی نباشد آن نفس از گفت و گوی تو

(س 63.ح133،50290)

تا هست امکان سعی کن گر طالبی عبدالمجیدا 10

از جست وجوگر غافلی،1 بی حاصل است این گفت و12 گو

(س،63. ح، 31-33،5030/. ف2010.خ،308-307. ms145 ش، 207) صبح صادق می دمد از خواب خوش بیدار شو از شراب غف

از شراب غفلت آخر یکزمان هشیار شو تا علاج جان کنی، در جستن جانان شتاب تا دوای درد دل یابی، پی دلدار شو تازبان گوید سخن، در گفت و گوی دوست باش تا قدم باشد روان، در جست وجوی یار شو جز هوای یار در دل هر چه هست اغیار توست سعی کن در کوی او بی رحمت اغیار شو هرچه غیر لز ذکر محبوب است، از آن خاموش باش هرچه غیر

هر چه غیراز عشق معشوق استه از آن بیزار شو 5

دیدهات عبدالعجید! ار بسته شد سعیی بکن

دیدهآ جان برگشای و طالب دیدار شو

(س113)

همت عبدالمجید، وصل ازو خواست، گفت:

آنچه نبینی مخواه، وآنچه نیابی مجو

رس، 3 5. ح،131،5019)

سید زغم، غمکسار کو در زحمتم ز صحبت اغیار، یار کو کارم به جان رسید ز غم، غمگسار کو؟ آن مجلسی که دوست بدی در میان، کجاست؟ وان خلوتی که یار بدی در کنار، کو؟ آن نرگسی که ساخت مرا ناتوان، که دید؟ وان سنبلی که گشتم ازو بی قرار، کو؟ جز خون دل که چهرهآ زردم کند نگار یا ربا که در برم اثری زان نگار کو؟ 5 زان همدمان محرم و زان شاهدان شنگ ای دلا بگو ms146 کنون که یکی زان هزار کو؟ بگذشت روزگار جوانی و خوش دلی جز غصه یادگار من از روزگار کو؟ گفتم که ترک عشق بگویم به اختیار دارم همان خیال، ولی اختیار کو؟

عبدالمجیدا فصل بهار است و وقت گل

آن کس که اوست رونق باغ و بهار کوا دردم از حد گذشت5 درمان کو تشنه می میرم، آب حیوان کوا

آنچه3 عبدالمجید میجوید

هست در جان او، ولی جان کو؟

(س. 103. ح،87 -133،5.86) جانا ز درد عشق توام حال شد9 تباه شاید6

شاید گرم به چشم ترحم کنی نگاه بی چشم نیم مست توام کار شد خراب بی آفتاب روی توام روز شد سیاه رهبر به سوی کوی توام بوی زلف توست گرچه فریب چشم توام میبرد ز راه گیرم همیشه درد ترا همچو جان6 به بر دارم همیشه مهر تو در دل چو جان نگاه دردا! که در فراق توام دستگیر نیست سوز7 سرشک نیم شب و آه صبحگاه 5 جان گر نثار کردمت ای جان و دلا مرنج جرأت ز اضطراب نمودم بدین گناه گر قبلهگاه جان من آن کوی شد، چه غم82 هنگام حشر باشدم آن روی عذرخواه9 چون لاله از هوای توای سرو گلعذارا خونین دل و درون دمد از خاک من گیاه

عبدالمجید، روی به طاعت از آن کند

گابروی تست قبله و روی تو قبله گاه

(س 9عرح 13605068

بخشا که نیست همت عبدالمجید را

جز درگه تو مقصد و جز حضرتت پناه حیرانم از تصور آن صورت2 چوماه

وماهآشفتهام2 زنکهت آن طرهآ سیاه آن سرو نازت از4 چه کشد زحمت کمر وان آفتاب از چه برد5 منت کلاه؟1 در صورتش که خلقت حور است یا ملک6 خلقی ز هر طرف به تعجب کند7 نگاه8 حالم9 ز شوق نرگس پرخواب او10 خراب عقلم ز جور سنبل پرتاب او11 تباه12 5 چندان که رو به راه صلاح13 آورد دلم بازش فریب غمزهآ او میبرد ز راه دلسوخته چولاله، جگر پرزخون چوگل14 روید ز شوق عارضش از خاک من گیاه گویند زاهدان که نگهدار چشم و دل زان طرهآ چو تیره شب و چهرهآ چوماه آن کس که نور چشم و سویدای دل بود

ل بودزو چشم و دل چگونه توان داشتن نگاه؟

ای آنکه منع می کنی از عشق و عاشقی

عبدالمجید، دست ندارد ازین گناه

(س 53.ح،9/.د،36/.چ،35. ف، 99/. ش،306)

عبدالمجیدا زینسان آخر چرا خرابی؟ 10

از جام وصل جانان. یک جرعه ناچشیده

(ظ، 334) ای راحت جان و نوردیدها بیجرم و گنه زمن بریده تا دورم از آفتاب رویت پشتم چو هلال شد خمیده بیماه رخ توهر زمانم فریاد به آسمان رسیده بس توبه زا طرهات شکسته بس پرده ز غمزهات دریده روز ازلت عنایت حق از روح مجرد آفریده 5 بربسته نقاب واز جمالت حیران شده صد هزار دیده2

حیران ز3 تو عالمی ولیکن

حسن تو تمام کس ندیده

(س، 90.ح،83505015 خراب ازچشم مغمورمنه مست ازجام و پیمانه از سودای لب میگون، مقیم گنج میخانه چو دل ادر] عاشقی بسته ز جور عقل وارستم چو با یار آشنا گشتم. شدم از خویش بیگانه ز خودیک ساعتم بستان که هر ساعت همی گرهم ز دست فکر سودایی، ز جور عقل دیوانه

اگر عبدالمجید آرد به دست آن جام رخشان را

زند این گوی گردان را به پشت پای مردانه1

(ح، 18-133501.خ،309) شدم ز فکز2 ملول و زعقل2 دیوانه کجاست کوی4 خرابات و راه5 میخانه؟ بریز بادهآ بیرنگ و بوی در جانم که جای گنج شهانست گنج ویرانه فسانه است و فسون روزگار،6 میخواهم که تا خلاص شوم از فسون و افسانه خوشا ز باده پرستان. حکایت مستی خوشاا ز دردکشان، نعرههای مستانه 5 به جد و جهد توانی رسید ms149 در مقصود بکوش تا که توان در تن است مردانه به جست و جوی توان یافتن که نتواند به خود برآمدن از قعر بحر دردانه

چو شمع ار7 نشوی، جان بده چو پروانه به مقصد ار نتوانی رسید، روی متاب چو شمع ار7 بکوش تا زمی مهر بحرها نوشی

وشیاگر چه کس نخورد بیشتر ز پیمانه

به بند خویش چو عبدالمجید محبوس است

به نیم جرعه رهانش ز خویش و بیگانه

رس، 54 ح،134،5020. خ،307-308)

از بند خود آزاد شوای طالب جانان!

چون نیست درین راه ترا جز تو حجابی

رس، 65 ح13805.630.ف3020) اگر چه آتشم درجان نهادی اگر چه خونم از مژکان گشادی اگر چه از هوای مهر رویت چو ذره هستیام بر باد دادی هنوزم از دل و جان اختیاری هنوزم از همه عالم مرادی به عشوه چون دل از دستم ربودی به شوخی در پی جانم فتادی بسی خار غمم در دل شکستی بسی بار ستم برجان نهادی 5 اگر چه داریام6 پیوسته غمگین ز یادت باشدم صد گونه شادی نبودم اندکی در تن زیادت7 سقانی شربه آحیا فوادی

بده آب حیات این8 خشکلب را

بکأس الحب من بحر الودادی?

به قیامت بری3 این درد که در جان داری ای دل خسته! بدینسان که ترا می بیتم به کارت از دست برون رفت، چه تدبیر کنی؟2

24عشقت از پای در آورد، چه پنهان داری؟

مشکل اینست که درمان دلم ممکن نیست

چه غم از درد، گر5 امید به درمان داری اگر چه هر نفسم از غمی6 به جان آری به جان تو که به جانت کنم7 خریداری همیشه در طلب دولت وصال توام طلب چه سود. چو دولت نمیدهد8 یاری به سعی ما چو سعادت نمی نماید روی چه حاصل است نمی دانم از طلبکاری9 بغیر خون جگر حاصلی نمیبینم در آرزوی10 تو چندان که میکنم زاری11 5 چنان ز غصته درونم شدست مالامال که میکند نفس آمد شدی13 به دشواری روا بود که ز دست غمت به سر گردد کسی که روی نهد بر درت به زنهاری سر ارادت ازین آستان نخواهم تافت تو دانی ار بنوازی وگر بیازاری چو گشت صید تو عبدالمجیده میپنداشت که چون ز پای درآید13 ز دست نگذاری

تو خود به حسن جوانی12 خویش مغروری15

ز درد و رنج ضعیفان16 فراغتی داری17

رس، 76. ح،4 05 160،5. ف2090. ش، 218 ،145)

316 بسامان کرده احواله به حالم کر تطری داری نگیرد هیح کس دستم گرم از دست بگناری چوبا مهر تو پیوستم دم2 از چون و چرا بستم گرم بیسعی بنوازی و گر بی جرمم آزاری نه از در باز می آیی، نه از دل میروی3 بیرون نه بییاد تو میباشم، نه از من یاد میآری مرا تا قدرتی ms151 باشد، به قدر وسع می کوشم به مطلوب ار نپیوندم. بمیرم در طلبکاری چو تو محبوب و4 معشوقی، چه دانی حال علشق را یکی شب تا سحر خفته، چه داند درد بیداری 5 ز مستی در نمی یابم نصیحت. گر چه میگوید ز من باری نمی آید صلاح و زهد و هشیاری

رفیقی گرقرین بودی، چرا عبدالمجیدا اکنون

رفیقت درد و غم بودی، قرینت ناله و زاری

رس، 81. ح:62 د8600

317 ای که شرم از خدا نمیداری چند بیهوده مردم آزاری5 برکن از تن لباس خودبینی6 بنه از سر کلاه جباری صبح پیری ز عارضت بدمید وقت آگاهی است و بیداری چون زمانه سپید رویت7 کرد دست کوته کن از سیه کاری زندگانی چو باد میگذرد سعی کن تا به باد نگذاری 5 رستگاری به خوب کرداریست نه به سالوس و چرب گفتاری

چاره عبدالمجید اخلاص است

گر امید خلاص میداری

(س، 116. ح،135،5.8.ف،232. ش، 444)

318 به یاد لدت دردت، نهادم دل به بیماری به بوی نرگس مستته گرفتم ترک هشیاری

به وصلت کی رسد عبدالمجید ای جان که - دور از تو-

نه بغتش میکند سعیی.16 نه دولت میدهدیاری17 رس هح ms152 22 در ع3اچع3خ، عسرف. ع20 ش 5-216ض 1360/3. 56/ /258. ر، /53. ج1011/2) ضایع نرفته باشد، فرخنده روزگاری کان صرف کرده باشد درجست و18 جوی یاری زنهار ای گرامیا عمر عزیز خود را با دلبری به سر بر، چون رفتنیست باری چون دیده می گشایی، در روی دلفریبی چون عمر می گذاری، در صحبت نگاری افتاده چون بنفشه، در پای سروقدی یا چون نسیم بی جان، در زلف گلعذاری 5 بیمار و ناتوانم.19 از چشم دلقریبی20 آشفته و پریشان، از زلف غمگساری چون روی او نخندد، هرگز گلی به باغی چون قد او نروید، سروی به21 جویباری از عکس نور رویش، هر جا که ماه رویی وز پیچ و23 تاب مویش. هر جا که بیقراری ای سرو سایه گسترا در حال من نظر کن تا کی دریغ داری، سایه ز خاکساری؟

عبدالمجید بیتو، جان و23 جهان نخواهد

بی دوست خود نیاید، دنیا به هیچ23 کاری

رس، 62 ح، 45-64. د،139- 138)

در صفات عارضت دانی که چون نازک بود

معنی اشعار من، حقا کز آن نازکتری

رش،245 چون روح دلپذیری و چون1 عمر درخوری نینی به خاک پای تو کزهر دو2 خوشتری لطفی ست در جمال تو جانبخش و دلربای3 بیرون ز مهر طلعتی و ماه منظری2 آن را که هرگزش نروی یک نفس ms153 ز یاد یاربا چه باشد ار نفسی5 یادش آوری انصاف گویدت که مقام6 ترحم است در حالم7 ار به دیدهآ انصاف8 بنگری ای آفتاب! از من سرگشته رخ متاب کایین آفتاب بود ذرهپروری 5 ای سروا سایه از من افتاده برمدار9 بر خاک رسم سرو10 بود1 سایه گستری

عبدالمجید خاک رهت میشود، ولی

ترسد ز کبر و ناز بر آن خاک نگذری

(س، 37. ح40/ 13605. ف2100. ش، 219.ظ3360) نیست دوراز رخت ای جان از حیاتم اثسری نظری کن به من از روی ترخم نظری

دری از وصل به روی من مهجور گشای

که ندارم بجز از درگه تو هیچ دری

رس، 45. ح،32،5033/.ظ، 335) عمر ضایع مکن به بیخبری زاد ترتیب کن چو3 در سفری مشوایمن زراه و4 خوش منشین که ز شهر و ولایت دگری خویشتن را ذلیل و5 خوارمکن چون6 تو در نفس خویش معتبری سال و ماهت به باد رفت و هنوز سال از سال و مه زمه بتری 5 به صفت بس بزرگ بنیادی گربه صورت ضعیف و مختصری بگذر از عشوه و فریب جهان7 پیشتر زانکه از جهان گذری چشم و ابروی ماه رخساریست هر کلوخی که اندرو نگری کله پرغرور جباریست8 خاک راهی که زیر پی سپری9 اندرین ره، سلاح10 تقوا پوش که زشیطان8 نفس در خطری

0ادست در دامن شریعت زن

تا به سوی نجات راه بری

رس، 116. ح،8-7. د،35/.خ3090)

ره نما یا به سر کوی خودم5 راه نمای

که بجز6 لطف توام کس نکند راهبری

رس، 5 ح. 21. د،36/.ف،312) بیا بیا که ندارم تحقل دوری بیا بیا که به جان آمدم ز مهجوری بیا که بی تو نخواهم بهار و گلشن و گل که دلگشای نباشد بهشت بیحوری بیا که خاطر زهد و سر صلاحم نیست که جمع خود نشود عاشقی و مستوری ز بادهای که چنان مست کرد چشم ترا به نیم جرعه رهانم ز رنج مغموری نشستهای متمکن همیشه در جانم ز روی صورت اگر چه زنزد7 من دوری 5 چه غم ز سوز دل عاشقت چو8 معشوقی کجا کنی نظر مرحمت چو منظوری

اگر چه بر دل عبدالمجید رحمت نیست

چو درد دل نشناسی که چیست، معذوری

رس، 85 ح670 د1610) چودر لطافت و خوبی زخدق معتازی شگفت

زی شگفت نیست اگر از خود به کس نیردازی چو با وجود تو کس در نظر نمی آید

کس در نظر نعی آیدروابود که نظر بر کسی نیندازی

ز دست رفتم اگر چارهام نمی سازی ز پا در آمدم از دست من نمی گیری ز

اگر چه راز تو عبدالمجید پنهان داشت

سرشک سرخ و رخ زرد کرد غمازی

رس، 1ف250 -214. ش، 226) چه خوش باشد میان گل نشستن بامی و ساقی دمی خود را رهانیدن ز سالوسی و زراقی ز دل اول فروشستن به باده نقش خودبینی پس آنگه روی جان دیدن عیان در چهرهآ ساقی نگاراا بی گل رویت نخواهم گلشن جنت ترحم کن بر احوالم که میمیرم ز مشتاقی ز درد عشق تو هر شب به سر تا روز میگردم تو خفته تا سحر فارغ ز سوز و درد عشاقی 5 وفا و خوبرویی را نیابد هیچ کس باهم نشاید سرزنش کردن اگر بیعهد و میثاقی زمان زندگانی را به نادانی به سر کردم بدانم بعد ازین قدرش گرم عمری بود باقی

دل عبدالمجید ازجان، جمال دلبری جوید

که نور طلعتش بخشد به چهر مهر براقی هرگز نبوده باشد، کس را چنین جمالی رخساره است یا مهر، ابروست یا هلالی؟! بر طرف آب حیوان، هرگز نرسته باشد زین تازه تر گلستان، زین خوبتر نهالی از لعل جان فزایش، در هر دلی امیدی وز زلف مشکسایش، در هر سری خیالی سودای وصل جانان، کی در خیالم آید چون هرگزم نباشد،2 بر درگهش مجالی 5 چون من کسی مباداء بیبهره از دلارام نه فرصت پیامی، نه دولت وصالی

عبدالمجیدا مهری، در جان تست کان را

نه پوشدش کسوفی، نه باشدش زوالی

رس، 106. ح، 89 16205) ای یارا بیار ساغرمی سالوس و ریا و زرق تاکی؟ زان روح فزا که آب حیوان از خجلت اوست غرقه ms156 در خوی زان می که دل و دماغ تیره روشن شود از تصور وی زان می که شود ز رنگ و بویش خرم چو بهار موسم دی تا عقل فضولیی نیارد بستان و بده قدح پیاپی 5

واهم نه باده، نه چنگ و بربط ونی ی نی قدحم مده نخواهم نه باده، ن

مستی طلبه، ولی چو چشمت

بیزحمت جام و منت1 می

رس، 84 ح، 66 16105) مرا آشفته می دارد سر زلف دلارامی چو بلبل می کنم زاری زسودای گل اندامی2 از آنم وصل میباید که سر در پایش اندازم امیدم گر شود روزی، زهی فرخ سرانجامی! بگو ای صبحدما با او اگر نامم توان بردن ببخشا بر کسی کو راز هستی نیست جز نامی چو کس را نیست امکان خلاص از تیر مژگانت چرا بر دانهآ خالت ز عنبر میکنی3 دامی نگارا، ماه رخساراا غنیمت دان جوانی را که از ایام برنایی نیابی خوشتر ایامی 5 سعادت چون مساعد گشت و دولت میدهدیاری چه خوشتر زانکه برداری زحسن خویشتن کامی

بگو4 عبدالمجید ای جان بگوید حال دل5، ورنی6

نشاید درد دل گفتن به مکتوبی و پیغامی

رس، 67. ح،053د،139-140)

بس ای عبدالمجیدا آخر پی نفس و هوا رفتن

غنیمت دان کنون فرصت، چوضایع کردی ایامی

رس، 60. ح، 015د،136) سر از پایت نگردانم، به جانم گر بگردانی نپیچم هرگزاز کویت عنان تا چند پیچانی کسی کز مهر میخواهد که جان در پایت افشاند7 نگویی کآستین تاکی زکین بر رویش افشانی؟1 شکایتهای گوناگون ز هجرانت بسی دارم ولی نطقم نمیماند گه وصلت ز حیرانی زبان ار8 چه فرو بستم ز شرح درد دل گفتن سرشکم می کند پیدا غم و اندوه پنهانی 5 رخ وزلف پریشانت نگارینا چه مجموعیست کز آن مجموع میبینم جهانی9 در پریشانی چه گویم شرح ضعف تن، چومیبینم که میبینی چه پرسی حال درد دل چو می دانم که میدانی خجالتها بسی دارم10 ز روی عالم آرایت که روزی گفتم از حیرت به مهر و ماه میمانی11 چه گویم قد و رفتارت، که از پا تا به سر لطفی چه دانم وصف دیدارت، که از سر تا قدم جانی

چو ذره گشته سرگشته ز مهرت مجمع قدسی

چو حربا در12 رخت حیران، نفوس پاک روحانی

رس، 71-0. ح،069د،39/ف،223.ش، 233)

دل عبدالمجید از جان ملول است 10

چوجانان رفت و شد روز جوانی

(ح.863،5109

334 چه قامتی. که ms158 ز سر تا قدم2 دل و2 جانی چه صورتی. که به هیچ آدمی نمی مانی نه صورتی، که گل گلستان فردوسی نه قامتی، که سهی سرو باغ رضوانی بسی حکایت خسنت شنیدهام جاناا کنون بدیدمت، الحق هزار چندانی ز شوق نرگست ای غیرت گل سوری! ز مهر سنبلت ای رشک ماه کنعانی! تنم چو چشم تو دارد نشان بیماری دلم چو زلف تو دارد سر پریشانی 5 ز جست و جوی تو ننشینم ار چه4 هر نفسم میان خون دل و آب دیده بنشانی ز خاک پای عزیز تو سر نگردانم ورم زدست5 فراقت به جان6 بگردانی

چون سپهر جفاپیشهای و احوالمچو روزگار نهادهست رو به ویرانی

ز روی لطف و ترحم چرا نبخشایی

چو7 درد محنت عبدالمجید میدانی

(س، 65.ح330.ده37ا.خ3100. ف،219. ش، 329)

تاکی آخر شکسته را شکنی؟ چون فتادم ز پای. دستم گیر

گشت عبدالمجید خاک درت

شاید ار سایه بر سرش فکنی اگر چه بی سبب با من به کینی ببخشایی چواحوالم ببینی3 چرا با عاشقان نامهربانی؟ چرا با مهربانان خشمگینی؟ سویدای دلی و مردم چشم درون جان از آن خلوت گزینی که دارم چشم و دل پر آب و آتش میان آب و آتش چون نشینی؟ 5 به نرگس. رشک2 ترکان تتاری به سنبل، غیرت خوبان چینی

به جان عبدالمجیدت گشته طالب

تو خود پیوسته با جانش قرینی

(س73.ح،53.د،139) زمین ز سنبل و گل شد چوعارض دلجوی نسیم مشکفشان شد9 چو خاک عنبربوی

مانی چه معتدل فصلیست مگر دری ز بهشتم ms159 گشاده شد بر روی چه دلگشای زمانی چه معتدل فصلیست

ز خون دیدهآ عبدالمجید خود گشتهست

چو لاله زار سرای و چو گلستان مشکوی9

رس، 108، ح60 -163،50103) نرگس گشاد دیده و غنچه نمود روی آمد زمان سایهآ سرو و کنار جوی از مقدم بهار، هوا شد عبیرسای وز سنبل و بنفشه، زمین گشت مشکبوی سروی فراز هر لب جویی در اهتزاز مرغی فراز هر سر سروی به گفت و گوی ای دل! اگر چه باغ نمودار جنت است منزل جز آستانهآ آن حوروش مجوی فکری به غیر یاد دلارام من مکن ذکری بجز حکایت جانان من مگوی 5

عبدالمجیدا گلشن و بستان کجا برد؟

بی گلعذار سیم بر و سرو ماهروی

(س، 208-107) ای دلا همیشه در پی نفس و هوا روی از منهج صواب به صوب خطا روی نه راه بین مساعد و نه راه بین رفیق برگشته زراه، ندانم کجا روی راهی که آن به نزد تو چون روز روشن است کان نیست راه راست، ندانم چرا روی در دوست کی رسی چو بود میل دشمنت در کعبه چون رسی چو به راه خطا روی

چندین هزار دشمن جادو درین رهند

بیم هلاک باشد اگر بی عصا روی (ح63،5.107 ای صبحدما بگوی بدان آفتاب روی کای آفتابا بی گنه از من متاب روی جان بهر رونمایی1 تو بر کف نهادهام بنمای یک رهم ز ورای حجاب روی در نور خویش. روی تو دایم نهفته است حاجت نباشدت که2 کشی در نقاب روی در روی آفتاب ز شوقت نظر کنم از آرزوی آب نهم در سراب روی 5 آشفته بر3 هوای توام. روی در مکش کز چشم ذره درنکشد آفتاب روی روشن شود ز پرتو روی تو دیدهام در تیره شب گرم4 بنمایی به خواب روی گاهم ز شوق روی تو گردد سرشک خون گاهی5 شود ز خون سرشکم خضاب روی

عبدالمجیدا روی تو در سیل آب چشم

ماند به صورتی که نماید در آب روی

رس 38.ح135،5.12-13 ساقی گلچهره بر کف جام می جان فدای لعل عمرافزای وی چون سحر در زیر شبنم برگ گل روی چون گلبرگ وی در زیر خوی گاه گلگون می ز عکس روی او گاه رویش لعلرنگ از عکس می کانه چون گلشن شود در نوبهار گر نقاب از رخ گشاید فصل دی 5 گه شوم از خون دل گریان چو جام گه شوم از ضعف تن نالان چونی دستش از دامن ندارم سایهوار ور چوسایه سایدم در زیر پی

مستی بی می طلب عبدالمجیدا

زاهدی تا چند و تقوا تا به کی؟

رس،96)

تا خاک درت کشم چو ms161 سرمه

در دیده به جای روشنایی

رس، /9.ح:76. د،161)

343 ای گرامیترم زبینایی رفتی و شد ز من شکیبایی روی مقصود را1 نخواهم دید تا توام باز روی ننمایی دلم از بند غصه نگشاید2 تا نقاب از جمال نگشایی3 بیتو در مصر جامع تبریز مردم ای جانا ز سوز4 تنهایی از دل و جان مطیع فرمانم مگرم التفات فرمایی 5

لفکردهام پیشه بادپیمایی6 از هوای رخ توچون خم4 زلف

من و دیدار تو چه خوش باشد

چشم عبدالمجید و بینایی2

رس، 66. ح،1325.31.ف،228. ش، 239. ی6890. ک،165

344 ز سر تا پا8 همه خسن و صفایی مگ

مگر آیینهآ لطف خدایی

زز تاب مهرت ای جاندرون تیرهام را روشنایی

10 نیابد جز به فکر و ذکرت ای دوست!2

دل عبدالمجید از غم رهایی

رس.. ح،39،5052/.ف2290. ش، 361) شدم ز رنج غریبی و درد تنهایی چو چشم و زلف بتان، ناتوان و سودایی نه حاصل من سرگشته جز پریشانی نه چارهآ من بیچاره جز شکیبایی مدام کار دل خستهام جگرسوزی همیشه پیشهآ چشمم سرشک پالایی نسیم صبحا به یارم بگو که بدحال است به جای خویش بود گر برو ببخشایی 5 اگر چه همدم یاران مهربانم من چو دورم از تو، بمردم ز درد تنهایی ز بهر صحبت یار است میل من به دیار3 چنانکه میل به دیده ز بهر بینایی دلا1 چو نیست جهان جایگاه4 آسایش گمان مبر که ms162 به کام اندرو بیاسایی

به دست سعی تو عبدالمجیدا کاری نیست

اگر چه روی زمین را به سر بپیمایی

(س، 96. ح،80 د.161)

بالم کسی دیگر نمی دانم از آن دوراز تو می میرم ز7 دردورنج9 تنهای 5 بجز تو در همه عالم کسی دیگر نمیدانم

تو بوسیدنز سودایت بر آوردم چو گیسو سر به شیدایی به اقیدی که هم روزی توان پای تو بوسیدنز سود

دل عبدالمجید ای جان! از آن وصلت طمع دارد

که از زلف تو آموزد طریق بادپیمایی

(س، 78.ح،59 160،5.ف،228) تو که بیزیور و مشاطه چنین زیباییآه1 اگر

آها اگر زلف زنی شانه و رخ آرایی خال عنبروش تو غالیه بوی است مدام حاجتی نیست که تو غالیه بر رخ سایی آهم از حسرت بالای تو از چرخ گذشت راستی یافت به دوران قدت بالایی آستین بر مزن از خون دلم دست بدار خون ما چیست که تو دست بدان آلایی

از سواد خط تو چشم جهان روشن شد 5

کز سیاهی ست حقیقت مدد بینایی

(س،34) ای دل ناتوان سودایی بس کن آشفتگی و خودرایی! چند پویی پی هوا وهوس چند جان را به غصته فرسایی؟ چند در زلف دلبران پیچی چند بیهوده باد پیمایی؟ چند از شوق نرگس خونخوار9 خون به جای سرشک پالایی؟ شهوت و آز را مشومحکوم10 تا برافلاک حکم فرمایی 5

10 پند عبدالمجید اگر شنوی

گوی از اقران خویش بربایی

رس،61. ح 142،5095بی، 488) بازم زمنظر دل، دیدار مینمایی بازم زراه دیده، خونابه2 میگشایی تو در دلی ندانم، یا دل بر تو جانا! گر در دلی تو دل کو، ور دل برت کجایی؟ رنجور و دردمندم، بخشای و مرحمت کن کاین3 رنج را علاجی، وین4 درد را دوایی ای جان و دل اچه حاجت، گفتن که بی توچوتم بنگر چگونه باشد، از جان و دل جدایی 5 زان سان ز من بریدی، بیگانهوار کاکنون هرگز نبود گویی، پیوند و5 آشنایی ای روح پاک! تا چند، از من کناره جویی وای6 نور دیده7 تا کی، در دیدهام نیایی؟

عبدالمجید بی تو. نشنیدهای که چون است

چون دیدهای که ماند، خالی ز روشنایی

(رس: 065ح137050330.ف6260.ش، 332-338) مرا دلی ست چو زلف بتان یغمایی همیشه گشته پریشان ز باد پیمایی به روی کار من آبی نیاید از دیده بدین قدر که تو خونین سرشک پالایی که گوید از من بیدل به نور دیدهآ من بیا که در نظرم خوشتری ز بینایی ز درد عشق تو بدحال گشتهام، چه شود به پرسش ار قدمی چند رنجه فرمایی؟ 5 میان ظلمت هجران چو شمع می سوزم چه باشد ار رخ چون آفتاب بنمایی؟

چو با خیال تو عبدالمجید انس گرفت

به جان و دل طلبد گوشهای و تنهایی

رس، 56ح،136-137،5.22-23 مرا یاد تو بس باشد انیس روز تنهایی تمنا چون کنم وصلت که برتر از تمنایی خیالت در نظر هر دم ز حیرت بی خبر گردم چه حالت باشد آن یارب که تو دیدار بنمایی1 چو با مهر تو پیوستم. ز غیرت دیده برابستم ز روی مرحمت باشد نقاب از روی بگشایی اگر دل خون شود3 در بر وگر سر می رود در سر ms164 به جان محکوم فرمانم به هر حکمی که فرمایی

چوقطره5 تا به کی کردن هوای باد پیمایی 5 چو گیسو در پی آنم که جان برقدت4 افشانمچوقطره5 تا به کی

6منزل وگر7 بردیده بنشینی، به خون دامن بیالایی اگر گردی ملول از دل که بس تنگ است این 6 منزل

فراز سر نهم پایت، میان جان کنم جایت

اگر دامن کشان8 روزی بر عبدالمجید آیی

(س،22. ح، 139،5.50.ف،328) جان شیرینی، از آن روی ندانم که کجایی؟ حاصل عمری. از آن پیش من خسته نیایی گر نه جان منی ای حاصل عمرم به9 چه معنی هرگز از دل نشوی غایب و در دیده نیایی قدرتی نه که میستر شودم دولت وصلت طاقتی نه که کنم صبر در ایام جدایی رحم کن رحم، نه آخر نظر رحمت حقی؟ لطف کن لطف، نه آخر اثر لطف خدایی؟ چون هوایت زمن سوخته دل گرد بر10 انگیخت وقت آنست که رحمت1 کنی و لطف نمایی 5 عمر ایثار کنم در قدمت چون بخرامی جان و دل بر سرت افشانم اگر چهره گشایی12 خرم آن کس که تو یک لحظه به پیشش بنشینیا فرخ آن خانه که تواز در آن خانه درآیی!

دل نهادم به جفا دیدن و جور تو کشیدن

چون ندارم ز غم عشق تو امکان رهایی

رس 83. ح، 65 د160) دلا1 به ترک هوا و هوس نمیگویی همیشه در پی لذآت نفس میپویی ازین تعلق بی منفعت چه میطلبی وزین تردد بی فایده چه میجویی؟ هر آن مراد که خواهد خیال، میخواهی هر آن حدیث که گوید ضمیر، می گویی گه از تصور قدی ز ناله چون نالی گه از خیال میانی ز مویه چون مویی 5 چرا زمهر، سراسیمه همچو ذراتی چرا ز باد، پریشان بسان2 گیسویی؟ حذرز خوی سباع وبهایم اولیتر ms165 که نیست هیچ عذابی ورای بدخویی

تنی چو موی و گناهی چو کوه بر گردن

به صد زبان ز چه بر خویشتن نمیمویی

(ح، 07/.163،5) ای در بیان خسنت، هر کس به گفت و گویی عکسی ز مهر رویت، هر جا که ماه رویی از تاب3 عارض تو، لاله نموده رنگی وز بیخ طرهآ توم سنبل گرفته بویی تو فارغ و جهانی، در جست و جوی وصلت هر کس به قدر همت، دارند آرزویی از روی دلفریبت، در هر سری خیالی وانگه کسی ندیده، رویت به هیچ رویی 5 جانهای دل شکسته، دلهای پای بسته مانده ز شوق رویت، در هر شکنچ مویی بگشای روی و راهی،2 بنمای سوی کویت

سرگشته چند گردم، هر ساعتی به سویی؟

عبدالمجیدا اگر چه، ره سوی او نیابی

زنهارا تا نباشی، خالی ز جست و جویی

رس، 25.ظ،336)

ران شدم از فروغ رویی آشفتهام از خیال1 مویی دلدار چو در دلم نهان است وز3 آرزوی وصال یارم هردم ز چه میشوم3 به کویی؟ هر روز اسیر آرزویی جانان چو میان جان مقیم است هر لحظه چرا روم به سویی؟ ز آشفتگی و هواپرستی ذره صفتم زمهر رویی 5 تا در تن من بود توانی ساکن نشوم ز جست وجوی عمرم چو گذشتنیست باری2 آن به که رود به گفت و گویی ای قبلهآ جان و دل نپیچم روی از در تو به هیچ رویی سرمست زشوق لعل میگون در میکده میکشم سبویی

دیوانه دوان به هر گلستان 10

باشد که بیابه از توبویی

(س62ح: 38 38،5)

آن عاجزی که از همه خلق کمتر است؟ ای بهترین خلق1 ثنای تو چون کند آر

آن را که خالق همه عالم ثنا کند10

مخلوق، مدح درخور ذاتش کجا کند؟ ای از تو عقل را شرف و روح را نظام منظور کردگار، وجودت علی الدوام نورت میان خالق و خلق است واسطه فیض خدا به خلق ازو میرسد مدام بر مقتضی « بلغ ما انزل الیک» از تو به کاینات مبلغ شده پیام از ابتدای فطرت ممکن مقرر است خاص از برای خلوت تو برترین مقام گشته مشرف از قدمت پیشگاه قدس رونق گرفته از نظرت مسجدالحرام 15 در غایت کمال به عهدت رسیده دین تشریف نعمتی شده در شأن تو تمام ای رهروان بادیهآ شوق را دلیل وی سروران جمع اولوالعزم را امام از تو گریز نیست کسی را که از ازل هم رهنمای خاصی و هم دستگیر عام بر ذات بیهمال تو از کردگار باد فاضل ترین تحیت وکامل ترین سلام

مهر سپهر عالم ارواح، نور تست20

نظم امور عالم خلق از ظهور تست ای سیرت تو مظهر اوصاف کردگار وی سیرت تو علت غایی ز روزگار ای راح را ز روح لطیف تو انتعاش اجسام را به ذات شریف تو افتخار اصل غوض، وجود تو بود و دگر فروع ایجاد خلق وامر چو کرد آفریدگار کردار تو نبوده، بجز محض داد و دین گفتار تو نبوده بجز وحی کردگار

30 حاصل ز کارخانهآ کون و مکان تویی

مقصود از آفرینش هر دو جهان تویی ای ابتدای خلقت1 و ختم پیمبری سابق ز گردش فلک و سیر اختری مصباح مهرتابش مشکات آدمی مرآت ذات و مظهر اوصاف داوری خورشید در حجاب شد از نور، چون نداشت با نور ذات پاک تو حد برابری از عقل پاک و جان عزیزی از آن جهت بی سایهای و بر دو جهان سایه گستری 35 جسم مطقر تو چو ارواح انبیا از نقصها منزه واز عیبها بری حیران درون ظلمت و برزخ جهانیان تو در میان به منزلت شمع انوری میخواست دادگر که نماید به کاینات فرط عنایت و اثر بنده پروری پیش از ظهور خلق. وجود تو برگزید بهر سریر سلطنت و تاج سروری بی سعی والتماس تو پیش از الست داد تشریف بهتری به تو و صدر مهتری

40 سلک وجود، منتظم از عدل جود تست

ابداع کاینات، طفیل وجود تست ای عمده3آ زمانه او] وی زبدهآ جهان ذات مطهرت غرض از کاف «کن فکان » آدم در آب و خاک و تو پیغمبر خدای پیش از جهان، وجود تو شد خواجهآ جهان پیش از سپهر، دولت تو حاصل سپهر پیش از قران، سعادت تو صاحب قران گر چه ز محض روح و خرد گشتهای پدید هر چند در زمان و مکان گشتهای عیان 45 هم دستگیر روحی و هم رهنمای خلق هم سابق از زمانی و هم اشرف از مکان گاه از علو قدر تو موسی دهد خبر گاه از نشاط جاه تو عیسی دهد نشان از اول زمان، همه خلقند منتظر تاکی بود ظهور تو از آخر ms168 زمان میخواهم از عنایت حق استطاعتی تا سوی آن مقام مقدس شوم روان یاربا بدان دیار شریفم مجال ده یاربا بدان جناب رفیعم چنین رسان

50 توفیق اگر نه راه نماید به سوی او

نتوان به سعی خویش رسیدن به کوی او

دایم نثار نور خدا باد بر سرت

بر روضهآ مقدس وذات مطهرت در یک نفس به اوج مقاصد رسیدهای در لامکان جناب بلاکیف دیدهای 60 بی مخرج حروف سخن گفته کردگار خالی ز حرف و صوت کلامش شنیدهای از نور آفتاب هدی روشن آسمان در سایهآ عنایت حق پروریدهای در آیهها2 مقام شفاعت تراست بس کز ابتدای خلق جهان برگزیدهای در جان زندگان ابد، مایهآ حیات در دیدههای اهل نظر نور دیدهای بیمنت بصر رخ منظور در نظر بی سعی تا به پایهآ اعلی رسیدهای 65

رابر دین بهترین رسل آفریدهای هر دم هزا شکر خدایا که بنده را

را در سلک تابعان محمد کشیدهای در سلک در کشند شبه، زان سبب مرا در سلک

یارب برین عقیدت پاکم مقیم دار

برشرع سید رسلم مستقیم دار ای آفتاب قدر تو بر ذروهآ کمال وی ذات بی همال تو بر قاف3 اعتدال پاکیزه خلقتت سبب نظم کاینات روشن ms169 دل تو مهبط انوار ذوالجلال 70 از راه مهر، تابش تو عقل را فروع از لفظ روح پرور تو شرع را کمال قاصر ز وصف سیرت و حیران ز رتبتت هم منشی تفکر و هم منهی خیال ادراک قدر جاه تو از عقل ممتنع مدح تو زان چنانکه تویی ز آدمی محال رای تو بی تردد و قول تو بی خلاف عزم تو بی توقف و حکم تو بیزوال

» ترا مقترن بق برهر کسی مثال ترا واجب امتثال 75 در هر بلاد حکم ترا مقترن بقا

راه نجات چیست؟ به فرمانت استعال1 وجه خلاص چیست؟ به درگاهت التجاراه نجات چیست

بر روح پاک و ذات شریف تو لایزال از خالق و ز خلق صلوة و سلام بادبر روح پاک و

از حق درود بر خلفای گزین تو

بر آل و بر صحابه و بر تابعین تو مانند ابر، غرق عرق گشتم از حیا در مدح سید رسل و ختم انبیا 80 فکر من ضعیف به جایی کجا رسد کآنجاست جای حیرت افکار اولیا لیکن چو واجب است دعای3 و ثنای او بر قدر وسع و طاقت خود می کنم ادا پیش از قبول طاعت وخذلان معصیت چون از الست گشت سعید از شقی جدا گویی که لطف و قهر خدا در مشیت است کس را مجال نیست که آن چون و این چرا در موضعی که جست ریاح عنایتش بینی چراغ را مدد از نکهت صبا 85 در منزلی که صرصر قهرش نزول کرد اعجاز نخل را کند از بیخ وبن هوا عبدالمجیدا حکم ازل متکا مکن دست طلب مدار ز فرمان مصطفا

نانان نمیرسند در منزل آن رسید که در ره نهاد پا تا جان نمیدهند به جانان نمیرسند

یاربا ز شر نفس خودم در پناه دار

فکر از خطاء زبان ز خلافم نگاه دار از حد گذشت شوخی و ز اندازه شد گناه یا رب به ms170 فضل و لطف تو می آورم پناه 90 جز فضل جرم بخش توام نیست دستگیر جز لطف دستگیر توام نیست عذرخواه پنجاه و چار قافله از عمر من گذشت من غافل از غم سفر و رنجهای راه روز وشبم به لهو و لعب میرود به سر ریشم سفید میشود و نامهام سیاه مویم سفید گشت و نشد منقطع امید از دیدهآ تباه مگر یابم انتباه یاربا ز لطف عام تو دارم امید آنک در حال من به چشم ترحم کنی نگاه 95 در فضل تو گریختم از بیم عدل تو زان رو که بر گناه خودم خویشتن گواه یک قطره بس بود ز سحاب مکارمت گر خلق را تمام فروشویی از گناه در جنب رحمت تو چه باشد گناه من هر چند هست اکثر کردار من تباه

در حشر چون کنند بد و نیک را حساب

«لاتقنطوا» بس است گنه کار را جواب

رس، 3365

رس، 30) چون دهان تو عشرت دنییخوش نماید، چوبن

خوش نماید، چو بنگری هیج است مچو زلف تو کارهای جهان بند بر بند و پیچ بر پیچ2 است

(س33) شعرم بر آسمان زبلندی رسیده است وین حال من بر آن سخنی کان مقرر اس ترکیبش از جزالت چون نظم اختر است ترتیبش از سلاست چون عقد گوهر است معروض رأی انور از آن رو نگشته است

کز آسمان جناب رفیع توبرتر است

(س، 30) بدان خدای که ذات تو از عنایت او به حسن ولطف، بسی ms171 از فرشته افزون است ابه] بی3 چگونه و چونی که هیأت دهنت ز لطف قدرت او بی چگونه و چون است که از فراق توای نور چشم و راحت دل! دلم بر آتش سوزان و دیده پرخون است چو میل روح ز لطفت، چو شوق در دیده نیاز بنده بدان خلعت همایون است

رس،3) جهان مجد و معالی، مکان فضل و هنر تویی که مثل تو خورشید عالم آرا نیست بماند راز نهفته درون پردهآ غیب که پیش مهر ضمیرت چو ذره پیدا نیست مکان امن وامان وملاذ فضل وهنر بجز جناب توای خواجه درجهان جا نیست که بست بر درت ای زبدهآ زمانه کمر که بندگان کمربستهاش چو جوزا نیست 5 که بهر بندگی حضرتت مهیا شد که هر چه خواست کنون بهر او مهیا نیست که رفت خاک درت را به چهره همچو نسیم که در گفش سر زلف بتان1 یغما نیست که سر نهاد بدین آستان بجز بنده که پای مرتبتش بر سپهر اعلا نیست چو فیض جود تو شد بر جهانیان شامل مگرز طالع ناساز، بهرهآ ما نیست زمانه دشمن ارباب دانش و هنر است ستیز و کینهآ او با رهی تنها نیست 10 به عقل و رای و سعادت نمی توان دریافت ورای هر چه حاصل چو بخت برنا نیست سعادت ابدی چون ز بخشش ازلیست به جد و کوشش نادان و سعی دانا2 نیست همیشه در و گهر، تربیت ز دانا یافت میان نظم گهربار من چو دریا نیست همیشه کار جهان منتظم به حکم تو باد که بهر ضبط جهانت نظیر و همتا نیست

(رس،37) چو خالق است مرا رهنمای روزی بخش به گرد درگه مخلوق هیچ کارم نیست ms172 ز راه غرس3 و زراعت چو میدهد نانم نظر به نعمت شاهان کامکارم نیست چو من ز گنج قناعت توانگرم. شاید اگر نهاده زر و سیم بی شمارم نیست چو در خرابهآ خود خاطرم قرار گرفت اگر به گلشن خاقان روم قرارم نیست 5 اگر چه شاعرم. اما چو شاعران دگر ز حرص و کینه، مدیح و هجا شعارم نیست هزار شکر خدایا که حالیا کاری بجز مطاوعت امو کردگارم نیست

رس، 39) دل برین عیش پنج روزه مبند که بغیراز خیال و خ

که بغیر از خیال و خوابی نیست عدم انگار ملک دنیا ا فرض کن گلخنی. خرابی

رس، 33)

8 روزگارما ز دست بیدادت چند باشم قرین معنت و درد؟ تاکی از جور تو روان باشد اشک سرخم فراز چهرهآ زرد؟ تا به کی گردم از نقوش قضا بر بساط زمین چو مهرهآ نرد؟ ساعتی در بلا و شدت گرم لحظهای در عنا و محنت سرد اوفتادم ز پای، دستم گیر بافتاده روا مدار نبرد 5 پایمالم مکن که نتوانی در جهان چون منی به دست آورد بس کن ای دل! شکایت از دنیا هرگز از زن کند شکایت مرد؟ چون در احوال خویش حیران است غم حالست کجا تواند خورد؟ آنکه در دست اوست نیک و بدم زو شکایت نمی توانم کرد

(س،39 ای صاحبی که عقل نخستین1 گه عروج فرخ جناب قدر ترا منتها کند گر کوکبی ز رای تو سازند آفتاب خورشید را ز دیده نهان چون سها کند کلک گهرنثار شکربار مسرعت تفسیر سر غیب و رموز قضا کند گیتی ز بهر ضبط امور و نظام خویش هر دم بدان جناب رفیع التجا کند مشکل سؤالهاست رهی را ز حضرتت حلف یقین که خاطر مضکل گضا کند ه

رس، 28) شهر تبریز، مصر جامع ملی خوشترین بلاد عالم بود صد هزارش فزون به هر طرفی باغ وایوان چو گلشن جم بود باغهایش چوخلد راحتبخش خانههایش چو روضه خرم بود ممتزج با هوای جانبخشش دم پاک مسیح مریم بود 5 اندر آن آب و میوههای لطیف گویی آب حیات، مدغم بود هرنگاری درو چوحور بهشت گفتی از جان و دل مجسم بود ساکن او چو ساکن فردوس دایما شادمان و بیغم بود از برای حصول دولت و دین در آن شهر، باب معظم بود دست داده درو چوجنت عدن هرچه دلخواه نسل آدم بود 10 عاقبت روزگار کرد خراب آن مقامی که مثل او کم بود پست کرد آن قصور و ایوانها کز بلندی چو چرخ اعظم بود داد برباد آن عمارتها که اساسش چو کوه محکم بود آن درختان ز بیخ و بن برگند که چو طوبی و سدره درهم بود شد چو بحر سراب، بستانها کز ریاحین چولجهآ یم بود 15 آن چنان شد کنون که پنداری دایما جای حزن و ماتم بود در ریاضش اگر کنی نظری نبری ظن که مرکزش نم بود برقصورش اگرکنی گذری گویی آنجا عمارتی هم بود

رس، 32)

(س، 30) نه در بند گوسالهای چون یهود چرا گاو آرم زهر سو فراز نه ترسانهادم، نه ترسانژاد خران را چرا میکنم برگ و ساز از آن احتیاجم به گاووخراست که تا گردم از هر کسی بینیاز

رس، 30) نیست در بیثباتی دنیا هیچ کس را به هیچ گونه خلاف چون بدانستمی نکردم زو1 طمع2 خام و آرزوی گزاف پادشاهی و سلطنت دروی پیش من، امن و صحت است و کفاف

(س، 30) فلک جناب قدرقدرت قضا فرمان معز دنیی و دین. آفتاب مجد و جلال خدیو عرصهآ معموره، شاه شیخ اویس که اوست مقصد آمال و قبلهآ اقبال نه در معالی او عقل را مجال عروج نه در مدایح او نطق را محل مقال ز عدل و عاطفتش خلق راست امن و امان ز رأی و رایت او ملک راست زیب و کمال شهنشهاا فلک از فخر بر فرازد سر اگر چنانکه کنی نعل رخش را زهلال 5 ندیده چون تو خسرو تاجبخش بخت آرای نه بر ریاض ضمیر و نه بر قصور خیال خرد چو پایهآ قدرت نمی کند ادراک مدیح در خور ذاتت تصوری ست محال

(س320) به حق عزت و ذات و صفات و اسمایت ms175 به اسم اعظمت ای ذوالجلال والاکرام به عزم علت اول، به ملت آخر به استقامت شرع و به پاکی اسلام به اعتقاد ملایک، به معجزات رسل به حرمت صحف انبیا، به حق کلام به جبرئیل و به کروبی و به روحانی به انبیای بزرگ و به اولیای کرام 5 به حق ختم رسل، بهترین مخلوقات جهان نور و صفا مصطفی علیه السلام به حق خانه و یاران و آل و اصحابش که در طریق نجاتاند مقتدی و امام به حق کعبه و یثرب، به حق قدس خلیل به زمزم و عرفات و به حجر حجر و مقام بدان زمان که برآرند صادقان لبیک بدان زمان که ببندند حاجیان احرام به حج وعمره و سعی و به هدی خلق وطواف بدان کسی که نماید بدین امور اقدام 10 به حلقهآ در کعبه، به وقفهآ عرفات بدان زمان که شود کار حج و عمره تمام بدان زمان که درو عاشقان رسند به وصل بدان زمان که درو طالبان رسند به کام به زاهدی که همه کار او به روز و به شب شهادت است و صلوة وزکوة وحج و صیام به عارفی که به جانان همیشه مشغول است نه فکر جان و جهان و نه غصهآ ایام به فضل تو که ازو خلق راست استظهار به عدل تو که ازو ملک راست ضبط و نظام 15 به رحمتت که بیامرزی این جماعت را به رحمتت که نداری ز ما دریغ انعام ز بهر هر که بدین در به حاجت آمده است نصیب خاص کرامت کنی ز نعمت عام بدین مقام چو این جمع را رسانیدی به کام دل به سلامت رسانشان به مقام به لطف تو که هر آن کو ز دین اسلام است به روز حشر کنی جمعشان به دار سلام به حق ذات تو عبدالعجید را گردان امور دینی و احوال دنیوی به نظام

16 ای مقصد سروار]ان ms176 عالم وی پشت و پناه اهل آدم چون قدس، جناب تو معزز چون کعبه، حریم تو مکرم سطح تو شبیه باغ فردوس سقف تو مثال چرخ اعظم گویی که بنای فرخ تو از حسن وزلطف شد مجسم وضع تو چو قد دوست زیبا شکل تو چوروی یازخرم 5 جانبخش هوای دلگشایت مانند دم مسیح مریم از بهر گریزگاه مظلوم ارکان تو حصنهای محکم از بهر حصول دین و دولت رخشنده در تو باب معظم خسته جگران صدمت ظلم جز خاک درت ندیده مرهم خاک تو و عدل و مرحمت را گویی که سرشتهاند باهم 10 از روشنی تو گشته ظاهر سری که زعقل بود مبهم ترکیب سرشت بینظیرت از خاک بهشت و آب زمزم هر کس که درآمد از در تو ز اقبال شنید خیر مقدم پیوسته ستاده بر درت بادا ارباب واکابر معظم از درگه تو مآثر عدل بر خلق چو فیض حق دمادم 15 شهباز سعادتت همیشه پرواز کنان به گرد عالم خدام ترا جمال یوسف دربان ترا شکوه رستم بانیت به کام خویشتن باد تا غایت انقراض عالم زان جواهر که معدنش فکر است قطعهای پاک دوش آوردم یک دم آن شب به کام نغنودم تا به کام دلش بپروردم شب چو پرداختم ز تربیتش بامدادش زجهل گم کردم

(س،39)

رس، 26) مهر سپهر مجد و معالی روابود گر گوید آستان تو گردون اخضرم عکسی ز رای روشنت ار بر جهان فتد ذره کند خروش که خورشید انورم چون خواستم که رفعت قدرت کنم بیان گفتم به چشم فکر درو نیک بنگرم قدر تو گفت: فکر کسی کی رسد به من؟ کز غایت قبول به صد طور برترم 5 عقلم نهاد گردن و شد معترف به عجز مدح صفات و ذات تو چون گشت در سرم گفتم چه خلق و خلقتی ای رحمت خدایا کاندیشه نیست سوی مدیح تو رهبرم خلقت چه گفت؟ گفت که عقل مجردم خلقت چه گفت؟ گفت که روح مصورم ای کامکارا سخت خجل گشتم از قصور فرمان چو شد که شعر بدان حضرت آورم گفتم چو امتثال نمودم مثال را شوخی نگر که قطره به دریا همی برم 10 ای قاصر از مدایح جاه وجلال تو طبع بلند رای و زبان سخنورم کارت به کام باد که در مدحت تو نیست غیر از دعای صدق درون کار دیگرم

(س، 27)

رس، 31)

21 افضل عالم، جهان علم وحکمت. رکنالدین ای منور عالم از رای جهان آرای تو لمعهآ خورشید از مهر ضمیرت انور است رشحهآ بحر از محیط طبع گوهرزای تو نیست در گتم عدم سری نهفته چون صبا کان نشد پیدا چو ذره ز آفتاب رای تو روحی از سر تا به پای و عقلی از پا تا به سر در دل و جانها از آن پیوسته باشد جای تو مفتخر جنس بشر از ذات بیمانند تو منحصر نوع هنر از شخص بیهمتای تو 5 مظهر اسرار غیب و مهبط انوار قدس فکرت مشکل گشای و خلقت والای تو عقل در سرحد قدرت چون رسد که برتراست از محدد پایهآ قدر فلک فرسای تو ز اهتمام3 کلک و ارشاد بنانت5 در بیان طوطی معجزسرا شد کلک شکرخای تو خیره گرداند خرد را از کمال6 خسن و لطف شاهد معنی در آن ترکیب جان افزای تو وحی ترکیبش بدیع و سحرپردازاش احلال گاه ابداع سخن، اندیشه و انشای تو 10

ر دیدهآ پر آب رااشتیاق از حد برون دارم به خاک پای تو

رس، 28) عقل را دوش ms179 زبس حیرت2 و خجلت گفتم چیست تدبیر من ای رای توام پشت و پناه چون کنم عرض سخن نزد شهنشاه سخن دم به دم غرق عرق میشوم از دهشت شاه در بر معجز موسی، چه برم صنعت سحر؟ بر لب حور بهشتی. چه کشم خط سیاه؟ در ریاضی که بود سدره و طوبیش نهال4 خوش نباشد که کند عرض کسی بهر5 گناه 5 گفت شک نیست چنین است ولیکن چه کنی ترک فرمان ز همه روی گناهی ست سیاه

رس، (3)

آب ز پیکان جنگجویان غرق خوناب 135 دلیران دل ز پستی برگرفتند ز بهر نام ترک سر گرفتند اگر چه مرد آن لشکر نبودند برون از حد خود مردی نمودند چه چاره چون به مهر اختر نگردد قضای بد به کوشش برنگردد

ز شرظالم و مفسد نگهدار به دست جاهلان زین بیش مگذار ز

ی بر خرابیها میفزایبه لطف بیکرانش خیر فرمای 170

(س، 123126 123 ز عمرم چو بگذشت پنجاه و پنچ بریدم امیدا

بریدم امید از سرای سپنج تمنای رفتن به بیتالحرام به مژگان و رخسار رفتن مقام ز تدبیر سوی حجازم کشید سرانجام پایان ره شد پدید ره مشکل دور، بیرهنمای به مقصد رسیدم به فضل خدای ز هفصد چو بگذشت پنجاه و چار ز کعبه سوی فارس کردم گذار 5 شنیدم که شیراز، خوش منزلیست کنون مقصد هر کجا فاضلیست اساسش چو رخسار3 یاران خوش است سوادش چو زلف بتان دلکش است چمن هاش دلخواه چون کوی دوست نسیمش روانبخش چون بوی دوست پریشان بجز زلف دلدار نیست فتن جز که در نرگس یار نیست گذشتم به کوه لر و شول و کرد به راهی که وهم وخرد راه برد 10 رسیدم به شیراز فرخنهاد که پیوسته معمور و آباد باد بدیدم یکی خطهای چون ارم جهانی مرفه ز عدل و کرم ولایات معمور و شهری عظیم بزرگان بسیار در وی مقیم هوا، آب و خاکش همه سازگار به هر جانبی گلشن و لالهزار از آنچه شنیدم یکی در صد است همه چیز در وی به جای خود است 15 اگر چه بغایت دلاویز بود ولیکن نه چون شهر تبریز بود خوشاا شهر تبریز فرخ سرشت که مثلش نیابی مگر در بهشت چو فردوس هر گلشنش دلرباست هوا روحبخش، آب او جانفزاست چه گویم چه زیبا و جان پرور است که از هر چه وصفش کنم خوشتر است چو حب وطن دل برافروزدم نفس همچو آنش جگر سوزهم 20

رس، 128) بهار خرم وتبریز فرخ مثال روضه است و رشک خلخ دم عیسیست ساری در هوایش زلال خضر جاری در فضایش نسیمش مشکبوی2 و روح پرور سوادش دلربا چون زلف دلبر همه بستان گل و صحراش کشت است چمن هایش نمودار بهشت است 5 شده پیدا ز باد نوبهاری گل از غنچه، چو معشوق از عماری ریاحین بر مثال گلعذاران نشسته بر کنار جویباران هوا جانبخش و خاکش عنبرین بوی دمیده خط سبزه بر لب جوی به رنگ و بوی گل چون روی دلدار چمن از خرمی چون منزل یار بساط سبزه بر صحرا کشیده درختش سایه بر سر گستریده3 10 روان از هر طرف بر سبزه جویی نشسته بر کنارش ماهرویی میان هر گلستان دلستانی چمان در هر چمن سرو روانی همه صحرا و گلشن روح و ریحان مغنی گونه گون مرغ خوش الحان4 زمانی خوش چو ایام جوانی مقامی چون بهشت جاودانی خجسته موسمی خرم دیاریست خوشاا آن را که رو در روی یاریست 15 چه خوش باشد کنون با گلعذاران5 نشسته در میان لالهزاران6 چه خوش باشد کنون با سرو مه روی کنار سبزه و طرف لب جوی دلارامی چو حوری در بهشتی چو تازه لالهای بر طرف کشتی گهی زلفش رخ چون گل نهفته گهی چون زلف بر گلبرگ خفته7 چو سروی بار او گلبرگ و سنبل چوماهی در میان خرمن گل 20 چو شبنم بر فراز گل نشسته رواج چشمهآ حیوان شکسته

به فضلت کن حوالت کار ما را5 مکش در روی ما کردار ما رابه فضلت کن

رس، 21/. ح،168050136) خداونداا ز کرده شرمساریم زبان خواهش از خجلت نداریم بسی کردار ms189 بیتدبیر کردیم بسی در بندگی تقصیر کردیم بساط نیکنامی درنوشتیم ز حد اعتدال اندر گذشتیم چو حیوان. ذوق خواب و خور گرفتیم مزاج6 نفس تن پرور گرفتیم 5 نه نانی بیحرام و شبهه خوردیم نه کار بیریا و سمعه کردیم ندیده دیدهآ دل روی اخلاص نه از طاعت شنیده بوی اخلاص شب و روز از برای نام و ناموس شعار خویش کرده زرق و سالوس بسی گفتیم نابایسته7 گفتار بسی کردیم ناشایسته8 کردار شده آشفته هر ساعت ز رایی پریشان گشته هر دم از هوایی 10 نکرده کار و از کار اوفتاده زمام اختیار از دست داده به چنگ حرص و شهوت خوار گشته اسیر نفس بدکردار گشته شده بر باد ایام جوانی به بازی صرف کرده زندگانی ز سر تا پای تقصیر و گناهیم9 نمیدانم چگونه عذر خواهیم1 چو عذری نیست، چون معذور داریم1 مگر از روی رحمت درگذاریم12 15 اگر چه روسیاه و شرمساریم چه چاره، چون دری13 دیگر نداریم نمیدانیم ز تو در [این] جهان کس ز روی مرحمت فریادمان14 رس خداونداا ز توست افلاک و ارکان تو دادی جسم وجان و عقل وایمان15

توبخشی رزق درویش و توانا برون است از تصورها وجودت فزون است از شمار1 انعام و جودت چو حصر جود و انعامت ندانیم چگونه شکر آن کردن توانیم؟ 20 ندانم نعمتت تا2 بر شمارم ولیکن از تودارم هرچه3 دارم ز تو توفیق تا سوی تو پویم تو بخشی نطق تا ذکر توگویم خداونداا به ذات بینظیرت خداونداا به فضل دستگیرت خداونداا به بیچونی ذاتت خداوندا به اسمای و صفاتت2 خداونداا به فیض چون غمامت5 به جود بیحد و انعام عامت 25 که با ما ناتوانان لطف فرمای بدین6 مشتی گنهکاران ببخشای به نادانی اگر تقصیر کردیم تودانایی که از تقدیر7 کردیم چو ما را نیست در دست اختیاری نیاید بیتو از ما هیچ کاری ms190 عقوبت گر کند عدلت تواند وگر بخشد گنه فضل تو داند گدایان را کریمان تا توانند تهیدست از در خودشان نرانند8 30 کریماا ما گدایان تهیدست گرفته دامن عفو تو پیوست برهنهسره کفن افکنده در بر به امید آمده از بحر و از بر ستاده بر درت محزون و غمناک درونی9 پر ز سوز و چشم نمناک10 سر از شرم گنه افکنده در پیش مکن نومیدمان از رحمت خویش مکش در روی ما کردار ما را به فضلت کن حوالت کار ما را 35 ز حد بگذشت تقصیرم، چه تدبیر چو نتوانم گذشت از حکم تقدیر گنه کارم، گنه کارم. گنهکار به زنهار آمدم زنهار، زنهارا بجز فضلت نمیدانم پناهی بجز لطفت ندارم عذرخواهی چو عذر هر گنه کاری پذیری ز پایافتادگان را دستگیری به زنهار آمدم با چشم پر آب گنه کارم ز پای11 افتاده دریاب 40 گناه ما اگر چه بیکران است ولی انعام13 عامت بیش از آن است13

رس: 130. ح152-153050/280)

(س، 128) سیه پوشی چو قرآن، مقتدایی امامی، مرشد مشکلگشایی چو نور مصطفی در ظلمت غار چو ماه بدر تابان در شب تار شده چون مردم دیده سیهپوش که باشد در سیاهی چشمهآ نوش درین رنگ آن تن روشن از آن شد که سوی سدره در شب میتوان شد 5 لباس نور معنی از مداد است مکان نور، خود، عین سواد است چو ذاتش مظهر نور الهیست بسان نور دیده در سیاهیست چوبینایی دلیل رهروان است چو کعبه مقصد خلق جهان است جنابش سجدهگاه شیرمردان وجودش شمع ms193 جمع رهنوردان درون جامه آن ذات منور چو زیر زلف رخشان روی دلبر 10 بهین عضوها رخسار باشد سلوک صورت و معنی چنان کرد که ممکن نیست بالاتر از آن کرد به جامه کرد هم رای سیاهی که رنگی نیست بالای سیاهی

رح0 118) نسیم روح بخش نوبهاری ز انفاست خجل مشک تتاری معطر ز اهتمامت هر گلستان معنبر2 از قدومت طرف بستان پریشان از هوایت سروسرکش زشوقت در نهاد لاله آتش

مبادا پرده بردارد از آن روی نمی خواهم که باد آید در آن کویمبادا ms198

رس115، ح،19/.1530) ای دریغا بهار برنایی آن نشاط دل و توانایی حیف روز امید وعزت4 وناز که برفت آن چنانکه ناید باز رفت از ایام عمر، فصل بهار شد جوانی چوباد بر گلزار رفت چون وصل5 دلبران به شتاب روز شادی و روزگار شباب داد از آن روزگار نستادم جاهلانه به باد بردادم 5 این زمان از تصورش هردم غرق خون سرشک میگردم دهر چون مایهآ طرب بربود حیف و حسرت کنون ندارد سود تا نشاط جوانیام بگذشت لذت زندگانیام بگذشت6 زرد از آن روی کردهام رخسار کافتابم رسید بر کهسار7 راه امید و عیش بنوشتم چون ز پنجاه میل بگذشتم8 10 اعتمادم به روزگار نماند آن هوسهام برقرار نماند جز هواداریام که عادت شد غیر شوقم کز آن زیادت شد9 پیرم، اما دل جوان دارم میل معشوق همچنان دارم جان هنوزم ز مهر محزون است دل هنوزم ز شوق پرخون است سر هنوزاز خیال پرسوداست اندرونم زعشق پرغوغاست1510 هر دمم درد و سوز بیش تر است خاطر از درد هجر ریش تر است روزگارم ضعیف کرد و نزار نه ز پیری، ز درد فرقت یار11 گر چه بر عمر اعتمادم12 نیست

شام تا صبحدم امیدم نیست

(س، 119ح2540501260

رس، 35/. ح، 116- 164050115) گر یار به سامان کند این کارمرا بیند رخ زرد و چشم خونبار مرا مانند گل دوروی، نتواند1 دید در سرخی خون، زردی2 رخسار مرا

(س، 136. ح1120 د،164) ای خواجها مشوغره بدین بری ونوا کاین مایه به کار نیست در روز جزا شک نیست تفاوت به عمل خواهد بود در خاک چو گشتند نهان شاه و گدا

رس 136.ح01170 164،5 جانم چو دو زلف تست در پیچش و تاب چشمم چو دهان تست پر در2 خوشار شد زیر و زبر دلم که وقف4 غم توست زان روی که هر چه وقف شد، گشت خراب

(س،136. ح0 166050115) چون نرکس ناتوان خود مست و خراب می خورد ز ساغر بلورین مسینا رخشان شده چون می از بلورین ساغر از سینهآ چون بلور او رنگ شراب

(س،33/. ح130/،166،5)

رس، 136. ح.144050118) در طرهآ تودلم به ناچار گریخت زان ترک خدنگافکن خونخوار گریخت چون ناوک غمزه ms202 های دلدوز تودید از بیم در آن زلف زره دار گریخت

رس: 36/) تقدیر فکند کارم اندر کم و کاست تدبیر از آن روی نمیآید راست فریادا که فریاد نمییارم کرد زنهارا که زنهار نمیشاید خواست

(ح، 0115د،146) آن دانه که در دام خم زلف دوتاستج

ف دوتاست جانش خوانم زبیم خصمان و خطاست در عارض او عکس دل سوختهام از ضعف من و صفای رویش پیداست

رس، 327/.ح، 145،5.118) آرام دلم ربود ایام ز3 دست جام طربم بشد سرانجام ز4 دست تدبیر کسی، مانع تقدیر نگشت5 این6 کام که دادند به ناکام ز7 دست

(س، 33/. ح:16/،16605

رس، 33/. ح1131160. 16605) جام طربم ربود ایام ز2 دست پشت املم زباراندوه شکس جان و تن3 غمین و معلول2 مدام از چشم و دلم در آب و آتش پیوست

(س، 133. ح146،51160) از هر طرفی که آن دلارام گذشت از نرگس و گلبری. نهان شد گه و دشت نرگس همه دیده بهر دیدارش رست5 غنچه همه لب برای پابوسش6 گشت

(س، 132.ح،166050/13) از بحر شراب،2 در شهوار گرفت تریاک ز آب دهن مار گرفت سیم از مه، زر ز خور به یکبار گرفت نتوان نتوان جوی زادرار گرفت

(س، 135) دل زنده شود چوباد بویت آرد جان سجده برد8 چویاد رویت گر گرد ز هستیام9 برانگیزه چرخ آن10 گرد، هوا به سوی کویت آرد

(س،32/،ح245050/120

با لعل تو، نام آب حیوان نبرد گرچه گره از1 زلف تو دارد دل من از ناوک غمزههای توجان نبرد

رس: 32/. ح،12/.5، 145)

ان فلک بیدل و دلدارم کردهر روز به محنتی گرفتارم کرد زنهارا که زنهار نمیشاید خواست فریادا که فریاد نمییارم کرد

رس،36/. ح، 15/. د،145) خورشید جمالش2 چوجهان آرا شد چون ذره همه جهان ms203 برو شیدا شد چون زنگ3 عدم زدود ز2 آیینه فلک عکسی زجمال او در آن پیدا شد

(س، (3/. ح، 11/. د، 165) چون پرتو روی تو به دیدار آمد دل وصل ترا به جان خریدار آمد6 خواهم خبرت کنم ز راز دل خویش شرم و ادبم مانع گفتار آمد7

رس، 36/. ح، 0115 د1650)

ند تا ملک جهان در نظرم خوار کند گردون بدنم ضعیف و بیمار کند تا قطع علایق کنم، ایام مرا هر روز به علتی گرفتار کند

(ح0 146050/18)

(رس، 136)

رودگر در نشود ولیک ازین در نرود2 چاکر زدرت بر در دیگرنرود1 دل خود برود، هوایت3 از دل نرود سرخود بشود، خیالت از سر نرود4

(س134.ح:165،5.114)

23 چون ابرم. اگر چه ابردربار شود بر چرخم، اکر چه نالهآ زار شود نه آب به روی کارم آید ز6 سرشک نه بغت ز نالههام بیدار شود

(س320/. ح،13/.د،165) از فکر خم زلف توجان آساید وزیاد لسب لعل تو عمر افزاید رخسار جهان فروز تو آینهایست کآن آینه جز صورت جان ننماید

(س32/. ح،12/، د،165)

یوان آید زان روی که جان بخشد و عمر افزاید لیکن خط سبز گرد او طوطی نیست هنگام سخن، شکر چرا میخاید؟!

(ح0117 د1460)

رح، 115 -145،5.116) ای آنکه کسی به کنه ذاتت نرسید عالم شده از نور جمال تو پدید هر چند ترا آینهها بسیار است روی تو درین2 آینههانتوان دید

رس، (13. ح، 111. د، 165) خور را ز هلال حلقه در گوش کشید زان کوکب مشکرنگ بر دوش کشید وانگه به سوی خویش به گیسوش کشید نتوان، نتوان ترا در آغوش کشید

رس، ms204 135) خورشید به خیط شمس از بام2 کشید مه را به خم کمند در دام کشید بر چهرهآ صبح طرهآ شام کشید نتوان نتوان زلف دلارام کشید

(ح: 116. 5، 145) بلبل، صفتت به صد زبان میگوید نرگس به هزار دیدهات میجوید تا در خور بوسیدن پای تو شود3 شبنم، لب غنچه هر سحر میشوید

رس، 133-32/. ح،1645،50/13)

(س،133، ح1130. د،866

عستهآ زار کردی به خلاق عادت ای دوستا دو کار بیجرم و گناه با من خستهآ زار کردی! جانی، نرسیدی3 چوبمردم به لبم عمری و نیامدی به پیری به کنار

(س،136. ح، 15/.166،5) بی طلعت گل، ملولم از صحبت خار بیسایهآ سرو، نیستم بری بهار گویند به پیری به کنار آید عمر شد عمر گرامیام به پیری زکنار

(س، 136) ای دیده ز جور تو زبون گشتم و خوار یاد تو نعی کنم، ز من یاد می از پای فتاده را لگدکوب مکن دست از تو بداشته، زمن دست مدار

(ح، 0116 146،5)

35 زان نرگس مست تو خرابم همه عمرزان طره

زان طره پریشان و تباهم همه عمر از آرزوی آب حیات لب تو از دیده رود لعل مذابم همه عمر

رس، 36/، ح، 146،50/12

36 ترسید که بفسرد ز سرما تن مهر زان در بر خور کشید سنجاب سپهر آتش زمیان آهن و سنی گریخت زان رو که به دوزخش توان دیدن چهر

رس، 136) گرچه غم و غتهام گرفت از پس و پیش ورغرق شدم1 میان خون دل ریش2 از هیح کسی شکایتم3 نیست، مگر از بخت بد و طالع سرگشته2آ خویش

(س،133. ح، 166،50116) زلف چودام مشک بردانهآ خا گر صید کند مرغ دلی. نیست معال از مردم دیده، دلربایی عجب است بنشسته درون هفت پرده همه سال

(ح، 116. د،164) ی ختم شده ms205 بررخ توحسن وجمال از لطف توغرق عرق شرم زلال وی تو گل برآمده رنگ به رنگ وزطرهآ تو مشک شده حال به حال

(س 323/. ح 13/.14605)

40 ای روی تو رشک لاله و آب زلال هر لحظه به صورتی دهی عرض جمال چون لاله میان سبزه در حلهآ سبز چون ژاله6 فراز لاله در جامه7آ آل

(س، 33/ ح،3//، د،146)

(ج،36)

م به ناکام برفت از دستماز عیش بریدم و به غم پیوستم ای خواجها مپرس حال آشفتهآ من بگذار مرا چنانکه هستم هس

(س،34/. ح167،5.1160 ای بادا بگو بر دوای دردم کان عاشق بدحال ز شوقت ه اده میان خاک و خون میگوید بر خاک من آ، که خون حلالت کردم

(ح، 267،50/17 عمریست که هر شب به مقامی دگرم هر روز شتابان چو نسیم سحرم هرشام1 چوزلف بر گلستان خسبم هرصبح چو باد بر ریاحین گذرم

(س، 135.ح،116 16705)

45 ای دوست! گمان مبر که ترکت گیرم سهل است اگر نمی کنی تدبیرم تا زندهام، از شوق وصالت سوزم ور2 جان دهم از درد فراغت میرم

(س01340ح1160، 74205

تاکی زفراق، خون ز2 مژگان ریزم هر چند که ناتوانم، اما چونسیم برخیزم و در زلف نگار3 آویزم

رس، 32/. ح011230د،166) ای یاد تومرهم درون ریشم در جستن تو دشمن جان خویشم زیرا که گرم وصال تو دست دهد جزدادن جان در قدمت نندیشم

رس، 35/. ح،0/16 د،167) در جستن او قدم زنم دم نزنم وروزخم خورم نفس ز مرهم نزتم گر در طلیش به دیده باید رفتن از خار مغیلان، مژه برهم نزنم

رس، 131.ح، 0/12 14605) چشمم به فراغت نعگذارد. چه کنه زین درد بدان در نسپارد5 چه کنه؟ من دست ز دیده داشتم مدتهاست چون ms206 دیده ز من دست ندارد، چه کنم؟

رس، 35/. ح،0116 د،167)

50 ای جان و جهاناچوبی وفایی. چه کنه یک لحظه به پیش من نیایی. چه کنم؟ از شوق تو چون بلبل اگر مینالم ترسم که چو گل به هم برآیی، چه کنم؟

(ح16705117)

(س، 135.ح،167،5116) بازم به دیارا طرب انگیزرسان دستم به سرزلف دلاویزر در خطهآ شیراز، مکرر گشتم یارب به سلامتم به تبریز2 رسان

(س، 34/ . ح، 15/، 16705)

53 تا چند زباد خواهیم آزردن؟ من خود زهوات، جان نخواهم بردن تا جان دارم، بهر توجان خواهم داد تا زندهام. از شوق توخواهم مردن

(ح167،501160 گل بهر نثارت نتوانم دیدن ترسم که تواند قدمت بوسیدن نرگس ننهم پیش تو کزنور رخت بینا شود و رخت تواند دیدن

(ح، 115، 162،5) دوش، ابر خجل شد از گهرباری منبلبل، همه شب نخفت از زاری من3 چون مردم چشم دلبرم دید مرا4 بیمار شد آن چشم ز9 بیماری من

(س،133 ح: 13/ 2625)

(س0 13)

57 دل درد تو یادگار دارد بیتو و اندوه تو در کنار دارد بیتو با این همه من زجان به جان آمدهام تا بر تن من چه کار دارد بیتو

(رپ،533) فریاد رساا ضعیف و پیرم. بغشای در رنج و غم و غصته اسیرم. بخشای

جز لطف2 تو نیست دستگیرم، بخشای! جز عفوا تونیست پایمردم دریاب

(س،32/. ح،148،50118) ای سرو روانا قصد روانم کردی محزون وخراب وناتوانم کردی با توبه مراد دوستان ننشسته3 رفتی و به کام دشمنانم کردی

(س، 136. ح، 168050112) گر واقف درد من نالان گردی

ن گردیشک نیست که از کرده پشیمان گردی گر ms207 باد به گوش تورساند حالم در حال چو زلف خود پریشان گردی

(س،32/. ح120/ 168،5

(ح113. د،168)

62 چند دلاا زین و آن اندیشی از نعمت و زحمت جهان اندیشی؟ زنهارا در احوال جهان فکر مکن کان نیز نیرزد که از آن اندیشی

رس، 135 ح:148،5116) پوشید به خون جهان فروزم بیتو یک دم ترزنم تا که نسوزم بیتو

(ح2625.117

ديوان

ديوان

نبذة عن الكتاب

الفهرس