چون دابویه وفات یافت ، پسرش اسپهبدفرخان که ملقب به ذوالمناقب

~~وبانی شهر سارویه است ، به ملک نشست و باو1 نام نوکر خود را فرمود

~~تا شهر ساری را در آنجا که دیه اوهراست بساز و ساکنان آن مقام که الیوم

~~شهر آنجا واقع است ، به او رشوت وافردادند تا شهر را در این موضع

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0050.png)

~~بساخت و اسپهبد در آمل اقامت می نمود . چون بلده تمام شد وفرخان به

~~تماشای آن رفت و خیانت به اومعلوم شد او را گرفته در قریهٔ‌ «باواویجمان»

~~از حلق آویخت . از این جهت نام آن دیه «باواویجمان» شد . عامه آن دیار

~~«باوجمان» می گویند . واز آن زر رشوت که باو گرفته بود ، قریهآ «دینار

~~کفشین» را که «دونا کوش» میخوانند بساخت. دینار کفشین یعنی اززر کفش-

~~بها ساخته شده وشهر را موسوم به اسم پسر خود «سارویه» کرد - بعد ازاتمام

~~بلده، جملهآ اعیان آن نواحی را طلب نمود تا بر آنها منت نهد که به جهت

~~شما شهرو بازار و حمام ساختهام که به اسم شما در اطراف بلاد شیوع یابد .

~~چون حاضر شدند پرسید «کسی مانده که نیامده باشد؟» گفتند شهرخواستان

~~بن زردستان ما بین ساری و فرح آباد واقع است ، الیوم «شیر خواست»

~~می گویند1. وحصیرهای کمینه در آنجا می بافند اسپهبد قاصدی به طلب شهر-

~~خو استان فرستاده ، طلب نمود . وی قاصد را درمنزل فرود آورده، همان شب

~~شد و ms24 صبح را به ساری رسید و آن ده خروار اسباب را که همه از این دیار

~~بههم میرسیدند و چیزی که از ولایتهای بیرون آورند داخل نبود ، به در گاه

~~اسپهبد فرود آورد . خبر دادند که شهرخواستان نیز آمده، مجلسی درغایت

~~ابهت آراسته، اعالیی ولایت را بارداد تا هریک درخور مرتبهآ خود به مکانی

~~قرار گرفتند . آنگاه اسپهبد به تکلم در آمده گفت «این اعیان ولایت شما

~~مردمانی بودید در میان جنگل و روستاها ساکن وبی بهره از آنچه مثل مأکول

~~و ملبوس و مشروب که ساکنان بلاد عراق وفارس و آذربایجان به کارمی برند.

~~به جهت شما شهر وبازار و کارو انسرا ساختم تا تجار و اهل حرف از هردیار

~~به شهر شما بیایند و توسعه در معاش شما به هم رسد ونام سما درا کنافم

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0051.png)

~~سمر گردد . همانا آنچه کردم از این جهت مستوجب مدح و تحسین هستم

~~یا نه ؟»

جمله زبان به مدح و ثنایش گشودند جزشهرخواستان که سر به زیر

~~افکنده ، نشسته بود . اسپهبد دید که ارباب ولایت همه آنچه شرایط دعا بود،

~~به جای آوردند . او اصلاسر بالا نکرد . گفت «ترا چه شد که مانند اسبان

~~سر در زیرانداخته، هیچ نمی گوئی.» شهرخواستان برپای خاسته ، دعا و ثنای

~~اوبجا آورده وگفت «با من محقر بضاعتی هست . پادشاه در نظر خود بطلبد

~~تا بنده نیز در سلک مداحان منتظم گردد.» فرمود که آنچه آورده است بیارند.

~~چون آوردند ازملبوسات ولایت کتانهای لفوری و شالهای آنجا و دیگر اقمشه

~~که شعر بافان از ابریشم می بافتهاند ومرغهای مثمن و گوسفند ومسکه و زعفران

~~و برنج و شکر و خربوزه و هندوانه و از هر گونه اثمار و آچار که همه از

~~این ولایت میخرند ، به نظر گذرانیده گفت «آفتاب دولت وسلطنت پادشاه

~~تابنده و پاینده باد . اینها تمام از این ولایت به هم میرسد که هیچ چیز نه از

~~عراق و فارس و آذربایجان آوردهاند ms25 . ابنای آدم را زیاده از این از مأکول

~~و مشروب و ملبوس به چه کار می آید . هرچه ساکنان بلاد بدان محتاجند که

~~از جاها برایشان بیارند، ما در میان جنگل و روستا داریم و کسی از حال ما با

~~خبر نیست . امروز که پادشاه شهری ساخته است ، اجانب از هر دیار روی

~~بدینجا خواهند آورد و از اشیاء این دیار وقوف (خواهند] یافت، بسی

~~برنخواهد آمد که حکام ولایات بیرون ، سپاه بدینجا کشیده ، از تصرف و

~~ریاست ما بخواهند برد .» اسپهبددانست که راست می گوید . اما چاره نبود.

در عهد او مصقله بن هبیرة شیبانی از جانب یزیدبن معاویه علیه اللعنة

~~لشکر به طبرستان آورده ، مدت دو سال جنگ کرد و در کندسان کجور

~~فوت شده ، مدفون گشت . عمارت محقری بر قبرش ساختهاند عوه)ر روی

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0052.png)

~~جهل زیارت می کنند که ازاصحاب پیغمبراست . وی درزمان خلافت حضرت

~~امیر المؤمنین علی قریب به بیست هزار خانهدار را که به صوب مخالفت از

~~آن حضرت فرار نموده ، اسیر شده بودند، به صد هزاردینار فدیه متعهد شده،

~~خلاص نموده بود. وازادای وجه تهاونورزیده نزد معاویه رفت وحضرت امیر

~~فرمود که در بصره خانه وسایر عماراتش رامنهدم ساختند . وای بر آن ملعون

~~که بد ذاتیش به حدی باشد که آن حضرت به انهدام عمارتش فرمان دهد .

ایضا در عصرش فی عهد سلیمان بن عبدالملک بن مروان بن الحکم ،

~~یزیدبن المهلب نیز به جرجان ومازندران آمده، به مبلغ کلی با اسپهبد فرخان

~~صلح کرد و سلیمان نوشت که چندان مال از طبرستان و مازندران یافتهام که

~~قطارهای شتر از طبرستان تا دمشق اگر متوالی باشند کفایتش نیست . بسی

~~برنیامد که سلیمان مرده ، امر خلافت برعمربن عبدالعزیز بن مروان بن الحکم

~~قرار گرفت و آن مال از او طلب نمود. گفت «یک دینار نیافتهام» مکتوبش

~~ظاهر ساخت ، مصر گشت که چیزی به دستم نیامده ، وی را در زندان حلب

~~محبوس ساخت. در حیات عمربن ms26 عبدالعزیز اسیر زندان حلب بود. چون خبر

~~فوت عمر بدو رسید ، از زندان حلب گریخته .

یزیدبن عبدالملک خلیفه گشت و آل مهلب پس از کار زار بسیار کشته

~~گشتند [و] خلقی از یمین و یسار مستأصل گشتند .

فرخان بعد از هفده سال سلطنت وفات یافته ، پسرش داذمهر پادشاه

~~گشت . داذمهربن فرخان دوازده سال ملک رانده ، پسر خود خورشید را به

~~برادر خودسارویهآ «کردبالی» نام وصیت کرد که ملک را به امانت نگاه

~~داشته ، خورشید که صغیر بود، چون به سن رشد رسد، بدوسپارد . برادرش

~~هشت سال ملک را به امانت نگاه داشته ، به خورشید سیرد .

دیگر اسیهبد خورشید بن داذمهربن فرخان وی نود و سهرن داشته، از

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0053.png)

~~کوه تلدشت. درعهد اوطبرستان ومازندران به تصرف ابوجعفر منصور دوانقی

~~در آمده، اعراب تسلط یافتند .

سبب فتح طبرستان ومازندران اینکه ابومسلم درعهد ابو العباس سفاح که

~~خلیفهآ اول است از آل عباس به ارادهآ گزاردن حج عازم دیار عرب شد و

~~نخست به آستان خلافت آشیان سفاح درمدینهآ هاشمیه کهدرقدیم «انبار» می گفتند

~~ویکی از مداین سبعه است رسید و سفاح استقبال فرمود ، به عظمت هر چه

~~تمامتر بار داد . ابومسلم معروض داشت که امسال امارت قافلهآ حاج را به من

~~تفویض نمای . گفت برادرم ابوجعفر قبل از تو این خواهش کرده است ،

~~وگرنه ملتمس تومبذول میشد . وی آزرده خاطر گشته، نزد یاران اظهار کرد

~~که ایشان خود ملازم کعبهاند ، می بایست که امیری حاج را امسال به من باز

~~گذارند و روان شده یک منزل برابوجعفر پیشی گرفت و در آن سفر چهارصد

~~قطار شتر مطبخ و بارخانهآ ابومسلم را می کشیدند . منادی فرمود که هیچکس

~~از اهل قافله دیگ دربار نکنند . روزی دو نوبت برخوان حاضر شده ، آنچه

~~خواهند تناول نمایند و در حرمین نیز چندان خیرات از او صدوریافت که او

~~را امیرحقیقی و ابو جعفر را امیرمجازی گفتند . در رجعت ، ابوجعفر یک

~~منزل بر ابومسلم پیشی گرفت، ms27 چون به بئرمعونه رسید ، خبر فوت ابوالعباس

~~سفاح شنیده ، مکث نمود تا ابومسلم بدو ملحق شد . سفاح خوب صورت -

~~ترین اهالی آن روزگار بوده . روزی در آئینه چهرهآ خود را دیده ازحق تعالی

~~طلب عافیت وطول عمر کرد که «اللهم انی لااقول کماقال سلیمان بن عبدالملک

~~وانا الملک الشاب ولکنی اقول اللهم عمرنی طویلا فی طاعتک ممتعا بالعافیة1»

~~مقارن اتمام این دعا، از بیرون آواز شخصی شنید که با دیگری گفت «ای

~~فلان مدت میان من و تو شصت و سه روز مانده است 0» آن شخص گفت

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0054.png)

~~بلی چنین است .» آزرده گشته آئینه را برزمین زد و در حال تطیر گرفته ،

~~دوات وقلم برداشت و تاریخ زد . بعد از چند روز آبله بیرون آورده ، روز

~~شصت وسوم فوت شل .

وابومسلم چوندربئر معونهرسید، ابوجعفر گفت (یابن عم می باید که به

~~سرعت تمام خودرابه کوفهرسانی، مبادا که با دیگری از بنی عباس بیعتنمایند.»

ابومسلم به ایلغار با ده سوار جرار به کوفه در آمد و مردمان با داود

~~-عم سفاح - بیعت می کردند. ابومسلم را دیده، ترک بیعت داود نمودند. بعد

~~از دو روز نیز ابوجعفر رسید . با وی بیعت کردند . حال آنکه سفاح چون

~~خلیفه شد گفته بود که از بنی عباس هر که امارت لشکر اختیار کرده ، مروان

~~حمار را به قتل آرد ، بعد ازمن خلیفه اوست . عم سفاح - عبد الله بن علی بن

~~عبدالله عباس - این کار را قبول کرده ، با مروان جنگها کرد و مقتول ساخت

~~و در مصر وشام حکومت می نمود . چون خبر فوت سفاح و بیعت ابوجعفر

~~بدان دیار شایع گشت ، بنا برسخن سفاح ، سپاهی که همراه او بودند با وی

~~بیعت کردند . منصور ، ابومسلم را به دفع او فرستاد . بیست و یک جنگ

~~میان هردو شده ، هربار ظفر ابومسلم را بود . آخر عبدالله عباس به هزیمت

~~نزد برادر خود که حاکم موصل بود رفت . وی نتوانست حمایت او کرد ،

~~گرفته نزد ms28 ابوجعقرفرستاد . محبوس کرده، طعام بسیار دادند و آب باز گرفتند

~~تا بمرد . ابوجعفر از نهایت بخل وخست ابو الخصیب1 را به معسکر ابومسلم

~~فرستاد تا اموال علی عباس ومقتولان سپاه اورا بجهت او ضبط نموده بیاورد.

~~ابومسلم از این عمل شنیع آزرده گشته، گفت «من در خون چندین هزار کس

~~امین بودم ، چه شد که در اموال ایشان خائن گشتم.» از روی قهر و غضب

~~سوار شد تا بلدهآ ری عنان باز نکشید . ابوجعفر او را مستلزم حمایت خود

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0055.png)

~~میدانست. التجابه هرصاحب تدبیری که بودمی برد که نوعی نمایند تا باز گردد.

~~مکاتیب فریب آمیز ، مصحوب رسولان چرب زبان متعاقب روان می کرد وعم

~~خود داود را نیز فرستاد که میان او و ابومسلم قواعد مودت مستحکم بود .

~~ابومسلم چون ازعقبهآ حلوان گذشت، مجمزان متوالی بدومی رسیدند. مضمون

~~مکاتیب آنکه: یابن عم مرا در دست چندین هزاردشمن گذاشته به کجا میروی؟

~~عراق وخراسان خود ازتست باز آکه بلادمصر وشام رابه جهت خودضبط نمائی.

ابومسلم چون به ری رسید مکث نموده ، درماندن و به خراسان رفتن

~~ونزد ابوجعفر مراجعت کردن را متردد شده ، با خداوندان خرد مشاورت

~~مینمود . جمله می گفتند(«نمی باید رفت.» روزی با مالک بن هاشم خزاعی گفت

~~«حال من و ابوجعفر را چون می بینی» گفت «چنانکه وقتی شیری رانی در

~~کف پاخلیده، دربیابانی افتاده بوده است وحرکت نتوانست کرد وچرک وریم

~~در آن جراحت جمع گشته، از الم آن زبیروزفیر آن به کرهآ اثیر میرسیده. مردی

~~بدان موضع وارد شده شیر را بدانحال دید و ترحم به حالش نموده گفت

~~«آخرخلقی است ازمخلوقات خالق اکبر» پیش رفته، نی ازکف پایش بیرون

~~کشید ، چرک وریم خارج شده ، درد تسکین یافت و فارغ کتراشت سد

~~و آهنگ دریدن آن مردکرد . فریاد بر آورد گهمن ترار چنان بلیه رهانیده ام،

~~به چه حجت مرا میدری؟

شیر گفت «تو بلفضولی ، میتواند پور فه شیر دیگر را به بلائی مبتلا ms29

~~قهر وجبر این سرزمین رااز من بستاند ، مرااوازه سازد»

~~سریر خلافت بنشانی .

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0056.png)

بومسلم گفت «نهالی را که من غرس نمودهام ، اگر از محافظت آن

~~دست بازدارم، رهگذریان خواهند کند ودورانداخت .» عازم دار الخلافه گشته،

~~خزانهآ خود را به سنباط مجوس نیشابوری که معتمد ومعتمدعلیه بود ، سپرد و

~~در خلوت بدو گفت که اگر درباب آوردن خزانه کتایت من به تو برسد که مهر

~~من نیمی در کنارش مسکوک باشد بفرست واگرمهر تمام در کتابت منقوش بود

~~بدان که من زنده نیستم . خزانه رامده . وصیت با سنباط درست کرده برفت .

~~ابوجعفر معارف بنیهاشم را به استقبالش فرستاده ، به عظمت هرچه تمامتربار

~~داد . تا سه روزحال براین منوال بود . روزچهارم عثمان بن نهیک را که اول

~~نو کر ابومسلم بود وازوی آزرده گشته بود[و] نو کرخلیفه شده، باسه سرهنگ

~~دیگر، در حجرهای ازقصر خودبا سلاح تمام پنهان کرده ،گفت «امروزچون

~~ابومسلم نزد من بیاید . من آغاز شکایت خواهم کرد . در وقت تقریر گناهان،

~~چون دست بردست بزنم ، به شمشیر آخته بیرون آیید و خاطر مرا از اوفارغ

~~سازید 0»

روز چهارم که ابومسلم تنها به دستوردیگر روزها به دار الخلافه رفت،

~~دربان شمشیر از او بستد که با سلاح در مجلس خلیفه رفتن باعث بی ادبی

~~است . ابومسلم نزد منصور رفته ، از دربان شکایت نمود .

منصور گفت «هیچ میدانی که با من چها کردهای . من برادر خلیفه

~~بودم، درخراسان پیش تو آمدم .. . من در مجلس بوده، ازداعیان ما خواجه-

~~سلیمان بن کثیر را که وزیرت بود کشتی و عمهآ مرازن کرده می گفتی که

~~من از اولاد سلیط بن عبدالله بن عباسم .» حکایت سلیط طولی دارد . «چون

~~جرائمش برشمردن گرفت، ابومسلم گفت «از گذشته یاد نمیباید کرد.» خشمش

~~زیادهگشته، دستها برهم زد . آن چهار سرهنگ آهنگ ابومسلم کردند. گفت

~~ایا امیر المؤمنین مرتبهآ من نازلتراز آن است که ترا این همه خشم باید گرفت.»

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0057.png)

~~و درپای ابوجعفر افتاد . ابوجعفر لگدی ms30 بردهانش زده ، ضاربان کارش لا

~~ساختند و جسدش در گلیمی پیچیده ، از داعیان هرکس که درمی آمد ، بدو

~~می نمودند و همان ساعت پی ارسال خزاین اززبان ابومسلم کتابتی به سنباط

~~نوشته ، مهرش را درست بدان مکتوب زدند . سنباط دانست که کار ابومسلم

~~نیست . از خزاین آنچه به کار می آمد ، به جهت مشارکت ملت ، نزداسپهبد

~~خورشید گبر فرستاد وتتمه را برلشکر قسمت نموده ، جنگ را آماده گشت و

~~می گفت که چون ابوجعفر میخواست که ابومسلم را بکشد ، به صورت

~~مرغی شده ، پرواز نموده و حالا در فلان قلعه مصاحب مهدی بن ابوجعفر

~~است . خلقی بر سر او جمع گشته ، از ری به قزوین تاختن کرد و زنان و

~~فرزندان اهل اسلام را بسیار اسیرکرد .

خلیفه جهوربن مرار العجلی را به جنگ اوفرستاد ودر روز مقاتله زنال

~~و فرزندان مسلمانان را برشتران سوار کرده، پیش صف نگاه داشت، تا آلات

~~حرب برآنها بخورد . اعراب عملی چند کرده ، شتران رمیدند و موجب

~~به قتل رسیدند . او سالم مانده ، به جانب اسپهبد خورشید روان شده. اسپهبد

~~نبود .» گفت «اسپهبد کیست؟» طوس وبر کسته پهلوی اومیراند تا به هنگام

~~فرصت شمشیری زده سر آن گبرپر کبر راوب حبیث جدا ساخت وپیش

~~اسیهبد برد. خورشید برطوس نفرین کراینمردالتجا به مامی کرد، مروت

~~نبود آنچه کردی . هرگز به تکبر اوی نبوده . گیلانیان این

~~معنی تکبر فهمیده، متکبر را می گویند که تر بفایت ستباظ دارد وسا

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0058.png)

~~شخص متکبر است .

ابوجعفر پسر خود- مهدی- را درری فرستاده، گفت، «خزانهآ ابومسلم

~~را از خورشید طلب نمای .» چون طلبیدند ، برانکار اصرار نمود که نهآ

~~ابومسلم میشناسم و نه خزانهآ او را دیدم وشصت استربار از اجناس طبرستان

~~که ده خروار زعفران و ده خروار ناردان ولیمو و آچارهای این ولایت و

~~کتانهای لفوری وشالها وچند خروارماهی خشک و برهر استری کنیزک خوب-

~~شکل و برسر استر دیگر غلام ساده روی چنانکه سی کنیزک وسی غلام برسر

~~بار شصت ms31 استر بودند ، مصحوب فیروزنام - حاجب بزرگ خود - با سر

~~سنباط نزد خلیفه فرستاد . مهدی پیش پدر فرستاد که در باب خزاین ابومسلم

~~به اسپهبد چیزی نمی باید گفت و منتهز فرصت می باید بود .

خلیفه استمالت نامهای بدو نوشته، باطنا در صدد تسخیر مازندران

~~وطبرستانشد وعبدالجبار بن عبدالرحمن که بعدازابومسلم درخراسان حکومت

~~داشت دعوای استقلال کرده ، نام خلیفه را ازخطبه و سکه افکند . ابوجعفر

~~پیش پسر خود - مهدی - که در ری بود فرستاد که نزد اسپهبد خورشیدر فته،

~~رخصت بطلب که پدر میخواهد تا برسر عبدالجبار در خراسان سپاه بفرستد.

~~اگر همه از یک راه بروند ، علف و علیق الدواب وفا نمی کند . ده هزار کس

~~هم از کنار دریای طبرستان بروند . اسپهبد نزل وعلوفه مهیا سازد .

~~عجمیت میخواست که خورشید جواب بگوید اما در ظاهر پیغام بگزارد .

~~خورشید اجابت نموده ، آن مرد رخصت انصراف طلبید و بیرون آمد .

~~بازدید که بغایت ناداناست قصدخلیفه رانمیفهمد . حاجب خورشید را گفت

~~«برو بگو تا مرا در خلوت بطلید که سخنی دارم بدو بگویم» حاجب رفته ،

~~یغام اداکرد . گفت «این مرد همین لحظه از پیش من رفت چه سخن دارد.»

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0059.png)

~~حاجب گفت «ظاهرا خام طمعی خواهد کرد .» گفت «برو بگو در اندرون

~~حرم رفته است .» حاجب آمده بگفت . مرد عجم دانست که چه فکر کرده

~~نطلبیده است . گفت «دریغ که قضابجهت رضای خلیفه ، پردهآ جهل از دیدهٔ‌

~~عقل این مرد فرو آویخته است تا حالتیرا که چون روز هویداست، خفاش وار

~~نمی بیند .» و سوار شده برفت . بعد ازچند روزلشکر از کنار دریای طبرستان

~~در اهتزاز آمده ، چون به اهلم رستاق رسیدند ، عمربن العلا که سالها در

~~طبرستان بوده ، کوچهها و شوارع آن ولایت را نیک میدانست، آمل را

~~تاخت کرد و اسیر و بردهآ بسیار گرفت .

اسیهبد واقف گشته ، عیال و اطفال را در مغارهها به راه سواته کوه،

~~کمر کوهی را نقب زده، ملتجا ساخته و ده ساله آب ms32 و آذوقه در آنجا مهیا

~~کرده و به چوب بندی ، راهی که زیاده از یک نفر نتواند رفت بر دیوار آن

~~کوه بسته برد وخود در دیلمان رفته ، دفاین از مازندران می آورد و به جمع

~~کردن سیاه اشتغال داشت -

جیوش خلیفه [به سرداری] ابو الخصیب ازراه شاه کوه ومولی المثنی

~~این حجاج ازجرجان بههم پیوسته، یک سال وچهارماه درپای آن مغاره نشسته

~~وبائی در آن مغاره شیوع یافته، بسیار کس مردند . بقیه استغاثه نموده ، فریاد

~~برآوردند و امان طلبیدند . سردار آن سپاه به شرط رضای خلیفه امان داده ،

~~به زیر آوردند وجملهآ نسوان را به جانب بغدادار سال نمود. ابوجعفرمخدرهای

~~ازمخدراتش به زوجیت تصرف کرد ویک دخترش را نیز به یکی از بنی عباس

~~که خویش نزدیکش بودداد . اعیان دار الخلافه التماس نمودند که ولایت را

~~بدو دست باز دارد تا مطیع فرمان باشد . استمالت نامه و فرمان حکومت

~~ولایت مرقوم نموده، بریدی را به سرعت هرچه تمامتر روان ساخت . وی در

~~آن مدت به دیلمستاننشسته، پنجاه هزارمرد جمع کرد و از کنار دریا میرفت.

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0060.png)

~~خبر تسخیر قلعه و اسیرافتادن زن و فرزندان دراثنای راه بدو رسید . ازغایت

~~اندوه زهرخورده بمرد . مدت سلطنت او پنجاه ویک سال . دولت آل گاوباره

~~در مازندران بدومنقرض شد واعراب تسلط یافتند .

سلاطین آل باوند]

طایفهٔ‌ دیگر از سلاطین مازندران که آل باوند وباوندیه می گویند ،

~~انسبت به] باوبن شاپوربن کیوس بن قباد [کردهاند] . احوال کیوس سبق

~~ذکر یافت . ایشان سه طبقهاند از ابتدای سلطنت تا آخر. دونوبت دیگر ملک

~~از تصر فشان بدر رفته ، باز تسلط یافتند. ابتدای دولت باوندیه ازخمس واربعین

~~هجری تا خمسین وسبعمائه، هفصد و پنجاه و پنج سال .1 طبقهآ اول چهارده

~~نفر از خمس و اربعین هجری تا سبع و تسعین وثلاثمائه .

فرقهآ دوم هشتتن، از ست وستین وار بعمائهتا ست و ستمائه.

زمرهآ سیوم هفت کس از خمس و ثلثین وستمائه تا خمسین و سبعمائه. ms33

~~شابوربن کیوس بن قباد ساسانی که برادرزادهآ نوشیروان بود، بعد ازقتل پدر

~~دردست نوشیروان، خدمت عم می کرد ودر عهدهر مزبن نوشیروان فوت شد.

~~باوبن شاپور که اصل قبیله است ، از جانب پرویز حکومت اصطخر و عراق

~~عجم و آذربایجان داشت . چون نوبت ملک به پوران دخت بنت خسرو

~~پرویز رسید ، از خدمت زن عار کرده ، مجاور آتشکدهآ کوسان که جدش

~~کیوس بن قبادساخته بودگشت. اعیان طبرستان ومازندران ویرا از آتشکده

~~بیرون آورده ، پادشاه ساختند . پس از پانزده سال ملک فی ستین هجری ،

~~ولاش نامی خشتی بروی زد بکشت. خشت زوبین است . وی در خمس و

~~اربعین هجری به ملک نشسته . از وی سرخاب نام پسر صغیری مانده بود .

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0061.png)

~~مادرش ازبیم آذرولاش، در کنارسارویه به منزل1 باغبانی برده، پنهان میداست.

~~بعد از هفت سال ، خورزاد خسرو - سپاهی کولائی - در منزل آن باغبان ،

~~گودکی در غایت حسن و جمال دیده ، احوال تفحص نمود . گفتند «پسراین

~~باغبان است .» گفت «نمی تواند بود ، راست بگوئید .» نگفتند . آخر کار به

~~قریهآ کولاکه به اطراف جنوب ساری واقع است ببرد . ساکنان کولا وقاطنان

~~کوه قارن که قریب هزار جریب است ، بر سروی جمع شده ، به سلطنت

~~برداشتند . و شبیخونی بر ولاش قاتل پدر زده ، به قتل آوردند . مدت ملک

~~سرخاب سی سال و هوسرخاب بن باوبن شاپوربن کیوس بن قبادبن فیروزبن

~~هرمزبن یزد گردبن بهرام بن شاپوربن شاپورذوالاکتاف بن هرمزبن نرسی بن

~~بهرام بن بهرامیان بن بهرام بن هرمزبن شاپوربن اردشیر بن بابکان. این فرقه

~~را «ملک الجبال» می گویند که جبال هزار جریب محل اقامتشان بوده . بعضی

~~از ایشان کوه و دشت هر دورا به تصرف داشتهاند و برخی تنها کوهستان را.

مهر مردان بن سرخاب ملکش چهل سال . سرخاب بن مهرمردان بن

~~سرخاب بن باو بیست سال ملک رانده . درسنهآ احدی و اربعین و مائه

~~باوندادبن هرمزبن الندای بن سوخرادرقتل اعراب اتفاق نمود. ابوجعفرمنصور،

~~ابوالخصیب فرزدق را بر سر او فرستاد ms34 . او در حصازی متخصن سده .

ابو الخصیب جمله حصارهای جبال از او باور. وی در و

~~اربعین ومائه خود را به زهر هلاک ساخت .

شروین بن سرخاب بیست وپنج سال حکم رانده ، مهدی بن ابوجعفر،

~~پسر خود - هادی - را در ستین و مائه برسروی فرستاده» مشتتاصل ساخت .

~~شهریار بن شروین ، ملکش بیست و هشت سال .

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0062.png)

چعفر بن شهریاربن قارن که خروج داعی کبیر حسن بن زیدبن محمدبن

~~اسمعیل بن حسن بن زیدین امام حسن علیه السلام درعهدش یوده ، ملک جعفر

~~دوازده سال .

قارن بن شهریار - برادرجعفر - که تخستین مسلمان است از این

~~طبقه ، سی سال ملک رانده، درگذشت و از وی دو پسرماندند : مازیار و

~~سرخاب . رستم بن سرخاب بن قارن ، پس از جد به ملک نشسته ، در زمان

~~اوراقع بن هرثمه بن اعین ، به صوابدیدش لشکر یه هزار جریب برد و بعد

~~از چند ماه رستم را گرفته، در قلعهای محیوس نمود تا پمرد ملکش بیست و

~~نه سال .

شروین بن رستم نیزمحبوس بود تا وقتیکه رافع بن هرثمه از عمرو

~~ابن لیث مغلوب ومقتول شد وعمرو نیزاز اسماعیل سامانی مغلوب و اسیر گشت

~~ودربند خلفای [بغداد] افتاد و بمرد و به معاونت امیر اسماعیل سامانی از حبس

~~خلاص شده ، به سلطنت رسید و در عهد او نصربن احمدبن اسماعیل سامانی

~~به قصدری نخست به هزار جریب آمد . وی طرق و دروب جبال بر او بسته

~~تا سی هزار دینار نگرفت راه [نداد] بدر روند از ملکش . [ملکش] سی و

~~پنج سال .

شهریاربن شروین بن رستم معاصر رکن الدوله حسن بن بویه بوده ،

~~سیده زوجهٔ‌ فخرالدوله بن رکن الدوله خواهر اوست . سلطنت سی و هفت

~~سال . دارای بن شهریاربن رستم هفت سال .1

شهریاربن دارا سی و پنج سال ملک راند . چون ثانی الحال قابوس بن

~~وشمگیر که بنا بر حمایت فخرالدوله از عضدالدوله و مؤیدالدوله ولد

~~فخرالدوله گریخته به خراسان رقت و بعد از وفات عضدالدوله ms35 ومؤیدالدوله

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0063.png)

~~پس از هفده سال به ملک باز آمد وی را مقتول ساخته . قابوس خود فی سنه

~~سبع و تسعین وثلثمائه بر آن ملک مستولی شد .

[فرقدآ نانیه ازآل باوند]

حسام الدوله شهریاربن قارن بن سرخاب ین شهریاربن دارا در عهد

~~سلطان جلال الدین ملکشاه ابن البارسلان بن جقربیک بن داودبن میکائیل بن

~~سلجوق خروج کرده ، بعد از ملکشاه به جهت مخاصمتاولادش با هم ، کار

~~او بالا گرفت . خروجش فی سنه ست وستین و اربعمائه بوده . چون سلطان

~~محمدبن ملکشاه ، بعد از وفات برادران خود - محمود و بر کیارق - پادشاه

~~گشت، سنقر بخاری را برسرحسام الدوله فرستاد . در روز مصاف بنا برطیر ان

~~کلنگ بسیار که در آبگیر عقب لشکر سنقر بودند وبواسطهآ جوش جیش در

~~پرواز آمده بودند، لشکریان سنقر تصور شبیخون1 کرده ، [به] هزیمت

~~رفتند .

سلطان محمد سلجوق در صدد اصلاح [بر] آمده گفت «ماسنقر را

~~رخصت جنگ نداده بودیم . حسام الدوله پسری را به حضرت فرستد به سبیل

~~نوا در پیش ما باشد .» وی سلطان را سوگند داد و خواهرش را بجهت پسر

~~بزرگ خود نجم الدوله قارن اقرار گرفت . ولد کهترخود - علاء الدوله علی-

~~را به خدمت فرستاد . علاءالدوله رفته ، خواهر سلطان را برای برادر فرستاد

~~زو] خود درملازمت میبود .

در روز رزم سنقر ، حسام الدوله گفته بود که ازاولاد من هر که درمیدان

~~رفت [و] آثار شجاعت به ظهور آورد ، ولی عهدمن او است . نجم الدولهآ

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0064.png)

~~قارن که پسر بزرگ و شمس الملوک رستم بن قارن ، در میدان مبارزت ، آن

~~روزمردانگیهانموده بودند. علاء الدوله علی از خدمت سلطان به ماز ندر ان رفت.

~~میان او و برادرش قارن وولدش رستم نزاع شدوعلاءالدوله علی در خراسان

~~نزدسلطان محمد بن سنجربن ملکشاه رفت واز او استمداد لشکرقمود. اگرچه

~~سلطان سنجر مصلحت ندید اما نجم الدوله قارن بنا بر توهم با پدر، تمشیه

~~را معسکر ساخته نشست . حسام الدوله شهریار بعد از سی و هفت ms36 سال ملک

~~در آنجا فوت شد . نجم الدوله قارن ولدحسام الدوله به ملک نشست . بو اسطهٔ‌

~~شرارت نفس، اکثر خواص حسام الدوله را بکشت و پس از هفت سال سلطنت

~~وفات یافت . پسرش شمس الملوک برملک نشست . علاءالدوله علی -

~~عم او - که در نهایت پریشانی پیش سنجر به سر میبرد ومکرر طلب رخصت

~~می کرده ، سنجر رضا نمیداد ، آخر به هنگام فرصت فرار نموده ، پیش

~~سلطان محمد باز در عراق رفته وپریشانی خود برسلطان عرض کرد . سلطان

~~محمد قاصدی نزد رستم بن قارن فرستاد که به خدمت مبادرت نمای تا مملکت

~~میان تو و علاءالدوله سمت اشتراک پذیرد . رستم عصیان ورزیده نرفت. لیکن

~~چون شنید که سلطان محمد ، علاءالدوله را لشکر می دهد و اوتاب مقاومت

~~نداشت ، در اردو رفت وخواهر سلطان که زن پدرش قارن بود ومیل تمام به

~~جانب علاءالدوله علی داشت رستم را مسموم ساخت . علاءالدوله علی از

~~سلطان محمدرخصت مازندران میطلبید ومرخص نمیشد. بلکه سلطان فرمود

~~تا بندی برپایش نهادند. لیک در این اثنا سلطان محمدبن ملکشاه فوت شده ،

~~پسرش - سلطان محمود- که طلحک و امیر احمد پسر خطیب گنجه ومهستی

~~ندیم مجلس وی بودند ، برتخت نشست و علاءالدوله علی را به تزویج عمهٔ‌

~~خود مفتخر ساخته ، در مازندران فرستاد . علاءالدوله علی بن حسام الدوله

~~شهریار در سنهآ 512 به ملک رسیده ، تمامی ولایات را مسخرساخت و بعد از

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0065.png)

~~شصت سال عمر و بیست سال ملک به علت نقرس مبتلاگشته ، پسر خودشاه-

~~غازی رستم را منصوب ساخت وخود گوشه گرفته ، به عبادت مشغول شد .

شاه غازی رستم بن علاءالدوله علی برتخت نشسته ، در عهد او سید

~~اشرف الحسینی از طرف سمرقند به مازندران واز آنجا در گیلان آمد . شاه-

~~غازی بن رستم پس از شصت سال عمر و بیست سال ملک در سنهآ ثمان و

~~خمسین و خمسمائه در گذشت . علاءالدوله حسن بن شاه غازی رستم بغایت

~~قهار وسفاک بوده دراوایل دولت خود حسام الدوله شهریاربن علاءالدو ms37 له علی

~~- عم خود- را با کیکاوس ناصرالملک که ابا عن جد از امرایمازندران بودند

~~بکشت . چهارصد غلام داشته که اگر یکی بر دیگری نگاه می کرده است

~~علی الفورمی کشته. درچوب زدنبحدی که «چوب حسنی» ضرب المثل بوده .

~~بعد از سه سال ملک ، شبی که در قلعهٔ‌ «تورم» مست خفته بود، غلامان وی را

~~کشتند و بر اسب فرار سوار گشته ، بدر رفتند . حسام الدوله اردشیر بن حسن

~~برتخت نشسته قاتلان پدر را به دست آورد وبکشت و پس ازسی و چهارسال

~~ملک فی سنهآ اثنین وستمائه درگذشت . هنردوست و فضیلت پژوه بوده است.

~~خاقانی وظهیر و کمال اسماعیل مدحش گفتهاند وصله یافته .

شمس الملوک رستم بن اردشیر در عهد پدر محبوس قلعه بود . پس از

~~یدر بیرون آورده پادشاه ساختند. وی ملاحده بسیار کشت ودرشوال ست

~~وستمائه، ابوالرضاحسین بن ابوالرضا العلوی که به خواهر دامادش بود، وی

~~را بکشت. خواهر شمس الملوک که زنابوالرضابود، غیرت ورزیده شوهر را

~~به خون برادر کشت و به امید مواصلت نزد سلطان محمد خوارزمشاه رفت .

~~چون بغایت کریه منظر بوده ، سلطان او را به یکی از امرا داده ، برادر خود

~~-علیشاه - را در مازندران فرستاد و دولت طبقهآ ثانی شمس الملوک رستم بن

~~اردشیر سمت اختتام پذیرفت و به تصرف خوارزمشاهیه ولایت مازندران

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0066.png)

~~وطبرستان در آمد .

چون درسنهآست و عشر وستمائه چنگیزخان به عزم تسخیر ایرآن متوجه

~~شد عیال و اطفال خوارزمشاهیه را به جهت پناه در مازندران آورده ، به قلعهٔ‌

~~ایلال که اکنون قلعهٔ‌ اولاد میگویند ، بردند . از این سبب سپاه مغول هجوم

~~کرده ، ولایات دارالمرز خصوصا مازندران خراب شد وسلطان محمد

~~خوارزمشأه خود نیز درقلعهآ جزیرهآ آبسکون که قریب است به شهر تمشیه

~~متحصن بود و لشکرمغول به محاصره اشتغال داشتند . تا بعدازدوسال تحصن

~~همانجا فوت شده بود [ در لباس خود ] پیچیده دفن کردند که هفتاد خروار

~~کوس و نقارهآ طلا و نقره بر درگه او نوبت میزدند و ms38 چهارصد هزار سوار ،

~~ملازم رکاب او بودهاند . «فاعتبروا یا اولی الابصار»

وفرقهآ ثالثهآ باوندیه]

بعد از فترت مغول از فرقهٔ‌ ثالثه باوندیه ، اردشیر بن شهریاربن رستم

~~ابن دارای بن شهریاربن قارن بن سرخاب در سنهآ خمس و ثلثین و ستمائه

~~بر ملک نشسته ، آمل را دار الملک ساخت وبسیار جاها را که از هجوم مغول

~~خراب شده بودند به حال عمارت آورده فی سبع و ار بعین و ستمائه فوت شد.

~~شمس الملوکمحمدبن اردشیر برملک نشست. چون ایلخان ملقب به هلا کوبن

~~تولی خان بن چنگیزخان از جانب برادر خود منکوقا آن به ایران آمد ، وی

~~را با شهراگیم - ملک رستمدار - به محاصرهٔ‌ قلعهآ گرده کوه که در تصرف

~~ملاحدهآ اسماعیلیه بودبازداشت . ایشان فتح ناکرده، بیرخصت به الکای خود

~~باز گشتند و به فرمان ابقا خان بن هلا کو هردوبه قتل آمدند فی 665 .

علاء الدوله علسی بن حسام الدوله اردشیر بعد از برادر به ملک رسید که

~~امرای مغول معاونت کردند . در 675 فوت شد .

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0067.png)

تاج الدوله یزدجردبن شهریار بن اردشیر [به ملک] نشسته . فی عهدش

~~مازندران چنان آبادان شد که هفتاد مدرسه در آمل معمور گشت . وفاتش در

~~سنهآ 698.

نصیر الدوله شهریاربن یزدجرد والی شده در عهدالجایتو سلطان محمد

~~ابن ارغون خاقان بن اباقاخان بن هلا کوخان فی سنه714آ فوت شد. رکن الدوله

~~کیخسرو بن تاج الدوله یزدجرد حاکم گشته درسنهٔ‌ 738وفاتیافت . شرف-

~~الملوک بن رکن الدوله کیخسرو والی شده در 734 وفات یافت . فخرالدوله

~~حسن بن رکن الدوله کیخسرو بر ملک نشسته ، امیر مسعود سربدار در عهداو

~~لشکر به مازندران آورد . در وقت بیرون رفتن در کوهستان رستمدار مقتول

~~گشت و طاعونی شیوع یافته اکثر آل باوند مردند . وی بهخواهر ، داماد کیا-

~~افراسیاب چلاوی بود .لاجرم افراسیاب بجهت هوای سلطنت که جملة الملکش

~~بوده ، دختری را که خواهر کیا افراسیاب برای شوهر اول داشته و دخترزن

~~فخرالدو له و بر او حرام مؤبد بود ، مادر دختر می ms39 گفته که فخرالدوله با وی

~~جمع میشود . کیا افراسیاب به سخن خواهراین فعل شنیع را وسیله ساخته،

~~غایبانه از علما فتاوی قتل فخرالدوله حاصل کرده تا در روز شنیهآ 27 محره

~~سنهٔ‌ خمسین و سبعمائه وقتیکه فخرالدوله حسن از حمام بیرون آمده با قطیفه

~~نشسته بود و کتابشاهنامه باز کرده پیش او،خنجر خود را بالای ورق گذاشت

~~که بادنگرداند . کیا افراسیاب با پسران خود در بیرون حمام بود . از جمله

~~پسرانش کیا علی و کیا محمد که جوانان خوب صورت و خوش آواز

~~بودند ، در سر حمام طلبید که شهنامه را به آواز بخوانند . کیا علی خنجرش

~~برهنه تن زده ، رخت هستیش را بهبوه داد و دولت فرقهآ ثالثه بل جملهآ

~~باوندیه از اوبه نهایت رسید .

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0068.png)

فرقهآ دبگر از سلاطین مازندران

که چلاوبه می کو بند

کیا افراسیاب چلاوی، بعد از قتل فخرالدوله حسن برمسند حکومت

~~نشسته ، اکثر خاندانهای قدیم را برانداخت . کیا حسن جاندار که کوتوال

~~قلعهآ لارجان بود [و] به خواهر داماد کیا افراسیاب ، در آمل آمده، وی را

~~از قتل فخرالدوله و دیگران منع کرد و تشنیع آنچه صدوریافته بود نمود .

~~وی متنبه شده با حیله وزرق پیش سید قوام الدین المرعشی که در قریهآ دابویه

~~برمسند ارشاد نشسته بود رفته، مرید شد و در ارادت چنان غلو نمود که ملقب

~~به شیخی گشت. آنگاه از آنسید [گمان) بدبرده ، بردست فقهاء آمل آزار بلیغ

~~نمود و محبوس ساخت . بحسب اتفاق همان شب وی ترسیده، سید را ازقید

~~رهاکرد . این معنی موجب زیادتی اعتقاد مردمان شده، خلقی بدوانابت کردند.

~~افراسیاب از کثرت مریدانش اندیشه مندگشته، درقریهآ دابویه بر سر وی رفت.

~~مریدان سید در برابر آمده ، جنگ در گرفت و تیری از شست قضاگشادیافته،

~~برمقتل افراسیاب آمد وعلی الفور درگذشت . این واقعه درسنهآ ستین وسبعمائه

~~بود5 .

کیا فخرالدین چلاوی بیجهتی قصد سید عبدالله - پسر بزرک سید

~~قوام الدین - نموده ، عنقریب با چهار پسر در جنگ میرقوام ms40 الدین به قتل

~~رسیل .

کیا وشتاسف چلاوی که خواهر فخر الدوله حسن باوندی دحهار بااش

~~بود و در خون سیدعبدالله بن میرقوامالدین متفق ، در قلعهآ توجی1 با هفت

~~پسر خود کشته شده .

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0069.png)

اسکندر شیخی - ولد افراسیاب - در واقعهٔ‌ پدرجان بدر برده ، مدیی

~~ملازم ملک هری بود . چون امیر تیمور عازم تسخیر خراسان و عراق گردید،

~~ملازمتش اختیار کرده . امیرتیمور بعد ازگرفتار شدن سادات قوامیه ، جانب

~~غربی تالار مازندران بدو داده، طرف شرقی را به جمشید قارن قاینی ارزانی

~~داشت و برفت .

اسکندر شیخی بعد از اندک وقتی با امیر تیمور عصیان نموده ، سپاه

~~وافر به سرداری امیرزاده رستم بن عمرشیخ بن امیر تیموردرمازندران آمدند.

~~اسکندر با زن و دوپسر صغیر خود چارق پوشیده ، به جنگل رستمدار درزی

~~اختفا تا به تنکابن آمد. امیرزاده رستم پی اوگرفته تا اسپچین آمد و پیش سید

~~هادی کیابن امیر کیای ملاطی که بعد از کشته شدن برادران خود-سید علی کیا

~~و سیدحسن و سید مهدی کیا- که نسب خان احمد بدو میرسد ، به حکومت

~~تنکابن اکتفا کرده، نشسته بود ، فرستاد که اسکندر شیخی به ولایت تو آمده

~~است . از تو میخواهم بی آنکه لشکر بیاید و موجب خرابی ولایت گردد

~~بفرست . سیدهادی کیا ، گالشان را از جنگل طلب کرده ، تفحص نمود .

~~گالشی گفت «امروز صباح پیادهٔ‌ تمام یراقی که یک زن و دوپسر خرد با وی

~~بودند ، از من چلاو وماست طلب کرد وحاضر ساختم، بخوردند و

~~برفتند .»

سیدهادی کیا لیام تنکابن را درجنگل فرستاد . چون به نزدیک رسیدند ،

~~زن و پسران را به دست خود کشته ، خود نیز قتیل شد و سیدهادی کیا سرش

~~را با تحف وهدایا به جهت امیرزاده رستم فرستادتا مراجعت نمود وحکومت

~~چلاویه درمازندران بدو منقرض شد و برخی در کوه چلاو که قریب به سمنان

~~است ، می بودهاند . آخرین آن جماعت کیا حسین کیای چلاوی است که

~~در وقت خروج شاه اسماعیل با تراکمه آق قوینلو دم ms41 هواخواهی میزد، شاه

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0070.png)

~~چوور رک رای می شتک کهم کتت

در نسلط و نسب سادات قو امیه

که میر بزرگی نیزمی گوبند

میرقوام الدین بن سید صادق بن سید عبدالله بن سید محمدبن سید آبو-

~~هاشم بن سید علی بن سید حسن بن سیدعلی المرعشی بن سید عبدالله بن سید

~~محمدالاکبربن سیدحسن بن سید حسین الاصغربن امام زین العابدین علیه السلام،

~~جدش در خراسان رفته ، مدتی در خدمت سید عزالدین سوقندی مرید بوده،

~~طریق سلوک مرعی میداشت . برخی سید قوام الدین را پسرسیدعزالدین

~~سوقندی گفتهاند که مریدشیخ عزیزجوری بوده. درسبزوار، خواجهعلی مؤید

~~سربدار که پادشاه شیعهآ پاک اعتقاد بود ، از سیرت شیخان جوری کماینبغی

~~واقف گشته، جملهآ این طبقه را که معاصرش بودند ، به قتل آورده و درسبزوار

~~خانقاه شیخ عزیزجوری و شیخ خلیفه را مبرز مسجد جامع شهر که خود

~~بر آورده بود ساخت . سیدعزالدین بعد از این قضیه [در] اختفا به مازندران

~~آمده ، در قریهٔ‌ دابویه مقیم گشت . سید قوام الدین بنا بر سببی که در ضمن

~~قضیهآ کیا افراسیاب چلاوی سمت گزارش یافت در سنهٔ‌ ستین و سبعمائه به

~~سلطنت خروج نموده ، مدت بیست و دو سال بدان امر خطیر پرداخت و در

~~محرم احدی و ثمانین و سبعمائه فوت شده، در آمل مدفون گشت .

~~از وی چند پسر والاگهر در وجود آمدند . از آنجمله سید کمال الدین ولی-

~~عهد [و] حاکم ساری و سید نصیر الدین والی آمل و سیدفخرالدین که یکچند

~~در رستمدار تسلط داشت ، زیرا که سلطان ابو سعیدبن سلطان محمد خدابندهٔ‌

~~چنگیزی فوت شده ، فرزندی نداشت و پادشاه صاحب وجودی به روی کار

~~نبود ، در تمامی ایران و بعضی از بلاد توران نیز ملوک الطوایف شدند تا در

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0071.png)

~~سنهآ احدی وسبعین وسبعمائه امیر تیمو گورکان ازاولاد چنگیزخان- سیور غتمش

~~خان - را به سلطنت برداشته ، امیر حسین بن امیر مسلای بن امیر قزغن که

~~در میان ملوک الطوایف چون او دیگری نبود و ms42 چون نیز به خواهر دامادش و

~~سالها ملازم او بوده ، به قتل آورد و به عزم کشورستانی بربارهآ گیتی نورد

~~سوار شده، به خراسان و از آنجا فیسنهآ اربع وتسعین و سبعمائه در مازندران

~~آمده . سادات نواحی، جمله در قلعه ماهیه سر که به «ماهانه سر» اشتهاریافته

~~تحصن جستند و پس از محاصرهآ دوماه و شش روز ، از تنگنای محاصره

~~بیرون آمده.

امیر تیمور با سید کمال الدین که سید آن طایفه بود ، خطاب فرمود .

~~وی جوابهای شافی گفته ، درمجلس با علما بحث کرد . امیراشارت نمود که

~~سادات را بیرون برید . اسکندر شیخی زانوزاده ، قصاص خون پدر و

~~برادر ان خواست. سید کمال الدین گفت «تنها تو نیستی که سعدالدوله طوس

~~رستمداری نیز خون برادر خود میطلبد .» امیر تیمور سعدالدوله را طلب

~~داشته ، گفت چه می گوئی . سعدالدوله معروض داشت که برادرم در جنگ

~~کشته گشته ، قاتلش معلوم نیست ، هر که در خون سادات سعی نماید ، فردا

~~نزد جدشان موأخذخواهد بود .

سادات را در کشتی نشانده به خوارزم و از آنجا به سمرقند بردند تا

~~سید کمال الدین و اخوانش در غربت فرو رفته ، برخی از اولادشان راخاقان

~~سعید شاهرخ میرزا ، بعد از پدر به مازندران فرستاد .

و امیر تیمور بعد از فتح مازندران ، طرف شرقی تالار را به جمشید

~~قارن قاینی و جانب غربی را به اسکندر شیخی بن افراسیاب چلاوی داده ، به

~~عراقرفت. اسکندرشیخی با امیر تیمورعصیان آغاز کرده ، امیرزاده رستم-

~~ابن عمر شیخ به استیصال او مأمور شد ومآل حالش در حین قضیه چلاویه

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0072.png)

~~سبق مسطور گشت .

سید علی بن سید کمال الدین چون در عصیان اسکندر شیحی مشاخی

~~جمیله بهظهور رسانیده بود ، امیر تیمور جانب غربی تالاررابدو داد تادرسنهآ

~~خمس و ثمان مائه جمشید قاینی فوت شده ، حکومتش تعلق به شمس الدین

~~غوری گرفت. چون برخی از اهالی و اعالی مازندران در طغیان با اسکندر شیخی

~~همراهی کرده بودند ، امیر تیمور فرمود تا درختان جنگل ms43 مازندران را به ارهٔ‌

~~دو سر بریدند . چنانکه تا حال مازندرانیان از حاکم بیگانه ستمی که دیدند

~~می گویند «دنیا به تمر بنا نسته که مازندران را دو سرها ره هونیابی»

شمس الدین غوری به فرمان امیرتیمور [مازندران را] چنان ضبط نمود

~~که در هیچ خانهآ مازندرانی کارد گوشت بر نیز یافت نمیشد ، روزی در

~~شکارگاه خوکی را کشت که تیر نیم شکسته در چشمش بود . چندین کس

~~را درشکنجه هلاک کرد تا مقر آیند که تیر که داشته . درسنهآ سبع و ثمانمائه

~~امیر تیمورفوت شده و عوام الناس هجوم کرده، شمس الدین غوری را کشته،

~~حکومت ساری و توابع تیز برسید علی بن سید کمال الدین قرار گرفت .

و بعد از وفات امیر تیمور بقیهآ اولاد سادات ، به فرمان شاهرخ میرزا

~~چون به وطن اصلی از ترکستان مراجعت نمودند، سید علی هریک را نصیبی

~~از ولایت مازندران بداد . اما اقوام با او مناقشهآ بسیار کردند تا در اواخر

~~عشرین و ثمانمائه به مرض نقرس قوت شد .

سید مرتضی بن سید علی والی گشته، از طایفهآ روزافزونیةآ مازندران،

~~اسکندرنامیرا جملة الملک خود ساخت . بنا براین اقوام با ویدرصددخلاف

~~آمدند . وی در صغرسن فی سنهآ سبع و ثلثین وثمانمائه وفات یافت .

سید محمدبن سید مرتضی چون از پدرش فرزندی جز او نبود ، اعالی

~~ساری با وی بیعت کردند ، عادل صاحب اخلاص بود . شاهرخ میرزا طمع

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0073.png)

~~در مازندران کرد . اگر چه بی گفت سپاهش شکست یافتند، اما بار ساری

~~را از او گرفت . آخرجمعی وسیله شده، دختر سید محمدرا به میرزا شاهرخ

~~دادند تا آن مملکت را بدوگذاشت . درزمان او بهرام بن اسکندر روزافزون

~~اقتدار یافت و سیدمحمد نیز در سنهآ ست و خمسین و ثمانمائه به اجل طبیعی

~~در گذشت .

سید عبدالکریم بن سید محمد بن سید مرتضی ، درحین وفات پدر نزد

~~میرزا جهانشاه بن قرا یوسف تر کمان بود. به سرعت تمام درمازندران آمده؛

~~قائم مقام شد و ms44 در خمس و ستین و ثمانمائه وفات یافت .

سید عبدالله بن سید عبد الکریم والی گشته ، در سر کار او علی بن بهرام

~~روزافزون رشد تمام کرده، محسود اماثل و اقران شد. بنا براین درنیم فرسنگی

~~ساری در دست سادات با بلکان کشته گشت و فتور تمام از این سبب به حال

~~سید عبدالله راه یافت . اما با وجود این اصلا از شرب و لواطه باز نمی ایستاد

~~تا درپنجم ربیع الاول اثنین وسبعین و ثمانمائه ، پسر عمش سید زین العابدین

~~ابن سید کمال الدین بن سید محمد ، به هنگام فرصت ، در حمام ساری وی

به قتل رسانید.

سید زین العابدین بن سید کمال الدین که متخلص به «عادلی» بود والی

~~گشته ، ازدیوان امیرحسن بیک آق قوینلو ، مال الکارا به صد و بیست خروار

~~ابریشم اجارت کرد . اماهمیشه میان او وسید عبدالکریم بن سید عبدالله مقتول

~~منازعت بوده، گاهی این بر آنووقتی آن براین غالب می شدو سید زین العابدین

~~زن جمیلهای داشته بدو بسیار مایل بود و مادرسید از این در رشک و همواره

~~منتهز فرصت که به طریقی آن عورت را هلاک سازد . سید روزی در شکار

~~میرفت . آن عورت که نقش دوزخوب بود، رومالی در کارگاه بسته، با شوهر

~~شرط کرده به مبلغی که و امدن تو از شکارشم این زومان راام می کنم .

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0074.png)

~~کینهآ مادرش زیاده شده ، غیبت پسر را نیز غنیمت شمرده ، طعام پرمایهآ بسیار

~~سمی پخت و برای عورت فرستاد که طعام خوب است ، حصهای برای تو

~~فرستادم تا گرم است بخور . آن عورت چون میخواست که تا آمدن شوهر

~~کار را تمام کند، آن طعام را به جای گذاشته نخورد تا نزدیک به نیم روزرسید.

~~شوهر] از شکارباز آمد وعورت نیزنقش رومال را تمام کرد. سید بهزن گفت

~~«سخت اشتها دارم تاطعام ازمطبخ بیارند دیرمیشود. چیزی خوردنی داری ؟»

~~گفت «آری ، مادر طعام خوبی ترتیب داده ، بجهت من فرستاد نخوردهام .

~~دردستار خوان ms45 که پیچیده پیچیده است .» گفت «بیار» پیش آورد. سید ازروی

~~میل لقمهٔ‌ چندی تناول نمود . همان لحظه امعا به درد آمدند . در بستر باز افتاده

~~میخروشید . مادرش فریاد بر آورد که چه کردهام و خود را بر زمین میزد .

~~سید گفت «ای مادر چون میخواستی که دل مردم را به مرگ فرزندشان بسوزی،

~~حق تعالی دلت را به مرگ فرزندت سوخت .» این بگفت وبمرد . قبرش در

~~شهر ساری ، قریب به مزار امام زاده سلسله، قبهآ رفیعی برافراشتهاند ومشهور

~~است به گنبد میرزین العابدین عادل .

سید شمس الدین بن سید کمال الدین - برادر وی - برملک نشسته، سید

~~عبدالکریم بن سید عبدالله وی را اخراج نمود . اونزد سلطان یعقوب بن امیر

~~حسن بیگ رفته ، از کار گیا میرزاعلی - والی لاهجان - که ممد میرعبدالکریم

~~بودشکایت نمود. بنا براین لشکری به سرداری بیکر بیگ موصلو به مدد او مقرر

~~شدند . پس از عود آن سپاه ، کرت دیگر سید عبدالکریم به معاونت کار گیا-

~~میرزاعلی ، سید شمس الدین را بیرون کرد . وی مجددا شکایت گیلانیان به

~~سلطان یعقوب نوشت . یعقوب ، سلیمان بیگ هرون را باسپاه وافر در رود

~~بار طالقان گسیل کرده . از اینجهت آسیب بسیار به گیلان و گیلانیان رسید.

~~و در عهداو آقارستم روزافزون ازحضیض مذلت یه ذروهآ عزت عروج نموده.

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0075.png)

~~آخر سیدشمس الدین وی را گرفته ، در قلعهای محبوس ساخت و خود در آن

~~حین وفات یافت .

میر کمال الدین بن میرشمس الدین قائم مقام شده ، آقا رستم روزافزون

~~که بعد از فوت میرشمس الدین از حبس خلاص گشته بود ، میر کمال الدین

~~وا کشته ، خود مستولی شد .

میر عبدالکریم بن میرعبدالله مقتول ، درواقعهآ پدر چهارساله ودراردوی

~~سلطان ابوسعید گورکانی بود . کار گیا سلطان محمدبن کار گیا ناصر کیای والی

~~گیلان وی را طلب داشته ، با لشکر به مازندران فرستاد . چندین کرت میان

~~او و سیدزین العابدین عادلی [جنگ] ردوبدل شد. بعد ازعادلی باامیر شمس-

~~الدین - برادرش - نیز به دستور منازعت میبود. ms46 نوبتی میر شمس الدین را

~~اخراج کرده ، مدتی ساکن هزار جریب بود یعنی میرشمسالدین . آخر

~~مملکت میان میرعبدالکریم ومیرشمس الدین سمت اشتراک پذیرفت .

~~میرعبدالکریم فی سنهآ اثنی و عشزین و تسعمائه وفات یافت .

میرشاهی بن میرعبدالکریم قائم مقام گشته ، آقا محمد بن آقا رستم

~~روزافزونویرا اخراج کرده. او به درگاه شاه طهماسب رفته، بااحکام حکومت

~~معاودت مینمود و دراثنای راه فیسنهآ تسع و ثلثین و تسعمائه در دماوند مظفر

~~بیگترکمان - ملازم آقا محمد روزافزون - وی را به قتل رسانید . میر عبد الله

~~ابن میرسلطان محمودبن میرعبدالکریم1 از پرتو دولت شاه طهماسب والی شد.

~~اما چون بغایت سفاک بود معزول شده ، میرسلطان مرادخان بن میرشاهی بن

~~میرعبدالکریم که به شیوهآ رضیة اخلاق اتصاف داشت و عمهآ خان احمدخان -

~~والی گیلان - درحبالهاش بود ، به جای میر عبدالله خان منسوب گشتویر

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0076.png)

~~عبدالله خان وارد اردو بوده ، مبلغی از بقایای ولایت را متقبل گشت . و

~~وصولش به تحصیل علی خان بیگ نبیرهآ هرون سلطان تکلومقررشد . میر عبدالله

~~توهم کرده ، فرار نمود . اماگرفتار گشت . بالضروره در قلعهآ اولاد محبوس

~~ساختند . ارباب مازندران هجوم کرده ، به قصاص اقوام خود که وی کشته

~~یود، از میان برداشتند ومیرسلطان مرادخان نیز دراواخر سلطنت شاه طهماسب

~~وفات یافت .

میرزامحمدخان بن میرسلطان مرادخان بعد از وفات پدر خود، درعهد

~~شاه طهماسب بن شاه اسماعیل والی گشته. چون شاه اسماعیل فوت شد و شاه

~~طهماسب بر مسند شاهی نشست ، فخرالنسا بیگم - دختر میر عبد الله خان - که

~~حرم محترم او بود و مدارمهام سلطنت تمام با او ، یکی از سادات گنجاوروز

~~مازندران را که موسوم به میرعلی [و] از خویشان مادرش بود ، به خانی

~~مازندران منسوب ساخته ، با چنداخر ازخوانین ترک به انتقام پدر خود در

~~مازندران فرستاد که میرزا محمد خان [بن] میرسلطان مرادخان را گرفته ، نزد

~~او ببرند . امرا بعد از وصول در مازندران ، به عهد و سوگند ، میرزا محمد

~~خان را که درقلعهای متحصن بود، بیرون ms47 آورده، نزد فخرالنسابیگم می بردند.

~~چون در قریه بیدستان که از قرایای قرموبن است رسیدند ، جمعی از نزد

~~فخرالنسابیگم آمده ، وی را مصلوب ساختند و بعد از وفات بیگم ، ارباب

~~مازندران، میر علی خانرانیزبه تناول سم ازمیان برگرفتند و شاه سلطان محمد،

~~میرحسین خان گنجاوروزی را که هم از خویشان مادر بیگم بود و بیگم در

~~زمات حیات خود وی را حاکم اصفهان ساخته ، منصب داده ، در مازندران

~~فرستاد . ارباب واعالی مازندران وی را به قدم تلقی پیش نیامدند . وی نیزدر

~~آن اثنا وفات یافت و ارباب هر یکی چند بلوک را تصرف نموده ، خراج به

~~کسی نمی دادندتا در سنهآ اربع والف، شاه جنت مکان - شاه عباس کشورستان

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0077.png)

~~- وکیل خود - فرهاد خان قرمانلو- را فرستاده، برخی را آز ولایات

~~مازندران متصرف شدند ، بالاخزه به نفس نفیس تشریف برده تمام را تصرف

~~نمود.

آقا رستم روز افرون که در عهد سید شمس الدین بن سید کمال الدین

~~نرقی کرده بودو بعداز میرشمس الدین پسرش - سید کمال الدین - را کشته وبا

~~میر عبدالکریم بن میرعبدالله مقتول به هم وشریک شده، چون دراوایل خروج

~~شاه اسماعیل، محمدخان شیبانی اوزبک ولایت خراسان را ازاولاد امیرتیمور

~~انتزاع نمود ، آقا رستم ، روزی گفته1 که بعد ازاین دست من و دامان شیبک

~~خان . اهالی مازندران الیوم «شیبک خان» می گویند ومی نویسند - هم شاه

~~اسماعیل در خراسان رفته با محمد خان جنگ واقع شد و شیبک خان کشته

~~گشت . و آن سخن آقا رستم به گوش شاه رسیده بود . فرمود که دست محمد

~~خان شیبانی مغولرا ببریدند ومصحوب یکی ازقورچیان قزلباش نزد آقا رستم

~~روز افزون ارسال داشت که ناگاه در دامن آقارستم انداخته بگو «فلان کس

~~رسانید ، آقا رستم از غایت توهم در آن دوسه روز بمرد .

آقامحمدبن آقارستم به جای پدرمنصوبشد. بهاتفاق میر عبدالکریم میر-

~~بزرگی باخواجه مظفر بتکچی- حاکم ولایت جرجان-روانهآ اردوی شاه اسماعیل

~~گشتند ودر حوالی سمنان به پای بوس معززشده ، مال دوسالهآ ms48 سرکار مازندران

~~را که به سی هزار تومان قرار یافت ، هردو قبول نموده ، مراجعت کردند .

~~وهریک ، حاکم حصهآ خود بوده .

آقا محمد در سنهآ ثمان وعشرین و تسعمائه درقلعهآ نور محبوس گشت

~~و دراوایل دولت شاه طهماسب خلاص شده ، همچنان با میر عبدالکریم سمت

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0078.png)

~~مشارکت داشت . بعد از میرعبدالکریم اقتدار تمام یافت . اگر چه مرتکب

~~خونهای ناحق بسیار شد ، اما بغایت خیر بود . بقاع وخوانق واربطهآ بسیار

~~ساخت . از انجمله رباط عادل آباد خوار ری و چشمهآ الهاک مزینان خراسان

~~و جاهای دیگر نیزازوی مشهورند . تا در سنهٔ‌ 954 مطمورهآ زیرزمین را مأوا

~~ساخت . پسر زادهاش - آقا سهراب - در کمال پریشانی به سر می برد و پسر

~~را نیز سیدمرتضی1بدو گذاشته ، اما اوقات به صعوبت می گذشت و یک دختر

~~آقا سهراب که گته بی بی می گفتند تا پریرها زنده بود ، روزی بیست دینار

~~از دارالصداره به وظیفه قانع . حکومت طبقهآ روز افزونیه به آقا محمدبن آقا

~~رستم سمت اختتام پذیرفت .

بعضی ازاعراب وبرخی از سادات نیز که بعداز نسخیر

کردن ابوجعفر ، در طبرستان و مازندران حکومت نمودند

از اعراب اول ابوالخصیب فرزدق که در فتح ولایت سعی بلیغ نموده

~~بود ، در ساری ساکن گشته ، مسجد جامع ساخت . وپس از او خزیمه نامی

~~والی گشته در جرجان بسیار کس را بکشت و بعد از دو سال فوت شد .

~~ابوالعیاس نامی حاکم شده ، بعد از یک سال معزول گشت . روح بن حاتم-

~~بن قیصر بن المهلب یک سال حکومت نموده ، عزل کردند . خالدبن برمک

~~منسوب شده ،قصری در آمل بساخت . بعد از چهارسال ابوجعفر وی را

~~طلبیده عمربن العلا2 را که در تسخیرولایت کوشش بسیار کرده بود، بفرستاد.

~~و مهدی بن ابوجعفر، در عهد خلافت خود ، وی را عزل کرده، سعیدبن

~~دعلج را که از کریمان روزگار بود، حاکم مازندران و طیرستان ساخت .

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0079.png)

~~وی سعید آباد رویان بنا نهاده، پس از سه سال معزول شد و عمربن ms49 العلا

~~باز به حکومت ولایت آمده و سعید آباد را تمام ساخت و عمرو کلاتهآ آمل

~~ازاوست] بازاری نیز در آنجا به اتمام رسانید . در عهد حکومت او اهالی

~~طبرستان ومازندران ، وندادبن هرمزبن الندای بن سوخرا را به سلطنت

~~برداشته، یک روز صباح تاچاشت موازی شصت هزاراعراب را به قتل آوردند.

~~اکثرزنان ولایترا خواسته بودند[تا شوهران خودرا بکشند] آن زنان دستهای

~~مردان رابسته، به اهالی ولایت می سپردند. مهدی بن ابوجعفر، اعراب را فرستاده

~~مدتی باونداد جنگها کردند، لیکن فتح میسر نشد .

هارون الرشید در حینی که به مدافعت رافع بن لیث بن نصربن سیار

~~که در خراسان خروج کرده ، حاکم بلخ را کشته وکار او بالاگرفت، متوجه

~~خراسان بود و در ری چند روز مکث نموده ، وندادبن هرمز را نزد خود

~~طلبید ، وی پیمان را به ایمان، مؤکد ساخته ، رفت وخراج پذیرفته باز آمد .

و بعد از فوت ونداد ، پسرش قارن نشسته ، او نیز فوت شد .

مازیار ولد او به جای پدر قرار گرفت . اوبغایت ظالم بود . می گویند

~~از تمیشه تا تنکابن همه جا بالای کوه را خندق زده ، در هر نیم فرسنگی در

~~دروازهای قرار داده ، محافظان گماشته بود که یی رخصت او کسی نتواند

~~در عراق رفت وخبر جور و ستم او به خلفا رسانید . خلفا بعضی از کسان

~~خود دردیارطبرستان نگاه داشته بودندتا مازیار بررعایا ستم نکند . گماشتگان

~~هر چند عرضه داشتهای مشتمل برجفاوستم مازیاردرری نزد شخصی میفرستادند

~~تا وی در بغداد ارسال نماید ، آن خائن عرضها را به مازیار میفرستاد و از او

~~انعام وافر می یافت ومقرربوده که خراج مازندران را به حاکم خراسان بدهند،

~~تا او داخل خراج ولایت خود ساخته ، به دارالخلافه واصل سازد . مازیار به

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0080.png)

~~اغوای خیذر بن کاوس الملقب به افشین که جملة الملک معتصم بن هارون الرشید

~~بود ، خراج از حاکم خراسان باز یافت . عبدالله بن طاهر ذوالیمین - والی

~~خراسان - عرضه داشتی محتوی بر شکایت مازیار ms50 ، نزد خلیفه فرستاد [و] در

~~مدافعهآ او استمداد سپاه نمود . از بارگاه خلافت ، حسن ین مصعب را که

~~برادر زادهٔ‌ طاهر ذوالیمینین بود ، در مازندران فرستادند . عامه ولایت که از

~~دارالخلافه ارسال داشتند تا او وخیذر بن کاوس که مربی او بود ، هردو کشته

~~شدند و ازخباثآت طاهریه ، محمدبن اوس حاکم طبرستان و مازندران شد و

~~ظلم اولاد طاهر به جائی رسید که مردمان ولایت ، ستم مازیار را عدالت

~~میخواندند . ارباب و اعالی مازندران جمله مضطرگشته، نزد محمدبن ابراهیم

~~ابن علی عبدالرحیم بن قاسم بن زید بن امام حسن علیه السلام که ساکن کجور

~~بود و مرد زاهد وعابد ، رفته بر خروج ترغیب نمودندتا به معاونت او ولایت

~~را از تصرف آل طاهر بیرون آورده ، مرفه الحال گردند . و در این باب الحاح

~~از حد گذرانیدند . وی گفت من از عهدهآ این امرعظیم برنمی آیم . اما اگربه

~~عهد خود وفا خواهید کرد ، من شما را به کسی راه می نمایم که او به احسن

~~وجهی پیش میتواند برد . جمله به غلاظ وشداد سو گند یاد کردتد که ما همه

~~جان خودرا درملازمت اوخواهیم باخت. سفارش نامهای به جهت ایشان نوشته ،

~~نزد حسن بن زیدبن محمدبن اسماعیل بن حسن بن زیدبن امام حسن که داماد

~~او و ساکن ری بود فرستاد چند نفراز اعیان رفته سپارش محمدبن ابراهیم را

~~به مطالعهآ اورسانیدند و از ستم گماشتگان آل طاهر استغاثه کرده ، تظلم وافر

~~نمودند . وی قبول خروج ومحاربه کرده، روز دوشنبهآ بیست و چهارم رمضان

~~سنهآ 250 از ری بیرون آمده ، در سعید آباد رویان فرود آمد . اسپهبد عبدالله

~~من وندا امید - ملک نور - و محمدبن عبدالکریم با رؤسای کلار رستاق به

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0081.png)

~~استقبال رفته ، روز سه شنبهٔ‌ بیست وپنجم رمضان سنهآ خمسین و مانین بیفت

~~کردند . شب در خانهٔ‌ اسپهبد عبدالله بن وندا امید مانده ، روز دیگر به کنار

~~دریا رفت واعیان به اطراف ولایت فرستاده، خلق را جمع نمود. ms51 روز پنجشنبهآ

~~بیست وهفتم شهرمذکور، در کجور رفته، روزعید خودامام شد و نماز بگزارد

~~و خطبهآ فصیح بلیغ خوانده، سوی نائل برسرمحمدبن اوس - گماشتهآ طاهریه-

~~روان شد و برمقدمه برادرزادهٔ‌ اسپهبد عبدالله بن محمد بن رستم ب و ندا امید

~~را مقررساخت ومحمدبن اوس نیز محمدبن اخشیدرا به استقبال ارسال نمود .

~~محمدبن اخشید کشته گشته ، محمد بن اوس از غایت وهم در جرجانت نزد

~~سلیمان بن عبدالله بن طاهر رفت واسپهبد عبدالله بن و ندا امیدبن شهریاربن

~~بادوسبان بن خورزادبن بادوسبان بن گیل بن گیلانشاه گاو باره فوت شده ،

~~افریدون بن قارن بن سرخاب بن نام آوربن بادوسبان در رویان ملک شد و او

~~نیز وفات یافته ، پسرش بادوسبان بر ملک نشست وحسن بن زید را که ملقب

~~به «الداعی الی الحق» و داعی کبییر می کفتند، امداد کرد تا سه نوبت با سلیمان

~~ابن عبدالله بن طاهر محاربه نمود . کرت اول ظفر داعی کبیر را بود و ثانی

~~سلیمان بن عبدالله را و ثالث در موضع جمنوجنگ عظیم شده، حسن بن زید

~~مظفرگشت و عیال واطفال سلیمان بن عبدالله نیز اسیر افتاده ، خود

~~برادرداعی- نوشت . محمدبن زیدبه التماس تمام، اسیران را از برادر گرفته،

~~نزد او در جرجان فرستاد .

اسیهید قارن الملک الجبال که در این مدت امداد سلیمان بن عبدالله

~~می نمود شفعاء انگیخته ، مراسم اعتذار به جا آورد .

پس از این فتح داعی کبیرامثله به اطراف ولایت فرستاده ، خلق را به

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0082.png)

~~ساخته ، خود به اطراف آمل و استندار رفت .

سلیمان بن عبدالله خبر غیبت او یافته ، لشکر فراهم آورده ، در ساری

~~برعقیقی تاخت. عقیقی، سلیمان را شکستداده، تاجرجان تعاقب کرد. سلیمان در

~~جرجان نیزمجال اقامت تیافته، به طرف خراسان گریخت. ودرسنهآستین ومأتین ،

~~یعقوب بن لیث صفارسیستانی، طاهریه را برانداخته لشکربه جرجان ومازندران

~~آورد . عقیقی بترسیده، به حسن داعی پیوست وداعی در جنگل رستمدار پنهان

~~گشته ، یعقوب در کجور رفت و مال دوساله حواله کرده از رعیت گرفت ms52 و

~~بواسطهآ قحط وغلا، در آمل عود نموده ، از آنجا به ناتل رفته ، باز به کجور

~~معاودت کرد . اهالی طبرستان و مازندران که تا آن وقت شتر ندیده بودند ،

~~مشاهده کردند. مگسی که گیلانیان «گاو مگس» و اهالی مازندران «سپل» می گویند،

~~برشتران چسبیده ، اشتران خود را بر درختان جنگل میزدند وهلاک می گشتند

~~و درزمستان آن سال نیز برف عظیمی در طبرستان شده ، چهل هزار نفر از

~~لشکریان یعقوب تلف شدند. چون داعی دربرابر نمی آمدورنج ازحد گذشت،

~~یعقوب به چانب طوس معاودت نمود . داعی بیرون آمده ، ازعقب یعقوب تا

~~به جرجان رفت ودر آنجا دوهزارنفر از کفار را که زیاده ازده هزار خونخوار

~~بودند ، کشت و غنیمت فراون یافت و سید حسن عقیقی را در جرجان نصب

~~کرده ، به مازندران بازگشت . عقیقی با داعی مخالفت کرده ، محمدبن زید

~~برسرش رفت و اورا گرفته بجهت برادر فرستاده، داعی کبیر، عقیقی را کشته

~~حکومت جرجانرا به برادر خود- محمدبن زید - داد ودر بیست و سیم رجب

~~بیست سال بود .

محمدین زید -برادر داعی - برملک نشست . سید خسن نامی که داماد

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0083.png)

~~سیدحسن عقیقی1 بود، مخالفت کردد، بعضی از اسپهبدان متابعت نمودند.

~~محمدبن زید از جرجان در ساری بر سرش رفت . وی به چالوس گریخت .

~~محمد بن زید در غرهٔ‌ جمیدی الاول احدی وسبعین ومأتین به آمل رفته، بی توقف

~~به چالوس رفت و سیدحسن را با لیشام دیلمی گرفته ، بند ازپای برداشت و

~~فرمود که هر که یک صد دینار بدو داده باشد ، به حکم شرع ثابت کردد، باز

~~ستاند . بعد از ثبوت واخذدراهم ، بند برنهادد ، هردو را به ساری فرستاد - و

~~دیگر از این هر دو ، کسی نشان نیافت . اهالی طبرستان و مازندران جمله

~~اطاعت کردند مگر اسیهبد رستم بن قارن ملک الجبال که رافع بن هرثمة

~~بن اعین را ازخراسان طلبیده، آورد و رافع در هزار جریب آمده ، برسر

~~جر جان مدتی میان محمدواه نایرهٔ‌ منازعت اشتعال داشت. ms53 آخر به صلح جرجانرا

~~بهرافع گذاشت ورافع ، رستم ملک الجبال را با پسرش گرفته در قلعهای بند کرد

~~و در خراسان برسرعمروبن لیث صفار رفت و از او شکستیافته ، بهخوارزم

~~گریخت ، خوارزمیان اوراکشتند . محمدبن زیدباز جرجانرا تصرف کرد .

و امیراسماعیل بن احمدبن اسدبن سامان در سنهآ سبع و ثمانین ومأتین

~~عمرو بن لیث را گرفته ، به بغداد فرستاد و هم در این سال محمد بن هرون

~~سرخسی را به حکومت جرجان گسیل نمود . در یک فرسخی استراباد ،

~~محمد بنزید را با محمد هرون جدال دست داده ، محمدبن زید از کمال تهور،

~~خود در میدان مبارزت رفت و کشته گشت . این واقعه در شهر شوال سنهٔ‌

~~مذکوره بوده . مدت ملکش شانزده سال.

حسن بن علی بن حسن بن عمر الاشرف بن امام زین العابدین علیه السلام

~~المکنی به ابومحمد وملقب به ناصر الحق ملازم محمدبن زید ودر آن مصاف

~~همراه بود . زخم قوی بر سرش خورده ، بیرون آمد. اگر چه زخم به شد ،

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0084.png)

~~اما گوشها کرگشتند. از این جهت حسن اطروش می گویند. بعداز به شدن زحم

~~در گیلان آمده ، ازگیل و دیلم استمداد نمود وگفت «از ایمان نیست که امام

~~شما را بکشند و شما خاموش بنشینید . جمله خون خواهی محمدبن زید را

~~احابت کرده، به طرف طبرستان رفتند و احمدبن اسماعیل سامانی در آمل

~~آمده ، با ناصر کبیر مصاف داد وشکست برناصر الحق افتاده ، سامانیه در

~~مازندران و طبرستان فرمان روا گشتند واسپهید شهریار و سایر حکام مطیع

~~شده . بعد از یک سال محمدبن هرون سرخسی که قاتل محمدبن زید و سالار

~~لشکر سامانیه بود ، از احمدبن اسماعیل سامانی گریخته ، نزد ناصر الحق آمد

~~و ناصر کبیر مستظهر شده ، به عزم طبرستان از گیلان لشکر فراهم آورد .

~~اسپهبد شهریار - ملک رستمدار - و اسپهبد شروین بن رستم - ملک الجبال -

~~به هم پیوسته ، مدت چهل روز در موضع «زرکا» که قریب است به «بالانگاه»

~~خرجگیران راه پلام رود با ms54 ناصرالحق محار به نمودند . بالاخره ناصر منصور

~~گشته، مخالفان به صوب هزیمت شتافتند . ناصر الحق چند ماه در طبرستان آمد

~~و انواع بیداد آغاز نهاد . ناصر باز به جانب طبرستان روان گشته ، در کنار

~~بو رود رستمدار با محمدبن صعلوک مقاتله دست داد . لیک به یمن جلادت و

~~شجاعت داعی صغیر، حسن بن قاسم بن علی بن عبدالرحمن شجری بن قاسم

~~بن حسن بن زیدبن امام حسن ظفرناصررابود . ناصر کبیر در آمل رفته، داعی

~~صغیر را نوازشها کرد و ولایت عهدی خود نامزدش نموده ، گفت «گیلان و

~~دیلمان به تو دادم . برو و به فراغ بال بنشین 0» داعی صغیر چون به رویان

~~رسید ، اسپهبد مروسندان - ملک استندار - و خسروبن فیروزبن جیان با وی

~~بیعت کرده ، ناصر را خلع نموده ، داعی صغیر اراده استقبال کرده باز گشت

~~وناگاه به آمل رسیده ودرعیدگاه فرود آمد . ناصرالحق واقف گشته ، به طرف

~~پایدشت گریخت . داعی صغیر تعاقب نموده ، وی را بگرفت وجمیع اموال

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0085.png)

~~ورا به تاراج داده ، درقلعه روخان لارجان فرستاده ، محبوس ساخت .

لیلی بن نعمان که ازجانب ناصرالحق حاکم ساری بود، در آمل آمده،

~~به خانهآ داعی نزول کرده ، به الحاح انگشتری ازدست او کنده ، نزد کوتوال

~~قلعهآ لارجان ارسال نمود و ناصر را بیرون آورد . داعی صغیر تا به قریهآ

~~«میله» که در دو فرسخی آمل واقع است، استقبال کرده، چون ناصر را چشم

~~بر داعی افتاد ، گفت «برو در گیلان و دیلمان بنشین و من بعد گرد فضول

~~مگرد .» داعی اطاعت کرده، در گیلان و دیلمان قرار گرفت . وی به دختر ،

~~داماد ابوالحسین احمدبن ناصرالحق بود . بعد از چندگاه ، ابو الحسین احمد

~~به جهت داماد ، از پدر حکومت جرجان گرفته ، وی را طلب داشت و به

~~گرگان فرستاد . بعد ازاین قضیه، ناصرالحق دامن از مملکت سوری درچیده،

~~پسر بزرگ خود را - ابوالحسن احمد - که صاحب الجیوش بود ، ولی عهد

~~ساخت و به عبادت حق قیام فرموده ، بعد از هفده ms55 سال از قتل محمدبن زید

~~فی سنهآ اربع وثلثمائه وفات یافت .

الداعی الصغیر حسن بن قاسم بن علی بن

عیدالرحمن شجری بن قاسم بن حسن بن زبدبن امام حسن .

ابوالحسین احمدبن ناصر ، پس از پدر امر ایالت را به داماد خود -

~~داعی صغیر. گذاشت و خود عزیمت عزلت گرفت . لیک پسر دیگر ناصر-

~~ابوالقاسم جعفر - بدبن معنی انکار نموده،در بلدهآ ری نزد محمدبن صعلوک-

~~گماشتهآ سامانیه - رفت و برداشته ، به آمل آورد وبا داعی صغیر مصاف

~~نموده ، هزیمت کرد. داعی در گیلان به جای داعی نشست . اسپهبد شهریار

~~ملک الجبال با داعی صلح کرد. لیکن مقارن این حال، میان داعی وابو الحسین احمد

~~مخالفت افتاده. ابو الحسین در گیلان به برادر پبوست و هردومتوجه آمل شدند .

~~ودراین وقت ازجانب خراسان نیزسپاهی به جانب طبرستان می آمدند. داعی

~~فرارنموده، دررویان رفت ودرهمین عصر، اسپهبدهروسندان - ملکرستمدار-

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0086.png)

~~ترک ملک کرده ، شهریاربن جمشیدبن دیو بندبن شیرزاد ، ملک بود . بهخلاف

~~تصور، داعیرا گرفته، نزد وهسودان که از جانب مقتدر- خلیفهآ عباسی- نایب بود

~~فرستاد. وهسودان داعیرا در قلعهای بند کرده، خود دردست بعضی از دشمنان

~~کشته گشت. داعی ازحبس گریخته ، بهطرف گیلان رفت . هردو پسر ناصر ،

~~گیلان را بدو گذاشته با هروسندان ، به جرجان میرفتند . داعی از عقبشان به

~~ساری رسیده ، شبیخون بر پسران ناصر زد و هروسندان را با بسیاری ازاتباع

~~ناصران بکشت . ابو القاسم از راه دامغان ، به گیلان رفته . ابو الحسین در

~~جرجان وداعی در آمل نشست . وداعی [به] ابو الحسین پیغام داد که تومخدوم

~~منی مرا با تو عداوت نیست ، لیکن برادرت آزار من می کند و خود نیز در

~~جرجان رفته با ابو الحسین احمد ملاقات کرد و به آمل رجعت نمود . اما باز

~~میان او وابوالحسین مخالفت به هم رسید . ابو القاسم از گیلان و ابو الحسین

~~از جرجان در آمل رفته ، به مصلای آمل جنک شد . داعی منهزم به رویان

~~رفته ، ساکن کردید . ابو الحسین احمد در آمل و طبرستان و ms56 ابو القاسم -

~~جعفر در گیلان قرار گرفتند و در اواخر رجب احدی وعشر و ثلثمائه ابو الحسین

~~احمدبن ناصر الحق فوت شده، ابو القاسم جعفر ، نیز ازعقب شتافت . سلطنت

~~متزلزل بود .

در آن هفت سال ابوعلی محمد بن ابوالحسین احمد در آمل برتخت

~~نشسته، ماکان بن کاکی دیلمی ، دختر زادهٔ‌ خود، اسماعیل بن ابو القاسم جعفر

~~را به سلطنت برداشت و در آمل رفته، ابوعلی را گرفت و در جرجان نزد

~~برادر زادهآ خود - علی بن حسین بن کاکی-فرستاد . علی بن حسین با وی در

~~کمال احترام زندگانی می کرد و شبها صحبت میداشت . لیکن در این اثنا

~~یک شب ابوعلی کاردی در پهلوی علی بن حسین بن کاکی زده ، به مطمورهآ

~~خاک فرستاد وخود در معمورهآ جرجان نشست و در مازندران نیز آمده ، فتح

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0087.png)

~~کرد . لیکن در آن زودی به میدان گوی بازی، از اسب افتاده بمرد .

ابوجعفرحسن بن ابو الحسین احمدبن ناصرالحق که ملقب به «صاحب

~~قلنسوه» بود، به جای برادر نشست . ماکان بن کاکی در رویان نزد داعی صغیر

~~رفته ، به اتفاق با پانصد سوار در آمل آمدند و ابوجعفر حسن با اسفار بن

~~شیرویهآ دیلمی در جرجان رفته ، با یار اسفاربن شیرویه - اسپهبد شهریار بن

~~دارا -- روی به آمل نهادند . درظاهر شهر جنگ شده ، هزیمت برداعی صغیر

~~افتاده ، میخواست که داخل شهر شود . از بیرون دروآزه، مرداویج بن زیار

~~دیلمی، به انتقام خالخود- مروسندان- که داعی برپسران ناصر الحق شبیخون

~~زده کشته بودند ، زوبینی در پهلوی او زده ، از اسب انداخت و سربرید .

پس از آن میان ابو جعفر حسن و ماکان بن کاکی در دلا و درلارجان

~~جنک شده ، ابوجعفر به قتل آمد . اسماعیل بن ابو القاسم جعفربن ناصر الحق

~~و ماکان بن کا کی در مازندران تسلط یافتند . لیکن ما در صاحب قلتسوه به

~~انتقام پسرخود دو کنیز ک اسماعیل بن ابو القاسم جعفربن ناصر الحقرا بفریفت

~~تا اسماعیل را به زهر هلاک ساختند ms57 ودولت اولاد ناصرالحق بدو منقرض

~~کشت .

بعضی از فروع ناصرالحق

... ماکان بن کاکی دیلمی به تقرب دخترزادهآ خود- اسماعیل بن ابو القاسم

~~جعفربن ناصر کبیر - جملة الملک بود . بعد از فوت اسماعیل مستقل گشت .

~~اسفار بن شیرویهآ دیلمی ملازمت او می کرد . لیک بجهت سوء خلق اوبه تنگ

~~بود . روزی با اسفاردرشتی را به جای بد رسانیده ، گفت «ترا دیگر درپیش

~~من نمی باید بود . » اسفار در خراسان رفته ، به آل سامان توسل جست و

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0088.png)

~~مبلغی به سبیل خراج قبول کرده ، متضمن فتح عراق شد و با لشکر معاودت

~~نموده . ماکان از او گریخته در نیشابور و از آنجا به بخارا رفت . نصربن

~~احمد سامانی حکومت نیشابور را بدوداده . ماکان بعذ از اندک وقتی مخالفت

~~آغاز کرده ، امیر نصر ابوعلی محتاج [او] را در خلوت طلبیده ، نصیحت و

~~تعلیم حرب مینمود . گویند در وقت مکالمت ، عقربی به درون قبا و پیراهن

~~او می گردیده و نیشها میزده و بهابوعلی اصلا اظهار نمی کرده . بعد از اتمام

~~نصایح بیرون آمده ، رخت از بدن کنده ، هیجده جابدنش را نیش زده بوده

~~است . امیر نصر واقف گشته گفت «چرا در پیش من دفع آن نکردی تا این

~~همه نیش بر تو نمیزد ؟» گفت «من که اینجا سخن ترا بازگذاشته ، به دفع

~~عقرب ونیش او پردازم ، آنجا با دم شمشیر مخالف تو چه خواهم کرد؟»

~~امیرنصر تحسین کرده و در مرتبهاش افزود . ابوعلی در نیشابور آمده، اسفار

~~نیز بدو پیوست و تیری در خود ماکان رسیده از پیشانی به پس سر بدر رفت.

~~در نسخهای خواندم که سی نفر بر وی نیزه بند کرده ، بهزحمت از اسب جدا

~~کردند . ابوعلی به اسکافی نام منشی گفت «صورت حال را مختصر بنویس

~~تا نزد امیر نصرارسال دارم .» اسکافی نوشت که «واما ماکان صار کاسمه .»

اسفاربن شیرویه برملک نشست . اهالی مازندران ورستمدار جمع مطیع

~~گشتند . المقتدر بالله العباسی پسر خال خود -- هرون بن عرب - را بدفعش ms58

~~ارسال داشت و اهالی قزوین با وی موافقت کردند . اسفار قایق آمده ،

~~قزوین را قتل عام نمود و سالار طارم نیز دم عصیان میزد . مرداویج بن زیار

~~ملازم وسپهسالارش بود . وی را به دفع سالار طارم فرستاد. مرداویج و سالار

~~در خفیه با هم مواضعه کردند که اسفار را بر انداخته ، مرداویج پادشاه شود

~~و روی به استیصال اسفار آورده . وی خبردار شد و با چند نفر غلامان به

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0089.png)

~~طرف طبس رفت1 . امرا به استقبال مرداویج رفته ، تهنیت گفتند و مرداویج

~~به غدر پادشاه شد . از این سبب بود که از آل بویه ابوالفوارس چون نزد

~~سلطان محمود غزنوی رفت ، در روزی که پادشاه زادهها بسیار در مجلس

~~بودند ، سلطان ، ابوالفوارس را مقدم بردارای بن قابوس وشمگیر نشانید .

~~دارا بر زبان آورد که پدران ابوالفوارس ملازم آباءما بودهاند . سلطان گفت

~~«ابوالفوارس برتوسمت تقدم دارد . زیرا که پدران او ملک به شمشیر گرفتهاند

~~و آباء شما به خیانت .» وشمگیربن زیار برادر مرداویج بود . علی واحمد و

~~حسن پسران ابوشجاع بویهاند که خود را از اولاد بهرام گور میشمرد - اول

~~ملازم ماکان بن کاکی بوده، از او به اسفار و از اسفار به ملازمت مرداویج انتقال کرده.

~~دیالمه علی بن بویه را بسیار میخواستند .... که هر دو جای گیرش بود و به

~~خرجش وفا نمی کرد2 . مرداویج بجهت خواهش دیالمه از او اندیشمند بود

~~و فرصت میجست که پسران بویه را به طریقی دفع کند . مرداویج بن

~~زیار گویند از ذریت ارغش است که در عهد کیخسروبن سیاوش والی گیلان

~~بوده است . بعداز فرار اسفار ، برملک نشسته . اهالی همدان مخالفت کردند.

~~همدان را قتل عام فرمود . گویند دو خروار بند ازار ابریشمی از مقتولان آن

~~شهر جدا کرده بودهاند .

مرداویج روزی در حوالی قزوین شکار می کرد . دید که به طرف راه

~~الموت گرد عظیمی برخاست و خلقی از سوار و پیاده بدان طرف میروند .

~~تصور قافلهٔ‌ تجارکرده ، سواری را ms59 فرستاد که رفته خبر پرسد که از اسفاربن

~~شیرویه خبری دارند یا نه . آن خود اسفار بوده است که از طبس و بیهق

~~میرفته که در الموت فرود آمده ، شبیخون بر مرداویج زند . آن سوار باز

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0090.png)

~~کشته خبر آورد که این اسفار است . مرداویج براو تاخته ، اسفار را به قتل

~~آورد و مستقل گشت و به اصفهان رفته ، مظفربن یاقوت را که در شیراز و

~~اصفهان گماشتهٔ‌ المقتدر بالله العباسی بود ، هزیمت نمود و تاج بر سر نهاده ،

~~هرمز را نیز مسخر ساخت و برادر خود وشمگیر را حاکم ری ساخته .

علی بن بویه بواسطهآ تنگدستی در ری نزد و شمگیر رفت و روزی چند

~~در آنجا مانده، وشمگیر چیزی بدو نداد . وی بیشتر قلاش گشته ، استر سرخ

~~خوبی داشت دربازارفرستاد که بفروشند. این عمید وزیر ، وشمگیر را خوبی

~~استر گفته ، سی تومان قیمت کردند . ابن عمید سی تومان برایش فرستاد .

~~به علی بن بویه گفتند «وزیر این استر زا خواهش کرده ، زربجهت شمافرستاده

~~است .» علی آن زر در خوانی گذاشته ، چند طاق قماش نفیس نیز مزید کرد

~~و استر را بایراقش به خدمت وزیر ارسال داشت . ابن عمید میدانست که

~~وی از پریشانی و احتیاج جنیبتی را به فروختن داده است . با خود به نوعی

~~از انواع قرار تلافی داده . بعد از این قضیه به یک روز کتاب مرداویج به

~~وشمگیر رسید که علی بن بویه را نگاه دار تا فرمان من چه میشود. و شمگیر

~~در حرم رفته بود . کتابت به وزیر دادند . برمضمون اطلاع یافته ، معتمدی

~~در خفیه پیش علی فرستاد که ملتفت هیچ چیز مشو و بهانهٔ‌ شکار کرده ، از

~~شهر بیرون رو و امشب بیست فرسنگ راه طی نموده ، خود را به مأمنی

~~برسان . علی بویه در هیچ مکان توقف نکرد و با برادران احمد و حسن به

~~الرستان رفت و کمال احتیاط به جای می آورد و بسیاری از دیالمه بر او ms60 جمع

~~شدند . آن کتابت مرداویج روز دیگر چاشتگاه که و شمگیراز حرم بیرون آمد.

~~به مطالعهٔ‌ او رسید . گفت علی بن بویه را بطلبید . خانخواش گفت «دیروز

~~عصری ییرون رفته، امشب نیامدهاست.» وشمگیر گفت «از عقب رفته بیارند.»

~~وزیرگفت «بگذار تابرود. اینجا ازقلاشی وپریشانی آمده، چیزی بدو ترسیده.»

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0091.png)

~~به سخن وزیر کس نفرستاد .

مظفربن یاقوت از شیراز در اصفهان آمده ، با مرداویج محاربهآ تمودو

~~شکست یافته ، می رفت . گذارش درلرستان افتاده باعلی بن بویه آنجا بجهت

~~انتقام که او نیز دیلمی است ، صف جنگ بر آراست . علی بن بویه نفاطان

~~را فرمود تا قارورهها انداختند . باد ادبار نیز مدد کرده ، به جانب خصم برد.

~~برخی دیگربه هزیمت رفتند . علی از عقب هزیمتیان به شیراز رفت و در سرای

~~امارت نزولنمود. دراین وقت لشکریان طلب مرسومات نسودند. [وآوی متألم

~~درحجره [درزیر] ، گنبدی از آن قصر او به بالاوا افتاده. ناگاه چشمش برسقف

~~حجرهافتاد. ماری دید که سربر آورده، تو هم کرد. فراشان را فرمود تا با کلگ

~~آن ضلعرا شکافته ، مار را بکشند . چون شکافتند ، تقود متکاثریافتند که حکام

~~سلف بجهت ذخیره واستحکام مکان گذاشته بودداند ، به زیر آورده . علی

~~فرمود که لشکریان را مواجب دادند و در بازار رفته ، اقمشه و اجناس نیز

~~بواسطهآ ملبوس و مفروش آوردند . گفت خیاط خوب طلب نمایند تارخوت

~~بدوزد . نشان دادند به درزی که خیاط حکام بوده است . خیاط آمده چون

~~ندانست که چرا میطلبند ، گز خود را همراه نیاورد وگز نیز نبوده . علی

~~گفت «یک چوب بیارید . » قصدش اینکه گز بگیرد . استاد لفظ چوب از

~~بویه بخندید و اهل مجلس متعجب شدند .

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0092.png)

خلیفه از بغدادلشکر برسر علی فرستاد . قریب به شیر ازمعسکرساخته ،

~~نشستند . علی شبی در خواب دید که انگشتری نگین فیروزه یافته . صبح آن

~~شب را به عزم جنگ اسب طلبیده، مرکب فیروزه نامی پیش آوردند . هردو

~~را به فال نیکوگرفته ، روان شد . چون بدان معسکر رسید ، سپاه ms61 خصم فرار

~~نموده بودند . درپیش خلیفه فرستاد ومبلغی بر سبیل خراج ولایات تقبل نمود.

~~خلیفه بجهت او وبرادرانش خلعت والقاب فرستاد . علی ملقب به عمادالدوله

~~و احمدبه معزالدوله وحسن به رکن الدوله گردیدند . از برادران، معز الدوله

~~را به کرمان و رکن الدوله را به ری فرستاد و خود در شیراز نشسته . بعد از

~~فتح کرمان ، معزالدوله در بغداد امیر الامرا شد وخراج به کسی نمیدادند .

~~وتشیع در عهد ایشان سمت شیوع یافت . معزالدوله در بغداد فرمود که لعن

~~اصحاب ثلاثه چنانکه نامزبورنبود، درمساجدو بقا عنگاشتند. بدین طریق عبارت

~~عربی که لعن بر آنکس که فدک را از قاطمه غصب نمود بر آنکه عباس را

~~را داخل شورانکرد و آنکه اخراج ابوذرنمود و نام معاویه را صریح مذکور

~~و مسطور ساختند . اهل سواد خوانده ، دانستند که فدک را ابو بکر باز گرفته،

~~عباس را عمر داخل شورانساخت و ابوذر را عثمان اخراج کرد . وحال

~~معاویه ظاهر بود .

اما بعد از نگاشتن این کلمات ، سپاه بغداد درشورش آمدند . وزیرش

~~دید که غوغا بالاخواهد گرفت. از روی نصیحتویرا فرمود تا جنگ کردند.

~~لیکن اثنا عشریه سب در خفیه و تماز آشکارا می کردند و کتب ساخته شد .

~~و قتل مرداویج در سنهآ ثلث و عشرین و ثلثمائه واقع شده .

علی بن بویه که وی را فرزندی نبوده و برادرش رکن الدوله حسن را

~~سه پسر یودند . [عمادالدوله علی ملک به] عضدالدوله داده ، مؤید الدوله و

~~فخرالدوله هرکدام را ولایتی افراز نمود . عمادالدوله علی مدت پانزده سال

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0093.png)

~~سلطنت کرده فی جمادی الاخر ثمان و ثلثین و ثلثمائه وفات یافت .

عضدالدوله بر ملک نشسته ، مؤیدالدوله از وی استجازه نمود که اگر

~~رخصت باشد در ولایتی که عم نامزد من کرده است دخل نمایم، وی را خوش

~~آمده ، بر آن ولایت دیگر افزوده و برادر دیگرش فخرالدوله بی رخصت در

~~اقطاع خود تصرف کرد . عضدالدوله آزرده شده ، مؤیدالدوله را بر سروی

~~فرستاد تا ms62 بگیرد . فخرالدوله در جرجان نزد قابوس بن وشمگیر که خالهآ

~~فخرالدوله زنش بود، رفت ومؤید الدوله در جرجان رفته، قابوس وفخرالدوله

~~در نیشابور پیش ابوالعباس تاش که از جانب سامانیه حاکم تمام خراسان بود،

~~رقتند . ابوالعباس از نوح بن نصربن احمد سامانی مرخص گشته ، درگرگان

~~آمد . مؤیدالدوله در چار دیواری پناه گرفته ، دو ماه به سر برد . بالاخره به

~~هیئت اجتماعی برسپاه خراسان حمله برده و فائق که یکی از سرداران سپاه

~~خراسان بود و مبلغی به سبیل رشوت از مؤیدالدوله اخذ نموده ، علی الفور

~~به صوب فرار شتافت و مؤید الدوله و بسیاری از سپاه خراسان نیز درهزیمت

~~با او موافقت کردند . ابوالعباس وقابوس و فخرالدوله ثابت ایستاده، دیدند

~~نیشابور مانده ، بجهت فتوری که در میان امرای سامانیه به هم رسیده، کس

~~بدیشان نمی پرداخت و مؤیدالدوله درجرجان حکومت می کرد و صاحب عباد

~~اسماعیل بن کافی اصفهانی وزیرش بود . تا بعد ازفوت مؤیدالدوله وعضدالدوله

~~قابوس و فخرالدوله مراجعت کرده، هریک به مقر سلطنت قرار گرفتند . چون

~~مؤید الدوله وعضدالدوله فوت شدند ، اعیان دیلم مضطر گشتند که از آل بویه

~~کدام یک را پادشاه سازیم . صاحب عبادگفت «فخرالدوله امروز نقاوهآ آل بویه

~~است . وی را میباید آورد .» قاصد سریع السیری در نیشابور به طلب او

~~فرستادند، آورده ، پادشاهش ساختند . بلده ری را دارالملک ساخت . وفات

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0094.png)

~~مؤیدالدوله درسیزدهم شعبان سنهآ تلث وستین و تلثمائه به مرض خناق وفوت

~~عضد الدوله به علت صرع روز دوشنبهآ هشتم شوال اثنی و سبعین و ثلثمائه به

~~وقوع انجامیدند . وفات عضدالدوله را مخفی داشته در دار العمارهآ شیراز دفن

~~کردند . چون ظاهر شد بیرون آورده به نجف اشرف بردند . از آثار آن

~~شهنشاه قبهای است که بر مضجع حضرت امیر المؤمنین علی علیه السلام و

~~دیکری بر مرقد حضرت امام حسین علیه السلام برافراشته است . بیمارستان

~~بغداد و بند امیر فارس نیز از آثار آن پادشاه عالیجاه است .

شمهای از حالات آل ms63 ز یار

آل زیار] بعد ازمرداویج بن زیار در جرجان و بعضی اوقات درمازندران و

~~گیلان نیز تسلط داشتهاند. اول این طبقه برادر مرداویج و شمگیر بن زیار که در عهد

~~برادر حا کم ری بود. چون مرداویج به قتل رسید ، عمادالدوله علی بن بویه،

~~برادر خود رکن الدوله را به ری فرستاد . وشمگیر گریخته در جرجان رفت

~~و به حکومت نشست . کوشیار منجم گیلانی که در نجوم ثانی ابومعشر بلخی

~~است با او میبود . در محرم سنهآ سبع و خمسین و ثلثمائه به وشمگیر گفت

~~«امروز سوار مشو که اگرسوار شوی باعت هلاکت تو خواهدبود .» فرمودند

~~که کسی اسب زین نکند . وشمگیر تا پیشین آن روز صبر کرد و وقت ظهر

~~در طویله به تماشای اسبان رفت . ناگاه از بیرون آوازبر آمد که گراز رفت.

~~پرسید که چه آواز است ؟ گفتند «خوک بزرگی پیدا شده ، در پویه سرعت

~~مینماید که بدر رود .» گفت «اسب بیارید 0» گفتند «هیجکدام زین ندارند.)

~~گفت «هرقسم که هست بیارید .» اسبی یا جل و پیراهنش پیش آوردند، سوار

~~گشته ، به خوک نزدیک شد و بانگ زد که گراز مرو که رسیدم . گراز باز گشته

![image filename](./1064ShaykhCaliGilani.TarikhMazandaran_0095.png)

~~در زیر شکم اسپ اودر آمدو کله در شکم اسب فروبرد. آنبارهآ تیزخرام،راست

~~شده ، وشمگیر ازاو جداگشت وسرش برزمین خورده، علی الفور به شکار گاه

~~عدم رفت . بیستون بن وشمگیر قائم مقام شده فی سنهآ ست و ستین و ثلثمائه

~~فرمان یافت. شمس السعالی قابوس بن وشمگیر برملک نشسته . وی درفقه خنفی

~~مهارت تمام داشت و تصانیف وافر نیز نموده و درخط رقم نسخ بر خطوط

~~جمله خوش نویسان عالم کشید . شیخ ابوعلی را هرکاه که چشم برخطش

~~افتادی گفتی «هذاخط قابوس ام جناح الطاوس» .

درباب فقه و حکومت اوحکیم سنائی غزنوی گوید .

فقه خوان لیک در جهنم جاه

تاريخ مازندران

تاريخ مازندران

نبذة عن الكتاب

الفهرس