1 خامه برآورد صدای صریر %~% بلبلی از خلدبرین زد صفیر

2 خلدبرین ساحت این گلشن است %~% خامه در او بلبل دستان زن است

3 بلبل این باغ پرآوازه باد %~% دم به دمش زمزمه‌ای تازه باد

4 طرفه ریاضی‌ست که تا رستخیز %~% سبزه او را نبود برگ ریز

5 ز آب خضر سرزده گلها در او %~% غنچه گشا باد مسیحا در او

1 طرح نوی در سخن انداختم %~% طرح سخن نوع دگر ساختم

2 بر سر این کوی جز این خانه نیست %~% رهگذر مردم دیوانه نیست

3 ساخته‌ام من به تمنای خویش %~% خانه‌ای اندر خور کالای خویش

4 هیچ کسم نیست به همسایگی %~% تا زندم طعنه ز بی‌مایگی

5 بانی مخزن که نهاد آن اساس %~% مایه او بود برون از قیاس

6 خانه پر از گنج خداداد داشت %~% عالمی از گنج خود آباد داشت

7 از مدد طبع گهر سنج خویش %~% مخزنی آراست پی گنج خویش

8 بود در او گنج فراوان به کار %~% مخزن سد گنج چه سد سد هزار

9 گوهر اسرار الاهی در او %~% آنقدر اسرار که خواهی در او

10 هر که به همسایگی او شتافت %~% غیرت شاهی جگرش را شکافت

11 شرط ادب نیست که پهلوی شاه %~% غیر شهان را بود آرامگاه

12 من که در گنج طلب می‌زنم %~% گام در این ره به ادب می‌زنم

13 هم ادبم راه به جایی دهد %~% در طلبم قوت پایی دهد

14 جهد کنم تا به مقامی رسم %~% گام نهم پیش و به کامی رسم

15 کام من اینست که فیاض جود %~% انجمن آرای بساط وجود

16 مرحمت خویش کند یار من %~% کم نکند مرحمت از کار من

17 آن که به ما قوت گفتار داد %~% گنج گهر داد و چه بسیار داد

18 کرد به ما لطف ز لطف عمیم %~% نادره گنجی و چه گنج عظیم

19 آن که از این گنج نشد بهره‌مند %~% قیمت این گنج چه ms01 داند که چند

20 دخل جهان گشته مهیا از این %~% بلکه دو عالم شده پیدا از این

21 بود جهان بر سر کوی عدم %~% بی‌خبر از وضع جهان قدم

22 نه سخن کون و نه ذکر مکان %~% نه ز هیولا وز صورت نشان

23 نام سما و لقب ارض نه %~% عمق نه وطول نه و عرض نه

24 چون نه ز ابعاد نشان بود و نام %~% قابل ابعاد که بود و کدام

25 غیر برون بود ز ملک وجود %~% غیر یکی ذات مقدس نبود

26 بود یکی ذات و هزاران صفات %~% واحد مطلق صفتش عین ذات

27 زنده باقی احد لایزال %~% حی توانا صمد ذوالجلال

28 بیند و گوید نه به چشم و زبان %~% زو شده موجود هم این و هم آن

29 آن که از او دیده فروزد چراغ %~% وز مدد باصره دارد فراغ

30 وان که دهد کام و زبان را بیان %~% هست چه محتاج به کام و زبان

31 آنچه نه او بود نمودی نداشت %~% محض عدم بود و وجودی نداشت

32 خلوتیان جمله به خواب عدم %~% در تتق غیب فرو بسته دم

33 تیره شبی بود درآن تیره شب %~% ما همه در خواب فرو بسته لب

34 شام سیاهی که دو عالم تمام %~% گم شده بودند در آن تیره شام

35 موج برآورد محیط قدم %~% ابر بقا خاست ز بحر کرم

36 گشت از آن ابر که شد درفشان %~% حامله در صدف کن فکان

37 شعشعه آن گهر شب فروز %~% کرد شب تار جهان همچو روز

38 صبح دل افروز عنایت دمید %~% باد روان بخش هدایت وزید

39 کوکبه مهر پدیدار شد %~% هر دو جهان مطلع انوار شد

40 از اثر گرمی آن آفتاب %~% دیده گشودند جهانی ز خواب

41 عقل جنیبت ز همه تاخت پیش %~% رایت خویش از همه افراخت پیش

42 فوج به فوج از پی هم می‌رسید %~% خیل و حشم بود که صف ms02 می‌کشید

43 جیش عدم سوی وجود آمدند %~% بر سر میدان شهود آمدند

44 تاخت برون لشکری از هر طرف %~% پیش جهاندند و کشیدند صف

45 لشکر حسن از طرفی در رسید %~% عشق و سپاهش ز برابر رسید

46 از طرف حسن برون تاخت ناز %~% وز طرف عشق در آمد نیاز

47 عشق و سپاهی ز کران تا کران %~% حسن و وفا بود جهان تا جهان

48 محنت و درد سپه بی‌شمار %~% آمد و صف زد ز یمین و یسار

49 سوز و گداز آمده در قلبگاه %~% زد علم خویش به قلب سپاه

50 از صف خود عشق جدا گشت فرد %~% تاخت به میدان و طلب کرد مرد

51 پر جگر آن مرد که شد مرد عشق %~% آمد و نگریخت ز ناورد عشق

1 فرض بود بر همه شکر و سپاس %~% شکر و سپاسی نه به حد قیاس

2 شکر و سپاسی که خدا را سزد %~% خالق ما رازق ما را سزد

3 رازق ما آن که به خوان نعم %~% خواند جهان را به وجود از عدم

4 هست جهان سفره احسان او %~% اهل جهان زله خور خوان او

5 هر که نه پرورده این نعمت است %~% از سر خوان عدمش قسمت است

6 مائده فیض چه جزو و چه کل %~% برده از او فیض چه خار و چه‌گل

7 او چمن آراست دگرها چمن %~% باد برد شاخ گل و نسترن

8 ور نکند طرح چمن از نخست %~% بر قد گلبن نشود جامه چست

9 نسخه هر گل که رقمها در اوست %~% شرح کمال چمن آرا در اوست

10 حرف نگار صحف کاینات %~% بی ورق و بی قلم و بی دوات

11 نقش کن لوح درون و برون %~% صنعتش از تهمت آلت مصون

12 گر نبود آهن خارا تراش %~% سنگ کجا بت شود از بت تراش

13 بتگر اگر تیشه نیارد به دست %~% پیکر بت را نتوان نقش بست

14 ور ms03 نبود قوت آن پیشه‌اش %~% رخنه‌گر کار شود تیشه‌اش

15 بت که نگارنده شدش بت نگار %~% چون دهدش کس به خدایی قرار

16 هست خدا آن که بود بی‌نیاز %~% در همه کاری همه را کار ساز

17 آنکه مقدم عدمش بر وجود %~% چون کندش کس به خدایی سجود

18 نقش نبود از بت و از بت نگار %~% کاو همه را بود خداوندگار

19 پیشتر از نام بت و بت پرست %~% بود خداوند بدینسان که هست

20 جان و جسد را به هم الفت فزای %~% و ز دل و جان گرد کدورت زدای

21 راهنمای خرد راهجوی %~% کام گشای نفس گرم پوی

22 پویه‌ده ابلق گیتی نورد %~% گرم‌کن زرده آفاق گرد

23 غالیه‌سای چمن دلفروز %~% مجمره گردان گل عود سوز

24 زنگ‌زدای دل دلخستگان %~% قفل‌گشای در دربستگان

25 عقده گشاینده دشوارها %~% چاره نماینده آزارها

26 تاب ده لاله لعلی چراغ %~% جام گر نرگس زرین ایاغ

27 کحل کش باصره ماه ومهر %~% مشعله افروز بساط سپهر

28 صدر نشان دل روشن‌ضمیر %~% خرده‌شناس خرد خرده‌گیر

29 عقل که هست از همه آگاه‌تر %~% در ره او از همه گمراه‌تر

30 راه به کنهش نبرد عقل کس %~% معرفت الله همین است و بس

31 صدق ندارد نفس هیچ کس %~% صادق اگرهست بود صبح و بس

32 بر سر این لوح رقم مختلف %~% نیست یکی راست به غیر از الف

33 نیست در این لجه به غیر از سحاب %~% آن که شداز حرف حیا نام یاب

34 هیچ کمر بسته بجز نی نماند %~% صاف دلی غیر خم می نماند

35 کیست در این دیر حوادث‌پذیر %~% غیر خم می‌که بود گوشه گیر

36 روی زمین ز اهل هنر رفته‌اند %~% اهل هنر زیر زمین خفته‌اند

37 صافی از این میکده باقی نماند %~% گشت تهی شیشه و ساقی نماند

38 شمع فروزنده ز پرتو نشست %~% صبح شد و رونق مجلس شکست

39 تیره گلی از می گلرنگ ماند %~% کان تهی ms04 از لعل شد و سنگ ماند

40 گشت تهی بزم ز شمع طراز %~% ماند همین دوده‌ای از شمع باز

41 گنج زجا رفت وبه جا خفت مار %~% لیک نه ماری که بود مهره دار

42 بگذر از این طایفه ماروش %~% بر صفت مار به آزار خوش

43 خیز و منه پا به سر راهشان %~% بشنو و مگذر ز گذرگاهشان

44 پای نهی در ره افعی به خاک %~% لیک کنندت دم فرصت هلاک

45 تا نشوی همچو زمین پایمال %~% دور نشین از همه گردون مثال

46 روی به مردم منما چون پری %~% تا طلبندت به سد افسونگری

47 رخ منما وز همه در پرده باش %~% بر صفت روز گذر کرده باش

48 تا چو کند یاد تو در دل گذار %~% روی دهد گریه بی‌اختیار

49 بگذر از این طایفه پرده در %~% پرده‌نشین باش چو نور بصر

50 رسم وفا نیست در اهل جهان %~% همچو وفا پای بکش از میان

51 باش به عزلتگه خود پا به گل %~% تا نروی از در کس منفعل

1 اهل دلی ترک جهان کرده بود %~% ز اهل جهان روی نهان کرده بود

2 رفته و در زاویه‌ای ساخته %~% وز همه آن زاویه پرداخته

3 آمده سیر از تک و پوی همه %~% بسته در خانه به روی همه

4 مجلسی او دل آگاه او %~% همدم او آه سحرگاه او

5 ساخته چون جغد به ویرانه‌ای %~% دم به دمش خود به خود افسانه‌ای

6 رفت فضولی به در خانه‌اش %~% زد به فضولی در کاشانه‌اش

7 داد جوابش ز درون سرا %~% کهن سرد اینهمه کوبی چرا

8 بستم از آنرو در کاشانه سخت %~% تا تو نیاری به درخانه رخت

9 مرد ز بیرون در آواز داد %~% کای همه را گشته درون از توشاد

10 تا ندهد دست مرادی که هست %~% حلقه این در نگذارم ز دست

11 حلقه چشم است بر این در مرا %~% کز تو شود کام میسر ms05 مرا

12 گفت بگو تا چه هوا کرده‌ای %~% بر در من بهر چه جا کرده‌ای

13 گفت مرا آن هوس اینجا فکند %~% کز تو و پند تو شوم بهره‌مند

14 گفت نداری اثر هوش حیف %~% عقل ترا کرد فراموش حیف

15 گر شوی از نقد خرد بهره‌مند %~% قیمت این پند شناسی که چند

16 کاین همه آزار کشیدی ز من %~% سد سخن تلخ شنیدی ز من

17 ساخته‌ام در به رخت استوار %~% می‌روی از درگه من شرمسار

18 وحشی از این دربدری سود چیست %~% چیست از این مقصد و مقصود چیست

19 به که در خانه برآری به‌گل %~% تا نروی از در کس منفعل

20 ای رطب تازه‌رس باغ جود %~% ذات تو نوباوه باغ وجود

21 دانه این نخل چو می‌کاشتند %~% بر ثمری چون تو نظر داشتند

22 مهر سحر گردی بسیار کرد %~% بر سر این کشته بسی کار کرد

23 ابر کرم قطره بسی ریخته %~% تا ز گل این نخل بر انگیخته

24 جز تو کسی میوه این شاخ نیست %~% غیر تو زیبنده این کاخ نیست

25 کاخ فلک را که برافراختند %~% خاصه پی چون تو کسی ساختند

26 کشور هستی‌ست مسلم ترا %~% حکم رسد برهمه عالم ترا

27 هر که به غیر از تو سپاه تواند %~% گوش به در چشم به راه تواند

28 چرخ جنیبت کش فرمان تست %~% گوی فلک در خم چوگان تست

29 دور زده دست به فتراک تو %~% آمده محراب فلک خاک تو

30 حیف که باشی به چنین آبروی %~% بر سر این گوی چو طفلان کوی

31 آب کزو گشته هر آلوده پاک %~% می‌شود آلوده به یک مشت خاک

32 هر که در این خاک عداوت فن است %~% خاک شود آخر اگر آهن است

33 آینه هر چند بود صاف دل %~% زنگ برآرد چو بماند به گل

34 بگذر ازین خاک و گل عمر کاه %~% چند کنی آیینه دل سیاه

35 خیز و ms06 صفایی بده آیینه را %~% زو بزدا ظلمت دیرینه را

36 آینه کز زنگ شده تیره رنگ %~% مالش خاکستر از او برده رنگ

37 آتشی از فقر و غنا برفروز %~% هر چه بیایی ز علایق بسوز

38 زان کف خاکستری آور به کف %~% زنگ از آن آینه کن برطرف

39 تا چو نظر جانب او افکنی %~% دیده شود هر چه بود دیدنی

40 آه که آیینه به زنگ اندر است %~% هر نفسش تیرگی دیگر است

41 بر همه روشن بود آیینه وار %~% کز نفس آیینه رود در غبار

42 آینه دل که پر از نور باد %~% از نفس تیره دلان دور باد

43 زنگ و غباری چو شود حایلش %~% رفع نماید دم صاحب دلش

44 چرخ نگر کز نفس جان فزا %~% ز آینه خور شده ظلمت زدا

45 هر نفسی را نبود این اثر %~% می‌وزد این باد ز باغ دگر

46 کی به همه عمر دم ما کند %~% آنچه به یک دم دم عیسا کند

47 روح فزاید دم روح الهی %~% با نفس روح کند همرهی

48 از دم ما طایفه بلهوس %~% زنده شود مرده چو شمع از نفس

49 گر تو بر آنی که به جایی رسی %~% رسته ز ظلمت به صفایی رسی

50 صاف دلی را به مقابل گرای %~% تا شودت ز آینه ظلمت زدای

51 ماه چو با مهر مقابل شود %~% وارهد از ظلمت و کامل شود

52 لیک بسی راه کند طی هلال %~% تا گذر آرد به مقام و کمال

53 ره به در کعبه نیابد کسی %~% تا نکند قطع بیابان بسی

54 کعبه وصل است هوای دگر %~% سیر ره اوست به پای دگر

55 فیض در او مرحله در مرحله %~% نور در او مشعله در مشعله

56 روح در این قافله محمل کش است %~% این چه فضا وین چه ره دلکش است

57 آب درین بادیه اشک نیاز %~% هادی ره مرحمت کار ساز

58 دیده ز ms07 بس پرتو خورشید تاب %~% شب پره‌ای در گذر آفتاب

59 مانده در این ره خرد دور رو %~% کند در این ره نظر تیزرو

60 خود به چنین جا که خرد مانده لال %~% هست زبان را چه مجال مقال

61 جسم در او راه به جایی نیافت %~% خواست رود قوت پایی نیافت

62 جان به حیل می‌کند اینجا مقام %~% جسم که باشد که بود تیزگام

63 چند توان بود به دوری صبور %~% دیده بر افروز به نور حضور

64 هر که در این ره به طلب گام زد %~% گشت بقای ابدش نامزد

65 خیز که این راه به پایان بریم %~% رخت به سرچشمه حیوان بریم

66 کسوت جسم از سر جان برکشیم %~% یک دو قدح آب بقا در کشیم

67 غسل بر آریم در آب بقا %~% چهره بشوئیم ز گرد فنا

68 خامه رد برسر هر بد کشیم %~% لوح فنا را رقم رد کشیم

69 چند نشینیم در این کنج تنگ %~% چند توان کرد به یک جا درنگ

70 در بن این شیشه سیماب گون %~% بند چو دیوم به هزاران فسون

71 آه که دیوانه شدم تا به چند %~% در تن این شیشه توان بود بند

72 وای که هرچه کنم اهتمام %~% جز بن این شیشه نیابم مقام

73 مور چو در شیشه بود سرنگون %~% جانش از آنجا مگر آید برون

74 مور کی از شیشه نماید صعود %~% تا ندمد بال و پرش از وجود

75 کو پر همت که از اینجا پریم %~% رخت به سرمنزل عنقا بریم

76 شهپر همت چو بیابد مگس %~% کی کندش فرق ز سیمرغ کس

77 همت اگر پایه فزایی کند %~% پشه بی‌بال همایی کند

78 همت اگر پای به میدان نهد %~% گوی فلک در خم چوگان نهد

79 گر نبود همت ازین نه صدف %~% گوهر مقصود که آرد به کف

1 پادشهی بود ملایک سپاه %~% بر فلک از قدر زدی بارگاه

2 در حرمش پرده ms08 نشین دختری %~% اختر سعدی و چه سعد اختری

3 زلف کجش حلقه کش گوش ماه %~% چشم غزال از پی چشمش سیاه

4 خال رخش داغ دل آفتاب %~% غالیه‌اش پرده‌در مشک ناب

5 طره که در پای خود انداخته %~% دام ره کبک دری ساخته

6 منظره‌ای داشت چو قصر سپهر %~% شمسه طاقش گل زرین مهر

7 نسر فلک طایر دیوار او %~% تاج زحل قبه زرکار او

8 کنگر این منظر عالی مکان %~% آمده بر قصر فلک نردبان

9 بود بر آن غیرت بام سپهر %~% صبحدمی جلوه نما همچو مهر

10 جلوه او دید یکی خرقه پوش %~% آمد از آن جلوه‌گری در خروش

11 تیر جگردوزی از آن غمزه جست %~% بر جگرش آمد و تا پرنشست

12 تیر که از سخت کمانی بود %~% رخنه گر خانه جانی بود

13 داشت ز تیرش جگری دردناک %~% آه کشیدی و تپیدی به خاک

14 مضطر از آن درد نهانی که داشت %~% جان به لب از آفت جانی که داشت

15 ناظر آن منظر عالی بنا %~% عاشق و دیوانه و سر در هوا

16 شهر پر آوازه غوغای او %~% هرطرف افسانه سودای او

17 بیخودی او به مقامی کشید %~% کز همه بگذشت و به خسرو رسید

18 یافت چو شه حالت درویش را %~% خواند وزیر خرد اندیش را

19 گفت در این کار چه سازم علاج %~% هست به تدبیر توام احتیاج

20 از جگرش دشنه جگرگون کنم %~% یا نکنم هم تو بگو چون کنم

21 گفت به جم کوکبه دانا وزیر %~% کای به تو زیبنده کلاه و سریر

22 هست در این کشتن و خون ریختن %~% سرزنشی بهر خود انگیختن

23 مصلحت آنست که پنهانیش %~% جانب خلوتگه خود خوانیش

24 پرسیش از آتش دل گرم گرم %~% پس سخنان شرح دهی نرم نرم

25 پس طلبی آنچه نیاید از او %~% وان در بسته نگشاید از او

26 تا به طلبکاری آن پا نهد %~% خانه به سیلاب تمنا ms09 دهد

27 مرد مدبر به شه ارجمند %~% هر چه بیان کرد فتادش پسند

28 شامگهی سایه لطف خدای %~% در حرم خاص‌ترین کرد جای

29 خواند گدا را به حریم حرم %~% کرد ز الطاف خودش محترم

30 گفت که ای سوخته داغ دل %~% داغ غمت تازه گل باغ دل

31 آنکه چو شمع است ترا سوز ازو %~% وانکه نشستی بچنین روز ازو

32 بستن عقدش بتو بخشد فراغ %~% لیک به سد عقد در شب چراغ

33 گر به مثل مهر صباح آوری %~% شامگه او را به نکاح آوری

34 مرد گدا پیشه چو این مژده یافت %~% رقص کنان جانب عمان شتافت

35 کاسه چوبین ز میان باز کرد %~% آب برون ریختن آغاز کرد

36 خود نه همین یک تنه در کار بود %~% چشم ترش نیز مدد کار بود

37 مردم آبی چو خبر یافتند %~% بهر تماشا همه بشتافتند

38 رفت یکی پیش که مقصود چیست %~% گرنه ز سوداست در این سود چیست

39 گفت بر آنم که پی در ناب %~% گرد برانگیزم از این بحر آب

40 منتظرانش همه حیران شدند %~% وز سخنش جمله پریشان شدند

41 لب بگشودند که گر مدتی %~% دور سپهرش بدهد مهلتی

42 بسکه ازین بحر برون ریزد آب %~% عرصه این بحر نماید سراب

43 به که دراین بحر شناور شویم %~% همچو صدف حامل گوهر شویم

44 گر نکنیمش ز گهر کامکار %~% زود از این بحر بر آرد دمار

45 همچو صدف در ته دریا شدند %~% بعد زمانی همه پیدا شدند

46 پر ز گهر ساخته کف چون صدف %~% بر لب دریا گهر افشان ز کف

47 بسکه فشاندند بر آن عرصه در %~% دامن صحرا ز گهر گشت پر

48 دید چو آن عاشق همت بلند %~% خاک پر از گوهر خاطر پسند

49 رفت و ز در کیسه خود ساخت پر %~% آمد و بر تخت شه افشاند در

50 ز آمدنش گشت غمین شهریار %~% فکر بسی کرد ms10 به تدبیر کار

51 فکرت او راه به جایی نیافت %~% از پی آن درد دوایی نیافت

52 مرد گدا پیشه زمین بوسه داد %~% گفت که شاها فلکت بنده باد

53 گوی فلک قبه ایوان تو %~% ملک بقا عرصه جولان تو

54 چتر زر اندود تو خورشید باد %~% مطربه بزم تو ناهید باد

55 هست چو ناکامی من کام شاه %~% نیست ز همت که شوم کام خواه

56 از مدد همت والای خویش %~% دست کشیدم ز تمنای خویش

57 دید چو بر همت او شهریار %~% کرد بر او عقد جواهر نثار

58 گفت تویی قابل پیوند من %~% هست سزاوار تو فرزند من

59 خواند عزیزان و به سد جد و جهد %~% بست بدو عقد زلیخای عهد

60 دامن مقصود فتادش به دست %~% رفت و به خلوتگه عشرت نشست

61 مرد گداپیشه که آنجا رسید %~% از مدد همت والا رسید

62 همت اگر سلسله جنبان شود %~% مور تواند که سلیمان شود

63 ای به ره ملک سخن گام زن %~% از تو بسی راه به ملک سخن

64 نام سخن از تو مبدل به ننگ %~% قافیه از نسبت نظمت به تنگ

65 موی زنخدان گذرانی ز ناف %~% لیک به آن مو نشوی مو شکاف

66 گر چه شود ریش به غایت دراز %~% ریش درازت نکند نکته ساز

67 پایه ازین مایه نگردد بلند %~% بز هم ازین مایه بود بهره‌مند

68 چند عصا رایت شهرت کنی %~% ریش برآن پرچم رایت کنی

69 کرد عصایی و بلند اوفتاد %~% شعر ترا هیچ بلندی نداد

70 زین علم زرق به میدان نو %~% کشور معنی نشود زان تو

71 کوس کند نوحه بر آن پادشاه %~% کاو شود اقلیم گشای سپاه

72 تا نکنی غارت نظمی نخست %~% ره ننماید به تو آن نظم سست

73 آنکه بود دخل ز دخلش زیاد %~% دست به درویش نباید گشاد

74 مهر خموشی به لب خویش نه %~% پستی خود را نکنی فاش نه ms11

75 آب که رو جانب پستی فکند %~% پستی خود گفت به بانگ بلند

76 کوس نه‌ای زمزمه کوس چیست %~% غلغل بیهوده چو ناقوس چیست

77 خضر نه‌ای چشمه حیوان مجوی %~% کالبدی منزلت جان مجوی

78 نظم دلاویز که جان‌پرور است %~% پاره‌ای از جان سخن‌گستر است

79 اهل تناسخ مگر این دیده‌اند %~% کز سخن خویش نگردیده‌اند

80 جسم سخن جلوه گه جان کنند %~% کار مسیحاست که ایشان کنند

81 نکته وران طایفه‌ای دیگرند %~% از دگران پاره‌ای انسان ترند

82 بلعجبی چند که بی سیر پای %~% از تتق عرش نمایند جای

83 کرسی سر چون سر زانو کنند %~% آن طرف عرش تکاپو کنند

84 روح به دمسازی روحانیان %~% جسم به همخوابی جسمانیان

85 گاه چو مو بر سرآتش به تاب %~% گاه قصب درگذر آفتاب

86 دامن فکرت به میان کرده چست %~% رفته به دریوزه عقل نخست

87 حلقه صفت سرشده دمساز پای %~% حلقه زده بر در این نه سرای

88 سیر جهان کرده و بر جای خویش %~% گشته جهان بی‌مدد پای خویش

89 نادره مرغان همایون اثر %~% پر نه و مانند ملک تیز پر

90 بر سر راه کرم لایزال %~% چشم به ره تا چه نماید جمال

91 گشته برآن دایره دیرپای %~% لیک چو پرگار به یک جای پای

92 پرده گشای رخ ابکار راز %~% نیل حقیقت کش روی مجاز

93 ماشطه حسن جمیلان فکر %~% شانه زن زلف خیالات بکر

94 تا که در این مرحله عمر کاه %~% درپی این خرقه سپاریم راه

95 قرب سخن مقصد اقصای ماست %~% ساحت آن ملک طرب جای ماست

96 هست سخن شاهد دلجوی ما %~% در طلب اوست تکاپوی ما

97 شب همه شب ما و تمنای او %~% خواب نداریم ز سودای او

98 از اثر بود سخن بود ماست %~% روی سخن قبله مقصود ماست

99 هست به محراب سخن روی ما %~% سجده گه ما سر زانوی ما

100 شب دم از افسانه او می‌زنیم %~% روز ms12 در خانه او می‌زنیم

101 نظم که سرمایه پایندگی است %~% پایه او غیر چه داند که چیست

102 پرتو این آتش انجم سپند %~% دیده خفاش چه داند که چند

103 گرمی خورشید ز عیسا بپرس %~% خوبی یوسف ز زلیخا بپرس

104 پایه معنی ز فلک برتر است %~% نکته سرا مرغ ملایک پر است

105 در خم این دایره پرشکن %~% زمزمه‌ای بود برون از سخن

1 نادره گویی ز سخن گستران %~% نادره در سلک زبان آوران

2 رفت یکی روز خطایی بر او %~% تاختن آورد بلایی بر او

3 والی ملکش به غضب پیش خواند %~% جور کنانش ز بر خویش راند

4 تند شد و گفت سزایش دهند %~% و ز سرکین کند به پایش نهند

5 کند بر آن پا که رود ناصواب %~% تا نکند در ره باطل شتاب

6 گر چه شب نیستیش در رسید %~% شب به میان آمد و بازش خرید

7 صبح کزین مشعل گیتی فروز %~% شعله کشد شعله آفاق سوز

8 تیز کنند آتش خرمن فروش %~% دود بر آرند از این تیره روز

9 از ره بیداد زدندش بسی %~% قاعده داد ندید از کسی

10 برد کشانش عسس کینه جوی %~% تلخ سخن گشته ترش کرده روی

11 کرد به چندین ستمش کند و بند %~% کند به پا برد و به زندان فکند

12 چوب دو شاخش چو نمود از گلو %~% دست اجل بود گلو گیر او

13 خم شده دستش به طریق کمان %~% گشته زه از چوب دو شاخش عیان

14 طرفه کمانی که قدش همچو تیر %~% گشته از او مثل کمان خم پذیر

15 چون نی تیری که بیندازیش %~% بود نوایی ز سخن سازیش

16 بر هدفش تیر تمنا رسید %~% مطلعی از عالم بالا رسید

17 گشت چو مژگان قلمش اشک ریز %~% زد رقم و داد یکی را که خیز

18 بهر بیان کردن احوال من %~% گشته مجسم صفت حال من

19 جامه او ساخته‌ام کاغذین ms13 %~% داد زنان راست لباس اینچنین

20 کرد و از آن روش سراپا سیاه %~% تا طلبد داد من از پادشاه

21 آن سخن تازه پر سوز و درد %~% برد و به شه داد فرستاده مرد

22 شاه چو بر خواند در آمد ز جای %~% گفت شتابند به زندان سرای

23 مژده‌اش از فر همایی دهند %~% زودش از آن بند رهایی دهند

24 در قفس آن مرغ خوش الحان که چه %~% بلبل و محروم ز بستان که چه

25 خاص‌ترین کس ز ندیمان شاه %~% رفت به زندان و شدش عذر خواه

26 ساخت به تشریف شهش بهره‌مند %~% کرد سرش ز افسر خسرو بلند

27 او که از آن ورطه جانکاه رست %~% از اثر معنی دلخواه رست

28 وحشی از این زمزمه دلنواز %~% خیز و بر این دایره شو نغمه ساز

29 بو که ز هر قید خلاصت دهند %~% خاص‌ترین خلعت خاصت دهند

30 ای غم و اندوه مجسم شده %~% شادی اگر دیده ترا غم شده

31 اینهمه غم از پی عالم مخور %~% محنت عالم گذرد غم مخور

32 هست غمی تخم غم بی‌شمار %~% بیضه یک مار شود چند مار

33 اینهمه درها که سرشک تو سود %~% نیست دلت را چو مفرح چه سود

34 گریه کنان از غم دل تا به کی %~% سبزه صفت پای به گل تا به کی

35 پای به گل چند نشینی بکوش %~% زهر طلب در ره یاری بنوش

36 هیچ به از یار وفادار نیست %~% آنکه وفا نیست در او یار نیست

37 داری اگر یار نداری غمی %~% عالم یاری‌ست عجب عالمی

38 کارگردانی چو فتد پیش کس %~% رفع شود از مدد یار و بس

39 آنچه به یک دست نشاید ربود %~% چون دو شود دست ربایند زود

40 یار مخوانش که چو شین در رقم %~% داخل شادیست نه داخل به غم

41 بر صفت راست پسندیده یار %~% آمده در راحت و رنجت به کار

42 صحبت ms14 ناجنس گزند آورد %~% سد دل آسوده به بند آورد

43 رشته به انگشت که مارش گزید %~% بست خرد کیش و همین نکته دید

44 کاین سخن از اهل خرد یاد دار %~% دست مکن باز به سوراخ مار

45 سفله که تیز است به راه ستیز %~% چون دم خدمت زند از وی گریز

46 چرغ که شد تشنه به خون غزال %~% مروحه جنبان شود از زور بال

47 یار دو رنگت کند آخر هلاک %~% گر چه فتد پیش تو اول به خاک

48 یوز بر آهو چو کمین آورد %~% سینه خود را به زمین آورد

49 آنکه زدی شعله خشمش جهان %~% لاف وفای که زند مشنو آن

50 سرب چو بگداخت نماید چو آب %~% لیک کند خوردن آن جان کباب

51 آنکه نه ثابت قدم اندر وفاست %~% صحبت او مایه چندین جفاست

52 خانه که سست آمده آنرا بنا %~% رخت مقیمان نهد اندر فنا

53 رسم وفا از همه یاری مجوی %~% زادن گل از همه خاری مجوی

54 خار گل و خار مغیلان جداست %~% غنچه و پیکان ز کجا تا کجاست

55 مرد خرد پیشه نجوید ز کاه %~% خاصیت طینت زرین گیاه

56 مس اگر از هر علقی زر شدی %~% نرخ زر و خاک برابر شدی

57 در همه بحری در یکدانه نیست %~% گنج به هر خانه ویرانه نیست

58 هر مگسی را نبود انگبین %~% هر نی خود رو نشود شکرین

59 در همه کس نیست ز یاری اثر %~% چشمه ز هر خاک نیاید به در

60 یار که خود را به وفایت ستود %~% بایدش از داغ جفا آزمود

61 جوهر یاری اگرش حاصل است %~% روشنی دیده و چشم دل است

62 سنگ که کحل بصرش می‌کنند %~% اول از آتش خبرش می‌کنند

63 آنکه درشتی فن خود ساخته %~% به که بود از نظر انداخته

64 سرمه نرم است پی دیده نور %~% چونکه درشت است کند دیده کور

65 رو به درشتی ms15 چو بداندیش کرد %~% ناله بسی از عمل خویش کرد

66 گشته چو سوهان به درشتی مثل %~% ناله از او خاسته در هر عمل

67 خیز و میفکن به درشتان نظر %~% زانکه زیان بصر است آن نظر

68 چشم چو بر خار مغیلان نهی %~% مردمک دیده به توفان دهی

69 صحبت یاران ملایم خوش است %~% یاری این طایفه دایم خوش است

70 پا بکش از صحبت هر بلهوس %~% یار وفادار به دست‌آر و بس

71 زر بده و صحبت یاران بخر %~% زین چه نکوتر که دهی زر به زر

72 صحبت ناجنس نباید گزید %~% تا طمع از خویش نباید برید

73 مار که بر دست خودت جا دهی %~% زود بری دست و به صحرا دهی

1 جاهلی از گنج خرد تنگدست %~% آرزوی گنج به دل نقش بست

2 در طلب گنج به ویرانه‌ها %~% بود سراسیمه چو دیوانه‌ها

3 رفت یکی روز به ویرانه‌ای %~% چون دل ویران خودش خانه‌ای

4 جغد به میراث در او خانه گیر %~% گشته بسی جغد در آن خانه پیر

5 گشته روان ریگ در آن سرزمین %~% خشت در او بود مربع نشین

6 دید برون آمده ماری عجب %~% بر تن او نقش و نگاری عجب

7 شکل خوشی در نظرش نقش بست %~% نقش زدش راه و گرفتش به دست

8 یک دو سه گامش به کف خویش داشت %~% غافل از آن زهر که در نیش داشت

9 بر کف او نیش فرو برد مار %~% نیش مگو دشنه زهراب دار

10 دست برافشاند و درآمد ز پای %~% سر به زمین سود و برآورد وای

11 داشت یکی دشمن دانا رسید %~% بر سر آن خسته که مارش گزید

12 چاره آن زهر دل آزار جست %~% کارد زد و پنجه‌اش انداخت چست

13 زهر کش جهل نظر باز کرد %~% دشمن خود دید و سخن ساز کرد

14 گفت چه از دست من آید کنون %~% رفت چو سر پنجه ز دستم ms16 برون

15 جز نم خون کامده از تن فرو %~% آنچه ز دست آیدم امروز کو

16 یافته‌ای دست و به جان رنجه‌ام %~% سستی تو گر نبری پنجه‌ام

17 گفت خردپیشه که خاموش باش %~% شرح دهم یک دو سخن گوش باش

18 مار ز یاری چو کفت بوسه داد %~% داد دمش خرمن عمرت به باد

19 تیغ من از خون تو چون رنگ بست %~% داد ترا چشمه حیوان به دست

20 بوسه آن رخت کشیدت به خاک %~% زخم منت باز رهاند از هلاک

21 تا تو بدانی که ز دشمن ضرر %~% به که رسد دوستی از اهل شر

22 ای علم کبر برافراخته %~% تاج تواضع ز سر انداخته

23 هر که به این تاج نشد بهره‌ور %~% به که نیابند ز خاکش اثر

24 خاک ره مردم آزاده باش %~% بر صفت خاک ره افتاده باش

25 خاک صفت راه تواضع گزین %~% خاکی‌و از خاک نیاید جز این

26 سجده گه پاک دلان گشته خاک %~% زانکه فتد در ره مردان پاک

27 گر کست از بوسه کند پای ریش %~% دست نیاری ز تکبر به پیش

28 خاک به هر پای بود بوسه ده %~% خاک به فرقت که ز تو خاک به

29 خواجه آکنده به کبر و منی %~% کوهش اگر هیکل گردن کنی

30 مشکل اگر سرکشیش کم شود %~% در ره تعظیم قدش خم شود

31 ای سرت از قاف گرانتر بسی %~% کوه به این سنگ نیابد کسی

32 حیرتم از گردن پر زور تست %~% کاو به چنین بار بماند درست

33 بر همه خلق است تقدم ترا %~% وجه شرف چیست به مردم ترا

34 گر به لباست بود این برتری %~% این که نباشد به چه فخر آوری

35 ور تو به گنج و درمی محترم %~% چون کنی آن دم که نباشد درم

36 گوهر آدم اگر از درهم است %~% خر که زرش بار کنی آدم است

37 رو که ز زر خر ms17 نشود آدمی %~% هیچ خر از زر نشود آدمی

38 زان فکنی جامه اطلس به دوش %~% تا شود آن بر خریت پرده پوش

39 رو که ترا آن خری دیگر است %~% جامه اطلس چو سزای خر است

40 لاف خرد چون زند آن خود پرست %~% کش بنشانند اگر زیر دست

41 خانه تابوت تمنا کند %~% تا زبر دست کسان جا کند

42 خواجه خرامنده به سد احترام %~% صوف و سقر لاط به دست غلام

43 هر قدمش فکری و رایی دگر %~% هر دمش اندیشه به جایی دگر

44 شانه زن از پنجه به قسطاس خویش %~% ریش کن از غایت وسواس خویش

45 بیهده داده‌ست ز کف نقد جان %~% ریش نگر می‌کند از بهر آن

46 کرده ز سودا در گفتار باز %~% کس نه و سد جنگ و جدل کرده ساز

47 این روش مردم بیدار نیست %~% خواجه به خواب است و خبردار نیست

48 دیده‌ای آخر که چو کس شد به خواب %~% خود به خودش هست عتاب و خطاب

49 خواجه به خواب است که خوابش حرام %~% زان ندهد باز جواب سلام

50 منعم پر کبر به خود پای بند %~% ساخته در گاه سرا را بلند

51 تا چو زند گام برون از سرا %~% پشت نسازد ز تکبر دو تا

52 گر نه ز ایام خورد گوشمال %~% جستنش از خواب نماید محال

53 خواجه که پر گشته ز باد غرور %~% خم نکند پشت تواضع به زور

54 مشک پر از باد کجا خم شود %~% گر نه ز بادش قدری کم شود

55 باد به خود کرده ولی وقت کار %~% پوست کند از سر او روزگار

56 گشت چو از باد قوی گوسفند %~% پنجه قصاب از او پوست کند

57 چند به این باد به سر می‌بری %~% نیستی آخر دم آهنگری

58 دم که به باد است چنین پای بست %~% هیچ بجز باد ندارد به دست

59 ای ز دمت رفته جهانی ms18 به رنج %~% چند توان بود چو دم باد سنج

60 باد چو بر شمع ره انداخته %~% تاج زرش خاک سیه ساخته

61 باد در پرده هر پاک زاد %~% هست بلی پرده در غنچه باد

62 چند شوی همچو گل بوستان %~% در صفت خویش سراسر زبان

63 دعوی گل راه به سوییش هست %~% زانکه نکو رنگی و بوییش هست

64 بخت تو بر چیست چه داری بگو %~% کیستی و در چه شماری بگو

65 لاف ز بالای پدر می‌کنی %~% خود بنما تا چه هنر می‌کنی

66 شمع که ز آینده ازو گشته دود %~% خانه کند روشن و آن یک کبود

67 ناخلفی پا چو نهد در میان %~% پرتو عزت برد از دودمان

68 چون گذر روزنه را دود بست %~% شمع فروزنده ز پرتو نشست

69 پرتو جمعی ز سر یک تن است %~% مجلسی از مشعله‌ای روشن است

70 مجلس جمع است فروزان ز شمع %~% شمع چو بنشست شود تیره جمع

71 شمع نه‌ای جامه شمعی چه سود %~% روشنی شمع نیاید ز دود

72 نیست ترا نقد خرد در کنار %~% زان نکنی رسم تواضع شعار

73 کفه چو خالی‌ست شود سرفراز %~% پر چو شد افتاد به خاک نیاز

74 پست نشد پایه اهل صفا %~% گر چه فرو دست تواش گشت جا

75 مرتبه شمع نگردیده پست %~% گر چه که از دود فروتر نشست

76 خس نشود کس به زبردست کس %~% آب همانست و همانست خس

77 سرزنش ناخن از این پستی است %~% کش چو تو عادت به زبردستی است

78 شد به فرودست چو ساعد مقیم %~% بین که گرفتند بتانش به سیم

79 گر کست از راه خوش آمد ستود %~% آنچه نباشی تو نباید شنود

80 حرف خوش آمد مشنو کان خطاست %~% مضحکه خلق مشو کان بلاست

81 زاغ که شد باز سفیدش لقب %~% عقده سد خنده گشاید ز لب

82 نیست خوش آمد به در از چند حال %~% بی‌غرضی نیست خوش ms19 آمد سگال

83 رخت چو در کوی خوش آمد برند %~% گر ز طمع نیست زتو بد برند

84 چون به جگر شد دل قصاب بند %~% بوسه زند بر قدم گوسفند

85 در هدف گربه چو افتاد موش %~% وصف دگر کرد به هر تار موش

86 تو همه تن عیب و خوش آمد سگال %~% نام نهادت به هنر بی‌مثال

87 آنکه ستاید به خوش آمد ترا %~% از تو نکوتر نشناسد ترا

1 بود سفیهی به سفاهت علم %~% ساخته محکم به جهالت قدم

2 داشت یکی لاشه خبر پشت ریش %~% بر تن او زخم ز اندازه بیش

3 بوی بد زخم تن آن خمار %~% باعث قی کردن مردار خوار

4 شل به یکی دست وبه یک پای لنگ %~% کور شده بسکه زده سر به سنگ

5 کرد رسن بر سر و بردش کشان %~% داد به دلال سر ریسمان

6 گفت که از دست عنان داده‌ام %~% همچو خر اندر وحل افتاده‌ام

7 زین وحل از لطف برآور مرا %~% بازخر از خواری این خر مرا

8 مرد فروشنده زبان باز کرد %~% در صفت خر سخن آغاز کرد

9 کاین خر صرصر تک آهو نهاد %~% گوی برون برده ز میدان باد

10 گر بنهی بر زبرش بار فیل %~% پیل صفت بگذرد از رود نیل

11 دست و دو پایش که ستون تنند %~% چار ستونند که از آهنند

12 کره خر شیره نینداخته %~% با همه اسبان به گرو باخته

13 صاحب خر این سخنان چون شنفت %~% رفت و به دلال خر آهسته گفت

14 کاینهمه تعریف تو گر هست راست %~% هست حماری که مرا مدعاست

15 داشتم این طور حماری مراد %~% شکر که بی‌رنج طلب دست داد

16 گفت فروشنده که ای غلتبان %~% چند از این درد سر رایگان

17 لاشه خود را نشناسی که چیست %~% رو که برین عقل بباید گریست

18 ای ز دل مور دلت تنگتر %~% حرص تو از کوه گران سنگتر

19 ms20 گر فکند حرص تو بر کوه دست %~% در کمر کوه درآرد شکست

20 مور نه‌ای این کمر آز چیست %~% گور نه‌ای این دهن باز چیست

21 گور که خاکش به دهان ریختند %~% لقمه طلب بود از آن ریختند

22 آنکه نشد حرص و طمع دور از او %~% به که خورد لقمه لب گور از او

23 تن که تواش پرورش از جان دهی %~% پرورش لقمه موران دهی

24 دیده کز او مور شود طعمه خوار %~% چند به هر خوان نهیش کاسه وار

25 به که چنان دیده نمکدان شود %~% کاو ز طمع کاسه هر خوان شود

26 نان سر خوان لئیمان مخور %~% زهر خور و سبزی هر خوان مخور

27 گرده گرمی که دهد مبخلت %~% داغ جگر سوز نهد بر دلت

28 آب بقا باد بر او ناگوار %~% کز پی نان است سگ داغدار

29 باش چو آهوی ختا پوست پوش %~% برگ گیا میکن ازین دشت نوش

30 آهوی چین گشته چنین خوش نفس %~% زانکه خورد برگ گیاهی و بس

31 مس که ز اکسیر طلا می‌شود %~% از اثر برگ گیا می‌شود

32 چند نشینی به سر خوان آز %~% گر نبود نان به گیاهی بساز

33 لب بدران حرص دهن باز را %~% میل بکش چشم بد آز را

34 ای به غم آب و علف پای بند %~% چون سگ نفست نرساند گزند

35 پیش سگ آهو نکند جان تلف %~% تا شکمش نیست پر آب و علف

36 آهو اگر میل گیا می‌کند %~% در بدنش مشک ختا می‌کند

37 در ره این معده که بادا خراب %~% فضله مردار شود مشک ناب

38 آه از این معده آتش نشان %~% شعله فروزنده آتش فشان

39 جاذبه او نفس اژدر است %~% هاضمه او دم آهنگر است

40 آتش این هاضمه گیتی فروز %~% شعله فروزنده و آفاق سوز

41 بس بودت دافعه آموزگار %~% کاو نکند فضله کس اختیار

42 فضله مردار که دنیایی است %~% داشتن ms21 آن نه ز دانایی است

43 چند به این فضله شوی پای بند %~% چون جعلش گرد کنی تا بچند

44 بگذر از آلودگی روزگار %~% دست از این فضله بشو زینهار

45 مایل سیم و زر عالم مباش %~% داغ دل از حسرت درهم مباش

46 باش در ایوان کرم صف نشین %~% ریز چو همیان درم از آستین

47 از درمی چند که بودیش نیست %~% پیش خردمند وجودیش نیست

48 چیست ترا ای همه تن حرص وآز %~% همچو خم زر دهن از خنده باز

49 با همه کس نخوت و زردار چیست %~% این همه عجب از دو سه دینار چیست

50 کبر و دماغش نه به جای خود است %~% گر درمش هست برای خود است

51 مخزن جمشید و فریدون کجاست %~% گنج فرو رفته قارون کجاست

52 جمله در این خاک فرو رفته‌اند %~% با کفنی زیر زمین خفته اند

53 آنکه فرستاد به این کشورت %~% خلق نکرد از پی جمع زرت

54 گر ز من و تست غرض جمع زر %~% کوه ز ما و تو بود سخت‌تر

55 گر چه درم مونس دلخواه تست %~% دشمن جانی‌ست که همراه تست

56 آنکه در اول به سرای سپنج %~% زیر گل و خاک نهان کرده گنج

57 کرده اشارت که بر هوشیار %~% گنج عدویی‌ست به خاکش سپار

58 زر نه متاعیست بلایی‌ست زر %~% الحذر ای زر طلبان الحذر

1 بی درمی خار کشیدی به پشت %~% نامده جز آبله هیچش به مشت

2 بود همین زخم سر نیش خار %~% آنچه به دست آمدش از روزگار

3 زخم بسی خار بر اندام داشت %~% خواری بسیار از ایام داشت

4 رو به در قاضی حاجات کرد %~% دست برآورد و مناجات کرد

5 کای ز تو خرم شده باغ و بهار %~% خار ز فیض تو گل آورده بار

6 چند در این دشت من تیره روز %~% خرقه سد پاره کنم خاردوز

7 چند شوم نخل صفت لیف پوش %~% چند ms22 توان بار کشیدن به دوش

8 نخل که شد خارکشی کار او %~% هست رطب نیز گهی بار او

9 وه که من از خارکشی سوختم %~% جز ضرر خار نیندوختم

10 جز گل اندوهم ازین خار نیست %~% هیچم از این خار جز آزار نیست

11 تیشه به گل میزد و میکند خار %~% گشت ز گل مشربه‌ای آشکار

12 مشربه‌ای بود در او زر بسی %~% از سر زردار گرانتر بسی

13 چون سر آن مشربه را باز کرد %~% زمزمه خوشدلی آغاز کرد

14 رفت و به زن صورت آن راز گفت %~% صورت آن راز نهان باز گفت

15 پرده برانداخت چو از روی راز %~% رفت زن و گفت به همسایه باز

16 راز نخواهی که شود آشکار %~% لب بگز و باز مگو زینهار

17 کوه که سنگ است و ندارد بیان %~% وز پی گفتار ندارد زبان

18 هیچ مگویش که بیان میکند %~% راز نهان تو عیان میکند

19 آن سخن افسانه بازار شد %~% والی آن شهر خبردار شد

20 گفت که از خانه برونش کشند %~% از سر آزار به خونش کشند

21 حاجب شه رفت و به فرمان شاه %~% برد کشانش به سوی بارگاه

22 شاه باو بانگ زد از روی قهر %~% شربت آن عیش بر او کرد زهر

23 کی شده از خارکشی پشت ریش %~% جامه زربفت چه پوشی به خویش

24 وصله پالان خر خارکش %~% نیست ز پر گاله زربفت خوش

25 گنج برون آر که رستی ز رنج %~% مار صفت کشته مشو بهر گنج

26 خارکشش گفت که ای شهریار %~% دست ز آزار اسیران بدار

27 از نفس گرم اسیران بترس %~% ز آه دل ریش فقیران بترس

28 گنج ز من می‌طلبی گنج چیست %~% حاصل ایام بجز رنج چیست

29 گنج کنی مشربه‌ای را لقب %~% کنج کند خاک به سر زین سبب

30 شاه زد از خشم گره بر جبین %~% گفت که بستند دو دستش ز کین

31 از ms23 فلکش آه و فغان می‌گذشت %~% وز سر دردش به زبان می‌گذشت :

32 کز غم این حادثه گر جان برم %~% چشم کنم دوش و مغیلان برم

33 از سر بیداد زدندش بسی %~% قاعده داد ندید از کسی

34 ای ز حسد با همه عالم به جنگ %~% زین عمل بد همه عالم به تنگ

35 نیست ز رنج حسد امید زیست %~% وای به جان تو علاج تو چیست

36 دیده انصاف ز تو خاردوز %~% چشم هنربین ز تو مسماردوز

37 پیشه تو عیب هنرپیشگان %~% عیب شمار هنراندیشگان

38 دشمن آن کز هنرش مایه‌ایست %~% بر سرش از فر هما سایه‌ایست

39 عیب کنی مرد هنر کیش را %~% تا بنمایی هنر خویش را

40 زین هنر آنکس که بود هوشمند %~% بی‌هنریهای تو داند که چند

41 آنکه تو عیب هنرش میکنی %~% در همه جا نامورش میکنی

42 گر ز هنر نیست غرض نام و بس %~% به ز تو شهرت که دهد نام کس

43 آن هنر اندیش شود نامدار %~% کش تو کنی عیب شماری شعار

44 آنکه چو پروانه آتش پرست %~% گرد تو گشت از تو در آتش نشست

45 شعله زنی بر تن خود شمع وار %~% تا دگری از تو شود داغدار

46 آنکه پی حفظ تو فانوس وار %~% شب همه شب ساخته پا استوار

47 پاس تو شب تا به سحر داشته %~% باد به نزدیک تو نگذاشته

48 سر زده او را ز تو دود از نهاد %~% زین عمل زشت ترا شرم باد

49 جور به پاداش وفا میکنی %~% باد ترا شوم چها میکنی

50 خار نشانند و گل آرد به بار %~% ای تو کم از خار ز خود شرم دار

51 بد مکن از گردش دوران بترس %~% دور مکافات کند ز آن بترس

52 هر که در این مزرعه شد دانه کار %~% آرد از آن دانه همان دانه بار

53 ما که چو پرگار قدم می‌زنیم %~% چرخ برین نقطه غم می‌زنیم ms24

54 دور ز هر نقطه که برداشتیم %~% باز به آن نقطه گذر داشتیم

55 آنکه به ره خار فشان بست بار %~% باز چو گردید به ره داشت خار

56 هر که بدی کرد بجز بد ندید %~% کرد که یک بد که عوض سد ندید

57 مار که او بر سر آزار رفت %~% زندگیش بر سر این کار رفت

58 شمع که آتش ز درون برفروخت %~% سوخت دلش چون دل پروانه سوخت

59 کس چه کند دشمنی زشتخو %~% دشمن او بس عمل زشت او

60 مار که آزار کسان کار اوست %~% هر که بود بر سر آزار اوست

61 آنکه گذر بر سر نیکی فکند %~% کی رسد از اهل گزندش گزند

62 زر که به مردم همه راحت دهد %~% ز آتش سوزنده سلامت جهد

63 خار کز و شد همه را پا فکار %~% سوخت چو افکند بر آتش گذار

64 شیوه آزار مکن اختیار %~% ور نه ز بیخت بکند روزگار

65 خار پر آزار که نشتر زند %~% خارکن از بیخ و بنش بر کند

66 نور فشان گر چه بسوزی به داغ %~% کسب کن این قاعده را از چراغ

67 باید اگر سوخت بساز و بسوز %~% خانه تاریک کسی بر فروز

68 فتنه مینگیز و بترس از ستیز %~% ورنه شوی کشته در آن فتنه خیز

69 خلق کشند آتش خلوت فروز %~% زانکه مبادا شود آفاق سوز

70 آنکه در او هست ز لنگر اثر %~% نیست بجز کشتی دریا گذر

71 هر که نصیبی ز هنر می‌برد %~% بیشتر از فیض نظر می‌برد

72 رو نظری جو که هدایت در اوست %~% مایه اکسیر سعادت در اوست

73 از طرف اهل دلی یک نگاه %~% رهبر مقصود تو سد ساله راه

74 فیض ازل از نظر اهل راز %~% کرده دری بر رخ مقصود باز

75 آنکه ترا مایه جان می‌دهد %~% هر چه طلب می‌کنی آن می‌دهد

76 جان طلب و بگذر ازین آب وخاک %~% جسم ms25 رها کن که شوی جان پاک

77 وحشی ازین گفته فروبند لب %~% روز نهان است و عیان است شب

خلدا برين

خلدا برين

نبذة عن الكتاب

الفهرس