1 دل ما بیدلان بردند و رفتند %~% مثال شعله افسردند و رفتند

2 بیا یک لحظه با عامان درآمیز %~% که خاصان باده ها خوردند و رفتند

1 سخن ها رفت از بود و نبودم %~% من از خجلت لب خود کم گشودم

2 سجود زنده مردان می شناسی %~% عیار کار من گیر از سجودم

1 دل من در گشاد چون و چند است %~% نگاهش از مه و پروین بلند است

2 بده ویرانه ئی در دوزخ او را %~% که این کافر بسی خلوت پسند است

1 چه شور است این که در آب و گل افتاد %~% ز یک دل عشق را صد مشکل افتاد

2 قرار یک نفس بر من حرام است %~% بمن رحمی که کارم با دل افتاد

1 جهان از خود برون آورده کیست %~% جمالش جلوه بی پرده کیست

2 مرا گوئی که از شیطان حذر کن %~% بگو با من که او پرورده کیست

1 دل بی قید من در پیچ و تابیست %~% نصیب من عتابی یا خطابیست

2 دل ابلیس هم نتوانم آزرد %~% گناه گاهگاه من صوابیست

1 صبنت الکاس عنا ام عمرو %~% وکان الکاس مجراها الیمنیا

2 اگر این است رسم دوستداری %~% بدیوار حرم زن جام و مینا

1 بخود پیچیدگان در دل اسیرند %~% همه دردند و درمان ناپذیرند

2 سجود از ما چه میخواهی که شاهان %~% خراجی از ده ویران نگیرند

1 روم راهی که او را منزلی نیست %~% از آن تخمی که ریزم حاصلی نیست

2 من از غمها نمی ترسم ولیکن %~% مده آن غم که شایان دلی نیست

1 می من از تنک جامان نگه دار %~% شراب پخته از خامان نگه دار

2 شرر از نیستانی دور تر به %~% به خاصان بخش و از عامان نگه دار

1 ترا این کشمکش اندر طلب نیست %~% ترا این درد و داغ و تاب وتب نیست

2 از آن از لامکان بگریختم من %~% که آنجا ناله های ms01 نیم شب نیست

1 ز من هنگامه ئی وه این جهان را %~% دگرگون کن زمین و آسمان را

2 ز خاک ما دگر آدم برانگیز %~% بکش این بنده سود و زیان را

1 جهانی تیره تر با آفتابی %~% صواب او سراپا نا صوابی

2 ندانم تا کجا ویرانه ئی را %~% دهی از خون آدم رنگ و آبی

1 غلامم جز رضای تو نجویم %~% جز آن راهی که فرمودی نپویم

2 ولیکن گر به این نادان بگوئی %~% خری را اسب تازی گو نگویم

1 دلی در سینه دارم بی سروری %~% نه سوزی در کف خاکم نه نوری

2 بگیر از من که بر من بار دوش است %~% ثواب این نماز بی حضوری

1 چه گویم قصه دین و وطن را %~% که نتوان فاش گفتن این سخن را

2 مرنج از من که از بی مهری تو %~% بنا کردم همان دیر کهن را

1 مسلمانی که در بند فرنگ است %~% دلش در دست او آسان نیاید

2 ز سیمائی که سودم بر در غیر %~% سجود بوذر و سلمان نیاید

1 نخواهم این جهان و آن جهان را %~% مرا این بس که دانم رمز جان را

2 سجودی ده که از سوز و سرورش %~% بوجد آرم زمین و آسمان را

1 چه میخواهی ازین مرد تن آسای %~% به هر بادی که آمد رفتم از جای

2 سحر جاوید را در سجده دیدم %~% به صبحش چهره شامم بیارای

1 به آن قوم از تو میخواهم گشادی %~% فقیهش بی یقینی کم سوادی

2 بسی نادیدنی را دیده ام من %~% «مرا ای کاشکی مادر نزادی»

1 نگاه تو عتاب آلود تا چند %~% بتان حاضر و موجود تا چند

2 درین بتخانه اولاد براهیم %~% نمک پرورده نمرود تا چند

1 سرود رفته باز آید که ناید %~% نسیمی از حجاز آید که ناید

2 سرآمد روزگار این فقیری %~% دگر دانای راز آید که ناید

1 اگر می آید ms02 آن دانای رازی %~% بده او را نوای دل گدازی

2 ضمیر امتان را می کند پاک %~% کلیمی یا حکیمی نی نوازی

1 متاع من دل درد آشنای است %~% نصیب من فغان نارسای است

2 بخاک مرقد من لاله خوشتر %~% که هم خاموش و هم خونین نوای است

1 دل از دست کسی بردن نداند %~% غم اندر سینه پروردن نداند

2 دم خود را دمیدی اندر آن خاک %~% که غیر از خوردن و مردن نداند

1 دل ما از کنار ما رمیده %~% به صورت مانده و معنی ندیده

2 ز ما آن رانده درگاه خوشتر %~% حق او را دیده و ما را شنیده

1 نداند جبرئیل این های و هو را %~% که نشناسد مقام جستجو را

2 بپرس از بنده بیچاره خویش %~% که داند نیش و نوش آرزو را

1 شب این انجمن آراستم من %~% چو مه از گردش خود کاستم من

2 حکایت از تغافلهای تو رفت %~% ولیکن از میان برخاستم من

1 چنین دور آسمان کم دیده باشد %~% که جبرئیل امین را دل خراشد

2 چه خوش دیری بنا کردند آنجا %~% پرستد مومن و کافر تراشد

1 عطا کن شور رومی سوز خسرو %~% عطا کن صدق و اخلاص سنائی

2 چنان با بندگی در ساختم من %~% نگیرم گر مرا بخشی خدائی

1 مسلمان فاقه مست و ژنده پوش است %~% ز کارش جبرئیل اندر خروش است

2 بیا نقش دگر ملت بریزیم %~% که این ملت جهان را بار دوش است

1 دگر ملت که کاری پیش گیرد %~% دگر ملت که نوش از نیش گیرد

2 نگردد با یکی عالم رضامند %~% دو عالم را به دوش خویش گیرد

1 دگر قومی که ذکر لاالهش %~% برآرد از دل شب صبحگاهش

2 شناسد منزلش را آفتابی %~% که ریگ کهکشان روبد ز راهش

1 جهان تست در دست خسی چند %~% کسان او به بند ناکسی چند

2 هنرور میان کارگاهان %~% کشد خود را به ms03 عیش کرکسی چند

1 مریدی فاقه مستی گفت با شیخ %~% که یزدان را ز حال ما خبر نیست

2 بما نزدیک تر از شهرک ماست %~% ولیکن از شکم نزدیکتر نیست

1 دگرگون کشور هندوستان است %~% دگرگون آن زمین و آسمان است

2 مجو از ما نماز پنجگانه %~% غلامان را صف آرائی گران است

1 ز محکومی مسلمان خود فروش است %~% گرفتار طلسم چشم و گوش است

2 ز محکومی رگان در تن چنان سست %~% که ما را شرع و آئین بار دوش است

1 یکی اندازه کن سود و زیان را %~% چو جنت جاودانی کن جهان را

2 نمی بینی که ما خاکی نهادان %~% چه خوش آراستیم این خاکدان را

1 تو میدانی حیات جاودان چیست %~% نمی دانی که مرگ ناگهان چیست

2 ز اوقات تو یکدم کم نگردد %~% اگر من جاودان باشم زیان چیست

1 بپایان چون رسد این عالم پیر %~% شود بی پرده هر پوشیده تقدیر

2 مکن رسوا حضور خواجه مارا %~% حساب من ز چشم او نهان گیر

1 بدن وامانده و جانم در تک و پوست %~% سوی شهری که بطحا در ره اوست

2 تو باش اینجا و با خاصان بیامیز %~% که من دارم هوای منزل دوست

1 الایا خیمگی خیمه فروهل %~% که پیش آهنگ بیرون شد ز منزل

2 خرد از راندن محمل فرو ماند %~% زمام خویش دادم در کف دل

1 نگاهی داشتم بر جوهر دل %~% تپیدم آرمیدم در بر دل

2 رمیدم از هوای قریه و شهر %~% به باد دشت وا کردم در دل

1 ندانم دل شهید جلوه کیست %~% نصیب او قرار یک نفس نیست

2 به صحرا بردمش افسرده تر گشت %~% کنار آب جوئی زار بگریست

1 مپرس از کاروان جلوه مستان %~% ز اسباب جهان برکنده دستان

2 بجان شان ز آواز جرس شور %~% چو از موج نسیمی در نیستان

1 به این پیری ره یثرب گرفتم %~% نوا خوان از سرود ms04 عاشقانه

2 چو آن مرغی که در صحرا سر شام %~% گشاید پر به فکر آشیانه

1 گناه عشق و مستی عام کردند %~% دلیل پختگان را خام کردند

2 به آهنگ حجازی می سرایم %~% «نخستین باده کاندر جام کردند»

1 چه پرسی از مقامات نوایم %~% ندیمان کم شناسند از کجایم

2 گشادم رخت خود را اندرین دشت %~% که اندر خلوتش تنها سرایم

1 سحر با ناقه گفتم نرم تر رو %~% که راکب خسته و بیمار و پیر است

2 قدم مستانه زد چندان که گوئی %~% بپایش ریگ این صحرا حریر است

1 مهار ای ساربان او را نشاید %~% که جان او چو جان ما بصیر است

2 من از موج خرامش می شناسم %~% چو من اندر طلسم دل اسیر است

1 نم اشک است در چشم سیاهش %~% دلم سوزد ز آه صبحگاهش

2 همان می کو ضمیرم را برافروخت %~% پیاپی ریزد از موج نگاهش

1 چه خوش صحرا که در وی کاروانها %~% درودی خواند و محمل براند

2 به ریگ گرم او آور سجودی %~% جبین را سوز تا داغی بماند

1 چه خوش صحرا که شامش صبح خند است %~% شبش کوتاه و روز او بلند است

2 قدم ای راهرو آهسته تر نه %~% چو ما هر ذره او دردمند است

1 امیر کاروان آن اعجمی کیست %~% سرود او به آهنگ عرب نیست

2 زند آن نغمه کز سیرابی او %~% خنک دل در بیابانی توان زیست

1 مقام عشق و مستی منزل اوست %~% چه آتش ها که در آب و گل اوست

2 نوای او به هر دل سازگار است %~% که در هر سینه قاشی از دل اوست

1 غم پنهان که بی گفتن عیان است %~% چو آید بر زبان یک داستان است

2 رهی پر پیچ و راهی خسته و زار %~% چراغش مرده و شب درمیان است

1 به راغان لاله رست از نو بهاران %~% به صحرا خیمه گستردند یاران

2 ms05 مرا تنها نشستن خوشتر آید %~% کنار آب جوی کوهساران

1 گهی شعر عراقی را بخوانم %~% گهی جامی زند آتش بجانم

2 ندانم گرچه آهنگ عرب را %~% شریک نغمه های ساربانم

1 غم راهی نشاط آمیزتر کن %~% فغانش را جنون انگیزتر کن

2 بگیر ای ساربان راه درازی %~% مرا سوز جدائی تیز تر کن

1 بپا ای هم نفس باهم بنالیم %~% من و تو کشته شان جمالیم

2 دو حرفی بر مراد دل بگوئیم %~% بپای خواجه چشمان را بمالیم

1 حکیمان را بها کمتر نهادند %~% به نادان جلوه مستانه دادند

2 چه خوش بختی چه خرم روزگاری %~% در سلطان به درویشی گشادند

1 جهان چار سو اندر بر من %~% هوای لامکان اندر سر من

2 چو بگذشتم ازین بام بلندی %~% چو گرد افتاد پرواز از پر من

1 درین وادی زمانی جاودانی %~% زخاکش بی صور روید معانی

2 حکیمان با کلیمان دوش بردوش %~% که اینجا کس نگوید «لن ترانی»

1 مسلمان آن فقیر کج کلاهی %~% رمید از سینه او سوز آهی

2 دلش نالد چرا نالد نداند %~% نگاهی یارسول الله نگاهی

1 تب و تاب دل از سوز غم تست %~% نوای من ز تاثیر دم تست

2 بنالم زانکه اندر کشور هند %~% ندیدم بنده ئی کو محرم تست

1 شب هندی غلامان را سحر نیست %~% به این خاک آفتابی را گذر نیست

2 بما کن گوشه چشمی که در شرق %~% مسلمانی ز ما بیچاره تر نیست

1 چه گویم زان فقیری دردمندی %~% مسلمانی به گوهر ارجمندی

2 خدا این سخت جان را یار بادا %~% که افتاد است از بام بلندی

1 چسان احوال او را بر لب آرم %~% تو می بینی نهان و آشکارم

2 ز روداد دو صد سالش همین بس %~% که دل چون کنده قصاب دارم

1 هنوز این چرخ نیلی کج خرام است %~% هنوز این کاروان دور از مقام است

2 ز کار بی نظام او چه گویم ms06 %~% تو میدانی که ملت بی امام است

1 نماند آن تاب و تب در خون نابش %~% نروید لاله از کشت خرابش

2 نیام او تهی چون کیسئه او %~% به طاق خانه ویران کتابش

1 دل خود را اسیر رنگ و بو کرد %~% تهی از ذوق و شوق و آرزو کرد

2 صفیر شاهبازان کم شناسد %~% که گوشش با طنین پشه خو کرد

1 بروی او در دل ناگشاد %~% خودی اندر کف خاکش نزاده

2 ضمیر او تهی از بانگ تکبیر %~% حریم ذکر او از پا فتاده

1 گریبان چاک و بی فکر رفو زیست %~% نمی دانم چسان بی آرزو زیست

2 نصیب اوست مرگ ناتمامی %~% مسلمانی که بی «الله هو» زیست

1 حق آن ده که « مسکین و اسیر» است %~% فقیر و غیرت او دیر میر است

2 بروی او در میخانه بستند %~% در این کشور مسلمان تشنه میر است

1 دگر پاکیزه کن آب و گل او %~% جهانی آفرین اندر دل او

2 هوا تیز و بدامانش دو صد چاک %~% بیندیش از چراغ بسمل او

1 عروس زندگی در خلوتش غیر %~% که دارد در مقام نیستی سیر

2 گنهکاریست پیش از مرگ در قبر %~% نکیرش از کلیسا منکر از دیر

1 به چشم او نه نور و نی سرور است %~% نه دل در سینه او ناصبور است

2 خدا آن امتی را یار بادا %~% که مرگ او ز جان بی حضور است

1 مسلمان زاده و نامحرم مرگ %~% ز بیم مرگ لرزان تا دم مرگ

2 دلی در سینه چاکش ندیدم %~% دم بگسسته ئی بود و غم مرگ

1 ملوکیت سراپا شیشه بازی است %~% ازو ایمن نه رومی نی حجازی است

2 حضور تو غم یاران بگویم %~% به امیدی که وقت دل نوازی است

1 تن مرد مسلمان پایدار است %~% بنای پیکر او استوار است

2 طبیب نکته رس دید از نگاهش %~% خودی اندر وجودش رعشه دار است

1 ms07 مسلمان شرمسار از بی کلاهی است %~% که دینش مرد و فقرش خانقاهی است

2 تو دانی در جهان میراث ما چیست %~% گلیمی از قماش پادشاهی است

1 مپرس از من که احوالش چسان است %~% زمینش بدگهر چون آسمان است

2 بر آن مرغی که پروردی به انجیر %~% تلاش دانه در صحرا گران است

1 به چشمش وانمودم زندگی را %~% گشودم نکته فردا و دی را

2 توان اسرار جانرا فاش تر گفت %~% بده نطق عرب این اعجمی را

1 مسلمان گرچه بی خیل و سپاهی است %~% ضمیر او ضمیر پادشاهی است

2 اگر او را مقامش باز بخشند %~% جمال او جلال بی پناهی است

1 متاع شیخ اساطیر کهن بود %~% حدیث او همه تخمین و ظن بود

2 هنوز اسلام او زنار دار است %~% حرم چون دیر بود او برهمن بود

1 دگرگون کرد لادینی جهان را %~% ز آثار بدن گفتند جان را

2 از آن فقری که با صدیق دادی %~% بشوری آور این آسوده جان را

1 حرم از دیر گیرد رنگ و بوئی %~% بت ما پیرک ژولیده موئی

2 نیابی در بر ما تیره بختان %~% دلی روشن ز نور آرزوئی

1 فقیران تا به مسجد صف کشیدند %~% گریبان شهنشاهان دریدند

2 چو آن آتش درون سینه افسرد %~% مسلمانان به درگاهان خزیدند

1 مسلمانان به خویشان در ستیزند %~% بجز نقش دوئی بر دل نریزند

2 بنالند از کسی خشتی بگیرد %~% از آن مسجد که خود از وی گریزند

1 جبین را پیش غیر الله سودیم %~% چو گبران در حضور او سرودیم

2 ننالم از کسی می نالم از خویش %~% که ما شایان شان تو نبودیم

1 بدست می کشان خالی ایاغ است %~% که ساقی را به بزم من فراغ است

2 نگه دارم درون سینه آهی %~% که اصل او ز دود آن چراغ است

1 سبوی خانقاهان خالی از می %~% کند مکتب ره طی کرده را طی

2 ز ms08 بزم شاعران افسرده رفتم %~% نواها مرده بیرون افتد از نی

1 مسلمانم غریب هر دیارم %~% که با این خاکدان کاری ندارم

2 به این بی طاقتی در پیچ و تابم %~% که من دیگر به غیر الله دچارم

1 به آن بالی که بخشیدی پریدم %~% به سوز نغمه های خود تپیدم

2 مسلمانی که مرگ از وی بلرزد %~% جهان گردیدم و او را ندیدم

1 شبی پیش خدا بگریستم زار %~% مسلمانان چرا زارند و خوارند

2 ندا آمد نمیدانی که این قوم %~% دلی دارند و محبوبی ندارند

1 نگویم از فرو فالی که بگذشت %~% چه سود از شرح احوالی که بگذشت

2 چراغی داشتم در سینه خویش %~% فسرد اندر دو صد سالی که بگذشت

1 نگهبان حرم معمار دیر است %~% یقینش مرده و چشمش به غیر است

2 ز انداز نگاه او توان دید %~% که نومید از همه اسباب خیر است

1 ز سوز این فقیر ره نشینی %~% بده او را ضمیر آتشینی

2 دلش را روشن و پاینده گردان %~% ز امیدی که زاید از یقینی

1 گهی افتم گهی مستانه خیزم %~% چو خون بی تیغ و شمشیری بریزم

2 نگاه التفاتی بر سر بام %~% که من با عصر خویش اندر ستیزم

1 مرا تنهائی و آه و فغان به %~% سوی یثرب سفر بی کاروان به

2 کجا مکتب کجا میخانه شوق %~% تو خود فرما مرا این به که آن به

1 پریدم در فضای دلپذیرش %~% پرم تر گشت از ابر مطیرش

2 حرم تا در ضمیر من فرو رفت %~% سرودم آنچه بود اندر ضمیرش

1 به آن رازی که گفتم پی نبردند %~% ز شاخ نخل من خرما نخوردند

2 من ای میر امم داد از تو خواهم %~% مرا یاران غزلخوانی شمردند

1 نه شعر است اینکه بر وی دل نهادم %~% گره از رشته معنی گشادم

2 به امیدی که اکسیری زند عشق %~% مس این مفلسان را تاب دادم

1 تو ms09 گفتی از حیات جاودان گوی %~% بگوش مرده ئی پیغام جان گوی

2 ولی گویند این ناحق شناسان %~% که تاریخ وفات این و آن گوی

1 رخم از درد پنهان زعفرانی %~% تراود خون ز چشم ارغوانی

2 سخن اندر گلوی من گره بست %~% تو احوال مرا ناگفته دانی

1 زبان ما غریبان از نگاهیست %~% حدیث دردمندان اشک و آهیست

2 گشادم چشم و بر بستم لب خویش %~% سخن اندر طریق ما گناهیست

1 خودی دادم ز خود نامحرمی را %~% گشادم در گل او زمزمی را

2 بده آن ناله گرمی که از وی %~% بسوزم جز غم دین هر غمی را

1 درون ما بجز دود نفس نیست %~% بجز دست تو ما را دست رس نیست

2 دگر افسانه غم با که گویم %~% که اندر سینه ها غیر از تو کس نیست

1 غریبی دردمندی نی نوازی %~% ز سوز نغمه خود در گدازی

2 تو میدانی چه میجوید چه خواهد %~% دلی از هر دو عالم بی نیازی

1 نم و رنگ از دم بادی نجویم %~% ز فیض آفتاب تو به رویم

2 نگاهم از مه و پروین بلند است %~% سخن را بر مزاج کس نگویم

1 در آن دریا که او را ساحلی نیست %~% دلیل عاشقان غیر از دلی نیست

2 تو فرمودی ره بطحا گرفتیم %~% وگرنه جز تو ما را منزلی نیست

1 مران از در که مشتاق حضوریم %~% از آن دردی که دادی نا صبوریم

2 بفرما هر چه میخواهی بجز صبر %~% که ما از وی دو صد فرسنگ دوریم

1 به افرنگی بتان دل باختم من %~% ز تاب دیریان بگداختم من

2 چنان از خویشتن بیگانه بودم %~% چو دیدم خویش را نشناختم من

1 می از میخانه مغرب چشیدم %~% بجان من که درد سر خریدم

2 نشستم با نکویان فرنگی %~% از آن بی سوز تر روزی ندیدم

1 فقیرم از تو خواهم هر چه خواهم %~% دل کوهی خراش از ms10 برگ کاهم

2 مرا درس حکیمان درد سر داد %~% که من پرورده فیض نگاهم

1 نه با ملا نه با صوفی نشینم %~% تو میدانی که من آنم نه اینم

2 نویس «الله» بر لوح دل من %~% که هم خود را هم او را فاش بینم

1 دل ملا گرفتار غمی نیست %~% نگاهی هست در چشمش نمی نیست

2 از آن بگریختم از مکتب او %~% که در ریگ حجازش زمزمی نیست

1 سر منبر کلامش نیشدار است %~% که او را صد کتاب اندر کنار است

2 حضور تو من از خجلت نگفتم %~% ز خود پنهان و بر ما آشکار است

1 دل صاحبدلان او برد یا من %~% پیام شوق او آورد یا من

2 من و ملا ز کیش دین دو تیریم %~% بفرما بر هدف او خورد یا من

1 غریبم در میان محفل خویش %~% تو خود گو با که گویم مشکل خویش

2 از آن ترسم که پنهانم شود فاش %~% غم خود را نگویم با دل خویش

1 دل خود را بدست کس ندادم %~% گره از روی کار خود گشادم

2 به غیر الله کردم تکیه یک بار %~% دو صد بار از مقام خود فتادم

1 همان سوز جنون اندر سر من %~% همان هنگامه ها اندر بر من

2 هنوز از جوش طوفانی که بگذشت %~% نیاسود است موج گوهر من

1 هنوز این خاک دارای شرر هست %~% هنوز این سینه را آه سحر هست

2 تجلی ریز بر چشمم که بینی %~% باین پیری مرا تاب نظر هست

1 نگاهم زآنچه بینم بی نیاز است %~% دل از سوز درونم در گداز است

2 من و این عصر بی اخلاص و بی سوز %~% بگو با من که آخر این چه راز است

1 مرا در عصر بی سوز آفریدند %~% بخاکم جان پر شوری دمیدند

2 چو نخ در گردن من زندگانی %~% تو گوئی بر سر دارم کشیدند

1 نگیرد لاله و گل ms11 رنگ و بویم %~% درون سینه ام مرد آرزویم

2 غم پنهان بحرف اندر نگجند %~% اگر گنجد چه گویم با که گویم

1 من اندر مشرق و مغرب غریبم %~% که از یاران محرم بی نصیبم

2 غم خود را بگویم با دل خویش %~% چه معصومانه غربت را فریبم

1 طلسم علم حاضر را شکستم %~% ربودم دانه و دامش گسستم

2 خدا داند که مانند براهیم %~% به نار او چه بی پروا نشستم

1 به چشم من نگه آورده تست %~% فروغ «لااله» آورده تست

2 دچارم کن به صبح «من رآنی» %~% شبم را تاب مه آورده تست

1 چو خود را در کنار خود کشیدم %~% به نور تو مقام خویش دیدم

2 درین دیر از نوای صبحگاهی %~% جهان عشق و مستی آفریدم

1 درین عالم بهشت خرمی هست %~% بشاخ او ز اشک من نمی هست

2 نصیب او هنوز آن های و هو نیست %~% که او در انتظار آدمی هست

1 بده او را جوان پاکبازی %~% سرورش از شراب خانه سازی

2 قوی بازوی او مانند حیدر %~% دل او از دو گیتی بی نیازی

1 بیا ساقی بگردان جام می را %~% ز می سوزنده تر کن سوز نی را

2 دگر آن دل بنه در سینه من %~% که پیچم پنجه کاؤس و کی را

1 جهان از عشق و عشق از سینه تست %~% سرورش از می دیرینه تست

2 جز این چیزی نمیدانم ز جبریل %~% که او یک جوهر از آئینه تست

1 مرا این سوز از فیض دم تست %~% به تاکم موج می از زمزم تست

2 خجل ملک جم از درویشی من %~% که دل در سینه من محرم تست

1 درین بتخانه دل با کس نبستم %~% ولیکن از مقام خود گسستم

2 ز من امروز میخواهد سجودی %~% خداوندی که دی او را شکستم

1 دمید آن لاله از مشت غبارم %~% که خونش می تراود از کنارم

2 قبولش کن ز ms12 راه دلنوازی %~% که من غیر از دلی چیزی ندارم

1 حضور ملت بیضا تپیدم %~% نوای دل گدازی آفریدم

2 ادب گوید سخن را مختصر گوی %~% تپیدم آفریدم آرمیدم

1 بصدق فطرت رندانه من %~% بسوز آه بیتابانه من

2 بده آن خاک را ابر بهاری %~% که در آغوش گیرد دانه من

1 دلی برکف نهادم دلبری نیست %~% متاعی داشتم غارتگری نیست

2 درون سینه من منزلی گیر %~% مسلمانی ز من تنها تری نیست

1 چو رومی در حرم دادم اذان من %~% ازو آموختم اسرار جان من

2 به دور فتنه عصر کهن او %~% به دور فتنه عصر روان من

1 گلستانی ز خاک من بر انگیز %~% نم چشمم بخون لاله آمیز

2 اگر شایان نیم تیغ علی را %~% نگاهی دو چو شمشیر علی تیز

1 مسلمان تا بساحل آرمید است %~% خجل از بحر و از خود نا امید است

2 جز این مرد فقیری دردمندی %~% جراحتهای پنهانش که دید است

1 که گفت او را که آید بوی یاری %~% که داد او را امید نوبهاری

2 چون آن سوز کهن رفت از دم او %~% که زد بر نیستان او شراری

1 ز بحر خود بجوی من گهر ده %~% متاع من بکوه و دشت و در ده

2 دلم نگشود از آن طوفان که دادی %~% مرا شوری ز طوفانی دگر ده

1 بجلوت نی نوازیهای من بین %~% بخلوت خود گدازیهای من بین

2 گرفتم نکته فقر از نیاگان %~% ز سلطان بی نیازیهای من بین

1 بهرحالی که بودم خوش سرودم %~% نقاب از روی هر معنی گشودم

2 مپرس از اضطراب من که با دوست %~% دمی بودم دمی دیگر نبودم

1 شریک درد و سوز لاله بودم %~% ضمیر زندگی را وا نمودم

2 ندانم با که گفتم نکته شوق %~% که تنها بودم و تنها سرودم

1 هنوز این خاک دارای شرر هست %~% هنوز این سینه را آه سحر هست

2 تجلی ریز بر ms13 چشمم که بینی %~% باین پیری مرا تاب نظر هست

1 بکوی تو گداز یک نوا بس %~% مرا این ابتدا این انتها بس

2 خراب جرأت آن رند پاکم %~% خدا را گفت ما را مصطفی بس

1 ز شوق آموختم آن های و هوئی %~% که از سنگی گشاید آب جوئی

2 همین یک آرزو دارم که جاوید %~% ز عشق تو بگیرد رنگ و بوئی

1 یکی بنگرد فرنگی کج کلاهان %~% تو گوئی آفتابانند و ماهان

2 جوان ساده من گرم خون است %~% نگه دارش ازین کافر نگاهان

1 بده دستی ز پا افتادگان را %~% به غیرالله دل نادادگان را

2 از آن آتش که جان من بر افروخت %~% نصیبی ده مسلمان زادگان را

1 تو هم آن می بگیر از ساغر دوست %~% که باشی تا ابد اندر بر دوست

2 سجودی نیست ای عبدالعزیز این %~% بروبم از مژه خاک در دوست

1 تو سلطان حجازی من فقیرم %~% ولی در کشور معنی امیرم

2 جهانی کو ز تخم «لااله» رست %~% بیا بنگر به آغوش ضمیرم

1 سراپا درد درمان ناپذیرم %~% نپنداری زبون و زار و پیرم

2 هنوزم در کمانی میتوان راند %~% ز کیش ملتی افتاده پیرم

1 بیا باهم در آویزیم و رقصیم %~% ز گیتی دل بر انگیزیم و رقصیم

2 یکی اندر حریم کوچه دوست %~% ز چشمان اشک خون ریزیم و رقصیم

1 ترا اندر بیابانی مقام است %~% که شامش چون سحر آئینه فام است

2 بهرجائی که خواهی خیمه گستر %~% طناب از دیگران جستن حرام است

1 مسلمانیم و آزاد از مکانیم %~% برون از حلقه نه آسمانیم

2 بما آموختند آن سجده کز وی %~% بهای هر خداوندی بدانیم

1 ز افرنگی صنم بیگانه تو شو %~% که پیمانش نمی ارزد بیک جو

2 نگاهی وام کن از چشم فاروق %~% قدم بیباک نه در عالم نو

1 مجو از من کلامی عارفانه %~% که من دارم سرشتی عاشقانه

2 سرشک لاله گون ms14 را اندرین باغ %~% بیفشانم چو شبنم دانه دانه

1 به منزل کوش مانند مه نو %~% درین نیلی فضا هر دم فزون شو

2 مقام خویش اگر خواهی درین دیر %~% بحق دل بند و راه مصطفی رو

1 چو موج از بحر خود بالیده ام من %~% بخود مثل گهر پیچیده ام من

2 از آن نمرود با من سر گران است %~% به تعمیر حرم کوشیده ام من

1 بیا ساقی بگردان ساتگین را %~% بیفشان بر دو گیتی آستین را

2 حقیقت را به رندی فاش کردند %~% که ملا کم شناسد رمز دین را

1 بیا ساقی نقاب از رخ برافکن %~% چکید از چشم من خون دل من

2 به آن لحنی که نه شرقی نه غربی است %~% نوائی از مقام «لاتخف» زن

1 برون از سینه کش تکبیر خود را %~% بخاک خویش زن اکسیر خود را

2 خودی را گیر و محکم گیر و خوش زی %~% مده در دست کس تقدیر خود را

1 مسلمان از خودی مرد تمام است %~% بخاکش تا خودی میرد غلام است

2 اگر خود را متاع خویش دانی %~% نگه را جز بخود بستن حرام است

1 مسلمانان که خود را فاش دیدند %~% به هر دریا چو گوهر آرمیدند

2 اگر از خود رمیدند اندرین دیر %~% بجان تو که مرگ خود خریدند

1 گشودم پرده از روی تقدیر %~% مشو نومید و راه مصطفی گیر

2 اگر باور نداری آنچه گفتم %~% ز دین بگریز و مرگ کافری میر

1 به ترکان بسته درها را گشادند %~% بنای مصریان محکم نهادند

2 تو هم دستی بدامان خودی زن %~% که بی او ملک و دین کس را ندادند

1 هر آن قومی که می ریزد بهارش %~% نسازد جز به بوهای رمیده

2 ز خاکش لاله می روید ولیکن %~% قبائی دارد از رنگ پریده

1 خدا آن ملتی را سروری داد %~% که تقدیرش بدست خویش بنوشت

2 به آن ملت سروکاری ندارد ms15 %~% که دهقانش برای دیگران کشت

1 ز رازی حکمت قرآن بیاموز %~% چراغی از چراغ او بر افروز

2 ولی این نکته را از من فرا گیر %~% که نتوان زیستن بی مستی و سوز

1 کسی کو بر خودی زد «لااله» را %~% ز خاک مرده رویاند نگه را

2 مده از دست دامان چنین مرد %~% که دیدم در کمندش مهر و مه را

1 تو ای نادان دل آگاه دریاب %~% بخود مثل نیاکان راه دریاب

2 چسان مؤمن کند پوشیده را فاش %~% ز «لا» موجود «الا الله» دریاب

1 دل تو داغ پنهانی ندارد %~% تب و تاب مسلمانی ندارد

2 خیابان خودی را داده ئی آب %~% از آن دریا که طوفانی ندارد

1 اناالحق جز مقام کبریا نیست %~% سزای او چلیپا هست یا نیست

2 اگر فردی بگوید سر زنش به %~% اگر قومی بگوید ناروا نیست

1 به آن ملت اناالحق سازگار است %~% که از خونش نم هر شاخسار است

2 نهان اندر جلال او جمالی %~% که او را نه سپهر آئینه دار است

1 میان امتان والا مقام است %~% کهن امت دو گیتی را امام است

2 نیاساید ز کارفرینش %~% که خواب و خستگی بر وی حرام است

1 وجودش شعله از سوز درون است %~% چو خس او را جهان چند و چون است

2 کند شرح اناالحق همت او %~% پی هر «کن» که میگوید «یکون» است

1 پرد در وسعت گردون یگانه %~% نگاه او به شاخشیانه

2 مه و انجم گرفتار کمندش %~% بدست اوست تقدیر زمانه

1 به باغان عندلیبی خوش صفیری %~% به راغان جره بازی زود گیری

2 امیر او به سلطانی فقیری %~% فقیر او به درویشی امیری

1 بجام نو کهن می از سبو ریز %~% فروغ خویش را بر کاخ و کو ریز

2 اگر خواهی ثمر از شاخ منصور %~% به دل «لا غالب الا الله» فرو ریز

1 گرفتم حضرت ملا ترش روست %~% نگاهش مغز را ms16 نشناسد از پوست

2 اگر با این مسلمانی که دارم %~% مرا از کعبه میراند حق او ست

1 فرنگی صید بست از کعبه و دیر %~% صدا از خانقاهان رفت «لاغیر»

2 حکایت پیش ملا باز گفتم %~% دعا فرمود «یا رب عاقبت خیر»

1 به بند صوفی و ملا اسیری %~% حیات از حکمت قرآن نگیری

2 بهیاتش ترا کاری جز این نیست %~% که از «یسن» اوسان بمیری

1 ز قرآن پیش خود آئینه آویز %~% دگرگون گشته‌ای از خویش بگریز

2 ترازویی بنه کردار خود را %~% قیامتهای پیشین را برانگیز

1 ز من بر صوفی و ملا سلامی %~% که پیغام خدا گفتند ما را

2 ولی تأویل شان در حیرت انداخت %~% خدا و جبرئیل و مصطفی را

1 ز دوزخ واعظ کافر گری گفت %~% حدیثی خوشتر از وی کافری گفت

2 «نداندن غلام احوال خود را %~% که دوزخ را مقام دیگری گفت»

1 مریدی خود شناسی پخته کاری %~% به پیری گفت حرف نیش داری

2 بمرگ ناتمامی جان سپردن %~% گرفتن روزی از خاک مزاری

1 پسر را گفت پیری خرقه بازی %~% ترا این نکته باید حرز جان کرد

2 به نمرودان این دورشنا باش %~% ز فیض شان براهیمی توان کرد

1 به کام خود دگر آن کهنه می ریز %~% که با جامش نیرزد ملک پرویز

2 ز اشعار جلال الدین رومی %~% به دیوار حریم دل بیاویز

1 بگیر از ساغرشن لاله رنگی %~% که تاثیرش دهد لعلی به سنگی

2 غزالی را دل شیری ببخشد %~% بشوید داغ از پشت پلنگی

1 نصیبی بردم از تاب و تب او %~% شبم مانند روز از کوکب او

2 غزالی در بیابان حرم بین %~% که ریزد خنده شیر از لب او

1 سراپا درد و سوز شنائی %~% وصال او زبان دان جدائی

2 جمال عشق گیرد از نی او %~% نصیبی از جلال کبریائی

1 بروی من در دل باز کردند %~% ز خاک من جهانی ساز کردند

2 ms17 ز فیض او گرفتم اعتباری %~% که با من ماه و انجم ساز کردند

1 ز رومی گیر اسرار فقیری %~% کهن فقر است محسود امیری

2 حذر زان فقر و درویشی که از وی %~% رسیدی بر مقام سر بزیری

1 خیالش با مه و انجم نشیند %~% نگاهشن سوی پروین ببیند

2 دل بیتاب خود را پیش او نه %~% دم او رعشه از سیماب چیند

1 خودی تا گشت مهجور خدائی %~% به فقرموختداب گدائی

2 ز چشم مست رومی وام کردم %~% سروری از مقام کبریائی

1 می روشن ز تاک من فرو ریخت %~% خوشا مردی که در دامانمویخت

2 نصیب ازتشی دارم که اول %~% سنائی از دل رومی برانگیخت

1 تو ای باد بیابان از عرب خیز %~% ز نیل مصریان موجی برانگیز

2 بگو فاروق را پیغام فاروق %~% که خود در فقر و سلطانی بیامیز

1 خلافت فقر با تاج و سریر است %~% زهی دولت که پایان ناپذیر است

2 جوان بختا ! مده از دست این فقر %~% که بی او پادشاهی زود میر است

1 جوانمردی که خود را فاش بیند %~% جهان کهنه را بازفریند

2 هزاران انجمن اندر طوافش %~% که او با خویشتن خلوت گزیند

1 به روی عقل و دل بگشای هر در %~% بگیر از پیر هر میخانه ساغر

2 «دران کوش از نیاز سینه پرور %~% که دامن پاک داریستین تر»

1 خنکن ملتی بر خود رسیده %~% ز درد جستجو نارمیده

2 درخش او ته این نیلگون چرخ %~% چو تیغی از میان بیرون کشیده

1 چه خوش زد ترک ملاحی سرودی %~% رخ او احمری چشمش کبودی

2 به دریا گر گره افتد به کارم %~% بجز طوفان نمیخواهم گشودی

1 جهانگیری بخاک ما سرشتند %~% امامت در جبین ما نوشتند

2 درون خویش بنگرن جهان را %~% که تخمش در دل فاروق کشتند

1 مسلمانی که خود را امتحان کرد %~% غبار راه خود راسمان کرد

2 شرار شوق اگر داری نگهدار %~% که با ms18 ویفتابی میتوان کرد

1 بگو از من نواخوان عرب را %~% بهای کم نهادم لعل لب را

2 ازن نوری که از قر ن گرفتم %~% سحر کردم صد و سی ساله شب را

1 به جانهافریدم های و هو را %~% کف خاکی شمردم کاخ و کو را

2 شود روزی حریف بحر پر شور %~% زشوبی که دادمب جو را

1 تو هم بگذارن صورت نگاری %~% مجو غیر از ضمیر خویش یاری

2 بباغ ما بروردی پر و بال %~% مسلمان را بده سوزی که داری

1 بخاک ما دلی در دل غمی هست %~% هنوز این کهنه شاخی را نمی هست

2 به افسون هنرن چشمه بگشای %~% درون هر مسلمان زمزمی هست

1 مسلمان بنده مولا صفات است %~% دل او سری از اسرار ذات است

2 جمالش جز به نور حق نه بینی %~% که اصلش در ضمیر کائنات است

1 بده با خاک اون سوز و تابی %~% که زاید از شب اوفتابی

2 نوان زن که از فیض تو او را %~% دگر بخشند ذوق انقلابی

1 مسلمانی غم دل در خریدن %~% چو سیماب از تپ یاران تپیدن

2 حضور ملت از خود در گذشتن %~% دگر بانگ «انا الملت» کشیدن

1 کسی کو فاش دید اسرار جانرا %~% نبیند جز به چشم خود جهان را

2 نوائیفرین در سینه خویش %~% بهاری میتوان کردن خزان را

1 نگهدارنچه درب و گل تست %~% سرور و سوز و مستی حاصل تست

2 تهی دیدم سبوی این ون را %~% می باقی به مینای دل تست

1 شب این کوه و دشت سینه تابی %~% نه در وی مرغکی نی موجبی

2 نگردد روشن از قندیل رهبان %~% تو میدانی که بایدفتابی

1 نکو میخوان خط سیمای خود را %~% بدستور رگ فردای خود را

2 چو من پا در بیابان حرم نه %~% که بینی اندرو پهنای خود را

1 سحرگاهان که روشن شد در و دشت %~% صدا زد مرغی از شاخ نخیلی ms19

2 فروهل خیمه ای فرزند صحرا %~% که نتوان زیست بی ذوق رحیلی

1 عرب را حق دلیل کاروان کرد %~% که او با فقر خود را امتحان کرد

2 اگر فقر تهی دستان غیور است %~% جهانی را ته و بالا توان کرد

1 درن شبها خروش صبح فرداست %~% که روشن از تجلیهای سیناست

2 تن و جان محکم از باد در و دشت %~% طلوع امتان از کوه و صحراست

1 دگرئین تسلیم و رضا گیر %~% طریق صدق و اخلاص و وفا گیر

2 مگو شعرم چنین است و چنان نیست %~% جنون زیرکی از من فراگیر

1 چمنها زان جنون ویرانه گردد %~% که از هنگامه ها بیگانه گردد

2 ازن هوئی که افکندم درین شهر %~% جنون ماند ولی فرزانه گردد

1 نخستین لاله صبح بهارم %~% پیا پی سوزم از داغی که دارم

2 بچشم کم مبین تنهائیم را %~% که من صد کاروان گل در کنارم

1 پریشانم چو گرد ره گذاری %~% که بر دوش هوا گیرد قراری

2 خوشا بختی و خرم روزگاری %~% که بیرونید از من شهسواری

1 خوشن قومی پریشان روزگاری %~% که زاید از ضمیرش پخته کاری

2 نمودش سری از اسرار غیب است %~% ز هر گردی برون ناید سواری

1 به بحر خویش چون موجی تپیدم %~% تپیدم تا به طوفانی رسیدم

2 دگر رنگی ازین خوشتر ندیدم %~% بخون خویش تصویرش کشیدم

1 نگاهش پر کند خالی سبوها %~% دواند می به تاک آرزوها

2 ز طوفانی که بخشد رایگانی %~% حریف بحر گردد آب جوها

1 چو بر گیرد زمام کاروان را %~% دهد ذوق تجلی هر نهان را

2 کند افلاکیان را آنچنان فاش %~% ته پا می کشد نه آسمان را

1 مبارکباد کنن پاک جان را %~% که زایدن امیر کاروان را

2 زغوش چنین فرخنده مادر %~% خجالت می دهم حور جنان را

1 دل اندر سینه گوید دلبری هست %~% متاعیفرین غارتگری هست

2 بگوشممد از گردون دم مرگ %~% «شگوفه چون ms20 فرو ریزد بری هست»

1 عرب خود را به نور مصطفی سوخت %~% چراغ مرده مشرق بر افروخت

2 ولیکنن خلافت راه گم کرد %~% که اول مؤمنان را شاهیموخت

1 خلافت بر مقام ما گواهی است %~% حرام استنچه بر ما پادشاهی است

2 ملوکیت همه مکر است و نیرنگ %~% خلافت حفظ ناموس الهی است

1 در افتد با ملوکیت کلیمی %~% فقیری بی کلاهی بی گلیمی

2 گهی باشد که بازیهای تقدیر %~% بگیرد کار صرصر از نسیمی

1 هنوز اندر جهاندم غلام است %~% نظامش خام و کارش ناتمام است

2 غلام فقرن گیتی پناهم %~% که در دینش ملوکیت حرام است

1 محبت از نگاهش پایدار است %~% سلوکش عشق و مستی را عیار است

2 مقامش عبده'مد ولیکن %~% جهان شوق را پروردگار است

1 به ملک خویش عثمانی امیر است %~% دلشگاه و چشم او بصیر است

2 نپنداری که رست از بند افرنگ %~% هنوز اندر طلسم او اسیر است

1 خنک مردان که سحر او شکستند %~% به پیمان فرنگی دل نبستند

2 مشو نومید و با خودشنا باش %~% که مردان پیش ازین بودند و هستند

1 به ترکانرزوئی تازه دادند %~% بنای کار شان دیگر نهادند

2 ولیکن کو مسلمانی که بیند %~% نقاب از روی تقدیری گشادند

1 بهل ای دخترک این دلبری ها %~% مسلمان را نزیبد کافری ها

2 منه دل بر جمال غازه پرورد %~% بیاموز از نگه غارتگری ها

1 نگاه تست شمشیر خدا داد %~% به زخمش جان ما را حق بما داد

2 دل کامل عیارن پاک جان برد %~% که تیغ خویش راب از حیا داد

1 ضمیر عصر حاضر بی نقاب است %~% گشادش در نمود رنگ وب است

2 جهانتابی ز نور حق بیاموز %~% که او با صد تجلی در حجاب است

1 جهان را محکمی از امهات است %~% نهادشان امین ممکنات است

2 اگر این نکته را قومی نداند %~% نظام کار و بارش بی ثبات است

1 مرا داد ms21 این خرد پرور جنونی %~% نگاه مادر پاک اندرونی

2 ز مکتب چشم و دل نتوان گرفتن %~% که مکتب نیست جز سحر و فسونی

1 خنکن ملتی کز وارداتش %~% قیامتها ببیند کایناتش

2 چه پیشید چه پیش افتاد او را %~% توان دید از جبین امهاتش

1 اگر پندی ز درویشی پذیری %~% هزار امت بمیرد تو نمیری

2 بتولی باش و پنهان شو ازین عصر %~% که درغوش شبیری بگیری

1 ز شام ما برونور سحر را %~% به قر ن باز خوان اهل نظر را

2 تو میدانی که سوز قرأت تو %~% دگرگون کرد تقدیر عمر را

1 چه عصر است این که دین فریادی اوست %~% هزاران بند درزادی اوست

2 ز رویدمیت رنگ و نم برد %~% غلط نقشی که از بهزادی اوست

1 نگاهش نقشبند کافری ها %~% کمال صنعت اوزری ها

2 حذر از حلقه بازارگانش %~% قمار است این همه سوداگری ها

1 جوانان را بدموز است این عصر %~% شب ابلیس را روز است این عصر

2 بدامانش مثال شعله پیچم %~% که بی نور است و بی سوز است این عصر

1 مسلمان فقر و سلطانی بهم کرد %~% ضمیرش باقی و فانی بهم کرد

2 ولیکن الامان از عصر حاضر %~% که سلطانی به شیطانی بهم کرد

1 چه گویم رقص تو چون است و چون نیست %~% حشیش است این نشاط اندرون نیست

2 به تقلید فرنگی پای کوبی %~% به رگهای تون طغیان خون نیست

1 در صد فتنه را بر خود گشادی %~% دو گامی رفتی و از پا فتادی

2 برهمن از بتان طاق خودراست %~% تو قر ن را سر طاقی نهادی

1 برهمن را نگویم هیچ کاره %~% کند سنگ گران را پاره پاره

2 نیاید جز به زور دست و بازو %~% خدائی را تراشیدن ز خاره

1 نگه دارد برهمن کار خود را %~% نمی گوید به کس اسرار خود را

2 بمن گوید که از تسبیح بگذر %~% بدوش خود برد زنار ms22 خود را

1 برهمن گفت برخیز از در غیر %~% ز یاران وطن ناید بجز خیر

2 بیک مسجد دو ملا می نگنجد %~% ز افسون بتان گنجد بیک دیر

1 تب و تابی که باشد جاودانه %~% سمند زندگی را تازیانه

2 به فرزندان بیاموز این تب و تاب %~% کتاب و مکتب افسون و فسانه

1 ز علم چاره سازی بی گدازی %~% بسی خوشتر نگاه پاک بازی

2 نکو تر از نگاه پاک بازی %~% ولی از هر دو عالم بی نیازی

1 بهن مؤمن خدا کاری ندارد %~% که در تن جان بیداری ندارد

2 ازن از مکتب یاران گریزم %~% جوانی خود نگهداری ندارد

1 ز من گیر این که مردی کور چشمی %~% ز بینای غلط بینی نکو تر

2 ز من گیر این که نادانی نکو کیش %~% ز دانشمند بی دینی نکو تر

1 ازن فکر فلک پیما چه حاصل %~% که گرد ثابت و سیاره گردد

2 مثال پاره ای ابری که از باد %~% به پهنای فضاواره گردد

1 ادب پیرایه نادان و داناست %~% خوشنکو از ادب خود را بیاراست

2 ندارمن مسلمان زاده را دوست %~% که در دانش فزو دود رادب کاست

1 ترا نومیدی از طفلان روا نیست %~% چه پروا گر دماغ شان رسا نیست

2 بگو ای شیخ مکتب گر بدانی %~% که دل در سینه شان هست یا نیست

1 به پور خویش دین و دانشموز %~% که تابد چون مه و انجم نگینش

2 بدست او اگر دادی هنر را %~% ید بیضاست اندرستینش

1 نوا از سینه مرغ چمن برد %~% ز خون لالهن سوز کهن برد

2 به این مکتب به این دانش چه نازی %~% که نان در کف نداد و جان ز تن برد

1 خدایا وقتن درویش خوش باد %~% که دلها از دمش چون غنچه بگشاد

2 به طفل مکتب ما این دعا گفت %~% پی نانی به بند کس میفتاد

1 کسی کو «لا اله» را در ms23 گره بست %~% ز بند مکتب و ملا برون جست

2 بهن دین و بهن دانش مپرداز %~% که از ما میبرد چشم و دل و دست

1 چو می بینی که رهزن کاروان کشت %~% چه پرسی کاروانی را چسان کشت

2 مباش ایمن ازن علمی که خوانی %~% که از وی روح قومی میتوان کشت

1 جوانی خوش گلی رنگین کلاهی %~% نگاه او چو شیران بی پناهی

2 به مکتب علم میشی را بیاموخت %~% میسر نایدش برگ گیاهی

1 شتر را بچه او گفت در دشت %~% نمی بینم خدای چار سو را

2 پدر گفت ای پسر چون پا بلغزد %~% شتر هم خویش را بیند هم او را

1 پریدن از سر بامی به بامی %~% نبخشد جره بازان را مقامی

2 ز نخچیری که جز مشت پری نیست %~% همان بهتر که میری درکنامی

1 نگر خود را بچشم محرمانه %~% نگاه ماست ما را تازیانه

2 تلاش رزق ازن دادند ما را %~% که باشد پر گشودن را بهانه

1 نهنگی بچه خود را چه خوش گفت %~% به دین ما حراممد کرانه

2 به موجویز و از ساحل بپرهیز %~% همه دریاست ما راشیانه

1 تو در دریا نئی او در بر تست %~% به طوفان در فتادن جوهر تست

2 چو یک دم از تلاطم ها بیاسود %~% همین دریای تو غارتگر تست

1 نه از ساقی نه از پیمانه گفتم %~% حدیث عشق بیباکانه گفتم

2 شنیدمنچه از پاکان امت %~% ترا با شوخی رندانه گفتم

1 بخود باز او دامان دلی گیر %~% درون سینه خود منزلی گیر

2 بده این کشت را خونابه خویش %~% فشاندم دانه من تو حاصلی گیر

1 حرم جز قبله قلب و نظر نیست %~% طواف او طواف بام و در نیست

2 میان ما و بیت الله رمزیست %~% که جبریل امین را هم خبر نیست

1 دمیت احترام دمی %~% با خبر شو از مقام دمی

1 بیا ساقی بیارن کهنه می را ms24 %~% جوان فرودین کن پیر وی را

2 نوائی ده که از فیض دم خویش %~% چو مشعل بر فروزم چوب نی را

1 یکی از حجره خلوت برونی %~% بباد صبحگاهی سینه بگشای

2 خروش این مقام رنگ و بو را %~% بقدر ناله مرغی بیفزای

1 زمانه فتنه هاورد و بگذشت %~% خسان را در بغل پرورد و بگذشت

2 دو صد بغداد را چنگیزی او %~% چو گور تیره بختان کرد و بگذشت

1 بسا کس اندوه فردا کشیدند %~% که دی مردند و فردا را ندیدند

2 خنک مردان که در دامان امروز %~% هزاران تازه تر هنگامه چیدند

1 چو بلبل ناله زاری نداری %~% که در تن جان بیداری نداری

2 درین گلشن که گلچینی حلال است %~% تو زخمی از سر خاری نداری

1 بیا بر خویش پیچیدن بیاموز %~% بناخن سینه کاویدن بیاموز

2 اگر خواهی خدا را فاش بینی %~% خودی را فاش تر دیدن بیاموز

1 گله از سختی ایام بگذار %~% که سختی ناکشیده کم عیار است

2 نمی دانی کهب جویباران %~% اگر بر سنگ غلطد خوشگوار است

1 کبوتر بچه خود را چه خوش گفت %~% که نتوان زیست با خوی حریری

2 اگر «یاهو» زنی از مستی شوق %~% کله را از سر شاهین بگیری

1 فتادی از مقام کبریائی %~% حضور دون نهادان چهره سائی

2 تو شاهینی ولیکن خویشتن را %~% نگیری تا بدام خود نیائی

1 خوشا روزی که خود را باز گیری %~% همین فقر است کو بخشد امیری

2 حیات جاودان اندر یقین است %~% ره تخمین و ظن گیری بمیری

1 تو هم مثل من از خود در حجابی %~% خنک روزی که خود را بازیابی

2 مرا کافر کند اندیشه رزق %~% ترا کافر کند علم کتابی

1 چه خوش گفت اشتری با کره خویش %~% خنکنکس که داند کار خود را

2 بگیر از ما کهن صحرا نوردان %~% به پشت خویش بردن بار خود را

1 مرا یاد است از دانای ms25 افرنگ %~% بسا رازی که از بود و عدم گفت

2 ولیکن با تو گویم این دو حرفی %~% که با من پیر مردی از عجم گفت

1 الا ای کشته نامحرمی چند %~% خریدی از پی یک دل غمی چند

2 ز تأویلات ملایان نکوتر %~% نشستن با خودگاهی دمی چند

1 دجود است اینکه بینی یا نمود است %~% حکیم ما چه مشکلها گشود است

2 کتابی بر فن غواص بنوشت %~% ولیکن در دل دریا نبود است

1 به ضرب تیشه بشکن بیستون را %~% که فرصت اندک و گردون دو رنگ است

2 حکیمان را درین اندیشه بگذار %~% شرر از تیشه خیزد یا ز سنگ است

1 منه از کف چراغرزو را %~% بدستور مقام های و هو را

2 مشو در چار سوی این جهان گم %~% بخود بازو بشکن چار سو را

1 دل دریا سکون بیگانه از تست %~% به جیبش گوهر یکدانه از تست

2 تو ای موج اضطراب خود نگهدار %~% که دریا را متاع خانه از تست

1 دو گیتی را بخود باید کشیدن %~% نباید از حضور خود رمیدن

2 به نور دوش بین امروز خود را %~% ز دوش امروز را نتوان ربودن

1 به ما ای لاله خود را وانمودی %~% نقاب از چهره زیبا گشودی

2 ترا چون بر دمیدی لاله گفتند %~% به شاخ اندر چسان بودی چه بودی

1 نگرید مرد از رنج و غم و درد %~% ز دوران کم نشیند بر دلش گرد

2 قیاس او را مکن از گریه خویش %~% که هست از سوز و مستی گریه مرد

1 نپنداری که مرد امتحان مرد %~% نمیرد گرچه زیرسمان مرد

2 ترا شایان چنین مرگ است ورنه %~% زهر مرگی که خواهی میتوان مرد

1 اگر خاک تو از جان محرمی نیست %~% بشاخ تو هم از نیسان نمی نیست

2 ز غمزاد شودم را نگهدار %~% که اندر سینه پردم غمی نیست

1 پریشان هر دم ما از غمی چند %~% شریک ms26 هر غمی نامحرمی چند

2 ولیکن طرح فردائی توان ریخت %~% اگر دانی بهای این دمی چند

1 جوانمردی که دل با خویشتن بست %~% رود در بحر و دریا ایمن از شست

2 نگه را جلوه مستی ها حلال است %~% ولی باید نگه داری دل و دست

1 ازن غم ها دل ما دردمند است %~% که اصل او ازین خاک نژند است

2 من و تو زان غم شیرین ندانیم %~% که اصل او ز افکار بلند است

1 مگو با من خدای ما چنین کرد %~% که شستن میتوان از دامنش گرد

2 ته بالا کن این عالم که در وی %~% قماری میبرد نامرد از مرد

1 برون کن کینه را از سینه خویش %~% که دود خانه از روزن برون به

2 ز کشت دل مده کس را خراجی %~% مشو ای دهخدا غارتگر ده

1 سحرها در گریبان شب اوست %~% دو گیتی را فروغ از کوکب اوست

2 نشان مرد حق دیگر چه گویم %~% چو مرگید تبسم بر لب اوست

1 بباد صبحدم شبنم بنالید %~% که دارم از تو امید نگاهی

2 دلم افسرده شد از صحبت گل %~% چنان بگذر که ریزم بر گیاهی

1 دلن بحر است کو ساحل نورزد %~% نهنگ از هیبت موجش بلرزد

2 ازن سیلی که صد هامون بگیرد %~% فلک با یک حباب او نیرزد

1 دل ماتش و تن موج دودش %~% تپید دمبدم ساز وجودش

2 به ذکر نیم شب جمعیت او %~% چو سیمابی که بندو چوب عودش

1 زمانه کار او را میبرد پیش %~% که مرد خود نگهدار است درویش

2 همین فقر است و سلطانی که دل را %~% نگه داری چو دریا گوهر خویش

1 نه نیروی خودی رازمودی %~% نه بند از دست و پای خود گشودی

2 خرد زنجیر بودیدمی را %~% اگر در سینه او دل نبودی

1 تو میگوئی که دل از خاک و خون است %~% گرفتار طلسم کاف و نون است

2 ms27 دل ما گرچه اندر سینه ماست %~% ولیکن از جهان ما برون است

1 جهان مهر و مه زناری اوست %~% گشاد هر گره از زاری اوست

2 پیامی ده ز من هندوستان را %~% غلام زاد از بیداری اوست

1 من و تو کشت یزدان حاصل است این %~% عروس زندگی را محمل است این

2 غبار راه شد دانای اسرار %~% نپنداری که عقل است این دل است این

1 گهی جوینده حسن غریبی %~% خطیبی منبر او از صلیبی

2 گهی سلطان با خیل و سپاهی %~% ولی از دولت خود بی نصیبی

1 جهان دل جهان رنگ و بو نیست %~% درو پست و بلند و کاخ و کو نیست

2 زمین وسمان و چار سو نیست %~% درین عالم بجز «الله هو» نیست

1 نگه دید و خرد پیمانهورد %~% که پیماید جهان چار سو را

2 میشامی که دل کردند نامش %~% بخویش اندر کشید این رنگ و بو را

1 محبت چیست تاثیر نگاهی است %~% چه شیرین زخمی از تیر نگاهی است

2 به صید دل روی ترکش بینداز %~% که این نخچیر نخچیر نگاهی است

1 خودی روشن ز نور کبریائی است %~% رسائی های او از نارسائی است

2 جدائی از مقامات وصالش %~% وصالش از مقامات جدائی است

1 چه قومی در گذشت از گفتگوها %~% ز خاک او برویدرزوها

2 خودی ازرزو شمشیر گردد %~% دم او رنگ ها برد ز بوها

1 خودی را از وجود حق وجودی %~% خودی را از نمود حق نمودی

2 نمی دانم که این تابنده گوهر %~% کجا بودی اگر دریا نبودی

1 دلی چون صحبت گل می پذیرد %~% همان دم لذت خوابش بگیرد

2 شود بیدار چون «من»فریند %~% چو «من» محکوم تن گردد بمیرد

1 وصال ما وصال اندر فراق است %~% گشود این گره غیر از نظر نیست

2 گهر گم گشته غوش دریا است %~% ولیکنب بحر ب گهر نیست

1 کف خاکی که دارم از در اوست %~% گل ms28 و ریحانم از ابر تر اوست

2 نه «من» را می شناسم من نه او را %~% ولی دانم که من اندر بر اوست

1 یقین دانم که روزی حضرت او %~% ترازوئی نهد این کاخ و کو را

2 ازن ترسم که فردای قیامت %~% نه ما را سازگارید نه او را

1 به روما گفت با من راهب پیر %~% که دارم نکته ئی از من فراگیر

2 کند هر قوم پیدا مرگ خود را %~% ترا تقدیر و ما را کشت تدبیر

1 شنیدم مرگ با یزدان چنین گفت %~% چه بی نم چشمن کز گل بزاید

2 چو جان او بگیرم شرمسارم %~% ولی او را ز مردن عار ناید

1 ثباتش ده که میر شش جهات است %~% بدست او زمام کائنات است

2 نگردد شرمسار از خواری مرگ %~% که نامحرم ز ناموس حیات است

1 بگو ابلیس را از من پیامی %~% تپیدن تا کجا در زیر دامی

2 مرا این خاکدانی خوش نیاید %~% که صبحش نیست جز تمهید شامی

1 جهان تا از عدم بیرون کشیدند %~% ضمیرش سرد و بی هنگامه دیدند

2 بغیر از جان ما سوزی کجا بود %~% ترا ازتش مافریدند

1 جدائی شوق را روشن بصر کرد %~% جدائی شوق را جوینده تر کرد

2 نمی دانم که احوال تو چون است %~% مرا اینب و گل از من خبر کرد

1 ترا ازستان خود براندند %~% رجیم و کافر و طاغوت خواندند

2 من از صبح ازل در پیچ و تابم %~% ازن خاری که اندر دل نشاندند

1 تو می دانی صواب و ناصوابم %~% نروید دانه از کشت خرابم

2 نکردی سجده و از دردمندی %~% بخود گیری گناه بی حسابم

1 بیا تا نرد را شاهانه بازیم %~% جهان چار سو را درگدازیم

2 به افسون هنر از برگ کاهش %~% بهشتی این سوی گردون بسازیم

1 فساد عصر حاضرشکار است %~% سپهر از زشتی او شرمسار است

2 اگر پیدا کنی ذوق نگاهی ms29 %~% دو صد شیطان ترا خدمتگزار است

1 به هر کو رهزنان چشم و گوش اند %~% که در تاراج دلها سخت کوش اند

2 گران قیمت گناهی با پشنیری %~% که این سوداگران ارزان فروش اند

1 چه شیطانی خرامش واژگونی %~% کند چشم ترا کور از فسونی

2 من او را مرده شیطانی شمارم %~% که گیرد چون تو نخچیر زبونی

1 چه زهرابی که در پیمانه اوست %~% کشد جانرا و تن بیگانه اوست

2 تو بینی حلقه دامی که پیداست %~% نهن دامی که اندر دانه اوست

1 بشر تا از مقام خود فتاد است %~% بقدر محکمی او را گشاد است

2 گنه هم می شود بی لذت و سرد %~% اگر ابلیس تو خاکی نهاد است

1 مشو نخچیر ابلیسان این عصر %~% خسان را غمزه شان سازگار است

2 اصیلان را همان ابلیس خوشتر %~% که یزدان دیده و کامل عیار است

1 حریف ضرب او مرد تمام است %~% کهنتش نسب والامقام است

2 نه هر خاکی سزاوار نخ اوست %~% که صید لاغری بر وی حرام است

1 ز فهم دون نهادان گرچه دور است %~% ولی این نکته را گفتن ضرور است

2 به این نو زاده ابلیسان نسازد %~% گنهگاری که طبع او غیور است

1 بیا تا کار این امت بسازیم %~% قمار زندگی مردانه بازیم

2 چنان نالیم اندر مسجد شهر %~% که دل در سینه ملا گدازیم

1 قلندر جره باز سمانها %~% به بال او سبک گردد گرانها

2 فضای نیلگون نخچیر کاهش %~% نمی گردد به گردشیانها

1 ز جانم نغمه «الله هو» ریخت %~% چو کرد از رخت هستی چار سو ریخت

2 بگیر از دست من سازی که تارش %~% ز سوز زخمه چون اشکم فرو ریخت

1 چو اشک اندر دل فطرت تپیدم %~% تپیدم تا به چشم او رسیدم

2 درخش من ز مژگانش توان دید %~% که من بر برگ کاهی کم چکیدم

1 مرا از منطقید بوی خامی %~% دلیل او دلیل ms30 ناتمامی

2 برویم بسته درها را کشاید %~% دو بیت از پیر رومی یا ز جامی

1 بیا از من بگیرن دیر ساله %~% که بخشد روح با خاک پیاله

2 اگربش دهی از شیشه من %~% قددم بروید شاخ لاله

1 بدست من همان دیرینه چنگ است %~% درونش ناله های رنگ رنگ است

2 ولی بنوازمش با ناخن شیر %~% که او را تار از رگهای سنگ است

1 بگو از من به پرویزان این عصر %~% نه فرهادم که گیرم تیشه در دست

2 ز خاری کو خلد در سینه من %~% دل صد بیستون را میتوان خست

1 فقیرم ساز و سامانم نگاهی است %~% به چشمم کوه یاران برگ کاهی است

2 ز من گیر این که زاغ دخمه بهتر %~% ازن بازی که دستموز شاهیست

1 در دل را بروی کس نبستم %~% نه از خویشان نه از یاران گسستم

2 نشیمن ساختم در سینه خویش %~% ته این چرخ گردان خوش نشستم

1 درین گلشن ندارمب و جاهی %~% نصیبم نی قبائی نی کلاهی

2 مرا گلچین بدموز چمن خواند %~% که دادم چشم نرگس را نگاهی

1 دو صد دانا درین محفل سخن گفت %~% سخن نازکتر از برگ سمن گفت

2 ولی با من بگون دیده ور کیست %~% که خاری دید و احوال چمن گفت

1 ندانم نکته های علم و فن را %~% مقامی دیگری دادم سخن را

2 میان کاروان سوز و سرورم %~% سبک پی کرد پیران کهن را

1 نپنداری که مرغ صبح خوانم %~% بجزه و فغان چیزی ندانم

2 مده از دست دامانم که یابی %~% کلید باغ را درشیانم

1 بچشم من جهان جز رهگذر نیست %~% هزاران رهرو و یک همسفر نیست

2 گذشتم از هجوم خویش و پیوند %~% که از خویشان کسی بیگانه تر نیست

1 به این نابودمندی بودن آموز %~% بهای خویش را افزودن آموز

2 بیفت اندر محیط نغمه من %~% به طوفانم چو در آسودن آموز

1 کهن پرورده ms31 این خاکدانم %~% دلی از منزل خود دل گرانم

2 دمیدم گرچه از فیض نم او %~% زمین راسمان خود ندانم

1 ندانی تا نباشی محرم مرد %~% که دلها زنده گردد از دم مرد

2 نگهدارد زه و ناله خود را %~% که خود دار است چون مردان غم مرد

1 نگاهیفرین جان در بدن بین %~% بشاخان نادمیده یاسمن بین

2 وگرنه مثل تیری در کمانی %~% هدف را با نگاه تیر زن بین

1 خرد بیگانه ذوق یقین است %~% قمار علم و حکمت بد نشین است

2 دو صد بوحامد و رازی نیزرد %~% بنادانی که چشمش راه بین است

1 قماش و نقره و لعل و گهر چیست %~% غلام خوشگل و زرین کمر چیست

2 چو یزدان از دو گیتی بی نیازند %~% دگر سرمایه اهل هنر چیست

1 خودی را نشه من عین هوش است %~% ازن میخانه من کم خروش است

2 می من گرچه نا صاف است درکش %~% که این ته جرعه خمهای دوش است

1 ترا با خرقه و عمامه کاری %~% من از خود یافتم بوی نگاری

2 همین یک چوب نی سرمایه من %~% نه چوب منبری نی چوب داری

1 چو دیدم جوهرئینه خویش %~% گرفتم خلوت اندر سینه خویش

2 ازین دانشوران کور و بی ذوق %~% رمیدم با غم دیرینه خویش

1 چو رخت خویش بر بستم ازین خاک %~% همه گفتند با ماشنا بود

2 ولیکن کس ندانست این مسافر %~% چه گفت و با که گفت و از کجا بود

1 اگر دانا دل و صافی ضمیر است %~% فقیری با تهی دستی امیر است

2 به دوش منعم بی دین و دانش %~% قبائی نیست پالان حریر است

1 سجودیوری دارا و جم را %~% مکن ای بیخبر رسوا حرم را

2 مبر پیش فرنگی حاجت خویش %~% ز طاق دل فرو ریز این صنم را

1 شیندم بیتکی از مرد پیری %~% کهن فرزانه روشن ضمیری

2 اگر خود را بناداری نگه داشت ms32 %~% دو گیتی را بگیردن فقیری

1 نهان اندر دو حرفی سر کار است %~% مقام عشق منبر نیست دار است

2 براهیمان ز نمرودان نترسند %~% که عود خام راتش عیار است

1 نهان اندر دو حرفی سر کار است %~% مقام عشق منبر نیست دار است

2 براهیمان ز نمرودان نترسند %~% که عود خام راتش عیار است

1 ز پیری یاد دارم این دو اندرز %~% نباید جز بجان خویشتن زیست

2 گریز از پیشن مرد فرودست %~% که جان خود گرو کرد و به تن زیست

1 به ساحل گفت موج بیقراری %~% به فرعونی کنم خود را عیاری

2 گهی بر خویش می پیچم چو ماری %~% گهی رقصم به ذوق انتظاری

1 اگر اینب و جاهی از فرنگ است %~% جبین خود منه جز بر در او

2 سرین را هم بچوبش ده کهخر %~% حقی دارد به خر پالان گر او

1 فرنگی را دلی زیر نگین نیست %~% متاع او همه ملک است دین نیست

2 خداوندی که در طوف حریمش %~% صد ابلیس است و یک روح الامین نیست

1 من و تو از دل و دین نا امیدیم %~% چوبوی گل ز اصل خود رمیدیم

2 دل مامرد و دین از مردنش مرد %~% دو تامرگی بیک سود اخریدیم

1 مسلمانی که داندرمز دین را %~% نساید پیش غیر الله جبین را

2 اکر گرد ون بکام او مکردد %~% به کام خود بگر داند زمین را

1 دل بیگانه خوزین خاکدان نیست %~% شب و روزش زدورسمان نیست

2 تو خود وقت قیام خویش دریاب %~% نماز عشق و مستی را اذان نیست

1 مقام شوق بی صدق و یقین نیست %~% یقین بی صحبت روح الامین نیست

2 گر از صدق و یقین داری نصیبی %~% قدم بیباک نه کس در کین نیست

1 مسلمان را همین عرفان و ادراک %~% که در خود فاش بیندر مزلولاک

2 خدا اندر قیاس مانگنجد %~% شناسنرا که گوید ما عرفناک

1 به افرنگی ms33 بتان خود را سپردی %~% چه نامردانه درتبخانه مردی

2 خرد بیگانه دل سینه بی سوز %~% که از تاک یناکان می نخوردی

1 نه هرکس خود گردهم خود گد از است %~% نه هرکس مست ناز اندر نیاز است

2 قبای لا اله خونین قبانی است %~% که بربالای نامردان درا راست

1 بسوزد مومن از سوز و جودش %~% گشود هرچه بستند از گٹودش

2 جلال کبریائی در قیاش %~% جمال بندگی اندر سجودش

1 چه پرسی از نماز عاشقانه %~% رکوعش چون سجودش محرمانه

2 تب و تاب یکی الله اکبر %~% نگنجد در نماز پنجگانه

1 دوگیتی را صلا از قرأت اوست %~% مسلمان لایموت از رکعت اوست

2 ند اندکشته این عصربی سوز %~% قیامتها که درقد قامت اوست

1 فرنگی رمز رزاقی بداند %~% به این بخشد از آن وا می‌ستاند

2 به شیطان آنچنان روزی رساند %~% که یزدان اندرآن حیران بماند

1 چه حاجت طول دادن داستان را %~% بحرفی گویم اسرار نهان را

2 جهان خویش ماسودا گران داد %~% چه داند لامکان قدر مکان را

1 بهشتی بهر پاکان حرم هست %~% بهشتی بهر ارباب همم هست

2 بگو هندی مسلمان را که خوش باش %~% بهشتی فی سبیل الله هم هست

1 قلندر میل تقریری ندارد %~% بجز این نکته اکسیری ندارد

2 از آن کشت خرابی حاصلی نیست %~% که آب از خون شبیری ندارد

أرمغانا حجاز

أرمغانا حجاز

نبذة عن الكتاب

الفهرس