1 پناه من بحیی کو نمیرد %~% بآهی عذر صد عصیان پذیرد

2 قدیم لم یزل معبود بیچون %~% پدید آرنده این هفت گردون

3 برافرازنده چرخ مدور %~% برافروزنده خورشید انور

4 قدیم و قادر و گویا و بینا %~% سمیع و عالم و بی مثل و همتا

5 کریم و راحم و غفار و ستار %~% کبیر و حاکم و قهار و جبار

6 منزه ز احتیاج جفت و فرزند %~% مبرا از شریک و شبه و مانند

7 نه برجا و نه خالی گشته از جا %~% ازو قایم وجود جمله اشیا

8 هموشد کردگار عرش و کرسی %~% هم او دان خالق جنی و انسی

9 خرد را دانش آموزی هم او داد %~% تمامت خلق را روزی هم او داد

10 ز مخلوقاتش از مه تا بماهی %~% دهد بر پاکی دانش گواهی

11 اگر فاجر اگر از اهل برند %~% همه بر وحدت ذاتش مقرند

12 چو خواهی سر توحید عیانی %~% جز او کس را مبین ار میتوانی

13 بجز او نیست چیز دیگر ای دوست %~% ازو میدان اگر مغزست اگر پوست

14 بجز او ظاهر و باطن دگر کیست %~% چه باشد دل دماغت کو جگر چیست

15 اگر صورت اگر معنی است ای یار %~% از او باشد وجود هر دو در کار

16 چو وصفی بشنوی ز اوصاف ذاتش %~% دران یک وصف جامع دان صفاتش

17 چو ذاتش را حقیقت کس نداند %~% یقین وصفش بوصف کس نماند

18 زهر ذره اگر تو باز خواهی %~% ز بیچونی او یابی گواهی

19 چو لطفش عاصیان را پاس دارد %~% همه عصیانشان طاعت گذارد

20 چو عفوش بر مطیعان خورده گیرد %~% همه کردارشان ناکرده گیرد

21 بستاری چو پوشاند گنه را %~% نماید نیک هر حال تبه را

22 چو عفوش دست گیرد مجرمان را %~% بپای مزد می‌بخشد جنان را

23 سحاب لطف از یک قطره بارد %~% دو عالم را پر از رحمت بدارد

24 چو قهرش ذره پیدا ms01 کند دود %~% شود صد ملک ازو زیر و زبر زود

25 نسیم لطفش ار بر دوزخ آید %~% درو صد چشمه حیوان گشاید

26 سموم قهرش ار بر جنت آید %~% سرای درد و رنج و محنت آید

27 بهشت از فیض جودش رشحه دان %~% جحیم از تف قهرش شعله خوان

28 بکرد از لطف و قهر خود معین %~% دو فرقت اندرین عالم مبین

29 تمامت را بقدرت کرد پیدا %~% ز پشت آدم و از بطن حوا

30 گروهی را بلطف خود نوازد %~% بقهر خویش قومی را گدازد

31 نه آنها جسته در فطرت پناهی %~% نه اینها در ازل کرده گناهی

32 ز جمله بر کشیده اولیا را %~% وز ایشان بر گزیده انبیا را

33 قلوب انبیا را جمله یکسر %~% بنور لطف خود کرده منور

34 بدان نورند یکسر گشته بینا %~% شده پنهان بر ایشان آشکارا

35 بدو بینند هر حرفی که خوانند %~% ازو دانند هر علمی که دانند

36 ازو یابند هر چیزی که جویند %~% بدو گویند هر لطفی که گویند

37 بدو گشته غنی از خود فقیرند %~% بدو زنده شوند از خود بمیرند

38 چشاند هر یکی را از محبت %~% شراب قربت از کاس مودت

39 نهد بر فرق هر یک تاج خلت %~% از آن تاجند گشته شاه ملت

40 کند گویا زبانهاشان بحکمت %~% شود آسوده جانهاشان بحکمت

41 هر آن نعمت که با ایشان عطا کرد %~% همه ازبهر جاه مصطفی کرد

1 درود از حضرتش بر جان آن کس %~% که نامد در جهان مانند او کس

2 ملایک تا بشر جمله طفیلش %~% نبوده با کسی پیوند و میلش

3 مهین و برترین آفرینش %~% سر و چشم خرد را تاج و بینش

4 خرد دانا بنور روی او شد %~% معطر از نسیم کوی او شد

5 زمین و آسمان و عرش و کرسی %~% بهشت ودوزخ و جنی انسی

6 ز بهر اوست بشنو از دل پاک %~% بدین روشن دلیلی هست ms02 لولاک

7 مرفه انبیا در زیر جاهش %~% مشرف اولیا از خاک راهش

8 بجودش انبیا گشتند محتاج %~% ز گفتش اولیا بر سر نهند تاج

9 فتوح انبیا و اولیا زوست %~% چگویم گر بدانی جمله خود اوست

10 درین عالم هر آنکو برتری یافت %~% ز خاک درگه او سروری یافت

11 ازان از آفرینش برتر آمد %~% که بر جمع دل او سرور آمد

12 شنیدی در شب اسری کجا شد %~% همه تابع بدند او مقتدا شد

13 گهی کرد او بیک انگشت چون سیم %~% بشمشیر اشارت مه بدو نیم

14 دلیل معجزش گه سوسماری %~% گهی بد عنکبوتش پرده داری

15 بمعنی بد مقدم بر همه کس %~% اگرچه صورت او آمد از پس

16 هنوز آدم میان آب و گل بود %~% در آن حضرت بجان حاضر بدل بود

17 بصورت آدم او را گر پدر بود %~% بمعنی او پدر آدم پسر بود

18 عملها را بحضرت رابطه اوست %~% اگر مقبول گردد واسطه اوست

19 برای حمد حق او در خور آمد %~% تمامت رهروان را بر سر آمد

20 محمد نام او دان در شریعت %~% که تا نامش بدانی در حقیقت

21 خدا را در الوهیت احد خوان %~% نبی را در عبودیت یکی دان

22 چو حق اندر خدائی فرد وداناست %~% نبی در بندگی بیمثل و همتاست

23 تو تقریر معانی کن درین کار %~% بجان و دل معانی گوش میدار

24 معانی را مهم وقت خود دان %~% که معنی از تو می‌جویند مردان

25 ازان حالت بخود چون بازگشتم %~% بمعنی با خرد همراز گشتم

26 بجان گفتم شدم منقاد رایش %~% سرم بادا فدای خاک پایش

27 منم ذره وجود او چو خورشید %~% دل و جانم از آن حضرت پر امید

28 وجود ذره‌ام گر شد هویدا %~% هم ازخورشید ذاتش گشت پیدا

29 چو یکسر عالم معنی گرفتم %~% بدورانی برو ناید شگفتم

30 وگرنه هیچکس را درپذیرد %~% وجود ذره عالم بگیرد

31 سخن زانجاست ms03 ای مرد یگانه %~% بهانه دان مرا اندر میانه

32 بجان و دل شنو از من تو مطلق %~% نگوید کس سخن زین بهتر الحق

33 سخن بی طرز او ناساز آید %~% اگر گوئی بکاری باز ناید

34 اگر بر طرز او گوئی سخن را %~% دو صد طعنه زند در عدن را

35 اجازه چونکه شد از حضرت پاک %~% همی گویم سخن گستاخ و چالاک

36 چو زانحضرت اجازت شد چه باکم %~% نکو آید سخن از طبع پاکم

37 چو از غیبست پس بی عیب باشد %~% کسی داند که مرد غیب باشد

38 چنان گویم که هر عارف که خواند %~% نثار جان و دل بر وی فشاند

39 چو عالی قیمت آمد مرد معنی %~% نچیند هرگز الا درد معنی

40 سخن گوراست اندر معنی خویش %~% که جویای معانی گشت درویش

41 سخن را چون معانی راست باشد %~% ز گوینده چرا واخواست باشد

42 بلی اهل سخن باید که خواند %~% که تا مقصود گوینده بداند

43 کسی کاهل سخن نبود بخندد %~% ز تو هر کس سخن را کی پسندد

44 چو او نااهل باشد وقت او خوش %~% ز انکارش نباید شد مشوش

45 اگر با هندوئی گوئی بتازی %~% بخندد بر تو و گیرد ببازی

46 نباید شد بانکار وی از جای %~% که او سرباز می‌نشناسد از پای

47 کسی کو زین سخن بیگانه باشد %~% بر او سر بسر افسانه باشد

48 مرنج از وی که هست او مرد عادت %~% نیاید مستعد این سعادت

49 سعادت در ازل مقسوم کردند %~% مگر او را ازو محروم کردند

50 شقاوت بر شقی شیرین چنانست %~% که گوید صد رهش خوشتر زبانست

51 عبارت جوی خواند خندد این شعر %~% یقین دانم که او نپسندد این شعر

52 بود اهل تکلف را عبارت %~% که باشد دائما اندر عمارت

53 خراب آباد شد طبع وی از پیش %~% عبارت ناید از وی هیچ مندیش

54 ز درویشان عبارت کس نجوید %~% خرابی ms04 را عمارت کس نجوید

55 عبارت در سخن وانگاه درویش %~% مگر آنکس که باشد رهزن خویش

56 مقفی گر نباشد بیتکی چند %~% چو عذرش گفته شد آنرا تو مپسند

57 نباشم جاهل وزن و قوافی %~% درین شیوه مرا طبعی است کافی

58 ولی چون اختیارم یار نبود %~% مرا با لفظ و صورت کار نبود

59 معانی بین که چون در ثمین است %~% محقق را همه مقصود اینست

60 من از انکار اغیاران سرمست %~% بخواهم رفتن ای جان و دل از دست

61 اگر منکر و گر باشد مریدم %~% ز قول و فعل هر دو مستفیدم

62 ز ظن حاسد و از طعن جاهل %~% نشد ایمن یقین دان هیچ عاقل

63 وصیت کردم ای یار یگانه %~% که از نااهل پوشی این ترانه

64 تو جوهر رابنزد جوهری بر %~% که باشد او بجان جویای جوهر

65 اگر اهلت بدست افتد همی خوان %~% که باشد نزد او شیرین تر از جان

66 وگر نااهل باشد پوش از او راز %~% مده گنجشک راتو طعمه باز

67 بدان از جان و دل ای طالب راه %~% که تا گردی ز سر کار آگاه

1 تمامت طول و عرض آفرینش %~% ز بهر تست اگر داری تو بینش

2 بهشت و دوزخ و رضوان و مالک %~% فروع واصلش از منها و ذلک

3 برای تست جمله آفریده %~% ترا از بهر حضرت برگزیده

4 اگرچه بس شریفت آفریدند %~% پی شغل بزرگت پروریدند

5 ببازی در میاور کار خود را %~% شناسا شو تو از خود نیک و بد را

6 بجان ودل شنو ا زمن سخن را %~% بجو از اصل اصل خویشتن را

7 نگر تادر چه شغل و در چه کاری %~% مکن با جان خود زنهار خواری

8 ببین تا خود چه چیزی وز کجائی %~% بجو از خویش اصل آشنائی

9 بچشم باطن خود خویش را بین %~% به ریش وسبلتی ای مرد مسکین

10 نه چشمی نه سری نه ms05 دست ونه پا %~% بمعنی زین همه هستی مبرا

11 بصورت آنی از چه غیر اینی %~% تو معنی بین اگر مرد یقینی

12 توئی تو گر تو خود را بازیابی %~% مقام فخر و عز و ناز یابی

13 نه چشم و صورتی ای مرد ره رو %~% تو صورت بین مشو زنهار بشنو

14 توئی اعجوبه صنع الهی %~% توئی مقصود صنع پادشاهی

15 توئی و تونه جانا تو بشنو %~% نداند این سخن جز مرد رهرو

16 طلسم بند وزندانست صورت %~% از آن زندان برون شو بی ضرورت

17 تو جسم و صورت خود را قفس دان %~% چو بشکستی شدی فی الحال پران

18 اگر هستی کبوتر ور خودی باز %~% قفس بشکن بجای خویش شو باز

19 چو این آلات را از بهر صورت %~% بتو دادند ترا شد این ضرورت

20 که تا تخم سعادت را نشانی %~% که چون آنجا رسی بی پر نمانی

21 نباید در شقاوت خرج کردن %~% از آن دوزخ نباید درج کردن

22 کمال خویش اینجا کسب کن هان %~% تو خود را از طلسم جسم برهان

23 مزین کن بحکمت جان خود را %~% که تا عارف شوی هر نیک و بد را

24 وجود خود بحکمت کن تو گلشن %~% که تا احوال گردد بر تو روشن

25 بچشم باطن خود گوش میدار %~% که تا کج بین نگردی آخر کار

26 حقیقت راه خود را باز بینی %~% مبادا باطل از حق برگزینی

27 تو راه شرع را ره دان حقیقت %~% که تا باشی تو از اهل طریقت

28 خلاف شرع جمله باطل آمد %~% وزان بی‌حاصلیها حاصل آمد

29 اگر خواهی که یابی نزد حق بار %~% سرکوی شریعت را نگهدار

30 سر موئی مگر دان از شریعت %~% که تا یابی تو ذوقی از حقیقت

31 ز خواب و خوردو خفت و گفت زنهار %~% بتدریج اندک اندک کم کن ای یار

32 که تا صافی شوی خود را بدانی %~% کزان دانش فزائی ms06 زندگانی

33 بچشم خود جمال خویش بنگر %~% که هستی تو در این ویرانه درخور

34 غریبی اندرین ویرانه گلخن %~% فراموشت شد آن آباد گلشن

35 بخود بازآی و عزم آن سفر کن %~% بمحسوسات بر یکسر گذر کن

36 وطنگاه نخستین تو آنست %~% که ازچشم سرت دایم نهانست

37 اگر تو دوست داری آن وطنگاه %~% شوی از خاصگان حضرت شاه

38 چو تو با معدن اصلی روی زود %~% خدا گردد در این حال از تو خوشنود

39 مشو زنهار گرد آلود این خاک %~% که تا راهت بود بالای افلاک

40 ز لذات بهیمی روی برتاب %~% که تا خوشرو شوی چون تیر پرتاب

41 ملک را خدمت دیوان مفرمای %~% ملک را کار در دیوان مفرمای

42 که تا مستوجب هر بدنگردی %~% سزای جای دیو و دد نگردی

43 رفیقان بد و نیکند با تو %~% همه چون دانه و ریگند با تو

44 چو کبر و بخل و حرص و شهوت و آز %~% همان مکر و حسد پس کبر و پس ناز

45 ز نیکان چون تواضع پس قناعت %~% پس آنگاهی سخا و جود و طاعت

46 چو علم و حکمت و پرهیزکاری %~% پس آنگه پیشه کن در بردباری

47 مبدل کن تو آنها را باینها %~% که تا سودت شود جمله زیانها

48 چو شد تبدیل اخلافت میسر %~% شوی صافی و روحانی و انور

49 بفکرت چشم معنی را کنی باز %~% شود معلومت آنگه سر هر راز

50 هر آن چیزی که در کون و مکانست %~% نشان هر یک اندر تو عیانست

51 درونت جوهری بر جمله افزون %~% بود اصلش ورای هفت گردون

52 تو تادانای آن جوهر نگردی %~% ز توظاهر نگردد هیچ مردی

53 شناسش چون یکی را حاصل آمد %~% حقیقت دان که آنکس واصل آمد

54 بود مقصود ره دانستن اوی %~% چو دانستی بری از این مکان روی

55 همه سختی اعمال و عبادت %~% شدن مرتاض و کردن ترک عادت

56 ms07 منازل قطع کردن ره بریدن %~% شب وروز اندر آن وادی دویدن

57 مراد آنست کان جوهر بدانی %~% خوری زان دانش آب زندگانی

58 چو علمت با خبر انباز گردد %~% عمل با هر دو آن دمساز گردد

59 مدد بخشد خدایت از هدایت %~% شوی صاحب قدم اندر هدایت

60 ز هستیهای خود درویش گردی %~% شناسای وجود خویش گردی

61 چو زان دانش کنی حاصل ضیا را %~% بقدر خویش بشناسی خدا را

62 اگرچه هست آن جوهر گزیده %~% حقیقت دان که هست آن آفریده

63 زبان عاجز شود از شرح ذاتش %~% ولی بعضی توان گفت از صفاتش

64 ورا بخشید معبود یگانه %~% ز لطف خود صفات بیگانه

65 بود یک رویش اندر حضرت پاک %~% شود زان روی دیگر او طربناک

66 ز روی دیگر او کار تو سازد %~% بنور خویش جسمت را نوازد

67 نه خارج از بدن باشد نه داخل %~% نداند این سخن جز مرد کامل

68 شناسائی گهر کار عزیز است %~% نداند هر کسی کان خود چه چیز است

69 بتازی آن گهر را روح خوانند %~% ازو مردم بجز نامی ندانند

70 ورای روح سری هست دائم %~% که روح از سر آن نور است قائم

71 نظام سر و روح از سر سر دان %~% کزان نورند دائم هر دو گردان

72 تو سر سر بخوانش یا خفی دان %~% ز هر کس این حکایت مختفی دان

73 تمامت انبیا زنده بدانند %~% که آن سر خفی را می‌بدانند

74 مزین اولیا زان نور باشند %~% از آن پیوسته زان مسرور باشند

75 نداده هیچکس را دیگر آن نور %~% تمامت گشته‌اند زان نور مهجور

76 بنور قلب و عقل و روح عامی %~% شود پیدا چو دارد نیکنامی

77 بدان هر کس که شد زنده نمیرد %~% فنا دیگر گریبانش نگیرد

78 سخن چون منغلق خواهید ای یار %~% نباید گفت منکر گردد اغیار

79 بلی سر خفی را جز که ابرار %~% نداند دیگری از جمع احرار ms08

80 نیابد هیچکس زان جمله بنیاد %~% سرای آن گهر جز آدمی زاد

81 سزای روح قدسی آدم آمد %~% که فخر ملک و تاج عالم آمد

82 بصورت قبله روحانیان شد %~% بمعنی پیشوای انس و جان شد

83 مزین چون بدان گوهر شد آدم %~% امانت داشتن گشتش مسلم

84 بدان گوهر کشیدن شاید آن یار %~% که بود آدم بدان جوهر سزاوار

85 چون دارد نسبتی با حضرت پاک %~% بدان نسبت کشید آن یار چالاک

86 چوآدم گشت از آن جوهر مزین %~% امانت داشتن را شد مبین

87 یقین گشتش که در باب فتوت %~% امانت داشتن هست از مروت

88 چو آدم شد بدان خلعت مکرم %~% از آن گنج مروت گشت خرم

89 بجان میداشت آدم پاس آن گنج %~% که تا از دشمنش ناید بدو رنج

90 امین آن امانت آدم آمد %~% که ثابت در دیانت آدم آمد

91 امانت داشتن کاری عظیمست %~% دل سنگین کوه از وی دو نیم است

92 زمین و آسمان را نیست یارا %~% پذیرفتن نهان و آشکارا

93 بجان و دل کند آدم قبولش %~% گهی خواند ظلوم و گه جهولش

94 گهی عاصی و گه عادیش خوانند %~% بصورت دورش از جنت برانند

95 چو بیند کو شکسته شد ز عصیان %~% بخواهد عذر او کش عذر نسیان

96 عتابی ظاهرا بر وی براند %~% براه باطنش با خویش خواند

97 خراب آباد گردد او بصورت %~% باشگ چشم شوید آن کدورت

98 شود گنج امانت را سزاوار %~% که تا پوشیده میدارد ز اغیار

99 خرابی جای گنج پادشاه است %~% چه دانی تا خرابی خود چه جاه است

100 عتاب دوستان خورشید جانست %~% بسا صلحی که اندر وی نهانست

101 بنای دوستی خود بر عتابست %~% عتاب اندر محبت فتح بابست

102 محبت چون که بر آدم اثر کرد %~% بکلی خویش را از خود بدر کرد

103 قبول منصب علم اسامی %~% همان حور و قصور شاد کامی

104 خوشیهای بهشت هشتگانه %~% همان ms09 عیش و حیات جاودانه

105 نعیم هشت خلد از کارسازی %~% بیک گندم بداد از پاکبازی

106 تمامت طوق و تاج و تخت جنت %~% نهاد اندر ره عشق و محبت

107 یقین بودش که با آن برگ و آن ساز %~% نشاید عشقبازی کردن آغاز

108 فداکردی همه اندر ره عشق %~% که تا بارش بود بر درگه عشق

109 مجرد شد از آن جمله علایق %~% برو مکشوف شد جمله حقایق

110 نظر افتادش اندر گوهر فقر %~% گمان برد او که باشد رهبر فقر

111 زبان حال خواجه گفتش ای باب %~% بدست من شود مفتوح این باب

112 بمعنی زان سبق بردم ز اخوان %~% که من برداشتم این گوهر از کان

113 چوخاص ماست این گوهر توئی باب %~% بیاری زن قدم این نکته دریاب

114 تمامت انبیا جویای آنند %~% در این ره جمله از ما باز مانند

115 چو آمد اختصاص ماش مانع %~% ببویش هر یکی گشتند قانع

116 دل خود را برون آور از آن بند %~% ببوی فقر قانع باش و خرسند

117 نیارد کرد کس آن را تمنا %~% که اقطابند و خاص حضرت ما

118 بود در امتم هر جا غریبی %~% ازین گوهر بود او را نصیبی

119 بهین امتان از بهر اینند %~% که اندر حفظ این گوهر امینند

120 بسمع دل چو بشنید این ندا را %~% گزید از بهر خود راه مدارا

121 بدانست آدم از راه نبوت %~% که خاص او نیامد این فتوت

122 طریق عشقبازی کرد آغاز %~% گهی با راز می‌بد گاه با ناز

123 امانت را بجان میداشت پاسی %~% ز حوطی قرب می‌نوشید کاسی

1 امانت کلمه توحید میدان %~% که از وی زنده می‌ماند ترا جان

2 حیات انس و جن دایم بجانست %~% وجود جمله‌شان قایم بجانست

3 حیات جان بود از نور کلمه %~% مبادا هیچکس مهجور کلمه

4 کتاب چارگانه با صحایف %~% همان تفسیر و تحقیق و لطایف

5 همان اخبار و آن آثار مشهور %~% که ms10 هست اندر کتب آن جمله مسطور

6 تمامت شرح توحید است جانا %~% که تا بینا شود زان مرد دانا

7 بقای اهل کفرو اهل ایمان %~% ز نور کلمه توحید میدان

8 بدنیا در بدان نورند قایم %~% به عقبی در بقا یابند دایم

9 بنفیش اهل کفر اندر جحیمند %~% باثباتش محبان در نعیمند

10 شراب نفی خوردند اهل خذلان %~% باثباتند دایم اهل ایمان

11 بود هم مرهم ریش اندران گنج %~% بودهم نوش و هم نیش اندران گنج

12 درو هم دارو و درد است مدفون %~% درو هم لطف و هم قهر است مخزون

13 بود مدفونش اندر نفی و اثبات %~% شقاوتهای جمله با سعادات

14 امین می‌باش در حفظ امانت %~% مکن یک لحظه اند روی خیانت

15 که تا از جمله احرار باشی %~% ابد دل زمره ابرار باشی

16 تو حق صحبت گنج امانت %~% توانی از خود ای صاحب دیانت

17 بخوان آن را ز قرآن وز اخبار %~% براه شرع در میباش هشیار

18 سر مویی مشو دور از شریعت %~% که تا حقش گذاری در حقیقت

19 چو صاحب شرع ز تو خوشنود گردد %~% زیانهای تو یکسر سود گردد

20 بچشم اندر ز تو جویند امانت %~% درو گر کرده باشی یک خیانت

21 بقدر آن خیانت دور گردی %~% ز اصل دوستی مهجور گردی

22 نشاید خواندت آنگه ز انسان %~% شوی ز انعام از قرآن توبرخوان

23 بجان رنجور و از حضرت شوی دور %~% مقامت نار باشد خالی از نور

24 هر آنکس کو نگهدارد امانت %~% بجای آوردن حق در دیانت

25 توان خواندن مر او را آدمیزاد %~% بود آدم از آن فرزند دلشاد

26 نسب ز آدم بود او را بمعنی %~% بصورت می‌کند خود جمله دعوی

27 چو شد آدم صفت باشد ز اخبار %~% بود از جمله احرار و ابرار

28 پسر باشد یقین اندر حقیقت %~% بود نسبت همین اندر طریقت

29 همیشه نسبت معنی نگهدار %~% بمحشر تا نباشی تو گنهکار ms11

30 نسب گر منقطع گردد ز معنی %~% بصورت او نماند جز که دعوی

31 ز دعوی کار مردم برنیاید %~% که کار هر یک از معنی گشاید

32 شناس جوهر و حفظ امانت %~% بجا آوردن حق دیانت

33 قبائی بود بر بالای احمد %~% که شد پوشیده سر تا پای احمد

34 امانت را بحق دارنده او بود %~% چوشد آزاد از خود بنده اوبود

35 کمال آن شناس و حفظ آن کار %~% نبد جز در خور سالار مختار

36 ز هر یک او نصیب بیکران یافت %~% شد از اهل سعادت هر که آن یافت

37 چو بخشیدت نصیبی زان سعادت %~% پی دل گیر در کوی ارادت

1 بجد و سعی خود آن را طلب کن %~% اگر یابی دل آنگاهی طرب کن

2 همی جو دل اگر دل باز یابی %~% که خود را محرم هر راز یابی

3 چو روی دل ببینی شادگردی %~% بیکره از خودی آزاد گردی

4 برآید جمله کار تو از دل %~% مراد تو شود زو جمله حاصل

5 تو جان از دل بجز نامی ندانی %~% که در قالب همیشه قلب خوانی

6 مدان جانا تو دل آن گوشت پاره %~% که کافر را بود چون سنگ خاره

7 بود هر خوک و سگ را آنچنان دل %~% از آن دل هیچ نتوان کرد حاصل

8 بود دل نور الطاف الهی %~% نماید از سپیدی تا سیاهی

9 بود منزلگهش آن گوشت بی‌شک %~% نگیرد نور او از پوست تا رگ

10 همان نور لطیف روشن پاک %~% بدین منزل فرود آمد بدین خاک

11 جمالش چونکه بنماید ز بالا %~% درین منزل شود نورش هویدا

12 بود چون قالبی آن قلب روحش %~% بود زان روح هر دم صد فتوحش

13 منور گردد اعضاها از آن نور %~% وجود تو شود زان نور مسرور

14 نماید نورش اول پاره پاره %~% پس آنگه جمع گردد چون ستاره

15 پس آنگه همچو مهتابی نماید %~% درو هر لحظه نوری می‌فزاید ms12

16 به بینی آنگهی چون آفتابش %~% شود روشن وجود از نور تابش

17 بگیرد نور او نزدیک و هم دور %~% شود کار تو زان نور علی نور

18 فرو گیرد تمامی سینه تو %~% شود شادی غم دیرینه تو

19 بود آئینه وجه الهی %~% درو بینی هر آن چیزی که خواهی

20 نزول لطف حق را منزل اوست %~% اگر تو طالبی دل را دل اوست

21 چو وسعت یابد از نور الهی %~% بود منظور لطف پادشاهی

22 گهی ارضی بود گاهی سمائی %~% گهی صدقی بود گاهی صفایی

23 از آن خوانند قلب او راکه هر دم %~% بگردد صد ره اندر گرد عالم

24 ز وجهی قلب انوار آمد آن نور %~% بدین اسم او شد اندر جمع مشهور

25 هم او شد ملک خاص حضرت شاه %~% نباشد دیو را هرگز در او راه

26 بود آئینه کل ممالک %~% نماید اندرو رضوان و مالک

27 ز روح او روح می‌یابد پیاپی %~% پس آنگه عقل راحت یابد از وی

28 هر آنکس را که بخشیدند آن دل %~% مراد او شود یکسر بحاصل

29 اگر داری خبر از دل تو مردی %~% وگرنه از معانی جمله فردی

30 وجودی راکه ازخود آگهی نیست %~% سزای حضرت شاهنشهی نیست

31 بدل یابی خبر از سر هر کار %~% بدل گردی قرین جمله احرار

32 تو صاحب دل شو ای مرد معانی %~% که تا اسرار هر کاری بدانی

33 بگوش دل شنیدن جمله اسرار %~% بچشم عقل دیدن سر هر کار

34 اگر آن چشم و آن گوشت نباشد %~% بجز شیطان در آغوشت نباشد

35 اگر از اهل دل آگه نباشی %~% یقین میدان که جز گمره نباشی

36 تو غافل دان هر آنکس را که پیوست %~% بود از حب مال و جاه سرمست

37 بجمع مال دنیا هر که کو شد %~% چینن کس چشم عقل خویش پوشد

38 تو عاقل آن کسی را دان که عقبی %~% گزیند بر نعیم و ملک ms13 دنیا

39 بدنیا دار اگر معلول باشد %~% بکار آخرت مشغول باشد

40 تو آنکس را که او آساید از کبر %~% همیشه خویش را بزداید از کبر

41 بجان و دل شود جویای دنیا %~% زبانش دائما گویای دنیا

42 چنین کس را نشاید خواند عاقل %~% بود دیوانه و مجنون و غافل

43 ازان عالی تر آمد جوهر عقل %~% که باشد هر سری اندر خور عقل

44 نخستین گوهر پاک گزیده %~% که هست ایزد تعالی آفریده

1 خرد شد کاشف سر الهی %~% بنور او شود روشن سیاهی

2 خرد شد پیشوای اهل ایمان %~% هم او شد رهنمای جمله نیکان

3 خرد شد قهرمان خانه تن %~% اگرچه هست او بیگانه تن

4 ازو گر نور نبود در دماغت %~% ز نادانی خلل گیرد چراغت

5 ندانی خالق خود را نه خود را %~% شناسا می‌نگردی نیک و بد را

6 دلیل و رهبر آمد مرد ره را %~% بنور او توانی دیده ره را

7 نگردد هیچ چیزش مانع نور %~% بود روشن برو نزدیک و هم دور

8 گهی شعله زند بالای افلاک %~% گهی گردد بگرد توده خاک

9 نهایتها بنور خود ببیند %~% سعادتهای هر یک برگزیند

10 بپای خود بپوید گرد عالم %~% گشاید مشکلاتش را بیک دم

11 کند معلوم اسرار معانی %~% شود روشن برو راز نهانی

12 بود محکوم احکام شریعت %~% شود منعم بانعام شریعت

13 بنور علم عقل آگاه باشی %~% اگر نه تا ابد گمراه باشی

14 تو با روحانیان همره بعقلی %~% مرایشان را تو اندر خور بعقلی

15 بدان جوهر هرانکو نیست قایم %~% بود اندر صف جمع بهایم

16 تو محکوم شریعت بهر آنی %~% که داری در دماغ از در کانی

17 جدا گر مانی از وی روزگاری %~% شریعت را نباشد با تو کاری

18 زهی گوهر که او محکوم شرع است %~% اساس بندگی زان اصل و فرع است

19 سزای معرفت از بهر آنی %~% که آن جوهر تو داری در نهانی ms14

20 همان جوهر اگر یادت نبودی %~% بدرگاه خدا یادت نبودی

21 عجب نوریست نور عقل و ای جان %~% شود پیدا ز نورش جمله پنهان

22 همه چیزی بنور خود بداند %~% مگر در راه عشق او خیره ماند

23 خوشا مرغی که اصل کیمیا شد %~% بصورت درد و در معنی دوا شد

24 نشاید زندگی بی عشق کردن %~% نه هرگز بندگی بی عشق کردن

1 عجب مرغیست مرغ عشق جانا %~% زبان او نداند هیچ دانا

2 همیشه او هوای جان نوردد %~% بجز اندر فضای دل نگردد

3 بهر جان و دلی گرکوشه گیرد %~% دو اسبه عقل از آنجا گوشه گیرد

4 کند عقل تو هر دم صد عمارت %~% بیک لحظه کند او جمله غارت

5 نجوید ز تو هرگز آب و گل را %~% ولی قوت از تو خواهد جان ودل را

6 فرو هرگز نیاید از عمارت %~% نگنجد شرح وصفش در عبارت

7 نگردد هرگز او گرد علایق %~% بجز نامی ندانند زو خلایق

8 بود او طالب مرد مجرد %~% پسندش نیست جز فرد مجرد

9 به نسبت بود از جائی که بوید %~% چو نسبت نیست ترک او بگوید

10 نصیب خویش را از خویش جوید %~% همیشه راز خود با خود بگوید

11 بگوش او توان رازش شنیدن %~% بدوش او توان بارش کشیدن

12 گهی درمان و گاهی درد باشد %~% گهی چون خار و گاهی درد باشد

13 گهی شادی و گاهی غم بود عشق %~% گهی ریش و گهی مرهم بود عشق

14 بخود هم دانه و دامست و هم صید %~% بخود صیاد و هم مساح و هم قید

15 ندیده هر کس او را نه شنیده %~% تمامت صورت او کس ندیده

16 ببویش جمله خود مدهوش گشتند %~% همه بی طاقت و بیهوش گشتند

17 بشر گردد ملک از بهر آن بوی %~% بعشق عشق باشد در تک و پوی

18 همه با طالب خود می‌ستیزد %~% بتیغ شوق خون او بریزد

19 بود ms15 مفتون راه عشق زنده %~% حقیقت شاید او را خواند بنده

20 چو باز در عشق در پرواز آید %~% همه صیدی به پیشش باز آید

21 بجز خونین دلی و جان درویش %~% نه بیند هیچ صیدی لایق خویش

22 تو تا اوصاف نفس خود ندانی %~% بماند بر تو پوشیده معانی

23 در این ره رهزنت نفس است ای جان %~% قوی تر دشمنت نفس است ای جان

1 نباید بود ازو غافل زمانی %~% اگر غافل شوی یابی زیانی

2 بصورت گرچه او بیگانه تست %~% بمعنی در میان خانه تست

3 چو خصم اندر میان خانه باشد %~% ازو غافل مگر دیوانه باشد

4 هزاران مکر و تلبیس آورد پیش %~% که گرداند ترا از صورت خویش

5 مخالف باش و با او جنگ میکن %~% بجنگش هر نفس آهنگ میکن

6 مگر با تو براه تو درآید %~% مسلمان گردد و کارت برآید

7 اگر از خواب غفلت گردد آگاه %~% بسا یاری کزو یابی درین راه

8 اگر از طبع تو میلش بگردد %~% بسا منزل که با تو در نوردد

9 بضرب چوب تقوایش ادب کن %~% پس آنگاهی ازو یاری طلب کن

10 بسا زحمت کز اول رو نماید %~% بآخر چون درآید خوش برآید

11 ولی تا گردد او مرتاض در راه %~% بسی زحمت نماید گاه و بیگاه

12 نشاید از خود او رادور کردن %~% صفتهای ورا نتوان شمردن

13 ولیکن اصل آن اوصاف بسیار %~% بصر باشد برادر گوش میدار

14 چو باشد دشمنت اماره باشد %~% ز دستش هر کسی بیچاره باشد

15 خلاف او همی کن در همه کار %~% ولیکن بر طریق شرع زنهار

16 تو تقوی با شریعت یار میکن %~% برین تقوی تو با او کار میکن

17 مخالف چون شدی میلش بگردد %~% بساط دشمنی اندر نوردد

18 بگیرد بر تو هر دم صد غرامت %~% کند گاهیت جنگ و گه ملالت

19 بود لوامه نامش اندرین وقت %~% بری خواهد شدن از کبر و از ms16 مقت

20 لجام تقویش در کش توای دوست %~% که در اصل اوست تند و سرکش ای دوست

21 بدست دل عنانش سخت میدار %~% مبادا روی برگرداند از کار

22 درین منزل بماند مدت دیر %~% بکلی گردد او از طبع خود سیر

23 ز تقوی و شریعت کار گیرد %~% وزین هر دو بتن او بار گیرد

24 مسلمان گردد او بر دست جانت %~% رساند او بکام دوستانت

25 پس آنگه مطمئن و رام گردد %~% بکام قلب تو خوشکام گردد

26 تو او را مطمئن میخوان درین حال %~% که گر دیدست بر وی یکسر احوال

27 بود هم یار و هم پشتت درین راه %~% شوی از خاصگان حضرت شاه

28 مقامات آورد در زیر معراج %~% نهد پای اضافت بر سر تاج

29 ندای خاص حضرت را بشاید %~% چو بشنید این ندا یک دم نپاید

30 بسی قول خلافست اندرین باب %~% سخن را من نگهدارم ز اطناب

31 چو مختار خداوند من این است %~% بدین گفته هزاران آفرین است

32 من آن گویم که او را اختیار است %~% ترا با قول دیگر کس چکار است

33 سخن شد مبتلا از اول کار %~% مبادا تا که خورده گیرد اغیار

34 نباشد کار درویشان بترتیب %~% کند هر گونه در گفت ترکیب

35 ازین شیوه دمی اندر گذشتم %~% ورق را زین نمط اندر نوشتم

36 دهم از نوع دیگر ساز این کار %~% بگوش دل تو بشنو راز این کار

37 سخن بر نوع دیگر ساز کردم %~% ز من بشنو که چون آغاز کردم

1 بدان ای دل اگر هستی تو عاقل %~% که یک دم می‌نشاید بود غافل

2 بروز و شب عبادت کرد باید %~% دل و جانت قرین درد باید

3 از آن بخشیدت ای جان زندگی را %~% که تا بندی کمرمر بندگی را

4 براه بندگی چون اندر آیی %~% بقدر وسع خود جهدی نمایی

5 کلید معرفت آمد عبادت %~% بشرط آنکه گوئی ترک عادت

6 ms17 عبادت را اساس راه دین دان %~% عبادت بود مقصودش یقین دان

7 چو مرد از اصل فطرت مستعد است %~% همه کار وی اندر دین مجد است

8 چوگشتی مستعد این سعادت %~% مکن تقصیر در عین عبادت

9 عبادت چون کنی از علم باید %~% که تا کاری ترا ز آنجا گشاید

10 اگر بی علم باشد کار و بارت %~% یقین بر هیچ پاید روزگارت

11 حقیقت دان اگر هستی تو غافل %~% ولی هرگز نگردد مرد جاهل

12 نه او کامل بود اندر عبادت %~% پرستشها کند لیکن به عادت

13 چو رو آری برین ره علم آموز %~% که بی علمت شود تیره شب و روز

14 بکارت هرچه آمد ظاهر شرع %~% بیاموز از فقیهی اصل تا شرع

15 وضو وغسل و ارکان طهارت %~% تمامت فهم کن اندر عبادت

16 همان حکم نماز و روزه خویش %~% بخوان و فهم کن آنگه بیندیش

17 همان حکم زکوة و حج یکسر %~% اگر مالت بود بر خوان ز دفتر

18 همان حکم حلال و هر حرامی %~% همی خوان تا که یابی نیکنامی

19 ز شخص عالم این یکسر بیاموز %~% که تا روزت شود پیوسته فیروز

20 ز غیر حق تبری کن تو جانا %~% که تا بینا شوی در راه و دانا

21 که پیش سالکان توبه همین است %~% چنین توبه اساس راه دین است

22 بدان ارکان نیت پنج چیز است %~% وزان هر پنج دین تو عزیز است

23 سه باشد عام و دو خاص ای برادر %~% بترک هر یکی سوزی بر آذر

24 شهادت با نماز و روزه عام است %~% که کار خلق از آنها با نظام است

25 زکوة و حج خاص مالدار است %~% چو بگذاری از آن بهتر چه کار است

1 از ایمانست اصل جمله ای یار %~% تو را همچو جان در دل نگهدار

2 بسان بیخ باشد اصل ایمان %~% بود اسلام شاخش میوه احسان

3 چو بیخ اندر دلت ایمان قوی ms18 کرد %~% توانی در دو عالم رهروی کرد

4 از آن بیخ قوی شاخی کشد سر %~% که اسلامش بود نام ای برادر

5 ز جوی شرع آبش ده تو زنهار %~% که تا می‌روید و می‌آورد بار

6 فرو گیرد تمامت سینه‌ات را %~% دهد شادی غم دیرینه‌ات را

7 درخت بارور گردد با یام %~% که از بارش ترا شیرین شود کام

8 مزین کن باقرارش زبان را %~% مسجل کن بدان اقرار جان را

9 چو خواهی میوه‌ات بی بر نگردد %~% جدا باید ز یکدیگر نگردد

10 اگر اسلامت از ایمان شود دور %~% نماند هیچ ایمان ترا نور

11 چو ایمان تو بی اسلام باشد %~% حقیقت دان که کارت خام باشد

12 در اسلامت چو ایمان نیست یاور %~% سیه رو باشی اندر پیش داور

13 نه هرگز شاخ بی برگی کشد سر %~% نه هرگز بیخ بی شاخی دهد بر

14 مقارن باشدت اسلام و ایمان %~% که تا پیدا شود از هر دو انسان

15 چو حاصل گشت احسان دو گانه %~% توان گفتن ترا مرد یگانه

1 شرف از علم حاصل کن تو جانا %~% عزیز آمد همیشه مرد دانا

2 نباشد هیچ عزت به ز دانش %~% نباید بد دمی غافل ز دانش

3 همیشه مرد گردد حاصل از علم %~% مبادا هیچکس بی‌حاصل از علم

4 شرف شد مرد را حاصل ز دانش %~% نباید بد دمی غافل ز دانش

5 شرف خواهی تو علم آموز دایم %~% درین اندیشه خود را سوز دایم

6 که تا جانت شود روشن ز دانش %~% وجود تو شود گلشن ز دانش

7 بعلمست آدمی انسان مطلق %~% چو علمش نیست شد حیوان مطلق

8 ولی علم تو باید با عمل یار %~% که تا شاخ امیدت آورد بار

9 چو علمت با علم انباز گردد %~% همه کار تو برگ و ساز گردد

10 چو علمت بی عمل باشد سفیهی %~% چو باعلمت عمل باشد فقیهی

11 ترا چون در عمل تقصیر باشد %~% ز ms19 نفست دیو را توقیر باشد

12 عمل با علم چون شد یار و هم پشت %~% نماند دیو را جز باد در مشت

13 چو علمت هست جانا در عمل کوش %~% که تا پندت بود چون حلقه در گوش

14 چو علمت همت پیش آور تو کردار %~% که تا هر کس ترا بیند کند کار

15 چوعالم بیعمل شد گاه وبیگاه %~% شود هر کس ز او گستاخ و گمراه

16 چو علم آموختی رو در عمل آر %~% که تا یابی بنزد حضرتش بار

17 چو علمت با عمل همکار نبود %~% بنزد راسخونت بار نبود

18 هدایت را بعلم اندر عمل دان %~% ازو یابی تو نزدیکی بیزدان

19 چو با علمت عمل هم یار نبود %~% هدایت را بنزدت کار نبود

20 مقصر در عمل مهجور باشد %~% مدام از حضرت حق دور باشد

21 بعلم اندر تو توفیر عمل کن %~% در آن توفیر تقصیر عمل کن

22 چوعلمت باعمل همراز گردد %~% عمل با علم تو انباز گردد

23 تو با علم و عمل باش ای برادر %~% که تاکار تو گردد جمله در خور

24 بسا گنجا که یابی در معانی %~% پر از در خوشاب و لعل کانی

25 بدانی سر شرع مصطفی را %~% از آن دانش کنی حاصل صفا را

26 عمل بی‌علم خود سودی ندارد %~% چو بیماری که بهبودی ندارد

27 چو بی علمت بود اعمال میدان %~% بود راضی و خوشحال از تو شیطان

28 چو اعمال تو بی‌علمست یکسر %~% بکاری باز ناید روز محشر

29 عمل را علم چون جانست دایم %~% وجود شخص از جانست قایم

30 چو بی جان را بدن ناید بکاری %~% طمع دروی کند هر مور و ماری

31 عمل را علم باید زانکه جاهل %~% بود از شرط و رکن فرض غافل

32 فرایض از سنن چون بازنشناخت %~% بیاید پیشکش با دیو پرداخت

33 عمل بی علم باشد جهل مطلق %~% بجهل ای جان نشاید یافتن حق

34 عمل ms20 با علم و با اخلاص باید %~% که در محشر ازو کاری براید

35 منه تفضیل جهل خویش بر علم %~% سعادت جمله مدفونست در علم

36 اگرچه بی عمل شد مرد عالم %~% نباشد از ثوابی فرد عالم

37 مثال علم اگرچه با عمل نیست %~% بگویم زانکه در گفتن خلل نیست

38 بود چون آنکسی که راه داند %~% ولی تا صد ره از آن باز ماند

39 طبیعت پای جهل او نبندد %~% عمل ناکردن از خود می‌پسندد

40 نهاون میکند ره را نپوید %~% ولیکن وصف ره با جمله گوید

41 اگرچه پای جهلش بسته گردد %~% بعلمش جاهل از خود رسته گردد

42 ازو هر کس نشان راه جوید %~% زبان دارد نشانها باز گوید

43 چو او یکسر کسان را ره نماید %~% بود روزی که خود را برگشاید

44 ثواب آن نشانها را که گوید %~% گشاده گردد و ره را بپوید

45 هر آنکس کو دلیل نیک داند %~% هم او خود را بمنزل در رساند

46 بود چون کور مادر زاد جاهل %~% که باشد از ره و بیراه غافل

47 نهد رو در بیابان راه داند %~% خلایق را از آن بیراه خواند

48 مشو گستاخ چون او گردد آگاه %~% بود بیشک فتاده در بن چاه

49 چو متبوع افتد اندر چاه بی شک %~% درافتد تابعانش جمله یک یک

50 عجب چاهیست این چاه طبیعت %~% مشو زنهار گمراه طبیعت

51 در آن چه گر فتادی در نیائی %~% که اندر وی نیابی روشنائی

52 عمل کن تا که اخلاص آورد یار %~% که بی اخلاص برناید ترا کار

53 چو مقرون گشت اخلاصت باعمال %~% قبول حضرت آید جمله افعال

54 عمل با علم و با اخلاص چون شد %~% ز نورش زهره شیطان بخون شد

55 خطر دارد بسی در راه مخلص %~% بفضل حق شود آگاه مخلص

56 که اخلاصی که در وی شد هویدا %~% ز استعمال شرعش گشت پیدا

57 چو از حضرت بیامد آن هدایت ms21 %~% که از شارع شناسد این حکایت

58 همین دانش بود او را چو پیری %~% خطر برخیزد و گردد خطیری

59 بجو پیری اگر تو مرد راهی %~% که باشد پیر همچون روشنائی

1 چو دولت همنشین مرد باشد %~% همیشه او قرین درد باشد

2 چو درد دین نماید وی ترا راه %~% شوی از خواب غفلت زود آگاه

3 پدید آید ترا در سینه شوقی %~% که یابد نفس تو زان شوق ذوقی

4 پس آنگه شوق و ذوقت سوز گردد %~% شبت زان سوز همچون روز گردد

5 شوی طالب که تا خود کیستی تو %~% درین دنیا ز بهر چیستی تو

6 شب و روزت بود این درد دایم %~% وجود تو بود زین درد قایم

7 مشایخ درد دین دانند این درد %~% کنند از جمله آلایش ترا فرد

8 عجب دردیست این درد مبارک %~% بود در خورد هر مرد مبارک

9 مبادا هیچکس زین درد خالی %~% که ماند از سعادت فرد و خالی

10 دوای جمله انسی و جنی %~% همین درد است می‌باید که دانی

11 خوشا دردا که آخر او دوا شد %~% تمامت رنجها را او شفا شد

12 همان دل کو ز دین بی درد باشد %~% یقین دان کو ز معنی فرد باشد

13 درونت گر دمی از وی جدا شد %~% بصد گونه بلاها مبتلا شد

14 اگرچه نفست از وی در عذابست %~% ولیکن جان و دل را فتح بابست

15 چو درد دین ترا در دل اثر کرد %~% ز خویشت خواجگی باید بدر کرد

16 بباید یک نظر کردن در آفاق %~% تفکر کردن اندر عهد و میثاق

17 پس آنگه زان نظر باید بریدن %~% تمامت پرده هستی دریدن

18 بفکرت باید اندر خود نظر کرد %~% پس آنگه بیخود اندر خود سفر کرد

19 چو آن چیزی که تو جویای آنی %~% برون از تو نباشد تا تودانی

20 در آفاقش نیابی گرچه جوئی %~% ولی در خود بیابی گر بجوئی

21 ولی ms22 تنها ندانی کار کردن %~% بباید این سفر ناچار کردن

22 بخود گر برنشینی گم کنی راه %~% بدان این تا نیفتی در بن چاه

23 بسا طالب که بر خود برنشستند %~% تمامت راه را بر خود ببستند

24 نشاید بیدلیلی رفتن این راه %~% که درهومنزلش باشد دو صد چاه

25 در آن هر یک بود غولی خطرناک %~% شده در رهزدن گستاخ و چالاک

26 بآواز خوشت خواند فراچاه %~% نهد بر دست و پایت بند از آن چاه

27 در آنچاه طبیعت ار بمانی %~% شود یکباره تلخت زندگانی

28 بباید رهبر چابک طلب کرد %~% که او داند ترا در ره ادب کرد

29 برایش خویشتن تسلیم میکن %~% رسوم و راه از آن تعلیم میکن

30 شریعت ورز باشد مرد هشیار %~% شده مکشوف بروی جمله اسرار

31 قدم اندر شریعت داشته او %~% نه هرگز سنتی بگذاشته او

32 نکرده یک نفس با او مدارا %~% همه آفاق بر وی آشکارا

33 شده او مطمئن اندر همه حال %~% بکرده ترک نفس و جاه با مال

34 نه هرگز ره زده بر وی هوائی %~% نه صادر گشته زاعمالش ریائی

35 گذشته از مقامات و ز تلوین %~% شده قایم بحالات و بتمکین

36 منازل قطع کرده ره بریده %~% تمامت پرده هستی دریده

37 اجازت یافته در کارها او %~% بجان ودل کشیده بارها او

38 علوم ظاهر و باطن برش جمع %~% گدازان گشته اندر راه چون شمع

39 که تا با او دراین ره در بدایت %~% بنور شمع او یابی هدایت

40 صلاح کار او یکسر بجوید %~% ز نفست زنگ خود بینی بشوید

41 ترا در ره بهمت پاس دارد %~% منازل یک بیک بر تو شمارد

42 بگوید آفت هر منزلی چیست %~% همان همره ترا در هر قدم کیست

43 نشان قرب و بعدو وصل هجران %~% از آن یکسر بیاموزی او ای جان

44 چو دولت پایمرد کار باشد %~% همان بخت تو هر دم یار باشد

45 بدست ms23 آور چنین صاحب دلی را %~% که بگشائی ازو هر مشکلی را

46 همان چیزی که فرماید تو زنهار %~% بجان و دل کن استقبال آن کار

47 ز دست ظاهر او خرقه در پوش %~% بباطن رو بجان و دل همی کوش

1 کسی کو صاحب این درد باشد %~% درونش از دو عالم فرد باشد

2 هر آنکو طالب این کار نبود %~% مقامش اندرین ره یار نبود

3 نمایش باشد از اول قدمگاه %~% پس آنگه گردشش باشد بناگاه

4 چو گردید او روش پیدا کند زود %~% چنان کاندر طریقت شرع فرمود

5 پس آنگاهی کشش در پیش آید %~% ز پیش مال و جاه خود برآید

6 چو صدیقان ره درویش گردد %~% عدو مال و جاه خویش گردد

7 شریعت را شعار خویش سازد %~% دوای درد و کار خویش سازد

8 بیک سنت مخالف چون نگردد %~% ز دست نفس خود در خون نگردد

9 روش از راه شرع آید فرا دید %~% کشش زان اصل و فرع آید فرادید

10 حقیقت راه حق میدان که شرعست %~% اساس بندگی زان اصل و فرع است

11 چو او در راه حق هشیار باشد %~% کشش خود دایما در کار باشد

12 شریعت را چو شد منقاد و بنده %~% شود معلوم آن هر دو رونده

13 که یک جذبه ورا چندین کشش کرد %~% که در صد قرن نتوان آن روش کرد

14 چو او را در شریعت پرورش بود %~% یقین دان اول و آخر کشش بود

1 لباس زاهدان و رنگ پوشان %~% که باشد سینه‌شان از شوق جوشان

2 دوتائی باید اول در نمایش %~% که تا پیدا شود در ره گشایش

3 چو گردش در نهادش گشت پیدا %~% بود هر لحظه حیران و شیدا

4 مرقع بایدش پوشید فی الحال %~% بگوید ترک نفس و جاه با مال

5 روش چون بر طریق شرع باشد %~% دل و جانش درین معنی گذارد

6 مرقع بایدش پوشید ناچار %~% که صاحب شرع ms24 خواهد دادنش بار

7 کشش چون درکشد او را بهیبت %~% حضوری باید او از جمله غیبت

8 شود بر همرهان خود مقدم %~% چو آن پوشیدنش گردد مسلم

9 چو بر دوزی بسوزی توی بر توی %~% تو خواهی دلق و می‌خواهی کفن گوی

10 خشن جانا لباس آخرین است %~% اصول پوشش ایشان همین است

11 بود این اصلها را فرع بسیار %~% بلی گویم چو بی ترتیب شد کار

12 از این مشت خران دین فروشان %~% ز غصه دایما هستم خروشان

13 ازین مشت شغال باغ ویران %~% شدستم اندرین عالم هراسان

14 شب و روزم از این حالت پریشان %~% همی ترسم بگیرم حال ایشان

15 بغفلت از ره شهوت بکوشند %~% هر آن چیزی که می‌خواهند پوشند

16 حروف نام و پوششهای یک یک %~% اشاراتست ناپوشیده بی‌شک

17 اگر شرحش بگویم بس دراز است %~% بزیر هر یکی صد سر و درازاست

18 چو پیر راهرو بیند که درویش %~% ترقی کرد اندر عالم خویش

19 بدان منزل چو حاصل شد اساسش %~% به نسبت پوشد اینجا یک لباسش

20 بترتیب است منزل‌های این راه %~% بدل باید شدن از منزل آگاه

21 یکایک را مرتب در نوشتن %~% بهمت از همه اندر گذشتن

22 بدادن داد هر یک از دل و جان %~% که تا این راه گردد بر تو آسان

23 چو بی ترتیب مانی برتوشین است %~% که ترتیب اندرین ره فرض عین است

24 هر آنکس کو شراب فقر نوشد %~% یقین میدان که بیشک خرقه پوشد

25 دو قسم آمد درین ره خرقه جانا %~% ز من بشنو که تا گردی تو دانا

1 نخستین قسم را گویند ارادت %~% که بستانند از اهل سعادت

2 چنین خرقه ز دست شیخ پوشند %~% بجان در راه تعظیمش بکوشند

3 ز دست هیچکس پوشید نتوان %~% چنین خرقه یقین در راه اخوان

4 بترک اسم دارد قسم ثانی %~% چو درویشی همی باید که دانی

5 ز دست هر که نیکو حال ms25 باشد %~% عدوی نفس و جاه و مال باشد

6 توان پوشیدن و شاید نگهداشت %~% فتوح روزگار خویش انگاشت

1 یکی دلقی و دو نان و سجاده %~% چو دانا گوشه عزلت فتاده

2 بترک جمله بایداکردی یار %~% ارادت را نشاید جز که اینکار

3 بدان ای طالب راه سعادت %~% که آمد اصل کارت با سه عادت

4 نخستین آنکه اندک خوار گردی %~% اگر پرخور شوی پر خوار گردی

5 دوم کم گوی تا گردی سلامت %~% که پرگوئی بسی دارد ملامت

6 سیم کم خسب تا کاهل نگردی %~% که از کاهل نیاید هیچ مردی

7 تو دایم این سه عادت را نگهدار %~% سعادت بر تو بگشاید همه کار

8 که تا یابی در این ره اجتهادی %~% همی کن دائما با خود جهادی

9 بجد و جهد و سعی و طاقت خویش %~% خورش از خود بگیر ای مرد درویش

10 خورش چون از وجودت پاک باشد %~% خورنده رهرو و چالاک باشد

11 خورش در راه تو اصل تمام است %~% ز خوردن کار هرکس بانظام است

12 خورش را اصل راه کار دین دان %~% خللها ازخورش آمد یقین دان

13 هران تن کو بشبهت پرورش کرد %~% هر آن آفت کزو آید خورش کرد

14 که تا یابی تو ذوقی از طریقت %~% شود مکشوف بر جانت حقیقت

15 ز تقوی جامه ایمان خود دوز %~% که تا عریان نمانی اندرین روز

16 چو با شرع تو تقوی یار نبود %~% بنزد خاصگانت بار نبود

17 اگر خواهی که باشی رهرو تیز %~% ز پیش مال و جاه خویش برخیز

18 چو اندر بند مال و قید جاهی %~% نیابی هیچ مقصودی که خواهی

19 سر موئی مشو خارج از آداب %~% که تا بیدار گردد بختت ازخواب

1 اساس راه دین را بر ادب دان %~% مقرب از ادب گشتند مردان

2 ادب شد اصل کار و وصل هجران %~% هم او شد مایه هر درد و درمان

3 نشاید بی ادب ms26 این ره بسر برد %~% نشاید هیچکس را داشتن خورد

4 بچشم حرمت و تعظیم در پیر %~% نگه کن در همه کین هست توقیر

5 بروزی هر که باشد مهتر از تو %~% چنان میدان که هست او بهتر از تو

6 بجان میکوش در تعظیم هر پیر %~% که تا در دل نیابی زحمت از پیر

7 ادب با خالق و خلقان نگهدار %~% که تاکشت امیدت بر دهد بار

8 نگهدار ادب شو در همه حال %~% که تا مقبول باشد از تو اعمال

9 چو اعمال تو با آداب باشد %~% ترا صد گونه فتح الباب باشد

10 همیشه بی ادب مهجور باشد %~% مدام از حضرت حق دور باشد

11 عمل چون با ادب هم یار نبود %~% عمل رانزد حضرت بار نمود

12 بترک یک ادب محجوب گردی %~% یقین با صد هنر معیوب گردی

13 چو باشی با ادب یابی معانی %~% چو باشی بی ادب زو باز مانی

14 ادب آمد درین ره اصل هر کار %~% همی گویم ادب زنهار زنهار

1 ز عهد خویش داد خویش بستان %~% اگر غافل شوی باشی چو مستان

2 نفسهای تو معدود است یکسر %~% کند بر هر یکی حکمی بمحشر

3 موزع کن بخود اوقات و ساعت %~% بروز و شب بانواع عبادت

4 بشرط آنکه چون کوشیده باشی %~% بجد و جهد خود پوشیده باشی

5 مکن بعد از فریضه هیچ کاری %~% مگر باری که برداری ز یاری

6 چو خدمت هست ترک نافله گوی %~% بخدمت برده‌اند از هر کسی گوی

7 بخدمت کوش تا یابی تو حرمت %~% بخدمت مرد گردد اهل صحبت

8 بهین جمله خدمتهاست خدمت %~% سر جمله سعادتهاست خدمت

9 یقین میدان شهی یابی ز خدمت %~% نجات از گمرهی یابی زخدمت

10 سلوک راه و معراج معانی %~% شود پیدا ز خدمت تا که دانی

11 منه منت به پیش راه درویش %~% مقامی نیست نک این باب اندیش

12 چنان خدمت کن ای یار یگانه %~% که ms27 منت بر تو باشد جاودانه

13 چو خدمت کردی و منت نهادی %~% یقین آن رنج را بر باد دادی

14 چو برگ منتی دیدی تو برخیز %~% از آن صحبت بپای جهد بگریز

15 کزان صحبت نیابی هیچ کاری %~% بجز ضایع گذشتن روزگاری

16 بدان در راه صحبت بس خطرهاست %~% نفسها را بصحبت بس اثرهاست

17 بد افتد مر ترا از بد قرینت %~% اگر یک دم بود او هم نشینت

18 در آن یک دم خرابیها نماید %~% که شرح آن بگفتن در نیاید

19 اگر هم صحبت نیکست در راه %~% فزاید مر ترا در صحبتش جاه

20 چو قدر صحبت او را بدانی %~% چشی زان صحبت آب زندگانی

21 گر آن صحبت دمی معدود باشد %~% از آن هم صحبتش مسعود باشد

22 مثال کیمیا دان صحبت چند %~% که بر افعال و اعمال تو افکند

23 تمامت را برنگ خود برآرد %~% بتوبه روز بدبختی سرآرد

24 بجان و جاه و مال ای مرد درویش %~% که تا تو داده باشی داد صحبت

25 تقرب کن تو با همصحبت خویش %~% بود بر جا همان بنیاد صحبت

26 منه تفضیل خود را بر یکی مور %~% کز آن معنی شود چشم دلت کور

27 اگر فضلی شناسی خویشتن را %~% بود بر تو فضیلت اهر من را

28 بخود گر زانکه داری نیک ظن را %~% همان قدری شناسی خویشتن را

29 ز تو بیقدر تر اندر دو عالم %~% نباشد هیچکس ز اولاد آدم

30 ز رحمت باشی الحق بیکرانه %~% چو کردی خویش بینی در میانه

31 نظر بر فضل او میدار دائم %~% بلطف حق درین ره باش قائم

32 که کردارت بکاری باز ناید %~% تمامی کارت از فضلش گشاید

33 همی کن کار و بفکن از نظر دور %~% که تا باشی از آن پیوسته مسرور

34 بدست و کسب خود میکن تو کاری %~% که راحت می‌رسد از تو بیاری

35 سئوال و خواستن رادر فرو بند %~% که ms28 بگشاید از این معنی دو صد بند

36 مگر گردی تو حاجتمند مطلق %~% سئوالی کرد شاید از در حق

37 که باشی اندر و دور از ذخیره %~% شود مرد از ذخیره سخت خیره

38 مخور جز بر ضرورت لقمه وقف %~% صفا هرگز نیارد لقمه وقف

39 بود مردار مال وقف پیشم %~% بود این مرتبه آئین و کیشم

40 مدار از کس دریغی لقمه خویش %~% اگر باشد شه و ورهست درویش

41 که وقت احتیاج آب و نانی %~% بود یکسان شهی و پاسبانی

42 ولیکن صحبت از هر کس نگهدار %~% ز بد صحبت فرو بندد ترا کار

43 بدستت گرفتد وقتی دو تا نان %~% بنه نانی از آن برخوان اخوان

44 چو مردی هر دو را ایثار کن زود %~% اگر در دست داری خرج کن زود

45 در آن وجهی که صاحب شرع فرمود %~% خدا گردد از این ایثار خوشنود

46 تو برگ مرگ از قرآن همی ساز %~% که تا کارت بود پیوسته با ساز

47 حدیث و نص را نیکو نگهدار %~% بشرط آنکه آری هر دو در کار

48 اگر بیکار مانی این و آن را %~% یقین دان خصم کردی هر دو آن را

49 شفیعت خصم گردد در قیامت %~% ندارد سود آنگاهی ندامت

1 بپای عشق باید رفتن این راه %~% بنور علم شاید رفتن این راه

2 بمقصد چون رسی هر دو رمیدند %~% ترا بی هر دو اندر خود کشیدند

3 چو علم کسبیت کردند غارت %~% ترا بخشند علمی از اشارت

4 عبارت زان لدنی کرد دانا %~% اگر مکشوف گردد جمله اشیا

5 حیات جمله اهل معانی %~% از آن علمست می‌باید که دانی

6 شوی زنده بدو از خویش مرده %~% نگیرد بر تو زان سر هیچ خورده

7 نباشد مرد را نزدیک تو بار %~% همیشه زنده مانی اندران کار

8 ترا رخصت بود اندر خرابی %~% بسا گنج معانی را که یابی

9 تو عالی همتی شو بشنو ای یار ms29 %~% بود عالی همم پیوسته ز ابرار

10 چوداری همتی ره بیشتر رو %~% قدم از خود کن و بی‌خویش درشو

11 که تا ملک خرابی را به بینی %~% جگرهای کبابی را به بینی

12 چو گردی کافر ای یار موافق %~% شوی آنگاه در اسلام صادق

13 خراباتی شوی میخوارگردی %~% ز علم و عقل خود بیزار گردی

14 چه دانی تا خرابی خود چه جایست %~% که علم و عقل بر آنجا بپایست

15 اگر ملک خرابی باز یابی %~% مقام فخر و عز و ناز یابی

16 نشان جمله معلوم ای برادر %~% چو صاحب دل شوی دانی تو یکسر

17 ببخشد عالمی گر زانکه خواهی %~% ولی خواهش کند اینجا تباهی

18 شناسای معانی بس نهان است %~% که آن معنی ورای جان جانست

19 اگر رمزش ازین معنی بدانی %~% ترا بهتر ز گنج شایگانی

20 بخواهم گفت رمزی زین خرابی %~% که تا ذوقی ازین معنی بیابی

21 مرادم زین خرابی بیخودی دان %~% نه عصیان کردن و کار بدی دان

22 همان کافر شدن در بینش خویش %~% اگرمردی درین معنی بیندیش

23 شراب نیستی رانوش کردن %~% وجود خود زخود بیهوش کردن

24 کند اعمال و ناکرده شمارد %~% نظر بر گفت و کرد خود ندارد

25 شراب نیستی را چون کند نوش %~% شود از شوق حق حیران و مدهوش

26 وجود اودل و دنیا ندارد %~% سر همت به عقبی در نیارد

27 ز بیخوشی نداند پیش و پس را %~% بجز موئی ندارد هیچ کس را

28 چو بیخود شد دگر کس را نه بیند %~% مقام نیستی را بر گزیند

29 بساط هستی خود در نوردد %~% که تا زنده بود گردش نگردد

30 بدنیا در ندارد کار و باری %~% نه از اعمال دارد اختیاری

31 مجرد گردد از جمله علایق %~% نیامیزد زمانی با خلایق

32 گر او را خود دو صد فرزند باشد %~% بدل زان جمله بی پیوند باشد

33 بود ثابت قدم در شرع دائم %~% بامر ms30 و نهی در پیوسته قائم

34 خرابات اهل دین این کار گویند %~% که ترک نفس و کار و بار گویند

35 بهر جائی خرابی را که گویم %~% بگرد این معانی دان که پویم

36 اگر زینسان خراب و بینوائی %~% نظر با تو کند در تنگنائی

37 همان آن یک نظر از روی بینش %~% ترا بهتر ز جمله آفرینش

38 همیشه آن نظر را باش طالب %~% که تا گردد محبت بر تو غالب

39 بحالت گر یکی ز ایشان نظر کرد %~% تمامت هستی از ذاتت بدر کرد

40 رساند تا بعلیین کلاهت %~% جهان را آرد اندر زیر جاهت

41 مشو تو منکر احوال ایشان %~% که تا یابی نصیب از حال ایشان

42 اگر منکر شوی حالت تباهست %~% از آن روی دلت یکسر سیاه است

43 بود انکار ایشان عین خذلان %~% مبادا هیچکس در شین خذلان

44 نباشد یاد ایشان هرگز از خود %~% نخواهد هیچکس را ذره بد

45 مرید و منکر و احرار و اغیار %~% همه از روی شفقت جمله را یار

46 بجز حضرت کس ایشان را نداند %~% خرد از وصف ایشان خیره ماند

47 تو این نکته بعقل اندر نیابی %~% که عقل تو کند آنجا خرابی

48 تو مشنو نکته پیران یونان %~% نه قول این خدا دوران دو نان

49 که بنهد ماورای عقل طوری %~% کند بر حال خو زین گفته جوری

50 ولایت برتر از طور عقول است %~% ازین معنی که عقلت بوالفضول است

51 ولایت عالم عشق است میدان %~% که عقل آنجا بود مدهوش و حیران

52 چه نسبت عقل را با عشق جانا %~% نداند این سخن جز مرد دانا

53 بود پوشیده راز عشق بر عقل %~% نیاید راست ساز عشق بر عقل

54 بدرویشی فرو آید سر عقل %~% که ذل و مسکنت شد درخور عقل

55 مذلت جوید و بیچارگی فقر %~% ز خان و مال خود آوارگی فقر

56 نه در اصل سخن باشد خطائی %~% نیاید ms31 رفتن ازجائی بجائی

57 اگر بحثی رود اندر معانی %~% حقیقت شرع باشد تا که دانی

58 اگر در شیوه فقر و فقیری %~% سخن گویم بسی بر من نگیری

59 هر آن چیزی که باشد خارج از شرع %~% بکاری باز ناید اصل تافرع

60 بلی باید که معنی بین بود مرد %~% درون او بود مستغرق درد

61 کسی کو اهل این اسرار باشد %~% درونش را بمعنی کار باشد

62 چو چشم معنیش کج بین شد ای یار %~% معانی جمله کج پندارد اغیار

63 چو من تازی سخن باشم تو رازی %~% میان ما نباشد کارسازی

64 ازین معنی نهم بر هم دهن را %~% ز نوعی دیگر آغازم سخن را

1 مراد رهروان در فعل و طاعات %~% مقاماتست و اوقاتست و حالات

2 مقامات اختصاص خاص باشد %~% که صاحب وقت خاص الخاص باشد

3 چو صاحب حال گشت و مرتبت یافت %~% ورای فقر ذوق و مسکنت یافت

4 چو مسکین گشت و شد یکباره آزاد %~% بیارد از زمان و از مکان یاد

5 تصوف رو بحال او نهد رود %~% شود حضرت ازو راضی و خوشنود

6 شود صاحب سخن اندر معانی %~% بود قوتش چو آب زندگانی

7 ز خورد و گفت و خفت و کردو کارش %~% شود یکباره بیرون اختیارش

8 عدوی خسروان زو دفع گردد %~% تمامت فتنه‌ها زو رفع گردد

9 برند ارواح قوت خود ز جودش %~% بود آسایش خلق از وجودش

10 همه احوال او از اصل تا فرع %~% بود مستحسن اندر ظاهر شرع

11 بود نادر چنین مرد یگانه %~% بدو ناجی شوند اهل زمانه

12 نداند هیچکس از حیرت او را %~% که پوشد حق قبای غیرت او را

13 تمامت رهروان هفتادگانه %~% ببوسند خاکپایش عاشقانه

14 نباید پیش او چون و چرا گفت %~% که هر چیزی که او گوید خدا گفت

15 مقاماتش همه درجات گوید %~% همه اوقات از حالات گوید

16 خلافی نیست ای جان در مناجات %~% میان رهروان ms32 اندر مقامات

17 مفصل نام هر یک گر بخوانی %~% یکایک را بحال خود بدانی

18 ولی در وقت و در حالت خبرهاست %~% که هر یک را درین معنی نظرهاست

19 بسی گفتند در اوقات و حالات %~% ز سر خویشتن هر یک مقالات

20 بر من آن بود کان شاه گوید %~% من آن گویم که آن دلخواه گوید

21 بر او صاحب وقت آن زمان است %~% که بر وقت خودش حکمی روانست

22 چو همت بر زمان خود گمارد %~% همان ساعت برنگ خود گذارد

23 نباشد هرگز او را انتظاری %~% ز بهر وقتی وز بهر کاری

24 هر آن کو انتظار وقت دارد %~% که تا وقتش برنگ خود برارد

25 چو وقت اندر درون او اثر کرد %~% چو برقی زود از تیری گذر کرد

26 بیابد او ز وقت خویش ذوقی %~% زیادت گرددش زان ذوق شوقی

27 دگر ره منتظر باشد همان را %~% که تا کی باز یابد آن زمان را

28 درین گفتن بسی سرها عیانست %~% همی گویم ته این معنی نهانست

29 همی دان هست صاحب حال آنکس %~% که بیند حالها از پیش و از پس

30 تمامت حال ز اول تا آخر %~% بود بر وی همه مکشوف و ظاهر

31 در آن حالت که او بودست در حال %~% وقوفی باشدش بر جمله احوال

32 برون زین او نه صاحب حال باشد %~% بود کز جمله ابدال باشد

33 چو شرط اختصار آمد ز اول %~% نمی‌گویم سخن‌های مطول

34 هر آن چیزی که او اصلست گفتم %~% فروع هر یک اندر وی نهفتم

35 اگر اهلی تو و جویای آنی %~% شود مکشوف بر تو این معانی

36 اگر ذوقی ازین معنی نداری %~% حدیثم را همه بازی شماری

37 شناس این معانی هست مشکل %~% کسی داند که باشد صاحب دل

38 سخن بنگر که ما را میکشد زور %~% که تا پیدا شود این راز مستور

39 چو اهل این معانی را ندیدم ms33 %~% عنان این سخن با خود کشیدم

40 بجان و دل شنو هر دم ندا را %~% سه فرقت دان تو اصحاب هدی را

1 نخستین عام وانگه خاص باشد %~% مهین جمله خاص الخاص باشد

2 بلوغ عام چون او گشت رهرو %~% باول حالت خاص است بشنو

3 بلوغ خاص خاص اندر فتوت %~% بود با اول طور نبوت

4 مکن خود را تو اندر دین پریشان %~% کزین بر تو نباشد سیر ایشان

5 اگر گیرد نبی دست گدائی %~% که تا با خود برد او را بجائی

6 نماندش قوتی در آخر کار %~% بباید بست بر فتراک ناچار

7 چو او بگذشت اورا بگذراند %~% کسی باید که این معنی بداند

8 قدم چون منقطع گردد ولی را %~% درین رتبت بود رتبت نبی را

9 بود سیر نبی چون سیر درویش %~% برفت او بلکه او را برد با خویش

10 یقین داند هر آنکو هست عاقل %~% شرف اینجا نبی را گشت حاصل

11 مرا و شاهست و اینها لشگر او %~% بباید بودشان بیشک بر او

12 بلوغ خاص و خاص الخاش از دین %~% بتلوین باشد و وقتی بتمکین

13 چو در تلوین بود آن دولتی مرد %~% بافعالش نشاید اقتدا کرد

14 که دارد حالتش هر لحظه رنگی %~% نسازد یک نفس جائی درنگی

15 گهی دعوی کند چون من کسی نیست %~% به از من اندرین عالم بسی نیست

16 گهی سبحان و گه گاهی اناالحق %~% از او بی او شود زاینده مطلق

17 در این حالت مکن تو اقتدایش %~% ولیکن سرمه کن از خاکپایش

18 نباید دستش از دامن جدا کرد %~% در این سر وقت نتوان اقتدا کرد

19 چو تمکین در نهادش گشت پیدا %~% نباشد واله و حیران و شیدا

20 بغیر از ظاهر قول شریعت %~% نگوید نکته اندر حقیقت

21 بقول و فعل او کن کارها را %~% که بردارد ز جانت بارها را

22 بجان و دل شنو زو هر نفس بند %~% که ms34 بردارد ز تو هر لحظه صد بند

23 بسی فرق است در تلوین و تمکین %~% میان خاص و خاص الخاص مسکین

24 اگر مشروح گویم بس دراز است %~% که راهش در نیازو راز نازاست

25 نیابد سر هر کس هم بدو راه %~% ازین معنی سخن کردیم کوتاه

26 چو کردی اقتدا اندر ره دین %~% بشیخی کو بود قایم بتمکین

27 متابع بایدت بود از دل و جان %~% بقدر جهد و جهد و سعی و امکان

28 یقین باید بدن هم مذهب پیر %~% هر آن مذهب که او دارد همان گیر

29 ملایم باش پیش او تو دائم %~% بخدمت روز و شب میباش قائم

30 بکلی اختیار خویش بگذار %~% تمامت کرد و کار خویش بگذار

31 فدای خاکپایش را تو جان کن %~% هر آن چیزی که او فرماید آن کن

32 مکن کاری که او را او نگوید %~% که جز گرد صلاح تو نپوید

33 ز ظاهر تا بباطن هیچ انکار %~% مکن برگفت و کرد پیر زنهار

34 تو بیماری طبیبت مرد ره رو %~% بجان و دل ز من این راز بشنو

35 ز گفت و کرد او یابی تو بهبود %~% علاجی که کند دارد ترا سود

36 نباید دستش از دامن جدا کرد %~% بعهد او بجان باید وفا کرد

37 بنادر گر ترا دادند این خیر %~% که گشتی همقدم با شیخ درسیر

38 چو بینا باشد آن شیخ یگانه %~% ترا در حال گرداند روانه

39 بود دانا و فرق از تست تا او %~% کند درد ترا درمان و دارو

40 اگر شیخ تو زین عالم برون شد %~% ترا ناگفته احوالت که چون شد

41 بباید پیش دیگر شیخ رفتن %~% همه حالات او با خود بگفتن

42 که تا او مر ترا با خود نوازد %~% تمامت کارهای تو بسازد

43 ازین صورت اگر خواهی جدائی %~% بیابی از خودی خود رهائی

1 چو در بند خودی افتاد بنده %~% شود گوش مرادش نشنونده ms35

2 مقید گردد اندر راه خسته %~% شود باب فتوحش جمله بسته

3 بود در خاطرش که گشت واصل %~% ولی زین ره ندارد هیچ حاصل

4 اگر در خاطر آرد کو کسی هست %~% تمامت راهها را او فرو بست

5 مبادا هیچکس بر خویش مغرور %~% به پندار غرور از ره فتد دور

6 بسا عاما که گوید خاص گشتم %~% چو خاص الخاص و خاص الخاص گشتم

7 نه از ایزد خبر دارد نه از خویش %~% ز دین باشد بروز حشر درویش

8 ز دعوی هیچ ناید اندرین باب %~% که باشد مدعی پیوسته کذاب

9 تمامت معنی اندر نیستی جوی %~% کزین میدان بمسکینی بری گوی

10 توقف برنتابد راه درویش %~% نباید بود هر جائی دمی بیش

11 بدان مقدار کانجا را بدانی %~% حقیقت گردد اندر وی معانی

12 چو دانستی از آنجا زود بگذر %~% که تا باغت نگردد جمله بی بر

13 در این ره هر که او جائی بماند %~% بدان کو خاک بر سر می‌فشاند

14 هر آن کو یک دم اندر خود بماند %~% یقین کز وی عبودیت نیاید

15 بغیر حق هر آنچه آید فراپیش %~% تلی دان ای برادر در ره خویش

16 بهر چیزی که از حق باز مانی %~% حقیقت دان که تو در بند آنی

17 طبیعت را ز خود دوری ده ای یار %~% همان خود را ز عادتها نگهدار

18 چو کردی ترک طبع و ترک عادت %~% نماند در تو خود خواه و ارادت

19 خلاف حق اگر خواهی تو ضدی %~% چو خواهی بر مراد او تو ندی

20 یقین دانند مردان رونده %~% که از ضد نیست سود هیچ بنده

21 گهی کز بندخواه خویش برخاست %~% قبای بندگی آمد برو راست

22 تو هرجائی که یابی احتیاجی %~% یقین باید که می‌خواهد خراجی

23 چه داند که بحضرت هست محتاج %~% نهد از بندگی بر فرق او تاج

24 چه جای اختیار و احتیاج است %~% چه جای ملک و ms36 تخت و طوق و تاج است

25 نگر تا گرد این معنی نپویم %~% قضیه منعکس گردد بگویم

26 بگویم ناید اندر دین فسادی %~% مریدی را ز اول شد مرادی

27 محبی بود پس محبوب گردید %~% بدان که طالب و مطلوب گردید

28 محبت اندرو چندان اثر کرد %~% که آن محبوب را بیخویش تر کرد

29 چنان مستغرق محبوب خود شد %~% که از یادش تمامت نیک و بد شد

30 ندارد آگهی ز اقوال و افعال %~% بود چون مرده در دست غسال

31 در آن حالت بود که باشد او خوش %~% مراعاتش کند محبوب دلکش

32 بهر چه از حضرت آید دیر یا زود %~% بود از جان و دل راضی و خوشنود

33 نیاز وناز باشد گاه و بیگاه %~% عبارت را نباشد اندرو راه

34 پس آنگه با خبر گردد ز هر کار %~% شود مکشوف بر وی جمله اسرار

35 ممکن گردد اندر حالت خویش %~% که صاحب حال گردد مرد درویش

36 هم از حضرت خبر دارد هم از خود %~% شناسد بد ز نیک و نیک از بد

37 بود این مرد مجموع المعانی %~% حقیقت خورده آب زندگانی

38 بدو کن اقتدا در جمله کاری %~% که تا ضایع نگردد روزگارت

39 شناسد هر که او بی‌خویش نبود %~% کمال بندگی زین بیش نبود

1 در آن شب خواجه ما شد بمعراج %~% نهاد او بر سرش از بندگی تاج

2 درون پرده دید ارواح جمعی %~% شده ازنور تابان همچو شمعی

3 جمال معنیش منظور ایشان %~% شده از نیستی در خاک راهش

4 همه گشته ز جمعیت چو یک جان %~% بفقر و مسکنت درگشته اخوان

5 همه از روی معنی گشته یک رنگ %~% همه فارغ شده از نام و از ننگ

6 همه حیران وقت لی مع الله %~% درون پرده اسرارشان راه

7 همه در عشق صاحب درد گشته %~% محبت را بجان در خورد گشته

8 همه محبوب درگاه الهی %~% همه مقصود صنع پادشاهی ms37

9 همه اندر کشیده میل ما زاغ %~% محبت برکشیده جمله را داغ

10 همه در نیستی فقر مسکین %~% شده آزاد از تلوین و تمکین

11 بداده جمله را پوشیده ز آغاز %~% بخلوتخانه اسرار خود باز

12 شده فانی ز خود باقی بمحبوب %~% همه هم طالب و هم گشته مطلوب

13 ز غیرت یافته هر یک نصیبی %~% بقرب اندر شده هر یک قریبی

14 ز دل تابع شده او را هم ازجان %~% نه معجز خواسته هرگز نه برهان

15 ندا آمد ز درگاه الهی %~% که ای مقصود صنع پادشاهی

16 همین جمعند خاص صحبت تو %~% عطاها یافته از حرمت تو

17 همه از نور خود موجود گشته %~% از آن نورند خود مسعود گشته

18 بصورت جمله مسکینندو درویش %~% بمعنی جمله بی پیوند و بی خویش

19 خوش آمد خواجه را زان جمع پرنور %~% شده اندر محبت مست و مخمور

20 بفقر و مسکنت چون دیدشان جمع %~% همه گشته بمعنی چون یکی شمع

21 چو دید آن عهد و آن میثاق ایشان %~% بصورت نیز شد مشتاق ایشان

22 در آن مجمع نمود از ذوق شوقی %~% که شد در جان هر یک همچو طوقی

23 بکرد از لطف خود سردار اکرم %~% با خوانیت ایشان رامکرم

24 تشرف یافتند ایشان بدین نام %~% از آن نسبت برآمد جمله را کام

25 شراب فقر بی ایشان نخورد او %~% بایشان و همه کس بخش کرد او

26 بمسکینی چو ایشان را لقب دید %~% همه افعالشان عین ادب دید

27 بحاجت صحبت ایشان زحق خواست %~% که تا گردد تمامت کارشان راست

28 بصورت چونکه باز آمد ز معراج %~% بجودش هر دو عالم گشته محتاج

29 ز ذوق صحبت ارواح ایشان %~% نمیشد نزد نزدیکان و خویشان

30 ندا آمد که ای شهباز حضرت %~% بگوش سرشنیده راز حضرت

31 وجود تو ز بهر خاص و عام است %~% ز جودت کار جمله با نظام است

32 بصورت اهل صورت را نگهدار ms38 %~% که ما تا خود ترا آریم در کار

33 بمعنی یار غار اهل دل باش %~% بهمت پاسدار اهل دل باش

34 چو خواهی صحبت ارواح ایشان %~% که گردی مستفیض ز اشباح ایشان

35 همان صحبت حوالت با نماز است %~% در آن حالت که ما را با تو راز است

36 چو معراج نماز آغاز کردی %~% در آن ساعت هزاران ناز کردی

37 ز جان چون راز حضرت می‌شنیدی %~% همه ارواح ایشان جمع دیدی

38 شدی چشم دلش روشن بدان جمع %~% که بودندی ز نورش گشته چون شمع

39 بدی معلومش از نور نبوت %~% که هستند جملگی اهل فتوت

40 ز جاهش جمله صاحب جاه گشته %~% تمامت خاص آن درگاه گشته

41 پناه امت بیچاره باشند %~% تمامت را بجان غمخواره باشند

42 شود از جاه ایشان فتنه‌ها دفع %~% بیابد امتان از جودشان جمع

43 چو معراج نماز او ضرورت %~% بدی عالیتر از معراج صورت

44 ز حد و حصر بیرون بد معارج %~% ندانی تو که تا چون بد معارج

45 تو جز معراج ظاهر را ندانی %~% بباطن چون رسی بیچاره مانی

46 شبانروزی بدش هفتاد معراج %~% بهر معراج قومی گشته محتاج

47 بهر معراج قومی را زحق خواست %~% تمامت کار امت زو شده راست

48 تو قدر امت احمد ندانی %~% که پوشیدند از تو این معانی

49 چه دانی قدر این امت که چونست %~% که آن از حد وهم تو برون است

50 بجهد خویش میکن روز و شب شکر %~% ترا برهاند ای جان از تعب شکر

51 تو آن شکرانه کردن کی توانی %~% مگر در عجز خود را باز دانی

52 بدین شکرانه جان را در میان نه %~% بدین نعمت بود جان در میان نه

53 که تو زین امتی پاک و گزیده %~% همی از بهر رحمت آفریده

1 خداوند جهان دانای اکبر %~% برافزاینده این شمع خاور

2 بقدرت چون پدید آورد عالم %~% ز بهر مسکن اولاد آدم

3 بعلم ms39 و حکمت خود کرد داور %~% بقای این جهان چندان مقدر

4 که ماند انبیا و اولیایش %~% نیاید بعد از آن دیگر بقایش

5 یقین میدان که تا باشند ایشان %~% نخواهد شد کس از محشر پریشان

6 ز بهر آدمیزادست گیتی %~% بایشان دان که آباد است گیتی

7 دو فرقت آدمی را باشد ای جان %~% بمعنی و بصورت گشته انسان

8 گروه اولی زان انبیایند %~% که خاص بارگاه کبریایند

9 دوم فرقه از ایشان اولیا دان %~% بود داخل در ایشان اهل ایمان

10 جز اینها جمله چون انعام باشند %~% ز معنی غافل و بیکام باشند

11 نه از خود گفته شد این نکته ای جان %~% ز من گر نشنوی بشنو ز قرآن

12 بصورت آدمی بسیار باشند %~% که در محشر سزای نار باشند

13 بمعنی آدمی می‌بایدت بود %~% که تا برناورد دوزخ ز تو دود

14 بود امت نبی را همچو فرزند %~% بمعنی باشد او را یار و پیوند

15 کسی باید که او این حال داند %~% که خواجه امتان را آل خواند

16 بمعنی هر که از آدم دهد بو %~% بود فرزند او دلخواه و دلجو

17 شد از معنی بصورت راه بسیار %~% بحشر اندر ز معنیها کند کار

18 ز من بشنو تو از روی ارادت %~% یقین میدان که تا یابی سعادت

19 که تا مفتوح باشد باب توبه %~% ولایت را نباشد قطع نوبه

20 بهر وقتی و هر دور و زمانی %~% بود صاحب دلی در هر مکانی

21 که باشد آن زمان از وی مشرف %~% همان جا و مکان ازوی مشرف

22 وجود او بلاها می‌کند دفع %~% بجمله مردمان از وی رسد نفع

23 نباشد ختمشان تا روز محشر %~% که گردد این جهان یکسر مکدر

24 بصورت تا یکی گردد ز ایشان %~% نگردد گیتی از محشر پریشان

25 چو ایشان رخت بربندند یکسر %~% شود پیدا علامت‌های محشر

26 چو بردارند تمامت اولیا را %~% قیامت کشف گردد آشکارا

27 ms40 کسی کو غیر ازین بیند خیال است %~% وگر گویند ایشان را وبال است

28 بدین قول اتفاق اهل دین است %~% یقین میدان که این گفته چنین است

1 کند تقریر اهل این معانی %~% بجز این قوت و این زندگانی

2 دگرگون قوت و دیگر حیاتی %~% که دارد هر وجودی زان ثباتی

3 حیات قوتی از روی معنی %~% مدد باشد ورا از روی معنی

4 گر آن قوت دمی پژمرده گردد %~% حیات آن وجود افسرده گردد

5 درین عالم که خواهد گشت فانی %~% سه قوت آمد اصل زندگانی

6 بدان قوت قوام هر گروهی %~% بود پاینده زان قوت شکوهی

7 یکی نفسانی ای جان تا که دانی %~% دوم روحانی اصل زندگانی

8 سیم ربانی آن کو شد حیقت %~% بدان زنده شوند اهل طریقت

9 حیات بیشتر اهل زمانه %~% بدنیا باشد ای یار یگانه

10 بجان و دل شوند جوینده او %~% تو پنداری که هستند بنده او

11 هر آن یک را که شد دنیا ز دستش %~% تو گوئی پا و سر درهم شکستش

12 بود از معنی و صورت چو مرده %~% تمامت خون او گردد فسرده

13 بود این قوت نفسانی ای جان %~% که میدارد ترا پیوسته حیران

14 حیات و قوت بعضی از اصحاب %~% بود ازذکر و طاعت نیک دریاب

15 اگر یک ورد از ایشان فوت گردد %~% همان صورت برایشان موت گردد

16 ز خوف دوزخ و ترس جهنم %~% جگر پرتاب دارد دیده پرنم

17 همیشه با غم و اندوه باشد %~% یکایک خالی از اندوه باشد

18 نعیم خویش را جوینده دایم %~% درین اندیشه می‌باشند نایم

19 شود ظاهر ازیشان در مقامات %~% سخنها در فراسات و کرامات

20 اگرچه از دل و جان بنده باشند %~% ببوی عیش عقل زنده باشند

21 بود روحانی این قوت در ایشان %~% نباشند هرگز از چیزی پریشان

22 حیات و قوت اهل طریقت %~% که آگاهند یک سر از حقیقت

23 بود دایم همیشه از ms41 محبت %~% نه دوزخ یادشان آید نه جنت

24 ز امید بهشت و خوف آتش %~% شوند یکباره از اندیشه‌ها خوش

25 بترک جمله نسبتها بگویند %~% کرامات وفراست را بجویند

26 نخواهند از کسی ملکی و مالی %~% ندارند انتظار کشف حالی

27 زیارت آنکه ایشان گوش دارند %~% مراد خویش در آغوش دارند

28 ببوی وصل جانان زنده باشند %~% محبت را بجان جوینده باشند

29 بود ربانی این قوت یکی دان %~% تو آن قوت حیاتی را متین خوان

30 بدان قوت هر آنکو زندگی یافت %~% فنا یکباره از وی روی برتافت

31 ببازی برنیاید این چنین کار %~% ریاضتها کشیدن باید ای یار

32 بسی تکلیفها بر وی نهادن %~% عنان خود بدست پیر دادن

1 مربی باید ای جان اندر این راه %~% که او باشد ز سر کار آگاه

2 تن اندر راه دین باید در آورد %~% چهارت اربعین باید سر آورد

3 ترا در اربعینت پیر باید %~% که هر خواب ترا تعبیر باید

4 طبیب معنی آمد پیر این کار %~% بدین دعوی مکن انکار زنهار

5 طبیب حاذقت باید براندیش %~% تو معلولی هزاران علتی پیش

6 اگر بی پیر باشد اربعینت %~% بود شیطان در او یار و معینت

7 تو ربانی ز شیطانی ندانی %~% درین معنی فرو مانی بمانی

8 هوائی را خدائی خوانی آنگاه %~% فرو بندند بر تو یکسر آن راه

9 اگر باهستی و همدست کردی %~% بزیر پای شیطان پست گردی

10 بمانی در خیالات هوائی %~% بعمر اندر نیابی زو روائی

11 علاجت بعد ازاین دیگر نشاید %~% که غول مستیت از ره رباید

12 مجو از پیر خود زنهار دوری %~% تو میکن دایما با او صبوری

13 بمعنی حاضر درگاه او باش %~% مدام اندر پناه جاه او باش

14 بصورت گر شوی از پیر خود دور %~% بمعنی زو مشو یک لحظه مهجور

15 بمعنی چون شوی همراه و حاضر %~% بود پیوسته پیرت در تو ناظر

16 چو غایب صورتی حاضر صفت ms42 باش %~% که تا بیرون شوی از صف اوباش

17 بمعنی چونکه غایب گشتی ای یار %~% برون رفتی یقین از جمع احرار

18 بصورت حاضر وغایب بمعنی %~% همه زرق است و تلبیس است و دعوی

19 بزرق و حیلت ودعوی و تلبیس %~% نگردد از تو راضی جز که ابلیس

20 بمعنی حاضر وغایب بصورت %~% اگر وقتی تو کردی از ضرورت

21 ندارد غیبت صورت زیانی %~% چو معنی نیست غایب یک زمانی

22 نمی‌گویم که صورت معتبر نیست %~% که کار صورت ای جان مختصر نیست

23 ولی چون تابع معنی است ای یار %~% بکسب معنی خود می‌کند کار

24 نباشد این چنین کار همه کس %~% خبرداران معنی را بود بس

1 چو کردی اربعین اول آغاز %~% ز هر کس تا توانی پوش آن راز

2 در آن مدت که آن خواهی برآورد %~% بکم خوردن ترا باید سرآورد

3 بباید احتیاط طعمه کردن %~% پس آنگه لقمه‌ها بر خود شمردن

4 کنی هر شب بتدریج اندکی کم %~% که تا از نفس ناید بر دلت غم

5 شب اول دو صد درهم خورش کن %~% بدان خوردن تنت را پرورش کن

6 بدین ترتیب هر شب میفکن پنج %~% که تا قوتت شود پنجاه بیرنج

7 همان پنجه مقرر تا بآخر %~% که تا ضعفی نگردد در تو ظاهر

8 اگر میلت بشیرین باشد و چرب %~% مشو با نفس خود پیوسته در حرب

9 بهر هفته بخور شیرین و چربی %~% درین معنی مکن با نفس حربی

10 ولی باید که یک گوشه گزینی %~% نداند کس که تو گوشه گزینی

11 اگر جفت حلالت هم نداند %~% ترا بهتر که آن پوشیده ماند

12 بپوشی از خلایق حال خود را %~% که کس واقف نگردد نیک و بد را

13 اگر معروف خواهی شد برین کار %~% برون جمع باید شد بناچار

14 یکی گوشه گزین از بهر خلوت %~% که تا یابد دلت آرام و سلوت

15 چنان جائی که باشد تنگ ms43 و تاریک %~% در او اندیشه‌ها میکن تو باریک

16 ولی پوشیده باید آن ز هر کس %~% چنانکه آن جای را تو دانی و بس

17 اگر پیرت نشاند باک نبود %~% دم او بر تو جز تریاک نبود

18 بهرجائی که او گوید تو بنشین %~% صلاح کار خود یکسر در آن بین

19 مکن ترک جماعت وان جمعه %~% بری شو از ریا و ذوق سمعه

20 برون میرو ولی از خلق مگریز %~% بصورت با کسی اندر میامیز

21 همیشه با وضو و ذکر میباش %~% بجان آنگه بدل با فکر میباش

22 بنصف آخر شب پاس میدار %~% تطوع میگذار و اشک میبار

23 شب هر جمعه میدار زنده %~% بجان بشنو تو ای مرد رونده

24 اگر نوری به‌بینی یا خیالی %~% نظر با آن مکن در هیچ حالی

25 اگر پیرت بود از پیر می‌پرس %~% بهر مشکل ازو تعبیر می‌پرس

26 بصورت گر بود پیرت ز تو دور %~% مدار احوال خود از پیر مستور

27 اگر ممکن بود اعلام کردن %~% به پیر خویشتن پیغام کردن

28 مدار احوال خود پوشیده از پیر %~% که پیرت خود بسازد جمله تدبیر

29 چو پیر آنجا نباشد ذکر میکن %~% درین معنی همیشه فکر میکن

30 همان احوال را پوشیده میدار %~% که خود مکشوف گردد بر تو اسرار

31 به عشر اولین تسبیح کن ذکر %~% بگو عشر دوم تمجید با فکر

32 در تهلیل باید بعد از آن سفت %~% که تهلیلست ازتو بهترین گفت

33 بدین شیوه که شد گفته نگهدار %~% ز خواب و خورد و وز گفت وز کردار

34 اگر دولت بود یار و قرینت %~% بآخر آید اول اربعینت

1 پس آنگه ساز و ترتیب سفر کن %~% بکلی خویش را از خود بدر کن

2 تو اصل کار خود را نیستی دان %~% که از هستی نیابی ذوق ایمان

3 بساز از جان تو ساز اربعینت %~% که تا ایزد بود یار و معینت

4 برآور اربعین ثانی ms44 ای یار %~% تهی از خود شو و فارغ از اغیار

5 بفکر اندر شده مستغرق وقت %~% بری گشته ز شکر و کبر و ازمقت

6 بذکر اندر زبان با دل موافق %~% بدار ای جان که تا باشی توصادق

7 مکن ذکری بجز تهلیل جانا %~% که تهلیست بهتر ذکر دانا

8 دل خود را بجد و جهد میجوی %~% که تا گاهیت بنماید ترا روی

9 اگر روی دل خود بازیابی %~% تمامت برگ خود را ساز یابی

10 مگردان قوت خود کمتر ز پنجاه %~% مباش ایمن ز نقش خویش در راه

11 بقدر طاقت خود خواب کن دور %~% ز بیخوابی مشو یکباره رنجور

12 شب هر جمعه بیدار میباش %~% بجان و دل تو اندر کار میباش

13 چنان میکوب این در را بحرمت %~% که بگشایند و بخشایند جرمت

14 بدین سان اربعینی چون برآری %~% بدان در ره ز معنی برقراری

1 سیم را چونکه خواهی کرد آغاز %~% تو خود را از تمناها بپرداز

2 ببر یکباره از ترس جهنم %~% هم از امید خلوت خوب و خرم

3 تو قوتت کن ز ذوق ذکر حاصل %~% مشو یک دم ز ذکر و فکر غافل

4 بغیر از کلمه توحید ذکری %~% مکن در هیچ تسبیحی تو فکری

5 زبان ظاهر خود را تو دائم %~% بدان گفتن همیشه دار قائم

6 که تا گویا شود در دل زبانی %~% که از گفتن نیاساید زمانی

7 چو ذکر دل ترا آید فرا دید %~% همه احوال تو یکسر بگردید

8 ز خواب و خورد خود بیزار گردی %~% گهی مست و گهی هوشیارگردی

9 دلی را کاندرو این درد باشد %~% چه جای خفت و خواب و خورد باشد

10 کشش از مطرب مذکور یابی %~% وجود خود از آن مسرور یابی

11 بدین دولت چو گردی تو سزاوار %~% شود مکشوف بر تو بعضی اسرار

12 اگر هستی توعالی همت ای یار %~% مشو قانع درین ره جز بدیدار

13 بدین ره هر ms45 که عالی همت آمد %~% سزای قرب ووصل حضرت آمد

14 چو عالی همت آمد مرد درویش %~% کند ترک وجود و هستی خویش

15 هلاک تو بهمت بدر گردد %~% بهمت دان که صاحب قدر گردد

16 یقین میدان که هستی مرد همت %~% که باشد همتت در خورد همت

17 چو عالی همتی گردی ز احرار %~% بودعالی همم پیوسته ز اخیار

18 بنا از همت عالی برآور %~% پس آنگه اربعین دیگر آور

1 چو کردی اربعین دیگر آغاز %~% بکلی خویش را از خود بپرداز

2 درین نوبت دگرگون گردد احوال %~% که خواهی گشت ای جان صاحب حال

3 شوی مرده ز هستیها به یکبار %~% که بر تو ناید از هستی دگربار

4 بترک ذکر و فکر خود بگوئی %~% بیکره دست ودل زانجمله شوئی

5 چنان مستغرق مذکور گردی %~% که صد فرسنگ از خوددور گردی

6 مگر وقت ادای هر نمازی %~% ترا با خود دهند از بهررازی

7 بجز یک قطره آبی وقت افطار %~% درونت از خورش ندهد دگر بار

8 بیابی تو عنایت را عطائی %~% بیابد نفست از خوردن رهائی

9 دگر هرگز خبر از خود نداری %~% که تا این اربعین را برسرآری

10 مگر در صبح آخر روز ناچار %~% هم از خود باخبر گردی هم از یار

11 چنین گر بر سر آید اربعینت %~% بسا دولت که با جان شد قرینت

12 بدین دولت نیابد هر کسی راه %~% مگر آنکس که باشد خاص درگاه

13 درین امت کسان هستند مستور %~% بمعنی دائما از خلق مهجور

14 که روزی را که بگذارند در صوم %~% بود فاضلتر از چل روز آن قوم

15 سه روز ایام بیضی را که دارند %~% از ایشان اربعین‌ها درگذارند

16 هر آن کشفی که ایشان را بچل روز %~% شود حاصل بجد و جهد دلسوز

17 بر اینها کشف گردد آن بیکدم %~% از آن باشند بر جمله مقدم

18 ازین بگذر فلان ساز دگر ساز %~% که با هر کس ms46 نشاید گفتن این راز

19 چو این چار اربعین آمد بانجام %~% دگرگون ریزم اندر حلق تو جام

1 سماع اصلی بزرگست اندرین ره %~% چو یابی سمع دل گردی تو آگاه

2 اگر سمع دلت نبود ندانی %~% بپوشند بر تو یکسر این معانی

3 کسی را کز سماعش ذوق نبود %~% حقیقت دان که او را شوق نبود

4 بنای عشقبازی شوق باشد %~% کسی داند که صاحب ذوق باشد

5 کسی کو را نباشد سمع معنی %~% نباشد از سماعش جمع معنی

6 بود معزول از سمع حقیقت %~% نباشد در صف جمع طریقت

7 بود جان و دلش از ذوق محجوب %~% نه طالب باشد او هرگز نه مطلوب

8 شود اوصاف او یکسر فسرده %~% تو او را زنده دانی هست مرده

9 ازو هرگز نیاید هیچ کاری %~% مگر ضایع گذارد روزگاری

10 بسر پرد درین ره مرد آگاه %~% نثار از جان و دل سازد در این راه

11 زمان باید پس آنگه خوش مکانی %~% پس اخوان تا شود آسوده جانی

12 ز منهیات شرعی دور باید %~% ز ناجنسان بسی مستور باید

13 ازین جمله اگر یک چیز کم شد %~% همه شادی دل اندوه و غم شد

14 ولی برمبتدی زهر است دائم %~% که نفس او بهستی گشت قائم

15 چو مرتاض و مجاهد گشت شد پاک %~% نماند از هستیش در راه خاشاک

16 ز گفت و خواب و خور بیزار گردد %~% گهی مست و گهی هشیار گردد

17 زبانش دائما گویای این راه %~% بجان ودل بود پویای این راه

18 تمامی از کدورت پاک گردد %~% برش هر زهر چون تریاک گردد

19 نباشد طالب جاه و متاعی %~% بود پیوسته جویای سماعی

20 ز آواز خوشی کاید بگوشش %~% رود از شوق جانان عقل و هوشش

21 ببوی وصل جانان زنده باشد %~% بوقت و فهم او گوینده باشد

22 چو زین عالم ترقی کرد درحال %~% در او ظاهر نگردد قول قوال

23 مگر گوینده خوب ms47 و موافق %~% قرین حال او معشوق و عاشق

24 در آن پرده که رهرو را مقام است %~% بدان کین سالکان را زآن مقام است

25 از آن صورت بود گر هست دلکش %~% شود وقت عزیزان یک زمان خوش

26 خورد روحش بمعراج معانی %~% ز جوی قرب آب زندگانی

27 اگر حاضر بود صاحب نیازی %~% بروز آن وقت آن برگی و سازی

28 کند زان توشه راه قیامت %~% در آن ره یابد از آفت سلامت

29 چو زین عالم ترقی کرد رهرو %~% سماعش را تو شرح و وصف بشنو

30 بوقت استماع قول قوال %~% که هر یک را دگرگون گردد احوال

31 تو گوی شفقت از روی فتوت %~% بباید کردن او را صد مروت

32 ترا جمع بایدش کردن ز احوال %~% که تا حاضر شود با تو در آن حال

33 بصورت با تو در جنبد زمانی %~% دهد حالات خود را زان نشانی

34 شود بیمار حالان را طبیبی %~% دهد صاحب نصیبان را نصیبی

35 بود چون کیمیا آن وقت و آن حال %~% بگردد جمله رازان جمله احوال

36 تمامت را برنگ خود برآرد %~% بر ایشان روز بدبختی سرآرد

37 سزای وقت و استعداد هر یک %~% ببخشد خلعتی زانجمله بیشک

38 بود نادر چنین صاحب سماعی %~% که بر هر کس بتابد زان شعاعی

39 بجان آن چنان وقت و چنان حال %~% که تا یکسر بگردد بر تو احوال

40 در آن جمع ار شوی حاضر بیکبار %~% نماند از گنه برگردنت بار

41 اگر یک دم در آن محفل نشینی %~% بسا تخم سعادت را که چینی

42 خوری زان مجمع آب زندگانی %~% بدل حاضر شو ای جان گر توانی

43 شنیده باشی ای جان حال شاهد %~% مشو منکر تو بر احوال شاهد

1 ز سر بیرون کن انکار ای برادر %~% چو هستی طالب کار ای برادر

2 ترا گفتم مشو منکر بر ایشان %~% که تاکارت نگردد زان پریشان

3 ز اصحاب بزرگ ms48 این جماعت %~% بود قومی که دارد استطاعت

4 که با ایشان نظر باشد بشاهد %~% که تا شاهد بود یکباره زاهد

5 بود عالی مقام و حال ایشان %~% نداند هیچکس احوال ایشان

6 نباشد رهگذرهاشان بشهوت %~% بود خالی نظرهاشان ز شهوت

7 بود پیوندشان از روی معنی %~% که باشد میل ایشان سوی معنی

8 ز بهر آنکه ایشان را در این کار %~% نماند پرده بر روی اسرار

9 خودی خویش در وی غرق دانند %~% میان جام و باده فرق دانند

10 چنین دانم نباشد حال ایشان %~% بود این اوسط احوال ایشان

11 درنگ آنجا کند سال سه و چار %~% که تا خو گر شود در سر اسرار

12 کند اندر فضای خویش پرواز %~% بسر حد بلوغ خود رسد باز

13 از آن پس شاهد و زاهد نگویند %~% بجز اندر ره وحدت نپویند

14 نشانها باشد ایشان را درین کار %~% که تا منکر نگردد کس ز اعیار

15 بگویم زو نشانی زود دریاب %~% که تا بیدار گردی یک ره از خواب

16 نشان آنکه شاهد باز باشد %~% بشاهد بر ازو صد ناز باشد

17 کشد هر لحظه صد درد و بلایش %~% درافتد هر دمی صد ره بپایش

18 بصد زنجیر او را بست نتوان %~% بسر آید بر او ازدل و جان

19 نه زو وصل و کنار و بوس جوید %~% همیشه بر طریق شرع پوید

20 بدیدار مجرد زو بود خوش %~% نگردد هرگز از چیزی مشوش

21 نشان دیگر آن باشد در آن حال %~% که شاهد باصلاح آید ز احوال

22 اگر باشد ز عصیان اندرو دود %~% صلاحیت درو پیدا شود زود

23 کند یک ره بترک او فسق و عصیان %~% نپوید جز براه شرع و ایمان

24 شود صاحب ولایت شاهد او %~% بر او یابد هدایت شاهد او

25 اگر او از پی شاهد دهد جان %~% بود در عشق او مدهوش و حیران

26 رود او از پی شاهد پیاپی %~% ازو ms49 بگریز و میکن از وی انکار

27 بود شیطان همیشه هم براو %~% نباشد هیچ چیزی در سر او

28 بگفتم با تو سر کار شاهد %~% بجان ودل شنو این راز زاهد

29 بود نادر چنین مرد یگانه %~% که شاهد باشد او را زین بهانه

30 بود این حال خاص الخاص مردان %~% کسی را نبود انکاری بر ایشان

31 نباشد کار ایشان جز عطائی %~% ز عیبی دور و خالی از ریائی

32 ز من گر طالبی بشنو تو یارا %~% دو فرنه دان تمامت اولیا را

1 گروهی علم ظاهر را بخوانند %~% فروع و اصل او یکسر بدانند

2 بکار آرند علم ظاهر خویش %~% شوند بینای اصل ظاهر خویش

3 کم افتد سهو اندر راه این جمع %~% که نور علم ایشان هست چون شمع

4 شوند غواص در بحر شریعت %~% بیابند اندرو در حقیقت

5 روش بس تیز دارند اندرین راه %~% ز سر کار گردند زود آگاه

6 بیابند آنگهی علم عطائی %~% کز آن روشن شود سر خدائی

7 شود علم لدنی یار ایشان %~% برآید در دو عالم کار ایشان

8 چو آن علم لدنی را بدانند %~% ز جمله علمها دامن فشانند

9 بود امی گروهی چند دیگر %~% ندانسته نخوانده هیچ دفتر

10 ولی اعمال ایشان جمله با شرع %~% موافق باشد اندر اصل با فرع

11 بتعلیم خدا علمی بدانند %~% کزان دانش همیشه زنده مانند

12 ز قول و فعلشان هر چیز کاید %~% بود مستحسن اندر شرع و شاید

13 همه اقوال ایشان گر بجویند %~% حقیقت شرع باشد آنچه گویند

14 اصول شرع و قانون طریقت %~% بدانند جملگی اندر حقیقت

15 از ایشان گر کسی پرسد سئوالی %~% جواب او بگویند بی خیالی

16 بوند از جمله قومی با سلامت %~% برایشان نگذرد هرگز ملامت

17 براه شرع و تقوی در بکوشند %~% بظاهر حال خود از کس نپوشد

18 همه کس نیک ظن باشد بر ایشان %~% مگر آنکو بود در دین پریشان

19 ملامت ms50 ورز باشند جمع دیگر %~% شده منکر بر ایشان قوم یکسر

20 همیشه در ملامت عشقبازند %~% که یک دم با سلامت درنسازند

21 نگردد صادر از ایشان گناهی %~% بجز تقوی نپویند هیچ راهی

22 بمردم در نمایند ظاهر خویش %~% که تا گویند هستند جمله بد کیش

23 ولیکن ترک یک سنت نگویند %~% به عمر خود ره بدعت نپویند

24 بترک جاه کان سدیست محکم %~% بگویند و شوند فارغ ز هر غم

25 ز نام وننگ خود آزاد گردند %~% چوانکاری کنی دلشاد گردند

1 سه کشف است اندرین ره تا بدانی %~% به علمی و خیالی و عیانی

2 بود علم نخستین کشف اسرار %~% اگر با او عمل باشد ترا یار

3 وجودت از خودی چون گشت خالی %~% پس آنگه کشفها باشد خیالی

4 مشو ایمن درین هر دو ز شیطان %~% درین هر دو بود راهش یقین دان

5 بلی اندر عیانی ره نیابد %~% در آن راز نهانی ره نیابد

6 تو بازیهای او را نیک بشناس %~% که تا ضایع نگردد بر تو انفاس

7 چو دانستی کمینگاه عزازیل %~% نبندد بر تو بر راه عزازیل

8 بود هر کشف را ظاهر نهانی %~% کزو پیدا شود روشن معانی

9 نشان کشف علمی را تو بشناس %~% که تا داری همیشه پاس انفاس

10 شود بینا روان تو بحکمت %~% همان گویا زبان تو بحکمت

11 بود جاری حقایق بر زبانت %~% بسی پوشیده‌های گردد عیانت

12 بدان اوصاف چون موصوف گردی %~% اگر گوئی سخن موقوف گردی

13 هوائی باشد این گفتن تو میدان %~% زبان را اندرین گفتن مجنبان

14 بلی ذوقیست در گفتن هوائی %~% نداند این بجز مرد خدائی

15 کمینگاهی است شیطان را درین ذوق %~% که میل نفس را بفریبد آن ذوق

16 چنان مستغرق گفتن شود مرد %~% که گردد خالی او از خواب و از خورد

17 بود عشقی زبانش را بگفتن %~% که گفتن را نه بتواند نهفتن

18 زبانت اندرین دم بسته باید %~% که ms51 کار و بار تو یکسر گشاید

19 تو گفتن را شوی مانع به یک چند %~% زبان خویش را داری تو در بند

20 شود پیدا ترا کشف خیالی %~% بسی صورت درو بینی تو حالی

21 بسی آوازها آید بگوشت %~% که آید دل در آن حالت بجوشت

22 بسی احوال غیبی را بدانی %~% که باشد جمله از راه معانی

23 مخور لقمه بشبهت اندرین راه %~% که تا بسته نگردد بر تو آن راه

24 نشان آن باشد آن کس را در آن حال %~% بگردد در درونش جمله احوال

25 شود نوری قرین چشم ظاهر %~% که ربانی بود آن نور طاهر

26 بهر کس گر نظر کرد اندر آن حال %~% بگردد در درونش جمله احوال

27 در آن حالت بصورت درنماند %~% حقیقت معنی هر یک بداند

28 بداند آنکسی کو را سعید است %~% هم آنکس را که از حضرت بعید است

29 قیامت نقد او گردد در آن حال %~% که بر وی کشف گردد جمله احوال

30 به بیند صورت ابلیس را هم %~% شناسا گردد آن تلبیس را هم

31 بگوش آواز تحمید ملایک %~% همان تسبیح و تمجید ملایک

32 همان تسبیح حیوانات یکسر %~% شود معلوم او را ای برادر

33 سراسر بشنود آن را بداند %~% از آن آواز حیران بماند

34 نشان چشم و سمع جان همین است %~% کسی داند که او صاحب یقین است

35 اگر خواهد که آرد در عبارت %~% و یا رمزی بگوید در اشارت

36 در آن سر وقت او بیهوش گردد %~% یقین بیطاقت و مدهوش گردد

37 که تا این حالش پوشیده ماند %~% کسی از وقت و حال او نداند

38 چو عالی گردد آن کشف عیانی %~% بخواهد دید سید را نهانی

39 شود نوری قرین چشمش از شرع %~% بدان بینا شود از اصل تا فرع

40 وجود خویش بیند سنگ یاقوت %~% همه عالم شده همرنگ یاقوت

41 درون خود خنک یابد از آن ذوق %~% شود ms52 بی‌خویشتن حیران از آن ذوق

42 بخود چون باز آید کشته و خوش %~% همه عالم همی بیند چو آتش

43 در ان عالم تن خود غرق بیند %~% برون از حیلت و از زرق بیند

44 درونش سرد باشد اندر آن حال %~% فرو ماند زبان از قیل و از قال

45 پس آنگه با خود آید او دگر بار %~% وجودخویش بیند همچو زنگار

46 همه عالم شده بس سبز و روشن %~% جهان یکسر شده بر وی چو گلشن

47 درین عالم تمامت آفرینش %~% چو شخصی بیند او از روی بینش

48 چو آن شخص لطیف روشن پاک %~% نوشته بیند او خطی که لولاک

49 پس آنگه بیند او نور گزیده %~% که خیره گردد اندر وی دو دیده

50 منقش باشد آن نور مطهر %~% توان آن نقش را خواندن سراسر

51 هر آن نقشی کز آن نور مبین است %~% تمامت رحمة للعالمین است

52 یکی صورت شود پیدا از آن نور %~% که چشم بد بود پیوسته زان دور

53 که باشد معنوی آن صورت پاک %~% که اندر وصف او گفتند لولاک

54 بود آن صورت زیبای خواجه %~% همی آن طلعت زیبای خواجه

55 در آن حضرت برآید جمله کامش %~% برند از زمره احباب نامش

56 بباشد دیو نفسش هم مسلمان %~% هم او مالک شود در ملک ایمان

57 شود نومید ازو شیطان بیکبار %~% نیاید نزد او هرگز دگر بار

58 مشاهد گردد آن کس پس یقین بین %~% طلاق هر دو عالم داده با این

59 پس آنگه از خودی فارغ شود مرد %~% شود از ماسوی الله جملگی فرد

60 چو حیدر فرد باید شد ز جمله %~% که تا گردی خلاص از هر طعمه

61 پس آنگه از فنا هم فانی آید %~% بصورت هم چو نقش مانی آید

62 حیاتی یابد از حی یگانه %~% کز آن باقی بماند جاودانه

63 پس آنگه بیند او نوری چو مینا %~% نداند این سخن جز مرد دانا ms53

64 نهانیها عیان بیند در آن نور %~% بسی نام ونشان بیند در آن نور

65 بهمت بگذرد زان جمله برتر %~% بود خلق جهان را جمله برسر

66 سلوک راه حق دشوار باشد %~% کسی داند که او هشیار باشد

67 بود هم جمع هم ظاهر چنین مرد %~% وجود او بود در عصر خود فرد

68 فروزین است منزلهای بس دور %~% که آرد در نظر آن جمله مستور

69 نشانی را نشاید باز گفتن %~% که این توحید می‌باید نهفتن

70 درین فصل از طریق رمز و ایجاز %~% بگفتم شرح او را جملگی باز

71 تو تا از هستی خود در حجابی %~% نشانی زینکه گفتم درنیابی

72 مقید تا بعلم و عقل خویشی %~% ازین ره نه یکی باشی نه بیشی

73 مگر علمی ببخشندت خدائی %~% که یابی از خودی خود رهائی

74 از آن علم ار ببخشندت حیاتی %~% که یابی در ره دین زان ثباتی

75 شود مکشوف بر تو این معانی %~% بدانی یکسر آن راز نهانی

76 چو سالک نیستی وز اعتقادی %~% رساند اعتقادت با معادی

77 بدین گر اعتقاد نیک داری %~% نخست اندر بیابی رستگاری

78 مشو زانها که گویند هرچه جارا %~% نباشد آن نباشد پادشا را

79 که باشد این سخن عین حماقت %~% مشو مستغرق شین حماقت

80 مشو منکر تو بر احوال ایشان %~% که تادینت نگردد زان پریشان

81 بخود نتوانی این ره را بریدن %~% بسر باید بر ایشان دویدن

82 بود مکشوف و گرددبر تو احوال %~% شوی فارغ هم از جاه و هم از مال

83 اگر کشفت نمی‌گردد میسر %~% بنه رخ را بر آن خاک مطهر

84 که تا آزاد گردد از کبایر %~% ببخشندت همه سهو و صغایر

85 لباس مغفرت پوشی در آن حال %~% ولی پوشیده باشد بر تو احوال

86 بوقت مرگ دانی آن معانی %~% که روشن گرددت راز نهانی

87 کز آن حضرت کرامتها چه دیدی %~% چو شربتهای معنی را چشیدی

88 چو پر ms54 کردی ز حضرت جام وصلت %~% نماند در درونت هیچ علت

89 هر آنکس گر کند بر تو سلامی %~% اگر او خود بود محروم و عامی

90 سعادت یابد و اقبال و توبه %~% که چون بروی رسد از یار روضه

91 بسی دارم ازین در معانی %~% نمی‌گویم که تو نه اهل آنی

92 زیادت زین نمی‌آرم دگر گفت %~% درین معنی در تصدیق را سفت

93 اگر محرم شوی روزی بدانی %~% شود مکشوف بر تو این معانی

94 ز آلایش دماغت چون شود پاک %~% گل تحقیق را بوئی ازین خاک

95 شود معلومت آنگه سر این کار %~% نماند در درونت هیچ انکار

96 چو منکر باشی این افسانه خوانی %~% درین گفتن مرا دیوانه دانی

97 چو بربستی بخود فرزانگی را %~% ندانی ذوق این دیوانگی را

98 منم دیوانه ای مرد یگانه %~% نخواهم ترک کردن این فسانه

99 چو دانم ای برادر این فسون را %~% بجان ودل خریدم این جنون را

100 طلاق عقل دادم علم بر سر %~% که باشد این جنون ما را میسر

101 مبارک بر تو این فرزانگی باد %~% قرین عالم این دیوانگی باد

102 تو این معنی ندانی ای برادر %~% ارادت دار و خوش برخوان و بگذر

103 بمسکینی توان دانستن این راز %~% چو مسکین نیستی رو کار خود ساز

104 چو بربستم در فرزانگی من %~% بگویم رمزی از دیوانگی من

105 اگر اهلی ز من این نکته بشنو %~% بگوش دل یقین ای مرد رهرو

106 مثال او چو قرص آفتابست %~% وجودش دائما پر نور و تابست

107 ز نورش اهل معنی را قوام است %~% زبانش اهل صورت را نظام است

108 حجاب از جانب شخص است دائم %~% که باشد از غذای نفس قائم

109 از آن جانب همیشه نور و تاب است %~% چه جای پرده و جای حجاب است

110 اگر یک دم حجابی پیش گردد %~% هزاران فتنه ظاهر بیش گردد

111 محیط بحر او موجی برآرد %~% هزاران ms55 در و گوهر بر سرآرد

112 ز بحرش بحر حیوان چون روان کرد %~% بهر قالب که در شد جان جان کرد

113 بجای هر گلی دلجوی باشد %~% چو بینی آب او زین جوی باشد

114 الف یکتاست لیک اندر معانی %~% ندانی هیچ تا او را ندانی

115 معانی جمله موقوفست بروی %~% نهانی جمله مکشوف است بروی

116 از آن خالی نباشد هیچ حرفی %~% معانی دان وجودش را چو ظرفی

117 بباطن زو بود ترتیب کلمه %~% ازو ظاهر شودترتیب کلمه

118 نباشد یک الف یک حرف یک طرف %~% نه معنی و نه صورت بس کن این حرف

119 که این از فهم هر غیری بعید است %~% قریب این سخن اهل سعید است

120 اگر زین شیوه گویم تا بمحشر %~% بود یک قطره از آن بحر اخضر

121 از این شیوه بپردازم سخن را %~% بنوعی دیگر آغازم سخن را

1 خداوندا چو توفیقم فزودی %~% ره تحقیق را با من نمودی

2 همی خواهم بدین راهم بداری %~% بفضل خویش آگاهم بداری

3 که تا گردد نهانیها عیانم %~% بفضل خویش گویا کن زبانم

4 بنور حق چو بینا شد مرا چشم %~% نیاید باطلم دیگر فرا چشم

5 بحکمتها مزین کن دلم را %~% گشاده کن تمامت مشکلم را

6 بده در راه شرعم استقامت %~% که تا یابم در آن امن و سلامت

7 مرا منعم کن از مال شریعت %~% مپوشان بر من احوال شریعت

8 بر اسرار شریعت ده وقوفم %~% مکن موقوف یکسر در حروفم

9 منور کن بنور شرع چشمم %~% مقدر از عبودیت کن اسمم

10 ز چرک شرک صافی کن تو دینم %~% زیادت کن تو هر لحظه یقینم

11 مگردانم مقید در خیالات %~% بفضل خود رسان جانم بحالات

12 رفیق راه من گردان عنایت %~% که تا بفزایدم هر دم هدایت

13 جدائی ده وجودم را ز هستی %~% رهائی ده مرا از خودپرستی

14 حیاتم بخش از آب معانی %~% که تا باشم ز ارباب ms56 معانی

15 ملغزان پای جهدم را در این راه %~% بفضل خود مرا میدار آگاه

16 شناسم ده بسلطان حقیقت %~% که هست او گوهر کان حقیقت

17 شناسا کن مرا با حضرت او %~% که برد او در جهان از سالکان گو

18 کسی را کو شناسش حاصل آمد %~% یقین دان کان رونده واصل آمد

19 نیارد نام او بردن زبانم %~% که بس آلوده می‌بینم دهانم

20 ز من عاصی تری چندان که بینم %~% درین امت نباشد شد یقینم

21 نکردم یک عمل هرگز خدائی %~% که از دوزخ بیابم زان رهائی

22 بجز کان اولیا را دوست دارم %~% محبان خدا را دوست دارم

23 کنم بر دیده دل جای ایشان %~% سرم باشد بزیر پای ایشان

24 تمامی عاصیان را چون پناهند %~% گناهم را مگر ایشان بخواهند

25 خداوندا بحق جان خواجه %~% بحال و حرمت ایمان خواجه

26 بفرزندان و پاکان صحابش %~% نگهداری مرا از تاب آتش

27 کسانی را که اندر عصر مایند %~% اگر بیگانه و گر آشنایند

28 ز مشرق تا بمغرب برو فاجر %~% ز ترسا و یهود و گبر و کافر

29 بفضل خود نکو کن کار ایشان %~% به نیکی کن بدل احوال ایشان

30 بلطف خود برآور کام هر یک %~% برحمت تیز کن بازار هر یک

1 بسال پانصد و هفتاد و دو چار %~% شهور سال راند در آخر کار

2 ز ذی الحجه گذشته بد ده و پنج %~% که مدفون کردم اندر دفتر این گنج

3 ز هفته بود روز جمعه آخر %~% که شد منظوم این عقد جواهر

4 تو ای خواننده این نظم دلکش %~% که بادا وقت تو پیوسته زین خوش

5 قرین معرفت بادا ترا دل %~% که تا گردد مراد تو بحاصل

6 بفکرت خوان تو مفتاح ارادت %~% که تا بگشایدت باب سعادت

7 چو بگشایند ابواب فتوحت %~% از آن معنی شود آسوده روحت

8 بسی گفته شد اسرار معانی %~% هم از ایمان عینی هم عیانی ms57

9 هم از ارشاد خاصان گزیده %~% که باشند از خودی خود بریده

10 هم از اوقات ارباب بدایات %~% هم از احوال اصحاب نهایات

11 هم آن از کشف و وقت و حال ایشان %~% مقامات بلند احوال ایشان

12 تأمل میکن اندر هر مقامی %~% تفکر میکن اندر هر کلامی

13 تمامت باز جو بنیاد معنی %~% که تا چون دادم ای جان داد معنی

14 بود جلوه کند بر تو معانی %~% که تا تحقیق هر معنی بدانی

15 بسا رمزا که آن پوشیده گفتم %~% در او راز نهانیها نهفتم

16 بده جان تا معانی را بدانی %~% همان راز نهانی را بدانی

17 هر آن چیزی که ماند بر تو مشکل %~% فرو مگذار اگر هستی تو عاقل

18 یکایک باز جو از روی معنی %~% اگر آبی خوری از جوی معنی

19 به نیکی نام ما را یاد می‌آر %~% بگو یارب برحمت شاد عطار

20 ترحم چون فرستی بر روانم %~% ز انفاست شود آسوده جانم

21 فزون از قطره‌های برف و باران %~% که بارد در شتا و در بهاران

بيان الارشاد

بيان الارشاد

نبذة عن الكتاب

الفهرس