مسافت قطع میکردم ز لا تا حضرت الا موالید و طبایع را چنان از هم جدا2 کردم

که بر سطحی3 مربع شد زیک نقطه سه3 خط پیدا5 جهان را مرکزی دیدم محیطش دور پرگاری

که کردی زآخر هر دور در دوری6 دگر مبدا7 فلک را در اثر هریک مؤثر دیگری8 دیدم

به نسبت هر یکی والی، به گوهر هر یکی والا کواکب را چنان دیدم روان بر صفحهآ گردون

که از سیماب گویی چند در میدانی از مینا

یکی چون زورق زرین درون1 نیلگون دریا یکی چون لعل فام آتش ولی در آبگون مجمر

یکی چون زمردین ساغر ولی بر2 آتشینصهبا یکی چون جوهر سیماب در زرنیخ گون پنگان3

یکی چون لالهآ نعمان یکی چون لؤلؤ لالا مسیر هر یکی یکسان ولی در سیر هریک را

تفاوتها از این کرده است4 جهان گرد روان پیما وز ایشان5 چون گذر کردم به معنی عالمی دیدم

که اجرام سماوی را مدبر بود زاستیلا6 باطش بی زمین خرم، فضایش7 بی هوادلکش

ازو هم8 بی خبر واقف، درو هم بیصور زیبا به سوی آن جهان بودی تحرک نفس جزوی را

«که سوی کل خود باشد همیشه جنبش اجزا» ورای آن جهان دیگر سپهر9 نامور دیدم

که بودی آفرینش را فرود قدر او مأوا به قوت آخرین جوهر، به جوهر اولین قوت

به برهان علت معنی، به ms001 معنی حکمت10 اسما11 مرتی نفس کلی12 را و آن13 از فیض او کامل

مقوی عقل جزوی را و این14 از نور15 او بینا

همه محتاج عون او و او در عین استغنا در آن حضرت چو قصد سیر کردم یافتم خود را

چو دیگر سالکان اندر طواف2 کعبهآ علیا حقایق3 بازمی جستم ز قرب علت اولی

دقایق نقد4 میکردم ز5 عقد گوهر6گویا وز آنجا چون نظر کردم7 ز حیرت وادیی دیدم

زوال8 عقل را مولد، کمال عشق را منشا 2نه عقل از کنه او واقف، نه علم از قعر او آگه

نه کیفیت در آن وادی، نه ماهیت در آن اقصا وز آنجا بی9 امامی، فرد، رو اندر ره وحدت

نهادم وحدهآ گویان «تبارک ربنا الاعلی» ای شکوه نیم ترکت را ز رفعت بیریا

تارک نه ترک زنگاری گردون زیر پا خاک درگاهت که گویی رفعت است اندر سپهر11

صحن دلخواهت که گویی دانش است اندر صفا12

مملکت را آفتابی واضح است اندر سما2 تاب 3خشت پختهآ صحنت که دولت را بدوست4

با شکوه جنبش اجرام علوی التجا زاقتباس ایهآ بانیت5 مستغنی کند

دیدهآ ادراک را زآیینهآ گیتینما شاخ و برگ6 نیم ترکت را کز آب لطف اوست

شاخ دولت تازه و برگ مکارم بانوا زالتفات مسند دستور اعظم منزوی است

جان دولت گویی اندر قوت نشو و نما صاحب عادل، پناه مملکت، صدر جهان

حاتم ثانی، جهان مکرمت7، جان سخا زبدهآ دوران ضیاءالدین8 علی کزکلک اوست

آن به استحقاق و استعداد توفیق و قضا حل و عقد دولت9 دینگستر دنیاپناه

آب و تاب خنجر حق پرور گیتیگشا ملجأ دولت وزیر ابن الوزیر ابن الوزیر

آن که حشمت را روان بخشید10 و مدحت را بقا رونق حکمش11 که بر دست فلک بست ارتعاش

جنبش کلکش که تعظیم هنر کرد اقتضا12 ms002

وی جهان جاه1 را خاک جنابت توتیا 2تا ز صدر و2 مسند دنیا و دین باشد نشان

آستان دینپناهت باد در عز و علا صدر و مسند را شکوه و دهر و دوران را ثبات

ملک و ملت را نظام و دین و دنیا را ضیا زین عمارت ملک هم در رفعت و هم در صفا

گر تفاخر میکند وقت3 است بر اوج سما مصر جامع گشت ازین جامع4 سواد بردسیر5

مکه کو تا کعبهآ دیگر ببیند6 در صفا میکند هر دم به خاک7 خطهآ کرمان سپهر

در پناه ساحت دین پرور او اقتدا 0صورت عقل است در معنی صفای صحن او

زان خلایق را به خیر محض باشد رهنما8 ششصد و شصت و سه از هجرت گذشته تازه کرد

عصمت حق رونق اسلام از این عالیبنا

روضهآ فردوس و آب کوثر از خاک و هوا2 ساحت او اهل تقوی3 راست هنگام سلوک

عرصهآ او مرد معنی4 راست گاه انزوا مسکن خیر و عبادت منزل زهد5 و ورع

باعث عجز و تضرع ناشر خوف و رجا ای شکوه قف مرفوع تو6 گردون را پناه

وی فروغ صحن دلخواه تو گیتی را ضیا7 ملت حق را حیاتی، قوت دین را ثبات

باغ طاعت را بهاری شاخ تقوی را نما تاب مهر کاه دیوار8 تو بر خاک افکند

آفتاب چرخ را با چهرهای چون کهربا9 مقصد امید خلقی زان در ایوانت شود

حاجت دینی و دنیاوی خلایق را روا رنج دل را جز عبادت نیست در صحنت علاج

درد دین را جز جماعت نیست در صدرت دوا 5 هست محرابت10 دعا را قبله ای چون11 آسمان

کاندران محراب دریابد اجابت را دعا12

سایهآ حق سایه بر ایوانت ای عصمتسرا3 مهد4 اعلی، عصمت5 دنیا و ms003 دین کز عدل اوست

رونق شرع پیمبر، قوت دین خدا مریم ثانی، الغ ترکان6 کز استغنا نکرد

هرگز اندر هیچ حالی جز به یزدان التجا آن که از7 بهر تفاخر پادشاهان مینهند

چهره چون خورشید بر خاک جنابش بیریا هو8 آن جهانداری که از راه تواضع چون جهان

مینهد9 سر بر خط فرمان درگاهش قضا سایهاش چون روح نامرئی است10 از عکس رخش11

باشد اندر کسوتی از12 نور پنهان دایما شعلهآ آتش شود در خاک13 اگر جز14 روز بار

در هوای بارگاهش بگذرد باد صبا تا نیندازد15 نظر بر سایهآ چترش سپهر

میکشد در دیده میل آتشین خورشید را ای به دور دولت عدل تو کرده ذور چرخ

علم و تقوی در لباس لفظ و معنی اقتضا

برگ اشجارش زمردگردد1 و بر کیمیا2 در3 ضمیر لطفت4 ار5 دفع مکاره بگذرد

چشمهآ حیوان پدید آید ز نیش اژدها ای امامی جز دعای سایهآ یزدان مگو

تا دعای ایهآ یزدان تو را گوید ثنا6 تانگردند از سعادت جز به دولت سرفراز

تا نباشند7 از شقاوت جز به محنت مبتلا اولیای دولت و اعدای درگاه تو را

دولتی جاوید باد و محنتی8 بیمنتها 65 ایهآ جاه تو چرخ سلطنت را آفتاب

خاک درگاه تو چشم مملکت را توتیا همچنین در دور انصافت مدارس سرفراز

همچنین از فیض انعامت مساجد دلگشا به فالی سعد وروزی لنیک، صدر و(11 صاحب دنیا

به پیروزی13 مصمم کرد عزم حضرت اعلا13

که هست1 ایوان درگاهش پناه گنبد خضرا وزیر عالم عادل که گاه گوهرافشانی

سحاب از دست او نوشد2 چو بنماید ید بیضا 0همان دم لالهآ نعمان، همان ساعت3 گل و4 نسرین

شود یاقوت رمانی و گردد لؤلؤ لالا پناه افسر و خاتم که از درگاه او روزی5

چو من هر کس که روی آرد6 غریب مفلس تنها7 ms004 ز استقبال انعامش همان ساعت چنان گردد

که پاشد بدرهآ دینار و بخشد رزمهآ دیبا8 جهان را چون خرد باشد هوای9 امر او10 در سر

خرد را چون می اندازد نهیب نهی او در پا زهی روی نکوخواهت سپهر ملک را اختر

زهی11 رای بداندیشت دماغ عقل را سودا 25 تویی کز پرتو رایت ببیند دیدهآ اکمه

فروزان در نهاد سنگ آتش12 در شب یلدا طبیعت را اگر گویی13 که خاصیت بگرداند

معیشت را اگر خواهی که باشد عقل پا بر جا، سقنقوری کند کافور و گردد زهر جاندارو12

نه آرد15 بیهشی افیون، نه هشیاری برد صهبا

که نور چشم امروز است و آب چشمه4آ فردا غبار نعل یکرانت کشد سر بر فلک یعنی

«به 5وی کل خود باشد همیشه جنبش اجزا»6 مگر خصمت شبی میگفت باگردون که دستوری7

که خورشیدی است در رفعت، سپهر دین و دنیا را9، چرا بی موجبی دیروز بر من گرم شد زآنسان9

که خاکستر شد از گرمیش خونم در همه اعضا سپهرش گفت چشم دل به نور10 خواجه بینا کن11

«که از خورشید جز گرمی نبیند12 چشم نابینا» اگرچه کینهور بودند و گردنکش تو را دشمن

اگرچه13 آهنین جسماند و سنگیندل تو را اعدا، چنان در چشم14 دل بنشست تاب قهرت15 ایشان را16

که آتش در دل آهن، که17 آهن در تن خارا 5دل و دست سخنگو را سخندان18 کردی و معطی

رخ و زلف وزارت را منور19 کردی و بویا به لفظ20 عذب گوهرپاش و دست راد21 کان پرور22

به نوک کلک مشکافشان و رای آفتاب آسا

ولیکن فاش میگویم که بیمثلی و بیهمتا چنان در گنه اوصاف1 تو عاجز2 گشت ادراکم3

که از بس دهشت و حیرت نیارم4 دم زدن یارا همی گویم که لا احصی، چرا؟ زیرا که میدانم5

که از پیرایه مستغنی ms005 است گوش و گردن حورا ولی مستظهرم زین رو که جز مدح تو در کرمان

نگفتم تا بدین غایت6 نگویم بعد از این حقا سزد گر زادهآ طبعم شد از مدح تو پرورده

که در7 پروردن گوهر تو را دستی است چون دریا خرد را دوش میگفتم بر آن میداردم دولت

که چون پا در رکاب8 آرد پناه و ملجأ دنیا، رسانم گر بود یارم9 به یمن10 قوت خاطر

ببندم گر دهد فرمان به عون مبدع اشیا، سخن در11 حضرت دستور شرق و غرب بر گردون

کمر در خدمت خورشید12 دین و ملک چون جوزا13 9چو عقل این ماجرا بشنید حالی در جواب آمد

که ای مرغ ضمیرت را نشیمن قرب «آو ادنا»، اگر بختت دهد یاری زهی دولت ولی خواهم

که یک ساعت نگردانی رخ از خورشید چون حربا

نه چرخ اندر سفر یابد شکوه از عالم بالا خداوندا تو خورشیدی و ذره در هوایت من

گرم بی نور خود داری شوم در حال1 ناپیدا2 همیشه تا به گرد قطب باشد چرخ را دوران

همیشه تا فرود3 چرخ ارکان را بود مأوا 0 به گرد قطب درگاه تو دوری باد دولت4 را

که سازد زآخر5 هر دور در دوری6 دگر مبدا7 مسیر خامهات را باد بر ارکان8 چنان9 حکمی

که بی تقدیر او تدبیر10 ناممکن بود عقلا ترک من پوشد ز آتش پرنیان بر روی آب

ماه من بندد ز سنبل سایه بان بر آفتاب سنبل او مهرپرور، مهر او سنبلپناه

آب او در عین آتش، آتش او عین آب

آتشی2 افروخته صبر است و آبی3 تیره خواب پیش تاب آتش رخسار و پیچ4 سنبلش

همچو سنبل پر ز پیچم، همچو آتش پر ز تاب سنبلش ثعبانشت پنداری و آتش5 لالهزار

لاله اش خورشید شد گویی و ثعبانش ms006 سحاب جزع و لعلش را روا باشد که گویم کردهاند6

از صحیح7 سحر8 و قانون لطافت انتخاب لعل او راح است و خون در دیدهآ من زو مدام

جزع او مست است و دل در سینهآ من زو خراب9 جز خیال جزع10 مست و لعل خونخوارش ندید

آسمان گرد جهان چندان که گشت11 اندر شتاب 0 نرگس پیمان شکن در سایهآ مشکین هلال12

غنچهآ شکرفشان13 پیرایهآ در خوشاب ای ز غنچه نرگست هم مست می، هم مست سحر

وی ز لاله سنبلت هم پرز چین و هم ز تاب14 سنبلت خورشیدسای و نرگست سحرآزمای

غنچهات یاقوت پیکر، لالهات عنبر15 نقاب

هر شبی تا روز روز از شب بماند1 اندر2 حجاب خرمن ماه است گرد عنبرت بر گرد روز

طیرهآ مهر است ماه چهرهات3 در مشک ناب ماه گردون هر زمان از مهر ماه روی توست

همچو مهر4 از رای5 خورشید6 جهان7 در اضطراب8 آصف جمشیددولت، صاحب خسرونشان

پیشوای ملک و ملت، دستگیر شیخ و شاب آمان داد فخرالملک شمس دین که نیست9

آسمان را پیش پای10 قدر او وقع11 تراب صاحب سیف و قلم صدری که گر فرمان دهد

بازدارند از نفاذ امر در12 وقت خطاب، گوهر شمشیر او تیر فلک را در کمان

خامه13آ توقیع او چرخ برین را ز انقلاب 20 آن که برق14 خنجر یاقوتقوتش15 گر کند

چهره16آ خورشید را بر صفحهآ گردون خضاب، منیع خونابه گردد در بدخشان کان لعل

معدن آتش شود در چشمهآ حیوان زهاب

گر2 نگشتی دیو بدخواه ممالک را شهاب، عنکبوت گوهر3 شمشیر مرجانپاش را

فرق آهن پوش گردان سپه بودی ذباب4 مصری کلکش چو لب بگشاد5 در تجدید ملک

تیغ هندی را زبان بفشرد6 در کام قراب 25تازه کرد اندر چنان وقتی که روشن مینمود

ز7 آب آتش بار ms007 در دست سواران التهاب شبنم لطفش درخت مملکت را شاخ و بیخ

رونق حکمش سریر سلطنت8 را جاه و آب در جهانداری صریر کلکش آن گوهر9 نمود

کآب گشت از شرم او شمشیر گاه اکتساب ای10 چو عقد گوهر شمشیر خسرو بی خلاف

گوهر عقد11 ضمیر کلک تو12 مالک رقاب معجز کلک تو تا ظاهر شد اندر باب فتح

چشم روشن گشت دولت را به روی13 فتح باب 30مرجع دولت جناب14 توست و دارد در جهان

خود کسی جز دولت استحقاق آن15 حسن المآب؟

چون حوادث زآسمان آستانت1 اجتناب2 بی فروغ مهر خاک درگهت گم میکند

در شب ادبار رای دشمنت3 روز شباب4 بی زمین بوس هوای بزمت آتش میشود

گر خود اختر5 مینهد لب بر لب جام شراب تا طبیعت را نداد آیام انصافت قوام

روز پیوند طبایع بود6 روز احتراب 25 تا نبارید7 ابر احسان تو در بحر8 وجود

آمان را9 روی ننمودند10 در شکل حباب ساکنان ساحل ادراک را هنگام موج

در دریای ضمیر توست نقد اکتساب زایران کعبهآ آمال را وقت طواف11

میل12 مدح توست توفیق دعای مستجاب توتیای دیدهآ اقبال خاک پای13 توست

چون بصر در14 دیده گر جایش کند باشد صواب صاحبا در ملک معنی خواست لفظ عذب من

تا ثود زاقبال نظم مدح تو صاحب نصاب

خاک گیتی را به تشریف خطاب مستطاب، در بن دندان مار گرزه جاندارو شود2

ز استماع لفظ روحافزای آن حضرت، لعاب می3 نیندیشی که اندر معرض آب حیات

شرح بدنامی و بیآبی4 دهد عرض سراب تا بدین غایت خداوندا جز این معنی نبود

موجب حرمان من، بیچاره زین5 عالی جناب تا طناب خیمهآ آفاق را دست قضا

بازبگشاید6 ز میخ7 موعد یومالحساب 45 خیمهآ عمر تو را بر ساحت اقبال باد

حاصل ارکان ستون ms008 و جنبش گردون طناب در هوای رای ملک آرای تو تاج و نگین8

در پناه جاه دشمنکاه تو تیغ و کتاب دست حکمت را همیشه سیر هفتاختر عنان

پای قدرت را همیشه فرق نه گردون رکاب دشمنت با یک شکم پرناله گشته چارمیخ

رفته اندر پرده از زخم حوادث چون رباب9

پیکری15 بیروح را خاصیت یک قطره آب16

در شبی هر لحظه خورشیدی به منقار اکتساب گرنه در عصمتسرای لفظ و معنی مریم است

قرةالعینش چراگاه خطاب مستطاب، ملک و ملت را مسیح آسا به الفاظی2 متین3

روح بخشد در قماط4 مهد و طومار کتاب 60آب او نیل است5 و پنداری ز سودا میکند6

مصری بیمار او7 پیوسته گوهر بر سراب گوهرش رمز نظام عالم است از بهرآنک

هست از این دریا به بحر دست دستورش مآب آصف ثانی، نظامالدین که نوک کلک اوست

هادی تیغ ممالک پرور مالکرقاب آن که عقل اول از نه طاق گردون در ازل

طاق درگاه رفیعش را چو میکرد انتخاب قدسیان گفتند کاندر اوج رفعت تا ابد

قبلهآ افلاک و انجم باشد این عالی ms009 جناب 65 زآنکه8 در تقریر فردوس و جهنم میکشد9

لاشهآ ادراک را لفظ و معانی در خلاب

گو سخن کوتاه شد4 والله اعلم بالصواب باد نوروز ار ز خاک بزم او یابد اثر

ابر بهمن گر5 به یادکلک او بوسد تراب6، معدن گوهر شود بیخ ریاحین در چمن

لؤلؤ لالا نهد7 تأثیر باران در حباب8 ای خلایق را پناهت مأمن «من کل خوف»

وی مکارم را بنانت9 منشأ «فی کل باب»10 70 خامهات را منهی11 تقدیر شاملتر بیان

خاطرت را عالم تحقیق12 نازلتر خطاب13 هرکه رو در خدمت مدحت نهد بینام و نان

بازگرداند چو من مدح تواش با جاه و آب در بر و در آستین و در سراز درگاه تو

خلعت دیبا و زر سرخ و یاقوت مذاب هم ز فیض فضل در صدر هنر صاحبسخن

هم ز بذل مال در ملک سخن صاحبنصاب حضرت دانش پناه توست ارنه14 گفتمی

شعر از این دست است، بسم الله، که میگوید جواب؟

حضرت او چون کند پای فضایل در رکاب دین پناها، بارها گفتم چو اندر پرده رفت

مقتدای دین و دنیا، دستگیر شیخ و شاب بی صریر کلک او گر گوهر شمشیر نظم

در جهان خاطرم زنگار میگیرد قراب3 تا شبی در روضهآ فردوس بر تختی ز نور

آسمان داد، فخرالملک را دیدم به خواب خدمتی کردم، مرا فرمود کای ثابتقدم

دولتی4 باقی طلب، دریاب هنگام شباب 0 آفتاب دولت از چرخ مکارم5 رو6 نمود

زآسمان7 حضرت گیتی پناهش رخ متاب ملک و دین گفتند الهی عاقبت محمود باد

تا دعایی شد8 نظام ملک و دین را مستجاب ملجأ دنیا به استحقاق خاک پای اوست

خاک پای او شو و کام دل از دنیا بیاب ذکر باقی را چو آرد در هوای نظم و نثر

آتش لفظ و ms010 معانی را دلت در التهاب شاخ بخت دشمنش9 خار است اگر روید بسوز

نقد صیت10 حاسدش11 قلب است اگر یابی بتاب

نحس گردون از در دستور ماضی اجتناب1 حق نعمت بر جهان داری مگردان روی از او

تا هم از دوران ثنا یابی هم از یزدان ثواب تا ز تأثیر پهر و مهر در سالی دو بار

اعتدال روز و شب معلوم گردد ز انقلاب2 باد در دام حوادث چون ذباب از عنکبوت

بدسگالت ز انتقام3 روز و شب در اضطراب هم جهان جاه را صدر رفیعت آسمان

هم سپهر ملک را رای منیرت آفتاب 190 آن که بر تخت مکرمت شاه است شمس دین و دول شهنشاه است رضیالملک کز دقایق غیب5 منهی نوک کلکش آگاه است آن که6 تا روز روز دولت اوست شب بیدولتی سحرگاه است وآن که7 تا عدل عدل شامل اوست کهربا در جمایت کاه است در سرکلک او خا گویی در سقنقور قوت باه است 95غلطم کآفتاب همت او برتر از اوج ماسویالله است ای8 بزرگی که شاه جاه تو را افسر ماه پایهآ گاه است9 وی سخاگستری که اطلس چرخ بر قد همت تو کوتاه است

ای فلک بیش مکن دور2 که بادی کم و کاست ای ملوک از در عبرت3 به جهان درنگرید

که جهان بی نظر صدر جهان چاه4 بلاست ای اکابر زره جور فلک برخیزید

کز سرش5 سایهآ خورشید اکابر برخاست ای صدور از در دتور جهان دشمنکام

بازگردید که در بارگه خواجه عزاست ای افاضل نه بپرسید ز حجاب که کو

مند خواجه کز آسیب، پناه فضلاست 330 ای خلایق نه به یکبار برآرید خروش

کآفتاب فلک سلطنت امروز کجاست؟ صاحب شرق چرا بار نداده است امروز

کآسمان را به یقین قامت از این بار دوتاست شمس دین داور و6 دستور جهان فخرالملک

کآسمان خاک زمین است و درش اوج سماست ای به درگاه خداوند جهان رفته، جهان

بی شکوهت به روان تو که بی فر و بهاست

کآسمان باز همان1 کینه کش2 حادثه زاست3، 225 بر سر کوی بلا بازوی بیداد قوی است

در بر ملک جهان پیرهن داد قباست دامن چرخ پر ازاشک کواکب هر شب

بهر آن است کزین واقعه در عین بکاست خنک آن دل که ز تیمار تو خرم گردد

خرم آن سینه کزاندوه تو بیغم ms012 گرده هر که را سینه زاندوه تو بیغم نشود

کی دل از تاب4 غم عشق تو خرم گردد پرتو شمع جمالت چو پراکنده شود

سایهآ زلف سیاهت چو مقسم گردد، 230نام هر ذره از او5 روز منور باشد6

لقب هر سر مو زین شب مظلم گردد سخن تلخ تو چون از لب شیرین زاید

لب شیرین تو چون گرد سخن کم گردد7 آن چو8 زهری است کز او9 زهر مرا نوش شود

وین10 چو11 نوشی است کز او نوش مرا سم گردد

آب دریا شرر1 و خاک زمین نم گردد، آتش غم خورد و باد هوس پیماید

اندر این کوره اگر خود همه تن دم گردد 40تا کی از نرگس سیراب تو ای آب حیات

آب در نرگس پژمردهآ من دم گردد آخر اندیشه کن از خاک جنابی که از او

گرد برخیزد و بر2 چرخ مقدم گردد3 به خدایی که بداند شب تیر4 ار مویی

بر تن موری در قعر زمین خم گردد5، که من شیفته را چشم دل و دیدهآ جان

روشن از خاک در صدر معظم گردد عضدالاسلام آن صدر که دون حق اوست

کلکش ار ملک سلیمان را خاتم گردد 230 آن که6 چون پرتو خورشید ضمیرش بسزا

بر7 سراپردهآ تقدیر8 مقوم9 گردد، هر فروغی که قدر بیند10 مدهوش شود

هر صریحی که قضاگوید11 مبهم گردد

که در ایوان معالیش معمم گردد، زایران2 را در او مطلب و مقصد باشد

سایلان3 را کف او مشرب و مطعم گردد ای4 خداوندی کز رد و قبول در تو5

باز تیهو شود و6 آهو ضیغم گردد، 225 هر که را خاک جناب تو مسلم باشد

حکم هفت اختر و نه چرخ مسلم گردد باد برگور زن حامله گر برگذرد

با صریر در عالیت چو همدم گردد، به جلال7 تو ms013 کزو عقل مصور زاید

به کمال تو که او8 روح مجسم گردد ور9 به دوزخ برد10 از خاک جنابت گردی11

آب گردد ز حیا آتش و در دم گردد شرر و اخگر او کوثر و فردوس شود

شجر و هاویهاش طوبی و شبنم گردد 250 ور تفی ز12 آتش خشم تو، چو13 بالا گیرد،

با هوایی که14 بود15 خلدبرین ضم گردد

میاش2 آتش شود و خلد جهنم گردد چون3 سماعیل ز هر جای که برداری پای

به طفیل قدمت چشمهآ زمزم گردد با قضا چون قلمت سر معانی گوید

گرچه عیسی است نیندیشد4 و مریم گردد لاجرم عیسی خط تو چورخ بنماید

منطقش حالی اشارات دو عالم گردد 5گرچه از نامیه5 زاده است به فر تو هنوز

در6 قماط7 است کزو ناطقه ملزم گردد کلک دین پرورت آن لحظه که لب8 بگشاید

خصمت ار سوسن گویا بود ابکم گردد برق شمشیر تو را خاصیت آن است کزو

مژه بر چشم عدو افعی و ارقم گردد کاسهای کز سر بدخواه9 تو پرسودا10 بود

زود باشد که تو را طاسک پرچم گردد11 رستم و دیو نهیب تو و بدخواه تواند

اگر این در نظرت آید و آن12 خم گردد 26دیو را کی بود آن زهره که از راه حسد

گرد تعظیم سراپردهآ رستم گردد

آن1 غبار است2 که در دیدهآ او نم3 گردد یوسف مصر بزرگیت چنان چهره نمود

که عزیز زمن و دودهآ آدم گردد دین پناها به کمال تو که با شعر کمال

مدح تو پیشرو منقبت عم4 گردد گنج دیوان من از گوهر مدحت5 پس از این

غیرت کان شود و مایهده یم گردد 65تا جنیبتوار از موکب خور6 توسن چرخ7

راست چون نعل بینداخت موسم گردد8 ابلق شام و سحر نوبتی عمر تو باد

تا به امر تو ms014 شود اشهب و ادهم گردد شاه انجم چون ز برج جدی سر برمیزند

شدت سرما دم تأثیر اختر میزند در سرگیتی سحاب از برف چادر میکشد10

در رخ گردون غمام از برق خنجر میزند

طرح بستان را نسیم از سیم زیور میزند 2270 مادر پیر جهان هر روز پشت دست ابر

غیبت خورشید را بر روی خاور میزند گر مخالف نیست ماه دی طبایع3 را چرا4

رعد چون کوس رحیل ماه آذر میزند خاک پنهان میشود، آتش علم برمیکشد

آب خنجر مینماید، باد نشتر5 میزند دست باد ار در چمن6 زین پیش زر میزد کنون

در شمر نقد روان از نقرهآ تر میزند وز بر شاخ ار پرند و پرنیان7 بریود باد

مسند و تخت چمن زالماس و مرمر میزند 220 زاغ را در باغ با8 شبنم حواصل میکند

چون نعایم9 راه آتش10 بر سمندر میزند پیش خاک و11 آتش از بس سردی آب12 و هوا

مرغ آبی در هوای بابزن پر میزند شاخ آهو پر می مهراز چه میدارد سپهر

گرنه رای خدمت دستور کشور میزند

بی تکلف طعنه در1 فردوس و کوثر23 میزند ملجأ دولت که خاک دامغان را پای فخر

میرسد زو بر سر ملک جهان گر میزند 280 آن که دست همتش گاه سخا مسمار بخل

بر در آوازه3آ یحیی و جعفر میزند و آن که از رفعت زمین حضرتش پهلوی قدر

گر تواضع میکند با چرخ اخضر میزند چون قلم در دست میگیرد کواکب را به رمز

چرخ میگوید که دریا موج گوهر میزند روح می بخشد مکارم را چو منقار از بنانش

طوطی شکرشکن4 در مشک اذفر میزند نزهت بزمت5 حوادث6 را به نیروی طرب

با شکوه آسمان چون حلقه بر در میزند 5 حبذا بزمی که در قلب شتا قلب شتاش7

آتش ms015 اندر خرمن یاقوت احمر میزند بادهآ رنگینش بر خورشید تاوان8 میکند9

عارض ساقیش با ماه سما بر میزند لاله را از ساغرش در سنگ دل خون میشود

عکس جامش خنده بر اجرام ازهر میزند

زهره چون بر سازهای روح پرور میزند پرتو جام مدام از دست ترکان چگل

سنگ در قندیل سالوس مزور میزند 290 رنگ و بوی آبی و رمان و سیب از ساحتش

خاک در چشم ریاحین معطر میزند رنگ آبی زو2 نشان3 روی عاشق میدهد

گرچه دم هر جا که هست4 از بوی5 دلبر میزند هر که پا در عرصهآ دولت پناهش مینهد

دست دل در دامن پیمان6 ساغر میزند لطف و قهر داور دنیا و دین در صدر او

کشوری میبخشد و ملکی به هم برمیزند در چنین بزمی روان میپرورد هر کو چو من

دم ز مدح خواجهآ خورشیدمنظر میزند 295 ای خداوندی که دور بارگاهت را جهان

گاه رفعت بر سر چرخ مدور میزند آتش خورشید هر ماهی عطارد را ز چرخ

غیرت توقیعت اندرکلک و دفتر میزند پیشگاه مسند رای تو را تا آفتاب

بوسهها بر آستان نورگستر میزند، بر در احبابت ار گردی است گردون میکشد

درکف بدخواهت ار سنگی است بر سر میزند

خاطر وقاد او در مدح تو زر میزند 300 دامن گیتی پر از نقد2 امامی گشت و چرخ

رایت افلاس او هر روز برتر میزند نه3 غلط میگویم این معنی که دست همتش

کافرم گر کعبهآ آمال را در میزند جام دولت4 تا جهان در دور گردون میخورد

لاف دوران تا سپهر از خط محور میزند انجم و افلاک را سر بر در5 جاه تو باد

تا حسودت بر6 در بیدولتی سر میزند ترک من چون طرهآ عنبر شکن پرچین کند

عرصهآ چین را ز چین طره مشکآگین کند ms016 25مهر مارافسای را بر نارون جولان دهد

مار مهرانگیز را بر نسترن پرچین کند نرگس سیرابش اندر باغ حسن از میل کفر

هم ز8 گل بتخانه سازد هم ز سنبل چین کند

سنبلش را تودهآ برگ سمن بالین کند لالهآ خودروی را در ایهآ عنبر کشد

سنبل سیراب را پیرایهآ نسرین کند جزع و لعلش در دماغ عقل و در عین بصر

صورت فرهاد بندد، شیوه1آ شیرین کند 20 همچنان جزعش به غمزه2 عقل را نیرو دهد3

همچنان لعلش به خنده4 روح را تکوین کند کآسمان5 از نوک کلک خواجهآ خسرونشان

انتظام مملکت سازد قوام دین کند صدر فخرالدین6 عربشاه آن که از بدو7 وجود

خامهآ تقدیر8 را تدبیر او تلقین کند آن که9 عکس گوهر شمشیر او را چون قضا

روز هیجا بر زمین و آسمان تعیین کند، چرخ10 مینارنگ را دامن11 پراز مرجان شود

خاک مرجانپوش را رخساره پر پروین کند 215 جزه باز تیرش ار خواهد به روز انتقام

آشیان صعوه اندر دیدهآ شاهین کند

رخ نهد تا در رکابش بیدقی فرزین کند زآن که گرد خاک پایش را به رغبت در بهشت

دست رضوان توتیای چشم حورالعین کند لطفش ار یاد آرد از هندوستان2 چون آبنوس

عاج روید زآن زمین هندوستان را چین کند تا نزاید مثل او حفظش پس از چندین قران

طبع را بکری دهد و افلاک را عنین کند 320 ای سرافرازی که موج3 لطفت از دریای جود

دوزخ اندیشهآ افلاس را تسکین کند گر در این دولت که باقی باد بر من روزگار

شدت دی ماه را الطاف فروردین کند زآتش طبع ار نه بگشایم4 به سحر5 آب حیات

شاید ار بر من جهان چون آفرین نفرین کند دی ز من بیتی کسی بشنید6 برگردید و گفت

کو نیارد کین سخن را ms017 در سخن تضمین کند من که کلکم در سرابستان معنی گاه نظم

گر گذاری آورد چون قصد علیین کند7 25 کی بدین معنی شوم محتاج کاندر نظم و نثر

خاطر دراک من دعوی صد چندین کند

بنده را دستی است کز قیصار قسطنطین کند گر فشانم آستین نطق بر پیشینگان1

دست صیت جمله را در حال2 گوهرچین کند تا بد و نیک جهان را نص قرآن در وجود

اول از آتش نماید ابتدا از طین کند، در بد و نیک جهان دست حسودت بسته باد

تا نه هرگز آن3 براندیشد، نه هرگز این4 کند5 30چشم اقرانت به دیدار تو روشن باد و باد

عمرشان چندان که احسان را خرد تحسین کند ختم کردم بر دعاکاندر دعای مدح6 تو

خود اجابت استجابت را به طبع آمین کند بکر فکرم چوروی بنماید هوش ز7 ارباب عقل برباید8 خاصه در مدحت جهان هنر که ز شکرش شکر همی خاید شرف دین مظفر آن که سپهر حضرتش را به فخر بستاید 235 آن که هر دم هزار سحر حلال کلکش از نظم و نثر بنماید وآن که گاه عطا ز دیدهآ کان کرمش خون لعل بگشاید جنبش چرخ با صریر درش نزند دم که باد پیماید مادر طبع با سحاب کفش بر دل بحر و کان ببخشاید ای بزرگی که روز اهل هنر جز ز خاک در تو برناید

کو2همدم مسیح نسیم صبا رسید3 صبح دوم که زنده کند مرده را به دم

با صدق اگر4 برفت کنون با صفا رسید 20کیخسرو پهر چنان تاخت در افق

گر چه در این حصار کهن بارها رسید، کز5 گرد موکبش په خرو ظلام

بشکست و مملکت به سپاه ضیا رسید گویی که زورقی است ز یاقوت آبدار

کز بحر6 زنگبار به حد ختا رسید یا مجمری است لعل پراز7 شعلههای نور

کز دست قدسیان به سپهر دوتا رسید یا ساغری است پرمی صافی که وقت صبح

مخمور عشق را ز بر دلربا رسید 260 یا عکس نقش نعل سمند8 خدایگانست

کز خطهآ ظفر9 به خط استوا رسید اعظم خدایگان شریعت که دست عهد

در دور او به دامن حسن و10 وفا رسید رکن و پناه دولت و دین کز علو قدر

تعظیم حکم11 او چو قدر در12 قضا رسید

توقیع او چو وحی سوی انبیا رسید ای روزگار مژده که باز از سپهر فضل

خورشید شرع2 بر افق کبریا رسید3 32بطلان ظلم حاسد اسلام رخ نمود

برهان عدل4 خسرو گیتی گشا رسید گویی که بر نشانهآ صدق از گشاد5 صبح

تیر کمان ms019 چرخ6 قبول7 دعا رسید دنیا و دین و دولت و بیداد و فتنه8 را

پشت و پناه و یار و زوال و فنا رسید پژمرده بود گلبن اقبال و تازه گشت

با9 آب جاه اوش به10 نشو و نما رسید صدرا، تویی که صیت11 کمالت12 زمانه را

از ذروهآ سپهر به سمع رضا رسید 275 در یک نفس ضمیر تو ملک دو کون را

از ابتدا درآمد و در13 انتها رسید فر تو سایهای است الهی به حکم آن

کز سایهآ تو مایه14 به فر هما رسید

فرمان امر و نهی تو این هر دو را رسید گرکلک تو نه روح امین است پس چرا1

وحی از مسیر او به خلایق فرا2 رسید ور تیغ تو نه آب حیات است از چه روی

حالی هر آن که خورد به دار بقا3 رسید 8 صدرا، محل و مرتبت4 نظم5 عذب من

از فر مدحت تو به اوج سما رسید این شعر نیست بلکه به تحقیق معجزی است

که ادراک را ز ذهن6 به یمن7 ذکا8 رسید گر منزوی است بنده امامی شگفت نیست

چون بیحجاب در تتق انزوا9 رسید تا بر10 طریق فضل هر آن کو قدم سپرد

در ملک هر دو کون به عز و علا رسید، عز و علا ملازم خاک در تو باد

در چشم ملک و دین11 چو ازو12 توتیا رسید 85 تازه و خرم است چون رخ یار صحن گیتی زرنگ و بوی بهار13 دشت را از زمرد است بساط کوه را پر زبرجد است کنار

گرچه هنگام عشرت است و صبوح خاصه با نغمه1آ چکاوک و سار،

گرچه2 نیرنگ رنگ و بوی3 گلاند تخت بزاز و کلبه4آ عطار،

بی رضای خدایگان صدور نبود فیض روح نوشگوار 525 هرچه جز رای ملجأ وزراست دست از آن گر دو عالم است بدار

گرچه جز عیش نیست حاصل عمر سر از ms025 آن چون بدین5 رسید برآر6

درگرفت این حدیث و حالی7 گشت قدم همتت8 سپهرسپار

ای سحاب مطیرکلک تو را در مکنون مقاطر امطار،

وی فسرده ز بخششت کان را خون یاقوت در تن9 احجار، 520 آمدم با ثنای صدر کبار مرکز جود را محیط و مدار شرف دین10 علی که11گر12 همه عمر درس تعظیم او کنم تکرار، نگزارم به صدهزار قران شکر عشر عشیری از معشار13 آن که دست و دل مبارک اوست منبع جود و معدن ایثار وآن که با یاد بزم خرم او مدد جان دهد عقیق عقار 525 ای پناه تو مأمن ایام وی جناب تو کعبهآ زوار، دشمنت گر چه آدمی14 است به شکل5 زینهارش به آدمی16 مشمار کآدم اندر ولایت17 اولاد کند از ننگ، نسبتش انکار

سایهآ یزدان به فالی سعد و9 روزی اختیار بر سپهرافکنده10 سایه بر جهان گسترده11 عدل

در جهان کامرانی، بر سپهر افتخار

عدل رأفت گسترش را دهر و دوران بر یسار1 90 خطبه را پیرایه گشته، سکه را زیور شده

عصمت2 القاب او در چند ملک نامدار برقع دین پرورش ms026 هر دم علیرغم حسود

پادشاهی را شکوه و پارسایی را شعار آسمانی گشته در هر کشوری کانگیخته

موکب منصورش ار3 خاکی در این نهضت غبار4 هر کجا فرموده احسانی، همان دم فیض حق5

رحمتی نو کرده بر مهد فلک قدرش نثار مهر6 اعظم، مریم ایام بلقیس زمان

خدر عصمت، نصرت حق،7 سایهآ پروردگار 5عصمت دنیا و دین، ترکان اعظم کآسمان

آستان حضرت او راست خاک رهگذار آن8 به رفعت با سپهر قدر او گردون، زمین

و آن9 به نسبت با ثبات حلم او خارا، بخار10 ای به دور دولت عدل تو گیتی را شکوه

وی به روز رونق حکم تو شاهی را وقار11 ای12 خداوندی که از روی تفاخر مینهند

پادشاهان چهره بر خاک جنابت بندهوار

آفتاب2 کامران و آسمان3 کامکار 560 معجر4 عصمت پناهت میکند هنگام عدل

افسر شاهان عالم را به برهان شرمسار جوهر فرد آمد از روی حقیقت سایهات

قاصر است از سایهات زین روی چشم روزگار از نهیب خادمانت5 روح را مرغ ضمیر

در هوای بارگاهت پر بریزد روز بار تا بهار جاه6 را اقبال ننماید7 خزان

تا خزان ملک را انصاف گرداند بهار، در بهار زندگانی و خزان مرگ باد

نیکخواهت جاودان و بدسگالت پایدار 45گلبنی کز سایهآ جاه تو سرسبز است باد

نصر و فتحش شاخ و بیخ و تاج و بختش برگ و بار اولیای دولتت سرسبز و اعدا سرنگون

دوستان حضرتت دلشاد و دشمن دلفگار8 ای در تن هوا نفست را چو جان گذر

لطفی کن آن زمان10 که کنی بر جهان گذر

از راه دیده بر رخ پیر و جوان گذر، در حضرت بهار بیان کن که میکند

بر کوه و دشت با سپه1 بیکران گذر 570 گر سرو شد پیاده و خنجر نهاد بید

وافکنده سبزه با سپه از بوستان ms027 گذر، بگذر ز رزم2 ور نه3 چو آتش همان زمان

بر خیل سنبل و بنه4آ ضیمران گذر تاراج برگ و بار5 ریاحین کن و به قهر6

زان برگ و بار پر درر و پرنیان گذر دررنگ و بوی نارون و مشکبید پیچ

بر آب و تاب نسترن و اقحوان7 گذر گو چشم نرگس آب رخ یاسمین بریز

گو سیل لاله بر مزهآ ارغوان8 گذر 55 در و گهر ز ساعد بیخ و زگوش شاخ9

بگسل به زیر پای درآور بر آن گذر آب سمن10 به خاک درآمیز و بعد از این

در پای سرو گو مکن آب روان گذر گو آتش از کنار چمنها به جای آب

رخ برفروز هر دم و بر آبدان گذر

بی بزم خواجه بر طرف گلستان گذر نی نی که خود گل است که در کوره3 اشک گرم

بر دیده میکند ز دلش زآن میان گذر 90سوسن بنفشهوار زبان از پس قفاش4

بیرون کن ار کند سخنش بر زبان گذر بر خون لاله نه دل و فرمای تاکند5

بر دیدهآ بهار سپاه خزان گذر گرداز چمن برآر و بر آن مسند جلال

و آن دست صدرپرور خسرونشان گذر بر تاج و تخت و مجلس و میدان و گنج و ملک

زآن سان که بر چمن گذری، همچنان6 گذر مو بر تن ملوک و اکابر7 چو تیغ کن

در دیدهآ خواص و خدم چون سنان گذر 55 بر هم شکن ممالک و در هم فکن8 سپاه

گو آسمان بیفکن از این آستان9 گذر وآنجا که مهد سلطنت و ستر10 کبریاست

تا پیش پردهاش11 نکنی ناگهان گذر وآنگه که هر دو در یتیمش گذر کند12

در بندگی هر دو چو عقل و روان گذر

وآنگه به صدر صاحب صاحبقران گذر شمس سپهر دین که کمربسته چون ms028 سپهر

بر راه بندگیش کند توأمان گذر 9 آنجا زمین ببوس1، بر این قصه زینهار

تا بی وسیلتی نکنی هان و هان گذر کآن2 آفتاب دولت و دین را اگر کند

لفظی به سمع اشرف از این داستان3 گذر تابش4 جهان بسوزد و هر ساعت از دلش

آتش کند معاینه بر آسمان گذر آن5 نور دیده گر ز تو پرسد مگو که کرد

روح مقدسش ز تن ناتوان گذر گو صاحبا فلک گذران است و اندر او

لازم بود نتایج او زآسمان گذر6 95این کاروان گذر سر راهست و اندرو

خانی دودر خراب درین کاروان گذر7 جای قرار نیست که پیوسته میکند

زین در مسافری که درآید بر آن گذر

در بارگاه واسطهآ جسم و جان گذر ای صاحبی2 که از فلک نوک کلک توست3

خورشید نفس ناطقه را در بیان گذر وی خواجهای4 که روح مسیحات میکنده

بر لفظ عذب و خاطر گوهرفشان گذر 60 برهان خامهآ تو که چون تیغ آفتاب

در یک نفس کند ز زمین6 و زمان گذر کرداز نفاذ امر تو اطوار کاینات

چون سوزن از حریر و چو تیر از کمان گذر7 تقدیر حق معاینه گشت آن زمان که کرد

دست تو را قضا و قدر در بنان8 گذر از9 پایهآ تو وهم فروماند گرچه10کرد

زین سقف11 سایه گستر نه سایبان گذر بریک دقیقه از فلک قدر تو سپهر

نگذشته12 باشد ارچه کند جاودان گذر 65 در گرد همتت نرسد شاهباز قدس13

گر خود کند ز مرتبه14آ لامکان گذر

بر آستان مصدر امن و امان گذر پشت امم، مدبر عالم، علاء دین

آن کرده رتبتش ز یقین و گمان گذر آن1 صاحبی که بر در تعظیم او کنند2

پیوسته چرخ و انجم و کون و مکان گذر و3 آن خواجهای4 که میکند از ms029 دستش آب و خون

دایم ز دیده و دل دریا و کان گذر 610 نور ضمیر او چو ز فانوس نور شمع

زاجزای نه سپهر کند هر زمان گذر با آنکه تیر طعنهآ طبعش به حکم فضل

بر صیت سیبویه کند زامتحان گذر، گو صاحبا رکاب همایونت گرچه5 کرد

بعد از وقوع حادثه بر اصفهان گذر، جاوید زی که مدت آن زبدهآ زمان

کرد از دیار ملک به دارالامان گذر هوای تو ای جنت روح پرور صفای تو ای کاخ خورشیدمنظر6 615 نظام جهان را چو عدل است موجب نجوم فلک را چو مهر است سرور7 فروغ صفای تو بر صحن گیتی دهد طینت سنگ را لطف گوهر

ز باران الفاظ17 تو جان18 وگوهر19

زورق زرین شتابان گشت در دریای قیر7 655 زورقی از نور و دریایی ز ظلمت همچنانک

رای دستور آورد بدخواه جاهش در ضمیر آب آن دریا ز تاب زلف جانان مستعار

تاب آن زورق ز نور روی8 دلبر9 مستنیر دامن افلاک ms031 از آن دریا چو دریا پرگهر

مسرع10 ایام از آن زورق چو زورق در مسیر11 عزم عالی حضرتی12 کردم که از شوق ثناش13

در ریاض خلد آتش میشود جان ظهیر طالع سعد و14 هوای مدح صاحب چون نمود15

راه کرمانم خوش و آسان به پای بارگیر

زلف و ابرو چون کمان و غمزه1 و بالا چو تیر زلف چون بر لاله سنبل، خط چو بر آتش دخان

لب چو در یاقوت جان، رخسار چون در2 باده شیر رخ صبوح اندر بهار و لب شراب اندر صبوح

خط عبیر اندر3 گلستان، زلف تاب اندر عبیر چون شبم زو روز روشن گشت، وز روز4 رخش

کاروان در جنبش آمد، کاروانی در نفیر گفت کای در عشق من قولت سقیم5 و عهد سست

گفت کای در کار خود رایت جوان و بخت پیر 665 در چنین فصلی که گویی زالتهاب مهر داد

جنبش گردون مزاج باد را طبع اثیر جوشن ماهی ز گرمی هوا در عین آب

همچنان سوزد که اندر شعلهآ آتش، حریر گر سمندر را در آتش پرورش بودی کنون

میبسوزد حدت گرماش بردر6زمهریر کوه آهن دجلهآ سیماب شد بر وی چو تافت

برق تیغ آفتاب اندر میان ماه تیر میروی راهی که بر خاک و هواش از تیر و تیغ

شاه ماراندر سقر یابند و تنین در سعیر

گفتم ای دوزخ ز تاب هجر تو1 عشر عشیر گر شبی بی مهر رخسارت به روز آرد دلم

روز عیشش چون شب زلفت2 پریشان باد و3 تیر کرد چون کردم اساس عذرهای خوشگوار

گشت چون گشتم به گرد نکتههای4 دلپذیر، نرگسش را از تحسر5 تاب دل پروینفشان

فندقش را از6 تعجب نظم پروین دستگیر زاشتیاقم ریخت بر زر طلی لعل مذاب7

در وداعش گشت گلبرگ طری بدر منیر 625بر گل از ms032 نرگس روان کرد او8 گلاب گرم و من

راندم از خون جگر سیلاب بر برگ زریر برگرفتم زو دل و چون دولت آوردم به طبع

روی دل در قبلهآ اقبال درگاه وزیر آسمان داد، فخرالملک شمسالدین که داد

دین و دنیا را حیات از حکم او حی قدیر صاحب سیف و قلم صدری که دست و کلک اوست

موجب دریا و گوهر، مایهآ خورشید و تیر9 آن که تا پروانهآ روزی است دستش خلق را

کان و دریا مینماید در نظر خوار و حقیر10

ورد اوقات است دین و ملک را نعم النصیر با خرد در مدح او گفتم تو میدانی که هست

ای1 جهان را از تو چون جان را ز جانان ناگزیر ابر احسان را به معنی دست او بحر محیط

کشت دولت را به برهان کلک او ابر مطیر عقل گفت آگه نهای گویی که دست و کلک2 اوست

دور گردون را مشار و سیر انجم را مشیر دست دریاپرورش را بعد از این توفیق خوان

کلک فرمان گسترش را زین سپس تقدیر گیر 685 ای به نسبت با ثبات3 حلم تو خارا بخار4

وی به همت با وجود جود تو دریا غدیر نافذ امر تو حاکم چون قضا و چون قدر

منهی کلک تو آگاه5 از قلیل و از کثیر همچو توقیعت جهانداری کند امر تو را

هر که سر بر خط نهد چون خامه از6 دست دبیر گرنه از نیل7 سرکلک تو عمان قطرهای است

در مکنون از چه معنی نیست در هر آبگیر گرنه از8 ایوان درگاه تو گردون غرفهای است

پس چرا در هر اثر درگاه توست او را اثیر

گر نگشتی خاک درگاهت سپهر مستدیر کی فکندی بر «عصا آدم» نظر «ثم اجتباه»

گر نبودی گوهرت را طینت ms033 آدم خمیر چون پیاز از هیبت خشم تو2 اندر پرده رفت

پیش از این از پوست خصمت گر برون آمد چو سیر3 در ازل گردون تنور خاطرت را گرم دید

با کواکب گفت وقت آمد که دربندم فطیر قرص خورشید اندر او بست و چونانش پخته شد4

شد توانگر تا ابد زان قرص گردون فقیر 695در چنان روزی که گویی آسمان در شأن او

بر جهان میخواند «یوما کان شره مستطیر» بیلک از صدر تن گردنکشان میجست جای

خنجر از قلب دماغ پردلان میجست5 تیر پی سپر گشتی ممالک، سر کشیدندی سپاه

در خطر6 بودی رعیت، بیخطر ماندی خطیر گر نگشتی دانشت تدبیر حاسد را فساد

گرنکردی خامهات7 شمشیر دشمن را اسیر شد بلنداختر چو مهر رایت آمد در فروغ

گشت بیرونق چو نوک کلکت آمد در صریر

در پناه مهر رایافروز1 تو تاج و سریر دین پناها، صاحبا، من بنده را زان رو که نیست

در سخن چون در سخا دست تو در عالم نظیر2 عقل مپسندد3 که از راه حسد صاحبغرض

هر زمان4 طعنی کند5 در لفظ و معنی خیرخیر گر سخندان است و صاحب طبع و فاضل پس چرا

خرمن ترکیب اشعارش نیرزد یک شعیر ور6 نمیداند سخن گو دست از این دعوی7 بدار

خرده از بیخردگی بر مدح این حضرت مگیر 05 پست و بی معنی است با جود تو و الفاظ من

همت یحیی و جعفر، شعر اعشی و جریر حضرت دستور شرق است ای امامی دم مزن

مینیندیشی ز نقد قلب و نقاد بصیر تا به نسبت با چهار ارکان نباشد نزد عقل

جرم هفتاختر کثیف8 و قصر نه گردون قصیر اختر و افلاک و ارکان باد در کل کمال9

صحن و سقف و ساحت ایوان جاهت را بشیر10

دور حکمت را ms034 مساعد هم صغیر و هم کبیر 210چهرهآ ملت ز نور روی1 رایت با فروغ

دیدهآ دولت ز کحل خاک درگاهت قریر وه که پیدا میکند هر دم ز روز روشنش

فتنهای در زلف شهرآشوب چشم پرفنش2 زلف او هر ساعت آبستن به روزی3 روشن است

خط دستور است پنداری شب آبستنش هر سحر پیراهنی در بر قبا کرد آسمان

کآفتابی سر برآورد از زه پیراهنش کشتگان غمزه را لعلش روان بخشد بلی4

لعل جان بخشد چو باشد5 آب حیوان معدنش 715 گفتمش جانا دلم سر در سرزلف توکرد

کار او بر هم6 مزن چون زلف و7 در پا مفکنش گفت رو تدبیر جان کن در سر زلفم مپیچ

که این چنین خونها فراوان یابی8 اندر گردنش آتش اندر کشتزار صبر من زده همتی

تانگیرد شعلهای زآه من9 اندر10 خرمنش

آه اگر بی من سحرگاهی بگیرد دامنش ای امام نیکوان گر بر امامی بگذری

در زریر افسرده3 بینی شاخههای روینش 20 چشم او در جست و جوی روی تو پرویزن است

خون دل زین روی4 میپالاید از پرویزنش جملهآ تن شد لبت5 گویی که هر دم میکند

معجز مدح وزیر شرق جانی در تنش آصف جمشیددولت6، داور دنیاپناه

صاحب خورشیدهمت، خواجه7آ گردون منش8 آسمان داد فخرالملک شمسالدین که هست

رام امر و9 بندهآ درگاه چرخ توسنش آن که10 دین را آیت فتح است و برهان ظفر

خامهآ شمشیرقدرت11، خنجر شیراوژنش 25 و آن که خورشیدی شود هر ذرهای زاجزای خاک

پرتوی گر بر زمین افتد ز رای روشنش جود او بی بار منت، گنج گوهر میکند

سکنهآ سگان گیتی را ز خاک مخزنش

جوهر جان پرور می را ز جام2 دشمنش بر جهان دانم کز این پس فتنه نگشاید کمین

چون سپاه حزم او آورد رو در مکمنش ای خداوندی که قصر قدر3 ms035 تو عالی ترست

زانکه یارد4 گشت دور نه فلک پیرامنش 30اولین دختر چو5 آتش بود گردون را به سحر6

کرد در حصنی میان سنگ و آهن7 مسکنش تا اسیر توست دور چرخ بیرون میبرد8

بندگی را هر که میخواهد زسنگ و آهنش کو سری بی سایهآ جاهت که با سیلاب خون

روح نفسانی فروناید ز مغز9 گردنش کو دلی بی پرتو مهرت که تاریکی چشم

آتش جان10 برنمیآرد چودود از روزنش11 خشمت ار یاد آرد از ماهی12 شود در عین آب

عینها مسمارهای آتشین بر جوشنش 35 ور بتابد لاجورد چرخ از ایوان تو13 روی

نقش ایوان را کنی چون سرمه14 اندر هاونش

معجزی بیند که ننگ آید ز ابر بهمنش نوک کلک توست کز هر نکتهآ او در سواد

روشنایی در سواد دیده یابد3 سرزنش دینپناها دیگر از تاب4 تفکر در دماغ

آتشی برکردهام آب قبولی برزنش لفظ من تا در معانی بندهآ فرمان توست

همچو نی در بند فرماناند سرو و سوسنش 20 هر که در مدح تو معنیها چو من گوید غریب

بندهای باشم به هر فرمان که فرماید منش وآن که میخواهد کز5 آب6 طرز من در باغ نظم

ضیمران و یاسمین روید ز سیر و راسنش7 بلبل گلزار این بستان نه مرغ صید اوست

گرچه این ترتیب و8 این طرز است دام و ارزنش صورت روح الامین مشکل شود روحالامین

زآنکه بنگارند بر ایوان و9 کاخ و گلشنش برنمیافروزد آب لفظ قندیل سخن

تا نمیآرم برون از مغز معنی روغنش10 5 تا چو در باغ شرف روی آورد جمشید چرخ

سایه بانها برکشد ابر از حریر ادکنش

کوکبی زا کلیل8 را دری کند9 بر گردنش

[21] 250 خیزای کشیده حسن تو بر آفتاب خط

کآمد پدید بر مهت از مشک ناب خط گویی به پشتگرمی تاب رخت کشید

گردون ز تار10 زلف تو بر آفتاب خط لعلت ز بهر نرگس خونخوار تا نوشت

بر دیده و دل من بیصبر و11 خواب خط دایم خیال او12 بر چشمم چو ساغری است

کآرد بر قنینه به خون شراب خط

بی آبی آن کند که نگارد4 بر آب خط 5 ممزوج5 حسن و لطف تو را نسخ میکند

آری محقق است در این یک دو باب خط تا بر لب تو خامهآ تقدیر خط نگاشت

در حیرت است خامه و در اضطراب خط نی نی6 که از لب تو چنان7 فخر میکند

کز نوک کلک صاحب8 عالی جناب خط9 والا عماد دولت و دین کز بنان10 اوست

منصور11 تیغ خسرومالکرقاب خط صدری12 که گر کشد قلم اعتراض او

بر روز روشن و شب ظلمت نقاب13 خط14، 60حقا که هر دو منتظر امر او شوند

تا خود که را دهد به درنگ و شتاب خط ای صاحبی که معجز کلک تو را شود15

سطح فلک بیاض و سواد سحاب خط16 تا دیو بدسگال تو خط امان نجست

آتش نگشت در17 سرکلک شهاب خط

کردم روانه در پی در خوشاب خط1 در رفعت جناب بود ذروهآ برین2

گر یابد از در تو به رفعت جناب خط 265 سر بر خط رکاب بنان تو زان بود3

تیغ ملوک را که بود در رکاب خط کز هیبت آسمان چو زمین گردد آن زمان

که انشا کنی میان خطا ms037 و صواب خط تا منهزم شود ز نجوم4 سپهر مهر

تا منقطع شود ز حروف کتاب خط بادا نجوم قدر تورا از علو سپهر

بادا کتاب عمر تو را از شباب خط تا5 منصب تو حاکم6 دیوان چرخ را

راجع کند به موجب حسنالمآب خط 220 تا ملک را زگردش پرگار حفظ تو

گردد محیط مرکز یومالحساب خط

[22] تاداد چشم مست تورا روزگار تیغ

تا مست را دگر ندهد روزگار تیغ وصل تو گلبنی است بر او بیقیاس خار

چشم تو نرگسی است بر1 او بیشمار تیغ گلبن روا بود که نماید چو2 تیغ خار

نرگس کجا بود که بر آرد ز3 خار تیغ4 25 ای کرده گلبن تو مرا زیر پای خار

وی داده نرگس تو مرا روز بار تیغ در جویبار چشم، تو سروی و بی تو، سرو5

در جویبار چشم من است ای نگار تیغ نشگفت6 اگر به دولت هجر رخت مرا

روید به جای سرو در این جویبار7 تیغ چشم خوشت دو مرکز سحرند لیک هست8

این را محیط خنجر و آن را مدار تیغ در9 لعل خوشگوارت و10 با11 چشم پرخمار

زهر است زهر مضمر و بار است بار تیغ12

گر چه2 خطاست بر3 نظر پرخمار تیغ4 ناایمناند مردم چشمم که میرود

در خونشان ز5 رزمگه6 انتظار تیغ با تیغ غمزهآ تو و در جنب زخم او

سر برنیاورد که شود شرمسار تیغ چشم تو بر سر آمد از آفاق زان صفت

کز دست و بازوی ملک کامکار7 تیغ خورشید چرخ ملک که در8 روی آسمان

میبرکشد9 معاینه خورشیدوار تیغ 785 شاه جهان، اتابک اعظم، که در کفش

چون آب قطرهای بود اندر بحار تیغ عالی علاء دولت ابوالفتح رکن دین

کز دست او کند سر شاهان شکار10 تیغ آن دادگستری که در آیام عدل او

بیرون ms038 نکرد سر ز نیام آشکار تیغ وآن بنده پروری که بر قلب دشمن است

پیوسته نقد حملهآ او را عیار تیغ گر زآنکه آفتاب پرستان کشیدهاند

در روی آفتاب ریل اندبار11 تیغ

بی حکم او که برکشد از کوهسار تیغ ای سایهآ خدای، درخت خلاف توست

کو راست بیخ و شاخ1 سنان، برگ و بار تیغ لرزان شود ز باد عتاب تو در نبرد

مانند برگ بید به فصل2 بهار تیغ ور3 برکشی حمایت دین را به روز رزم

زاقلیم شر و شرک برآرد دمار تیغ در بندگیت کوه کمربسته روز و شب

بر فرق سرکشد4 ز پی افتخار تیغ5 795 هر کو6 نبست بندگیت را کمر چو کوه

پیوسته باد بر سر آن خاکسار تیغ زین پیش گر7 ز ظلم بداندیش مینخورد

جز مغز استخوان صغار و کبار تیغ اکنون به فر دولت و تأیید حکم توست

اندر نیام حادثه زنگار8 خوار تیغ در خواب رفته است ز تشویر عدل تو

تا زانتقام9 خصم شودرستگار تیغ گویی حکیم حکم تواش کوکنار داد

یا10 آنکه داشت خاصیت کوکنار تیغ

گر خود رسد به مرتبهآ ذوالفقار تیغ از پیروان خامهآ گوهرفشان3 توست

پیوسته زان بود4 گهرش در کنار تیغ جایی که در میان دو لشکر ز بهر ملک

در یکدگر کشند زبان صد هزار تیغ در دل رود ز قبضهآ چابک سوار تیر5

در جان جهد ز پنجهآ خنجرگذار تیغ روی هوا ز خسته کند پرنگار عکس

جرم زمین ز کشته کند لاله زار تیغ 05 بیرون برد ز مهرهآ گردن عیارگرز

پیداکند ز غیبه جوشن شرار تیغ6 پیش از اجل ز جسم پیاده شود روان

از دور چون بدید به دست سوار تیغ یابند7 چون مندر در آتش و دخان

آن8 روز در میانهآ خون و غبار تیغ از بس ms039 که تن به خاک سپارند و جان به باد

آتش برون جهد ز دم آبدار تیغ

گیرد به آرزوی دل اندر کنار تیغ 810 آتش فشان زکیش بپرد چو مرغ تیر

روشنروان ز پوست برآید1 چو مار تیغ در موقعی2 چنین که فلک گر نطق زند

در ساعتش دو نیمه3 کند چون خیار3 تیغ کمتر اشارتی ز سر تازیانهات5

حالی بدل کند به می خوشگوار تیغ6 شاها به خاک پای تو کز دست روزگار

آن می خورم که ریخت گه7 کارزار تیغ هست از جفای چرخ که یک لحظه از کفت

خالی مباد روز ده و گیر و دار تیغ 85 مو بر تنم چو بر تن مویی8 نحیف تیر9

خون در رگم چو در رگ مویی10 نزار تیغ نه نه11 که در حمایت حرز مدیح تو

گردد مفید تیر و شود12 سازگار13 تیغ وقتی که حرز14 مدح تو خوانم گهر شود

گر بر سرم کنند زگردون نثار تیغ

در مدح جز مدیح تو شعری شعار تیغ از بس که تیغ را به سخن باز بستهام

میخواهد از معانی من زینهار تیغ 820 شاهان1 اگر ز روی تکلف گرفتهاند

زر در نیام و قبضه2آ گوهرنگار تیغ من بنده از3 جواهر مدحت نشاندهام4

هردم به سحر در گهر شاهوار تیغ شعرم جهان بگیرد از آن5 پس به حکم آن

کاندر رکاب مدح6 تو کرد اختیار تیغ گیتی به دولت تو چنان شد که تا به حشر

الا ردیف مدح تو نآید به کار تیغ تا بی غلط7 چو دود برآید8 ز آتش آب

تا بی گمان چو9 پنجه برآرد10 چنار تیغ11 825 بادا غذای خصم تو از12 هر صفت که هست

بیگاه و گاه آتش لیل و نهار تیغ در پای دوستان توگردن نهاده چرخ

وافکنده سر ز خصم تو در پای ms040 دار تیغ

رای تو در نظام جهان دستگیر ملک هم قدر تو شکوه ملوک و صدور2 دهر

هم صدر3 تو پناه صغیر و کبیر ملک در فیض مکرمت، قلمت ناشکیب داد

در صدر مملکت4 کرمت ناگزیر ملک 30 حصن حصین حزم5 تو قصر مشید جاه

قصر مشید جاه تو چرخ اثیر ملک با6 روزگار دوش چو کرد7 اقتضای طبع8

بخت جوان اهل هنر، رای پیر9 ملک گفتم به فر جاه که سر بر فلک کشید10

دست سخا و مسند فضل از سریر ملک؟ گفت از شکوه دولت صاحبقران عهد

دستور شرق11، حاتم ثانی، مشیر12 ملک جان کرم، جهان معانی، ظهیر دین

صدر جهان، سپهر مکارم، نصیر ملک 35 ای زبدهآ زمانه، چو جود تو در وجود

مانند روغن است در اجزای شیر ملک

جز نظم من نمی گذرد در ضمیر ملک در ملک کلکت ابر مطیر است و تازه باد3

کشت امید خلق ز ابر مطیر ملک

[24] 840 درآمد از در من دوش مست خواب و خیال نگار مهوشم آشفته زلف و شیفته حال نموده4 دیدهآ ادراک را فروغ5 رخش که شاه انجم خوبی است بر سپهر جمال، ز6 گردن سر زلف و ز7گوشهآ لب لعل هزار خون حرام و هزار سحر حلال به حق سپیدهدم دلبریش خواسته8 باج ز روز دولت و روز شباب و روز وصال ز طعنهای به وجه9 طراوت سمنش10

بمانده خیره خرد در صفای آب زلال1

محیط و مرکز تاب نجوم وآب زلال درست گشته به برهان حسنش ار چه بود

محیط و مرکز از ms041 این سان2 به اتفاق محال چو زلف پرخم مشکینش بیقرار شدم

ز بس که شیفته گشتم چو دیدم آن خط و خال کجا قرار بماند مرا چو دلبر من

به دست جنبش اجرام و گردش احوال زند3 ز مشک سیه شکل زهره بر رخ ماه

کشد ز غالیه4 بر طرف آفتاب هلال 9 به طعنه گفت که ای در وفا چو ماه سپهر

که هر دو روز بگیرد ز دلبریت ملال چه حالت5 است که بر نیت اقامت تو

عزیمت حرکت راجح است و نیست6 محال مرا که گویمت ای آفتاب طالع من

منه ز اوج و7 شرف روی در هبوط و وبال چه موسم سفر است این، مکن8 کم از دو سه ماه

که آب آتش هجران شوی پس از دو سه سال رخت هنوز نفرسوده9 از سپهر دعا10

جناب کعبهآ تعظیم و قبلهآ اقبال

زمین حضرت دین پرور ستوده خصال خدایگان افاضل، جهان جان علوم2

سپهر مهر حقایق، محیط کل کمال امام اعظم اسلام، عز دولت3 و دین

که سابق است ایادیش بر صدای سؤال روان دانش و ترکیب فضل وعالم علم

وجود جود و سحاب سخا و بحر نوال هم احتشام فضایل، هم اهتمام ملوک

هم آفتاب معانی4، هم آسمان جلال 40 معانی صور5 عقل و جان به استحقاق

مدبر فلک ملک و6 دین به استقلال جهان سرای امان گردد ار مجال دهد

شکوه حضرتش او را به عرض صورت حال فساد بگلد از کون عالم ار فکند

همای عاطفتش بر سپهر سایهآ بال علو مرتبت صدر شرع پرور اوست

که هست ذروهآ چرخ برینش صف نعال فرود پایهآ ایوان سایه گستر اوست

که برتر است زادراک عقل و وهم و خیال

کلید مخزن توفیق ایزد متعال تویی که ذات تو را چشم روزگار ندید

به هیچ وجه ms042 نظیر و به1 هیچ روی همال فروغ انجم مشکین نقاب سحرنمات2

بر آسمان علوم از مسیر سرعت بال،3 چو سایه افکند از دهشتش4 سزد که شوند

عقول عاجز وادراک اسیر و ناطقه لال نسیم لطف تو گر هیچ بر زمانه وزد

جهان به دولت خاصیتش در5 استعمال، 80 نشان جنت اعلی دهد ز6 فصل ربیع

بیان معجز عیسی کند ز باد شمال سموم قهر تو گر سوی بحر و کان گذرد

کسی نیابد7 از ایشان مگر بر این8 منوال: به جای لؤلؤ خونابه از دهان صدف

به جای گوهر خاکستر از عروق جبال پناهت9 آن کنف دولت ولی پرور

جنابت10 آن 11 فلک12 رفعت مخالفمال دهد به حکم تو کو راست روزگار طفیل

کند به صدر تو کو راست کاینات عیال،

بیان قبلهآ اقبال وکعبهآ آمال1 به لفظ2 جوهر آب حیات مدحت تو

که روز روشن جاه است و صبح صادق مال که تا مدیح تو انشا همی کند نبود

به نزد مادح تو چرخ را مجال مقال عروس طبع من اندر حریم نظم ثنات

از آنکه روحنژاد آمده است و حورمثال گهی در آتش3 خاطر نماید آب ضمیر

گهی به آب معانی درآرد آتش نال4 880 همیشه تا بود اندر زبان مردم دهر

حدیث حاتم طائی و نام رستم زال تورا و خصم تو را باد لازم شب و روز

بقا و صحت و دولت، بلا وننگ و نکال مباد حشمت والات را زوال و فنا

مباد دولت عالیت را فنا و زوال که یک عطای تو صد حاتم است وقت5 سخا

که یک نیام6 تو صد رستم است وقت7 قتال ز لطف و عنف توتنگ آمده نعیم و جحیم

از امر و نهی تو صادر شده ثواب و وبال

گرفته دم به دم از خاک آستان تو فال ms043 دوش بیخود ز خود جدا گشتم با خدای خود آشنا گشتم نظری بر دلم فکند3 کزو کاشف رمز انبیا گشتم به بقای ابد رسیدم از آن4 که به کلی ز خود فنا گشتم پیش از این بندهآ خرد بودم که به معقول مبتلا گشتم 890 تا نفس زآستان عشق زدم رهبر عقل5 رهنما6 گشتم قلب مغشوش7 بودم اول حال ز8 غش9 غیر تا10 جداگشتم، در خلاص عنایتش ز11 اخلاص زر شدم، بلکه کیمیا گشتم تا حواس و جهات و ارکان را در ره فقر پیشوا گشتم آسیا بر سرم بگشت و بسی12 گرد خود همچو آسیا گشتم 895 ره به ده بردم آخر از پی غول گرچه بیهوده سالها گشتم 895 ملک ده ملک خصم13 بود و14 در او به بسی جهد15 کدخدا16 گشتم تخم خود در زمین خود کشتم کشت خود را به خود نما گشتم مصر جامع شد این دم آن ده و من7 یوسف مصر کبریا گشتم

که هست و نیست در وصفش کجا و کو11 و کیف و کم

گرم گویند برهان کو؟ نیارم زد به برهان دم وگر میگویمش خود نیست عقلم باز میگوید2

که هر دم کی3 زند معدوم کار عالمی بر هم2 مثال دلبری بنمود5 دانستم که خواهد شد

چو از زلف وخط وخالش نشانی یافتم در هم سواد زلف شبرنگش ز خط مشکبو معرب6

حروف خط دلخواهش ز خال7 عنبرین معجم اسیر آن سر زلفم که هم درداست و هم درمان

غلام آن خط سبزم که هم ریش است و هم مرهم 93 رخش عقل است پنداری و لعلش روح و من دارم8

ضمیر از یاد آن روشن، روان از وصف این9 خرم زهی عکس10 لب لعلت زلال روح را مریم

زهی آب رخ خوبت صفای عقل را توأم صفای مقتبس تابش11 زرای صاحب عادل

زلال منعکس لطفش ز لطف خواجهآ اعظم جهان داد و جان جود12، مجد دولت و ملت

که ms045 حکم دین و دنیا را قواعد گشت از او محکم

ز روز و شب کند1 گیتی به خدمت اشهب و ادهم 92 اساس ملک هفت اقلیم رای داور دنیا

محیط نقطهآ دوران، مدار مرکز عالم خداوند خداوندان، پناه مشرق و مغرب

فریدون قدزقدرت، سلیمان قضاخاتم2 به توقیعش ممهد کرد و الحق3 خود چنین زیبد2

حریم حرمت کعبه است جای چشمهآ زمزم زهی دست وزارت را زمین حضرتت مأمن

زهی راز کواکب را مسیر خامهات محرم زهی خاک جنابت را فلک در بندگی لازم

زهی بخت کمالت را قضا در امتحان ملزم 0 زهی با پایهآ قدرت محل آسمان نازل

زهی با رونق لفظت صریح اختران مبهم زهی کشت ایادی را سحاب دست تو موجب

زهی روح مکارم را صریر5 کلک تو توأم6 زهی حکم7 عدوبندت8 قضای گنبد گردان9

زهی رخش ممالک را نفاذ امر تو رستم درت چرخ است و بزمت خلد و رایت مهر و جاهت مه

کفت کان است و لفظت10 جان و کلکت ابر و طبعت نم

ز تاب انتقام او شود خون زهرهآ ضیغم 925 وگر1 با طوق توقیعت بپرد در هوا تیهو

ز حلق باز و چشم2 باشه سازد مشرب و مطعم جهانداری و دینداری تو را زیبد خداوندا

که کلکت ملک را عهد است4 و دستت رزق را مقسم مگر روزی ضمیرت را نظیر جام جم خواندم

خرد با من به تندی گفت خامش5 آخر ای ابکم6 ضمیرش لوح محفوظ است و حقا گر روا دارم

که با مسمار درگاهش کنی تشبیه جام جم سزد گر لفظ عذبت را ضمیر مادحت گوید

که بحری در روان مضمر که وحیی در خرد مدغم 950 از آن کان در بنان داری که در7 کف موسی عمران

از آن جان8 در بیان داری که در ms046 دم عیسی مریم شود، چون بوی9 خلقت باد سوی نوبهار آرد

بساط10 خاک پر دیبا، بساط11 آسمان پر شم12 مزاج بدسگالت را شده است این خاصیت حاصل

که گر خود آب حیوان است گردد در مذاقش سم12 از آن14 بیعت که گردون کرد با درگاه تو زیبد

که گردد بر تن خصمت همه مو افعی و ارقم5

که بیخ زلف بت رویانست1 چین بر چین و خم در خم2 5کمالت گرچه زآن بیش است کز دولت بیفزاید

که او بحری است بیپایان و دولت پیش2 او شبنم همایون حضرتت4 را باد هر صبحی و هر شامی

ز نو حکمی و فرمانی، همین مطلق همان معظم تو را بر ذروه5آ تعظیم سال و ماه و روز و شب

سعادت رام و دولت یار و جاه افزون و دشمن6 کم قضا در موکبت رهبر7، قدر در خامهات مضمر

اجل در خنجرت گوهر، ظفر بر8 رایتت پرچم جنابت حکم شش جانب9، پناهت حصن چار ارکان

عنانت سیر هفت اختر، رکابت فرق نه طارم 960 بر اوج گنبد گردون ز موج لجه11آ عالم

چو جرم زهره و تیر است و12 عین کوثر و زمزم فروغ ساغر صهبا ز بزم داور گیتی

شعاع گوهر خنجر زرزم خسرو اعظم

مدار مرکز تکوین، مراد گوهر آدم بلوغ ناطقه، بوالفتح، رکن و3 ملجأ دنیا

علاء دولت و ملت4، شکوه افسر و خاتم خدیو دودهآ سلجوق، شاه عالم عادل

پناه جنبش گردون، قوام5 عنصر عالم 965زهی در آتش قهر تو آب لطف تو مضمر

زهی در آیت وصف تو حرز مدح تو6 مدغم مریض قوت دین را دوام عدل تو عیسی

مسیح راحت جان را نسیم لطف تو مریم. سواد دیدهآ گردون ز عکس8 رای9 تو روشن

اساس خطهآ ارکان10 به سعی حکم تو محکم به یمن عدل توگیتی همیشه با ms047 لب11 خندان

به فر حکم12 تو دوران همیشه با دل خرم زآب13 تیغ تو آتش ز تاب خشم تو زهره

فسرده در دم ثعبان، دریده در بر14 ضیغم 970 زدور بزم توفارغ، ز جور رزم15 تو خالی

بسیط16 مجلس و میدان، ز صیت حاتم و رستم

ز یاد رمح تو افعی ز بیم تیغ2 تو ارقم ز صدر سینهآ حاسد گزیده رمح تو مشرب3

ز مغز کلهآ اعدا نموده تیغ تو مطعم نهیب رایت تو دل ربوده از بر دشمن

به آب چهره4آ خنجر به تاب طرهآ پرچم همیشه تا شود از تاب سیر خسرو انجم

همیشه تا بود5 از عکس جام بادهآ درغم6 9 گسسته بر رخ گردون ز خنده برقع کحلی

نشسته بر گل7 جانان چو لاله8 قطرهآ شبنم چو رخش دولت و دین باد بسته بر در امرت9

ز روز و شب همه ساله عنان اشهب و ادهم10 از تاب آتش تیغت فتاده آب در آتش

ز بوی نافهآ خلقت گرفته آهوی چین11 شم12 دوام دولت13 دین را ثبات عدل تو همبر

ثبات ملت حق را دوام جاه تو همدم سپهر صیت تو گردان14 و مهر رای تو روشن

جهان نام تو باقی و روز خصم تو مظلم

همیشه بر سر دشمن قضای تیغ تو مبرم

مج راه غلط کرده[ی]1 تیزنگردان عنان بادیه ناایمن است، بدرقه بی کاروان مدرک انفاس را رنجه مگردان به هیچ منهی ادراک را خیره مرنجان به جان از جسد بی حیات چشمهآ حیوان مجوی وز ورق فیلسوف شرح موازین مخوان یا سخن از دیده گوی یا نفس از کرده زن تا نشود پایمال مالت وعرض فلان 8 زان چمن اول بیار کزفلک آوردهاند راه نگهدار هین بیهده مشتاب هان هشت ویک و پنج و شش قسمتش .. وطبع هفت و چهار ویکت اصلش ms048 و نام و نشان آنکه بیان کردهاند صورت او را مزاج وآنکه عیان دیدهاند معنی او را عیان احمد از اسرار قرب، عیسی از انوار قدس موسی از اطراف طور، خضر ز نام جهان مرتبتش را نهد سلطنت آفتاب سلطنتش را دهد مرتبت آسمان 990عقل ز روح القدس، شرع ز بیت الحرام وحی ز روح الامین، روح ز دارالامان گر به کف آری به جهد باز شناسش که نیست خوار و عزیز و سبک، پست و بلند و گران باز چو اجزاش را پاک و مجزا کنی خردهآ فصلش ببین، نکتهآ وصلش بدان آب برآور ز خاک، خاک برآور ز آب نکته [ای] از فصل و وصل دیدم و دادم نشان پهنهآ بحری براکی بحیل حل کنی مشکل تو حل کند ساحل هندوستان 995 بر فلک هفتم آی تا که زرشک زحل قابلهات را هلال بدر کند بیگمان زیبق محلول را زآب رخ مشتری گر به کف آری ببین جرم عطارد بر آن دفتر بهرام کیست؟ والی چرخ سیوم حاصل زنگار چیست؛ خون دل زعفران بر فلک چارمین حاصل و باقی یکی است بادةآ لعل است و لعل زادهآ کان است وکان

مردهآ مضروب را زنده کند در زمان از فلک چارمین گر در هشتم زنی مرتبت پنجمت، پنجه زند پاسبان تا به نهم مرتبت قاعده نگذشت ازین چون ز نهم درگذشت، گشت عدد بی کران ور به طریق نجوم میل قناعت کنی مختصری سهل زود با تو نهم در میان جرم عطارد ز قوس چون سوی عقرب شتافت قوس موازین اوست تیرفلک را کمان گرچه ز دارالقضا آمده باشد برون با فلک زهرهاش نار در آتش نشان روغنی از شیر شیر گر بخورانیده[ای] ms049 در تن شیرش کنی باز چو روغن...1 ور به قمر مایلی زهره زکیوان طلب گفتمت ارزآنکه نیست گوش ضمیرت گران رمز امامی چو صبح روز وصولت نمود گر تو به حق واصلی پاکی ازین امتحان

دوش پیامی رسید سوی رهی3 ناگهان

چون دم عیسی به لطف از طرف اصفهان

از نفس آن که هست همدم شیخ قرن2

زبدهآ کون ومکان، فخر زمین و زمان

مصدر افعال خیر، منشأ صدق و صفا

مخزن اسرار دین، منبع سحر بیان

کلک دبیر سپهر با قلمش همعنان نیک چو کردم نگه گنج گهر یافتم

ظاهر آن لفظ در گوهر معنی نهان (101 مرغ دلم زنده شد از اثرش زآنکه گشت

زقهآ روحالامین طعمهآ شهباز جان فهم نکرده رموز، مرده دلم زنده شد

سر چو شود منکشف برپرد از تن روان1 ای سخنت را عقول دیده به عین قبول

در رحم طبع خون میخورد او ناگمان2 لطف کن از بهر حق، بازرهانم ز طبع

زآنکه شدم من ملول در گو این خاکدان جامی از آن3 می که کرد جام تو گیتی نمای

بر جگر تشنه ریز تا برهد زین و آن 102) 020صنعت و توحید را مقصد و حاصل یکی است4

تن چوروان شد رسید سوی درش ناگهان شکر نعم بخشش است بر دل5 اهل طلب

کی بود این مختفی بر دل و جان جهان گر تو کرامت کنی، رمز گشودن مرا

حل کنم اندر زمان مشکل کون و مکان

شد دل من چون سپر پیش سنان زمان غصهآ گردون دون گر به زبان آورم

برگذرد از سپهر نوحهآ پیر و جوان حال1 کسی کو بود محتجب از حق به خود

دور ز یار و دیار گشته ربیعش خزان2 کی بود این ملتبس بر دل روشن ز عقل

درد دل مستمند، رنج تن ناتوان شعر رهی کی ms050 بود لایق سمعت ولی3

سود سماع حزین بیشتر است4 از زیان نظم چو آبت5 ببرد رونق سحر حلال

محو شود شب چو6 روز روی نماید عیان تا که بود در خلاص جوهر زر را ثبات

تا که بود سیم را زآتش روناس7 امان باد دلت را خلاص از نگرستن به غیر

باد تنت را امان از محن و امتحان در سلک نظم گوهر مدح خدایگان

لطف حیات دارد و خاصیت روان

هر نقطه بر1 حروفش و هر نکته در بیان2 ترکیب لفظ ودقت معنیش نزد عقل

سحر است بیمبالغه و وحی بیگمان3 در مغز لفظ و معنی رنگینش4 هر نفس

در صدر5 خط و6 نقطهآ مشکینش هر زمان 103عقلی است خالی از خلل7 شهوت وخیال

روحی است صافی از صفت آتش و دخان گنجی است پر جواهر و بحری است پر درر8

در هر لطیفهایش که پیدا کنی نهان گنجی که از خجالت او منزوی شدند9

در در صمیم بحر و گهر در عروق کان بحری که از لطافت و رشکش محیط را

دریای اشک و آب10 شود دامن و دهان دوشیزگان پردهآ غیباند نکتههاش

جان پرور و پریوش و دلخواه11 در میان 10 در هر دقیقه ایش نگاری است دلفریب

در بند زلف پرشکنش عمر جاودان فخر جهانیان به سخن زان بود که هست

فخر سخن به مدح پناه جهانیان

من بردمش به مدحت صاحب بر آسمان دارای شرق و غرب و نگهبان بحر و بر1

خورشید تاج و تخت2، خداوند انس و جان پشت امم مدبر روی زمین که هست

خاک3 جناب عاطفتش پادشانشان شمس سپهر دین4 که ز افلاک و انجم است

حامیش را رکاب و رکابیش را عنان آن سایهآ خدای که هست ار چه همتش

افزون ز حد نه فلک است و زده جهان5 هم در کمند بندگیاش گردن ms051 سپهر

هم بر زمین سلطنتش چهرهآ زمان جمشید ملک6 دین که ز خورشید جام او

عکسی است نور عقل و فروغی صفای جان7 کیخسرو دوم8 کبه ازل زاطلس9 سپهر

کرد از شکوه سایهآ ایوانش10 سایهبان ای دست سعد11 چرخ زفیض سعادتت12

در دامن مساعدت13 آخرالزمان

دست تو را روان مسیحاست2 در بنان تقدیر ایزد ار چه به معنی مجرد است

در کسوتی شود ز فرود3 فلک عیان داند خرد به علم بدیهی که بیخلاف

توقیع توست صورت تقدیر غیبدان جود تو راست گر چه عطا بیمر است از این4

جاه تو راست گرچه محل برتر است از آن5 منشور حل و عقد ممالک در آستین

رخسار تاج و تخت سلاطین بر آستان تا بر6 فلک شوند نفوس از سخن قرین

تا بی سخن کنند7 سعود از فلک قران بادا سعود را8 نظرت غایت9 مراد10

بادا نفوس را ظفرت11 رایت12 امان زین سان که هست جنبش خورشید ملک را

در اوج معدلت بود و جاه توأمان13 گر سر بپیچد از قلمت تیر14 چرخ باد

سطح مقوس فلکش15 خانهآ کمان

صحت عقل2 و3 شفای4 روحی و جان جهان سدهآ گردون شکوه توست رفعت را پناه

ساحت دولت پناه توست صحت را مکان صحت و دولت ملازم گشتهاندت لاجرم

خلق را دارالشفایی ملک5 را دارالامان چون ز یاد سقف و صحنت6 چرخ و جنت را مقیم

اشک انجم7 در کنار است، آب کوثر در دهان8 سقف مرفوعت سپهر عاشر است اندر زمین

صحن دلخواهت بهشت تاسع اندر آسمان گر نه گردون9 سر فرودآرد10 جنابت را11 کنند12

زاطلس گردون زمینت را کواکب سایهبان کی به گردون سر فرودآری که از رتبت فکند

سایه بر صدرت13 شکوه صاحب صاحبقران صاحبی کز معجز دست و دلش عاجز شوند

هر نفس صد حاتم و هر لحظه صدنوشینروان13

مبدع امر3 زمین، مقصود ابداع زمان آن4 جهانداری که بر خاک در دولت نهند5

بندگان حضرت حق پرورش را روی جان، خسروان عادل گردنکش گردون شکوه

خواجگان قادر فرمانده خسرونشان6 ای مسیر خامهات روح مقدس را پناه

وی فروغ خاطرت عقل مجرد را روان انجم از تأثیر7 بگریزند و ترکیب از مزاج

صورت از معنی جداگردند و تقدیر8 از بیان9 چون ضمیر و خامهات گشتند در امری قرین

چون زبان و خاطرت کردند در حکمی10 قران، تافلک پاید11 به دانش تا جهان ماند12 به داد

در سرافرازی بپای و در جهانداری بمان 7ماه من تا جان و گوهر در شکر دارد نهان

ترک من تا زآب و آتش بر14 قمر دارد نشان

جان و گوهر دارم از وصف لب او در1 زبان2 تا3 خط زنگارفام و نقطهآ شنگرفگون

زان رخ رنگین پدید آورد لعل دلستان4 دارم از شنگرف او پیوسته دریا در کنار

دارم از زنگار او همواره دوزخ در روان از تب و آه و سرشک و چهرهآ من شمهای

می کند در چار موسم جنبش5 گردون عیان تاب مهر اندر تموز و سیر باد اندر شتا

فیض ابر اندر بهار ورنگ برگ6 اندر خزان از زمرد گردی ار بر7 دامن لعلش نشست

یا غباری دارد8 از سنبل گلش بر9 ارغوان زانتقام جزع او قوت رمانی مرا

هر زمان از لاله بر خیری چرا باشد روان صورت وصلش نمیبندم10 که از هر موی خویش

باشد ار قیمت کند مویی11 به جانی رایگان عکس رویش را شبی تشبیه میکردم به شمع

بر مثال شمعم آتش شد12 زبان اندر دهان یاد وصلش در ضمیرم هم توانستی13 گذشت

گر خیال غمزهاش بر من نبستی راه جان

ناوک الماسکردار وی از مشکینکمان2 از ms053 درم چون صورت دولت درآمد مست حسن

تهنیت را دیشب آن سنگین دل نامهربان لب چو در یاقوت جان، رخسار چون در باده شیر

زلف چون در3 لاله سنبل، خط چو بر آتش دخان زهرش اندر آب حیوان، ناوکش در4 شست مست

روزش اندر تیرهشب، پولادش5 اندر پرنیان یک جهان جان بسته در هر موی6 گفتی موی اوست

هر یکی حرفی ز خط صاحب7 صاحبقران داور خورشیدمنظر، حاکم گیتیپناه

آصف جمشیددولت، صاحب خسرونشان آسمان داد فخرالملک شمسالدین8 که هست

اطلس گردون زمین حضرتش را سایهبان صاحب سیف و قلم، صدری که دارد هشت چیز

نظم عالم را قضا9 در چار چیزش جاودان دین و دنیا در حمایت، دهر و دوران در پناه

برق و گوهر در بلارک10، ابر و دریا در بنان11 095آن که هست اندر چنین وقتی که گویی حادثات

چنگ استیلا زد اندر12 دامن آخر زمان

خلق را حفظش ز یأجوج ستم سد امان وآن خداوندی که جام و خامه تا از1 دست او

سر برآوردند چون خورشید و تیر اندر جهان2 سیر کلکش ریخت بر خاک مذلت آب بحر

باد3 جامش4 داد بر باد سخاوت خاک کان لفظ و معنی گرچه در تقریر خلق و خلق او

همچو عقل از عیب معزولاند و ادراک از گمان مهر او ارکان دولت را چو عقل اندر سر است5

مدح او اعیان ملت را چو غیب6 اندر بیان7 ای ز درگاه تو کمتر نایبی نزدیک عقل

در سخا صد حاتم و در عدل صد نوشینروان8 گوهر تیغ9 سلاطین کی شدی مالک رقاب

گر نبودی خامهات با او به گوهر توأمان صاحبا سالی است تا نقد ضمیر بنده را

طبع وقادت به نقادی نفرمود امتحان10 دور از این حضرت در این مدت که بودم منزوی

بود11 از چشم و دلم دریا و دوزخ در فغان

چند رانی لاشهآ اندیشه با بارگران شعر دلخواه تو چون رخسار خوبان است و تو

همچو چشم نیکوان گه مستی و گه ناتوان3 در چنان روزی که خاک دولت آباد از نثار4

آسمانی پر مه و خورشید بودی هر زمان بزم دستور اندر او گفتی که از بس خرمی

روضهآ فردوس اعلی بود در صدر جنان5 عصمت یزدان و سلطان سلاطین با ملوک

حاضر اندر صدر و با هریک6 سپاهی7 بیکران ساقیان قصد روان ها کرده از یاقوت8 می

برکف هریک چو ترکیبی ز یاقوت9 روان بانگ نوشانوش ترکان پریرخ در دماغ

عقل را بر هم زدی هر ساعت از نو10 خان و مان مطربان فاخر11 اندر پردههای دلنواز

خسروانیگوی از آهنگ نوای خسروان شاعران صفکشیده12 چون مجره بر سپهر

جزوهای شعرشان در13 دست و جانها بر14 میان

هر یکی را در2 بر و در دامن و در زیر ران از نثار خسروان زاقلیمها کآنجا رسید

خاک گوهرپوش بود آن روز و چرخ اخترفشان3 دست دستور اندر آن ساعت4 به نیروی سخا

هر نفس گردی5 برآوردی ز گنج شایگان زآنکه در عقدی دو گوهر را که ازیک گوهرند

بر سریر کامرانی جلوه میکرد6 آسمان وآن دو اختر کآفتاب از نور ایشان روشن است

چون همیکردند در برج شرف با هم قران بر میان این کمر بست از میان دارای شرق7

تاج خود8 بر سر نهاد9 آن را10 پناه انس و جان 2آن چنان تاجی که از هر گوهری زو11 آفتاب

همچنان کز روز روشن تیره شب گشتی نهان12 وآن کمر13 کز تاب لعل و آب یاقوتش شدی

آب گردون آتش و نیلوفر او بهرمان چون نکردی خدمتی14 شایسته بعد از چندگاه

گر دعایی کردهای ترکیب وقت آمد بخوان

بر مسام جانور موی است و در3 تن استخوان دشمنت ms055 را هر دم4 از سوءالمزاجی5 تازه، باد

استخوانها در بدن الماس و مو بر6 تن سنان7 عشرت و محنت نکوخواه و بداندیش تو را

روز و شب در دولت آباد و در انده8 آشیان1 پای قدرت را همیشه فرق نه گردون رکاب10

دست حکمت را همیشه سیر هفت اختر عنان11 تافلک پاید13 چو دانش13 در رافرازی14 بپای

تا جهان ماند15 چو دولت16 در جهانداری بمان همچو مهر از18 خاور و باد از ختن دیشب آن سنگیندل سیمین ذقن سحر در بادام و معجز در بیان19 آب حیوان در لب و جان در دهن20 1130لولؤ و مرجان و جزعش را غلام پرتو عیوق و شعری و پرن سنبل و سیب و گلش در باغ حسن برده آب یوسف و چاه و رسن21

مرغزار از1 زخم تیغش مرغزن2 آن جهانداری که گشت اندر نبرد مرغزار از1 وآن که شد زآسیب رمحش پایمال دستبرد گیو در جنگ3 پشن وآن که مرغ روح شاهان را کند نیزهآ خطیش زآتش بابزن هست چون زآثار تیر و تیغ اوست هرچه در گیتی امان است و امن دین و دولت را سر تیغش مکان فتح و نصرت را بر4 تیرش شکن

ز لطف لحن موسیقار اگر5گردد لحن در هوای مجلسش زیبد ز لطف لح زآنکه با عکس میاش آب حیات مینهد روی صفا بر خاک دن ذوفنون6 نوک کلکش کآسمان7 جز دم امرش8 نزد در هیچ فن گر نبردی دین و دنیا را پناه کس ندانستی ملک را زاهرمن می بباید آفتابی بر سپهر تا شود سنگی عقیقی در9 یمن می بباید احمدی بر بوقبیس تا پدید آید اویسی در قرن دین پناها بر در10 جاهت ms057 سپهر دامن اندیشه در دست حزن هر شبی تا روز در تمهید عذر شرمسار و خوار با تیغ و کفن

دو11 دوران بی وقوف اختلافی کردهام در12 ما و من گوید ار در بدو11 دوران بی وقوف درگذار از لطف و بپذیر از کرم ای شکوه شرع و تعظیم سنن جرم این پیر جهان پیما به عفو عذر آن13 مجبور سرگردان به من ای ز فیض سایهآ حقپرورت مستشار دهر ودوران14 مؤتمن وی به سیر کلک فرمانگسترت جنبش افلاک و انجم مرتهن15

زاهتمام بذل و زاستغراق18 من بهر16 توقیعت که جان بی او17 مبادزاهتمام بذل و

تازگی یابد چو خوبی از شمن13

باد تا باشد چو14 شاخ کرگدن شاخ عمر حاسدت بیبرگ و بار با نی معاذالله اگر سر برزند15 شاخش از تن16 بگسل و بیخش بکن17

گشته با خورشید رایت مقترن کرده با افلاک قدرت5 امتحانگشته با زاقتران6 رایت انجم مقتبس زامتحان قدرت ارکان ممتحن

(34] ای ز ایوان رفیعت آسمان گشته زمین

ملک و دین7 را حلقهآ درگاه تو حبل متین سدهآ گیتیپناه توست دولت را مکان

بارگاه آسمان سقف تو رفعت را مکین8 خاتم ملک جهان را باشد از بهر شرف

عز9 و اقبال در و10 درگاه تو نقش11 نگین12 میکند با آسمان در مرتبت سقفت قران

میشود با آفتاب از روشنی صحنت قرین در هوای قبهآ سقف تو میگردد سپهر

روز و شب گرد جهان با اندرونی13 آتشین

آفتاب از تاب مهر کاه دیوارت2 زمین نزهت بستان و حوض آب3 و خاک سطح4 توست5

روضهآ فردوس و عین کوثر و ماء معین صحن باغ خرمت خلد برین است و در او

ساحت جان پرورت پیرایهآ خلد برین6 مینهد بر خاک پیش سایهآ دیوار تو

مهر بهر بندگی صاحب اعظم جبین آسمان داد فخرالملک شمسالدین7 که هست8

منبع آب حیات ازکلک او در ثمین صاحب سیف و قلم دین پرور عادل9 که هست

در پناه خامه و شمشیر او دنیا و دین آن جهانداری که بی تقدیر توقیعش10 نبست

در رحم نقاش ترکیب صور نقش جنین و11 آن خداوندی که در صدر وزارت میکند

آفرین بر حضرت او حضرت جان آفرین ای12 مسیر کلک ملک آرای ملت پرورت

ملک را صاحبشریعت، شرع را روح الامین

پیش آهو با تواضع میرود شیر عرین معجز کلک تو تا ظاهر1 شد اندر باب نطق2

بعد از آن نگذشت کس را بر زبان سحر مبین زآتش کین تو چون شمع آن که ناگه3 برفروخت

گرچه با خورشید پهلو میزند در4 روز کین5 هم بدان6 آتش جدا کرد آخرالامرش به قهر

دور ms059 چرخ از جان شیرین همچو موم7 از انگبین تا بسیط خاک را گیتی نفرساید8 در9 آب

تا بنات نعش را گردون نگرداند بنین، خاک درگاه رفیعت را که آب زندگی است

همچنین اقبال همدم باد و دولت همنشین

اخترداد11 استقامت یافت برگردون جاه آفتاب نصرت از چرخ ظفر بنمود روی

در پناه سایهآ پشت هدی ظل12 اله

آسمانی کآسمان بنهاد2 در دورش کلاه آفتابی مملکت در سیر و شاهی در جوار

آسمانی سلطنت در دور و گیتی در پناه3 آن ز عکس4 رایت منصور دارای زمین

وین ز فر سایهآ چترش پناه تاج وگاه تاجبخش دادپرور، داور عادل که هست

چار طبعش خرج جود5 و نه سپهرش خاک راه6 خسرو اعظم، علاءالدوله جمشید7 زمان

رکن دین، بوالفتح قتلغ شاه بن محمود شاه صفدر لشکرشکن شاهی که باشد8 در مصاف

گوهر شمشیر او بر گوهر پاکش گواه سایهآ یزدان خداوندی که دست لطف او

دارد اندر تاب آتش آب نیلوفر نگاه زبدهآ دوران عدوبندی9 که چشم آفتاب

مینیارد کردن اندر سایهآ چترش نگاه آن فلک10 رفعت، شهنشهاهی که بگدازد ز شرم

بر سپهر از عکس ماه چتر او هر ماه ماه

پادشاهان را جبین و دادخواهان را جباه2 ای به استحقاق با قصر مشید قدر تو

قصر هفتاختر قصیر و پشت نه گردون دوتاه وی3 جهانگیری4 که چون در نیزه پیچی روز رزم

بگسلند5 از هم زروز و شب6 قطار7 ال و ماه ابر احسان تو گر بر کوه خارا بگذرد

از کمر شاخ زمرد سر برآرد چون گیاه ور تفی زاندیشهآ قهر تو در8 دریا رسد

هر کجا چاهی9 است آتش رخ برافروزد ز چاه تاجبخشی10 را پناهی، پادشاهی را شکوه

اهل دل را پایمردی، اهل دین را دستگاه هر کجا عون تو آمد11، مهره برچیند قضا

هر کجا عفو ms060 تو آمد12 رخت بربندد13 گناه صورت جاه تو چون در بارگاه آید14، شود

بارگاه از فراو فردوس بی هیچ اشتباه

ورد اوقات است حرز مدح تو بیگاه وگاه گر در این حضرت قبولی یابد اندر ملک نظم

هم زحکمت2 صدر سازد، هم ز رفعت3 بارگاه2 تا ز ترکیب طبایع بسته بر ایوان5 چشم

پردهای باشد سپید و کلهای در وی سیاه6 چشم روشن بادت از دیدار نور چشم ملک7

دوست گو بفزای از این معنی و دشمن8 گو بکاه

(36] هم در مدح صاحب اعظم سعید شهید فخرالملک شمس الدولة و الدین گفته9 مژده دولت را که بازآمد سوی اقلیم جاه

صاحب صاحبقران در سایهآ ظل اله بر سپهر افکنده سایه، در جهان گسترده عدل

هم جهانش زیر دست و هم سپهرش10 زیرگاه »24. آصف جمشید دین، جمشید شادروان فضل

پادشاه ملک داد و داد ملک پادشاه صاحب سیف و قلم صدری که تیغ و خامهاش

پادشاهی را شکوهاند و وزارت را پناه11

دارد اندر عین آب اجزای آتش1 را نگاه آن که گر یاد آرد از ماضی2 به استقبال او

بازگردانند3 روز و شب عنان سال و ماه4 گر نبودی عنصرش را طینت آدم خمیر

کی فکندی بر «عصی آدم» نظر «ثم اجتباه» ورنه صدرش تربیت کردی به دولت جاه را

کس نکردی از جهانداران5 سرافرازی به جاه ای6 خداوندی7 که کوته کرد دور عدل تو8

جور مغناطیس از آهن، دست9 بیجاده زکاه عقل اولی10 را غرض در11 طول و عرض کاینات

عرض توست از عرض جوهر تا12 عرض بیگاه و گاه پرتو رای تو هیچ ار سایه بر آب افکند

هر کجا چاهی13 است خورشیدی برآرد سر ز چاه رایت قدر تو را گر سر فرودآید14 به چرخ

خیمهها گردند گردونها و کوکبها سپاه

از زمین تا حشر مروارید روید چون گیاه ور سمومی زآتش1 قهر تو برگردون رسد

تیره گردد زآتش قهر تو آب مهر و ماه هر چه ممکن گردد2 از تعظیم داری جز نظیر

در3 بزرگی چیست کآنت نیست4 الا اشتباه بارگاه قدرت از نه طاق گردون برتر است

ای به استحقاق صاحب مسند این5 بارگاه قرب یک سال است تا در خاک کرمان میکشد

جور گردون انتقام از خاطر من بیگناه گرز دیوان قبولت یک6 نظر یابم کنند7

انجم و افلاک در توقیع دیوانم نگاه آتش اندیشه زآب شعرم افتد در اثیر

لاف8 دعوی نیست اینک بنده و اینک گواه زین قصیده دوستی منحول کرده چند بیت

دوش بر من خواند9 دور از مدحت10 دستور شاه من که دون پایهآ من باشد ار فخر آورد

بر جهان از رونق الفاظ من خاک هراه

آب حیوان را چرا یکسان نهم با خاک راه منت ایزد را که منحول وی و الفاظ من

عنهآ ذاتی و کافور و سقنقور است و باه1 تا سپیدی و سیاهی لازم روز و شباند2

روز و شب را بر در عمر تو باد آرامگاه روی نیکوخواه و رای دشمنت چون صبح و شام

این3 ز پیروزی سپید و آن4 ز بدبختی سیاه طالعت سعد و سپهرت تابع و بختت مطیع

کار احبابت قوی و حال بدخواهت تباه در بر خصمت شکسته زآفت و آسیب دل

بر خط امرت نهاده انجم و ارکان جباه

537] 160 . حضرت جان پرور دستور شاه ای به استحقاق گیتی را پناه ای براق وهم با ارشاد فکر بر سپهر قدر تو نابرده راه وی ز تاب مهر تو خورشید روی در جهان آورده هر روزی پگاه6 پیش عرض7 مسندت عرش مجید از سر تعظیم بنهاده کلاه بسته در8 صف مقیمانت9 کمر آسمان پیر با پشت دوتاه جز ms062 فروغ ساحت و سطح تو نیست آفتاب دولت و گردون جاه

هم جهانت بر جهانداری دلیل هم خدایت بر خداوندی گواه

صبح را بتخانه کرده، شام2 را چین ساخته صبحت از برگ سمن بر گل فروغ3 انداخته

شامت از مشک ختن بر ماه پرچین ساخته زلف مشکین گرد ماهت گرد عنبر بیخته

گرد عنبر گرد ماهت خط مشکین ساخته لالهآ خودروی از آن در عهد4 سنبل آمده

سنبل سیراب از این5 بر برگ نرین ساخته سرو سیمینت روان گشته ولی در کفر و دین

با همات دیو و پری بر6 سرو سیمین ساخته جزع و لعلت را قیاس عقل در نقش ms063 خیال7

صورت جان و دل فرهاد و شیرین ساخته لعلت از چشمم گسسته نظم پروین تا رخت

جان و مرجان را پناه نظم8 پروین ساخته خون9 چشمم ریخته جزع تو تا لعل توام

مشرب روح از عقیق گوهرآگین ساخته10

جسم رنجور مرا چون جان شیرین ساخته هم رخ خوبت زمشک ناب بستر یافته

هم سر زلفت ز سیم خام بالین ساخته طبع من بیچاره از وصف رخ و زلفت به طبع

در مدیح صاحب عادل دواوین ساخته صاحب اعظم2 ظهیر دین، سپهر مکرمت3

آن شعار دولت از طه و یس ساخته حاتم ثانی، نصیرالملک کز درگاه اوست

کار اهل فضل و زوار4 و مساکین ساخته آن که در پرواز باز فتنه دست عدل او5

آشیان صعوه اندر چشم شاهین ساخته و6 آن که جز در دور احسانش هنر را7 کس ندید8

این چنین کاری بحمدالله بآیین ساخته حشمت از دوران توقیعش9 قواعد توخته10

دولت11 از درگاه تعظیمش قوانین ساخته زرگر احسان او در حلقههای12 اشتیاق

زانتظار13 سایلان جزع14 جهانبین ساخته

گوهرت را موجب ایجاد و تکوین ساخته3 با وجود شبه تو ممکن نباشد خویش را

بکر خوانده عنصر و افلاک عنین ساخته بیدق خورشید را هر صبح چرخ نیلگون

در محاذات4 رخ رای5 تو فرزین ساخته زآتش خشمت چو خون خوشیده6 در تن خصم را

شربتی زآب حسامت بهر تسکین ساخته صرصر قهر تو در خوناب و مغز استخوان

در تن خصم تو ناوک کرده زوبین ساخته ای به استحقاق و7 برهان حکمت پروردگار

آستانت را مقر عز و تمکین ساخته قرب ده سال است تا در کنج عزلت مادحت8

منزوی بوده است9 و استغنا به تحسین ساخته مکمن کینش شده در دیدهآ ملک آرزو

با10 خلاف خاطر اندر11 مکمن کین ساخته12 خاطرش در خوض13 بحر انزوا ادراک را

دست ms064 و دامن گوهرآگین و گهرچین ساخته

این چنین3 کاری کراگردد به تخمین4 ساخته این عبودیت نکرده عرض اگرچه کرده است

دیگری منحول و کار خویشتن زین ساخته من شوم بیزار از این ترکیب5 اگر نه ده6 خلل

بر سخن بندد یکی هرگز ز چندین ساخته تا چو مهر از چرخ زنگاری پدید آید شود

کسوت زربفت هفتاقلیم در چین ساخته باد توقیعت طراز کسوت دنیا کز اوست

تا قیامت کار ملک و دولت و دین7 ساخته خاطری8 کو سرفروناورده9 در دوران10 چرخ

با دعای دولت مدحت چو آمین ساخته 325 زهی به بوی توگل پیرهن قبا کرده

نسیم لطف12 تو جان در تن صبا کرده غلام چهرهآ تو ماه بی نفاق شده

سجود قامت تو سرو بیریا کرده

ز بوی2 زلف تو در دامن هوا3 کرده4 خرد طویلهآ مرجان، حیات رشتهآ در

ز لطف لعل تو پیرایهآ بقا5کرده به سحر و معجزه6 خوبیت سامری و مسیح

ز جزع دلکش7 و یاقوت جانفزا کرده به عنف و لطف8 جمالت سپه کش و جاندار

ز چشم مست و لب9 لعل دایما کرده عروس صبح که در حکم مهر گردون است

ز مهر چهرهآ تو پیرهن قبا کرده ز چین زلف تو نقاش حسن، صفحهآ سیم10

سواد کرده به مشک11 خط12 و خطاکرده زروز روی تو بر زلف شب13 فتاده شکن

ز14 روی روز شب زلف تو قفا15 کرده چو تاب مهر به ماه رخ تو ماه رخت16

به مهر خاک در صاحب اقتدا کرده سپهر داد که درگاه او ز هشت نعیم17

نموده ساحت18 وز نه فلک فضا19 کرده

که ملک و ملت ازو فخر کرده ناکرده پناه تیغ و قلم شمس دین که تیغ و قلم

بدو شرف چو نبوت1 به مصطفی کرده وزیر عالم عادل که ms065 هر چه همت2 او

فکنده3 سایه بر آن سایهآ خداکرده کریم مشرق و مغرب که بحر و بر بر او4

چو دین و ملک تفاخر به انبیا کرده دوام دولت او را چو در5 حمایت عدل

قضا نظام جهان دیده6 اقتضاکرده7 زهی جلال تو از عرش متکا کرده فروغ رای تو خورشید را سهاکرده قضا ز قدرت کلک8 تو مهره برچیده فلک به خاک جناب تو التجاکرده جهان به عهد تو تا ایمن از سپهر شده فلک به دور تو تا با جهان وفا کرده9 پناه عدل تو را کعبهآ امان خوانده جناب جاه تو را قبلهآ دعا کرده چو آفتاب ضمیر تو در سواد امور مسیر کلک تو را منبع ضیا10 کرده چو علت یرقان در عروق کان11 گه کین12 ز خون لعل نهیب تو کهرباکرده غبار نعل کمیت13 تو ملک را در چشم ز سنگ، سرمه و از خاک توتیا کرده

مطلع الثالث که ای فراق تو جان از تنم15 جداکرده

غم توام به بلای تو مبتلاکرده لبت به خنده روان مرا روان برده

رخت به طره16 صباح17 مرا مساکرده نه در تف تب18 هجران به مژده19آ شکری

طبیب وصل تو درد مرا دوا ms066 کرده

شراب لعل تو کام دلم رواکرده قضا چو تیغ به چشم ستمگرت داده

جهان ز بند چو زلف تو را رهاکرده، همین به تاب جهان2 را کشیده در زنجیر

همان به تیغ کمین در ره3 قضا کرده2 شکنج سنبلت آن بر5 زمانه شوریده

فریب نرگست6 آن مست خواب ناکرده7 لب8 مرا به شب تیرهآ جفا9 بسته

دل مرا هدف ناوک بلا کرده چو تاب زلف توام گشته طبع آب حیات

ز نظم مدحت دستور پادشا کرده10 جهان پناه وزیری که از جهان11 هنر

فلک12 چو گرد برآورده او سما کرده13 کریم بار خدایی14 که کان و دریا را

به گاه بذل15 کف و کلک تو16 گدا کرده

هزار ساله1 جفای فلک قضا کرده زهی به تربیت آب لطف2 طبع مرا

مدایح تو چو آیینه در3 صفاکرده زمانه گرچه گه نظم در مکنون را

چو گوهر سخنم2 دیده بیبها کرده5 مرا سپهر جلال تو در جهان سخن

اسیر دهشت درگاه کبریا کرده همیشه تا که به داس سپهر کشت بقا6

شود دروده و در خرمن فنا کرده چو خوشه باد هر آن سر که در هوای تو نیست

به داس حادثه چرخ از تنش جداکرده حبذا شهری کزو در دور گردون افسری8

بر سر ملکی نهد هر روز دست اختری9 زبدهآ دوران که در ترکیب ارکانش زنند10

خاک در چشم سپهری هر نفس هر گوهری

ملک و3 دین را بی گمان زینی و بیشک زیوری آن که بی تأثیر سگان سوادش کس ندید

آفتابی نورگستر بر سپهر کشوری وآن که تعظیم و شکوه باره و برجش نهاد

بر سرگردنکش گردون گردان افسری هر زمان از نزهت خاک و صفای آب او

باد پیماید بهشتی، آب گردد کوثری در زمان حدت4 گرما در او باد ms067 شمال

هر که را جانی است جانانی کند در پیکری 12حرفت صناع او روح لطافت را تنی5 است

سیرت6 زقاد او شخص7 ولایت را سری من و سلوی سالیان آرندش از صحرا8 و دشت

شیر خشت و پستهاش دایم ز هرکوه و دری جامعی دارد که چشم اهل معنی در9 صفاش

کعبهای صورت تواند بستن از هر منظری نزهت10 دروازهاش بنگر که گویی کردهاند

از بهشتی11 خرم اندر روضهآ رضوان دری قرب چل فرسنگ یک باغ است بردروازهاش

آن چنان باغی که در گیتی نیابی دیگری

بر سر هر شاخش از مرغ سحر خنیاگری جنبش اغصان او درمان دل را شربتی

نالش مرغان او مستان1 جان را ساغری گر کسی گوید که آن خلد روان پرور کجاست

گویمش چون عرض خورشیدی کنم بی خاوری خاور ایمان خراسان است و اندر وی بحق

حکمت آبادی، هنر بومی، حقایق گتری2 قبة الاسلام، دارالملک دین، تمکین شرع

روضهآ فردوس و فردوس دوم، شهر هری باغ گردون را نظر زآب مجره بفکند

رودبار خرمش بر هر طرف بوم و بری گر ببیند سایهآ خورشید انصاف3 زمین

ساحت جان پرورش یک لحظه بر آبشخوری، داور دوران، بهاء دین و دنیا، ظل حق

منشأ هر دولتی و ملجاء هر داوری آسمان خشمی4، زمین حلمی5، مسیحاخامهای

مملکت بخشی، قضاحکمی، سلاطین پروری آن که بر درگاه جاه و صیت عدل6 و حکم اوست

بندهای و تابعی و مخلصی و چاکری

هر نفس نوشیروانی، هر زمان اسکندری تاجبخش صیت1 انعامش2 که باقی باد، کرد

بر سر صیت جهانگیر3 سلاطین معجری ابر حکمش4 در محیط دولت و ملت نهاد

در جهان بی نقص استحکام چرخ اخضری5 فیض لطفش ز6 التهاب قهر7 پنداری که8 کرد

هردم استخراج آب زندگانی را دری ای جهانداری که کس بی آب انصافت ندید9

شاخ دین ms068 را برگی و برگ ممالک را بری 140 شرع بی عدل تو ملکی بود بی فرماندهی

ملک بی کلک تو شرعی بود بی پیغمبری کو ملکشه تا بدیدی کز شکوه جاه توست

بندهآ هر بندهات امروز سلطان سنجری دینپناها داد فرمان بر نه اقلیم سپهر

هفت کشور گرد اسبت را چو شد فرمانبری10 خاصه اصفاهان که تاجی بر سر خلدی نهاد

زآب فرمانت به خاک پای هر بادآوری11 ایمن است از سایهات زآن سان که نتواند گذشت

در ضمیر بیدلی، آشوب زلف دلبری

هر کجا آب سنانی دید و تاب خنجری زیر پای هر نسیم از مشک اذفر نافهای

بر سر هر لاله از عود قماری مجمری آن که بودی پای هر دیوار از او میمون دری

وآن که گشتی بر سر هر کوچه از غارتگری این زمان پا بر سر میخ است یا در پای دار1

گر سر سجادهای نگزید و پای منبری در جهان تا صورت2 شخصی نبندد هیچ عقل

بی قیام نه عرض هرگز به ذات جوهری جوهر حکم تو را نه چرخ بادا نه عرض

تا بدو قایم بود هر قطبی3 و هر محوری عید تو فرخنده و رایات منصور تو را

همعنان4 هر ساعت از تأیید یزدان لشکری5 چون کبک شسته لب به شراب مروقی کبکی، از آن به طوق معنبر مطوقی در بزم خوبتر ز تذرو ملونی واندر مصاف چیرهتر از باز ازرقی بر آفتاب طنز کنی و مسلمی بر مشتری و ماه بخندی و برحقی گر ماه در لباس کبود منقط است تو شاه در لباس نسیج مغرقی ماند همی به روشنی ماهتاب از آب سیمین برت به زیر بغل طاق فستقی بر آب دیده پیش تو زورق روان کنم گر زانکه بینمت که تو مایل به زورقی

کماندار چشم تو در ناتوانی روان بخش لعل تو در بینشانی،

شب و روز عمر تو را تا به مدت شود چون قضا و قدر جاودانی

قدر کرده هر شام صبح مبادی9 قضا خوانده هر صبح10 سبع المثانی صبح است در ده ای پسر ماهچهر می برخیز و آفتاب ببین11 در12 صفای13 وی

[44]

در مدح صدرکبیر شمسالدین علی خراسانی10 زآیینهآ سپهر چو شدزنگ منجلی

خورشید را طلوع ده ای ترک قنقلی بزدای دل ززنگ زمانه که روزگار

آیینگی همی کند11 و12 صبح صیقلی بازم رهان که بر دلم انده موکل است

ای13 ترک ماهرو که بر انده موکلی با غمزه گو که تیر جفا بیش از این مزن

بر خستگان ضربت شمشیر بیدلی

ورنه چرا مقیم سر چاه بابلی وی لعل دلفروز به دل بردن و جواب2

تریاکی و شرنگ و شرابی و حنظلی3 هر شب ز4 اشتیاق تو در جیب آه من

کافوری مزاج هواگشت پلیلی5 در تابخانهآ تن تاریک تا به روز

چشمم تنورگی کند و سینه منقلی چون دررسید لشکر6 دی مه به خوشدلی7

شرط است8 ساقیا که لب از باده نگسلی9 اخراج کن10 ز نقطهآ عیشم خطی که می11

زآن خط نجوم عیش تو را12 کرده مدخلی بنگر که پر ز خنجر13 الماس و جوشن است

طرف شمر که بود پر از حله و حلی بستان شد از حریف خریف آن چنان حریف14

کش خار گلبنی کند ms073 و زاغ بلبلی چون هر نفس که زد شب یلدا چو نشتری است

گویی که دستکار حکیمی است کابلی

از فرق تا قدم همه تن در1 سلاسلی دیدی که کرد صفحهآ تقویم باغ را

شنگرف و2 لاجورد رقومی و جدولی اکنون ببین که در شمر و ساحت چمن

تختی ز سیم خام و بساطی مکللی نی نی که تا مگر3 فکند بر تو خواجه4 چشم

آیینهای شده است نهاد تو منجلی صدر زمانه، جان کفایت، جهان5 حلم6

شمس سپهر دین، فلک7 مکرمت علی صدری که نوک خامه و الفاظ کلک8 اوست

هم روح را مربی و هم عقل را ولی روشن چو دید دور فلک چشم9 آفتاب

گفتا ز خاک حضرت صاحب مکحلی ای لطف کردگار، بنان تو در بیان10

برهان قاطع است که تو عقل اولی وی11 خط خواجه چون زفلک بر تو12 آفتاب

پیوسته سایر است تو13 خط معدلی با لفظ عذب تو سخن جزل بنده گفت

از روی بندگی نه ز راه مقابلی

سحر حدایقی، غلطم وحی منزلی3 شد در حصول جزوی و کلی شفای روح

قانون منطقت چو اشارات بوعلی گر دزوهآ کمال بود منتهای فضل

در عالم کمال فضایل تو افضلی ور بی حمایل است جهان، حرز مدح تو

زین پس زمانه را نکند جز حمایلی ای آز را ز خاک در خوان همتت

هر دم هزار بار جهان دیده ممتلی تا در جهان عقل نیاید به هیچ نوع

از هر مفصلی که کند5 فرض مجملی بادا تو را دوام سعادت که خود کند

در مجمل بقای تو دوران مفصلی

(3] هم در مدح صاحب اعظم فخرالملک شمس الدولة والدین گفته است5 آسمان داد، فخرالملک، خورشید زمین

ای جهان را عهد6 انصاف تو ایام7 شباب ای خداوندی که نوک کلک ملک آرای توست

هادی تیغ ممالک پرور مالکرقاب قهر و لطفت دستگیر آتش و آباند از آن

کاندر این8 ناز و نعیم است، اندر آن رنج و عذاب

در کنار بحر گوهر در دل کان زر ناب خاک سازد هیبت قهر تو از زر طلی

آب راند دهشت لطف تو از در خوشاب1 لفظ عذب توست در عرض جهان نظم ونثر

نوک کلک توست بر اوج هوای2 جاه و آب گاه معنی بحر اگر گوهر شود موج بحار

روز احسان ابر اگر اختر بود3 فیض سحاب موج بحر گوهرافروز تو در تجدید ملک

سیر4 ابر اخترافشان تو هنگام5 خطاب، آسمان ملک و ملت را کند پروین فروغ

آفتاب دین و دولت را کند ms075 مشکین نقاب گرد خاک پای قدر و عکس نور رای توست

در جهان افتخار و بر6 سپهر فتح باب آسمانی، آسمان در دور او نامستقیم

آفتابی، آفتاب از تاب7 او در اضطراب دین پناها مر امامی را به هنگام سخن

گرچه طبعی8 همچو آتش بود و نظمی همچو آب شعلهآ مدح تو اندر9 دامن طبعش گرفت

سر برآورد از گریبان ضمیرش آفتاب

افتد از پیش1 شب ادبار هر دم در شتاب مطلع خورشید و حربا خستهآ منقار بوم

حضرت جمشید وطوطی بستهآ بند غراب تا طبیعت را قوام است و کواکب را مسیر

تا جهان را اعتدال است و فلک را انقلاب، طبع را حکم تو گردون باد و گردون را مدار

چرخ راکلک تو کوکب باد2 و کوکب را مآب دور آن3 پیوسته ملک دین و دنیا را قوام

سیر این4 همواره آب ملک و ملت را زهاب ثبت فرمای تا شوی واقف بی توقف ز نام آن محبوب پارسی مدام و تازی خواب این یکی راست وآن دگر مقلوب کافی دین و دولت ای صدری که جنابت سپهر حاجات است روح پروردهآ ضمیر مرا تا مدیح تو ورد اوقات است 65حرز دوشیزگان پردهآ غیب همه یا کافی المهمات است ای اختر آسمان مسند چرخ از شرف تو در وبال است کز نقش تو هر خطی سپهری است وز5 قدر تو نقش تو6 خیال است

مج ای نهادت را ز نه گردون نهاد وی اساست را ز هفت اختر سرشت هم فرود رفعتت سقف سپهر هم عیار نزهتت صحن بهشت دست ms076 فطرت طینتت کشورپناه چون تو را آب رخ از فطرت سرشت آیت نظم روانبخش مرا بر رخ دلخواه دیوارت نوشت

چرخ و انجم را فروغ و جسم و جوهر را حیات مطلع روز امیدی، مصدر ماء معین

مشرب جان جهانی، منبع آب حیات جهان پناها، آمد به حضرت3 تو رهیت4 که آستان تو دادش ز چرخ بستاند چو پردهدار تو بارش نداد خواست که زود عنان همت از این آستان بگرداند خرد در آمد و گفتا چه جای این سخن است مگو که گر تو ندانی، خدای میداند که گر مرتی جاهش ز تو خبر یابد تو را درآرد و بر چشم خویش بنشاند زهی دینپروری کاندر بنانت6 سپهر دولت است و اختر داد

با تو ماری است کو دو سر دارد وز دو سوراخ سر به در دارد

یا بگو کآن3 کجاست ورنه مگو4 دلم از خویشتن خبر دارد حیات بخش نویدی ز لطف جان جهان فرشتهای به من آورد دوش و شاد آورد غلام آن دم جان پرورم که یاد مرا5 به لطف داعیهآ نظم در نهاد آورد6 بدان خدای که در خلقت نظام جهان کمال حکمت او دین نهاد و داد آورد که خرمی ms078 بفزاید مرا در این هنگام حصول نعمت قارون و گنج بادآورد ولی ز خرمی اندر جهان نمیگنجم که آسمان جلالم به لطف یاد آورد دیدم الفی چند سخنگو که لب عقل از منطقشان جام اشارات گارد ترکیب خطی گشته وز آن7 خط شده حیران ادراک که اندیشه بدو ملک سپارد

زلزلهآ حرص اگر ز هم بدرد کوه گرد قناعت بر آستانش نلرزد

رفعت اهل زمانه کسب کند زآنک صحبت اهل زمانه هیچ نیرزد

آن شنیدی که خار در گلزار گل خوشبوی را برادر خواند

راست میگفت9 لیکن10 از پی خار هیچ دانا درخت گل ننشاند بلکه دانا چو گلبنی پرورد چون برومند گشت و11 خار براند12

ای امامی به گل نگر در خار چشم ادراکت ار چه خیره بماند

گل بی خار کس نکشت و نرستواندر

واندر اخبار کس ندید و نخواند

بوی گل1 دل به لطف یار دهد2 بلبلی را که دل ز خار بماند پناه تیغ4 و قلم، آفتاب مشرق ملک تویی که نور تو خورشید را بپوشاند تویی که حرز مدیح تو هر سحرگیتی برای دفع حوادث بر آسمان خواند کنار بحر زند موج زآب دیدهآ ابر5 به گاه آنکه بنان تو گوهر افشاند هزار بار به هر دم زمانه دریا را ز شرم بخشش دست تو آب گرداند جهان پناها، مدح تو و معانی من به دولت ابد و عمر جاودان ms079 ماند تو6 آسمان جلالی روا بود که مرا عنایت تو ز دام زمانه بجهاند7 چو در عری8 شکوهت9 سپهر اسیر شود زمین10 حضرت تو بیدقی فروراند که بیمراد مرا دایم از چه رو دارد که بیگناه مرا هر دم11 از چه رنجاند13 به حضرتیم چرا چندگاه نگذارد به گوشهایم چرا چند روز ننشاند13 ولی چو دایرهای مرکزی14 معین نیست دمی مرا که ز تشویش غیر برهاند چرا ز چرخ شکایت کنم که گرد جهان چنانکه دایرهام گرد نقطه گرداند شود ملازم حضرت دلم به بنیادی نظام ملک جهان گر سری بجنباند15

دیدهآ افلاک و انجم را مکحل میکند کلک دولت پرورت روح الامینی6 دیگر است

لاجرم هر دم هزاران وحی منزل میکند لفظ معنی پرورت گر7 آسمان داد8 نیست

مشکل بیداد را بر خلق چون حل میکند زرگر دست تو را رسمی است کاندر روز بذل

افسر امید سائل را مکلل میکند موسی قهر تو را دستی است9 کاندر لیل تار

فرق گیتی را ز جعد قیرگون کل میکند پرتو لطفت10 صبا را گر به خود ره میدهد

جنبش او اقحوان را در عرق حل میکند خسرو11 خشم تو هیچ ار بر12 چمن می بگذرد

در لب شیرین لعاب نحل حنظل میکند

زانتقام دولت و ملت مبدل میکند آفتاب جاه را دست شکوهت در ثبات2

زاهتمام ملک و دین خط معدل میکند دینپناها، صاحبا، روح امامی در ثنات

چون دعا می گوید3، آمین عقل4 اول میکند خاک دولتخانهآ یزد ار چه بی تأثیر سعی

زبده و قانون اعراضش محصل میکند دختران خاطرش از بس که بیرون میجهند5

دل به زنجیر معانیشان6 مسلسل میکند تا نظام و اهتمام ملک را تأثیر چرخ

گاه مجمل مینماید گه مفصل میکند باد حکمت را قضا تابع که گردون بندگیت

چون مفصل مینداند کرد مجمل میکند تا کمان7 مکنت بدخواه و نیکوخواه را

هم معطل مینماید هم مکمل میکند مرا فروغ می از عکس جام خواهد شد سپهر چاکر و انجم غلام خواهد شد کجاست بادهآ صافی که اندر این دو سه روز وصال موسم عشرت خرام خواهد شد شبی ز سادهدلی با زمانه میگفتم که قد چون الفم همچو لام خواهد شد

با نوعروس باده در آغوش کردهاید گشته است زهره بر فلک امروز شرمسار

زان عیش و زان2 طرب که شما دوش کردهاید

کرده است آب در دهن، آب حیات را

عکس میای که ms082 دوش شما نوش کردهاید

تکبیر3 عیش را مگر امشب قضا کنید

چون سنت امام فراموش کردهاید والا عمید دولت و دین ای که بر سپهر در بندگی خامه تو تیر میرود4 بی رونق است کارم5 و در خدمتت به شرح6 نزدیک هفتهای است که تقریر میرود چون می رود ز خدمت تو کار اهل فضل در کار من رواست که تقصیر میرود؟ زهی دو پیکر درگاهت اوج7 خورشیدی که ذرهای بود اندر هواش پیکر تیر دقیقهای است ز قدر تو نه سپهر بلند لطیفهای ز ضمیر تو هفت جرم منیر

کشید زمشک بر رخ خورشید2 آسمان3 ضمیر4 مسیر ابر بنان1 تو تا نقاب کشید زمشک همی بدرد بر روی آفتاب سپهر5 هوا به دست تحرک نقاب ابر مطیر شهاب خامه6آ تو جوهری است حادثه سوز که قایماند بدو نه سپهر گاه مسیر چو روح قدسی بر هفت مسرعش تقدیم7 چو عقل اول در نه مؤثرش تأثیر گهی مصورهآ خلقت جنین سخن لطایف گهرش8 در مشیمهآ تقدیر گهی معاینه صورتنگار جان و خرد بدایع نکتش در قرینهآ تصویر ایا رسیده به جایی بزرگی تو که هست چو عفو حق کرمت جرم بخش و عذرپذیر شبی به پای تفکر ز9 ساکنان10 سپهر چو برگذشتم و بیرون شدم ز چرخ چو تیر به عالمی برسیدم که بی وسیلت لفظ مرا ضمیر سخن کشف شد قلیل و کثیر جهان پناهی دیدم در آن جهان که جهان به چشم همت عالیش خوار بود و حقیر

که در حمایت اقبال11 اوست تاج و سریر سؤال کردم کاین دین پناه عادل کیست جواب داد به لفظی12 صریح13 هاتف غیب ز ساق عرش به تأیید کردگار قدیر

پناه تیغ و قلم، ملجأ صغیر وکبیر که شمس دولت و دین، فخرملک، صدر جهان پناه

ز سایهآ تو که پاینده باد نیست گزیر جهان پناها چون اهل دین و دنیا رازسا همای تربیت خویش را بگو به کرم ms083 که لطف کن ز فلان بنده سایه بازمگیر

«کا» و «با» و «کد» و «که» زایام فرس1!

که گشت سحر حدایق4 لطایف قلمش حدیقهآ بصر3 مکرمت، عزیزالدین چو در سخا و سخن قوت حیات نهاد خدای عزوجل هر دم از دم و قدمش خواص معجز عیسی و خضر کرد پدید نتایج سرکلک از عنایت قلمش6 مرا بخواسته زآثار همت7 عالی که باد چرخ ز رفعت معالی هممش8 حذاقت9 کرم او حدیقهای فرمود که در عرب نبود مثل و نیست در عجمش 13حدیقهای که نماید زجاج صفوت او چو نور باصره روح حقایق از کرمش10 حدیقهای که فلک گر وفا کند به عهود11 به خط و کاغذ و تذهیب او بود قسمش حدیقهای که بهار ریاض صفحهآ 12 اوست13 که خاک راه شود صیت روضهآ ارمش حدیقهای که خرد را ز ذوق مست کند لطیفه های14 دقیق و معانی15 حکمش حدیقه ای که رقومش سواد ملک دل است چو16 روشن است جهان بین دانش از رقمش12

خن بر آسمان ثنا3 یاد کردم از کرمش چو در جهان کرم کرد یاد من به سخنبر آسمان همیشه پیر فلک باد خادم2 داعیشهمیشه بخت جوان باد داعی6 خدمش ای صاحبی که گردون گرد از7 جهان برآرد گریک نفس نباشد در حفظ تو طبایع از حضرت تو لفظی، وز نه فلک معالی8 از خامه9آ تو حرفی وز صد کتب شرایع کلک و اناملت را زیبد که هست و باشد10 سیر نجوم تابع، دور سپهر طایع11 گر درگهت نبودی، بودی به خاک پایت هم کار دهر مهمل، هم دور چرخ ضایع2

غلام رومی فرخندهپی را که در کرمان13 به خدمت شاد کردم

مرا ده سال خدمت کرد و14 روزی ز حق خدمتش چون یاد کردم15

هنوزش نام ms084 قیصر بود و نامش محمد کردم و آزاد کردم

بنگار سبک دوازده ده را وآنگه به دو جا دوازده گردان

تصحیف کن آن دو قسم را وآنگه ماری11 به میان قسمها بنشان 240آن لحظه که مار12 بازگردانی پیدا شود آن13 حکایت پنهان

بی شک از حد عدد بیرون شود5 تصنیف کن بر قرار خویش باردیگرش در6 ثلث مالت7

ضرب کن چون ضرب کردی آنگهی تضعیف کن سدس و عشر و8 ثلث او را باز با این هر دو قسم

جمع کن، نی نی که نصف و ثلث او9 تحذیف کن کعب عین10 و جذرطی11 را گر برون آری به فکر

اندر او پیوند و چار و پنج را تألیف کن با محاسب گفتم اندر علم او اسمی به رمز

گو امامی را به علم خویشتن تعریف کن ریخت12 ای12 روضهآ بهشت برین14 نقشت15 آب نگارخانهآ چین جام جنتنما شدی که نمود عکس خلد و خیال ماء معین باغ و دریات16 در نشیب و فراز مرغ و ماهیت17 در یسار و یمین

[42] هرکو ندید1 روضهآ فردوس بر زمین گو بزمگاه خسرو صاحبقران2 ببین تا قصر ملک بیند از ایوان او مشید تا حصن جاه بیند از ارکان او حصین هم رفعت سپهر به تأیید شهریار3 در3 سقف آسمان صفتش آیتی5 مبین هم نزهت بهشت به فر خدایگان با صحن دلگشای روان پرورش قرین انگیخته طراوت اشکال دلرباش نقش خجالت از رخ صورتگران چین آمیخته بدایع تمثال جانفزاش با زر ولاژورد6 رخ و زلف حور7 عین شد چرخ لاجورد و نمود آفتاب زر یعنی منقش است و مذهب به آن و این خورشید را به سایهآ ایوانش بار نیست در سایهآ عنایت خورشید ملک و دین فرمانده جهان، عضدالدین، سپهر ملک8 حاجی بک9، آفتاب زمان، خسرو زمین خدایگان صدور زمانه مجدالملک11

زهی متابع درگاه تو سپهر برین تویی که انجم و افلاک را ز رفعت و قدر

ملازم در جاه و جلال توست جبین13 88که سر ز خط تو برداشت چون قلم ms086 که بنانت

به آب تیره فرودش نبرد خوار و حزین4

نهاد بر خط امرت به اختیار جبین عجب نباشد اگر لاجورد2 گردون را

قضا به خاتم امر تو درکشد3 چونگین به مسند تو که تعظیم دین و دولت از اوست

که سعد چرخ که در سیر4 اوست دولت و دین اگر ز چنبر5 حکم تو بگذرد6 چو رسن

سیاست تو به7 چاهش فروبرد به زمین بلندقدرا عمری است تا در این سخنم

که گر مرا شود اقبال یار و بخت قرین8 ز موج بحر ضمیرم، کنار بحر محیط

شود چو دامن مدح تو پر ز در ثمین مرا چو مرشد عقل اندر این تمنا دید

که بود بر سر راهم چو9 چشم حادثه بین چه گفت؟ گفت که دست از رکاب خواجه مدار

که اهل فضل و هنر را هم اوست حبل متین همیشه تا نبود بیزمین10 نظام زمان

همیشه11 تا نبود بیمکان قرار مکین تو را و نسل تو را باد در زمان و مکان

خدای عزوجل ناصر و مغیث و معین

باد بر خاک حضرت تو جبین

[45] یمدح الصاحب السعید فخرالملک شمس الدین محمدشاه الکرمانی3 دوش5 خوابی دیدهام6 پیرایهآ تعبیر آن

صحت ذات سپهر دولت و خورشید دین بر زمینی7 دیدمی خود را ز رفعت چون سپهر

با جوانی از مشاهیر افاضل همنشین در زمان پیدا شدی پیری که بر من تافتی

نور خورشید نبوت زو به برهانی8 مبین خانهای را طوف میکردی9 که صحن و سقف او

زیور خورشید بودی افسر چرخ برین خانهای کز رفعت ایوان او بودی به طبع

انجم و افلاک را بر خاک درگاهش جبین

کای خلایق را شفای جان، وی جان آفرین هم ز داروخانهآ لطف تو باشد گر شود

صحت کلی پناه ملک و ملت را قرین دین و دنیا را به حکمت گر نهادی2 در ازل

صحت اندر خامه و شمشیر گاه مهر و کین صحت3 دنیا و دین امروز چون در دست اوست

دست گیر او را به صحت2 یا اله العالمین این دعا میکرد و آمینی همی آمد ز چرخ

من شده5 مستغرق و مدهوش در کشفی6 چنین7 چون روانم در تحیر دید از آن پیر این8 جوان

گفت کای مرد سخن پرور به الفاظی9 متین این بنا کعبه است ms088 و آن خضر پیمبر بر درش

وآنکه آمین میکند روح الامین اینک10 ببین این دعا گفتم که را گفتند با چندین نیاز

بر زمین خضر پیمبر، بر فلک روحالامین؟11 گفت فخرالملک را صدری که از درگاه او12

تا قیامت فخر خواهد کرد بر گردون زمین شمس دین و ملک دستوری که اندر حفظ اوست

از کنار بحر مغرب تا لب دریای چین

همچنان دیدم که در چشم گمان نور یقین عید و صحت3 هر دو رو4 در صدر صاحب کردهاند

بر جهان فرخنده بادا زیب آن و فر این کید حسود اگر5 به مثل کوه آهن است بگدازد از مهابت چین جبین من 845ور خبث جهل پرور6 او سحر سامری7 است عاجز شود ز معجز رای رزین من ثعبان سحر خبث اعادی است کلک نظم از قوت کلیم کلام متین8 من ای جهانت بر جهانداری دلیل وی خدایت بر خداوندی گواه وی ز مهر سایهات خورشید روی در جهان آورده هر روزی پگاه10 هم جهان جاه را انصاف و امن هم سپهر ملک را خورشید و ماه 185فیض نوک خامهات بی اعتراض برق ابر خاطرت بی اشتباه خسروا، شاها، امامی آن که کرد فخر زآب شعر او خاک هراه گر به تن دور است از این حضرت، به جان لازم روز و شب است و سال و ماه نیست یک ساعت ضمیرش گرچه هست اخترش متواری از گردون جاه

[48]

لالا، مل، مج ای چو طور از دست موسی هر زمان از پای تو

برده خاک آستانت آبروی مهر و ماه کاغذ از تو روسپیدی2 یافت اکنون مدتی است

تا دورویی میکند با چون تویی بیگاه و گاه ms089 از طریق لطف پیش من فرستش تاکنم

چون دل خصمت به یک دم هر دو رویش را سیاه

[49] مدح خواجه شهابالدین فضل الله بن جمالالدین یحیی یزدی3 فروغ دیدهآ معنی، شهاب دولت و ملت2

زهی صیت5 تو چون6 گردون جهان را پی سپر کرده سپهر قدر تو با چرخ در رفعت زده پهلو

زمین حلم7 تو باکوه دست اندر کمر کرده

به سیر1 خامهآ مصری سخن را نامور کرده ضمیرت بر2 جهان نظم وقتی سایه افکنده

بنانت در دیار نثر هنگامی3 گذر کرده دهان لفظ و معنی را ز نطقت4 پرشکر دیده

کنار ملک و ملت را ز کلکت پرگهر کرده 186 لک با خاک درگاهت شبی میگفت کای5 دولت

تو را زآب رخ اقبال نیکونام تر کرده نسیمت را ربوده صبح و بر باد صبا6 بسته

غبارت را ستوده فتح و در چشم7 ظفر کرده هم از ایوان8 تعظیم تو هفت اختر فرومانده

هم از تعظیم ایوان تو چار ارکان حذر کرده ز ما درمیکشی دامن به هرگردی، مکن کآخر9

بزرگان را به کار آیند پیران سفر10 کرده جوابش داد کای دورت به معنی11 اهل معنی را

نماز شام هر روزی به12 هنگام سحر کرده ز دست ساقی مهرت13 نخورده هیچ کس جامی

که پنجه ساتگینی را نه پر خون جگر کرده14

جوانی روی دل در روی اصحاب نظر2 کرده3 زهی خاک دری کز فخر هر4 جایی که گردون5 را

به معنی در سخن دیده چو خاک رهگذر کرده الا تا بر جهان6 گردون چو بسته7 پردهآ کحلی

مسیر8 خسرو انجم سحر را پردهدر9 کرده درت را پردهآ دولت ملازم باد کآن درگه

هنر را رونق افزوده است و کارش همچو زر کرده

[50] در مدح خواجه شمس الدین صاحبدیوان10 زهی به پای تفگر بسیط عالم غیب

هزار بار ms090 به هر یکنفس بپیموده سپهر قدر تو بگذشته از مدارج قدس

زمین جاه تو فرق نپهر فرسوده به هیچ دور11 زمان چشم و گوش جان و خرد12

ندیده مثل تو حقپروری و نشنوده غرض ز عرض جهان عرض پاک توست ار نه

کجا شدی به عرض دست جوهر آلوده

در اهتمام تو آماده است و آسوده نه آب طبع زگرد ملال شوریده

نه خون فکر ز چشم خیال پالوده همیشه تا بتوان2 گفت در جهان خرد3

که راجح است بر احوال بوده نابوده سخن ملازم خاک در مدیح تو باد

که بی مدیح تو بیحاصل است و بیهوده ستوده شمس دین ای صبح لفظت به مهر از مشرق معنی دمیده5 هم از لفظت معانی فخر کرده هم از معنیت دعوی بگرویده 1885مقالت6 همچو اخبارت7 ستوده خصالت همچو اخلاقت حمیده نظیرت مادر ارکان8 نزاده ضمیرت پردهآ امکان دریده منور کیرده شاه اختران را فروغ چهرهآ رای تو دیده9 چنان گشته ز تو گیتی که گردون10 به سر پیرامن گیتی دویده روان در گلشن ارکان نسیمت11 به لطف از روضهآ طبعت وزیده 1890جهان در حیز حرمان درختی است همای همتت زو برپریده قدزقدرا، چو پشت آسمان گشت ز بار منت برت خمیده

نه بوی از گلبن1 مدحت شنیده نه گرد از دامن جاهت فشانده ز من درد دلی بشنو کزین غبن2 دل من چون3 اناری شد کفیده مرا پوسیده4 دستاری5 قدیم است به الهام و کرامت پروریده هم از یادش6 درستی7 گفته لاحول هم از پیریش ستی خوشه چیده ز گردون کهنه تر بسیار وز چرک8 چو درد روغن از راوق چکیده حلاقت9 در میانش جای10 جسته نحوست در11 کنارش آرمیده ز وصفش گوهر معنی شکسته ز عقدش صورت دولت رمیده کواکب رشته پیش از چرخ پودش زمان پیش از مکان تارش تنیده نخستین روزش آدم بسته بر کار در او صد ms091 رخنه زابلیس اوفتیده به هر پودی که آدم کرده در وی از او ابلیس پنجه برکشیده12 گهش دراعه بوده13، گه مصلی گهی پوشیده، گاهی گستریده گه او را خرقه خوانده، گاه دستار در او گه خفته، گه زن خوابنیده بر این منوال بطنا بعد بطن ز آدم با14 من مسکین رسیده 9از این سان تحفه ای دارم که در دهر ندارد مثل آن هیچ آفریده ز تشویش خیالش پیر تقریر15 خرف در خلوت طبعم خزیده ز تقریر صفاتش ذوق لفظم شراب شوق معنی ناچشیده نه اندر آتشش مییارم16 افکند نه میبپذیردش کس ناخریده

معذور نیستی به حقیقت چو بنگری تمییز را ز بعد تناسب در این6 دو طرز

هیچ احتیاج نیست بدین شرح گستری آن مبتدی که بیهده ترجیح مینهد

شعر ظهیر بر سخن پاک انوری7 ماند بدان گروه که نشناخته است باز

اعجاز پاک موسوی از سحر سامری کاین معجز است و آن سحر، این صبح و آن چراغ

این روز و آن ستاره، این حور و آن پری8 میزان مادر و پدر نیر دوم گفتم، بکوش تا به وصولش مگر رسی

[54] زهی بر خرد بوده در بدو فطرت تو را چون خرد را بر اندیشه پیشی1 زهی تیر لفظ تو راگاه معنی خرد ترکشی کرده و روح کیشی اگر بازپرسی زگردون که تا تو که میراندی اندر مقادیر بیشی که را خواند2 روح القدس روح گیتی که را در سخن بود با وحی خویشی به خاک درت کز فلک پاسخ آید که جان فضایل بخیشی بخیشی زهی نوک ms092 کلک تو بحر معانی زهی لفظ عذب تو عقد لآلی3 14ز عقد لآلیت جان را مفرح ز بحر معانیت دین را معالی سپهر جلال تو زاندیشه برتر حدود کمالت4 ز ادراک خالی کمال تو از ذروهآ لامکانی جلال تو از عالم لایزالی گر از چین براندیشی5 آثار فکرت پدید آرد از کفرش اسلام حالی وگر6 بگذرد در ضمیر تو ملکی حوادث شود منقطع7 زان حوالی 930روان و8 خرد عاجز آمد9 ز مدحت10 که بس بینظیری و بس بیهمالی مدیح تو و11 آنگاه روح طبیعی ثنای12 تو وآنگاه عقل خیالی الا تا هلالی نیاید زگردون بدان سان که از شیر شرزه شگالی

تو را عمر بادا که خورشید گردون کند پیش خورشید رایت هلالی

تو را حکم بادا که عدل تو زیبد که در حصن دولت کند1 کوتوالی به خدایی که بی ارادت او سرو را برگ خوش خرامی نیست

که تو را گر چه بنده بسیارند2 بندهآ خاص جز3 امامی نیست ای به صد برهان در تحت5 حقایق گردون نانموده چو تو زآغاز جهان برهانی پرتو رای تو هر6 چشم خرد را نوری صورت لفظ تو هر جسم سخن7 را جانی دهر در ساحت اقبال تو بی مقداری چرخ بر درگه تعظیم تو سرگردانی قوت طبع من و مرتبت دانش تو پایهآ باقلی8 و دستگه سحبانی9 مردم چشم من و آرزوی خاک درت مرکز دردی و در دایره10آ درمانی سرورا گرچه مرا رنج ره و زحمت چشم والهی11 کرد ز جور فلک و حیرانی هر دم از دوری درگاه تو بیچاره دلم مستمندی است ز نو12 در ستم حرمانی13

[59] دلم ز روح سحرگه سؤال کرد به لفظی7

چنانکه آب خجل گشت از او به گاه روانی که چیست در همه عالم به طبع موجب صحت؟

که کیست در همه گیتی به جود حاتم ثانی، جواب داد دلم را که ای بر اسب8 تفگر

ز هر دو کون گذشته به گاه9 تیزعنانی یکی می است که ما را به نقد10 بازرهاند

به اتفاق طبایع ز انده دو جهانی

شهاب دولت و ملت1، سپهر2 مهر معانی ایا رسیده به جایی که هر چه در نظر آید

به فکر پیر خرد را به قدر3 برتر از آنی مرا به یک دو صراحی شراب لعل برآنم

که از سؤال و4 جواب دل و خرد5 برهانی هنییا لک ای آب دولت فزوده شرابیت زین کوزهآ خسروانی مرکب ز خورشید و ماه است و آتش کز او آب شد چشمهآ زندگانی روانی است در مشرب روح گیتی حیاتی است در صدر صاحبقرانی 9پریرخی که سوم6 حرف نام او عددی است که مال آن7 عدد او راست اول و ثانی همان عدد را در حرف آخر نامش چنانکه ضرب کنی گر دو حرف گردانی ز نام او شوی آگاه و نام مادر اوست8 که جزو آخر نامش شده است تا دانی9

که روز من به شب تیره در گمان1 انداخت که داد جز رخ و زلفت نشان روز و شبی

که آن بر2 این شکن3 و این گره بر آن انداخت دو زلف پرگرهت گر نگه کنی دو شباند

که روز روی تو خود را در ms095 آن میان انداخت شگفت ماندهام از چشم جادوی تو که چون

به نیم روز گره در4 شبی چنان انداخت بسا که روز5 به شب کردم از غمت که رخت

نگفت سایه بر آن6 ناتوان توان انداخت به روز من منشیناد چشمت ارچه دلم

ببرد و در شکن زلف دلستان7 انداخت هزار جان امامی فدای آن شب و روز

که وصف هر دواش آتش در استخوان انداخت تا پرتو یاقوت لبش قوت روان گشت زاراست امید دلم و روز جهان گشت8 بنگر رخ جان پرورش ار زآنکه ندیدی تاب رخ خورشید که آب رخ جان گشت

ترک من دل بردن آیین میکند بر من بیدل ستم زین میکند

گرد ماه از مشک خرمن میزند6 مشک را بر ماه پرچین میکند 2005 چشم مستش پردهآ جان میدرد کفر زلفش غارت دین میکند

عکس یاقوتش مذاق روح را چون به7 شکرخنده شیرین میکند

یاری خط معنبر میدهد پشتی8 جزع جهانبین میکند

تا لب جانپاش9 مرجان پوش را همنشین خط مشکین میکند

کفرش از اسلام پیدا میشود معجز اندر سحر تضمین میکند 2010مهر رخسارش امامی را ز چشم10 گرچه دامن پر ز پروین میکند

از نسیم لطف11 او هر دم دلش مغز جان را ms096 عنبرآ گین میکند

روی دلم ز روی کرم سوی خویش کرد چندین هزار بار مرا مست هر دو کون

زلفش به بوی از سر هر موی خویش کرد گاهم کمند بسط زگیسوی وصل ساخت

گاهم کمان قیض به بازوی خویش کرد گه در جهان جان نفس قدس صبح1 اوم2

مشکین نفس چو صبحدم از بوی خویش کرد قلب مرا شکستهآ پیکان3 درد خواست

درد مرا مبادی4 داروی خویش کرد عقل مرا که زبدهآ ترکیب کون بود

در پا فکند و خاک سرکوی خویش کرد5 روح مرا که گلبن بستان قدس بود

خاشاک راه آتش نیروی خویش کرد بازم چو در فنای فنا محو محو دید

در قرب قربم6 آینهآ روی خویش کرد چه جای آینه است که گرنیک بشنوی7

مستم چودیده8 در خم ابروی خویش کرد

کو را نفس ز نفس سخنگوی خویش کرد1 مقصود ترک اول سالک نجات بود

گنج نجات زیر طلسم ثبات بود چون قوت ثبات و حیات نجات2 یافت

بازش به ذروهآ درجات التفات بود حاصل شدش به سلوت خلوت خلو قلب

گرچه ز نقش غیر3 حرم سومنات بود وآنگه به عزلت از بشر اندر ملک رسید

واندر ولایت ملکوت از ولات بود جانش طهارت دو جهان کرد4 زآب صدق

در مسجد حرام5 صفا در صلات بود شطرنج غایبانه6آ ترک دوم چو باخت

شه رخ برآمد از حجب7 غیب و مات بود8 علم و نظر شد آنچه ملک9 بود و آدمی

نور و10 بصر شد آنچه جماد و نبات بود

دنیا و آخرت بر او ترهات بود هم چرخ کشف را ز طوالع نجوم گشت

هم نقش وجد را ز لوامع بنات2 بود در هر قدم که بر در3 سلطان4 جان5 نهاد

نفی دو عالم و عدم6 ms097 کاینات7 بود در سکر و صحو راه فنا و بقا8 سپرد

در قبض و بسط مست حیات و ممات بود گاهی ز قرب قرب در اشیا چورنگ و طعم

در ذات زعفران و نهاد نبات بود گاهی ز محو محو چویک قطره اشک ابر

در دامن تصرف موج فرات بود گاهش نزول فیض ازل در فنا رسید

گاهش ظهور نور قدم در وفات بود9 اول پیای که برد10 به بوی11 نیاز برد

اول12 میای که خورد ز بزم صفات بود چون در نیاز نیست شد و در صفات محو3

هم ذات عین مردم14 و هم عین ذات بود

9] مرا که گفت که دل بگسل5 از دیار و زیار؛ که باد صبح امیدش چو روز من شب تار دلم به حکم که برتافت مهر از آن سر زلف؟ کز او شده است پراکنده عقل را سر و کار روانم از چه جدا ماند از آن دو نرگس شوخ؟6 که مست بادهآ سحرند در میان خمار به بیقرار دو زلف و به دلفریب دو چشم مرا شکستهآ غم کرد یار و خستهآ زار بماند با من از آن هر دو دلقریب فریب7 ز من ببرد بدان8 هر دو بیقرار قرار

که آتش دل1 صبرند و خار چشم وقار گهی زبون زبونم کنند با غم عشق

گهی اسیر اسیرم کنند بیرخ یار امامیا چو نگارت تو را ز دست بداد

تو دست و چهره2 همی کن به خون دیده نگار 20از نسیم زلفش3 ای باد سحر گر خبر ms098 داری چرایی بیخبر؟ چند پیمایی هوا بر کوی او4 گرگذرداری زگردون برگذر5 سایهآ زلفش سواد چشم توست گر نمیبینی زهی نور بصر پرتو اصلت6 فروغ وصل اوست گر نمیدانی زهی صاحبنظر سالک بیعلم و علم7 بیسلوک هست اگر خود سر به سرزوری و زر8 شمع و تاریکی و نابینا و راه تیغ و ناهشیار و بی پرهیز9 وشر10 ای امامی آفتاب اندر شب است در عبارت وصف آن زیباپسر در محیطی فکندهام زورق که دو عالم در اوست مستغرق

شنیدم نالهآ مستان، مبدل گشت حالاتم چو بشنیدم سخنهاشان، سراسر رمزها بود آن

شدم در زمرهآ رندان نمیباید مقاماتم یکی گفتا که سیر استم، دگر گفتا ز غم رستم

سه دیگر گفت بنشستم، چو باقی شد ملاقاتم دگریک گفت مشتاقم، دوم گفت از غمش طاقم

سیوم گفتا ز عشاقم، نهد [آنگه1] مهماتم 3دوش جام وصل2 جانان خوردهام بادهها از ساغر جان خوردهام

چشمهآ حیوان امنی، مردم چشم امان هم شبی در روز و هم روز جهان زاجزای توست

هیئت شب داری و با آفتابی در میان6 لجهآ دریای تقدیری و در هر قطرهات7

قوت هفتاختر است و قدرت هفت آسمان در سنهآ خمسمائه آب رخ گردون ببرد

شبنم فیضت زکلک صاحب صاحبقران داور دوران، بهاء دین و دنیا،8 عون حق

مبدع امن زمین، مقصود ابداع زمان ای سپهر مهر دولت در جهان جان9 و10 جاه11

تا فلک پاید بپای و تا جهان ماند بمان

[171 ای شده ms100 پای بند جان طرهآ مشکبار تو برده مرا قرار دل سنبل بیقرار تو از پی آنکه تاکند هر سحری صبوحیی1 از می لعل اشک من نرگس پرخمار تو2 روی مرا به خون دل کرد نگار و میکند دیدهآ دردمند من بیرخ چون نگار تو آفت روزگار من حسن تو بود و آه من باشد اگر ستم کنی آفت روزگار تو مردم3 دیدهام ز خون2 بحر محیط موکند هر نفسی کتار من در غم بیکنار تو گرچه سر امامیت نیست به ترک او مگو چون بنشاند اشک او گرد زرهگذار تو ای شده جان در سر سودای تو برده دلم مشک سمنسای تو در چمن حسن خرامان ندید چشم جهان سرو به بالای تو بر فلک مهر فروزان5 نگشت چهرهآ خورشید به آسای تو6 ماه زمینی و نیاید به عمر ماه فلک چون رخ زیبای تو نور دل و دیدهای از بهر آن در دل و در دیده کنم جای تو خواستمی اصل تمنای من تا کنم از دیده تمنای تو من کیام آخر که جهان مینهد سر چو سر زلف تو بر پای تو نرگس رعنای تو خونم بریخت در هوس لعل شکرخای تو وعدهآ فردا7 مدهم زآنکه رفت عمر من اندر ر فردای تو 211 باز نخواهد مگر انصاف شاه خون من از نرگس رعنای8 تو

چون مرا مونس روان بودی چون ز چشم دلم نهان بودی

من خود اندر حجاب خود بودم ور نه10 با من تو در میان بودی

از تو من یافتم11 خبر به گمان چون. شدم باخبر12 عیان بودی

جانم اندر جهان تو را میجست تو خود اندر میان جان بودی13

بی تو در کاینات هیچ نماند14 خود تو بودی که بیگمان بودی15 2125ای امامی اگر نشان این است پس تو بینام و بینشان بودی

از خم1 زلف و2 فروغ رخ زرین کمری بیمحابا به سر زلف، بلایی3، ستمی

بی تکلف به لب لعل، قضایی، قدری4 شعلهآ برقی، تابی، شرری، تیغزنی

آتشی، آبی5، روحی، خردی6، تاجوری مهوشی، لاله رخی، سروقدی، نوشلبی

سرکشی، کینهوری، سنگدلی، سیمبری7 پرتوی، نوری8، حوری، پریی،9 خورشیدی

شاهدی، شوخی10، شنگی، شغبی، خوش پسری ساحری، تندی، جادوفکنی، خیره کشی

فتنهای، مستی، لشکرشکنی، عشوه گری حاصل صیت امامی ز حصول11 غم توست12

بیدلی، شیفتهای، سوختهای13، پیسپری14 بربود دلم در چمنی سرو روانی زرینکمری، سیمبری، مویمیانی

بیاض جزع تو ای آفتاب روحانی محیط نقطهآ حسن است در ms102 جهانگیری

مدار مرکز کفر است در مسلمانی چو مرده زنده کند خاتم لبت پس از آن

که دل ببرد به شوخی ز انسی و جانی منقرر است تو را معجز مسیحایی

مسلم است تو را خاتم سلیمانی ببرد نطقم و در چشم من قرار گرفت

خیال آن لب چون گوهر بدخشانی

وگرنه جزع که را2 کرد گوهرافشانی چرا ز مردمک چشم من سؤال کنی

که از چه روی برآشفتهای، چو میدانی که شور زلف تو آشفته کردش ار3 چه نکرد

چو طرهآ تو در آشفتگی، پریشانی به دور عشق تو باز این چه بدعت4 است که دوش5

دلم ببردی و امروز در پی جانی مریز خونم و در من نگر که کم یابی

نظیر من به سخنگویی و سخندانی حریص جان امامی مشو که ارزانی است

به درد عشق توای هم به خوبی ارزانی

هی فهم از کشف اسرار سپهر1 آگاه نیست فتنهآ گیتی مشو زیرا که در زیر سپهر

یوسف امید اگر بر جاست جز در چاه نیست بر جوانی دل منه چون دست فرمان فنا

هیچ وقت از دامن ملک بقاکوتاه نیست نام نیکو جو2، نه3 جاه و مال4، چون بعد از حیات5

نام نیکو هست مردم را و مال و جاه نیست زندگانی چون بزرگی کن که بعد از عمر6 او

خلق را جز مدح او7 پیرایهآ افواه نیست صاحب عادل، مجیرالملک، صدر دینپناه نجم دین، میمون، جهان مکرمت گردون جاه

بخت برنا را لگدکوب سپهر پیر کرد دور گردون را زمانه علت2 بیداد خواند

صحن گیتی را ستاره موجب تشویر کرد روزگار از جور گردون یک به یک آگاه گشت

اختر اندر کارگیتی سر به سر تقصیر کرد عالم اندر آتشی خود را شبی در خواب دید

آسمان ms103 حالی به مرگ خواجهاش تعبیر کرد از جهان اینم3 شگفت آمد که در صدر وجود

بی وجود صدر صاحب هفتهای تأخیر کرد صاحب عادل، مجیرالملک، صدر دین پناه نجم دین، میمون، جهان مکرمت گردون جاه آن که ارکان ممالک را سپهر داد4 بود

وآن که جرم خاک پیش کوه حلمش باد بود آن خداوندی که5 پیش لشکر یأجوج ظلم

حلم او سد سدید6 عدل را7 بنیاد بود 216ملک و8 دین و دولت از تأثیر کلک و9 رای او

چون جهان زآثار ابر و آفتاب10 و باد بود11 آن که بودی همچو نی12 پیوسته در بند جهان

در پناه دولت او همچو سرو آزاد بود

گفت نسل صاحب عادل، که باقی باد بود صاحب عادل، مجیرالملک، صدر دین پناه نجم دین، میمون، جهان مکرمت گردون جاه ای جهان را غیبت انصاف تو بر هم زده

مرگت آتش در نهاد دودهآ آدم زده ضرب نقش راست تا در2 ششدر هجران توست3

دور چرخ از کعبتین سیر انجم کم زده گشته در گرد جهان پیراهن اندر بر4 کبود

آسمان در ماتم تو سوگوار و غمزده چیست بی عدلت جهان، ویرانهای پرشور و شر5

کیست6 بی جاهت فلک، سرگشتهای ماتم زده کو جهان تا بنگرد خلق جهان را خاص و عام

خان و مان از ماتم صدر جهان بر هم زده صاحب عادل، مجیرالملک، صدر دینپناه نجم دین، میمون، جهان مکرمت گردون جاه بر در عمر تو تا دست قضا7 مسمار زد

زندگانی خاک در چشم اولوالابصار زد لاله رویان را در این غم چهره دارالضرب شد8

بس که ضرب دست بر رخارشان دینار زد9

میخ نومیدیت محکم بر در دیدار زد1 دل منه بر گرمی مهر سپهر ای دل، که چرخ

کاروان جان به2 تیغ مهر آتشبار زد گر فلک را مهربودی، ms104 کی بدل کردی به کین

با بزرگی کز در او3 لاف استظهار زد 2صاحب عادل، مجیرالملک، صدر دین پناه نجم دین، میمون، سپهر مکرمت گردون جاه سرورا، تا ملک بی کلک تو نامنظوم شد

دولت از دیدار و اقبال از درت محروم شد در سواد خطهآ ملک جروم4 از سعی مرگ

خط5 فرمان تو گویی نقطهآ موهوم شد جود گویی از6صریر کلک تو7 موجود گشت

داد گویی بی نفاذ امر تو معدوم شد جاه تو جان خلایق بود8، تا تو رفتهای

این سخن خلق جهان را بی سخن معلوم شد هرچه شادی بود پنداری که از روی زمین

در سر صیت وفات صاحب مرحوم شد9 صاحب عادل، مجیرالملک، صدر دین پناه نجم دین، میمون، سپهر مکرمت گردون جاه

صیت انصافت1 جهان را زیور ایام باد مرغ دولت را چو در پرواز اقبال تو نیست

دانهآ تعظیم در حلق بزرگی دام باد بر سر نسل تو قطب دین2 سپهر ملک را

تا جهان باشد چو گردون در جهان احکام باد بی تو مجد دین و دولت3 را که مخدوم جهانست

صبر2 دایم همدم5 ودولت همیشه رام باد هر که از جان همچو دولت در هوای هر دو نیست

در دو گیتی تا بود زو نام6، دشمن کام باد صاحب عادل، مجیرالملک، صدر دینپناه نجم دین، میمون، سپهر مکرمت گردون جاه7 فی نعت محمد مصطفی صلوات الله علیه وفی منقبت

امام الهمام علی بن موسی الرضا ای سپهر از رفعت قدر تو در صفالنعال8

کعبهآ دنیا و دینی، قبلآ جاه و جلال طور موسی دلی، معراج عیسی روان9

روضهآ رضوان عقلی10، نقطهآ خط کمال

ور نه عقلی پس چرا با روح داری اتصال؟ عقل محضی گرنگیرد حرص و خشم2 آن را3 زبون

روح پاکی گرنگردد نفس و طبع4 این را وبال آسمانی ms105 گاه رفعت، آفتابی گاه نور

آسمانی بی حوادث، آفتابی بی زوال نور یابد هر دم از خاک درت مهر سپهر

همچنان کز پرتو آن5 نور مییابد هلال تا تو گشتی طلعت خورشید ایمان را سپهر

آفتاب و آسمانت هست در صفالنعال6 گو بیا بنگر که راه کعبهآ جان روشن است هر که را چشم دل از خورشید ایمان روشن است گلبن7 بستان عصمت8، روح روح انبیا

گوهر کان نبوت در دریای صفا مقتدای اهل ایمان، حجت دین خدا

حیدر ثانی رضای حق علی موسی رضا9 حاکم حکم امامت، خسرو اقلیم فضل

حافظ ملک رسالت، ناصر دین خدا عنصر ترکیب عالم، مایهآ مقصود خلق

سرور اولاد آدم، مفخر آلعبا

قبله محراب جناب اوست هنگام دعا عرض عالم را غرض2 جز عرض3 پاک او نبود

ورنه جوهر با عرض هرگز نگشتی آشنا ذات پاک اوست آری آفرینش را سبب

کین و مهر اوست آری علت خوف و رجا

زبدهآ اسرار کن دین پرور عادل لقب3

مقصد5 جان و خرد، فخر عجم تاج عرب تبلهآ دنیا و دین، موعود رب العالمین معجز6 ختم رسل برهان امیرالمؤمنین

شحنهآ 7 شهر8 شریعت، پادشاه ملک دین 310قاضی احکام عصمت، مفتی علم وورع شحنه7آ شهر8 شریعت،

حضرت عالیش را حسان شدی روح الامین آن که چون بر منبر دعوت نهادی پای امر حضرت عالیش را ح و9 آن که چون دست ورع در دامن تقوی زدی آفرین کردی نثارش حضرت جان آفرین ای به گوهر تا به آدم یا پیمبر یاول هم نبوت را معینی10، هم امامت را امین1 ست هر دل را که در چاه ضلالت اوفتا نیست ممکن جز پناه12 جاه تو حبلالمتین هر که از جان خاک پای پیرو راه تو نیست با زبانه یار باشد با زبانی

خاک ملت را مسیحی، آب دین را جبرئیل

باد دنیا را سلیمان، آتش جان13 را خلیل ای به حق جد و پدر را نایب ms106 و قائم مقام

ای امام ابن الامام ابن الامام ابن الامام

فضل یزدان را نهادی1، ملک و ملت را نظام چون سواد دیده پیش اهل بینش2 روشن است

دیده کو تا بنگرندی3 شیخ و شاب و خاص و عام گرد خاک مشهدت را هفت کشور در پناه

عکس نور روضهات را نه فلک در اهتمام4 مسند فرمانده قدر تو صدر لامکان

خطبهآ شاهنشه صیت تو حی لاینام آستان5 صدر قدرت مقصد روحالامین

اقتضای امر و نهیت مرشد حل وحرام بارگاه شاه جاهت سایهبان عقل کل

حاجب6 درگاه بارت هاتف دارالسلام ای به استحقاق خورشید سپهر معجزات هم امامت را پناهی7، هم امامی را نجات 22ای شکسته عهد عالی حضرتت8 خصم لئیم

پرأخروش است از فغان ناقض عهدت جحیم آن که در بغداد کان گوهرت را زهر داد

تا کند لعل درافشان تو را در یتیم وآن که کرد اندر خراسان شخص پاکت را شهید

تا مگر بر ملک محدث خسروی گردد قدیم

بی رضای حق نیابد هیچ کس صدر نعیم خصم اولاد پیمبر3 دشمن دین خداست

گرچه با ملک سلیمان باشد و کف کلیم2 خاطر من بنده تا مداح این درگاه گشت

خلعت خاص امامی یافت از رب رحیم ای امامی مدح آل مصطفی گو تا تورا

دین و دنیا روز و شب هم یار باشد هم ندیم

وی3 در چمن از شرم2 رخت گشته گل آب5 بوی خوشم آرزوست، بفشان سر زلف

تا خاک عبیر گردد و آب گلاب

از خاک در خویش نظر باز مگیر ای خاک درت مایه ده آب حیات 2راهی ز زبان ما به دل پیوسته است کاسرار جهان جان8 در آن ره بسته است تا هست زبان بسته، گشاده است آن راه چون گشت زبان گشاده، آن ره بسته است آنچه از عمرم بر در جانان بوده است گفتم که مگر بی سروسامان بوده است اکنون چو از آن ستانه دور افتادم معلومم شد که عمر خود آن بوده است

درد تو دوای دل مجروح من است

طوفان غمت سفینهآ نوح من است بیچاره دلم ببست زنار چو دید کآب رخت آتشکدهآ روح من است در دور فلک که دوستگانی جور است1 گه با اسد است2 مهر و گه با ثور است ساقی است سپهر و عدل و غدر است اثرش3 می نوش که با هر دو فلک در دور است آن شب که ملازم فروغ روز است و آن روز که شب پرور مهر افروز است عقد شکن زلف بت سیمتن است خورشید رخ خوش پسر زردوز است

مج هم با تو به است اگر همه یک نفس است چنگ من و دامن تو تا دسترس است این رنج که از هجر تو دیدم [ای یار]4 تا آخر عمر مر مرا پند بس است

وز عشوه خریهاش پشیمان دیده است این جان که از این تن خراب رنجور اندر پی او نمیرود آن دیده است1 چون قطرهآ جان در صدف تن پیوست زو بحر حیات گوهری صورت بست گوهر چو تمام شد صدف تا بشکست بر طرف کله گوشهآ سلطان بنشست

گویند که بیماری نازک تن اوست3 زآن است که آزار دل خلقش خوست

اندر دل دیگران تصرف نکنم باری دل من سوخته بادا گر زوست ای چشم و چراغ کس برون آی ز پوست تا جانت به جانان رسد و دوست به دوست تخم است و درخت و میوه و لذت و مغز پس هستی و نیستی- منت اوست دلدار به عشوه خوش زبانی است که نیست در کین منش بسته میانی است که نیست بادامش اشارت ار به چشمم کرده است آن پسته عبارت از جهانی است که نیست

در وادی2 کعبهآ قدم آب و دلیل ای قافلهآ گمشده پیوند من است5

در عالم عشق طور طور غم توست در دور زمانه جور جور غم توست

در ساغر دیده زان مدام است مرا خونابهآ دل که دور دور6 غم توست چون دید مرا که در غم و درد نهفت از خانهآ عمر، رخت درخواهم رفت 2278بگرست و مرا گفت زبان نیست تو را چون حال ms109 چنین بد است ببایستی گفت

گربر ر من ز چرخ آتش بارد ممکن نبود که دل تو را بگذارد 2288آخر روزی گذر کند بر دل تو کآن دلداده به ما امیدی دارد

دل همت خدمت تو در سردارد اندازهآ او نیست چه گویی یارد

باز این دل خستهآ مرا میخارد ترسم که بر تو اجلش میآرد دریا1 بر ما2 هم ز گهر باید کرد ترک نظرت هم به نظر باید کرد برخشک و ترآنگهت گذر باید کرد یعنی ز خودت به خود سفر باید کرد 2290یک روز نبد که هجر شبگیر نکرد کس کار مرا چاره و تدبیر نکرد

در ریختن خون من القصه غمت تا بتوانست هیچ تقصیر نکرد

هر گه که دل خسته در آن میکوشد کز ساغر چشمم می لعلت6 نوشد

عناب لبت مردمک چشم مرا گوید مگرت هنوز خون میجوشد

چون نیک بدیدم همه خود دست1 تو بود2 گفتم که مگر دست کسی در تو رود چون نیک بدیدم همه

ب روی تو آب همه روشن برود وز چهرهآ تو رونق سوسن برود تو خود رفتی ولیک تا ظن نبری کاندوه تو هرگزاز دل من برود کی فتنهآ نرگس تو در خواب3 شود چند از رخ تو زلف تو در تاب شود لؤلؤ بنما ز4 لعل تادر خوشاب در کام صدف ز شرم او5 آب شود

مج

سته شود گه زیر دو لعلشان گهر رسته شود گه طرهآ دلبران گره بسته شود گهشان گل چهره دسته بر دسته شود اینها همه تا چه؛ تا دلی خسته شود زآن پیش مرا که روح در پرده شود نشگفت گر از تو روح پرورده آ شود

زو پایهآ لفظم به معانی بفزود صدری که مرا به صدر صاحب2 بتود زو پ ms111 آن روز که نورها3 ز حق ظاهر شد در چشم خرد نور مقدم4 او بود 320گفتی که به وصل گشتی از ما خشنود دل برداری ز ما و سیر آیی زود 2320 وصلت همه سوز جگر و مهر فزود باری سخن سیر شدن هیچ نبود گرسنگ دل یار جفاکار شود تا سیر شود دلم چو بسیار شود پس تن بنه ای دوست که گر دل این است از خود ... دشوار شود (؟)

چون روی مرا خاک لحد پرده شود هر جا که ز ما حکایتی کرده شود بس دیده که بر حسرت من خون گرید بس دل که ز بیداد تو آزرده شود

گفتی برو از شهر اگر دروا نیست من خودز جهان روم دو سه روز دگر بی خردگیای که رفت از آن کینه مگیر و آزار من سوخته در ینه مگیر حالی چو به صد زبان همی خواهم عذر زین بیش مرا به جرم پیشینه مگیر

تاکی ز سر سرکشی و غایت ناز هر لحظه حدیث هجر کردن آغاز

من نیز بمیرم از غم عشق کسی یک چند بگریم و خمش گردم باز عقل آب رخ ملک ثبات است ای دل عشق آفت1 علت نجات است ای ms112 دل دل قابل صورت حیات است ای جان2 جان آینهآ جمال ذات است ای دل 30سری که عقول از او برآشفت ای دل با بی خبران کجا توان گفت ای دل ادراک کجا به گنه این نکته رسد الماس به خارکی توان سفت ای دل

ترتیب1 دم و قدم نگهدار ای دل چون دم زدی از مهر رخ یار ای دل خود را به قدم ز غیر او خالی کن2 تا دم نزنی بی دم دلدار ای دل تا مهر رخ خوب تو شد مایل دل در قبضهآ عشق توست جان راگل3 دل چندان که نظر میکنم اندر دل و جان جز وصل تو نیست جان جان و دل دل در کار تو ای مرهم هر خستگی ام از بهر صلاح توست آهس

زین گونه که هست با تو دلبتگرام وز نه دانی که از تو سیری نبود زین گونه که

می سوزد و خون میشود از خوی 2بتم بیچاره دل اندر شکن موی بتم می سوزد و و آگه نه که از سلطنت خاک درش صد جان به جوی است بر5 سر کوی بتم

شیرین لب او اگر ببینم در خواب فرهادصفت نعره ز دل بردارم

هر جا که روم غم تو آید پیشم با هر که نشینم از تو میاندیشم

با خاک درت مباد صحبت بیشم گر بی رخ تو دمی برای6 خویشم بی روی تو گر زآنکه غمی داشت دلم هم چشم وفا از تو7 همی داشت دلم تو چشم و8 دل منی و در معرض جان از چشم خود این چشم نمیداشت دلم

مج گه جان و تن و گه تن و جانت خوانم گه آینهآ هر دو جهانت خوانم سر نفس ار بدانی از حکمت نفس در هر نفس آنچه خوانی آنت دانم ای بی خبر از برق غمام سخنم غافل ز عقاب1 و انتقام سخنم آگه نهای از من که مرا از غم تو2 باشد ز سر صدق غلام سخنم 2چون یار خوش آمد خودت میبینم در کار خوش آمد خودت میبینم درمان تو با خوش آمد توست که سخت بیمار خوشآمد خودت میبینم هر گه [که] دمی به گوشهای بنشینم آغاز کنم درد دل مسکینم زآن با تو نمیگویم درد دل ریش کز کار خودت فراغتی میبینم

دانم که به خاک در ms114 دستور جهان سحبان زمانه مجد همگر نرسیم آن ماه که پروردهآ مهر اویم دی گفت بدم مگو که من نیکویم9 گفتم چو حدیث زلف و خال تو رود دانند جهانیان که نیکو گویم

در دور سپهر مهر ساقی ماییم سرمست مدام اشتیاقی ماییم

در آینهآ وجود کردیم نظر ماییم که ما نه ایم و1 باقی ماییم سری که مرا از سر2 جان داشت نهان بی جسمی و بی جانی من کرد بیان3 ترکیبم اگر ز جم و جان بود کنون جانم همه دلبر است و جسمم همه جان ای کرده فراموش حق یار کهن با یار نو آمیخته از لطف سخن مردم مزن از جفای تو ناکس و تو(»)4 ای دلشده دم به دم شکایت میکن ای عادت تو بنده به غم پروردن وی رسم تو خونهای به ناحق کردن سودم نکند غم تو ای جان، خوردن یا بنده نبایدت چه باید کردن

در کوی بلا و فتنه کردی مسکن

باز ای دل مستمند شادی دشمن

آخر من و تو اگر نه ایم از آهن [یا برا تن خویش رحم کن یا بر من ای روز رخت مهرفروز دل من1 وی2 در شب زلفین توروز دل من دور از تو دلم در آرزوی تو بسوخت گویی خبرت نیست ز سوز دل من

هرگز بود ای دل وفاپیشهآ من یاری که بود با دگران پیشهآ من 05تا باقی عمر همچنان بگذارم من در غم او و او در اندیشهآ من چون هیچ مرا بار نشد بر در او دل برکندم ز مهر جان پرور او ای تن جان کن که ره نبودت بر او وی دل خون شو که نأمدی درخور او

این جنگ تو با من از چه معنی است بگوه در خون دلم تو را چه دعوی است بگو، ایز هر لحظه مرا خیانتی نو بنهی گر زآنکه تو را خود سر ما نیست بگو،

مج ای دست غمت مرا به زیر آورده از جان خودم مجر تو سیر آورده زود از بر من همی بخواهی رفتن ای پیش منت زمانه دیر آورده ای از تو به صدزبان مرارای گده وز دست تو گم کرده سراپای گله گر دوستی این است که دیدم ز تو من پس نیست ز هیح دشمنی جای گله گر1 داشتمی به قدر همت دستی دستم چو به دامن غرض پیوستی جوهرکش گردن جهان بگستی2 قرابه3آ گوهر فلک بشکستی4

آب رخ ملک1 و2 سایهآ داداری ای فیض سحاب کرمت آذاریآب ر لطفی باشد دم به دم ار زآنکه مرا در بندگی شاه جهان یاد آری بی خویشتنم3 دلشدهآ زار4 کنی با خویشتنم5 ز خویش بیزار کنی در غیرتم از غیر به جوش آری خون تایک نظرم به لطف در کار کنی 2220ای دل ز پی سایهآ خود چند روی با نور چرا به6 سایهای درگروی تا بر سرت آتشی نباشد چون شمع چون شمع گمان مبر که بیسایه شوی7

ديوان

ديوان

نبذة عن الكتاب

الفهرس