مقدمة

ممممبمبم

ممعمممممممممممممیمیممبیببیمبمیممیممیمممییسهمهمممهمیمممحمممتتنکمه

ممممممممعمممممممممممیمممممممممممعممیمیشمممتتتیی

شعر

آن]

.ممممممممممممیمصیی %~% مسستینشیییینییه

شعر

(1)زی PageV01P055

شعر

شعر

شعر

شعر

شعر

[شعر

شعر

شعر

فصل 18

نبشته اینست) :

ممممممعمبمممممعممممممیممصممه میییینه

فصل 21

فصل 22

(فصل دیکر اینست)

فصل 24

رممهمدبیمممیمممممممممممممممممممعمممممعمعممعییمممممممعه

یجه

شصر

مممیممممممیبه مم ممیمممنم ممممببمببمهمببمممبببمممبیببییه یییه

رجم اووفدوم و

ادی الاولآن41

ط PageV01P149

شعر

فیالا

ممعممم سمیمه مهه معممه مدم ممعمممیه مممیمتممممممممیه

ی الاو ای 416

فصل 38

(حکایت افشین)

سدسند سفدهص

*ک ت ح ه نه نیای حما اس ش تیحفه چحر ه

بسم الله الرحمن الرحیم

ممممهممه-. حمممه مممممه ممتمتممتتممه

فصل 44

فصل 45

شعر

شع

رباعی

شعر

شعر

شعر

بیت

شعر

قصة التبانیه

عالاون

بقیة قصة التبانیة

شعر

شعر

مم ممه معمنمر معمییر...... ممممممممممممممممممممممممممممممممیمممممممممممممم

المشافهة الثانیة٣

ه صصصه صات صسص م ات هب منه

شعر

ببغ الاول ک22

به الاول22

شعر

شعر

شعر

بممیمبیمیممیییهمیمیمییبیمیمیممییممممممببببمبنم تنمشیمممممیا

ممعمممممممممممممممیییسیه ممممممممیمیه %~% ممیعمیه

در آنجا گذشت2

فییمیه

مممممیممممممممهمبمببببیمیییمنسمبمیممممیمیم میمییسعمیبییییب

فصل 73

٣020-

جادی، خریا

ممممعممیمیمیممییمیممییببببببیممییبیبببیممیمیه

ط : نیکو PageV01P320

بمممممممممهممعم

ممممبببیبببمبمیبه میییبببببممیبیمنمتبمیمبممممبمممنمننمبممممتمتتییه

رالسیل 1

(٣) کح :

شعیان 2

شعر

مضان 424

مممممممممییممهیمییبیبیمیمیمیمییییمبییه

شعر

قصیده

2٣6

مممصمعصمه

بهسبسبببببییسعممبممممعبمیسیبببییییمسیییس

فمممممه

مممعمممممممیممممیمه میممممیسبیسببییییه

نسخة الکتاب7

مممممممممممممممیمیهممیمممممبیمیمیممممییمیسیمبیممممه حم

نسخة العهد6

مممممممممممم

ترجمهآ عهد ناسه 6

اب

ممممم مدمدمهممیمیبهمبسممیمممیییممیمیییهمممییمبعینمه

ممممممعبتنب

حکایت

تتعمتتتتیتتتتیه

مممیهببمنمه مسسییبممعبمبمیممممیمیمممممممبممممبمننممممممیم

شعر

جمادی الاولیجمادی الاخری22

حکایت

ب مممسه ممممبه مممممممعیممسیبیمییمیییییمیییمه

شعر

له

ممممعممممممیمیییمیه %~% مممممعمعمه %~% ممممیییمممیممممببییه

ممممیمممممممممممبمیمممممنممممه ممیمببعیمییمممیبیممبیمیمیمیمیییه

شعر

شعر

شعر

لک فاعمد وی خان فهیر

ی من الخری رب ملیکه ساطرون PageV01P471

فصل 117

شعر

قطعه9

فصل 120

القصیدة 17

یضا له 12

مهسمممعممممعمممممه ممممممممممممممه

میممیببیبیممببیییبییببییمییمبیببده ببمیببمبتتمتمیییما

القصیدة)

بدنیوبی

شعر

ممممهمیممیمممسییمییممیییییه سیبییمیبییمممیممتمتمییتیمنمیییه

جمادی الاخری294

بممممممممیمممیممه ممممیمممیمیمییممیییهممییییبییی

شعر

شعر

وصیرته ملکاهماما

شعر

(حکایت)

بیمیمممیمممیهممیییمببیمییمیسییمیسیممیممیمیمتتتممتت سیبتییه

[شعر]

ممممممممممعمیمیممممممممممممممممه %~% مممممممممیتتتیه

مه

حکایت

مممممبمممیممممیممیییمممببییممبییمیممبببیبیبییبیمیمببببببببمیمبیییبیییی

مممممممبییببیبیببیمببببیببییبیییببیمیبببیبییببببیییبییمیع

ممعه ممممهممممهممممممممممهممهمممته دممه تممممتممعممه

مسممه معمیمعممببیسیبیه ممعممیبیسببیمیبییبیییعهیمیسسیمعییه

مممم سبعمممعمممم میمممیمممیصمممممسعسببیمسمیممیممیببییبیییییمه

مسیممبیبیمیه. معنییییینمبببمیییبببیبییببببببببببییییییسیییبممبنتی

وع القول

بممعمممیمبییه بعممیممیمممیییمسییییمبیمیییمیه

شعر

وبیح الاول

ربیع الاول. ربیع الاخر146

ربیع الاخر46

شعر

«)ط : آیه PageV01P568

شعر

بممممیمییبیییممیببیممممعیمییممممه

جادی الاخره526

سممممممیمی ممیمیمییییی ممیییییمممیییییه

فصل 159

شعر

سمسمسممممممععبیبممیمیعمسیییممممعیعممعمیممیسیسییه

وجب- شعبان429

فصل 163

است] 11 برجایست

نشنن متننننننن بنن نننشیییییمییمییییییه

ممم

معسمممسمسسسب

سمیممبیمتبیییییییبییسسییییسسیسیسیه

شعر

میییمییییییسیبیبیسیبییییببییبییمیسبییسییییی

مممسممنمسممیممممممسسنت

فصل 172

سممممممتتنلمعیی

فصل 174

بمم

مسمممسمممم

سمس

مم

ه

سس

فاجابه بوسهل

شعر؟

شهر

فصل]

شهر

شهر

شهر

شهر12

شفر

سسسم

سمممعسسسبس

سممم

سیه

%~% نوار

شعر

شهر

و البلایالاجلها

[شعر

فصل 200

وقد آن

س ن

44- %~% سسسسسسسسسسسیسسسیب

س ن

س ون

وین خط مقرمطنه توخوانی نی من

چون یرده درافتد نه تومانی نی من

سینممسمنینمعمه

فصل 210

سمس

فصل 213

صحه *ک PageV01P865

ب ک

فصل 216

مسسعمممیممتمید

1) چاپ PageV01P870

سعسمسممممممم

فصل 221

سمن

مسمسیمیه

فصل 225

ل

فصل 227

فصل 228

فصل 229

فصل 230

یةآ 20 (7) دراصل : لامة (8) دراصل : بقدرته

فصل 232

س

میبه

ممستیمییییب

فصل 236

(٣) چاپ قاهره PageV01P952

فصل 238

فصل 239

م

فصل 241

فصل 243

ن 0 PageV01P968

فصل 245

فصل 247

%~% .1.

اشف المعانی PageV01P973

س

صد تازکی نکرد و نگفت اندرون گذر

کین کرد نزد من که بیا رسمها یبر (2)

او نا رسیده سیم بداد این کرم نگر

وز پی خویشان ز شهر خویشتن دارم خبر

مردمان شهر من در شیر مردی نامور

در ستم بودند از بیداد هر بیدادگر

باز کردند از سرای و کاخها دیوار و در PageV01P996

سسسس

همچو شارستان قوم لوط شد زیر وزبر

زن زشوی خویش دورافتادوفرزند ازیدو

سالها بودند مسکین از غم و خون جگر

بیشتر شغلی گرفت این شغل خواجه بیشر

شوی با زن گشت وزن باشوی و مادو بایسد

با خضر شد بار دیگر باغهای بی خضر

باز نشناسم همی از روزگار زال زر

فتنه را از گوشهآ آن گوشه برتابید سد

تو بهرشهری کنون هم زین قیاساند و نگر

پانصد هزار مردم گم گشته از وطن

زین اختیار کرد جهان سر بسر منیر

الحق انصاف توان داد که صاحب نظرند PageV01P1000

نسب فامهآ خاندان هیگالیان

ر

ب1

ابو نصر احمد PageV01P1008

فصل 278

الی ادنوه فی النجوی ویدنینی

لقد تقارب بین العز والهون

با قرب ماکان بالضراء یبکینی

فصل 284

ب5

فصل 287

که هیچ نیک نیابی چوبی و بانگه بوی

* پیش نامهآ تو خوار بتدم کوهی

که هیچ بیک نیابی چو باد باتک و پوی

بپیش نامهآ تو تا خوازه بندم کوی

بندند خوازها و آذینها (3)

فصل 293

بپیش نامهآ تو تا خوازه بندم کوی

فصل 295

بپیش نامهآ تو تا که خوازه بندم کوی

%~% س من

فصل 299

فصل 300

فصل 302

فصل 304

مممعممممیعممممبمعیمیمییممیممیمین

فصل 306

سسممبممممبمممبممننن

فصل 308

٣

4*

فصل 314

PageV01P1025

*

فصل 319

فصل 320

فصل 321

معنممممممسممسیبمممممسیمعمینممیمیه ممنته

معمممیتعمیه

سمب

سسست

فصل 327

444 %~% .1 .

فصل 330

*

غنیمت دان که درجنت مگریامی چنین جارا

فصل 334

%~% س 0.

فصل 337

فصل 338

٣

سسییییییسییییست

که قلب کعبه بود شست گانی محراب

فصل 343

*

محتمصصتتن

طلاق نساء ما تسوق لها مهرا

اذا رفعت اعناقها حلقا صغرا

بالمشرفیة من بنی ساسان

والسهل والاجبال من مکران »

س

فصل 352

(٣) س PageV01P1091

مممسمممه

4*

٣

فصل 359

فصل 360

*

4*

ا106ب

فصل 368

44 PageV01P1096

سسسمسمیممیمعییسبیمب

سسعمسممبمسبمممممبسمسیسییب

سسسسمیمممسسممممسیه سممسمیسمیممیممسته

ممممیمه

فصل 376

فصل 378

سمسیمممممسمممسمیییمییمییسیی

ز خاک زر وزکان نقره و زبحر درر PageV01P1104

سیییسس

دست منصور سعید ازنفع وضروز بیش وکم PageV01P1109

که بهر خدمتش بسته میان آید قلم

مر او یرسند گان را چون ذبایح را حرم

ز سماء مدح او طبع خرد گردد خرم

باغ فشل از ابر کلگش نوبهاری چون ارم

ور چرخ و نور مهر و جود ابر و ضوج یم

ت اعقاب او را بادگاری از قدم

بون میان صف دو لشکر اجل باشد حکم

بغ و نوک نیزه با اجل باشد بهم

سمعممممممممیممممممممیمممممممنمته

لیک ماند از زمرد چشم افعی بی الم

باه طعن اندر وجود وگاه زخم اندر عدم

کام و حکم تو بعجز ورد نگشته متهم

بیش تو بسته کمر وندر سخن بگشاده فم

وانکه گویی در زبان اوست روزی را رقم

قالب و فرقش بروز و شب ضیا بود و ظلم

اوست آن بسیارخواری کش تهی باشد شکم

شاد و روشن باشد ازفعلش دل و ازچشم شم

تا سپاهی پیش او بسته میان همچون خدم

وی که از بهر وفا گم کرده ای نام ستم

هرچه مخلوقست مأمور تو باشد لاجرم

دانش از فضل و تنا از جود و احسان ازنعم

در وفا باشد ستایش در جفا باشد ندم

ی عدد بادت ستایش بی ندم بادت کرم

کاه در نزهت ببال و گاه در شادی بچم

مستعان و مستقیم و مقتدا و محترم

شب همی تحویل کرد از باختر بر آسمان

وآفرین ویاد کرد خواجه هریک برزبان

آفرین خواجه منصور حسن فخر زمان

ممس

سسییمسسسیسیه

غ رفتم با درد و داغ رفتن یار

بکاخ درشو و ماه و ستاره باز نگر

بگوش خواجه رسد بر زبان هید مگر

بزر گوار بفضل و بدانش و بهنر

خنک روان یدر ژین حلال زاده پسر PageV01P1117

نه هت و ته بود و ته یود چون او والی

ازجهانش تخوتی می داشت ا ندر سرچهان

زانکه یود او را همیشه بندهآ کستر جهان

دوخواستی از بنده برین گونه مقالی

**

4٣

تا همی گویند کافر نعمت آمد انوری»

ا همی گویند کافر نعمت آمد انوری

نیست در خیر تو چیزی جان مکن بر خیر خیر

بیک بی معنی همی در پیش هرخرخیر خیر

این شر باز داشتت از خیر خیرخیر

مرد داناگرد ناممکن نگردد خیرخیر

سیییسمی

که حق پذیرد بی خیر خیرخیر مرا

در پیش خلق پرده در خویش خیرخیر

ظلم کو ظالم کجا افسانه گویم خیرخیر

خوار باد آن کت همی بیرون قرستد خیر خیر

با دو روزه زند گانی گل بخنذد خیرخیر

فصل 446

*

فصل 450

فصل 452

** %~% س . ن .

فصل 455

فصل 457

ممسینیمیییم

فصل 460

فصل 462

فصل 463

و . بارتولد

ز آفرین تودل آ کنده چنان کزدانه ناز

گر بپرسی زآفرین توسخن گوید هزار

فصل 468

فصل 470

PageV01P1135

فصل 474

به

و . بارتولد»

فصل 479

فصل 481

٣2 PageV01P1139

مممی

ت . و . هیگ»

فصل 486

٣

فصل 489

شص :

بنا کا م ضحاک را داد تخت

بیامد ا بر زابلستان فر ا ز

فصل 493

%~%

ا %~% ها %~% 5 PageV01P1152

.ن .

*

**

فصل 502

فصل 504

فصل 506

فصل 507

%~% سر00

فصل 510

بند لمزآ زیان نیافته سودی زیان (6) کشد

بزخط مزور این سوزیان کشه

دریا کنم هو دیدهآ لولو فشان خویش

همچون دودست صدراجل سوزیان (4)غویش

بروز نزم تو برجان صوزیان آمد

خط برخط مزور این سوزیان کشد

خط برخط مزور این سوز یان کشد PageV01P1157

چند از زبان نیافته سودی زیان کشد

خط برخط مزور این سوز یان کشد

دریا کنم دو دیدهٔ‌ اؤلؤ فشان خویش

همچون دودست صدراجل سوزیان خویش

*

فصل 525

فصل 526

فصل 528

در ماوراء النهر

س

درمغرب (بخارا)

مشرق (کاشغروختن وبلاساغون)

ممم

طایفهآ دیگر

فصل 536

فصل 538

فصل 539

صمعبممممممممممننه

فصل 542

مسییب

٣4

مممممه

مممعمسبییسییییییه

فصل 548

ممممممممممممه

فصل 550

سسبیییییسبببیببیمبممعممممیمممسمسسمععممیممیمم

جز در گه تو قبله مباد ایلک و خان را

سبسبه

در زیر یای قهر تنم را بسود چرخ

بشم بکاست عالم ورنجم فزود چرخ

والله که مثل من بنخواهد نمود چرخ

سسیسه

فصل 559

نماندش آتش رخسار آبدار بآب

گو نهآ شکرش گشت شکرین عناب

ورزه یافته آز باد تیر ماه نهاب

ونگه ده گل بادامش اندرآمدتاب(4)

لم بسوخت چو بر اخگر شکفته کباب

آتش جگرت زر ناب شد سیماب

گداز گرفتم چو توزی از مبتاب

مو آفتاب کشید از عذار ماه نقاب

درین عقاب نباشد فکیف کان عقاب

یا عقیق نباشد ز تشنگیت عذاب

که روزه بشکند ار کام ترکنی بگلاب

عمید مطلق محمود سید الکتاب PageV01P1269

موفقی که در اوست خلق را محراب

سران بامر منیعش نهاده انه رقاب

وجود اوست مهیا زمانه را اسباب

هنیست خدمت صدرش چو روز گار شباب

کفش کلید فراغ و حمایتش ره خواب

بیانث سحر حلال و سخنش فصل خطاب

سه می اجازت او روز را مجییء و نهاب

هی بییش کفت بحر بی بهانه تراب

سرشت عزم تو در خلقت شمال شتاب

نه حکم اختر می رأی صایب تو مصاب

موافقان تو مقبول چون جواب صواب

تبیست کین تو سوزنده تر ز روز حساب

کمال صنعت گبکست و خامهآ تو عقاب

که مرغ زرین بالست و مار مشکین ناب

ز مشک ناب جزو را نرسته گوهر ناب

سیاهش مشاطهآ عروس کتاب

که هست قالب ورویش چو آقتاب و سحاب

نکرده طاعت گشتمز خامهٔ‌ تو مآب (7) PageV01P1270

پیام داد که طوبی لهم وحسن مآب

زجود خواجه پس حرز اکتفا در باب(4)

هی زمین را قاقم دهد گهی سنجاب

چو نیک بختی تو اختران شوند اصحاب

بنیک بختی از اختران مراد بیاب

بدولتی صحی از فتنهٔ‌ زوال و ایاب

وی تاج نور گستر و بر آفتاب تاب

وی ملک هر مراد که داری کنون بیاب

وی آسمان کلاه ملک ساز از آفتاب

وی شاخ بر فشان عوض برگ زر ناب

و آنگاه جان فشان تو بر مالک الرقاب

تا روضة بهشت چنین دیده ای بخواب؟

کز استقامت تو کنون بهتر انقلاب

چون موجهای دریا پر گوهر خوشاب PageV01P1272

سترده اژ خزاین حورا برو ثیاب

بیخ ازو چو ساغر جمشید پر شراب

نمساز دیکر مستی رود خراب

ون تیغ غزو شاه برون آمد از قراب

ان عزیز مصر درآمد بلضطولب

قش فسرده دید بطبع آندر التهاب

وسیده ماه نوبتی شاه را رکلب

هیبت مظلة ایوان او سحاب PageV01P1273

بیسیتتتتننیشسیییا

فوری دهد زمین را هرشب ز ماهتاب

بدی بعهد شاه برون آید از حجاب

س چراغ داشته چون دیو را شهاب

تف نهی سوخته چون تشنه را سراب

آری بکل خویش بود جزو را مآب

بس دنج ضبط بردی و تیمار اکتساب

تو بحر بذل باش و بداندیش توحباب

نا مقصد جواب سلامی بود صواب

باد از زبان ملک سوال ترا چواب

در توبهار عر تو این عهد فتح باب

روی بت چین از یی پرچین تو *چین

چون پشت علم برروش چینة وپرچین(؟)

از دهشت بیغارة پرچین تو درچین

ه عنبر از آن ستبل مشکین تو پرچین

یک ره بنگاران چمن روی نگارین

زینت بدرختان ده و زیور بریاحین

عنبر بشقایق ده و کافور بنسرین

چون مفسدت لاله و گل خواهی بنشین PageV01P1274

سسمسمسننت

شکر و لعل نبود و لب شیرین

لا فرس خازن خورشید سلاطین

سر آن گشتی و بازوی تن این

ز آتش و الماس کند بستر و بالین

و رفته بمیزانست این رفته بشاهین

مسن تقویم قسم خوردم والتین

ووزی که بشمشیر ببندی کسر کین

از تیغ بیارد سر و از خون برود هین

ردد امل از بیم تو چون برک بتشرین

خورشید ز جودت خجل و مله نواز زین

رد سر بیچاره و گرد دل غگین

یا بیش چو خسرو سبب نعمت شیرین

وی مکرمت از دولت تو یافته تمکین

تا زیور انعام تو بربست بساتین

آنگاه در آید که بود لطف توکابین

در باغ مهیا کند اسباب. مجانین(7)

مدح تو کند فاخته قمری را تلقین

ترتیب چمن سخت برسمست و بآیین

وانگاه همی نوش وهمی بوی وهمی بین

هر در که بطبع تو پسند آید بگزین

حلهٔ‌ فردوس برو بسته ام آذین

آن روز که این شعر بخوانند بغزنین

لعب وخ از اسب وروش اسب ز فرزین

وز زینت رأی تو جهان باد بتزیین) PageV01P1276

له معدن اعدای تو از سجن بسجین

در آخر مدحت بدعا کردم تضمین

شاهان مخالف را شهمات بسقسین

آسمانست و جمال ارسلان خان آفتاب

چارماهست ایستاده خوشتر از درخوشاب

مشتری وزهره را آن ماهرویان زآفتاب (1)

بزم را حالی بزیبایی چو عیش اندرشباب

کز بهشت آن بزم رااکنون بهشت آمد خطاب

مختصر تتماج و بغراخانی و جام شراب

مطربان چابک و تمغاچی حاضر جواب

جان برافشاندی و بودی از فروغش کامیاب

بادشاهانی که اختر بوسد ایشان را رکاب

بزم خوارو باده نوش ورزم جوی و فتح یاب

فصل 673

بگذشته زآب جیحون و آتش زده دراعدا

باقوج فوج مو کب ، چون موج موج وریا

وز گو نه گونهرایت، چون شهر کرده صحر!

وشیده هر ندیمت آهن بجای دیبا

مریخ وأر بسته هریک میان بجوزا

چو نانکه بر گذاری بیجاده را بمینا

فتحی بدین بزرگی در وهم و در تمنا

هم ملک شد مزین، هم فتح شد مهیا

وی گشته همچو ایران توران بتو مهنا

لمکی چنین که گیرد ؟ جز شهریار دانا ؟

زین ملک نو که بردی دولت گرفت بالا

هست اندرین بشارت تاریخ دین و دنیا

گرد و بخار ازیدر رفتست تا بخارا

ی نرخ شد بتوران کافور و مشک سارا

قومی که برخلافت ، بودند چون تریا PageV01P1279

عفوت نکردکس را ، الا بحق محابا

جنگ آوران یغما جانشان زدند بیغما

وز یای ژنده پیلان سرشان شدست رسوا

ییش تو آمد آخر ، گنجشک وار ، پیدا

در آرزوی نصرة مقهور شد مفاجا

بگشادی وسپردی ، گنجش ، بدست غوغا

وز دولت تو آخر چون موم گشت خارا

لاف مخالفانت بیهوده گشت و سودا

ور خار بود حاسد ، بی خار گشت خرما

گر پار بر گرفتی ز انطاکیه چلیپا (1)

و آنجا ز سهم تیغت ترسان شدست ترسا

چونانکه بت پرشتان سم خر مسیحا (2)

ز دل کند تقرب وز جان کند تولا

چون مرغ نیم بسعل در دام تست سیما

رخ زرد ودیده پرخون، پردرد وناشکیبا

دوستان همی کن در بوستان تاشا PageV01P1280

هم قصهآ سکندر هم داستان دارا

مدح تو گویم اکنون هر لحظه ای مثنا

یاز آمدم بخدمت با شعرهای زیبا

بودم قریب یک ماه دلتنگ و ناتوانا

از بیم آب جیحون وز ترس راه و گرما

پیروزی تو دیدم در مشرق آشکارا

ا بندگان یکدل ، با چاکران یکتا

از دلبران خلخ و ز نیکوان یغما

یک دست زلف دلبر، یک دست جام صهبا

در هر وطن که مانی ملک تو باد والا

بدین پاک دهد ، یا بعقل ، یا بهر

بعالم اخر ازو تازء کرد فتح و ظخر

هزار گونه دایلست و صد هزار اثر PageV01P1281

گر کنم صفتش کس نداردم باور

ای، مشرق و چین عزم کرد سال دگر

ناتآه صر بشمشیر بستد ازقیصر(2)

سعادتش شده همراه و دولتش رهبر

و آتش از بر آب و بر آب کرد گذر

کشید تا بمرقند رایت و لشکر

شم عدل سوی خاس و عام کرد نظر

سعادت آمد و بوسید یایةآ منبر

گرفت راه حصار و ز شاه کرد حذر

تهی نکرد همی سر ز کبر و دل ز بطر

همه سپهر تن وکوه صبر وخاره جگر

همه مبارز و جوشن گزار و آتش در

همه ز مغز بر انگیخته خصومت و شر

همه نهاده دل اندو نشانهای خطر

نداشتند همی ذره ای محل و غطر.

*حزم باید ناچار عرم را همبر

روانه گشت ز هر سو میارزی دیکر PageV01P1282

زدرع و جوشن و تیغ و سنان و قیر وتبر

هوا، تو گفتی ، ز آتش همی برآرد پر

ز نعل اسبان هامون شده بشکل قمر

و نیزه گشته زمین ، همچو مرغ آهن پر

سنان نیزه چو برق و تبیره چون تدو

و بردمیده شقایق ز برک نیلوفر

بنعره کرده یلان گوش بد سگالان کر

ز خون و خود یکی کرده باده و ساغر

یکی بستبل مشکین درون کشیده سپر

کی بنفشه و نر کس نهفته در مغفر

مبارز افگن و دشمن ربای و شیر شکر

در آن صفت سخنم بگذرد زوهم و فکر

فتاده مردم ازو دو ضلالت از بن و سر

شمار برج و بلندیش بر گذشته ز مر

هاده بود مهندس درو دوازده در

برآن حصار نشد چیره هیچ کس بهنر

شد او مظفر و پیروز بخت و نیک اختر PageV01P1283

کر بزلزله گشت آن حصار زیرو زبر ؟

نفیر خاست از آن بی کرانه خیل و نفر

شدند شیفته سر خانیان و خان یکسر

چنانکه اهل گنه را گشند در محشر

دهان ایشان خشک و دو چشم ایشان تر

اسیر گشت بفرمان شاه وقت سحر

کسی که بدکند از بد همو برد کیفر

که شد درست باو رسم دین پیغمبر ؟

که پیش خدمت او روزگار بست کمر؟

سر بیافت از ایزد هر آنچه خواست پدر

همی بنازد جان پدر ز فتح پسر

باختر خبر فتح تست تا خاور

ز نسامهآ ظفر و فتح تو بهر کشور

گرفت ملک بفرمان تو بزرگی وفر

متابعند مراد ترا قضا و قدر

که افتخار ملوکی و افتخار بشر

شود مطیع تو، گر زنده گردد اسکندر

هم از سپهر شناس و هم از ستاره شمر :

ستار گان همه او را شوند فرمان بر ،

که ساختست ز بهر تو ایزد داور

که فتحهای تو یکسر عجایبت و عبر

کنون گشادن ترک وچگل (1) عجایب تر

چنین دوفتح که کردی، شها، تودردو سفر

که شعر فتح تو شاهان همی کنند از بر

که هست درج مدیع تو همچو درج گهر

چهار طبع چو فرزند وچرخ چون مادر ،

ر عدوت پر از خاک و دل پر از آذر

چنین کجا که دهد دوستی ز مهر خبر ،

بمهر خویش دل دوستان همی یرور

هنر توورژو بزر گی تو جوی و نوش توخور

همی گذار جهان را و آز جهان مگذر(2)

درخراسان نقش روضات الجنان آمد پدید PageV01P1285

خانیان را ساعقه در خانمان آمد یدید

ز غم نیلوفر او زعفران آمد یدید

قا شه کشور ده کشووستان آمد پدید

تا سپاه شاه چون کوه گران آمد پدید

زانکه جوش جیش (1) بحر بیکران آمدیدید

زانکه سهم وهیبت شیر ژیان آمد پدید

یخ و شاخ از باختر تا قیروان آمد بدید

آن هنر کز روستم درهفت خوان آمد یدید

آن ظفرها کز درفش کلویان آمد بدید

مر ترا تعبان پران در کمان آمد پدید

ترا باد مجسم زیر ران آمد یدید

از پس جور و بلا عدل و امان آمد پدید

ز گنج خانهآ خانان و قصر قیصر باد

ور چاوش تو خیمه زند بردر بیکند

خانیان و تگینان ببخارا و سمرقند

ز آسمان ستم کشد از اختران جفا

و را بود نحوست و ادبار در قفا

طفرلتگین بسست و قدرخان برین کوا

گردن فراختند ز کبر و ز کبریا

دین را خبر نبود که خندد برو قضا

ندر عدد چو مورچه بی حد و انتها

کار کار ما بود و دست دست ما PageV01P1287

ردند صد گروه هزیمت سوی خطا

دلشان و دیده شان تهی از شرم و از حیا

بداد یازگشت بدان کوه چون صدا

چون آمد از سیهر بتو سفتهآ ثنا

گشتند عاجز از قفس و دام و گردنا

فتی بآب چشم همی گردد آسیا

فتی فرو زدست بشنگرف توتیا

پون گندنا درود بتیغ چو کندنا

وز بیم جان گرفته بگف رکوه وعصا

در کوهسار و قله و در شهر و روستا

افگنده باد آنکه بود دشمن شما

قدر او ازقدردیگرجشن ها افزون ترست

نچه پیش آمد قدرخان را نشان کیفرست

هر کرا از کینه و پرخاش بادی در سرست

خرم وخوش گشت کوه ودشت وباغ و بوستان PageV01P1288

حشمت و قدو قدرخان در زمین کردی نهان

کزمیان چون جست از تیغ تو چون تیراز کمان(1)

دین د گرجست از سرتیغ توچون تیراز کسان (1)

هست معروف آن مثل : خوی بدو بار گران

ایزدش ووزی نکرد ازهرچه بود انر گمان

ر ز دریا برزد و ناگه کشیدش در دهان

شد فراموش از دلش تا کرد جان و تن زیان

هر که بدعهدی کند ناگه دهد بر باد جان

آمد از توران بجیحون با سپاهی بی کران

نار بیرون آید از سوراخ و مرغ از آشیان

باشد انجامش چنین و باشد آغازش چنان

روز دهر افروز را انکار کردن کی توان*

و آنکه فرمان برد ملک آمد بدستش رایگان

آنکه اکنون در دیار ماوراه النهرست خان

امیر دادی و عرنیجی و قدرخانی

درجهان ازروشنایی هست خورشیدی دکر

روشنایی گسترد برشرق وغرب و بحر وبر

داوری خورشید رای و خسروی جمشید فر PageV01P1290

برت و نام بیمبر دارد و عدل عمر

یک تن از راه شمار و صد تن از راه هنر

ملک تر کستان همی از عدل او گیرد خطر

رفت برراه خطا و جان نهاد اندر خطر

زو ولایت را نظامست و رعیت را نظر

با معز دین و دنیا پادشاه دادگر

لاجرم زان استواری هست ملکش بهرهور

فال او از فال شاهان دگر فرخنده تر

شد دل و مغز بداندیشان تهی ازشور و شر

گاه بخشش باز داد آخر بخان کاشغر

برسپاه کافران رنک ساز چاره گر

بود داود و سلیمان مر ترا جد و پدر

وین بشارت جز شماهر گز که دیدست از بشر

راه آن حضرت قلم کردار ییمودی بسر

بندگی و چاکری را شرح داده سربسر PageV01P1291

وندرین خدمت که بفرستاد بردست پسر

خطا کشید بنسرین برآن خط مشکین

بگاه مدح علو یافت از علاء الدین

ستوده تاج سلاطین جعال مشرق و چین

محمد آیت احماد و مایة تمکین

کشید محمدت و فتح سر بعلیین

امیر و شاه و ملک بودهاند وخان وتگین

نگین خاتم وفرهنگ او چونقش نگین

چنانکه بود مزین ز رأی او غزنین

قدش نازنده چون سروی رخش تا بنده چون ماهی

یتیغ و تیر آن لشکر فمه توران چوویران شد(2)

چرا در مرغزار شیر روبه تیز دندان شد PageV01P1292

فصل 868

چو باز اندر شکار آمد کبوترزود بنهان شد

ظفر گفتی سیاهت را در آن صحرا بفرمان شد

که در بلخ وسمرقند و بخارا هرسه ارزان شد

که آن فتح از شرف بر نامهآ تایید عنوان شد

شرار آتش خشعت هلاک اهل عصیان شد

عدواز بیم آن سروان هزیمت سوی شروان شد

محمد خان باقبال تو افزون ازخطا خان شد

که تر کستان ترااکنون مسلم چون خراسان شد

فرخ آن ساحب که باشد اختیار شهریار

دل وجان راخطر نبود دل این رابادو جان آن را

نامهآ اهل خراسان ببر خاقان بر

نامه ای مقطع آن درد دل و خون جگر

نامه ای در شکنش خون شهیدان مضمر

سطر عنوانش از دیدهآ محرومان تر

خون شود مردمک دیده ازو گاه نظر

برخداوند جهان خاقان پوشیده مگر

ذره ای نیک و بد نه فلک و هفت اختر

وقت آنست که راند سوی ایران لشکر

یادشاهست و جهاندار بهفتاد پدر

سرش خواندی سلطان سلاطین سنجر

خواستن کین بدر بر پسر خوب سیر

بی روا دارد ایران وا ویران یکسر؟

وی منوچهر لقا خسرو افریدون فر،

چون شنیدی ، ز ره لطف برایشان بنگر

کای دل دولت ودین راز توشادی وظفر،

در همه ایران امروز نماندست اثر؟

برکریسان جهان گشته لئیمان مهتر

در کف رندان ابرار اسیر و مضطر

بکر ، جز در شکم. مام ، نیابی دختر

بایگاهیست که نه سقفش بیدا و نه در

وخراسان نه خطیبست کنون نه منبر

یند از بیم خروشید نیارد مادر

دارد آن جنس که گوییش خریدست بزر

که مسلمان نکند صد یک از آن با گافر

نست یک ذره سلامت بمسلمانی در

ملک را زین ستم ، آزاد کن، ای پاک گهر

بخدایی که برافروخت بفرقت افسر

ن فرومایه غز شوم پی غارتگر

کا آنست که گیرند ز تیغت کیفر

بردی ، امسال روانشان بدگر حمله ببر

وقف خواهد بد تا حشر برین شوم حشر؟

دورازین چای که از ظلم غزان شد چوسقر

ز پس آنکه نخوردندی از ناز شگر PageV01P1295

از یس آنکه ز اطلسشان بودی بستر

ر مصیبتشان جز نوحه گری ذگر

از پس آنکه بمستوری بودند سمر

تویی امروز جهان وا بدل اسکندر

ازتوعزم ، ای ملک ، وازملک العرش ظفر

همه خواهند امان چون تو بخواهی منفر

حق سهرده است بعدل تو جهان را یکسر

گرچه ویران شده ، بیرونزجهانش مشمر

نه براطلال بتابد ، چو بر آبادی ، خور؟

هم بیفشاند برشوره ، چو بر باغ، مطر

هست واجب غم حق ضفا بر داور

از چه محرومست از رأفت تو این کشور؛

غز مدبر نکشد باز عنان تا خاور

از فتوح تو بشارت برخورشید بشر ؛

مایهآ قدر و شرف ، قاعدهآ فضل و هنر

آنکه مولاش بود شمس وفلک فرمان بر

وانکه بزچهر توفتنه احت، چوبر شمس قمر

تا درین کار بود با تو بهمت یاور PageV01P1296

نیزه کردار ، ببندد پی این کار کمر

او شفیعست چنان کامت را پیغمبر

کرد گارت برهاند ز خطر در محشر

این چنین پادشه دادگر حق پرور،

که نباشد بجهان خواجه ازو کامل تر ،

اعتماد ، آن شه دین پرور نیکو محضر ؟

هیچ ز اسرار ممالک چه زخیر وچه زشر

ود ایران را ، رایش همه عمر اندرخور

هاثر بود ازو، هم بسفر هم بحضر

قصهآ ما پخداوند جهان خاقان بر

عرضه این قصه و رنج دل و اندوه جگر

کز کمال الدین داری سخن ما باور

که مر اوراست همه حال چو الحمد زبر

خویشتن پیش چنین حادثه کردست سپر

سطت ملک تو میخواهد نه جاه وخطر

خاصه در شیوهآ نظم خوش و اشعار غرر

مون ضروریست شها پردهآ این نظم مدر

«خاک خون آلود ای باد باصفاهان بر4 PageV01P1297

چون ز درد دلشان یابد ازین حال خبر

از جهانداری ، ای خسرو عادل، برخوو

کوش تا آب سلیمان پیمبر ببری

هست امروز همان نسبت عدل عمری

این که در سایهآ او روز ستم شذ سیری

که بشارتگر فتح تو نشاید بشری

ملکا ، بادیهآ عدل چنان می سیری،

بدان یردهآ آوازهآ کسری بدری

خویشتن را سزدار صد چوسکندر شمری

هعجب ناقد اسرار قضا و قدری

که برحمت سوی آیاد و خرابش نگری

وده خواهان تو عمری بدعای سحری

همه از خانه برون و همه از دانه بری PageV01P1298

فصل 963

چه شود کز سر پای ملخی در گذیت

وز ملک تو تا ملک سلیمان سر مویی

حجت عدل تو ستم بیهده گویی

فی نستد هیچ ژبانی ر گلویی

ز سایهٔ‌ خورشید نه رنگی و نه بویی

از حال بعالی شد ر از خوی بخویی

هر کس که اشارت کند امروز بسویی

هر صادر و وارد که در آیند بکویی

آری نرسد ملک بهر بیهده جویی

لیکن مثلست آن که : چناری و کدویی

چون چار عیال آمده در طاعت شویی

نلویند : درین کوکبه دارد تک و پویی

جایی که تو باشی که کند یاد چو اویی ؟

گفتند : حدیثیست محال از همه رویی :

اندر خم چوگان مراد تو چو گویی

آن کرده ز خون حاصل هر معر که جویی PageV01P1299

فریاد بر آورد که : سنگی و سبویی:

آن رنگ نیابد به از آن هیچ رکویی

بویی تبرد در مزه توییش بتویی

تا هست شب آبستن زشتی و نکویی

کای ملک ترا عرصهٔ‌ عالم سرکویی

سپهر چهره بپوشید زیر پر عقاب

فروکشید علم آفتاب وار طناب

زمین نهان شد در زیر خرقهٔ‌ سنچاب

کنار مغرب رنگین تر از عقیق مذاب

مکی ز مطرد نستوریان کشیده حجاب

و از عمامهآ مصقول چهرهآ اعراب

یکی چو چشمهآ خورشید زیر چتر سحاب

هوا ز قوس و قزح در هزار گونه خضاب PageV01P1300

کی چو برک سمن زیر لالهآ سیراب

خیال وار کواکب چو مهرهٔ‌ لعاب

دو دیده دوخته برروی گوهرین دولاب

دقیقهای مطالم بشکل اسطرلاب

چکیده بر گل احمر هزار قطره گلاب

مرا ز دیدن او دیده پر مه و مهتاب

ی ز درج عقیقین نعود در خوشاب

همه هوا قلم سیم شد بشکل شهاب

بکی بلاله همی برنگاشته عناب

چو شمع زرین پیش زمردین محراب

بسان ماهی زرین میان چشمهآ آب

بو نور عارض فردوسیان بزیر نقاب

کهی باوج یر از موج و گاه در غرقاب

ی چودشنهآ زرین ، گهی چوجام شراب

ابوانحسن که زاحسانش عاجزست سحاب

اوام حق و شه شرق پادشاه رقاب

جود مقصد اسلاف و قبلهآ اعقاب

وگر بروی زمین خط کشد زروی خطاب PageV01P1301

و %~% ذره گردد از مهر ذرهای تراب

سلع و جنگ بکردار رحمتست وعذاب

نه عرض جود وی اوهام را دهد پایاب

معین رأی دلارای اوست صدق و صواب

ز روی فضل و ادب آیتیست در هرباب

در آن سفینه کتاب نواهر و آداب

سی نیارد کردن بتیغ و تیر عتماب

که حجتست بنزد همه اولوالالباب

نه ملکت اندر شمشیر ویس بود و نشاب

ریص باید و کوشا بجستن اسباب

جهان سراسر کامست و کام او نایاب

چو رنج نبود نتوانش دید جز در خواب

بدانگهی که یلان آهنین کنند ثیاب ،

هوا چو هاویه کرده ز دود دوزخ تاب ،

تیان و غلتان بینی چو گوی در طبطاب

چو اژدها که سواری کند بیشت عقاب ،

چو کوه درزمی و چون نهنک در کرداب،

چو سنگ وقت در نگ و چوآب وقت شتاب، PageV01P1302

فصل 1029

نتاده پیش تو در کشتگان بساب ضراب

کی بزخم عمود و یکی بزخم رکاب

خون دشن ساعد چو آلت قصاب

و خاک کالبد و جلن رستم و سهراب

یا شهی ، که زمانرا بحکم تست مآب ،

چو بزم سازی گیتی کنی پر از می ناب

مه مبارک بگسست صحبت از احباب

کنون بخواه تو جام و بگیر زلف بتاب

خدات داد بدین رنج روزه مزد و تواب

همیشه تا که بود سبز سرووموردوسداب،

بو ابر تند ببار و چو آفتاب بتاب

همه جمال ببین و همه جلال بیاب

که هر فصلی و هروقتی یکی حال دگردارد

ضرست پنداری که عالم پرخضردارد

چنان گویی کلید سحردر دست سحر دارد

خ باغ و کنار راغ چون فردوس فردارد PageV01P1303

سبیییسییسییییییسیسسییه

روسان بهاوی را حجاب ازووی بردارد

نهی دردل مکان دارد ، گهی در سر مقردارد

خاک حضرت میمون عالی بر گذر دارد

جنگ اندر چوتیغ اونشان شوروشردارد ،

ورین معنی همی بنده رخان ماننه زردارد

بداندیش تودرشریان زاندیشه شرر دارد

خواه آن می که بوی مشک ورنک معصفردارد

که نام وسیرتش زنده چوتوفرخ سیردارد

کاردی بهشت کرد جهان را بهشت وار

برش ستبرقست همه دشت و کوهسار

تاجی نهاده باغ پراز در افتخار

این چون نگار خانهآ مانی پراز نگار

و آن پردهٔ‌ موشح گل های کامگار

و آن چون بساط خلد پراز عنیرین عذار

برش مشاطه وار هی شوید از غبار

اهی نقاب یوشد از بردهآ بخار

ویی که جامهای عقیق است پرعقار

موجهای لعل بدخشیست درشرار PageV01P1305

سمییبهمبیسیسسیبهممیست

یعقوب وار مانیه خروشلن و سو کوار

بیراهنم ز خون دو چشمه چو لاله زار

به سبزه بردمد زنم دیده بر کنار

گردد ز آتش دلم اندر زمان شرار PageV01P1306

یاد رهی نوشته تو برپشت یادگار،

زان یس که می بداشتمت در دل استوار

گشتی ز بیم هجر دل و چان من فگار

سختا که آدمی اشت براحداث روزگار !

عهدیست مر مرا که نغواهم بجز تو یار

درزیرخاک باشمت ، ای دوست ، خواستار

جز نیک عهد نبود نزدیک شهریار

سلطان شرق ، ناصردین ، شمسهآ تبار

نصر آن نصیر دولت ، منصور کرد گار

چون او ندید چشم ستاره بزر گوار

وز قضل او کمال شرف گشت آشکار

آوازهٔ‌ خرد ، خرد او کند عیار

عزست تخت را بچو او شله تاجدار

ی در هنر صفا تش معد ود در شمار

موروث اوست هرچه نهانیست در بحار

در یای جود او چو سپهرست می کنار

رسمش ، چو اعتقادش ، تابنده تر زنار PageV01P1307

ور گرد موکبش بفلک بر کند گذار

و آن یک قبول عالم اقبال ز افتخار

دارند گرد درگه میمون تو قرار،

وآن از مخالفان تو خالی کند دیار

نیلی بروز بخشش و پیلی بروز کار

مجلس بر آفتاب بود از تو روز بار

بی در قراب راحت دارد ، نه در قرار

خورشید خون فشان و سپهر سرشک بار

تیغ تو ذوالفقار و صفات تو ذوالفقار

دردد زمین چو قیر و فلک تار همچو قار

گوش زمانه کر شود از هول گیرودار ،

ی باده چشمهای شجاعان کند خمار ،

گردد چو لعل خرده ز پیروزه پرنگار ،

ون شیر گرسنه که شتابد یی شکار

به آب بر جها نی در دیده سوار

گاهی کنی ز نیزه همه روی کوه غار

ز جان بد سگال رخ آفتاب تار PageV01P1308

ممممییمسیه

لعل تو سن تو جان سفند یار

وای آن کسی که پیش تو آید بکارزار :

نشکفت اگر عذاب تو باشد خدای وار

آنگه چنانکه خواست لعین کرد وخاکسار

یارب و تضرع و زاری و زینهار

از لشکر تو یک تن وز دشمنان هزار

از جان بد سگال برآرد همی دمار،

حاسد چه خواهد از من رنجور دل فگار

با یک دگر بطبع نگردند سازگار ،

چون چشم عشقبازان پر در شاهوار ،

از عمر شادمانه و از ملک شاد خوار

میدان او ز فخر شده مقصد کبار

بدخوآه جان او شده از غم ذلیل و خوار

دستش همه بز لف نگاران گل عذار

روآن های رو حانیا نی بگوهر PageV01P1309

زمین ساج گون بنهاد تاج عاج کون بر سر

ر آمد روزروشن تاب از فیروزه گون منظر

ضیای روز سیمین کرد اطراف زمین یکسر

بسان چتر یاقوتین بلشکرگاه اسکندر

رمین را ناگهان بگسست گویی گوشهآ چنبر

شعاع چشمهآ خورشید چون یاقوت برمرمر

نماشاگاه کسری شد ز عکس آن همه کشور

نشسته پیش شمع اندر نهاده خامه و دفتر PageV01P1315

گرفته دامن امید و گم کرده ره معبر

ی سوزیم و می گرییم بردیدار یک دیگر

بپیش عکس آن دوزخ بسان ذرهٔ‌ آذر

چنبر های مشک اندر نهاده تودهآ عنبر

قطارقطرهای خون بروچون گوهرین اختر

ز گفتارش کنار من همه پر در و یر شکر

یکی پرناف آهو شد یکی پرصورت آزر

چومستی مانده اندر گل نشسته عاجزومضطر

بسسسببیمییمییمه

مگرتان هر دورا بودست این فصل خزان ترگر؟

گز] نجا هرزمان بوی بهار آید همی ایدر

یکی اضحی ودیگر عید روی شاه نیک اختر

جهانش کمترین بنده است و دولت کمترین چاکر

دلیل صنم یزدانست و عون دین پیغمبر

دیع آثار عالی قدر میمون فال فرخ فر

جهان آرای فرخ رای حق فرمای حق گستر

نه عالم را چنوخسرو نه گیتی را چنو داور

هزاران سوخته درحین بر آردسر زخا کستر

پیش تو چه یکمرد و چه یک امت چه یک لشکر

بخواب دوش یکی صورتی تود بعن

کمند وار قد راستش گرفته شکن

هزار چشمة طوفان گشاده کرده زتن

نه گرد سینهٔ‌ سیعین او نسیم سمن

یکی ز درد دریغ ویکی ز یاد محن

خاک وخون شده همچون اباس اهریمن

غریب وار بخاک اندرون گرفته وطن PageV01P1317

یکی دریغ وهزاران هزار گونه حزن

گرفته در عرق گوهرین عقیق یمن

غلمط فتاد همی در وفا و مهر تو ظن

صبور وار ببندی ز یاد بنده دهن

هنوز سوسن آزاد من ندیده چمن

هنوز نا شده سیر این لبان من ز لبن

بدل گزیدی کمتر کسی ز من برمن

تو در کنار سمن سینگان سیم بدن

تو با بنفشه عذاران گره زده دامن

همان کسم که بدی عارضم نگار ختن

سهیل مشکین زلفی و ماه زهره ذقن

گرفته آن تن مسکین من بگل مسکن

ز درد و حسرت کرده اژار و پیراهن

و %~% جامهای شهیدان بخون بشسته کفن

نه کس بگیرد روزی مرا بپیرامن

ستم ر سیده ز جور ز ما نهآ ر یمن

نهاده عهد ترا طوق وار بر گردن PageV01P1318

فصل 1176

یا بدام بلا در فگنده مان بفتن

خیال تو صنمست و زوان تو چو شعن

قو شاد زی و بکن نوش بادهآ روشن

نشاط کن که جهان یر گلست و پرسوسن

ه پر شمامهآ کافور شد که و برزن

بهمن بیش آر قبلهآ بهمن

درخت طبلهآ کافور و سلک در عدن

زخاک سنک همی روید و ز آب آهن

خزینهای عبیرست خاک هر معدن

مان قد رت در شان قا د ر ذوالن

کند کنار نگارینش خلد بر گلشن

چو آرمیده بو د خاک بسدین خر من

عقیق بار گلست از میان مشک ختن

شرار هاش برویاند از زمین روین

برزمکه بکف شهریار شیر او ژن

که یادشاه زمینست و شهر یار ز من

تظام و حجة حق و قوام دین و سنن PageV01P1319

بتیغ دولت بر کند اصل و بیخ فتن

ز مانه زیر مراد و جهان بزیر منن

بفرق همت افلاک را کند روزن

بهکوه زرین پیشش چه دانهآ ارزن

جمال و خوبی و خلق کریم وخلق حسن

رغم حاسد بد خواه و کوری دشمن

شوند مردان پیشت ز نا ن آبستن ،

هزار رستم باشی تو در یکی جوشن

هزبر خون افشانی وپیل کوه فگن

سپهر گرز گرایی سهیل ناجخ زن

نشسته قارن کردار بر که قارت ،

هیب زخم تو سندان کند خز ادکن

چنانکه نیزهٔ‌ رستم ترا کم از سوزن

فسا نهای فرامرز و قصهٔ‌ بیژن

چنانکه خواهی زی و چنانکه خواهی زن

بدست نصرة بیخ مغا لفان برکن

همیشه تا بحقیقت بهست مرد از زن، PageV01P1320

مسیس

جهان گشای وولایتستان وخصم افگر.

هرزمان مارا بعیش خویش سر کردان کنی

زانکه نیسندی تودل تنها وقصدجان کنی

روز گاری تو که هرروزید گردستان کنی

که زعنبر بر گلصد برگ بر جولان کنی

گاه میدان (1) را نقاب خرمن مرجان کنی

نرخ لؤلؤ بشکنی چون آن دولب خندان کنی

ل دمدمیدان، اگر توروی زی میدان کنی

جرخ قرمان بر بود آنرا که تو فرمان کنی

توهمی گرد روان وجان ودل جولان کنی

دبدهای خلق را یکسر نگارستان کنی

با هی دانی بعمدا خویش را نادان کنی؟

گاه چشم بیدلان چون چشمهآ طوفان کنی

برزمان در جادویی رنگی بدیگر سان کنی

خط فرود آری بمن تا درد بی درمان کنی