1 آفرین جان آفرین و جان جان %~% آنکه هست او آشکارا و نهان

2 در مقام لایزالی آشکار %~% در درون عاشقان بیقرار

3 آسمان یک پرده از اسرار او %~% وین زمین یک نقطه از پرگار او

4 ای منزه از همه بود ونبود %~% وی مبرا از همه گفت و شنود

5 آسمان چون چرخ سرگردان او %~% قل هو الله آیتی در شان او

6 خاک را از قدرت خود آفرید %~% عقل و جان آورد از صنعت پدید

7 آفتاب از صنع او گردان شده %~% ماه و زهره در رهش حیران شده

8 جسم را از خاک قدرت نقش داد %~% روح را از آتش و از باد زاد

9 روح را چون جان در این تن او نهاد %~% سر اسرارش در این جان زوفتاد

10 این زمین یک خشت از ایوان او %~% نحن اقرب گفته دیوان او

11 هیچکس آسان به کنهش پی نبرد %~% تا بظاهر او یقین از خود نمرد

12 ای بخود مغرور در ملک جهان %~% کی بیایی تو ز کنه او نشان

13 ای ز تو غافل همه عالم تمام %~% سر اسرارت میان خاص و عام

14 دانه لطف معانی داشتی %~% در میان جان آدم کاشتی

15 چون حق آمد در درون تو نهان %~% این زمان عطار درها میفشان

16 بعد از این گویم همه نعت رسول %~% حضرت حق کرده عرفانش قبول

17 از محمد گویم و اطوار او %~% من یقین دانسته‌ام کردار او

1 آن محمد ختم و خیرالمرسلین %~% آن محمد نور رب العالمین

2 آن محمد مخزن اسرار شرع %~% جبرئیل از خیل او پوشیده درع

3 آن محمد آیت صنع اله %~% آن محمد آفتاب عز و جاه

4 آن محمد مقتدای اهل دید %~% آن محمد آیت حبل الورید

5 آن محمد خازن آیات غیب %~% آن محمد دیده مرآت غیب

6 آن محمد مظهر انوار حق %~% آن محمد دیده خوددیدار حق

7 آن محمد واقف سرها شده ms001 %~% در دل عطار خود پیدا شده

8 آن محمد با ولی همدم شده %~% در میان جان ودل محرم شده

9 آن محمد روح انسانی شده %~% در دل درویش روحانی شده

10 آن محمد گفته با حق رازها %~% بعد از آن بشنیده او آوازها

11 آن محمد معدن حکمت شده %~% جبرئیلش پیک در خدمت شده

12 آن محمد کو حبیب الله بود %~% در میان اهل وحدت شاه بود

13 آن محمد بهترین خلق بود %~% نه چو ما وابسته این دلق بود

14 از ظهور مصطفی آگاه شو %~% بعد از آن مردانه اندر راه شو

1 دین اگر خواهی سخن راراست گو %~% باش تابع بر امام راستگو

2 شهسوار لو کشف شیر خدا %~% از خدا دانی جهان را رهنما

3 آن امامی کو بحق اسرار گفت %~% گفت با منصور و هم با دارگفت

4 مصطفی سر خدا با او بگفت %~% از حقایق ذره‌ای کی او نهفت

5 مصطفی اسرار حق از وی شنفت %~% هم از او بشنید و هم با او بگفت

6 او همیدانست سر من لدن %~% زان همی فرمود ز اسرار او سخن

7 سر اسرار خدائی او بود %~% نور انوار عطائی او بود

8 سر اسرار محمد دان که اوست %~% خود بدانستی که آخر هم خود اوست

9 تو مگر قرآن نخواندی ای پسر %~% یا مگر از حق نداری تو خبر

10 سالها در جهل و ظلمت رفته‌ای %~% وز تعصب گرد دوزخ تفته‌ای

11 ای تو را دنیا و دین بس نادرست %~% چون تو را ناپاکیی از اصل رست

12 ای تو مردود ضروری آمده %~% در صور کوشیده صوری آمده

13 روز صورت بگذر و حق را ببین %~% تا شود این صورتت حق الیقین

14 حق نخواهی دید الا با علی %~% رهبر کل جهانست آن ولی

15 باز گویم سر اسرارت تمام %~% گر تو هستی واقف سر کلام

16 نی خدا گفته است با او هل اتی %~% نی خدا ms002 گفته است با او انما

17 نی خدا گفته است بلغ در کلام %~% گر بدانی علم تو گردد تمام

18 گفت با آدم خدا که برمگیر %~% گندم و درعالم جان تو ممیر

19 حیدر کرار گندم را نخورد %~% زان سبب در ملک معنی او نمرد

20 این سخن را بی زبان عطار گفت %~% و اینچنین در یقین عطار سفت

21 گر تو مرد حقی این سر گوش کن %~% در زبان خامشی خاموش کن

22 کین زبان را خود زبانی دیگر است %~% وین سخن را خود بیانی دیگر است

23 این سخن در مدرسه با درس نیست %~% در میان عاشقان خود ترس نیست

24 چار عنصر راگذارو فرد باش %~% در میان عاشقان خود مرد باش

25 اولیا با انبیا هر دو یکند %~% هر دونور ذات بیچون بی شکند

26 مصطفی ختم رسل شد در جهان %~% مرتضی ختم ولایت در عیان

27 جمله فرزندان حیدر ز اولیا %~% جمله یک نورند حق کرد این ندا

28 پاک و معصوم و مطهر چون نبی %~% این سخن را می نداند هر صبی

1 ای به دنیا جمله مقصود آمده %~% پرتوی از نور معبود آمده

2 ای ز انوار حقیقت نور تو %~% وی ز اسرار حقیقت پورتو

3 هر حقیقت را که گفته بایزید %~% آن معانی را زجعفر او شنید

4 ای ز تو هم آسمان و هم زمین %~% رحمت حق نور رب العالمین

5 ای ز تو دو نور مشتق آمده %~% هر دو عالم ز آن برونق آمده

6 این دو نور از نور حق پیدا شده %~% عالمی ز آن نورها شیدا شده

7 سالکان کار حق ایشان بدند %~% مظهر انوار حق ایشان بدند

8 پیشوای خلقشان میدان یقین %~% آنکه ایشانند شمع راه دین

9 از حسن میپرس سر اولین %~% وز حسین از اولین و آخرین

10 زین دو مظهر ای پسر گر حاضری %~% جوی سر باطنی و ظاهری

11 ای دو چشم مصطفی و ms003 مرتضی %~% وی دو نور انبیا و اولیا

12 در حقایق قرةالعین رسول %~% در معارف زبدهنقد بتول

13 جبرئیل از جان و دلتان چاکر است %~% جمله کر وبیان خاک در است

14 ز اول آدم یکایک ز انبیا %~% از خدا در یوزه دارند این دعا

15 کای الها جرم ما برما مگیر %~% وز گناهان گذشته در پذیر

16 جرم ما را بخش بر آل علی %~% تا شود آئینه ما منجلی

17 تو چه میدانی که ایشان خود کیند %~% رهبران آدمان خاکیند

18 آن یکی را زهر مقبول آمده %~% و آن دگر از تیغ مقتول آمده

19 آنکه کرد این جمله باشد لعنتی %~% تا ابد در نار باشد محنتی

20 چون بظاهر این چنین هاکرده‌اند %~% خویشتن را خود بدوزخ برده‌اند

21 لیک ایشان را چه نقصان از کمال %~% نور حق را کی بود آخر زوال

22 ای تو نورذات یزدان آمده %~% ای تو عین کل عرفان آمده

23 اول و آخر شما بودید عین %~% باطن و ظاهر شما بودید عین

24 از شما یک نوردیگر شد پدید %~% زین عباد آن در دریای دید

25 اوست باب اولیا عین الیقین %~% اوست اسرار معانی را معین

26 اوست در جانهای صدیقان دین %~% نور او بوده است خود در آن و این

27 اوست دانا در همه روی زمین %~% اوست بینا بر همه اسرار دین

28 اوست عالم بر علوم اولین %~% اوست ظاهر بر ظهور آخرین

29 او ز دانش برتر از کر و بیان %~% او ز بینش رفته چون رفتار جان

30 او بدیده حق عیان اندر جهان %~% او بحق دانا و بینا بی گمان

31 ای ز تو سر الهی آشکار %~% وز محمد وز علی تو یادگار

32 باز نقد اوست سر اولیا %~% بوده نام او محمد زاتقیا

33 نام اونام محمد آمده %~% خلق او چون خلق احمد آمده

34 باقر و صادق دو گوهر بوده‌اند %~% که علوم حیدری بربوده‌اند

35 جفر حیدر ms004 را عمل می‌کرده‌اند %~% پی با سرار لدنی برده‌اند

36 راه در طور شریعت برده‌اند %~% آنچه حق گفته است ایشان کرده‌اند

37 گر تو اندر راه ایشان مرده‌ای %~% از ملک گوی معانی برده‌ای

38 از خدا درجان ایشان راه بود %~% زین سخن دانای حق آگاه بود

39 هر که او از دیدشان آگاه نیست %~% گمره است او بریقین در راه نیست

40 همچو کوران چند تو بی‌ره روی %~% همچو غولان چند تو گمره شوی

41 راه حق راه علی دان ای پسر %~% این بود ره گر بدانی سر بسر

42 جعفر صادق امام خاص و عام %~% چون ندانستی چه گویم والسلام

43 او جمیع اولیا را راهبر %~% از معارف گفته او بی‌حد ومر

44 ای چو عطارت هزاران خوشه چین %~% کشتزار معنیت رادر یقین

45 ای چو عطارت هزاران بنده بیش %~% دشمنانت را رسد بر سینه ریش

46 ای ز تو روشن شده اسرار دین %~% دشمنان باشند با ما گو بکین

47 لیک از مظهر سخنها گویمت %~% در عجایبهای عرفان جویمت

48 زین سخن حاسد اگر دلگیر شد %~% همچو خر لاغر ما پیر شد

49 روی دشمن در دو دنیا شد سیاه %~% ز آنکه او رانیست در دل حب شاه

50 جام اسرار معانی نوش کن %~% همچو اصحاب حسینی جوش کن

51 یک سخن در گوش منصور او بگفت %~% هستی منصور را چون گرد رفت

52 گفت منصور این سخن را پایدار %~% گشت منصور و بشد تا پای دار

53 هر که او اسرار حق را فاش کرد %~% در جهان بیخودی او گشت فرد

54 ای تو خاص کبریای ذوالجلال %~% وز تو روشن گشته خود نور کمال

55 هست فرزند تو ماه آسمان %~% موسی کاظم امام راستان

56 رهبر راه طریقت بود او %~% در حقیقت جملگی مقصود او

57 شهسوار دین پیغمبر بد او %~% در حقیقت هادی و رهبر بد او

58 ای تو باب مظهر و سر کلام %~% هم بتو ms005 گفته است حق خود را سلام

59 ای تو راه و رهبر و ره بین شده %~% خویشتن را پیشوای دین شده

60 راه تو راه محمد بیشکی %~% از علی نور تو آمد بیشکی

61 هرکه راه تو نرفت او عور بود %~% کور رفت و کور دید و کور بود

62 پس علی موسی الرضا هست او سلیم %~% ملک عالم زوست جنات النعیم

63 کرد مأمون سعی و آوردش بریو %~% خود برآورد از محبانش غریو

64 آمد او اندر چنین ملکی عجیب %~% هست در ملک خراسان او غریب

65 تاکندوالی ملک خود ورا %~% ز آنکه حق اوست جمله ملکها

66 ملک چبود جمله عالم ز آن اوست %~% اولین و آخرین دیوان اوست

67 طوف او مانند حج مطلق است %~% حج اکبر دان که گفت او حق است

68 هست امام جن و انس و وحش و طیر %~% این سخن باور ندارد مرد غیر

69 غیر خود مردود دلها آمده است %~% تاابد در عین ذلها آمده است

70 یا علی عطار را اسرار گو %~% از زبان خود ورا انوار گو

71 تا شود روشن دل و اسرار دان %~% نعرهمستان برآرددر جهان

72 وصف تو هم از زبان تو کند %~% گفت تو هم با کسان تو کند

73 ای تو اسرافیل در صور آمده %~% همچو عزرائیل منصور آمده

74 ای تو چون جبریل امین مؤمنان %~% همچو میکائیل صاحب سرجان

75 ای تو خود نور الهی آمده %~% واقف سر کماهی آمده

76 هم تقی و هم نقی دان نور ذات %~% ذات ایشان جامع آمد بر صفات

77 گر تو حق خواهی از ایشان می‌طلب %~% تا بیابی راه حق را بی تعب

78 راه شرع مصطفی اینان روند %~% نه چو تو دنبال بی دینان روند

79 راهزن بسیار داری ای پسر %~% خویشتن را تو نگهدار از خطر

80 الحذر زنهار از ایشان الحذر %~% تا نمانی سالها اندر سقر

81 بوالحسن دان عسکری را در جهان ms006 %~% بوالحکم دان مهر او در جان جان

82 مهر او بر جان مؤمن هست پاک %~% می‌برم من مهر ایشان را بخاک

83 ای بمحشر تو شفاعت خواه من %~% قرةالعین رسول و شاه من

84 ای ز تو روشن جهان نور و علم %~% هم ولایت داری و هم کان حلم

85 صد هزاران اولیا رو برزمین %~% از خدا خواهند مهدی را یقین

86 یا الهی مهدیی از غیب آر %~% تا جهان عدل گردد آشکار

87 مهدی و هادی و تاج انبیا %~% بهترین خلق و برج اولیا

88 ای ولای تو معین آمده %~% بر دل و بر جان روشن آمده

89 ای تو ختم اولیا اندر جهان %~% در همه جانها نهان چون جان جان

90 ای تو هم پیدا و پنهان آمده %~% بنده عطارت ثنا خوان آمده

91 آنچه من دیدم همه دید تو بود %~% وآنچه من کردم ز تقلید تو بود

92 ای بهر قرنی تو پیدا آمده %~% در میان جان مصفا آمده

93 عاشقان را عشق تو کرده است مست %~% عارفان را جام عرفان ده بدست

94 ای تو هم معشوق و هم عشق الست %~% عشق تو برده است خود ما را ز دست

95 دست ما ودامن تو ای امیر %~% این فقیر مبتلا رادستگیر

96 من پناه خود بتو آورده‌ام %~% حب تو با شیر مادر خورده‌ام

97 هر که او شرک آورد در دین تو %~% مست گردد عاقبت از کین تو

98 هر کرا حب تو باشد پیشوا %~% خلق را باشد یقین او رهنما

99 حب تو میراث باشد بنده را %~% چون ننازم طالع فرخنده را

100 بازآیم با سر احوال خویش %~% تا کنم خود شرح قیل و قال خویش

101 این کتابم از غرایب آمده است %~% مظهر سر عجایب آمده است

102 گفتم از سر عجایبهای خویش %~% ساختم مرهم پی دلهای ریش

1 گر ازین مرهم نیابی کام خویش %~% جوهر الذاتم بیاور تو به پیش

2 آنچه از ms007 وی بشنوی در خویش بین %~% تاشود سر عجایب پیش بین

3 جوهر الذاتم سخن بی پرده است %~% همچو اشتر نامه مستی کرده است

4 گر تو از مرغ حقایق پر بری %~% منطق الطیرم بخوان تا بربری

5 مرغ عطار از زبان حق شنید %~% لاجرم از آشیان حق پرید

6 چونکه حق بشناختی شیرین به بین %~% تا شود این دید تو حق الیقین

7 رو تو اسرار ولایت گوش کن %~% و آنگهی جام هدایت نوش کن

8 گر تو از جام محبت می خوری %~% جانب شهر ولایت پی بری

9 رو مصیبت نامه را از سر بخوان %~% تا شود حاصل تو رامقصود جان

10 گر الهی نامه را گیری بگوش %~% جام وحدت را کنی بی شبهه نوش

11 پندنامه گر بیابی در جهان %~% تو عزیزش دار همچون جان جان

12 تا بیابی عزت دنیا و دین %~% آنگهی بر تخت سلطانی نشین

13 رو بذکر اولیا مشغول شو %~% و آنگهی چون تذکره مقبول شو

14 همچو ایشان ترک کن تجرید شو %~% دور روزی چند ازتقلید شو

15 من کتب بسیاردارم در جهان %~% لیک مظهر را عجایب نیک دان

16 مظهر کل عجایب حیدر است %~% در میان سالکان او رهبر است

17 ختم کردم این کتب بر نام او %~% زآنکه دارم مستیی از جام او

18 هر که او از جام تو یک قطره خورد %~% گوی دولت از میانه او ببرد

19 ای تو درمقصود یکتا آمده %~% مظهر سر هویدا آمده

20 احمد مرسل چو رویت را بدید %~% گفت اینک نور حق از حق رسید

21 حق بسی گفته ثنا در شأن او %~% گر نمی‌دانی بخوان قرآن او

22 گر تو از قرآن حق منکر شوی %~% بیشکی میدان که تو کافر شوی

23 ای ز بینش مقصد و مقصود حق %~% وی بدانش برده تو از کل سبق

24 ای تو درعالم محقق آمده %~% نور تو با ذات ملحق آمده

25 پرتو ذات الهی ms008 بود تو %~% بحرها چون شبنمی از جود تو

1 این چنین گفته است نجم الدین ما %~% آنکه بود اندر جهان از اولیا

2 آن ولی عصر و سلطان جهان %~% منبع احسان و میر عارفان

3 شیخ نجم الدین کبری نام او %~% در جهان جان و دل پیغام او

4 گفت روزی مظهر سرخدا %~% بود بنشسته بجمعی ز اولیا

5 پیش او بودند فرزندان او %~% همچو نوری در میان جان او

6 چون محمد روی فرزندان بدید %~% مهر ایشان در دل و جان پرورید

7 بد نشسته بوذر و سلمان برون %~% داشتندی مهرشان در جان درون

8 پس زبان بگشاد و بس اسرار گفت %~% وز معارف نکته‌ها بسیار گفت

9 آنچه با حق مصطفی گفته به راز %~% جمله میدان سی هزار ای دلنواز

10 با علی گفتا و فرزندان او %~% بود این اسرارها در شأن او

11 پس علی رفت وسخن در چاه گفت %~% جملگی از گفت الا الله گفت

12 بعد از آن از چاه نی آمد برون %~% وین معانی را هم او گوید کنون

13 چون شنیدند از محمد زمزمه %~% گوئیا افتاد در جان دمدمه

14 خود بدیشان نکته‌ها از راز گفت %~% رمز اسرار حقیقت باز گفت

15 سر ز اسرار حقیقت باز کرد %~% و آنگهی در لامکان پرواز کرد

16 این چنین گفتند ره دانان ما %~% راه حق رفتند با شوق لقا

17 هر که راه حق رود حق بیند او %~% در همه دلها چو جان بنشیند او

18 هر که درکوی حقیقت راه یافت %~% در درون عارفان الله یافت

19 هست عارف نور سلطان ازل %~% گر نمی‌بینی مکن بامن جدل

20 ز آنکه هردل واقف الله نیست %~% وز بیان سرحق آگاه نیست

21 چون ندانستی بعرفان کی رسی %~% گر رسی آخر بسلطان کی رسی

22 راه رو بسیار دیدم در جهان %~% لیک یک رهرو ندیدم راه دان

23 رازها گویم چو باشی مستمع %~% از حقایق وز معارف ms009 مجتمع

24 گفت پیغمبر که شاهی ز آن تست %~% مظهر سر الهی جان تست

25 در همه روی زمینی مقتدا %~% گفت این در حق شاه اولیا

26 شاه سرور شاه اکبر شاه نور %~% شاه عشق و شاه موسی شاه طور

27 شاه آدم شاه دین شاه کرم %~% شاه نوح و شاه طوفان شاه جم

28 شاه ابراهیم و یعقوب و پسر %~% شاه الیاس است اندر بحرو بر

29 شاه جرجیس است و یوشع ز احترام %~% و آن بود پیدا میان خاص وعام

30 شاه زکریاست و داود زمان %~% با سلیمان است در ملک جهان

31 شاه ادریس است بی شک با شعیب %~% با چو موسی واقف اسرار غیب

32 شاه عیسی اوست با سر آله %~% رفته او بر عرش علیین چو ماه

33 شاه اسحق است و اسمعیل او %~% یا چو موسی در گذشت از نیل او

34 شاه یونس بوده اندر بطن حوت %~% مشتق است ازذات حی لایموت

35 شاه بوده با جمیع اولیا %~% جمله را بوده بمعنی رهنما

36 شاه بوده با محمد در عیان %~% وز نهان دیده همه سر نهان

37 شاه دان سر محمد بیشکی %~% لحمک لحمی بدانی خود یکی

38 شاه بد با جمله کروبیان %~% شاه بد با جمله روحانیان

39 شاه با جبریل و میکائیل هم %~% شاه عزرائیل و اسرافیل هم

40 شاه بد با انبیا در کل حال %~% شاه بد با اولیا در سر وقال

41 شاه بد آنکس که سر با چاه گفت %~% وز درونش نی برآمد آه گفت

42 نی همی گوید که شاهم شاه بود %~% وز درون عاشقان آگاه بود

43 نی همی گوید که اسرار عیان %~% شاه گفته در بیان جان جان

44 نی همی گوید که ای غافل ز شاه %~% انما میخوان تو از گفت اله

45 نی همی گوید که ازمن هیچ نیست %~% وز برون من بجز یک پیچ نیست

46 نی همی گوید که من دم ms010 می‌زنم %~% وین منادی را بعالم میزنم

47 نی همی گوید که من عاشق شدم %~% در طریق شاه خود صادق شدم

48 نی همی گوید که من بر جان خویش %~% داغ دارم از کف سلطان خویش

49 نی همی گوید که داغم داشت سود %~% آن ز دست دوست مرهم مینمود

50 نی همی گوید که فریادم از اوست %~% وین فغان و ناله و دادم از اوست

51 نی همی گوید که او بد سر حق %~% تو همی دانی اگر بردی سبق

52 نی همی گوید که گویم حال خود %~% از برون و از درون احوال خود

53 نی همی گوید که من نی نیستم %~% یا خود از مستان این می نیستم

54 نی همی گوید که برگویم چه بود %~% با من اندر چاه تن آخر که بود

55 نی همی گوید که او خود حق بگفت %~% در میان چاه تن از حق شنفت

56 نی همی گوید که او ز الله گفت %~% پس برفت و سرحق با چاه گفت

57 نی همی گوید که ای مردود حق %~% می ندانستی که او بد بود حق

58 نی همی گوید که راه حق هم اوست %~% ره رو دنیا و دین حق هم اوست

59 نی همی گوید که ای گم کرده راه %~% آخرالامر از که می‌جوئی پناه

60 نی همی گوید که ای نور ازل %~% چندگردی گرد هر در چون جعل

61 نی همی گوید که عرفان از که خواست %~% از امیر دین که شاه اولیاست

62 نی همی گوید که ای مقصود من %~% درمیان جان توئی معبود من

63 نی همی گوید که شرع اشعار اوست %~% وین طریقت نیز از اطوار اوست

64 نی همی گوید که راه او بگیر %~% ز آنکه در عالم ندارد او نظیر

65 نی همی گوید که دایم دم زنم %~% وین ندای عشق در عالم زنم

66 نی همی گوید که او منصور بود %~% دایما با نور ms011 حق در نور بود

67 نی همی گوید که او عطار بود %~% عاشقان را صاحب اسرار بود

68 نی همی گوید که این عطار گفت %~% سر اسرار خدا با یار گفت

69 نی همی گوید که با من یار باش %~% در میان جان و تن دلدار باش

70 نی همی گوید که حق گفتا بگو %~% من بگویم سر اسرارت نکو

71 نی همی گوید علی ازحق شنفت %~% هرچه حق می‌گفت حیدر نیز گفت

72 گفت نی در پیش نجم الدین سبب %~% کز درونم خون برآمد تا بلب

73 گفت کبری حال خود با من بگو %~% تا چه گفته است آن امام راستگو

1 گفت نی تو گوش داراحوال من %~% گر گرفتار آمدی در چاه تن

2 حیدر کرار با من راز گفت %~% ز اولین و آخرینم باز گفت

3 گفت آخر چند باشی در بدن %~% وارهان این روح را چون جان ز تن

4 ای بخود مغرور از شیخی خویش %~% در سرت دستار و در برصوف کیش

5 جهد کن تا تو تکبر کم کنی %~% ورنه طوق لعن در گردن کنی

6 رو تو ترک جامه و دستار کن %~% از معارف جان خود در کار کن

7 مصطفی از پیش او توفیق داشت %~% مرتضی از دید او تحقیق داشت

8 مصطفی آلوده دنیا نبود %~% مرتضی آسوده اینجا نبود

9 مصطفی سد شریعت را ببست %~% مرتضی در عین انسانی نشست

10 مصطفی را جبرئیل آمد زپیش %~% مرتضی را خواند حق در پیش خویش

11 مصطفی در اسم اعیان آمده %~% مرتضی در عین انسان آمده

12 مصطفی درجسم چون جان آمده %~% مرتضی اسرار سبحان آمده

13 مصطفی رفته بمعراج آله %~% مرتضی دیده ز ماهی تابماه

14 مصطفی از حق همه اسرار دید %~% مرتضی ازنور حق انوار دید

15 مصطفی در راه عرفان زد قدم %~% مرتضی دیده است حق رادمبدم

16 مصطفی با حق تعالی راز گفت %~% مرتضی با مصطفی آن باز گفت ms012

17 مصطفی گفته است با ایمان بکوش %~% مرتضی گفته است جام حق بنوش

18 مصطفی گفته است راه راست رو %~% مرتضی گفته است راز حق شنو

19 مصطفی گفته است با الله باش %~% مرتضی گفته است زو آگاه باش

20 مصطفی گفته است دینم دین اوست %~% مرتضی گفتادعا آمین اوست

21 مصطفی گفته است که حیدر جان من %~% مرتضی گفتا که ای ایمان من

22 مصطفی گفتا که حیدر پاک زاد %~% مرتضی گفتا که علم احمد بداد

23 مصطفی گفتا علی بابها %~% مرتضی گفتا که یا خیر الورا

24 مصطفی گفتا که ای شیر اله %~% مرتضی گفتا که ای خورشید و ماه

25 مصطفی گفتا شریعت جان ماست %~% مرتضی گفتا طریقت ز آن ماست

26 مصطفی گفتا که شرعم دین شده %~% مرتضی گفتادلم حق بین شده

27 مصطفی گفتا که درعالم منم %~% مرتضی گفتا که با آدم منم

28 مصطفی گفتا که در من نیست عیب %~% مرتضی گفتا که هستم سرغیب

29 مصطفی گفتا که حق با من بگفت %~% مرتضی گفتا که حق از من شنفت

30 مصطفی گفتا که عالم دام اوست %~% مرتضی گفتا که آدم نام اوست

31 مصطفی گفتا که عرفان نور من %~% مرتضی گفتا که انسان طور من

32 مصطفی گفتا که نور کل علیست %~% مرتضی گفتا که نام من ولیست

33 مصطفی گفتا که کعبه کوی اوست %~% مرتضی گفتا که قبله روی اوست

34 مصطفی گفتا که علمم اولین %~% مرتضی گفتا که جفرم را به بین

35 مصطفی گفتا که جفرم روی تو %~% مرتضی گفتا که راهم سوی تو

36 شیخ چون بشنید از نی این سخن %~% گفت برکندم ز دنیا بیخ و بن

37 گفت تا امروز من جان باختم %~% کفرو ایمان را زهم نشناختم

38 با همه دود چراغ و درس وعلم %~% با همه خلق جهان بودم بحلم

39 این همه ذکر ودعا با ورد نیک %~% این همه خلق و کرم با کرد ms013 نیک

40 مدرسه با چند مسجد ساختم %~% خانقه هم چند طرح انداختم

41 وقف بسیار و غنیمت بیشمار %~% خانقه معمور و یاران دوستدار

42 این همه ظاهر بدنیا بود هیچ %~% خود نبردم من ز دنیا سود هیچ

43 رو توسود خویش از ایمان ستان %~% تا بیابی در و گوهر بیکران

44 سود و سودا در درون چه بود %~% این چنین ها در درون شه بود

45 از درون چه چو بیرون آمدم %~% همچو نی نالان ومجنون آمدم

46 سالها اندر درون چه بدم %~% همچو پشه بر سر هر ره بدم

47 سالها من علم صوری خواند‌ه‌ام %~% لیک در راه یقین وامانده‌ام

48 مانده‌ام در چها تن غرق گناه %~% چون گیاهی خیز و بیرون شو زچاه

49 گر نباشد همدم تو حب شاه %~% کی برون آیی تو از چاه گناه

50 ای گرفتار درون چه شده %~% در پی غولان ره گمره شده

51 تو بخود افتاده‌ای در چاه تن %~% ایستاده راه و چاه اینک رسن

52 تو رسن در حلق محکم کرده‌ای %~% در ته چاه فنا دم کرده‌ای

53 رو رسن بر دست گیر و خوش برآ %~% از درون چه چو حلقه بردرآ

54 ای تو شیخ و دعوی تو نادرست %~% سلسله میدانی آخر از که است

55 گر تو دین او نداری مرده‌ای %~% ور یقینت نیست پس افسرده‌ای

56 این یقین عطار دارد ازنخست %~% وین محبت از زمین او برست

57 این یقین عطار دارد از ازل %~% ور نداری تو بود دینت دغل

58 این یقین عطار دارد همچو روز %~% تو برو از آتش حسرت بسوز

59 هر که او پی رو نباشد شاه را %~% راه گم کرده نداند راه را

60 گر تو مردی راه او رو همچو من %~% تا نیفتی در درون چاه تن

61 هر که او در چاه تن شه را ندید %~% رفت در دریای کفر او ناپدید

62 گر تو خواهی سرچاه از من شنو ms014 %~% وین رموز سر شاه از من شنو

63 ز آنکه حیدر از درون یار گفت %~% از دم منصور و هم از دار گفت

64 هم از او یعقوب و هم موسی شنید %~% هم ازو عطار و هم کبری شنید

65 هم از او جبریل و هم آدم شنید %~% هم از او عیسی بن مریم شنید

66 هم از او آن سالک ادهم شنید %~% هم از او این جمله عالم شنید

67 این همه اسرار سر شاه بود %~% از درون ما همه آگاه بود

68 گر تو راه او روی و اصل شوی %~% از دوئی بگذر که تا یک دل شوی

69 هر که دین او ندارد لیوه شد %~% چون درختی دان که او بی میوه شد

70 این سخن را تو مگو عطار گفت %~% حق تعالی با علی اسرار گفت

71 ای شده سر خدا خود ورد تو %~% جبرئیل از کمترین شاگرد تو

72 در معانی از همه آگه شدی %~% با جمیع رهروان همره شدی

73 با محمد گفت شه در صبحگاه %~% پس مبارک باد معراج اله

74 تو بدست مصطفی دادی نگین %~% خاتم ختم رسل ای شاه دین

75 آنچه حق باتوبگفت او باتو گفت %~% تو باو گفتی و او از تو شنفت

76 پس محمد گفت ای سر آله %~% مظهر سر خدا و شمع راه

77 مظهر سرعجایب شاه ماست %~% پرتو حق در دل آگاه ماست

78 مظهر ما شمه‌ای از نام اوست %~% دنیی و عقبی همه یک جام اوست

79 این همه اسرار اگر عطار گفت %~% از تو اسرار معانی او شنفت

80 هر که او اسرار شه از شه شنید %~% او یقین از ماه تا ماهی بدید

81 هر که اسرار علی را گوش کرد %~% جام وحدت را لبالب نوش کرد

82 هر که گفت شاه را فرمان نبرد %~% در میان امتان ایمان نبرد

83 هر که او با شاه ما بیعت ببست %~% تو یقین میدان ms015 که از بدعت برست

84 هر که گفت شاه مادر جان نهاد %~% مصطفی بر درد او درمان نهاد

85 هر که او با شاه مردان بد مقیم %~% جای او کردند جنات النعیم

86 هر که او با شیر یزدان کرد عهد %~% عهد او باشد بعرفان همچو شهد

87 هر که او با شاه ما باشد درست %~% در میان باغ او طوبی برست

88 هر که او با شاه ایمان آورد %~% در میان سالکان جان آورد

89 هر که او در دین حق آگاه شد %~% با محبان علی همراه شد

90 هر که اودر راه عرفان زد قدم %~% هست اودر ذات ایشان محترم

91 هر که او در شرع محکم ایستاد %~% در میان خلق محرم ایستاد

92 هر که او در راه حیدر راه رفت %~% از سلوک سالکان آگاه رفت

93 هر که او در راه حیدر دید یافت %~% از امیرالمؤمنین تفرید یافت

94 هر که او در راه حیدر شد نخست %~% بیشکی گردد همه دینش درست

95 هر که او را مرتضی ایمان نبرد %~% در میان کفر سرگردان بمرد

96 هر که او از شاه مردان روی تافت %~% در دم آخر شهادت می نیافت

97 گر تو می‌خواهی که باشی رستگار %~% دست از دامان حیدر وامدار

98 رو تو فرمان خدا راگوش کن %~% می ز جام هل اتی خود نوش کن

99 رو تو با حق راز خود را بازگو %~% در حقیقت نکته‌های رازگو

100 تا تو از خود کم نه‌ای انسان نه‌ای %~% واقف اسرار آن جانان نه‌ای

101 عشق باشد گوهر دریای علم %~% عشق باشد مظهر غوغای علم

102 مظهر کل عجایب حیدر است %~% آنکه او در هفت ماهه حیدر است

103 ختم بادا این کتب بر نام او %~% جمله ذرات نقش نام او

104 در دریای نبوت مصطفی است %~% اختر برج ولایت مرتضی است

105 مرتضی باشد یدالله ای پسر %~% وین یدالله از کلام حق شمر

106 مرتضی ms016 میدان ولی حق یقین %~% انما در شأن او آمد ببین

107 مرتضی داده خبر از بود بود %~% یک زمان از راه حق غافل نبود

108 مرتضی میدان امام راستی %~% این سخن از من شنو گر راستی

109 راست دید و راست گفت وراست رفت %~% گمرهان را اوفکند در نار تفت

110 تو چو قطره سوی بحر عشق رو %~% نه چو عاصی سوی کان فسق رو

111 تو چو قطره فرد باش ونور شو %~% وانگهی سوی بهشت و حور شو

112 جوی خلد و حور در این دار تو %~% گر ندانستی شوی مردار تو

113 تو ز عقل خود به یکباره گریز %~% تا برآرد نام نیکت عشق نیز

114 رو تو خود را از میان بردار تو %~% تا ترا سلطان دین داند نکو

115 رو تو خو را بازگردان از وجود %~% تا بیابی در از آن دریای جود

116 رو تو خود را در میانه نیست کن %~% تا بیابی سرمعنی در سخن

117 رو ز دنیا دور شو چون مرتضی %~% تا بیابی تو عیان سرخدا

118 هر که او اینجا بقای حق ندید %~% همچو حیوان در زمین حق چرید

119 رو تو انسان باش و ازانسان شنو %~% گر تو هستی راه بین در راه رو

120 راه بینان مصطفی و مرتضی %~% غیر ایشان نیست اینجا مقتدا

121 گر تو میخواهی که از ایشان شوی %~% هرچه این بیچاره گوید بشنوی

122 رو تو این سر معانی گوش کن %~% آنچه گفتم بشنو و خاموش کن

123 راه ایشان گیر و فرد فرد شو %~% در طریق اهل عرفان مرد شو

124 کم خور و کم گوی و کم آزار باش %~% حاضر سر رشته اسرار باش

125 می‌نشین با عارفان نیکخو %~% صحبت ارباب دنیا را مجو

126 با محبان علی همراز شو %~% در مقام بیخودی ممتاز شو

127 هرچه بینی نیک دان و نیک بین %~% تاتو را گردد معانی همنشین

128 هرچه گوئی نیک گو ms017 ای نیک خو %~% تابماند در جهانت گفتگو

129 بیعت نیکو تو با مظهر ببند %~% تا شوی در ملک معنی سر بلند

130 جهد کن تا نیک باشی در جهان %~% در میان سالکان وعارفان

131 رو تو عشق آموز و صورت کن خراب %~% ورنه دردنیای دون باشی بخواب

132 علم حق را دان و خود باهوش شو %~% بعد از آن در علم معنی گوش شو

133 این علوم ظاهری را ترک کن %~% بیش عطار آعلاج مرگ کن

134 کز علوم ظاهری جز قال نیست %~% در علوم باطنی جز حال نیست

135 از علوم ظاهری بیجان شوی %~% وز علوم باطنی درمان شوی

136 از علوم ظاهری گردی خراب %~% وز علوم باطنی یابی صواب

137 از علوم ظاهری بی او شوی %~% وز علوم باطنی با او شوی

138 از علوم ظاهری ترسان شوی %~% وز علوم باطنی انسان شوی

139 در علوم ظاهری جز زهر نیست %~% همچو تو اسرار دان در دهر نیست

140 دید علم ظاهری کورت کند %~% از لباس معرفت عورت کند

141 ای تو اسرار درون جان ما %~% همچو خورشید جهان تابان ما

142 از درون و از برون تابان شده %~% سالکان را رهنمای جان شده

143 عرش و کرسی ذره‌ای از پرده‌ات %~% ماه و خورشید جهان پرورده‌ات

144 این جهان و آن جهان یک نقش تو %~% درمیان جان نشسته بخش تو

145 من که‌ام تاوصفت آرم بر زبان %~% ز آنکه هستی در همه جانها نهان

146 یا امیرالمؤمنین عطار را %~% خوش فروزان کن در او انوار را

147 یا امیرالمؤمنین جان گفته‌ام %~% در معنی در معانی سفته‌ام

148 یا امیرالمؤمنین با من بگو %~% سر اسرار خدا را روبرو

149 تا شود روشن دل وجانم تمام %~% تا که اوصاف تو بر خوانم تمام

150 ای ز اوصاف تو روشن جان من %~% پرتو نور تو شد ایمان من

151 یا امیرالمؤمنین خود گفته‌ای %~% وین معانی چو در را سفته‌ای

152 جهد کن ms018 عطار خود را گوش دار %~% این معانی نهان را هوش دار

153 تو مگو پیش خران اسرار را %~% ز آنکه جز وهمی نداند کار را

154 کار حال ماست درعالم مدام %~% سلسله در سلسله میدان تمام

155 سلسله در سلسله می‌رو بحق %~% چون نخواندستی چه دانی این سبق

156 من سبق را از علی آموختم %~% نی ز جهال خلی آموختم

157 من سبق از کل کل آموختم %~% خرقه ایمان از او بردوختم

158 من زدنیا رخت خود بربسته‌ام %~% وز جهان دون بکلی رسته‌ام

159 من سبق را از الاه آورده‌ام %~% مصطفی را عذر خواه آورده‌ام

160 من سبق را از یقینم گفته‌ام %~% این یقین خود زخود بنهفته‌ام

161 من سبق از ذات او گویم مدام %~% چون نمی‌دانی چه گویم با تو خام

162 من سبق گویم ز انفاس کلام %~% با تو و با کل عالم خاص و عام

163 من سبق از میم گویم یا زلام %~% یا زالهام عطائی یا زنام

164 من سبق گویم ولی تو هوش دار %~% در معنی مرا در گوش دار

165 من که با عطار خواهم گفت راز %~% وآنکه با حق اوست دایم در نماز

166 چونکه عطار این رموز از شه شنید %~% گفت آمد نور حق از من پدید

167 ای ز تو روشن همه روی زمین %~% هست عطارت ز خرمن خوشه چین

168 من که ام تادم زنم از گفت خود %~% من گرفتم در کلامم مفت خود

169 من که‌ام یک بنده بیچاره‌ای %~% از مقام جان و تن آواره‌ای

170 من کیم خود گردی از نعلین تو %~% ذره افتاده پیش عین تو

171 یا علی واصل کن این بی بهر را %~% تا شوم خورشید و گیرم دهر را

172 پس زبان بگشاد کای عطار دین %~% دادمت اسرار ودرهای یقین

173 چونکه عطار این شنید از سر غیب %~% گفت عطارت ندارد هیچ عیب

174 گر همی خواهی که یابی یار را %~% در دل خود ms019 میطلب اسرار را

175 راه دین راه علی دان در یقین %~% تا شود نور الهت راه بین

176 در عجایب سرها دارم نهان %~% لیک جوهر را بیاور در بیان

177 تا بگوید حال و احوالت تمام %~% وآنگهی در وادی معنی خرام

178 گرچه سرها من بمظهر گفته‌ام %~% این کتاب از گفت حیدر گفته‌ام

179 بعد از این خواهم سخن بسیار گفت %~% وین کتب را گفته کرار گفت

180 این کتب را مظهر حق نام کرد %~% در میان خلق عالم عام کرد

181 بعد از این الهام با عطار گفت %~% می‌توانی یک کتب ز اسرار گفت

182 گفتمش گویم بحکم ذوالجلال %~% هم بفرمان خدای لایزال

1 یک شبی در بحر شاه اولیا %~% غوطه خوردم جوهری کرد او عطا

2 جوهر ذاتش نهادم نام او %~% من عجایب سرها دارم در او

3 هر که خواند جوهرم سلطان شود %~% روح مطلق گردد و انسان شود

4 هر که خواند جوهرم چون جان شود %~% در میان گنجها پنهان شود

5 هر که خواند جوهرم ایمان برد %~% در میان سالکان عرفان برد

6 هر که خواند جوهرم گوهر شود %~% در طریق راه حق رهبر شود

7 هر که او خود را نداند او شود %~% همچو منصور آن زمان حق گوشود

8 رو تو پیدا کن کتبهای مرا %~% تادر آن بینی خدا را بی لقا

9 گرخدا خواهی که بینی در عیان %~% جوهر ما را و مظهر را بخوان

10 تا ببینی تو خدای خویش را %~% بازیابی سرهای خویش را

11 گر نبینی کور باطن بوده‌ای %~% همچو کوران درجهان فرسوده‌ای

12 ای برادر جشم دیدت برگشا %~% غیر حق تو خود نبینی هیچ جا

13 من در این گفتارها حق گفته‌ام %~% وندر آن اسرار مطلق گفته‌ام

14 گنج عرفان و معانی بیشمار %~% اندرین آورده‌ام خود صدهزار

15 بازآیم بر سر این گنج خویش %~% ز آنکه بردم در عجائب رنج خویش

16 رنج من آن بد که سرگردان ms020 شدم %~% اندرین دریای بی پایان شدم

17 حضرت شاهم بیامد جام داد %~% در میان عاشقانم نام داد

18 نام من عطار گفت و گفت گو %~% از من و ازغیر من زنهار جو

19 ز آنکه عطاری تودر دکان من %~% هرچه جویندت بده ازخوان من

20 ز آنکه این خوان ازخدا آمد بمن %~% وندر او پیدا و پنهان سرکن

21 هست دریا ذره‌ای از خوان من %~% قرص خورشید است یکتا نان من

22 حق تعالی گنج اسرارم بداد %~% در درون من معانی را گشاد

23 از من اسرار خدا شد آشکار %~% از حدیثم نی بنالد زار زار

24 کرده با جان عالم معنی قرار %~% چار عنصر را بداده پود وتار

25 از نبی باشد ترا ایمان درست %~% وز علی باشد همه عرفان درست

26 ای تو از حق غافل و از کار خود %~% می ندانی هیچ تو رفتار خود

27 گر بدانی اصل خود سلطان شوی %~% ورنه همچون دیو و چون شیطان شوی

28 ای تو دورافتاده از مأوای خویش %~% جهد کن تا تو روی با جای خویش

29 منزل و مأوات جای عاشقان %~% وین رموز صادقان و صالحان

30 سالک راه خدا آن کس بود %~% کاین جهان در پیش او چون خس بود

31 بعد از این او ترک سر گوید چو من %~% همچو منصوری بود بی خویشتن

32 هر که بگذشت از سر او اسرار یافت %~% وین معانی در جهان عطار یافت

33 رو تو ترک غیر کن عطار شو %~% و آنگهی از خواب خود بیدار شو

34 ای تو در دنیا گرفتار بدن %~% حیف باشد بر تو نام مرد و زن

35 نه زنی نه مرد درراه اله %~% دیو ملعونت برون برده ز راه

36 دیو ملعون پیر این معنی بود %~% راه رو باید که با تقوی بود

37 راه رو دانی که باشد درجهان %~% با تو گویم گرنه کوری ای فلان

38 راه رو در راه حق ms021 میدان نبی %~% بعد از آن میدان ولی را ای غبی

39 راه میخواهی بیا اندیشه کن %~% رو تو مهرشاه مردان پیشه کن

40 گر تو ازجان در پی مهرش روی %~% از عذاب دوزخی ایمن شوی

41 گر تو مهرش را نداری در درون %~% بیشکی ملعونی و مردود دون

42 راه میخواهی اگر از راستی %~% از ولای مرتضی برخاستی

43 دین چه باشد واصل اندر راه او %~% خود فرو رفتن بسر در چاه او

44 هرکه چون دانه بیفتد بر زمین %~% خود برون آید چو نی اسراربین

1 حال خود بشنوز من ای مرد نیک %~% روغن ایمان مریزان تو به دیک

2 چون پدر این پند راتعلیم کرد %~% اوستادم هم مراتعظیم کرد

3 گفت ای نور دو چشم صالحان %~% وز معارف نقد اسرار زمان

4 همچو تو فرزند درگیتی نزاد %~% دشمنانت را سر و تن گو مباد

5 ای تو مقصود پدر در سر دین %~% از تو روشن گشته ایمانم یقین

6 ای تو در ملک دلم روشن شده %~% در میان باغ جان گلشن شده

7 من امام خود زخود بشناختم %~% و آنگهی دنیا و دین در باختم

8 دین و دنیایت نیاید هیچ کار %~% از من این دم این سخن را گوش داد

9 گر نباشد آن امامت راهبر %~% از وجود خویش کی یا بی خبر

10 رو تو در دین خدا ایمان بیار %~% تا شود سرنهانت آشکار

11 رو تودر دین محمد رست شو %~% همچو عطار از طریق چست شو

12 هرکه دیدارولی پیدا ندید %~% تو یقین میدان که او خود را ندید

1 چون پدر روزی به استادم سپرد %~% نزد او از راه تعلیمم ببرد

2 آن معلم بود عالم در جهان %~% همچو خورشیدی که باشد او میان

3 آن معلم بود وارث در علوم %~% حکمت لقمان نموده درنجوم

4 او تصوف را نکودانسته بود %~% در بالماس معانی سفته بود

5 در علوم جعفر او پی برده بود ms022 %~% پی باسرار نهانی برده بود

6 داشت او یک سلسله کانرا ذهب %~% خاص اهل البیت گویند ای عجب

7 آن علوم از پیش جعفر داشت او %~% وین ز انفاس پیمبر داشت او

8 چند وقت او در درون جان خویش %~% با خدا گفته معانی ز آن خویش

9 گفت یا رب توشه راهم بده %~% در طریق عشق خود جاهم بده

10 تاشوم بینا وگویا وانگهت %~% همچو گردی باشم از خاک رهت

11 ای شده همچون قمر تابان بعلم %~% ای ربوده گوی معنی را بحلم

12 بود او از بود عرفان آمده %~% در جهان خورشید تابان آمده

13 لیک او از فخر دین راضی نبود %~% ز آنکه او در راه حق قاضی نبود

14 چند نوبت نجم دین کبرای ما %~% آمد اندر پیش آن کان صفا

15 لیک جدم نیست تا نامش برم %~% از می سلطان خود جامش برم

16 همچو منصور او هزاران جام خورد %~% نه چو آدم دانه اندر دام خورد

17 او ز عرفان خدا آگاه بود %~% هم باو اسرار حق همراه بود

18 سی هزار اسرار حق دانسته بود %~% از وجود خویش کلی رسته بود

19 سی هزار از گفته شرع رسول %~% سی هزار دیگر از راه عدول

20 جمله این سرها ز مکنونات غیب %~% از درون او درآمد جیب جیب

21 او زخود بگذشته و گلشن شده %~% درمیان عاشقان روشن شده

22 سیصد و شصت ودو عارف را ز راه %~% خدمت شایسته کرده سال و ماه

23 گفت کای فرزند فرزانه سخن %~% بشنو از من یادگار و گوش کن

24 با من از حق بود سر بیشمار %~% جمله خواهم کرد بر تو من نثار

25 دان که شب بودم بخلوت از کرم %~% ناگهان شخصی درآمد از درم

26 چون نظر کردم رسول الله بود %~% بر همه دلها و جانها شاه بود

27 روی خود پیشش نهادم بر زمین %~% گفت سر بردار و سر حق به بین ms023

28 من بحکم او چو سر برداشتم %~% در دل خود نور حق افراشتم

29 چون نظر کردم بروی مصطفی %~% دیدم اندر پهلوی او مرتضی

30 مصطفی گفتا بمن کای مرد دین %~% میشناسی شاه دین را از یقین

31 می‌شناسم گفتم ای ختم رسل %~% این جوان رازآنکه هست او بحر کل

32 من باو ایمان خود وابسته‌ام %~% از عذاب حق تعالی رسته‌ام

33 شاه را دانم من از روی یقین %~% بعد پیغمبر امام متقین

34 سرحق در ذات او من دیده‌ام %~% زو همه عرفان حق بشنیده‌ام

35 من در او بینم همه آفاق را %~% من از او دانم مراین نه طاق را

36 من از او رانم سخن در ذات حق %~% من از او خوانم همه آیات حق

37 من در او بینم همه نور الاه %~% خود از او تابان بود خورشید و ماه

38 من از اودیدم همه دیدار حق %~% زین معانی برده اهل دین سبق

39 من از او دیدم ولایت را تمام %~% گفته‌اش ایزد ثنااندر کلام

40 من از او دیدم کتبها پر ز علم %~% من در اودیدم همه دریای حلم

41 من در او دیدم تمام انبیا %~% زآنکه او بوده ولی و رهنما

42 اوست دانا در علوم اولین %~% اوست بینا در کلام آخرین

43 من در اودیدم که او منصور بود %~% لاجرم اندر جهان مشهور بود

44 من دراو دیدم که آدم بود او %~% بی گمان عیسی بن مریم بود او

45 هر که او را دید حق را دید او %~% گل ز بستان معانی چید او

46 بعد از آن گفتا رسول هاشمی %~% کاین سخنها را ولی داند همی

47 این معانی را ز که آموختی %~% خرقه توفیق ایمان دوختی

48 گفتمش ز آنکس که بامن راز گفت %~% قصه معراج با من باز گفت

49 ز آنکه او بابست بر شهر علوم %~% عرش را کرده مشرف از قدوم

50 پس رسول هاشمی گفت این علوم ms024 %~% او ترا گفته است ز اسرار نجوم

51 تا بکی باشی خموش و دم بخود %~% گوی معنی را ببر ز آدم بخود

52 چونکه خورشید جهان مطلع شود %~% بعد از آن نور ولی مطلع شود

53 گوی معنی را کسی خواهد ربود %~% کوجمال خویش را خواهد نمود

54 مست گشته همچو بلبل دم زده %~% عالم جان را چو نی بر هم زده

55 پیشت آید صادقی دل زنده‌ای %~% همچو نور آسمان رخشنده‌ای

56 جام اسرارش بده تادرکشد %~% زو همه درهای معنی برکشد

57 او بود عطار و عطر افشان شود %~% نور معنی از دمش درجان شود

58 اوبه عالم سرها گوید بما %~% از درون او برآید این ندا

59 همچو منصور از اناالحق دم زند %~% آتش اندر جمله عالم زند

60 تو برو او را ز عرفان درس گو %~% نه چو واعظ تو سخن از ترس گو

61 رو تو آنچه دیده‌ای از سرجان %~% جمله را با او بنه اندر میان

62 رو تو او را از من و از شاه گو %~% سر اسرار خدا با چاه گو

63 ما باو دادیم اسرار خدا %~% تا نگوید از زبان ما بما

64 ما باو دادیم گویائی عشق %~% ما باو دادیم بینائی عشق

65 عشق ما در جان او سوزان شده %~% زاهد خود بین چه سرگردان شده

66 هر که او از سر ما آگاه نیست %~% همت ما خود باو همراه نیست

67 هر که ما را در یقین نشناخته %~% در جهان ایمان خود در باخته

68 هر که راه ما رود ره یابد او %~% از مکاید روی خود برتابد او

69 هر که ازمادرو شد بی نور شد %~% و آنکه چون خفاش چشمش کورشد

70 چون شنیدم من ز استاد این سخن %~% آتشی در جانم افتاد از کهن

71 آتش شوق ولایت جوش کرد %~% جمله عالم سر بسر بیهوش کرد

1 گفت پیر ره که او بیخود شده %~% در ره عرفان ms025 حق راشد شده

2 نقطه سر قلم با لوح گوی %~% بعد از آن نقش صور از لوح شوی

3 گفتمش چون علم حق آمد درون %~% غیر حق را ازدلم کردم برون

4 عشق با هستی من شد رهنمون %~% جهد کن از هستی خود رو برون

5 من بکلی خویش را کردم تباه %~% چون بدیدم مظهر ذات الاه

6 یک چله در پیش آن سلطان بدم %~% در کمال سر او حیران شدم

7 آنچه گفت او گوش کردم من تمام %~% بر جمال شاه او کردم سلام

8 آنگهی از وی اجازت خواستم %~% جان خود از فیض او آراستم

9 جملگی هستی خود کردم تباه %~% تا رسیدم من بدرگاه اله

10 هر که او رادید جمله حق بدید %~% بیشکی او درمقام حق رسید

11 هر که اورا حق بداند حق شود %~% بیشکی او خود حق مطلق شود

12 همچو منصور از اناالحق دم زند %~% جمله عالم را هم او برهم زند

13 کفر و ایمان را گذار و حق شناس %~% تا نگردی در ره دین ناسپاس

14 هر که او از دین احمد روی تافت %~% او بچاه ویل شیطان راه یافت

15 رو ز احمد پرس سر مرتضی %~% حق بقرآن گفته با او هل اتی

16 تو چه دانی سر این دریای دین %~% او یدالله است درعین الیقین

1 حق تعالی گفت درخم غدیر %~% با رسول الله ز آیات منیر

2 ایها الناس این بود الهام او %~% ز آنکه از حق آمده پیغام او

3 گفت کن تو با خلایق این ندا %~% هستم این دم خود رسولی بر شما

4 هرچه حق گفته است من خود آن کنم %~% بر تو من اسرار حق آسان کنم

5 جبرئیل آمد همین با من بگفت %~% من بگویم با شما راز نهفت

6 این چنین گفته است قهار جهان %~% حی و قیوم و خدای غیب دان

7 مرتضی ولی عهد من بود %~% هر که این سر ms026 را نداند زن بود

8 مرتضی باب علوم مصطفاست %~% مرتضی کان کرم بحر صفاست

9 مرتضی را بد حسن اسرار دان %~% مرتضی را بد حسین اسرار خوان

10 مرتضی را بود سلمان تکیه گاه %~% بوذر و قنبر غلام خاک راه

11 مرتضی را بود جبریلش غلام %~% زآنکه استادش بد از سر کلام

12 تو نمی‌دانی امام خویش را %~% بگذر از باطل بگیر این کیش را

13 مرتضی داماد و بن عم رسول %~% مرتضی اسرار حق دارد قبول

14 گر تو راه او نگیری بی رهی %~% همچوموری اوفتاده درچهی

15 رو تو راه راست اینک راستی %~% هم بیابی آنچه از حق خواستی

16 رو تو راه راست را ازشاه پرس %~% گوش کن اسرار او از چاه پرس

17 تا برآید نی بگوید فال او %~% در معانی جمله احوال او

18 نی همی گوید که اسرارم علیست %~% صاف ایمان کرده در کارم علیست

19 تو چه دانی چونکه ایمان نیستت %~% خود ولای شاه مردان نیستت

20 هرکه او را رهنما شیطان بود %~% بیشکی او خود ز مردودان بود

21 رو تو ترک زرق و این امساک کن %~% غیر حق را ازدل خود پاک کن

22 ترک مذهبها کن و غوغا مکن %~% عالمی را این چنین رسوا مکن

23 خارجی و رافضی دیگر مباش %~% جوی علم معنی دیگرمباش

24 مذهب بسیار باشد مختلف %~% این نکو نبود مگر پیش خرف

25 مذهب حق یک بود ای هوشیار %~% این سخن نقل است از شیخ کبار

26 آل احمد جمله یک دین داشتند %~% در ره تحقیق تلقین داشتند

27 رو چو ایشان مخزن اسرار جو %~% مذهب حق را ز هشت و چار جو

28 این کتبهائی که بینی در جهان %~% بی کلام حق همه تصنیف دان

29 هیچ میدانی که تصنیفات چیست %~% وین همه شرح ودلایل بهر کیست

30 بهر آنکس کو رود در مدرسه %~% شرح گوید از علوم فلسفه

31 آن بزرگ مدرسه ارزر بود ms027 %~% در میان عارفان او خر بود

32 او ستاند غله و زر بیشمار %~% من بحال او بگریم زار زار

33 زانکه مال وقف میدانی که چیست %~% جمله خون وریم درویش و دنی است

34 هر که او مفتی شد و فتوی نوشت %~% بهر یک دینار در صد جا نوشت

35 بدعت و بهتان همه می‌کرد راست %~% تا بگیرد یک درم کین حق ماست

36 حق تعالی حلق او خواهد گرفت %~% بعد از آنی دلق او خواهد گرفت

1 من بگویم حالت قاضی تمام %~% زانکه رشوت گیرد او از خلق عام

2 او همی بیند که دارد نام وننگ %~% در شود در نار دوزخ بی‌درنگ

3 رشوت بسیار و زرهای یتیم %~% در نهانی گیرد او از روی بیم

4 پس یتیم بیکسی پیدا کند %~% مال او در دفتر خود جاکند

5 قاضیی را یک ملازم بود فرد %~% ضبط کردی مال ایتام از نبرد

6 کرد پیدا او یتیمی بی سخن %~% قاضیش گفتا که مالش ضبط کن

7 شش هزاری داشت نقره آن یتیم %~% گفت حق داده مرا خوان نعیم

8 پس گرفت آن زر بسوی خانه کرد %~% وز یتیم بی پدر بیگانه کرد

9 برگرفت او یک هزار از بهر خود %~% پنج دیگر را بقاضی کرد رد

10 بی‌تکلف بهر خود قاضی گرفت %~% وین حکایت را ز مردم می نهفت

11 گفت قاضی تو چه کردی وجه را %~% گفت کردم خرج او بی ماجرا

12 کرد قاضی یک هزاری قرض از او %~% گفت دیگر را نگه دار ای نکو

13 چون برآمد چند روزی زین سخن %~% گفت با قاضی که با ما رحم کن

14 وجه آن مسکین یتیم مستمند %~% برد دزد و اوفتادش در کمند

15 جمله را دزدان بدزدیدند و رفت %~% جان از این آتش بوددر تاب و تفت

16 گفت رو چون برتو این دعوی کنند %~% با تو این دعوی بی‌معنی کنند

17 گوی زر را دزد از ms028 من برده است %~% خاطر من زین سبب افسرده است

18 من بحفظ آن بکردم جهد نیک %~% جمله را محکم نهادم زیر ریگ

19 من زرت را چون امینی بوده‌ام %~% کی بدان من دست خود آلوده‌ام

20 هیچ بر تو می‌نیاید مرد باش %~% وز غم واندوه عالم فرد باش

21 چون یتیم آن زر طلب کرد از امین %~% پیش قاضی رفت نالان و غمین

22 ماجری گفتند با قاضی بهم %~% کرد قاضی ناتوان را متهم

23 گفت قاضی با یتیم ای بوالعجیب %~% این چنین در شرع ما نبود غریب

24 اویکی مرد امین عادل است %~% سالها در محکمه دارد نشست

25 زو خیانت کی روا باشد روا %~% بر تو باشد زین حکایت حد روا

26 دیگر آنکه هیچ می‌ناید بشرع %~% برامین تو برای اصل و فرع

27 چون یتیم از قاضی اعظم شنید %~% این سخن را گفت از شرع این بعید

28 کار قاضی این و کار مفتی آن %~% کار ملای مدرس را بمان

29 راه شرع اینست کایشان می‌روند %~% این همه دنبال شیطان می‌روند

30 راه راه مصطفی و آل اوست %~% چون بدانستی برو کاین ره نکوست

31 من بتو صد بار گفتم صد هزار %~% دست از دامان حیدر بر مدار

32 راه حیدر رو که اندر راه او %~% نور حق بد از دل آگاه او

33 راه راه اوست دیگر راه نیست %~% گر روی جای دگر جز چاه نیست

34 خویش را مفکن تو اندر چاه تن %~% جهد کن تا تو برون آئی چو من

35 این همه درها که این عطار سفت %~% در درون گوش او کرار گفت

36 گفت بشنو گیر درگوش این همه %~% تا شود روشن شب تو زین همه

37 ز آنکه شب تاریک و ظلمانی بود %~% در درونش آب حیوانی بود

38 من بسی شبها بکنجی بوده‌ام %~% راه عرفان را بسی فرسوده‌ام

39 گنج جانست و جواهر معرفت %~% من از اینها می‌کنم باتو صفت ms029

40 ای تو مغرور جهان و مال خود %~% رحم می‌ناید ترا بر حال خود

41 گر هزاران سال تو زحمت بری %~% مال دنیا را همه جمع آوری

42 عاقبت بگذاری و بیرون روی %~% خود یقین میدان که تو ملعون روی

43 هست دنیا پر ز آتش بهر کس %~% اوفتاده اندرو چون خار و خس

44 ای گرفتار عیال و زن شده %~% همچو حیوان در پی خوردن شده

45 باتو کردم بارها این ماجرا %~% تا به کی تو پروری این نفس را

46 رو تو از دنیای دون بگذر چو من %~% گر تو انسانی گذر زین انجمن

47 ای تودر بازار دنیا بس خراب %~% می نداری هیچ در عقبی ثواب

48 بهر یک نان بیسر و سامان شده %~% در میان مردمان حیران شده

49 گر تو صد اشتر پر از دیبا کنی %~% وین جهان را جمله پرغوغا کنی

50 سقف و ایوان سازی و سلطان شوی %~% تاجدار ملک هندستان شوی

51 ور چو اسکندر شوی با تاج و تخت %~% یا فریدونی شوی با حظ و بخت

52 عاقبت راه فنا گیری به پیش %~% می عدم بینی همه اعضای خویش

53 بعد از آن در خاک پنهانت کنند %~% پس عزیزان ختم قرآنت کنند

54 این چنین ها بین و فکر خویش کن %~% زاد راهت مظهر درویش کن

55 رو تو درویشی گزین و پاک باش %~% در میان عاشقان چالاک باش

56 رو تو با حق باس و راز حق شنو %~% تا بیابی سر عرفان نو بنو

57 تو نیابی بی ولی راه خدا %~% گر هزاران سال باشی رهنما

58 بی دلیلی راه گم گردد ترا %~% خوش دلیلی هست شاه اولیا

59 راه او راه محمد دان و باش %~% راه احمد دان ره یزدان و باش

60 همچو عطار اندر این ره زن قدم %~% گر همی خواهی که یابی سر جم

61 رو تو گردی باش اندر پای او %~% تادری یابی تو از ms030 دریای او

62 گر بمعنیم رسی انسان شوی %~% ورنه میرو تا که چون حیوان شوی

63 من به صنعت سحر دارم در سخن %~% من هم از حق دارم این سرکهن

64 من ز دریاها جواهر آرمت %~% وندر او سرها بظاهر آرمت

65 اهل دل آگه شوند از رمز من %~% عارفان کردند فهم این سخن

66 فهم من در جان عاشق نور شد %~% زین سخن دانای مامستور شد

67 هر که او مستور شد در راه عشق %~% هست او از جان و دل آگاه عشق

68 عشق سرگردان او در کل حال %~% حال او معشوق داند چون زلال

69 هر که او همرنگ یار خویش بود %~% از جهان گوی معانی را ربود

70 ای تو در راه خدا یکرنگ نه %~% وز درون و وز برون جز رنگ نه

71 زنگ دل را برتراش و پاک شو %~% و آنگهی در راه حق چون خاک شو

72 هر که چون دانه بیفتد سرکشد %~% خم معنی را به یک دم درکشد

73 سرفرازی حق درویشان بود %~% آه و سوز و درد هم ز ایشان بود

74 گر تو می‌خواهی که یابی دولتی %~% وارهی بی شبهه از هر ذلتی

75 رو طریق و راه درویشان بگیر %~% همچو ایشان باش و با ایشان بگیر

76 هست شرع احمدی راه درست %~% هر که جز این راه رفت او رنج جست

77 هر که در الطاف سرمد باشد او %~% پیرو شرع محمد باشد او

78 گر تو یک دم همنشین جان شوی %~% همچو ناصر سرور ایمان شوی

79 ناصر خسرو بحق چون راه یافت %~% همچو منصور او نظر در شاه یافت

80 تو یقین میدان که شه بیراه نیست %~% گر روی راه دگر شه راه نیست

1 پیرمردی بود سالک همچو من %~% راه عرفان رفته در هر انجمن

2 سالها با اهل دل همراز بود %~% در مقام جان ودل ممتاز بود

3 گفتمش ای سالک راه اله %~% بارها ms031 گفتی بمن از سر شاه

4 هرچه گوئی تو بمن من بشنوم %~% هرچه فرمائی تو من هم پیروم

5 هر چه آید از زبانت در بود %~% گوشم از در معانی پر بود

6 بازگو ای پیر سالک از عیان %~% چه عجایب دیدی آخر از جهان

7 گفت گویم یک عجایب گوش کن %~% جام معنی را بیا خودنوش کن

8 بود در ایام من یک واقفی %~% نامداری عابدی خوش عارفی

9 در کمال حکمت او آگاه بود %~% همچومنصور حسین او شاه برد

10 گفت با من یک حدیث از حال خود %~% از مقام سیر وزاحوال خود

11 من بکردم آنچه کردی او سخن %~% گوش حکمت دار یک باری بمن

12 سالها افشای راز و سر نکرد %~% هیچ از سر خدا ظاهر نکرد

13 ناگهی سیرش به بغداد اوفتاد %~% دید غوغائی میان باغ وداد

14 رفت تا بیند که چه غوغاست این %~% دید شخصی رونهاده بر زمین

15 گفت یا رب آگهی از کار من %~% از بد و از نیک و از گفتارمن

16 یا الهی پیش تو روشن شده %~% کین جهان بر من یکی گلخن شده

17 یا الهی من گناه خویش را %~% با تو گویم تا کنی آن را دوا

18 من ندارم خود گنه تو واقفی %~% بر جمیع خلق عالم عارفی

19 یا اله ایمان خود همراه کن %~% از بدیها دست من کوتاه کن

20 یا الهی یک زمان بیتو نیم %~% گر زنم بی‌تو دمی خود کی زیم

21 یا الهی داد من زینان ستان %~% جملگی هستند اینجا عاصیان

22 یا الهی تو همی دانی که من %~% شرم می‌دارم میان مرد و زن

23 یا الهی جمله را کن سرنگون %~% زآنکه هستند این همه ازدین برون

24 یا الهی می‌روم من از جهان %~% داد من آخر از اینها تو ستان

25 چون از او بشنید شیخ او آن زمان %~% گفت ای جلاد تیغ خود بران

26 بود ایوانی در ms032 آن منزل بلند %~% مرد را آورد و زان ایوان فکند

27 بر زمین افتاد و جان با حق بداد %~% این چنین ظلمی بشد بر نامراد

28 بعد از آن در آتشش انداختند %~% در میان آتشش بگداختند

29 شیخ ظاهربین که چون اهریمن است %~% دشمن درویش و دیو رهزن است

30 من بگویم نام آن کین ظلم کرد %~% بود نامش شیخ عبدالله رد

31 بود آن درویش هم همنام او %~% در میان سالکان آرام او

32 عبد سالک نام آن درویش بود %~% گوی معنی را چو منصور او ربود

33 پیش رفتم در میان جمع من %~% ایستادم نزدشان چون شمع من

34 گفتم این غوغا و این خونی که بود %~% این چنین زجری که کردند از چه بود

35 گفت شخصی کز کجائی ای جوان %~% کاینچنین سر را ندانی تو عیان

36 گفتمش مردی غریبم وین زمان %~% می‌رسم از وادی هندوستان

37 گفت پس بشنو ز من احوال او %~% من بگویم جمله قیل و قال او

38 چند روزی جملگی این مردمان %~% بر لب دجله نشستندی روان

39 صحبتی نیکو و خلقی بیشمار %~% بر لب دجله نشسته بر قطار

40 در میان جمع درویشان بدند %~% جمله در اسرار حق پنهان بدند

41 جمع دیگر عالمان باکمال %~% جمله خوانده علمهای قیل و قال

42 جمع دیگر از عوام الناس هم %~% همچو دودی بر لب دریای غم

43 هر یکی از قول خود گفتند حال %~% اوفتاد اندر میانشان قیل و قال

44 بس مسائل در میانشان اوفتاد %~% هر یکی از پیش خود لب میگشاد

45 آن یکی گفتی سخن از لب لب %~% وان دگر گفتا که نبود در کتب

46 آن یکی گفتا که آدم اصل بود %~% و آندگر گفتا محمد وصل بود

47 آن دگر گفتا محمد ز انبیاست %~% ختم این معنی به شاه اولیاست

48 آن یکی گفتا نبی را فضلهاست %~% بر ولایت این سخن میدان تو راست

49 آندگر گفتا ms033 غلط گفتی نه راست %~% خود نه آخر این حدیث مصطفاست

1 آن دگر گفتا ولایت افضل است %~% ز آنکه این قول از کلام مرسل است

2 آن یکی گفتا ولایت زان کیست %~% آن دگر گفتا که در شأن علیست

3 حضرت شاه ولایت نام اوست %~% در جهان جان همه پیغام اوست

4 شاه دین اسرار حق با من بگفت %~% وین معانی را ز غیر حق نهفت

5 شاه من با جبرئیل این راز گفت %~% راه معنی را بعرفان باز گفت

6 شاه من حق را بدید و حق بگفت %~% هم بحق او گفت و هم از حق شنفت

7 انبیا جانند و شاهم جان جان %~% گر نمی‌دانی بیا مظهر بخوان

8 شاه من اندر ولایت سرور است %~% هر که این را می نداند کافر است

9 شاه من دارد ولایت زانما %~% رو بخوان در نص قرآن هل اتی

10 تا بدانی این ولایت زان کیست %~% این ثنا از قول حق در شان کیست

11 حق ترا قفلی عجب بر جان زده %~% راه دینت بیشکی شیطان زده

12 بستر مادر تو را خود پاک نیست %~% گر تو را مردود گویم باک نیست

13 من همی گویم امام حق علیست %~% دردو عالم بیشکی او خود ولیست

14 چونکه بشنیدند ازو جمع کبار %~% خود زدند او را به زاریهای زار

15 دست بستند و گرفتندش بزور %~% پیش شیخ وقت بردندش بزور

16 شیخ گمره گفت ای مردود دین %~% این سخن هرگز نباشد از یقین

17 این ولایت را که گفتی نیست آن %~% این ولایت را بگویم از عیان

18 این ولایت حق پیغمبر بود %~% پیش اهل سنت آن باور بود

19 زان نمی‌دانی امام خویش را %~% بیشکی افتادی از مادر خطا

20 او خلیفه بود کی بود او ولی %~% این ولایت را نبی دارد جلی

21 شیخ گفتا میدرم او را زهم %~% تا از این مشت رو افض وارهم

22 گفت استر را ms034 برون آرید زود %~% تا برم او را به پیش شاه خود

23 شیخ در نزد خلیفه شد روان %~% در عقب رفتند جمعی مردمان

24 چونکه در گاه خلیفه شد پدید %~% گفت حاجب را بگو شیخت رسید

25 چون شنید او نام شیخ و شاد شد %~% پس بنزد شیخ خود آزاد شد

26 شیخ گفت ای حاکم امن و امان %~% این چنین رانده است شخصی بر زبان

27 پس باو احوال را گفت او تمام %~% در برون درستاده خاص و عام

28 پس خلیفه گفت یا شیخ کبار %~% من ازین مردم بسی کشتم بزار

29 من ز اولاد علی هم کشته‌ام %~% تو نه پنداری که من کم کشته‌ام

30 من بروی جملگی در بسته‌ام %~% تا ازین فتنه بکلی رسته‌ام

31 یک امیری بود پیش او بزرگ %~% بود اصل او همه از خیل ترک

32 بود نام او اصیل مزد گیر %~% بود اصل او سمرقند ای فقیر

33 گفت رو او را بکش آنگه بسوز %~% پس ازو چشم محبانش بدوز

34 این سخنها هر که می‌گوید بکش %~% گر هزارند آن همه ور صد بکش

35 پس بگفت آن شیخ بامیر این سخن %~% هست درکارت ثوابی جهد کن

36 گر گناهی باشدت آید ز من %~% وامکن از گردن ایشان رسن

37 چون بدید آن ناصر خسرو چنان %~% گفت دانائی به پیدا ونهان

38 یا الهی من فقیر و بی کسم %~% باچنین مشتی منافق چون رسم

39 یا الهی داد مظلومان بده %~% شیخ شیطان را چنین نصرت مده

40 ز آنکه در ظلمش جهان گردد خراب %~% این دل بی‌رحمشان گردد کباب

41 بعد از آن گفتم که از خون ددان %~% زار نالیدم بخلاق جهان

42 یک شبی بودم بکنجی دردمند %~% با دل مجروح و جان مستمند

43 یک ندا آمد بگوشم کی حکیم %~% خیز و روزین مملکت بیرون سلیم

44 از خدا آمد عذاب بی‌حساب %~% اولش رنج آمد و آخر عذاب

45 چون صباح ms035 آمدبرون رفتم ز شهر %~% پس وباافتاد درجانشان چو زهر

46 زد بلا آن تیر را بر شیخ دون %~% بعد از آن شد میر بی دین سرنگون

47 بعد از ان آن شاه و آن لشکر تمام %~% جمله مردند و نماند از خاص و عام

48 این بلا بر جان اهل بغی بود %~% و آنکه در خون محبش سعی بود

49 خود همه رفتند اندر قهر او %~% این چنین هاباشد اندر زهر او

50 لشکر دنیا ندارد حرمتی %~% راه حق رو تا بیابی عزتی

51 عزت عقبا بمال و جاه نیست %~% راه شه رو تو جز این ره راه نیست

52 گر تو سر شاه ناری بر زبان %~% هیچ عزت می نیابی در جهان

53 سر رود گر سر بگوئی فاش تو %~% گوش کن دریاب معنیهاش تو

54 من سخن را راست گویم درجهان %~% ز آنکه دارم از ولای او نشان

55 من نگویم هیچ در عرفان دروغ %~% تو همی ریزی به مشگت همچو دوغ

56 خود مرا از شاعران مشمار تو %~% بشنو از من معنی اسرار تو

57 من نگویم شعر وشاعر نیستم %~% در میان خلق ظاهر نیستم

58 این معانی را بخلوت گفته‌ام %~% در بالماس معانی سفته‌ام

59 من بهیچ اشیا ندادم این کتب %~% ز آنکه من دارم درو خود لب لب

60 شاه من داند که لب لب کجاست %~% وینچنین اسرار معنی از که خاست

61 از زمان آدم آخر زمان %~% کس نبوده همچو من اسرار دان

62 خود کتبهای همه در پیش گیر %~% تا شود روشن بتو گفتار پیر

63 بعد از آنی جوهر و مظهر بخوان %~% تا شود این مشکلات تو عیان

64 هیچ میدانی که حیدر حی درید %~% هفت ماهه این هدایت را که دید

65 آن یکی مظهر بد از سر اله %~% هر که این دانست روشن شد چو ماه

66 هر که این دانست رویش ماه شد %~% او ز دین مصطفا آگاه شد ms036

67 چون ندانی مظهرش جان نیستت %~% خود نداری دین و ایمان نیستت

68 حال شیخ و قاضیت کردم بیان %~% گر نمی‌دانی برو مظهر بخوان

69 زین جهان نه شیخ و قاضی شاد رفت %~% دین و دنیاشان همه بر باد رفت

70 این نصیحتها که کردم گوش کن %~% جامی از مظهر بگیر و نوش کن

71 تا بیابی آنچه مقصودت بود %~% بازیابی آنچه مطلوبت بود

72 ورنه رو میباش تو با شیخ ناس %~% باش مرد قاضی و قاضی شناس

73 باش مولانا و فتوی می‌نویس %~% نکته وسواس و سودا می‌نویس

74 یا برو تو شو مدرس در علوم %~% تا که حاصل گرددت اوقاف روم

75 یاهنرمندی تو اندر این جهان %~% تا بیابی در میان خلق نان

76 یا برو دیوانه شو یا میر شو %~% یا بری از خلق و عالم گیر شو

77 یا برو دهقان شو و تخمی بکار %~% تا بآخر آورد آن تخم بار

78 هرچه کاری خود همان را بدروی %~% بعد از آن در دین احمد بگروی

79 گر تو شیخ دهر باشی ور بزرگ %~% ور تو باشی درجهان چو شاه ترک

80 عاقبت زین عالمت بیرون برند %~% سوی آن عالم که داند چون برند

81 هست دریائی که خود پایان نداشت %~% فی المثل دروی کسی سامان نداشت

82 هست دریائی پر از خون موج موج %~% خود فتاده خلق در وی فوج فوج

83 هست دریائی پر از خون موج زن %~% سالکان بسیار در وی همچو من

84 من از آن دریا بکلی رسته‌ام %~% همچو سلمان از نهیبش جسته‌ام

85 پیشتر زآنکه مرا آنجا برند %~% وین تن زارم بدان مأوی برند

86 من تن خود را باو انداختم %~% روح خود را من مجرد ساختم

87 در درون کاسه سر سرنگون %~% هرچه بدبد جمله را کردم برون

88 این همه غوغا در این ره ز آن اوست %~% ز آنکه خود منزلگه شیطان اوست

89 ای تو گشته یار شیطان ms037 صبح و شام %~% وز بدی کردن برآوردی تو نام

90 خوب یاری خوب نامی خوب زیست %~% همچو شخص تو بعالم خود دونیست

91 وای بر کار تو و بر حال تو %~% هیچ نامد از تودر عالم نکو

92 گر تو می‌خواهی که باشی رستگار %~% دست از دامان حیدر وامدار

93 رو تودر امر خداتعظیم کن %~% خلق را شنعت مگو تعلیم کن

94 تا بیابی تو نجات از فعل بد %~% ورد خود کن قل هوالله احد

95 تا شوی واقف ز اسرار کریم %~% بر طریق دین حیدر شو مقیم

96 غیر از این هر دین که داری محو کن %~% تا بیابی مغز عرفان زین سخن

1 این سخن نقلست از سلطان دین %~% از امام متقیین ایمان دین

2 آن امامی کو حقیقت یاب بود %~% در میان بحر دین گرداب بود

3 اسم او خواهی که دانی ز اولیا %~% هست نام او علی موسی الرضا

4 آن امامی کو طریق دید حق %~% جمله اهل الله را داده سبق

5 آن امامی کو بغیر از حق ندید %~% عالمی انوار از او آمد پدید

6 گفت تو خواهی که ایمانت بود %~% انس و جن جمله بفرمانت بود

7 تو ز دین مصطفی جاهل مباش %~% در طریق مرتضی غافل مباش

8 در ره دین ذکر حق را کن نثار %~% تخم حب مرتضی در دل بکار

9 هست ذکر حق حصار و شرط آن %~% حب آل مصطفی باشد بدان

10 گفت پیغمبر حدیثی بر ملا %~% هست این معنی خود از پیش خدا

11 رو تو از عطار پرس اسرار او %~% ز آنکه دارد مظهر انوار او

12 من بتو اسرارگویم پایدار %~% گر تو منصوری سخن را پاسدار

13 ای زانوارت جهان روشن شده %~% قرص خور شمعی از آن روزن شده

14 چند گویم من بتو اسرار را %~% خود ز کل نشناختی انوار را

15 هست از نور خدا روشن دلم %~% حل شده از نور حیدر مشکلم ms038

16 گشته روشن این ضمیر پاک من %~% شد زیارت گاه مردان خاک من

17 ز آنکه من عطار ثانی آمدم %~% وز وجود خویش فانی آمدم

18 خود مرا مولد به نیشابور بود %~% لیک اصل من بکوه طور بود

19 طور چبود مظهر اسرار او %~% نور چبود واصل انوار او

20 نور طور خود در اودیدم عیان %~% گر تو می‌بینی بیا نزدیک مان

21 ز آنکه چون منصور واصل آمدیم %~% نی چو زراقان جاهل آمدیم

22 بیعت ما بیعتی باشد نخست %~% گشته این بیعت بدین ما درست

23 دین خود را می‌کنم من آشکار %~% گر برندم این زمان در پای دار

24 دین من دین امیرالمؤمنین %~% راه من راه امام المتقین

25 ما بدین حیدری داریم رو %~% یک جهت باشیم ما در دین او

26 تو زدین لفظی برآری برزبان %~% خودنمی‌دانی معانی را عیان

27 رو ز قرآن مغز گیر و پوست مان %~% پوست را انداز پیش کرکسان

28 روغن این مغز جان اولیاست %~% این چنین معنی بیان اولیاست

29 رو ز قرآن صورت و معنی ببین %~% تا شود روشن ترا دنیا و دین

30 خود نمی‌دانی که قرآن نطق راست %~% ناطق او را نمی‌دانی کجاست

31 ناطق او خود امیرمؤمنان %~% در کلام الله نطق او بیان

32 او بود قرآن ناطق در یقین %~% زانکه او گفته است نطقم را ببین

33 ناطق من خود محمد بود شاه %~% رو تو واقف شو ز اسرار اله

34 جمله اسرار خدا آموختم %~% جامه از انا عطینا دوختم

35 گر هزاران سال باشی در طلب %~% ور هزاران جام گیری تا به لب

36 ور بهر روزی گزاری صد نماز %~% ور شوی با روزه در عمری دراز

37 گر شوی غزالی طوسی به دهر %~% ور برون آری بسی درها ز بحر

38 گر اویس خاص باشی مصطفا %~% ور حسن گردی به سیرت با صفا

39 ور چو مالک تو نه دینار جو %~% چون محمد واسعی ms039 تو یار جو

40 گر تو باشی همچو ایشان درروش %~% ور بیابی در طریقت پرورش

41 ور حبیب اعجمی باشی بحال %~% ور چو بوخالد شوی در عمروسال

42 ور شوی تو همچو عتبه ذکر گوی %~% ور بیابی تو در آن سیر آبروی

43 ور تو همچون رابعه باشی خموش %~% ور فضیلی خود بعالم در خروش

44 گر چو ابراهیم ادهم در جهان %~% ور چو بشر حافی آیی راز دان

45 گر شوی ذوالنون مصری پرمحن %~% بایزیدی گر شوی بسطام فن

46 ور چو عبدالله مبارک آمدی %~% ور چو لقمان نور تارک آمدی

47 گر شوی داود طائی با وفا %~% ور چو حارث شد جنابت باصفا

48 ور سلیمانی و دارائی بدرد %~% ور محمد این سماکی تو فرد

49 گر محمد اسلم و اعلم شوی %~% احمد حرب اندرین عالم شوی

50 گر چو حاتم کو اصم بدعالمی %~% ور ابوسهلی و در دین مکرمی

51 گر شوی معروف کرخی در کرم %~% ور چو سری سقطی گردی تو هم

52 گر شوی تو همچو فتح موصلی %~% ور شوی چون احمد حواری ولی

53 گر چو سلطان احمد خضرویه راه %~% یابی و گردی بملک فقر شاه

54 یا بگردی بوتراب نخشبی %~% یا شوی تو همچو شیخ مغربی

55 یا چو یحیی معاذو شه شجاع %~% کین دوشه کردند عالم را وداع

56 گر چو یوسف بن حسین راز دان %~% باشی و عبدالله حیری روان

57 یا تو چون بوحفص حدادی شوی %~% از علوم دین دل آبادی شوی

58 یا تو چون حمدون قصاری شوی %~% یا تو چون منصور عماری شوی

59 گر شوی چو احمد عاصم به علم %~% ور شوی همچون جنید محترم

60 عمر و عبدالله مکی گر شوی %~% بر همه مردان عالم سرشوی

61 گر تو چون خراز باشی سر پوش %~% چون حسین نوری آیی در خروش

62 یا ابوعثمان حیری در حرم %~% در طریق عشق باشی محترم

63 چون محمد گر بود ms040 اسمش رویم %~% بر سر ارباب عرفان بود غیم

64 گر شوی ابن عطا در کار حق %~% ور چو ابراهیم رقی یار حق

65 یوسف اسباط یا یعقوب پیر %~% نهر جوری آنکه بود او بی‌نظیر

66 چون محمد کو حکیم سرمدی است %~% آنکه او سرور بملک بیخودیست

67 بوالحسن آن شیخ بوشنجی شوی %~% یا تو چون وراق راه دین روی

68 گر چو بوحمزه خراسانی شوی %~% ور براه حق بآسانی شوی

69 ور شوی عبدالله ابن الجلا %~% ور تو باشی چون علی مرحبا

70 جملگی کردند کار راه حق %~% تو بری در معرفت ز آنها سبق

71 احمد مسروق اگر باشی بدهر %~% ور شوی سمنون مجنون نورشهر

72 ور شوی در رتبه چون شیخ کبیر %~% در میان اهل عرفان بی نظیر

73 ور چو بواسحق گردی کاردان %~% بو محمد مرتعش را همزبان

74 ور تو منصوری و حلاج اسم تست %~% جمله انوار خدا در جسم تست

75 همچو فضل ار صاحب سیری شوی %~% بوسعید بن ابوالخیری شوی

76 ور چو شیخ مغربی گردی عیان %~% چون ابوالقاسم شوی شیخ کلان

77 گر شوی تو همچو نجم الدین ما %~% از تو گیرد عالمی نور و صفا

78 ور چو سیف الدین و مجدالدین شوی %~% چون علی لالا توهم ره بین شوی

79 ور هزاران سال تو شیخی کنی %~% ور شوی در ملک عرفان تو غنی

80 گر کتبهای سماوی بشنوی %~% ور تو عمری در ره عرفان شوی

81 راه یک دان نه دو باشد راه حق %~% این سخن را گوش کن از شاه حق

82 این جماعت جمله از خورد و کلان %~% راه بین باشند و جمله راه دان

83 راه این جمله یقین میدان یکیست %~% کور باشد آنکه رادر این شکیست

84 بود اینها را مسلم راه شرع %~% باخبر بودند جمله اصل و فرع

85 همچو ایشان باش در دین پایدار %~% تخم ایمان در زمین دل بکار

86 تخم ایمان را بعالم ms041 زرع دان %~% تا که گردد سیر ایمانت عیان

87 چونکه گردد سبز باز آرد ثمر %~% رو تو این بررا چو جان خود شمر

88 بعد از آن جان را بجانان وصل کن %~% دست و رو از جمله دینها غسل کن

89 گرچه مردم دین بسی دارند لیک %~% تو نمی‌دانی که این دین نیست نیک

90 راه دانانی که بر حق رفته‌اند %~% راه حق را راست مطلق رفته‌اند

91 جمله یک دینند پیش شاه خود %~% چون بدانستند ایشان راه خود

92 ای تو گم کرده ز ایمان راه را %~% روشناس آخر چو ایشان شاه را

93 جمله دانند این جماعت شاه را %~% گم نکردند از حقیقت راه را

94 هر که در راه ولایت انور است %~% او بشهر دین احمد چون دراست

95 هر که در راه علی ره دان شده %~% در میان جان ما ایمان شده

96 هر که در راه علی از جان گذشت %~% تیر او از هفتمین ایمان گذشت

97 هر که در راه علی دارد قدم %~% هست در دار بهشت او محترم

98 گر تو مردی سر شاه از من شنو %~% مظهر حق را بدان با او گرو

99 هست عطار این زمان خود حیدری %~% یافته در دین حیدر سروری

100 هست عطار این زمان با شه درست %~% دامن او گیر ای طالب تو چست

101 ز آنکه همچون او نداری رهبری %~% رهبر عطار آمد سروری

102 سرور مردان عالم شاه ماست %~% در حقیقت دید او همراه ماست

103 من بدیدم دید او در خویشتن %~% ز آن بنالم همچو بلبل در چمن

104 بلیل طبعم از او گویا شد %~% چشم دید من از او بینا شده

105 عالمی روشن شده از نور او %~% و آنکه هست انسان کامل پور او

106 هر که راه او رود فرزند اوست %~% رشته جانهای ما پیوند اوست

107 گمره است آنکس که غیر او بود %~% وز خدا دور است آنکو بشنود ms042

108 بشنود هر کس بجان این را ز ما %~% در جهان جان شود انبازما

109 زو شنیدم نطق و نطقم او بداد %~% این همه اسرار در جانم گشاد

110 این چنین مظهر همه از غیب دان %~% بعد از این عطار گشته غیب دان

111 در میان جان من او بوده است %~% خود همو گفته همو بشنو ده است

112 من چه گویم من چه دانم من که‌ام %~% در شنیدن در سخن گفتن که‌ام

113 هست او گویا چو نور اندر تنم %~% کز زبان او حکایت می‌کنم

114 این سخنها را روایت می‌کنم %~% خلق عالم را هدایت می‌کنم

115 من ازو گویم ازو دانم از او %~% می‌کنم دایم ز مظهر گفتگو

116 بعد از این گویم حقایق بیشمار %~% گر تو ره دانی بسویم گوشدار

117 من معانی با تو گویم بیشمار %~% شمه‌ای را ز آن معانی گوشدار

1 این سخن نقلست از شیخ کبیر %~% آنکه در آفاق بوده بی‌نظیر

2 گرچه مولودش بشیراز اوفتاد %~% همچو او مردی ز مادر هم نزاد

3 او تصوف را نکو دانسته بود %~% او زغیریت تمامی رسته بود

4 در تصوف او بسی در سفته بود %~% سی کتاب اندر تصوف گفته بود

5 گفت روز عید سید نزد شاه %~% آمد ودید او زماهی تا بماه

6 گفت با شاه ولایت کاین زمان %~% دیده‌ام اسرارها در خود عیان

7 حال من امروز میدان حال تست %~% سر معنی مختفی در قال تست

8 آن دو فرزندش چو دونور الاه %~% آن یکی خورشید و آن دیگر چو ماه

9 خویشتن را هر دو خادم ساختند %~% پیش سید سر به پیش انداختند

10 پس بیامد فاطمه خیرالنسا %~% همچو خورشیدی که باشد در سما

11 پیش سید آمد و کردش سلام %~% گفت ای مقصود جان خیرالأنام

12 ای تو مقصود زمین و آسمان %~% در میان جان نهان چون جان جان

13 ای ز عالم جملگی مقصود تو %~% عبد و عابد گشته ms043 و معبود تو

14 پس نبی گفتا توئی چون جان من %~% هردو فرزندان تو ایمان من

15 پس علی یار و برادر از یقین %~% زو همه گشته عیان اسرار دین

16 گشته ظاهر زو همه اسرار حق %~% دیده‌ام در وی همه انوار حق

17 او علوم شرع من دانسته است %~% نه چو دیگر مردمان بربسته است

18 هیچ میدانی که اینها کیستند %~% در جهان معرفت چون زیستند

19 دان که این آل عبا هستند پنج %~% پنج اسرار خدا و پنج گنج

20 پنج تن آل عبا اینها بدند %~% در درون یک قبا یکتا بدند

21 گنج اسرار خدا این پنج تن %~% راهدان و رهنما این پنج تن

22 خود همین ها مقصد و مقصود حق %~% خود همین‌ها آمده از بود حق

23 ناگهان جبریل از حق در رسید %~% نزدشان بهر مبارک باد عید

24 گفت این فرصت زحق می‌خواستم %~% تحفه‌ای بهر شما آراستم

25 تحفه‌ای دارم که داده بی سخن %~% پیشتر از آفرینش پیرمن

26 ز آن زمان تا این زمان سال کهن %~% چل هزاری سال رفت از این سخن

27 هر یکی روزی از آن سال عیان %~% هست پانصد سال این دنیا بدان

28 من بر آن بودم بسی ای نیکخو %~% تحفه را آرم برون در پیش تو

29 لیک امر ایزدی این روز بود %~% لازم آمد بر من این فرمان شنود

30 این چنین تحفه یدالله داده است %~% از درخت طوبیم شه داده است

31 بود یک سیبی بسی زیبا و خوب %~% بوی از او دریافته هر دم قلوب

32 این ثمرها جمله از بود وی است %~% این شجرها جمله از جودوی است

33 این جهان از بوی او روشن شده %~% گوئی از فردوس یک روزن شده

34 عالمی از بوی او رنگین شده %~% حوریان از نور او خودبین شده

35 این چنین سیبی که گفتم از وداد %~% زود پیش حضرت سید نهاد

36 گفت ای سید ز ms044 حق این تحفه دان %~% ز آنکه هست اسرار حق دروی نهان

37 پس گرفت از وی نبی آن سیب را %~% بوی کرد و گفت بیچون را ثنا

38 حمد و شکر حضرت حق را بگفت %~% در شکر و حمد ایزد را بسفت

39 سر تو از تو توان دید ای الاه %~% وی ز تو روشن شده خورشید و ماه

40 ای بصورت سیب و در معنی چو نور %~% کرده اسرار خدا در تو ظهور

41 ای ز تو روشن شده خورشید و ماه %~% خود تو باشی سایه و نور الاه

42 تو مبین صورت بمعنی کن نظر %~% گر نمی‌خواهی که یابی کان زر

43 تو مبین صورت خدا را بین همه %~% ز آنکه از صورت نیابی دین همه

44 تو مبین صورت که صورت هیچ نیست %~% گر بصورت میروی جز پیچ نیست

45 تو مبین صورت بفرمان راه بین %~% وین دل خود را زجان آگاه بین

46 گر همی خواهی که عطارت بود %~% و آنگهی با شاه گفتارت بود

47 از دو عالم بگذر و منصور پرس %~% وآنگهی نور ورااز طور پرس

48 طور ما و نور ما حیدر بود %~% ز آنکه دین ما ازو انور بود

49 من نیم دکان و دکاندار هم %~% همچو خارج با سر و افسار هم

50 پس بدست شاه سید سیب داد %~% او ببوسید و بچشم خود نهاد

51 پس بدست فاطمه آن شاه داد %~% فاطمه بوسید و ازوی گشت شاد

52 گفت در این سیب باشد سر غیب %~% این بدنیا خود ندارد هیچ عیب

53 پس حسن بگرفت از او آن تحفه را %~% گفت دیدم سر بس بنهفته را

54 هست در وی سر اسرار خدا %~% ای برادر گیر از من سیب را

55 پس حسین آن سیب بستد از امام %~% گفت من دیدم در او سر کلام

56 گفت سید ای شما چون جان من %~% محکم از حب شما ایمان من

57 ms045 هست ازین حق را ظهور مظهری %~% می‌نماید زین هدیه جوهری

58 جوهر شه را از این ظاهر کند %~% مظهر شه در جهان حاضر کند

59 این تحف را حق فرستاده بمن %~% ز آنکه می‌بینم درو سر لدن

60 بوده مقصود خدا خود مظهری %~% می‌نماید اندرو خود جوهری

61 گر نمی‌خواهی که مظهر خوان شوی %~% ورهمی خواهی که مظهر دان شوی

62 رو طلب کن کلبه عطار را %~% تانماید بر تو این اسرار را

63 هست اسرار خدا در جان من %~% مظهر سر خدا ایمان من

64 ای تو غافل گشته از اسرار من %~% خود گرفته عالمی انوار من

65 ای تو غافل گشته از اسرار شاه %~% حب دنیا برده‌ات آخر ز راه

66 چند گویم مظهر حق را بدان %~% ور نمی‌دانی برو مظهر بخوان

67 تا ترامعلوم گردد سر دید %~% رو بجوهر ذات فکری کن بعید

68 تا که گردی مست در اسرار او %~% یا چو صنعان رو ببین دیدار او

69 گر هزاران سال تو این ره روی %~% بی دلیل راهبر گمره شوی

70 چون ندانستی که اصل کار چیست %~% وین همه در پرده پود و تار چیست

71 تو ندانستی که تو خود چیستی %~% وندرین دنیا برای کیستی

72 هست دنیا خاکدانی بس خراب %~% واندرو افتاده خلقی مست خواب

73 پس کسی باید که بیدارت کند %~% نکته‌ای از شرع در کارت کند

74 آنگهی گوید طریق ما بگیر %~% تا نگردی تو در این عالم اسیر

75 بعد از آن چشم معانی برگشا %~% تا ببینی ذات او را بی لقا

76 تو نبینی نور حق بی راهبر %~% از وجود خویش کی یابی خبر

77 رهبری باید که تو در ره روی %~% ور تو بی رهرو روی گمره شوی

78 چون درین دنیا بکردی گم تو ره %~% همچو قارون زمان رفتی به چه

79 چون شوی گمره تو اندر راه حق %~% گمرهی باشی به پیش شاه حق

80 گر همی ms046 خواهی که رهبر گویمت %~% و از وجود خویش جوهر گویمت

81 رو بخوان خود جوهر و مظهر بدان %~% تا خلاصی یابی از رفتار جان

82 صد هزاران راه سوی حق بود %~% لیک یک راهیست کان ملحق بود

83 رو نشان راه از جوهر بدان %~% گر ندانستی برو مظهر بخوان

84 هر که در دین علی نبود درست %~% رافضی دانم ورا خود از نخست

85 هست معنی شاه و صورت دین تو %~% ز آن درین دنیا همه خودبین تو

86 تو مبین بت را که بت صورت بود %~% و از وجود او بسی نفرت بود

87 دور کن از خود تو نفرت ای عزیز %~% هست دنیای کدورت ای عزیز

88 نفرت دنیا همه مالست و جاه %~% بعد از آن کبراست در سرکاه کاه

89 کبر را از سر برون کن همچو من %~% هم درین دنیا مگیر آخر وطن

90 خود چه کردند انبیا در این جهان %~% خود چها کردند با ایشان بدان

91 خود چه کردند با نبی المرسلین %~% ز آنکه او گفته ره باطل مبین

92 بعد از آن با شاه مردان تیغها %~% خود کشیدند آن همه مشتی دغا

93 بین چه کردند با دو فرزند رسول %~% آن دو معصوم مطهر با بتول

94 بعد از آن با اولیا یک یک تمام %~% خود چها کردند این مشتی عوام

95 هرکه او خود راست رفت و راست گفت %~% در جهان راندند بر او تیغ مفت

96 خود چه کردند اولیا در این جهان %~% راه بنمودند خلقان را عیان

97 خود طمع در ملک ایشان را نبود %~% نه زر و نقره چو پر کاه بود

98 رو تو جام ازمعنی ما نوش کن %~% وین سخن از راه معنی گوش کن

99 راه راه مصطفی و آل اوست %~% وین همه گفت و شنفت از قال اوست

100 رو تو راه مصطفا رو همچو من %~% تا که صافی گرددت هم جان و تن

101 ms047 گر تو می‌خواهی که یابی این مقام %~% چند کاری بایدت کردن تمام

102 اولا مهر امامان بایدت %~% بعد از آن اسرار عرفان بایدت

103 بعد ازینها بایدت بیرون شدن %~% از میان خلق دنیا همچو من

104 دیگر از افراط خوردن ترک کن %~% با خلایق نیز کم باید سخن

105 دیگر از خفتن بشب بیزار شو %~% وآنگهی با یاداو در کارشو

106 گر خوری از کسب خود باری بخور %~% زینهار از نان مردم تو ببر

107 زینهار از جامه نیکو حذر %~% تا نیفتی همچو ایشان در خطر

108 بعد از آن کن صحبت نیک اختیار %~% تا بیابی در و گوهر بی‌شمار

109 دایم از گفتار درویشان بخوان %~% تا که حاصل گردد این راز نهان

110 رو تو درویشی گزین و راه شرع %~% تا بیابی در جهان خود اصل و فرع

111 سر این تحفه ز من بشنو کنون %~% زآنکه هستم راز دار کاف و نون

112 پس نبی گفتا که ای فرزند من %~% درمیان جان تو پیوند من

113 خیز پیش مرتضی نه تحفه را %~% تا که ظاهر سازد آن سر را بما

114 پس حسین آن تحفه پیش شه نهاد %~% پیش سید آمد و برپا ستاد

115 پس ز دست مرتضی آن سیب جست %~% بر زمین افتاد دونیم درست

116 نیمه آن را حسن برداشت زود %~% نیمه دیگر حسین آمد ربود

117 در میان هر یکی ز آن نیمه‌ها %~% خط سبزی بد نوشته بابها

118 گفت پیغمبر که ای شیر خدا %~% خط عبری را بخوان در پیش ما

119 پس امیرالمؤمنین آن خط بخواند %~% بر زبان سر الهی را براند

120 بد نوشته این سلام و این دعا %~% بر ولی الله امام رهنما

1 چون محمد این ندا از حق شنید %~% گفت هستی نور حق از عین دید

2 ای تو را حق در کلام خویشتن %~% خوانده صد جایت بنام خویشتن

3 ای ز تو ایوان شرع افروخته %~% جمله بدعتها ms048 ز قهرت سوخته

4 ای ز تو راه طریقت آشکار %~% وی ز تو نور حقیقت آشکار

5 راه تو هر کس نرفت ایمان نبرد %~% کور بود و در ره شیطان بمرد

6 ای تو از مهر حقیقت نور نور %~% پیش تو روشن شده احوال صور

7 ای ز تو روشن شده روی زمین %~% رهنمای اولیای راه بین

8 در حقیقت واصل اندر راه حق %~% از تو در عالم نبرده کس سبق

9 هر که او با سر تو همراز شد %~% در میان عاشقان ممتاز شد

10 هر که در راهت نباشد سر براه %~% هست ملعون و مقلد روسیاه

11 هر که او از دین تو برگشته شد %~% در ره معنی ما سرگشته شد

12 هر که او از پیرویت عار داشت %~% در گلستان شریعت خار کاشت

13 این معانی را نگویم من چنین %~% گفت احمد آن نبی المرسلین

14 یا نبی المرسلین عطار را %~% زنده دل کن وانما اسرار را

15 تا شود او راه بین شرع تو %~% در زمین جان کند او زرع تو

16 هست عطار از ضعیفی رشته‌ای %~% در میان خاک و خون آغشته‌ای

17 هست عطار اندر این ره خاک راه %~% از تو می‌جوید ز بی‌دینان پناه

18 هست عطار این زمان بی‌خویش و کس %~% خود تو را دارد بهر دو کون و بس

19 یا أمیرالمؤمنین دستم بگیر %~% ز آنکه سلطان جهانی ای امیر

20 یا أمیرالمؤمنین جانم بسوخت %~% در میان کفر و ایمانم بسوخت

21 با چنین جمعی منافق چون کنم %~% غیر مهر تو ز دل بیرون کنم

22 یا امیر این قوم بی‌ره گشته‌اند %~% از طریق افتاده در چه گشته‌اند

23 یا علی این جمع مردود آمدند %~% بر طریق قوم نمرود آمدند

24 یا امیر این قوم سرگردان شدند %~% همچو قوم لوط بس بیجان شدند

25 یا امیر این قوم که می‌نگروند %~% از پی مردار چون سگ می‌روند

26 یا امیر از دست ms049 اینان چون کنم %~% خود قبای صبر را بیرون کنم

27 دیگرم صبری نماند از جورشان %~% ظلمها پیدا شده در دورشان

28 قاضی و مفتی و اهل احتساب %~% مکرها ورزند جمله بی‌حساب

29 زینهار ای راهرو زیشان گریز %~% تا نیابی هول روز رستخیز

30 جمله بگذارند اصل و فرع را %~% حیله پندارند ایشان شرع را

31 یا علی زین خلق یارانت چو من %~% پیش تو ماندند آخر هفده تن

32 دیگر از اصحاب وقوم روزگار %~% از دمشق و کوفه بد پانصد هزار

33 از مقام مکه تا اقصای روم %~% وز بلاد مصر تا سرحد فوم

34 پس خراسانست و ترکستان زمین %~% پس بلاد ترک تا سرحد چین

35 ازولایت تا ولایت مردمان %~% بود در شرع محمد آن زمان

36 جملگی باطور ایشان گشته‌اند %~% از امیرمؤمنان برگشته‌اند

37 رفته‌اند ایشان زشهر دین بدر %~% میر خوددانند گر را با مگر

38 بعد بهمان دین ایشان شد درست %~% با فلان کز نسل بی ایمان برست

39 همچو شمر نابکار و چون یزید %~% آید از حق لعن بر وی برمزید

40 پورنادان پورعاصی بیعتی است %~% پس فلان بن فلان لعنتی است

41 جملگی گفتند چون بهمان بد او %~% در طریق کفر با ایمان بد او

42 خط بهمان دارد اندر دست او %~% گر باو بیعت کنیم آید نکو

43 چون خلیفه بود عثمان در جهان %~% خوانده ذوالنورین خلق او را عیان

44 پور بوسفیان پس از وی خوب بود %~% در امیری چون از او منسوب بود

45 این جماعت جملگی از ره شدند %~% سوی او رفتند پس ابله شدند

46 وین زمان هم مردمان آگه شدند %~% بر طریق جد خود بی‌ره شدند

47 می‌روند این جمله تا دار جزا %~% رو بایشان باش گر داری روا

48 خلق عالم ره بکوری رفته‌اند %~% راه شرع احمدی بنهفته‌اند

49 همچو من در شرع و در دینش بکوش %~% تا بیایی از همه مستی بهوش

50 این همه تصنیف بین ms050 از عالمان %~% آنچه حق بوده نکردندی عیان

51 من عیان و آشکارا گفته‌ام %~% وین همه درها بمظهر سفته‌ام

52 من نمی‌ترسم ز کشتن همچو تو %~% ز آنکه اسرارم علی گفتا بگو

53 من از او گفتم شه عرفان من %~% همچو نوری در میان جان من

54 ای بدنیا دشمنت را چند روز %~% پرورش دادی بخوردی همچو یوز

55 گرچه او بر تو بسی زینت فروخت %~% عاقبت دنیا بچشمش میخ دوخت

56 ای پسر از قوم خود بیزار شو %~% بازگرد از غفلت و بیدار شو

57 رو تو گفت مصطفی را گوش کن %~% جام از ساقی کوثر نوش کن

58 نی محمد گفت باب علم اوست %~% انما در شأن حیدر خود نکوست

59 تو زغفلت گشته‌ای دنیاپرست %~% هر کرا غفلت نباشداو برست

60 این کتبها غفلت آرد این بدان %~% روز غفلت دور شو مظهر بخوان

61 تا تو را روشن شود اسرار دین %~% وین نماز و روزه‌ات گردد یقین

62 گر تورا عمر دو صد باشد بسال %~% وندران عمرت بخوانی قیل و قال

63 ور تو در روزه شوی عمری دراز %~% ور بشب دایم گذاری تو نماز

64 بی ولای او نیابی هیچ نور %~% رو سیه باشی تو اندر روز صور

65 پیرو شرع محمد باش چست %~% در طریق شاه مردان رو درست

66 هست امیدم بشاه اولیا %~% ز آنکه هست او تاجدار انما

67 همچو او آن را که شاهی باشدش %~% دردو کون آن را پناهی باشدش

68 ای ز دین مصطفی بیرون شده %~% همچو حجاج لعین ملعون شده

69 خیز و همچون مؤمنان دیندار شو %~% وآنگهی در کلبه عطار شو

70 هست عطار اندراین ره سربلند %~% ز آنکه هست ابیات شیرینش چو قند

71 نی شکر دانی چرا شیرین بود %~% ز آنکه مهر شه در او تعیین بود

72 کمتر از چوبی نه‌ای در راه عشق %~% گوش کن معنی آن از شاه عشق

73 تا که گردد روشنت اسرار ms051 عشق %~% بعد از آن گردی تو خود انوار عشق

74 این مراتب از تو خود ظاهر شده %~% وین معانی از تو خود باهر شده

75 لیک باید جسم خود را سوختن %~% وآنگهی خرقه زعرفان دوختن

76 رو تو درخرقه خدا را کن طلب %~% وآنگهی دم درکش و نه لب بلب

77 ای تو اندر جسم صورت بین شده %~% بعد از آن هم صحبت سرگین شده

78 جهد کن خود را بعرفان پاک ساز %~% تا شوی در ملک عرفان پاکباز

79 رو درون را پاک ساز از کندگی %~% تا ترا روشن شود فرخندگی

80 کندگی مهر پلیدان با شدت %~% پیروی نفس شیطان با شدت

81 رو تو از فعل بد شیطان ببر %~% ریسمان مهر بد کیشان ببر

82 هیچ میدانی که تو خود کیستی %~% آمده در دهر بهر چیستی

83 ظاهر از آثار ذات حق توئی %~% واندرین عالم صفات حق توئی

84 هیچ میدانی کزین عالم ترا %~% جز جفا و جور نبود خود دوا

85 ترک دنیا کن چو حیدر مردوار %~% تا شوی واصل بلطف کردگار

86 هر که او در آتش محنت بسوخت %~% همچو بوذر جامه‌ای از صدق دوخت

1 راویم این نکته را از شیخ دین %~% آنکه او را بود خود علم الیقین

2 شیخ دین و پیشوای اهل دید %~% بایزید آن حکمت حق را کلید

3 گفت با من جعفر صادق امام %~% آنکه بد در علم دین حاذق تمام

4 گشت روزی درفشان آن مقتدا %~% گفت پیشم پیر بسطامی بیا

5 یک زمان از هر سخن خاموش کن %~% آنچه می‌گوید زبانم کوش کن

6 در مدینه باب من از بهر گشت %~% با گروهی از صحابه می‌گذشت

7 همرهش بودند آن شهزاده‌ها %~% آنکه ایشان را خدا گفته ثنا

8 و آنکسان کایشان بدندی بی‌نظیر %~% جمله بودند از محبان امیر

9 چون نصیر و قنبر و سلمان ما %~% بوذر و عمار یا سر ز آن ما

10 مالک اشتر بایشان ms052 بود و بس %~% بود مختار مسیب هم نفس

11 پس محمد ابن بوبکر و حبیب %~% سعد بین عباده و ابن حسیب

12 عبد رحمن بن عداس از هرب %~% بود او از جمع یاران از عقب

13 این جماعت هیفده تن بوده‌اند %~% در طریق شاه ره پیموده‌اند

14 با محمد کز حنف شد نام او %~% کز حنیفت بوده میدان مام او

15 خود امیرمؤمنان سه چیز داشت %~% در زمین جان خود این تخم کاشت

16 این مراتب را بجز حیدر که دید %~% گر نمیدانی بپرس از بایزید

17 بایزید و من بعالم گفته‌ایم %~% وین در معنی حق را سفته‌ایم

18 این سه چیز از حق باو وارد شده %~% این سه بر ارباب معنی جد شده

19 این سه مظهر را ز شه دانیم ما %~% هم ز مظهر می برآمد این صدا

20 این سه معنی را بگویم با تو من %~% چون تو هستی در معانی گام زن

21 اولین آن ولایت دان بعلم %~% و آخرین آن سخاوت دان و حلم

22 پس شجاعت کان بوددلخواه ما %~% در جهان ختم است او بر شاه ما

23 هر یکی فرزند را داد او یکی %~% زنکه او بد والی حق بیشکی

24 پس سخاوت گشت حق آن حسن %~% پس ولایت از حسین آمد علن

25 خود شجاعت بر محمد داده بود %~% ز آنکه اودرملک دین شهزاده بود

26 چون بدانستی که اینها حق کیست %~% با تو گویم راز پنهانی که چیست

27 گر تو چون ایشان معانی دان شوی %~% بر سریر ملک دین سلطان شوی

28 یا تو همچون آن جماعت گوش باش %~% یا چو عطار این زمان پر جوش باش

29 تو کمر را همچو ایشان بند چست %~% دامن شه را بدستت گیر رست

30 این جماعت پیرو شاهند همه %~% این جماعت رهرو راهند همه

31 این جماعت جان فدای شه کنند %~% و آن جماعت خود ترا گمره کنند

32 ترک ایشان گیر ms053 و ترک خویشتن %~% تا شوی در دنیی و عقبا چو من

33 ترک دنیا گیر و بدعتهای بد %~% تا نیفتی در مذلت تا ابد

34 رو تکبر را بمان درویش شو %~% وانگهی نزد امیر خویش شو

35 تا تو را راهی نماید راست راست %~% ره رو این راه بیشک مصطفاست

36 مصطفی در شرع تعلیمت کند %~% مرتضی در صدق تعظیمت کند

37 مصطفی اندر جهان گلشن شده %~% مرتضی از دید حق روشن شده

38 مرتضی روشن شده ازنور او %~% مظهر نور ولایت پور او

39 این جماعت خود محبان ویند %~% در حقیقت دوستداران ویند

40 خود همی رفتند در کوی مغان %~% جای ترسایان بد آنجا بی گمان

41 یک جماعت از بزرگان یهود %~% بر سر آتش نشسته همچودود

42 داش گرمی بر سر آن کوی بود %~% چیده دودی آتش بسیار زود

43 آتش بسیار در وی سوخته %~% بر مثال دوزخی افروخته

44 آن جماعت جملگی جمع آمده %~% بهرخشت خویش چون شمع آمده

45 ناگهی دیدند آنهاشاه را %~% پیش شه رفتند رفته راه را

46 پیر ایشان گفت بازوج بتول %~% یک سخن گویم ز لطفت کن قبول

47 بود عمری تاکه من می‌خواستم %~% پرسم این مطلب که می‌آراستم

48 بر زبان نام تو عمری رانده‌ام %~% وصف تو اندر کتبها خوانده‌ام

49 بود شیخ قوم حمران یهود %~% او بسی از علم حکمت خوانده بود

50 گفت باشه من مسلمان می‌شوم %~% در میان این عزیزان می‌شوم

51 یاامیر این جمله را احوال گو %~% تا بدانم حال ایشان را نکو

52 من همی خواهم که چون ایشان شوم %~% در قدوم حضرتت انسان شوم

53 گفت شاه اولیا بشنو ز من %~% جمله یک نورند اندر یک بدن

54 این جماعت پی سوی حق برده‌اند %~% وز وجود خویش جمله مرده‌اند

55 سر فدای راه حق ایشان کنند %~% مرهمی بر جان دل ریشان کنند

56 آنچه حق گفتست ایشان آن کنند %~% پنجه اندر پنجه شیران کنند

57 ms054 لیک در فرمان حق فرمان برند %~% زانجهت از این جهان ایمان برند

58 هرچه از حق باشد آن گردن نهند %~% لیک مر بی راه را گردن زنند

59 گشته اینها یک جهت در راه حق %~% جهد کن این دم تو برخوان این سبق

60 هرچه گفته مصطفا من آن کنم %~% عالمی را زین خبر حیران کنم

61 هرچه من خواهم همینها آن کنند %~% خانه ظلم و حسد ویران کنند

62 جملگی هستند خود بر راه راست %~% چون حسن کو بصری ومقبول ماست

63 گفت پس حمران که یا خیرالامم %~% وارهان این دم مرا از بند غم

64 یک محب را گوی تا فرمان برد %~% در میان داش خانه در شود

65 چون رود او و نسوزد آن زمان %~% آورم من عرض کلمه بر زبان

66 پس بشهر دین احمد در روم %~% بر تو و بر دوستانت بگروم

67 من یقین دانم که دینت حق بود %~% دین احمد خود حق مطلق بود

68 گفت پس رهبان بحضرت کی امیر %~% گر نمائی این کرامت از ضمیر

69 یک هزار و یک صد و چهل کس یقین %~% بوده شاگردان من در علم دین

70 ما و ایشان جمله در دینت رویم %~% جمله بر تعلیم و تلقینت رویم

71 چون از او بشنید شه این مشکلات %~% گفت بینائی خداوندا بذات

72 یا الهی کن دعایم مستجاب %~% در چنین امید بخشم فتح باب

73 چون دعائی کرد شاه اولیا %~% در دعا آورد نام مصطفا

74 با ابوذر شه اشارت کرد فاش %~% کاندرین آتش چو ابراهیم باش

75 دان که ابراهیم باب من بده %~% و آنچنان آتش بر او گلشن شده

76 چون شنید از شه اباذر این سخن %~% رفت سوی آنچنان داش کهن

77 همچو پروانه بسوی نار رفت %~% بروی آن آتش همه گلزار رفت

78 هر که از اخلاص برخوردار شد %~% بروی آتش سر بسر گلزار شد

79 بود بوذر زر خالص لاجرم %~% پاک ms055 بیرون آمد و شد محترم

80 زر خالص خود نسوزد در گداز %~% زانکه خالص بود آمد پاک باز

81 خلق بی‌حد بود آنجا جمله جمع %~% تا که دریابند آنجا حال شمع

82 چون ابوذر در میان داش رفت %~% سری از اسرار حیدر فاش رفت

83 مردمان گفتند بوذر سوخته %~% جان ما را خود سراسر سوخته

84 مصطفا را بد باو اسرارها %~% در بهشت او را بود گلزارها

85 بود او پیر و ضعیف و ناتوان %~% لیک در باطن بمعنی بد جوان

86 بوداو پیش پیمبر بس عزیز %~% بارها گفتی علی با او دو چیز

87 که توئی دانا توئی بینا به راز %~% راز را محرم توئی ای دلنواز

88 پس اشارت کرد با سلمان امیر %~% گفت این خرقه بیا از من بگیر

89 پیش بوذر رو روان پوشان به وی %~% بعد از این این جام را نوشان به وی

90 چون شنید از شاه سلمان آنچنان %~% شد بسوی داش خندان و دوان

91 تا رود در داش سوزان همچو او %~% عالمی بینند آن سر مگو

92 زانکه سلمان دیده بد سرها بسی %~% همچو او عارف نبوده هر کسی

93 شه بسلمان گفت او در داش نیست %~% سر اسرار خدا خود فاش نیست

94 درس داش است خود یک خانه %~% بوذر آنجا هست با پیمانه

95 زود پوشان خرقه و زودش بیار %~% بهر او دارند یاران انتظار

96 رفت سلمان و بدیدش همچو ماه %~% گفت هستی مظهر انوار شاه

97 روی او بوسید و دستش نیز هم %~% گفت داری این زمان تو جام جم

98 گفت این خلعت ز من بستان و پوش %~% جام حیدر باشد این بستان بنوش

99 چونکه نام شه شنید او محو شد %~% رفت در سکر و دگر با صحو شد

100 گفت با سلمان که از پیغام دوست %~% جان خود را می‌کنم انعام دوست

101 غیر از اینم خود متاعی بیش نیست %~% وین جهان خود یک ms056 سماعی بیش نیست

102 شربت خاص علی نوشید مرد %~% خرقه را پوشید و حق راسجده کرد

103 گفت یا سلمان که شاه من کجاست %~% دانکه او آئینه سر خداست

104 تا ببینم روی او بی‌خویشتن %~% تا بیایم سوی او بی‌خویشتن

105 گفت خلقی با امیر استاده‌اند %~% وز غمت بعضی بخاک افتاده‌اند

106 چون ابوذر انتظار شه شنید %~% خویشتن را بیخود اندر ره کشید

107 دست سلمان را گرفت و شد روان %~% تا که شد نزدیک شاه غیب دان

108 پیش شه چون آمدند آن هر دو تن %~% نعره‌ای کردند هر سو مرد و زن

109 هر یکی گفتا بشاه اولیا %~% ای شده بعد از محمد پیشوا

110 دست ما و دامن تو ای امام %~% ما بتو داریم ایمان والسلام

111 هر که از جان پیرو حیدر بود %~% از ملایک او یقین بهتر بود

112 پس مسلمان گشت حمران یهود %~% متفق گشتند با او هر که بود

113 مختصر گفتم من این اسرار را %~% تا نگوئی رافضی عطار را

114 گر تو میدانی علی را رافضی %~% من نمی‌دانم ولی را رافضی

115 من مقلد نیستم در دین چو تو %~% دارم اسرار خدا از گفت او

116 من نیم خارج چو تو ای ناصبی %~% من شدم بیزار هم از رافضی

117 رو تو چون بوذر زغشها پاک شو %~% بعد از آن در نار خوش چالاک شو

118 گرنه سوزی تو به آتش هر زمان %~% چون تراغش باشد اندر این جهان

119 هستی خود را در آتش هر زمان %~% پیش صرافان معنی کن بیان

120 تا بگوید روح انسانی سخن %~% وین معانی را ببین و گوش کن

121 وین معانی پیش درویشان بود %~% وین حقایق نزد دلریشان بود

122 این سخن با شیخ و با مفتی مگو %~% زانکه زین معنی ندارد رنگ و بو

123 بوی این معنی ز سیب مصطفاست %~% سر این معنی حقیقت مرتضی است

124 همچو بوذر تو ز غیر ms057 حق گذر %~% تا نیفتی عاقبت اندر سقر

125 رو تو چون منصور بردار فنا %~% تا ببینی نور حق را بی لقا

126 رو تو چون بوذر ز جان بگذر همه %~% تا خلاصی یابی از آذر همه

127 رو تو چون منصور و با حق رازگو %~% وانگهی با اهل وحدت بازگو

128 رو تو چون بوذر شه خود را ببین %~% تا بتو بنماید او حق را یقین

129 رو تو چون بوذر معانی را بدان %~% تا شود آسان بتو رفتار جان

130 رو تو چون منصور عاشق گرد و مست %~% تا بتو روشن شود سر الست

131 رو چو بوذر باش تسلسم امیر %~% چند گردی گرد هر میرو و زیر

132 رو تو چون منصور در دریای محو %~% چند خوانی پیش مفتی صرف و نحو

133 رو تو چون منصور و خود منصور شو %~% رو ز خود بگذر بمعنی نور شو

134 رو تو چون بوذر بسلمان یار باش %~% تا شودبر تو معانی جمله فاش

135 رو تو چون منصور معنی را شکاف %~% تا شوی در مظهرم معنی شکاف

136 رو تو چون منصور و احمد شاه بین %~% تا شوی در شرع او خود راه بین

137 رو چو بوذر بحر را غواص دار %~% در معنی راز بحر دین برآر

138 رو تو چون منصور فرد فرد شو %~% همچو ماه آسمان شبگرد شو

139 رو تو چون بوذر مبین اغیار را %~% تا بیابد روح تو ستار را

140 رو تو چون منصور با حق یار شو %~% تا بری از شبلی و کرخی گرو

141 رو تو چون بوذر بنار معرفت %~% تاکنی جا در مقام مغفرت

142 رو تو چون منصور بردار نعم %~% تا شوی تو جود مطلق در کرم

143 رو تو چون منصور و حق را فاش گو %~% وآنگهی از سر معنیهاش گو

144 رو تو چون منصور با حق راست شو %~% کج مباز و این سخن ازمن شنو

145 ms058 رو تو چون بوذر بشب بیدار شو %~% وآنگهی با ذکر حق درکار شو

146 رو تو چون منصور نور نور شو %~% یا چو موسی زمان بر طور شو

147 رو چو منصور و صفا بین در صفا %~% تا رسی دروادی رب العلا

148 رو چو بوذر پیشوا چون شاه گیر %~% تا شوی بر اهل معنی تو امیر

149 رو چو منصور و ظهور او ببین %~% تا که روشن گرددت سر یقین

150 رو چو بوذر سر بنه بر خط شاه %~% تا که روشن گرددت سر آله

151 هر که راه حیدر و اولاد رفت %~% کفر و ظلم او همه بر باد رفت

152 من بدنیا خود نخواهم مال و جاه %~% زانکه هستم من غنی از حب شاه

153 رو تو ترک دنیی وعقبی بگو %~% مظهرم را بین و خود اسرار جو

154 هرچه جوئی از ویت حاصل بود %~% زانکه عطار اندر او واصل بود

155 هر که واصل نیست او در پرده‌ایست %~% اندر این وادی چو ره گم کرده‌ایست

156 هیچ میدانی که اینها بهر چیست %~% وین سخنهاو معانی بهر کیست

157 هیچ میدانی که قرآن خوان که بود %~% همچو نوری در میان جان که بود

158 هیچ میدانی که باب علم کیست %~% واندرین عالم بجود و حلم کیست

159 هیچ میدانی که اسرار خدا %~% از که شد پیدا بکه آمدندا

160 هیچ میدانی که طور و نور کیست %~% پرتو انوار حق بر طور چیست

161 هیچ میدانی که منصور از که گفت %~% در اسرار الهی را که سفت

162 هیچ میدانی که بوذر یار کیست %~% درجهان او واقف اسرار کیست

163 هیچ میدانی که سلمان با که دید %~% نعره شیران در آن صحرا شنید

164 هیچ میدانی که در معراج کیست %~% با محمد همسر و هم تاج کیست

165 هیچ میدانی که مرد و زنده شد %~% باعرابی و شتر در پرده شد

166 گر همی معانی کلام %~% انما وهل ms059 اتی بر خوان تمام

167 هیچ میدانی سخاوت حق کیست %~% من بگویم لافتی إلا علی است

168 گر نمیدانی مقام اولیا %~% رو بخوان مظهر تو با صدق و صفا

169 تا بیابی راه و هم ره دان شوی %~% بعد از آن در وادی ایمان شوی

170 رو تو از پیوند دو نان دور شو %~% تا نباشی همچو ایشان در گرو

171 رو تو با اهل خدا پیوند ساز %~% تا شود درهای جنت بر تو باز

172 خود نماز اهل دنیا پاک نیست %~% ز آنکه ایشان را ز لقمه باک نیست

173 رو تو یک لقمه ز کشت خویش نوش %~% بعد از آن رو راز دان و ستر پوش

174 زینهار از خود مترسان خلق را %~% پاره گردان از برت این دلق را

175 چونکه هیچی خود گزینی تا بچند %~% با نجاست همنشینی تا بچند

1 بوی سرگین در دماغت هست چست %~% محتسب گشتی که دینم شد درست

2 روز مانی احتساب خویش کن %~% ترک کردار و کتاب خویش کن

3 گرکنی تو همچو بهمان احتساب %~% بر سرت آید عذاب بی‌حساب

4 برگذر زین کار و از آزار خلق %~% ورنه چون دزدان بیاویزی بحلق

5 دزد دنیا خود متاعی برده بود %~% یا زمال اهل دنیا خورده بود

6 تو کنی رخنه بدین مصطفی %~% هیچ شرمی می نداری از خدا

7 تو کنی دلهای مردم را ملول %~% می نداری شرم از روح رسول

8 گر نباشد جمله کار تو ریا %~% در ره این فش از کجا و تو کجا

9 ای ترا افعال زشت و خلق هم %~% از تو حق گشته ملول و خلق هم

10 ای تو با این فسق و دستار بلند %~% در میان خلق گشته خود پسند

11 ای گرفته سبحه از بهر ریا %~% از ریا بگذر تو وبا راه آ

12 چند گردی بهر آزار کسان %~% شرم دار از خالق هر دو جهان

13 دل بدست آر و ms060 مجو آزار دل %~% ز آنکه باشدمخزن اسرار دل

14 خود نکوتر باشد از صد کعبه دل %~% ساز دل نیکوتر است از ساز گل

15 دل بود منزلگه اسرار غیب %~% گر نمی‌دانی تو راخود نیست عیب

16 عیب من آنست که گفتم راست را %~% بشنو ازمن خود یکی درخواست را

17 ترک آزار دل دانا بکن %~% تا نیفتی چون درخت از بیخ وبن

18 هر که آزار دل دانا کند %~% در دو عالم خویش را رسوا کند

19 رو مجو آزار دلها بی‌گناه %~% ورنه باشی در دو عالم رو سیاه

20 جهد کن دلهای ایشان شاد ساز %~% تا شود درهای جنت بر تو باز

21 رو تو بی‌منت بدستت آر دل %~% ز آنکه از منت بسی باشد خجل

22 هر که یک دل را بیازارد چو جان %~% جمله دلها را بیازارد عیان

23 این چنین کس از بدیها بدتر است %~% بلکه او خود در جهان چون کافر است

24 چند گویم من بتو ای هیچکس %~% هیچ کردی خویش را همچو مگس

25 ترک کن افعال بد را نیک شو %~% بر طریق صالحان نیک رو

26 من چگویم باتو تو خود هیچ کس %~% در میان خلق گشتی خرمگس

27 ای که آزردی دل عطار را %~% من بتوکی گویم این اسرار را

28 این همه اسرار از دل آمده %~% باتو گفتن راز مشکل آمده

29 بعد من گر خوانی این مظهر تمام %~% زینهارش تو نگهدار از عوام

30 بود این مظهر چو جوهر ذات بود %~% وین معانی از صفات ذات بود

31 رو تو جوهر خوان شو و جوهرشناس %~% تا بیابی علم معنی بی قیاس

32 رو تو جوهر دان و مظهر نیز هم %~% تا نگردی در معانی متهم

33 مظهر وجوهر هم از گنج وی است %~% خود بدست ابلهان رنج وی است

34 از برای روح احمد جوهرم %~% و از برای نور حیدر مظهرم

35 نیک دان و نیکخوان و گوش کن ms061 %~% تا که روشن گرددت سر کهن

36 در جهان بسیار معنا گفته‌اند %~% در اسرار معانی سفته‌اند

37 از زمان مصطفا تا این زمان %~% واز زمان آدم آخر زمان

38 از ولی و شیخ و شاعر تا نجوم %~% کس ندانسته چو عطار این علوم

39 هست او شاگرد حیدر بی‌شکی %~% تو چه میدانی از اینها خود یکی

40 نیست چون عطار مرغی در جهان %~% زانکه هست او بلبل این بوستان

41 هیچ میدانی که این دادم ز کیست %~% وین همه افغان و فریادم ز کیست

42 بهر آن است تا بدانی خویش را %~% چند برخود میزنی تو نیش را

43 خویش را و نیش را بشناس تو %~% تا شود کارت چو حال من نکو

44 خویش تو پیراست باراه آردت %~% نیش تو کفر است گمراه آردت

45 گر نیابی پیر جوهر پیش آر %~% وانگهی مظهر چو جان خویش دار

46 چند گوئی تو به نااهلان سخن %~% دم نگهدار ومعانی ختم کن

47 تانگویندت توئی اهل حلول %~% یا توئی همچون روافض بوالفضول

48 یا نه دین ناصبی بربوده‌ای %~% یا نه تو همچون خوارج بوده‌ای

49 یا بگویند اتحادی بوده‌ای %~% یا تو کیش ملحدان بربوده‌ای

50 گر نگویم راست اینها نشنوم %~% من بدین مصطفی آسوده‌ام

51 هرچه گویندم کنمشان منبحل %~% ز آنکه دارم مهر شاهی را بدل

52 آنچه او گفتا بگو من گفته‌ام %~% من بگفت دیگران کی رفته‌ام

53 گفت دیگر ابلهان قیل است وقال %~% گفت شاه اولیا حالست حال

54 قال را در درس مان و حال گیر %~% تا شوی واصل تودرعرفان پیر

55 پیر تو شاهست دیگر پیر نیست %~% در دو عالم همچو او یک میر نیست

56 نور او از نور احمد تافته %~% حق بدست قدرتش بشکافته

57 سر ایشان کس نداند جز الاه %~% این سخن روشن شد از ماهی بماه

58 قصد من بسیار مردم کرده‌اند %~% خاطر مسکین من آزرده‌اند

59 جور بسیار از جهان بر من رسید ms062 %~% جور دنیا راه همی باید کشید

60 ناصرخسرو ز سر آگاه بود %~% نه چو تو او مرتد و گمراه بود

61 ناصر خسرو که اندوهی گرفت %~% رفت و منزل در سر کوهی گرفت

62 ناصر خسرو بحق پی برده بود %~% از میان خلق بیرون رفته بود

63 یار او یک غار بود و تار بود %~% او بنور و نار حق در کار بود

64 رو تو در کار خدامردانه باش %~% وز وجود خویشتن بیگانه باش

65 تا ببینی مظهر سلطان عشق %~% وانمائی در جهان برهان عشق

66 عشق چبود قبله سلطان دل %~% عشق چبود کعبه میدان دل

67 عشق چبود مقصد ومقصود تو %~% عشق باشد عابد و معبود تو

68 عشق دارد درجهان دیوانه‌ها %~% عشق کرده خانمان ویرانه‌ها

69 عشق باشد تاج جمله اولیا %~% عشق گفته بامحمد انما

70 عشق گفته با محمد در شهود %~% در نهان و آشکارا هرچه بود

71 عشق گفته با محمد راز خود %~% هم از او بشنیده خود و آواز خود

72 عشق گفته آنچه پنهانی بود %~% عشق گفته آنچه سبحانی بود

73 عشق گفته راز پنهانی بما %~% رو بگو عطار آن را برملا

74 عشق گفته رو بگو اسرار من %~% خود مترسان خویش را ازدار من

75 عشق گفتا من شدم همراه تو %~% عشق گفتا من شدم خود شاه تو

76 عشق گفتا من بتو ایمان دهم %~% بعد از آنی در معانی جان دهم

77 عشق گفتا شرع تعلیمت کنم %~% در طریق عشق تعظیمت کنم

78 عشق گفتا خود حقیقت آن ماست %~% وین معانی و بیان در شأن ماست

79 عشق گوید جمله عالم منم %~% در میان جان و تن محرم منم

80 عشق گوید من بجمله انبیا %~% گفته‌ام راز نهانی بر ملا

81 عشق گوید اولیا شاگرد من %~% خواندن درس معانی ورد من

82 عشق گوید همنشین تو شدم %~% درس و تکرار و معین تو شدم

83 عشق گوید غافلی از حال من ms063 %~% از بد ونیک و ازین افعال من

84 عشق گوید فعل من نیکست و نیک %~% واندر این دریا نهانم همچو ریگ

85 عشق گوید تو برو بیهوش شو %~% پیش عشق او چو من پرجوش شو

86 عشق گوید غافلی از یار من %~% گوش کن یک لحظه از اسرار من

87 عشق گوید گر ز من غافل شدی %~% خود یقین میدان که بی‌حاصل شدی

88 عشق می‌گوید منم دریای راز %~% با توحاضر بوده‌ام من در نماز

89 عشق گوید که مراخود یاد کن %~% وین دل غمگین من تو شاد کن

90 عشق گوید رو ز شیطان دور شو %~% وانگهی چون جان جانان نور شو

91 عشق گوید رو بدین شه گرو %~% وانگهی اسرار حق از شه شنو

92 عشق گوید که همو مقصود بود %~% با محمد حامد ومحمود بود

93 عشق گوید گر بدانی شاه را %~% همچو خورشیدی ببینی ماه را

94 عشق گوید راه او راه من است %~% همچو عطاری که آگاه من است

95 عشق گوید من بعالم آمدم %~% از برای دید آدم آمدم

96 عشق گوید گه نهانم گه عیان %~% من بجسم تو درآیم همچو جان

97 عشق گوید گر تو می‌خواهی مرا %~% رو بپوشان جامه شاهی مرا

98 عشق گوید که لسان غیب من %~% این کتب را گفته‌ام بی عیب من

99 عشق گوید که بسی اسرارها %~% من دراین مظهر بگفتم بارها

100 عشق می‌گوید که این راز من است %~% بر سردست شهان باز من است

101 عشق می‌گوید که با حق راز من %~% از برون و از درون آواز من

102 عشق می‌گوید همه حیوان بدند %~% یک یکی در راه او انسان شدند

103 عشق می‌گوید که سلطانی کنم %~% باشه خود سر پنهانی کنم

104 عشق می‌گوید که دیدم رازها %~% مرغ معنی کرده است پروازها

105 عشق می‌گوید مدار حق منم %~% در معانی پود و تار حق منم

106 عشق می‌گوید نبی بر حق شتافت %~% زان ms064 بقرب حضرت اوراه یافت

107 عشق می‌گوید ولی بر من گذشت %~% تیر مهر او ز جان و تن گذشت

108 عشق می‌گوید علی بابها %~% روزها گویم بتو زین بابها

109 عشق می‌گوید که بابم را شناس %~% وین معانی را بمظهر کن قیاس

110 عشق گوید چند می‌گویم بتو %~% سر اسرار نهانی تو بتو

111 عشق می‌گوید علی را می‌شناس %~% این معانی بشنو و میدار پاس

112 عشق می‌گوید علی چون روح بود %~% خود بدریای معانی نوح بود

113 عشق می‌گوید علی با حق چه گفت %~% هرچه گفته بود او آخر شنفت

114 عشق می‌گوید که ای گم کرده راه %~% می‌طلب از شاه مردان تو پناه

115 عشق می‌گوید که ایمان نیستت %~% ز آنکه مهر شاه مردان نیستت

116 عشق می‌گوید که شاهم اولیاست %~% با محمد نور او در انماست

117 عشق می‌گوید که علم اولین %~% پیش سلطان جهان باشد یقین

118 عشق می‌گوید که حق بیزار شد %~% از کسی کو از یکی با چار شد

119 عشق می‌گوید که ایمان چار نیست %~% در درون خود یکی دان چار نیست

120 عشق می‌گوید که جز یک یار نیست %~% جز یکی اندر جهان دیار نیست

121 یار را یک دان نه یک را چار دان %~% تا شوی در ملک جان اسراردان

122 گفتگو بگذار مذهب خود یکی است %~% گر ندانی یک در ایمانت شکی است

123 تو براه شرع احمد رو چو من %~% تا شوی در ملک معنی بی سخن

124 من لسان الغیب دارم در زبان %~% زان لسان الغیب خوانندم عیان

125 تو لسان الغیب را نشنیده‌ای %~% ز آن طریق جاهلان بگزیده‌ای

126 رو براه مظهر و مظهر بخوان %~% تاشوی درمظهر من راز دان

127 مظهر و جوهر از این دریا بود %~% گه نهان گشته گهی پیدا بود

128 ای نهان و آشکارا جمله تو %~% در عیان مرد دانا جمله تو

1 بود اندر عصر من دانا دلی %~% حل نمودی هر ms065 کرا بد مشکلی

2 بود اوواقف ز حال و کار من %~% کس چو او واقف نبد در انجمن

3 سالها با من مصاحب بود او %~% در درون راهی بحق بگشود او

4 یک شبی نزد من آمدمست یار %~% گفت ای در ملک معنی هوشیار

5 بهر آنی آمدم نزدیک تو %~% تا ترا واقف کنم از سر او

6 ز آنکه من عزم سفر دارم ز جان %~% با تو گویم راز و اسرار جهان

7 هست در پیشم یکی نوسالگی %~% خورد سالی عاقلی پر حالکی

8 ترک دنیا کرده و یارم شده %~% خود رفیق جان بیمارم شده

9 گفت ای خواجه جهان از بهر چیست %~% واندر این خانه نهان برگوی کیست

10 گفتمش هست این عبادت خانه‌ای %~% از برای دیدن جانانه‌ای

11 من در این خانه یکی دارم نهان %~% خود یکی شد آشکارا در جهان

12 پس زبان بگشاد آن بینا بدل %~% کای توبیرون آمده از آب و گل

13 سر این اسرار با من گو تمام %~% تا شوم آگه من از سر کلام

14 هر که را اسرار معنی خویش نیست %~% در جهان او از گیاهی بیش نیست

15 صاحب اسرار عالم بی شکی %~% در همه ظاهر شده نادر یکی

16 گر یکی بوده است گو آن یک کجاست %~% ور ظهور او بود بیحد کراست

17 گفتم آن یک مظهر کل آمده %~% بر ره حق بر توکل آمده

18 بوده از خود واقف اسرار حق %~% گشته ظاهر از رخش انوار حق

19 چون شنید این نکته سر بر خاک زد %~% بعد از آن بر جامه جان چاک زد

20 گفت ره بنما که من چون دانمش %~% در درون جان چه سان بنشانمش

21 نام او بر گو و شان او بگو %~% از همه عالم نشان او بگو

22 گفتم این معنی رو از عطار پرس %~% از طریق حیدر کرار پرس

23 از من او چون نام حیدر را شنید %~% خویش ms066 را او از خرد بیگانه دید

24 چون بخود آمد پس از این اضطراب %~% کرد گریان او بسوی من خطاب

25 کای توهم استاد وهم ره دان من %~% از کلامت یافت لذت جان من

26 حیدر اندر سینه مأوی کرده است %~% در درون جان ما جا کرده است

27 هر چه بینم هر چه دانم او بود %~% و آن کزین گوید مرانیکو بود

28 گاه گردد با من آن شه همزبان %~% گاه می‌بینم که هر سوشد روان

29 گشت روشن جان مسکینم از او %~% هیچ جا خالی نمی‌بینم از او

30 گفتم ای از سر دین آگاه تو %~% وی شده در ملک معنی شاه تو

31 زین سعادت دیده انور می‌شود %~% هر کسی را کی میسر می‌شود

32 زین سعادت شادزی و شاد باش %~% وز همه قید جهان آزاد باش

33 چون تو او را از دو عالم دیده‌ای %~% وصل فکر و ذکر اوبگزیده‌ای

34 باش درعالم جدا ز اهل حسد %~% در دوعالم پادشاه وقت خود

35 در همه عالم ظهور شاه دان %~% خود دل دانا از آن آگاه دان

1 ای تو در زندان دنیا همچو سگ %~% میدوی تا آهوئی گیری به تک

2 جست آهو و تو افتادی بچاه %~% چاره چه را چه خواهی کرد آه

3 ای تو گم کرده چه سگ آن راه را %~% چشم بر آهو ندیده چاه را

4 ترک صید آهوی دنیا بکن %~% خویشتن را همچو سگ رسوا مکن

5 تانیفتی همچو سگ در چاه تن %~% نفس شومت را برون کن از بدن

6 هست این عالم مثال گلخنی %~% اندر او عارف بسان گلشنی

7 ای بگلخن میل کرده از خری %~% ره بگلزار معانی کی بری

8 جمله خلقان را بدان چون گلخنی %~% خورده از حمامی تن گردنی

9 وی تو در قید عیال و تن شده %~% بهر نان وابستهگلخن شده

10 رو تو ترک این همه کن همچو من %~% خود مشو محبوس ms067 اندر چاه تن

11 همچو مردان از خودی آزاد شو %~% در طریق اهل معنی شاد شو

12 از برای تو بیارم مظهری %~% وز دل دریا برآرم گوهری

13 مظهرم میدان تو گوهر گوش دار %~% تا بیابی در معنی بی شمار

14 از یقین درها بگوش خویش کن %~% وآنگهی یاد من درویش کن

15 خود دعائی کن مرا ای مرد خاص %~% تاکه گردد روح من از غم خلاص

16 قدر مظهر را چه دانند ابلهان %~% قیمت گوهرمجوی از گمرهان

17 قیمت گوهر به پیش گوهریست %~% صاحب مظهر عجایب گوهریست

18 خواجه گوید سر مظهر گوش کن %~% جامی از مظهر بگیر و نوش کن

1 بودم اندر پیش نجم الدین شبی %~% آنکه جز مرغان نبودش هم لبی

2 بد کبیرو او ز حق آگاه بود %~% در طریق اهل معنی شاه بود

3 رازی از سر معانی گفت او %~% من بگویم ز آن یکی در گوش تو

4 خود بیاب این رمزراوگوش کن %~% همچو خم می ز معنی جوش کن

5 گفت روزی مصطفی از بهر سیر %~% از مدینه رفت بیرون بهر خیر

6 همرهش اصحاب خود بسیار بود %~% در قدومش واقف اسرار بود

7 بود شاه اولیا همراه او %~% بود واقف از دل آگاه او

8 دست حیدر مصطفا در دست داشت %~% دیگران را زآن معانی پست داشت

9 قرب یک میلی به بیرون بیش و کم %~% دست در دست محمد داشت هم

10 پس محمد گفت با او رازها %~% داد در گوشش بسی آوازها

11 بعد از آن دیدند نیکو منزلی %~% گنبدی عالی در آنجا ازگلی

12 بود آن منزلگهی بس با صفا %~% گاه گاهی بود آنجا مرتضی

13 جای عزلت گاه سلمان بود آن %~% منزل ارباب عرفان بود آن

14 آمد آنجا مصطفی آرام کرد %~% پس می عرفان بسی درجام کرد

15 نارسیده آن می معنی بکام %~% جملگی کردند مستیها تمام

16 از پر جبریل آواز او شنید %~% گفت اینک ms068 جبرئیل از حق رسید

17 مصطفی با مرتضی چون جان شدند %~% در درون خانه سلمان شدند

18 پس نبی گفتا کسی را بار نیست %~% در درون خانه خود اغیار نیست

19 گفت با سلمان که باب در تو باش %~% ز آنکه سر حیدری گشت از توفاش

20 چونکه سلمان آستان در گرفت %~% جمله اسرار خدادر سر گرفت

21 جمله اصحاب نبی حیران شدند %~% غرقه در دریای بی پایان شدند

22 پس بگفتند این چه سر است ازاله %~% کاندر این خانه برفتند آن دو شاه

23 ما همه با مصطفی محرم بدیم %~% در همه معنی باو همدم بدیم

24 این چه سر بد که نبی باما نگفت %~% سر اسرار الاه ازما نهفت

25 خود علی را محرم خود داشت او %~% پس یکی را در درون نگذاشت او

26 جمله گفتند این سخن با یکدگر %~% خود بپرسیم از محمد این خبر

27 تا بگوید سر این معنی بما %~% تا شویم آگه ز کشف انما

28 پس برون آمد نبی بامرتضی %~% گفت آورده است سویم هل اتی

29 جمله یاران پیش پیغمبر شدند %~% وز علوم حیدری انور شدند

30 جمله گفتند اندر این گنبد چه بود %~% با که بوده خود ترا گفت وشنود

31 ما همه اصحاب جانباز توایم %~% واندر این سر محرم راز توایم

32 این عرق بر روی تو از بهر چیست %~% وین ورود هل اتی از بهر کیست

33 مصطفی گفتا که ای یاران من %~% جمله اصحاب و هواداران من

34 اندرین معنی سخن بسیار هست %~% واندرین سر خود بسی اسرار هست

35 چونکه جبریل آمد از حق سوی من %~% گفت از اسرار حیدر او سخن

36 این همه الهام حق با شاه بود %~% ز آنکه او خود نور عین الله بود

37 حق باو می‌گفت و او از حق شنفت %~% او همه اسرار حق مطلق شنفت

38 من نگویم سر چومنصور این زمان %~% لیک دارم سر در این مظهر ms069 نهان

39 جملگی گفتند پس رهبر توئی %~% بعد پیغمبر بما مهتر توئی

40 هر که کرد اقرار ایمان یافت او %~% و آنکه کرد انکار دوزخ تافت او

41 هر که منکر گشت او معلون بود %~% همچو گمراهان دیگر دون بود

42 هست عطار این زمان آگاه او %~% گشته دور از منکر گمراه او

43 گشته‌ام از رافضی بیزار هم %~% ز آنکه او گشته به پستی متهم

44 من بدین احمد و اولاد او %~% تو و دین دیگری وارشاد او

45 تو بدین دیگران گمره شوی %~% همچو کوران در درون چه شوی

46 ای تو مردود خدا و خلق هم %~% همچو کوران منکر شاه کرم

47 گشت شرع از دین حیدر آشکار %~% خود برای شرع می‌زد ذوالفقار

48 بارها در راه حق جان باخت او %~% دلدل معنی بفرمان تاخت او

49 من بگویم شرح تیغش هوشدار %~% در اسرار مرا در گوشدار

50 لافتی الا علی در جان من %~% ذوالفقار و سیف او ایمان من

51 گر نبودی سیفایمان کی بدی %~% با تو حب شاه مردان کی بدی

52 قصه آن عمر و آخر یاد کن %~% خانه دین را بآن آباد کن

53 می‌شنیدم این سخن از اهل علم %~% عالمان کایشان بدند ارباب حلم

1 شد یقین کانرد زمان مصطفی %~% چند جنگ صعب شد اصحاب را

2 پیش از جنگ احد این جنگ بود %~% که زمین از خون دشمن رنگ بود

3 جنگ خندق بود جنگ مشکلی %~% در میانشان بود مرد پردلی

4 عمرو عبدودو سر دار همه %~% پهلوانی پر دلی یار همه

5 خود همین عمرو عرب بد پهلوان %~% داد مردی او بداده در جهان

6 اندر آن عصر و زمان چون او نبود %~% اوب مردی تاج سلطانان ربود

7 از سنان او دل خاره شکافت %~% وز نهیبش مرگ جای خود نیافت

8 او بمردی در جهان مشهور بود %~% هر که جان می‌خواست از وی دور بود

9 بود او را ms070 یک فرس چون برق شب %~% کرده بود از هیبتش خورشید تب

10 هر که او را بر چنان مرکب بدید %~% از نهیبش زهره اندر تن درید

11 بود او در ملک عالم کوه زور %~% اوفکنده زور او در کوه شور

12 گفت با لشکر که من فردابگاه %~% این مدینه را کنم چون خاک راه

13 آمدند از قهر و کف بر کف زدند %~% گرد بر گرد مدینه صف زدند

14 چو محمد دید لشکر بی عدد %~% گفت با خالق تو ما را کن مدد

15 مردم مااندک و دشمن عظیم %~% توبه رحمت کن مددمان ای کریم

16 ما بتو امیدواریم ای اله %~% ما بتو آورده‌ایم آخر پناه

17 پس نبی فرمود خود اصحاب را %~% بهر آسایش به شیخ و شاب را

18 گرد بر گرد مدینه جر زنید %~% در درون جر یکی خندق کنید

19 تا که ماند امن این منزل تمام %~% خود نباشد راه کس در این مقام

20 از نهیبش مردمان ترسان شدند %~% همچو برگ بیدهم لرزان شدند

21 مصطفی فرمود کی یاران من %~% خود بخوانید این زمان قرآن من

22 تا خدا فتحی دهد ما را بر او %~% این چنین فتحی که ناید غیر او

23 مصطفی انا فتحنا را بخواند %~% جبرئیلش هم مددها میرساند

24 ناگهان در تاخت آن ملعون گبر %~% بر لب خندق خروشان همچو ببر

25 نعرها زد تند و گفت ای مصطفی %~% زود برخیز و بنزد من بیا

26 تا کنیم امروز با هم حرب و جنگ %~% تا که را افتد همه دنیا بچنگ

27 من ز بهر تو به لشکر آمدم %~% نه زبهر دیدن جر آمدم

28 خود مرا پروای جر و قلعه نیست %~% خود به پیش من مدینه حقه‌ایست

29 کرده‌ام ویران هزاران قلعه بیش %~% ز آنکه دارم در بغل اصنام خویش

30 پس نبی فرمود با اصحاب خویش %~% کو شده مردود همچون باب خویش

31 هیچکس را نیست تاب جنگ ms071 او %~% خویشتن را پس نگهدارید ازو

32 درد ما را حق همی درمان کند %~% کارها را عاقبت آسان کند

33 بار دیگر نعره زد بر اهل دین %~% با عمر گفتا که دارم با تو کین

34 ز آنکه ترک لات و عزی کرده‌ای %~% ره بسوی دین احمد برده‌ای

35 خیز و ترک دین احمدسازوآی %~% تاکه باشد لات و عزایت خدای

36 پس فلان پیچید و خود را هیچ کرد %~% و آنچنان هیبت فلان راگیج کرد

37 مصطفی و اصحاب او حیران شدند %~% بر در باری همه نالان شدند

38 کای خداوندا توئی شاه دو دار %~% از سر ما شر او را دور دار

39 پس دگر فریاد زد او بر ملا %~% گفت آن خورشید حق را ناسزا

40 بد علی پیش نبی حیران شده %~% او زگفت آن لعین غران شده

41 گر چه کودک بود در کاخ سترگ %~% لیک آن شه بود در معنی بزرگ

42 گر بصورت بود آن کودک ولی %~% لیک بد نور بزرگی زو جلی

43 قصه سلمان مگر نشنیده‌ای %~% یا که دشت ارژنه نادیده‌ای

44 آنکه داده قرض اعرابی شتر %~% جام کوثر خود بدست اوست پر

45 هیچ میدانی عرابی و شتر %~% این معانی هست غلطان همچو در

46 هیچ میدانی که اژدر دادخواست %~% و آنچنان دادی ز عالم مر که راست

47 هیچ میدانی که حیه کی درید %~% واین هدایت او بحد مهد دید

48 هیچ میدانی که معجز آن کیست %~% واین همه مدح و ثنا در شأن کیست

49 قصه سلمان و دشت ارژنه %~% بشنو و خوردش مبین اندر تنه

50 آنکه اندر کعبه از مادر بزاد %~% آنکه بر باز او کبوتر را نداد

51 خود نهاد او پای بر کتف رسول %~% کرد از کل جهانش حق قبول

52 پیش کوران گرچه کودک می‌نمود %~% او بمعنی ملک دین را میربود

53 که بده خود تاجدار انما %~% که بده در ملک معنی هل اتا

54 ms072 که بده قرآن ناطق در بیان %~% که شده در لو کشف اسراردان

55 کیست باب علم ازگفت رسول %~% خود کرا بوده است در عالم بتول

56 پس امیرمؤمنان گفت ای نبی %~% نیست غیر از اذن جنگم مطلبی

57 هست عمرو اندر جهان جاهلی %~% ظلم و کفر از صورت او منجلی

58 ده اجازت تا روم نزدیک او %~% و این جهان را تنگ گردانم بر او

59 گفت پیغمبر اجازت کی دهم %~% ز آنکه جانی در درون این تنم

60 من نخواهم جان خود رفتن ز تن %~% ای شده اندر بدن چون جان من

61 پس دگر زد نعره سخت آن لعین %~% گفت از لاتم تو می‌ترسی یقین

62 من نترسم از تو ونه از خدات %~% آمدم پیش تو از قلعه برات

63 پیش لات و عزیم آ بی سخن %~% تا ببینی تو خدایم را چو من

64 خیز و بهر جنگ پیش من بیا %~% تاکرا نصرت دهد این دم خدا

65 هر کرا نصرت بود حق ز آن اوست %~% جمله آفاق در فرمان اوست

66 مرتضی جوشید بر خود همچو شیر %~% سوی آن ملعون روان شد اودلیر

67 نعره‌ای زد جست از خندق امیر %~% آنکه بودی در دو عالم بی‌نظیر

68 عمرو عبدود چون آن نعره شنید %~% خویش را از جان خود بیگانه دید

69 عمرو را آن نعره خود بردار کرد %~% همچو الماسی که در جان کار کرد

70 گفت این کودک عجایب مظهریست %~% پهلوانی مرا او درخوریست

71 زوجه او دختری چون مه کنم %~% بر سر این لشکر او راه شه کنم

72 بلکه من خود تاج و تخت خویش را %~% میکشم در پیش او بی ماجرا

73 چون شه عالم به پیش او رسید %~% عمرو آن شه را بظاهر خورد دید

74 گفت کودک نام خود با من بگو %~% کز عرب شخصی ندیدم مثل تو

75 کودک و چست و نکوروی ودلیر %~% نعره تو تند باشد همچو ms073 شیر

76 پس امیرمؤمنان گفت ای دغا %~% نام من باشد علی مرتضی

77 عمرو چون بشنید نام مرتضی %~% گفت دردا و دریغا حسرتا

78 من بدان بودم که شاهی بخشمت %~% دختر خود گر بخواهی بخشمت

79 لیک خویش مصطفائی چون کنم %~% دیده خود را ازین پر خون کنم

80 پس امیرمؤمنان گفتا باو %~% ترک دین خود بگوی و شو نکو

81 گر بدین مصطفی بندی کمر %~% بر دهد شاخ امید تو ثمر

82 آن لعین گفتا که ای کودک برو %~% زآنکه دارم دل به پیش تو گرو

83 دوستت دارم کنم رحمت از آن %~% که تو هستی چست و زیبا و جوان

84 می نریزم ز آن سبب من خون تو %~% کز تهور آمدی پیشم نکو

85 نعره بر وی زد شه اسراردان %~% گفت زان نام خدایم بر زبان

86 ورنه دنیا را ز تو خالی کنم %~% پر زگوهرهای اجلال کنم

87 گفت عمروش آنچه گفتی این زمان %~% کس نگفته پیش من اندر جهان

88 رو که آید ازدهانت بوی شیر %~% ورنه می‌کردم ترا این دم اسیر

89 صد هزاران رستم و کی بنده‌ام %~% همچو ایشان صدهزار افکنده‌ام

90 تو همی گوئی خدا گوشو چو من %~% این مگو هرگز نگویم این سخن

91 رو به ترک این سخن گو جان ببر %~% ورنه در بازی در این دم جان وسر

92 پس علی مرتضی گفت ای پلید %~% نیستی در عالم از ارباب دید

93 در میان ما و تو تیغ است تیغ %~% شد ز ظلم تو مدینه زیر میغ

94 آن لعین شد تند و گفت ای ناگزیر %~% سویت آمد تیغ خونریزم بگیر

95 چون امیر آن تیغ را بر سر بدید %~% تند بر جست و سپر بر سر کشید

96 تیغ او خود و سپر را بردرید %~% در گذشت ازخود و بر فرقش رسید

97 چون خدا بودی بهر جایاورش %~% جبرئیل آمد نگهبان سرش

98 تیغ او بر فرق حضرت ms074 ایستاد %~% تیغ بشکست و دو پاره اوفتاد

99 گفت حیدر کی پلید نابکار %~% ضرب خود راندی و کردی کارزار

100 من هم از بهر تو تیغی درکشم %~% وز تو فریاد و دریغی درکشم

101 حمله زد گفتا بگیر این ذوالفقار %~% دان که هستم من شه دلدل سوار

102 چون شنید او از امیر این یک سخن %~% گفت کای کودک تو کار خود بکن

103 من فکندم بر سرت آنگو نه تیغ %~% کوه را صدپاره کردی بی‌دریغ

104 در سرت از تیغ تیزم چاک نیست %~% وز چنان شمشیر هیچت باک نیست

105 حیدر از نام خدا فریاد زد %~% تیغ زد بر فرق آن ملعون رد

106 از سپر وز خود و از فرقش گذشت %~% شد دو نیمه زودو از اسبش بکشت

107 خود دونیمه گشت و اسبش شد دو نیم %~% تیغ آن شه بر زمین آمد مقیم

108 تا بگاو و ماهی او بی قیل شد %~% در میان حایل پر جبریل شد

109 پس ندا آمد باحمد از الاه %~% کین سخن بشنو زماهی تا بماه

110 لافتی الا علی را گوشدار %~% گوی خود لاسیف الا ذوالفقار

111 مصطفی گفت این حدیث با صفا %~% از سر تحقیق با سلطان ما

1 چون نبی آن شاه دین را دید شاد %~% مهر او را در میان جان نهاد

2 روی او را پاک کرد از گرد جنگ %~% گفت در دین از تو دارم نام وننگ

3 چون عمر آن ضرب دید از مرتضی %~% پیش او افتاد اندر دست و پا

4 گفت جان ما شده گلشن ز تو %~% شمع ایمان نیز هم روشن ز تو

5 گر نبودی ضرب تیغت در جهان %~% بیشکی بودی شریعت خود نهان

6 جمله اصحاب هم شادان شدند %~% زان خرابی جمله آبادان شدند

7 با علی گفتند کی شاه ازنخست %~% فتح در دین نبی ازتیغ تست

8 ضرب تیغش را چو دیدند آن بدان %~% منهزم رفتند تا مکه دوان ms075

9 گفت حیدر کای شه هر دو سرا %~% می‌روم این قوم بد را از قفا

10 چون اجازت یافت از احمد ولی %~% بود انوار ولایت زو جلی

11 برکشید آن شاه مردان ذوالفقار %~% کرد ارض از خون اعدا لاله زار

12 کشت بسیاری از آن بدسیرتان %~% در مدینه گشت سیل خون روان

13 لشکر اسلام قوت یافتند %~% جملگی مال و غنیمت یافتند

14 لیک حیدر میل دنیائی نکرد %~% مهر دنیا در دل او بود سرد

15 رو گذر تو زین جهان کن میل حق %~% تا دهندت در معانی خود سبق

16 تا بگیرد مهر شه بر دل قرار %~% روی از دنیا بگردان مردوار

17 هر که او دل از جهان خود برگرفت %~% همچو شاه ما ز دشمن سرگرفت

18 هر که او آلوده دنیا بود %~% در دو عالم او یقین رسوا بود

19 هر که او از هستی خود دور شد %~% بیشکی میدان که چون منصور شد

20 هر که او از غیر حق بیزار شد %~% در میان جان و دل انوار شد

21 رو تو از خواب امل بیدار شو %~% و آنگهی در وادی کرار شو

22 تو زخواب غفلتت بیدار باش %~% همچو جمع اولیادر کار باش

23 تا بیابی آنچه مطلوبت بود %~% وز معانی آنچه محبوبت بود

24 هست مقصودم در این گفتن کسی %~% آنکه او با اولیا باشد بسی

25 تو چه دانی اولیا را در یقین %~% زآنکه خودبین گشته در راه دین

26 تو همین نامی بگیری بر زبان %~% اولیا را تو ببین از چشم جان

27 دنیئی داری و عقبی هیچ نه %~% صورتی داری و معنی هیچ نه

28 من ز روی یار خود در حیرتم %~% اندرین حسرت بسی در حسرتم

29 اولین منزل ز سر باید گذشت %~% ورنه زین بابت بدرباید گذشت

30 رو ز سربگذر که شاه از سرگذشت %~% تا که گردد زندگی‌ات سرگذشت

31 هیچ میدانی در آن سر سر کیست %~% تو ms076 چه میدانی که آن اسرار چیست

32 سر آن معنی طلب کن همچو من %~% تا که گردد حاصلت اصل وطن

33 رو طلب کن تا بیابی یار او %~% ز آنکه یابند از طلب اسرار او

34 در طلب من یافتم اسرارها %~% بعد از آن گفتا بیا عطار ما

35 گر نیابی در جهان او را عیان %~% رو تو جوهر ذات خود عطار خوان

36 تانماید او بتو آن یار را %~% بعد از آنی بینی او را بی لقا

37 از لقا مقصود مامعنی بود %~% وندر آنجا دنیی و عقبی بود

38 هرچه می‌گویم ببین و گوش کن %~% جامها از خم وحدت نوش کن

39 آن چنان می خور که ازدل بردغم %~% نه از آن می خور که گردی متهم

40 می چنان خور که امامان خورده‌اند %~% چون پیمبر ره بمعنی برده‌اند

41 هم شریعت را بحکمت گفته‌اند %~% راه معنی را بعزت رفته‌اند

42 او حقیقت دان اسرار حق است %~% نور رحمان وجه حق مطلق است

43 خود محمد بود و احمد نام او %~% در میان جان ودل انعام او

44 هست روشن همچو نور اندر مبین %~% آنکه با مظهر شده او همنشین

45 رو ز جوهر معنی او را طلب %~% تا خبریابی ز معنی بی سبب

46 هر که او در راه معنی رفت رست %~% پرتو نورش همه در جان نشست

47 هر که در دین نبی بندد کمر %~% شرع او گردد مر او را راهبر

48 دارم از دریای شرعش جوهری %~% مثل مظهر خود نیابی گوهری

49 ز آنکه اسرار محمد دیده‌ام %~% راه شرع ازگفته‌اش بگزیده‌ام

50 من بگفتم جمله اسرارت تمام %~% لیک این مظهر نهان باشد ز عام

51 معجزی دارد بمعنی مظهرم %~% پیش هر مفلس نباشد جوهرم

1 شاه غازی شاه محمود آنکه داشت %~% برجهان حکم نکونامی گذاشت

2 بود شاه عادل و بس هوشمند %~% هیچ خلقی را نبوده زو گزند

3 صیت عدلش در جهان مشهور ms077 بود %~% زنگ ظلمت از دل او دور بود

4 داشت سلطان در جهان یک جوهری %~% گوهری در بحر معنی مظهری

5 بود او را یک غلام راز دان %~% نام او را خود ایاز خاص خوان

6 گفت سلطان خود ایاز خاص را %~% رو طلب کن جوهروقاص را

7 جوهری اندر خزینه خاص بود %~% نام آن جوهر یقین وقاص بود

8 آن جواهر را بگویم کز که بود %~% وز که آمدآن جواهر در وجود

9 خود سلیمان داشت آن جوهر نگین %~% زو رسیده تا به آن و تا به این

10 خود تبرک بود آن جوهر بدهر %~% صدهزاران کشته گشته زو بزهر

11 گوهری بود او و روشن همچو خور %~% کرده او را اهل دنیا نام در

12 رفت ایاز و در خزینه گشت زود %~% یافت جوهر راکه سلطان می‌نمود

13 پس بد او دری بزرگ و قیمتی %~% هرکرا باشد ندارد محنتی

14 گفت سلطان کن بهایش از قیاس %~% ز آنکه هستی در جهان جوهرشناس

15 گفت ایاز خاص کی سلطان جود %~% من بگویم خود بهایش هرچه بود

16 لیک سری اندر او موجود هست %~% دردل آن سری از معبود هست

17 گر نبودی آن بهایش کردمی %~% آنچه مقصود تو بودی گفتمی

18 گفت سلطانش که آن سر را بگو %~% تا شوم دانا بر آن معنی نگو

19 گفت ایازش گر کنی تصدیق تو %~% من بگویم تاکنی تحقیق تو

20 قرنها بوده است این سر خود نهان %~% می‌شوداندر زمان تو عیان

21 در درونش کرم بی برگی بود %~% در دهان او مگر برگی بود

22 رو تو بشناس این در معنی خود %~% تانیفتی دور از تقوی خود

23 چیست در و کرم در معنی بگو %~% گر نمی‌دانی مرو در کوی او

24 جسم دردان کرم عقل و برگ عشق %~% کی توانم کرد هرگز ترک عشق

25 عشق چبود معنی عرفان جهان %~% این معانی در میان جان بدان

26 شد درون جوهرم ms078 عشقش نهان %~% لیک در مظهر کنم او را عیان

27 چونکه این سر از ایاز آن شه شنید %~% گفت می‌خواهم شود این سر پدید

28 بشکنم او را بدست خویش زود %~% تا عیان گردد که پنهانی چه بود

29 خود درون گوهر است آن سر غیب %~% من برون آرم از آن چون زرزجیب

30 گفت بامیری که بودی قدرتش %~% بشکن این گوهر مبین در قیمتش

31 گفت امیر اشکستنش از عقل نیست %~% این جواهر خود خراج ملکتی است

32 نشکنم گفتا که هست ازعقل دور %~% تو خراج ملک را مشکن بزور

33 کرد امروگفت سلطان کی ایاز %~% بشکن این جوهر که بینم سر راز

34 تا ببینم کرم و برگش را عیان %~% زآنکه بوده سالها این سر نهان

35 چون ایاز از امر سلطان درشکست %~% جمله میران را برفت از کار دست

36 که چرا بشکستی این در را علن %~% گفت از امر شه است اینت سخن

37 من ز گفت شه شکستم در او %~% گفت او در است و این دانم نکو

38 چون شما از امر شه لب بسته‌اید %~% در گفت شاه را بشکسته‌اید

39 خود شما صورت همی بینید و جسم %~% ز آنکه نشناسید معنی را ز اسم

40 من ز معنی گفتم این اسرار را %~% تو بصورت خود مبین گفتار را

41 من ز گفتار کسی گویم سخن %~% برکنم بنیاد بد ازبیخ و بن

42 زآنکه او اسرار در نیکیم داد %~% وین چنین گنجی بجان من نهاد

43 هست این اسرار معنی‌ام بجوش %~% میکنم در عالم معنی خروش

44 جوهر ذاتم که اشکستش نبود %~% درمعانی همت پستش نبود

45 جوهر من خود لدنی آمده است %~% نه چو ن جوهر که کونی آمده است

46 جوهر معنی من در بحر عشق %~% غوطه‌ای خورده بدیده شهر عشق

47 چون برون آمد ز جوهر کرمکی %~% شاه گفتا با ایازش نرمکی

48 کاین زمان گردید بر من این عیان %~% کرمکی ms079 یک برگ دارد در دهان

49 جوهر معنی من گوید سخن %~% رو تو اسرار خدا را گوش کن

50 جوهر معنی من گوید بتو %~% تا بکی باشی چو صورت تو بتو

51 جوهر معنی من گوید که رو %~% پیش عشاق رخم کن جان گرو

52 جوهر معنی من این رمز گفت %~% رو تو با اهل خدا میباش جفت

53 جوهر معنی من معنی شکافت %~% وز شکاف آن معانی عشق یافت

54 جوهر معنی من از عشق گفت %~% این چنین اسرار زو باید شنفت

55 جوهر معنی من خود یار دید %~% نه چو تو خوددید و او اغیار دید

56 جوهر معنی من مظهر شده %~% همچو دری در صدف گوهر شده

57 ای که مهر تست در جان نور من %~% ای تو گشته ناظر و منظور من

58 مهر تو در کام جانم ریخته %~% جان بمهرت از ازل آمیخته

59 جوهر ذاتت بود عالی بسی %~% پی نخواهد برد بر ذاتت کسی

60 چون ایاز این لطفها از شه شنید %~% خویش راکمتر ز خاک راه دید

61 گفت شاها بنده خاص توام %~% در هواداریت رقاص توام

62 من تمام ازخود برونم آمده %~% در ره عشقت زبونم آمده

63 در زبان و در بیان من توئی %~% آشکارا ونهان من توئی

64 جز خداوند جهان در پیش و پس %~% غیر تو دیگر نبینم هیچکس

65 چونکه شد بشنید این راز از ایاز %~% ز آتش غیرت در آمد در گداز

66 گفت هستی تو بجای جان من %~% با تو یک شخصیم در یک پیرهن

67 این سخن را عشق می‌گوید تمام %~% تا شوند آگاه ازین هر خاص و عام

68 منکران عشق کوران رهند %~% هرکسی را کی چنین می میدهند

69 جوهر معنی به بینایان دهند %~% این سعادت کی برعنایان دهند

70 جوهر معنی من عالم گرفت %~% تو نپنداری همین آدم گرفت

71 جوهر معنی من حق ساخته %~% دین ودنیا را به یک جو باخته ms080

72 جوهر معنی من شادان شده %~% همچو نوری در میان جان شده

73 جوهر معنی من انسان شده %~% غرقه در دریای بی‌پایان شده

74 جوهر معنی من واصل شده %~% جوهر ذاتم ازو حاصل شده

75 جوهر معنی من عطار شد %~% زآنکه او با دین احمد یار شد

76 جوهر معنی من کرار شد %~% ز آنکه او از دید حق دیندار شد

77 جوهر معنی من توحید گفت %~% سر اسرار خدا ازدید گفت

78 جوهرمعنی من ایمان شده %~% همچو دری در میان جان شده

79 جوهر معنی من واصل شده %~% جوهر ذاتم ازو حاصل شده

80 جوهر معنی من زو راه یافت %~% ز آنکه او از سر حق آگاه یافت

81 جوهر معنی من مظهر شده %~% در میان عینها انور شده

82 جوهر معنی من خود نور دید %~% همچو موسائی که او بر طور دید

83 جوهر معنی من حقدان شده %~% فی المثل از کفر با ایمان شده

84 جوهر معنی من شاداب شد %~% ز آنکه در بحر نبی غرقاب شد

85 جوهر معنی من از احمد است %~% زآنکه او از رحمت حق سرمداست

86 جوهر معنی من شاه ولی است %~% زآنکه درعین محمد چون علی است

87 جوهر معنی من ایشان بدند %~% ز آنکه ایشان معنی جانان بدند

88 جوهر معنی من انسان شده %~% همچو حیدر رحمت رحمن شده

89 جوهر معنی من زو نور شد %~% جوهر ذاتم از او مشهور شد

90 جوهر معنی من از مظهر است %~% در درون این صدف چون گوهر است

91 جوهر معنی من اصلی بود %~% ز آنکه اورا با علی وصلی بود

92 جوهر معنی من معنی اوست %~% این معانی را یقین می‌دار دوست

93 جوهر معنی من از اصل بود %~% زآنکه با او شاه مردان وصل بود

94 جوهر معنی من دریا شده %~% واندر آن دریا بسی غوغا شده

95 جوهر معنی من از کین گذشت %~% زآنکه شاهش بر دل مسکین گذشت ms081

96 جوهر معنی من اسرار شد %~% همره منصور خود بر دار شد

97 جوهر معنی من آدم بد است %~% ز آنکه او در دین حق محرم بد است

98 جوهر معنی من طوفان شده %~% همچو نوح از کشتی عرفان شده

99 جوهر معنی من داود بخت %~% بوده او رادر معانی تاج و تخت

100 جوهر معنی من جان یافته %~% چون سلیمان ملک و فرمان یافته

101 جوهر معنی من سر جلیل %~% این معانی ظاهر از ذات جلیل

102 جوهر معنی من برهان نمود %~% همچو اسمعیل جان قربان نمود

103 جوهر معنی من اسحق بود %~% زآنکه اودر ملک معنی طاق بود

104 جوهر معنی من خندان شده %~% ز آنکه یعقوبم بسی گریان شده

105 جوهر معنی من آگاه بود %~% زآنکه او با یوسف اندر چاه بود

106 جوهر معنی من ز آن صالح است %~% کین چنین ناقه ز جان صالح است

107 جوهر معنی من همراه بود %~% همچو جرجیسی که با الله بود

108 جوهر معنی من پاک آمده %~% همچو ادریسی که چالاک آمده

109 جوهر معنی من برکوه تافت %~% موسی اندر کوه از آن انوار یافت

110 جوهر معنی من با خاک گفت %~% همچو یوشع سر معنی در نهفت

111 جوهر من سر غیبی را نمود %~% بعد از آن راز شعیبی را نمود

112 جوهر معنی من دریای شوق %~% همچو الیاس او گرفته جام ذوق

113 جوهر معنی من مات آمده است %~% همچو عیسی جوهر ذات آمده است

114 جوهر معنی من خضر نبی %~% صاحب اسرار کشتی و صبی

115 جوهر معنی من چون جوش کرد %~% همره ذوالکفل عرفان نوش کرد

116 جوهر معنی من آمد پدید %~% زآنکه احمد را چو بحر نور دید

117 جوهر معنی من شد سر صور %~% چون علی شد واصل دریای نور

118 جوهر معنی من گفت از حسن %~% زآنکه اودر جان من دارد وطن

119 جوهر معنی من چون عشق دید %~% گفت حسینی مذهبم ms082 دارم دو عید

120 جوهر معنی من دارد ظهور %~% زین عباد است در جانم چو نور

1 جوهر معنی من باقر بعلم %~% خود همی باشد بعالم کان حلم

2 جوهر معنی من خود صادق است %~% آنکه در علم طریقت حاذق است

3 جوهر معنی من کاظم بود %~% در معانی عازم و جازم بود

4 جوهر معنی من باشد رضا %~% آن شهی کز وی خدا باشد رضا

5 جوهر معنی من بیشک تقی است %~% مظهر عرفان و شاه دین نقی است

6 جوهر معنی من دان عسکر است %~% ز آنکه این جوهر ز کان دیگر است

7 جوهر معنی من بی‌عیب دان %~% مهدی و هادی من در غیب دان

8 جوهر معنی من گویا شده %~% قنبر و سلمان و بوذر وا شده

9 جوهر معنی من بوذر شده %~% در یقین چون مالک اشتر شده

10 جوهر معنی من مقداد دان %~% خویش را در ملک عرفان شاد دان

11 جوهر معنی من حق الیقین %~% من چگویم چون تو هیچی اندرین

12 جوهر معنی من عطار بود %~% ز آنکه او با اهل عرفان یار بود

13 ختم این سر کن تو ای عطار ما %~% تا شوی در ملک معنی یار ما

14 جان تودر راه حق پیمان شده %~% در حقیقت مظهر سبحان شده

15 هر که برگفتم نهد انگشت رد %~% شیر معنیم بجانش پنجه زد

1 بود در بغداد نیکو مقبلی %~% سید پاکیزه خلقی پر دلی

2 زاهد و عابد بد و پرهیزکار %~% نیک روی و نیک خلق و با وقار

3 بود نام او ابوالقاسم تمام %~% سید و هم صالح و هم نیکنام

4 کرد عزم کوفه او با کاروان %~% تا که حاصل گرددش مقصود جان

5 بود در ره بیشه بس هولناک %~% صد هزاران تن در او رفته بخاک

6 ناگهی از کاروان پیشی گرفت %~% راه درویشی و دلریشی گرفت

7 یک حماری داشت میرباوقار %~% می شدی گه بر حمار خود ms083 سوار

8 چون بشد یک پاره آن درویش راه %~% دید یک شیری ستاده پیش راه

9 پیلتن پر زور و مردم خوار و تند %~% گشته از هوش هزاران فهم کند

10 حمله کرد آنشیر و پیش او دوید %~% از چنان هیبت خر سید رمید

11 جست سید بر زمین گفت ای اله %~% جمله مسکینان عالم را پناه

12 از چنین محنت جدائی ده مرا %~% وز بلای بدرهائی ده مرا

13 زین سخن چون فارغ و آزاد گشت %~% ناگهان اندر ضمیر او گذشت

14 آنکه روزی عارفی با او بگفت %~% شیر را باشد حیا در چشم جفت

15 هرکه چشم خود بچشم شیر بست %~% شیر را با او نباشد هیچ دست

16 هرکه برچشمش بدوزد چشم گرم %~% هیچکس را می نرنجاند ز شرم

17 خود چنان نزدیک با آن شیر بود %~% کز دم آن شیر جانش سیر بود

18 چشم سید چون بچشم شیر دوخت %~% سر بزیر افکند شیر و بر فروخت

19 سر به پیش افکند آن شیر از حیا %~% چشم بروی بود سید زاده را

20 پس غلام سید از پی در رسید %~% خواجه خود را به پیش شیر دید

21 نعره زد گفت ای مخدوم من %~% میکشد این شیرت آخر بی‌سخن

22 رو بسوی کاروان فریاد کرد %~% شیر برجست و ورا بر باد کرد

23 شیر بر درید از یکدیگرش %~% پاره پاره کرد از پا تا سرش

24 پس فدای جان سید شد غلام %~% این معانی هست در جامع تمام

25 چون خلاصی یافت از شیر آن زمان %~% رفت سوی کوفه آن سید روان

26 چون بکوفه کرد آن سید مقام %~% جمع گردیدند خویشانش تمام

27 گشته بودند آگه آن مردم تمام %~% از حدیث شیر و قتل آن غلام

28 زین الم گفتند ما بیدل شدیم %~% چون کبوتر در غمت بسمل شدیم

29 شکرها کردیم اکنون این زمان %~% کز بلای شیر ماندی در امان

30 در میان شان ms084 بود پیری خویش او %~% مرهمی بهر درون ریش او

31 بود نام نیک او سید علی %~% عم یحیی بود آن نقد ولی

32 گفت قول مصطفی نشنیده‌اید %~% این چنین حالت مگر کم دیده‌اید

33 هرکه باشد بیشک از نسل بتول %~% کی کند زخم سباع او را ملول

34 ز آنکه بر آل نبی ای دین پرست %~% هیچ درنده نخواهد یافت دست

1 چون بیان کرد آن بزرگ دین سخن %~% پیش ما گفتند این را نقل کن

2 گفت از جدم شنیدم این سخن %~% کو شنیده بود از جد کهن

3 کاندر ایام خلیفه بوده است %~% یک زنی با حشمت و دنیاپرست

4 نام در ایام زینب داشته %~% خویش را ز آل نبی پنداشته

5 خلق عالم حرمتش میداشتند %~% که ورا عالی نسب پنداشتند

6 چون امام هشتمین بشنید آن %~% گفت آریدش بنزد من روان

7 تا که گردد نسبتش با مادرست %~% این چنین خاری ز باغ ما نرست

8 زینب آمد آنگهی پیش امام %~% کرد او بر روی شاه دین سلام

9 بود چون حاضر خلیفه آن زمان %~% گفت پیشم این معانی کن بیان

10 تا که باشد نام باب و مام تو %~% تا شود معلوم رسم و نام تو

11 گفت هستم من فلان بنت فلان %~% خود دروغش گشت در ساعت عیان

12 چون علی موسی الرضا تحقیق کرد %~% کذب زینب را روان بشکفت ورد

13 گفت او رانیست با ما نسبتی %~% واندراین ره می ندارد دولتی

14 پس خلیفه گفت یا خیرالوری %~% نسبتش روشن بود در پیش ما

15 پس امام المتقین گفتا شنو %~% گر همی خواهی که یابی جان نو

16 ای خلیفه یک زمانی هوش دار %~% مستمع باش و زمانی گوش دار

17 بعد از آن گفت آن امام متقین %~% کی خلیفه حق ببین او را مبین

18 پیش من خود نیست ثابت اصل او %~% هم نماند بعد ازین هم نسل او

19 من حدیثی دارم ms085 از جدم رسول %~% گویمت گر میکنی او را قبول

20 گفت برگو ای امام مقتدا %~% تا چه گفته آن رسول با صفا

21 گفت فرموده است جد و باب من %~% بشنوید ازمن همه اصحاب من

22 آنکه باشد او ز نسل فاطمه %~% باشدش در خیر و خوبی خاتمه

1 هر که در اصل از نبی دارد مقام %~% بر درنده گوشتش آمد حرام

2 آل پیغمبر بقول آن امام %~% باشد ایمن از سباع و از هوام

3 پس خلیفه گفت این دم می‌رویم %~% تا حدیث مصطفی را بکرویم

4 اندر این جا خانه پر شیر هست %~% پیش شیران می‌کنیم این دم نشست

5 خلق بغداد از یکی تا صدهزار %~% جمله رفتند از عقبشان بیشمار

6 آن امام دین ابا خلق آن زمان %~% شد بسوی خانه شیران روان

7 گفت کذابه که تو خود پیش رو %~% زانکه هستی پیشوا و پیش رو

8 رفت شاه و پیش آن شیران رسید %~% گفت امروز است ما را روز عید

9 چونکه بوی آدمی بشنید شیر %~% جمله برجستند از جاشان دلیر

10 چونکه چشم شیر چشم شاه دید %~% گفت چشمم این زمان الله دید

11 بود او نور خدا و مصطفی %~% خلق عالم بر ولای او گوا

12 همچو گربه پیش شه غلطان شدند %~% خلق بغداد اندر آن حیران شدند

13 پیش شیران رفت شاه دلنواز %~% در میانشان کرد دو رکعت نماز

14 شیری آمد با دو چشم آبناک %~% روی خود مالید نزد شه بخاک

15 ناله‌ها می‌کرد و عرض حال گفت %~% گفت نبود راز من از تو نهفت

16 پیرم و دندان ندارم این زمان %~% طعمه‌ام را می‌خورند این دیگران

17 امر فرما که مرا این دم جدا %~% طعمه بخشند این گروه باجفا

18 با خلیفه گفت سید حال را %~% مردمان کردند فرمانش روا

19 زینب ملعونه را در پیش خواند %~% او ز بیم زخم شیر از دور ماند

20 چون بدیدند آن چنانش ms086 مردمان %~% پیش شیرانش کشیدند آن زمان

21 زن چو اندر چنگ شیران افتاد %~% پیش شیران دور از جان افتاد

22 پاره‌اش کردند و بیجان ساختند %~% پس بخاکش زود یکسان ساختند

23 خوش ز هم کندند شیران بلا %~% زینب ملعونه کذابه را

24 بعد از آن شیران همه پیش امام %~% روی مالیدند برره ز احترام

25 با زبان حال می‌گفتند ما %~% گربه‌ها باشیم از شیر خدا

26 نقد شیر حق و شاه ذوالفقار %~% تو زما بی حرمتیها درگذار

27 مدح جد و مادر و باب شما %~% کرده نقش الله بر ارض و سما

28 شد شما را ای همه فرخندگان %~% جن و انس از کمترین بندگان

29 ای که دایم لاف ایمان می‌زنی %~% با ولای او دم از جان میزنی

30 در اطاعت روز و شب بیدار باش %~% با ولای حیدر کرار باش

31 حب ایشان را بجان خویش دار %~% تا بیابی علم معنی بیشمار

32 رو تو حب شاه مردان کن بدل %~% تا نگردی همچو مردودان خجل

33 رو تو مدح شاه را میکن نهان %~% تا شوی از جمله انسانیان

34 گر تو حبش را خریدار آمدی %~% از همه خوابی تو بیدار آمدی

35 رو تو مهرش دار و با ایشان نشین %~% تا شوی ایمن ز شیران عرین

36 رو تو حبش دار چون من در جهان %~% تا خلاصی یابی از شر این زمان

37 رو تو حبش ورز چون سلمان فارس %~% تا نیابی بیم از شیران فارس

38 رو تو حبش دار چون محبوب اوست %~% در جهان جان همه مطلوب اوست

39 رو تومهرش دار و با او یار باش %~% وز همه خلق جهان بیزار باش

40 خلق چون دور از ره ایشان روند %~% جملگی پی بر پی غولان روند

41 هرکه حبش چون رضا در جان نهاد %~% حق تعلای سر اعیانش بداد

42 رو تو حبش را یقین در جان بنه %~% تا شوی مقبول خاص و عام و ms087 که

43 هر که بر حب رضا داده رضا %~% جنت و فردوس را گشت اوسزا

44 در درون سینه‌ای یار عزیز %~% غیر حب او ندارم هیچ چیز

45 ای ز نادانی همه خود بین شده %~% راه حق گم کرده و بی‌دین شده

46 حب ایشان نور حق باشد ترا %~% نور حق را در دل خود ده تو جا

47 تا خلاصی یابی از شیران بغض %~% ورنه باشی تیره و حیران بغض

48 بغض حیدر دین و ایمانت برد %~% سوی قعر دوزخ آسانت برد

49 بغض در عالم ترا ویران کند %~% همچو روبه طعمه شیران کند

50 هر کرا بغض علی در جان بود %~% هرگزش کی بهره از ایمان بود

51 خلق عالم جمله گمراه آمدند %~% ز آنکه بغضش را هواخواه آمدند

52 تو تولادار با حبش درست %~% کن تبرا تو زبغضش از نخست

53 هر که خود رادشمن آن یار دید %~% چشم نابینای او خود چار دید

54 چار دیدن عکس شیطانی بود %~% دیدن حق راه رحمانی بود

55 هر که او غیر از یکی در کار دید %~% هرکجا دید او همه اغیار دید

56 گر تو نقل از مصطفی داری بیا %~% غیر یک مذهب کجا باشد روا

57 مصطفی گفتا که راه راست رو %~% از دوئی بگذر بیکتائی گرو

58 هست ذات حق تعالی خود یکی %~% دو ندانم من خدا را بی‌شکی

59 زود باشد تا تو ای روباه نام %~% خود بچنگ شیر افتی چون غلام

60 زود باشد تا تو چون زینب شوی %~% چون نداری رشته ایمان قوی

61 زینب کذابه هم دین باشدت %~% با رضا آن شاه دین کین باشدت

62 نقش کینه ازدرون خود تراش %~% ورنه هستی تو بمعنی بت تراش

63 گر ندارد قلب تو پاکی ز آز %~% بیشک آرندت بدوزخ در گداز

64 قلب خود را از کدورت پاک ساز %~% تاترا گردد نمازی هر نماز

65 هر که حب مصطفی دارد بدل %~% پیش ذات ms088 حق نباشد او خجل

66 مهراحمد آنکه بر دل زد سجل %~% حب فرزندانش هم دارد بدل

67 هیچ راضی نیست خود کرار از او %~% ورنه باشد مصطفی بیزار از او

68 در ره دین نبی مردانه باش %~% وز همه یاران بدبیگانه باش

69 رو تو ارباب معانی را ببین %~% دور باش از مفتی محفل نشین

70 رو تو با درویش دین صحبت بدار %~% تا نهندت لوح عرفان بر کنار

71 رو تو واصل شو بدریای یقین %~% ز آنکه هستت نور معنی در جبین

72 رو تو علم معنی از قرآن بگیر %~% زانکه باشد علم قرآن دستگیر

73 رو تو ازتفسیر این مشتی حمار %~% دور باش و معنی قرآن بیار

74 رو تودوری کن ازین مشتی پلید %~% شد کلام حق از ایشان ناپدید

75 بین کلید حیله‌شان اندر بغل %~% بر حذر میباش از این مشتی دغل

76 راه شرع مصطفی ویران کنند %~% کفر را گیرند و نام ایمان کنند

77 شرع می‌گویند فرماید چنین %~% رای خود را شرع پندارند و دین

78 رو تو کار خود بیزدان راست کن %~% راه خود در طور مردان راست کن

79 رو تو با حق راست گوی و راست باش %~% دور باش از خودپسند و خودتراش

80 رو تو از قاضی بددوری گزین %~% ز آنکه می‌گیرد برشوت از تودین

81 گویدت بامن اگر داری تو کار %~% دین ما را گیرودین خود گذار

82 گر تو این ره از رضای حق روی %~% شرع در ظاهر شود بر تو قوی

83 شرع باطن مصطفی دارد نه تو %~% شرع ظاهر را بگردان تا مگو

84 راه باطل بهر دنیائی روی %~% نیست اسلام تو درمعنی قوی

85 هست دنیائی پلید و راهزن %~% حب دنیائیت سازد کم ز زن

86 مفتی آورده کتاب حیله را %~% پر ز رشوت کرده قاضی کیله را

87 خود مدرس زحمت شبها کشید %~% روزها هم علت سودا کشید

88 تا رسد وجهش زوقفی بر مدام ms089 %~% هست اندر مذهب این احترام

89 خود نه آخر این حدیث مصطفی است %~% طالب دنیا چو سگ باشد رواست

90 ای برادر حیله شرعی میار %~% دست از این جیفه دنیا بدار

91 ورنه از قول رسول هاشمی %~% دور گردی از طریق مردمی

1 جیفه دنیا چو مردار آمده %~% طالب آن کلب کردار آمده

2 بر تو ای نادان شده مردی حرام %~% چندگردی گرد مرداری مدام

3 بهر آن دنیا صحیفه باشدت %~% که همی خواهی که جیفه باشدت

4 تخم نیکی کار و نیکی کن درو %~% تا بری از جمله دینداران گرو

5 شد چو شیر مادرت اینها حلال %~% رو بترس آخر ز قهر ذوالجلال

6 من زدنیائی ندارم یک پشیز %~% میل هم ازوی ندارم هیچ چیز

7 من کلام حق بحق دانسته‌ام %~% نه چو دیگر مردمان بسته‌ام

8 هر چه حق گوید ز معنی بشنوم %~% فارغ و آزاد در کویش روم

9 من ندارم بحث بالا و نشیب %~% زآنکه دارم گنج سلطانی بجیب

10 هست دنیا همچو لقمه پیش من %~% در جهان جان و جانانم وطن

11 قحبه دنیا که او بس لاده است %~% مقتدای ما طلاقش داده است

12 هر که ترک میل دنیائی بداد %~% دیده معنی به بینائی گشاد

13 گر تو چون ما ترک دنیائی کنی %~% مرد گردی ترک رسوائی کنی

14 من ز مظهر گویم این اسرار را %~% رو تو مظهر خوان ودان عطار را

15 هست دروی بس عجایب بیشمار %~% جوهر از دریای مظهر خوش برآر

16 دانکه هر مصراع او یک گوهر است %~% پس ز معنیهای قرآن جوهر است

17 من ز بهرت ره ز جوهر ساختم %~% وندر آن جوهر بمظهر تاختم

18 تا رسیدم در ولایتهای عشق %~% آمد اندر گوش من هیهای عشق

19 هی هی عشق من از حیدر بود %~% زآنکه او درعلم احمد در بود

20 این معانی ختم شد بر شاه من %~% زآنکه اوباشد چو روحم در بدن

1 دارم ms090 از بستان حق گلدسته‌ای %~% واین حدیث خوش ز خودوارسته‌ای

2 سالکی نیکو خصالی مقبلی %~% در طریق اهل حق صاحبدلی

3 گفت روزی مصطفی بامرتضی %~% در عبادت بود از بهر خدا

4 پیش حق احرام بسته محو بود %~% گاه اندر سکر و گه در صحو بود

5 در نماز استاده مستغرق شده %~% گشته فانی واصل مطلق شده

6 ناگهان یک سائلی فریاد کرد %~% از عذاب بینوائی داد کرد

7 گفت از بهر کریم لایزال %~% تو کرم کن بامن درویش حال

8 ز آنکه دارم فقر بیحد در جهان %~% تو مرااز فقرو محتاجی رهان

9 من بتو امیدوارم در کرم %~% ز آنکه هستی دردو عالم محترم

10 هیچکس از خوان تو نومید نیست %~% غیر را از فضل تو امید نیست

11 من بتو امیدوارم یا امیر %~% این فقیر بینوا را دستگیر

12 پیش بعضی بود سائل جبرئیل %~% این سخن راگرچه کم دیدم دلیل

13 بود حیدر در رکوع از بهر حق %~% ناگهان زد سائلی پیشش نطق

14 دست جود افشاند ناگه مرتضی %~% داد سائل را ز انگشت او عطا

15 در رکوع او کرد خود این سروری %~% داد در راه خدا انگشتری

16 سائل آن تحفه گرفت و زود رفت %~% در زیان آمد ولی با سود رفت

17 چون بدست سائل افتاد آن نگین %~% گفت من دارم سلیمانی ببین

18 چون پیمبر گشت فارغ از نماز %~% گفت با حیدر که هستی اهل راز

19 این کرم خود در جهان ناید ز کس %~% خود تو باشی خلق را فریادرس

20 مصطفی می‌گفت با اصحاب خویش %~% مرهمی باشد علی بر جان ریش

21 اندرین گفتار بود آن رهنما %~% جبرئیل آورد از حق انما

1 گفت پیغمبر به یاران این سخن %~% پیک رب العالمین آمد بمن

2 گفت حیدر را خدا این تحفه داد %~% بر همه خلق جهان فضلش نهاد

3 گفت او والی بود در ملک من %~% خود یقین میدان و رادر سلک من ms091

4 گشت داخل از یقین زوج بتول %~% درولایت با خداوند و رسول

5 حاکم و میر و ولی خلق شد %~% در ولا با مصطفی هم دلق شد

6 هر که باشد مصطفی او راولی %~% پس ولی او بود بیشک علی

7 مصطفی چون هست هادی خدا %~% شد علی هادی شرع مصطفی

8 غیر حق خود نیست با حیدر کسی %~% او بده در عالم معنی بسی

1 چون ولایت کرد در عالم ظهور %~% دید او را موسی اندر کوه طور

2 بوده مخفی باتمام انبیا %~% گشته ظاهربا من آن شیر خدا

3 غیر حیدر نیست با من در وجود %~% زآنکه کرده او بحق دایم سجود

4 غیر حیدر نیست مقصودم کسی %~% گفته این اسرار معبودم بسی

5 کن بحیدر رشته ایمان درست %~% باب شهر علم من او شد نخست

6 کرده‌ام ختم نبوت در جهان %~% شد بر او ختم ولایت این بدان

1 یک روایت خوب از من گوش کن %~% جام از ساقی کوثر نوش کن

2 نقل دارم از ثقات با صفا %~% آنکه روزی حضرت خیرالوری

3 چونکه او برگشت از حج الوداع %~% در غدیر خم مکان کرد آن مطاع

4 جبرئیل از حضرت عزت رسید %~% نزل از حضرت به پیش او کشید

5 پیش او از پیش حق آورد پیک %~% آیه یا ایها بلغ الیک

6 گفت ای اصحاب دارم رازها %~% رازها را گویم این دم بر ملا

7 هرچه می‌کردم نهان ز اهل وعید %~% من بگویم چونکه فرمان در رسید

1 پس نبی فرمود منبر ساختند %~% از جهاز اشترش افراختند

2 رفت بر منبر رسول از پر دلی %~% بود همراهش در آن منبر علی

3 گفت با اصحاب پیغمبر تمام %~% این کلام خوش اداو با نظام

4 با شما ای مردمان با وفا %~% نیستم اولی تر از نفس شما

1 جمله گفتند از طریق مهتری %~% تو به ما از نفس ما اولی تری

2 گفت هر کس را ms092 منم مولای او %~% پس علی مولای اوباشد نکو

3 حیدر از فرمان رب کاینات %~% شد ولی بر مؤمنین و مؤمنات

4 هر که او در دین من باشد درست %~% مهر حیدر در دلش باشد نخست

5 هر کرا باشد امیر و پیشوا %~% بعد من باشد امیرش مرتضا

6 چون مرا دانی نبی از عاقلی %~% پس بدانی ابن عمم را ولی

7 چون خطاب آن شه بشیخ و شاب کرد %~% روی خود برجانب اصحاب کرد

8 چونکه بشناسید حیدر را مقام %~% نعمت حق بر شما آمد تمام

9 آورید ایمان به شاه اولیا %~% حق شود راضی ز اسلام شما

10 هرکه دارد در دل خود مهر من %~% مهر حیدر بایدش در جان و تن

11 چون شما رامهر او در دل شود %~% آن زمان دین شما کامل شود

1 من بگویم آنچه مقصود خداست %~% در نهان و آشکارا عین ماست

2 من بگویم با تو راز سترپوش %~% گر همی خواهی که دانی باده نوش

3 من بگویم هرچه دارم در زبان %~% بشنو و درگوش گیر و خوش بدان

4 من بگویم قصه نوحت تمام %~% ز آنکه هستت کشتی معنی بکام

5 هر کرا من یار حیدر یار اوست %~% دشمن او سرنگون بردار اوست

6 هر کرا او شاه شد از من بود %~% دست او میدان که دست من بود

7 هر کرا او دوست من خود دوستش %~% دشمنش را از غضب تو پوست کش

8 هرکه را او روز شد روشن بود %~% هرکرا او شاه شد بامن بود

1 چون پیمبر کرد این معنی ادا %~% دست خود برداشت از بهر دعا

2 گفت الهی دوستش رادوست گیر %~% دشمنانش را بزن بر سینه تیر

3 یا الهی دشمنش را خار کن %~% منزل آن دوزخی در نار کن

4 هرکه او را یار باشد یار باش %~% هر که یارش نیست زو بیزار باش

5 هرکه بگذارد تو هم بگذاریش %~% هر که بر دارد ms093 تو هم برداریش

6 در ولایت چون علی را بر گماشت %~% دست او بگرفت و پیش خود بداشت

7 چون دو سر بودند اندر یک بدن %~% هر دو بنمودند از یک پیرهن

8 لحمک لحمی بیان کرد ازنخست %~% دمک دمی عیان کرد او درست

9 گفت یا اصحاب من مقبل شوید %~% در مبارک باد اویک دل شوید

10 جملگی خوشحال گشتند آن زمان %~% در مبارکباد بگشاده زبان

11 پس عمر برخاست گفتا یا علی %~% بر سر خلقان تو گردیدی ولی

12 هم بقول این شه آخر زمان %~% گشتی آخر تو امیر مؤمنان

1 من ولای تو بجان کردم قبول %~% زانکه هستی این زمان نور رسول

2 چون عمر راند این معانی بر زبان %~% من ندارم از تو این معنی نهان

3 گفت بادت این مبارک بوالحسن %~% که شدی مولای جمله مرد و زن

4 چون عمر بوبکر هم اقرار کرد %~% روسیه شد هر که او انکار کرد

5 باطن ایمان ما را روح از اوست %~% باطن انسان همه مفتوح از اوست

6 ریخت پیغمبر بگوش جمله در %~% از محبت جملگی گشتند پر

7 هر که او اقرار کرد ایمان ببرد %~% هر که کرد انکار او خود جان نبرد

8 تو بغفلت عمر خود ضایع مکن %~% مشنو ازمنکر در این معنی سخن

9 زانکه انکار از خدا دورت کند %~% وز طریق مصطفی کورت کند

10 باولی اقرار ننمودن که چه %~% بر طریق کافران بودن که چه

11 پی نبردی خود براه راست تو %~% زانکه در معنی نداری هیچ بو

12 در دل دانا ز معنی گنج شد %~% در دل نادان معانی رنج شد

13 خلقها در رنج گنج‌اند اونهان %~% گنج دارم من بعین تو عیان

14 گنجها از گنج او آورده‌ام %~% واندر آن یک جوهری پرورده‌ام

15 من کلید آن ز مظهر ساختم %~% باب آن از مهر حیدر ساختم

16 هست شهرستان علم مصطفی %~% تو بمظهر کن در آخر التجا

17 ms094 گر نمی‌دانی تو شهر و باب را %~% باب حیدر دان وشهرش مصطفی

1 مرتضی و آل او یک مظهرند %~% حیدر و اولاد از یک گوهرند

2 حب ایشان دار دایم در ضمیر %~% تا شوی روشن تر از مهر منیر

3 حب ایشان دار و راه شرع رو %~% تاکنی در مزرع ایمان درو

4 حب ایشان دار و از غم شادرو %~% جان وایمان را بجانان کن گرو

5 جان جانان آنکه او را مصطفی %~% خود شفیع آورده است اندر دعا

6 جان جانان آنکه در دل نور از اوست %~% دیده و جان نبی مسرور ازوست

7 جان جانان آنکه با او هل اتی است %~% در بر او خلعتی از انماست

8 جان جانان آنکه جبریل امین %~% سالها بوده است با او همنشین

9 جان جانان آنکه چون روح است او %~% در حقیقت کشتی نوح است او

10 جان جانان آنکه در دل دین ازوست %~% صبرو آرام دل مسکین ازوست

11 جان جانان کیست با جانم یقین %~% آنکه مهر اوست ایمانم یقین

12 جان جانان آنکه نام او علی است %~% هم بظاهر هم بباطن او ولی است

13 جان جانان آنکه او را قدرتست %~% هم یدالله است و عین رحمت است

14 جان جانان آنکه علم من از اوست %~% بلکه خود عطار در معنی هم اوست

15 جان جانان مرتضی باشد مرا %~% چون بدانستی براه او درا

16 جان جانان کرده در جانم وطن %~% آید این دم بوی منصوری ز من

17 بود منصور آنکه سر را فاش کرد %~% نقش بود او خویش را نقاش کرد

18 نقش این مظهر ندیده هیچکس %~% دم نگه دار و مزن با کس نفس

19 من چو جان خویش پنهان دارمش %~% در میان جان چو جانان دارمش

20 زانکه مقصودم ز معنی خودهم اوست %~% هست دریائی که این گوهر در اوست

21 من که عطارم ز شک برخاستم %~% نخل معنی از یقین آراستم

22 اصل معنی ms095 را بگفتم من عیان %~% لیک از ارباب صورت شد نهان

23 هست این عالم پر از غوغا و شور %~% هر کسی دینی گرفته خود بزور

24 واندر آن دین می‌کند عقبی خراب %~% حاصل از دینش بودآخر عذاب

25 هر که در دنیای دون آلوده شد %~% او به کفگیر بلا پالوده شد

26 هر که او اسرار سبحانی شنفت %~% در حقیقت راه انسانی گرفت

27 هر که با او اهل معنی یار شد %~% عارف تحقیق چون عطار شد

28 هر که اسرار ولی خواهد شنید %~% دل ز غیر او همی باید برید

29 آن یکی خانه است جای دو مکن %~% تیره دل از نقش غیر او مکن

30 هر که او را دل به صد جا بند شد %~% پیش او اسرار من کی پند شد

31 هر که او را دیده احول بود %~% در دو عالم کار او مهمل بود

32 هر کرا با مصطفی ایمان بود %~% حب شاهش در میان جان بود

33 هر کرا باشد محمد پیشوا %~% او علی را داند آخر رهنما

34 هرکه را باشد علی خود رهنما %~% او رسیده خود بشهر هل اتی

35 هرکرا باشد کمال ودانشی %~% ایها الناسش بود خود پرسشی

36 هرکرا باشد بقرآن التجا %~% از درون او برآید انما

37 هرکه را باشد بشه قبله درست %~% علم صورت را بکلی او بشست

38 هرکرا گشته سعادت یار او %~% شهسوار دین بود سردار او

39 هرکرا گردد سعادت رهنمون %~% منزل او هست نیشابور و تون

40 هرکرا باشد سعادت همنشین %~% شد بسوی مشهد سلطان دین

41 اصلم از تون است ونیشابور جای %~% باشدم در مشهد سلطان سرای

42 گشته‌ام از خادمان درگهش %~% بلکه گردی هستم از خاک رهش

43 فخرها دارد ملک ازخادمیش %~% حور جنت یافت راه محرمیش

44 در ره کعبه کنی بر خود حرج %~% یک طوافش بهتر از هفتاد حج

1 این سخن باشد بقول مصطفی %~% طوف او هفتاد حج دارد ms096 بها

2 همچو عطارم کمین هندوی او %~% مرغ روحم زایری در کوی او

3 فخر من این است کز شهر توام %~% خادمی سرگشته از بهر توام

4 فخرانسان خود بملک و جاه نیست %~% غیر را در پرده دل راه نیست

5 هست این پرده میان ما و حق %~% ورنه دارم ملک معنی زیر دلق

6 من سبق را از علی آموختم %~% جوهر و مظهر از او اندوختم

7 جوهرو مظهر ز معنیهای اوست %~% کاندرین دنیا چو روی او نکوست

8 ای ترا روئی بهر انسان شده %~% عالمی در روی تو حیران شده

1 یا امیرالمؤمنین این بنده‌ات %~% از گنه کاری شده شرمنده‌ات

2 یا امیرالمؤمنین عطار سوخت %~% در میان آتش اسرار سوخت

3 یاامیرالمؤمنین دستم بگیر %~% چون تو باشی دستگیرم یا امیر

4 میکنی ای پادشاه انس و جان %~% دستگیری کن ز پا افتاد گان

5 گرچه دورم بر تو دارم التجا %~% حاجت عطار مسکین کن روا

6 دستگیر خلق عالم شاه ماست %~% داغ مهرش بر دل آگاه ماست

7 دستگیر هر که شد انسان شد او %~% رست از جسم و تمامی جان شد او

8 لاف منصوری زند در ملک هو %~% هم تو گشتی دارمنصوری بر او

9 جمله ملک و ملایک آن تو %~% ناصرخسرو شده دربان تو

10 مظهر و جوهر ز دو نان دور دار %~% روح عطار از تو تا یابد قرار

11 بس ز غیبم مژده‌ها دادی که رو %~% خاطر خود را مرنجان نو بنو

12 مظهر و جوهر ز کان ما بود %~% اندر این دنیا نشان ما بود

13 این همه معنی ز گنج سر ماست %~% کی بگوئیمش بمفلس کین کجاست

14 مظهر ما هم به پیش یار ماست %~% خود بدست مفلسان جوهر کجاست

15 اهل دل خود ظاهرش را نیک دید %~% او گل بستان ظاهر نیک چید

16 اهل دل دانند معنیهای او %~% در سر مردان بود سودای او

17 اهل دل با حق ms097 تعالی راز گفت %~% خود شنید آن رمز و با او باز گفت

18 ای شده در ملک معنی پایدار %~% رایت معنی بیا بر پای دار

19 هست احمق دور از معنی دل %~% همچو حیوان درفتاده او بگل

20 اهل دل دارند جام معرفت %~% تو کجا یابی مقام معرفت

21 اهل دل دارند سر یار من %~% آنکه در جان است پود وتار من

22 اهل دل داند حقیقت را تمام %~% تو چه می‌دانی که هستی از عوام

23 اهل دل گویند راز دل بدل %~% چون ندانستی شوی پیشم خجل

24 گر همی خواهی که اهل دل شوی %~% همچو عطار اندر این منزل شوی

25 کن مقام و منزل سلمان طلب %~% تا بیابی سر معنی بی سبب

26 هرکه او را حال سلمانی بود %~% بر سر او تاج سلطانی بود

27 همچو سلمان چون اباذر راه یافت %~% معنی عرفان دل از شاه یافت

1 ای پسر گویم ترا آثار خیر %~% تا بیابی بهره در کار خیر

2 چند چیزی کن بمعنی اختیار %~% تا دهندت جام معنی صد هزار

3 اولا ترس از خدا باید ترا %~% تا سعادتها سزا باشد ترا

4 دومین بر خلق عالم رحم کن %~% زآنکه پیغمبر بما گفت این سخن

5 امر حق را تو بسی تعظیم کن %~% خلق را کن شفقت و تعلیم کن

6 امر حق چبود مطیع شه شدن %~% با مطیعان ولی همره شدن

7 از اولوالامر ارکنی فرمان قبول %~% هم کنی از حق اطاعت هم رسول

8 بعد از آن از جان طلب کن راه را %~% واندر آن ره میطلب تو شاه را

1 تا که ایمانت شود محکم از او %~% مهر او میدار در جانت نکو

2 جان خود آمیز با مهرش نکو %~% تا درآید در میان جانت او

3 دیگری آن کز میان خلق رو %~% گوشه‌ای گیر ودرون دلق رو

4 چون بیابی سر ما سرپوش باش %~% در میان عاشقان می نوش باش ms098

5 رو چو عطار و قناعت پیشه کن %~% در میان مظهرم اندیشه کن

6 زاد راهت هرچه باشد غیر ازین %~% دشمنان باشند و دارندت کمین

7 ای برادر اهل دنیا را مبین %~% ز آنکه ایشانند گمراهان دین

8 تو بهردرویش عارف باش یار %~% گاه گاهی جوهر را پیش آر

9 چون ببینی جوهر ذاتم چنان %~% اندر آیی در میان سالکان

10 در ز بحر دل در آرم بیشمار %~% گر تو می‌جوئیش رو جوهر بیار

11 هر دری زین گوشوار عالمی است %~% هر که این راگوش دارد آدمی است

12 فکر وذکر خویش را صافی بساز %~% جهد فرما آنگهی اندر نماز

13 بعد از آنی روزه‌دار از کل نفس %~% ز آنکه باشد روزه تو غل نفس

14 از طعام بد بپرهیز ای پسر %~% همچو دد کم باش خونریز ای پسر

15 نفس را از روزه اندر بنددار %~% مر ورا نز لقمه خورسند دار

16 روزه‌ای میدار چون مردان مرد %~% نفس خود را از همه میدار فرد

17 نی همین از اکل او را باز دار %~% بلکه نگذارش بفکر هیچ کار

18 رو تو کش نفس و مگردانش تو سیر %~% وانگهی بر خود مگردانش دلیر

19 ذکر حق باشد تمامی کار او %~% ورنه از خوردن نباشد عار او

20 در میان اهل معنی کن حضور %~% ز آنکه ایشانند چون دریای نور

21 رو تو از مردان دین غافل مباش %~% ز آنکه ایشانند ما را خواجه تاش

22 گر تو اهل فضل را نشناختی %~% دین و دنیا را به یک جو باختی

23 رومعانی دان شو و اسرار خوان %~% تا شوی در ملک معنی جان جان

24 نقطه باب ولایت را طلب %~% و آنگهی از وی هدایت را طلب

25 گر نبایستی بعالم راهبر %~% کی فرستادی رسول با خبر

26 انبیا را اولیا باشد وصی %~% اولیا را اصفیا باشد صفی

27 اولیا و انبیا لطف حق‌اند %~% در حقیقت جمله حق مطلق‌اند

28 انبیا ms099 را خود ولی باید مبین %~% تا بگوید علم معنی را یقین

29 گر تو بی ایشان روی راه ای پسر %~% از حقیقت خود کجا یابی خبر

30 گر نیابی تو ولی را در جهان %~% رو ز مظهر جوی تا گوید عیان

31 هر چه ایشان گفته‌اند آن را شنو %~% هرچه کردند ای پسر با آن گرو

32 تا شوی در ملک معنی مقتدا %~% خیز و برخوان رب انصرنی علی

33 تا رسی بر آنچه مقصودت بود %~% خود بیابی آنچه مطلوبت بود

34 بهره کی یابی ولی زین کار تو %~% زآنکه میجوئی بسی اسرار تو

35 هرکه آزار کسی دارد بدل %~% پیش مردان باشد اودایم خجل

36 جانت از مهر علی آباد کن %~% خاطرت از بار غم آزاد کن

1 خواجه نوری بما همخانه بود %~% وز طریق ناقصان بیگانه بود

2 علم معنی از وجودش همچونور %~% شعله میزد همچو نور کوه طور

3 یک شبی در پیش من آن بحر راز %~% از حکایات شهان میگفت باز

4 از احادیث نبی و از علوم %~% وز حکایات شه هر مرز و بوم

5 گفتگوئی بود خوش ما را بهم %~% از مقامات صحابه بیش و کم

6 گفتمش از حرب صفین گو سخن %~% یا زحرب نهروان هم یاد کن

7 چون امیرالمؤمنین آن قتل عام %~% کردو گفتا خود منم نص کلام

8 چون کلام الله را بر چوب دید %~% کرد با اصحاب خود گفت و شنید

9 که شما را خود طبیب حاذقم %~% آن کلام صامت و من ناطقم

10 صد هزاران تن ز سر بیجان شده %~% ذوالفقار شاه خونریزان شده

11 این چنین قتلی ندانم بهر چیست %~% پور بوسفیان بگو بر دین کیست

12 پور بوسفیان ز اصحاب نبی است %~% جنگ او با مرتضی از بهر چیست

13 گفت او با من که گویم سراین %~% گوش خود را سوی من دارای امین

14 چونکه فاروق از جهان بیرون شتافت %~% حکم در ایام ذوالنورین ms100 یافت

15 گفت با او چون توهستی خویش من %~% دایما خواهی که باشی پیش من

16 بیتو ملک شام ویران می‌شود %~% بر طریق قوم هامان می‌شود

17 بایدت رفتن بشام و عدل کرد %~% مال دنیا را سراسر بذل کرد

18 خاطر درویش و مسکین شاد کن %~% مسجد اندر شام و مصر آباد کن

19 پس بدست خویش منشورش نوشت %~% کرد لازم حکم او برخوب و زشت

20 او گرفت آن حکم وشد تا حد شام %~% زیر حکم آورد مردم را تمام

21 گاه گاهی از ضرورت ظلم کرد %~% بر همه ارباب دولت ظلم کرد

22 چون شنید او بارها آن ظلم وداد %~% او تغافل کرد و داد کس نداد

23 عاقبت از ظلم و جور آن پلید %~% گشت ذوالنورین کشته روز عید

24 مردمان کردند سعی قتل او %~% هیچکس حاضر نشد در غسل او

25 پور صدیق آمده با او بجنگ %~% بر سر او بارها می‌ریخت سنگ

26 هم بایشان سعد و مالک یار شد %~% ز آنکه از کردار او بیزار شد

27 این خبر چون پور بوسفیان شنید %~% گفت واویلا خلیفه شد شهید

28 زین خبر صبح نشاطش شام شد %~% ظلم پیشه کرد و بی‌آرام شد

29 پس تفحص کرد کاین غوغا که کرد %~% با خلیفه این چنین سودا که کرد

30 مردمان گفتند کز دفع گزند %~% جمله از قهرش ز اطراف آمدند

31 و آن همه در پیش حیدر رفته‌اند %~% بر ره سلمان و بوذر رفته‌اند

32 جمله را با او شده بیعت درست %~% گوئیا این نخل از آن باغ رست

33 چون همه در بیعت شاه آمدند %~% از همه راهی به یک راه آمدند

34 او ورا از شام دردم عزل کرد %~% هر چه بود ازمال جمله بذل کرد

35 پس امیر از شام او را خلع کرد %~% وین چنین حکم از برای شرع کرد

36 مملکت را حکم با عباس داد %~% بر همه اقران خود فضلش ms101 نهاد

37 بهر ملک شام منشور او گرفت %~% حکم هر نزدیک و هر دور او گرفت

38 پورسفیان لشکری را عرض کرد %~% بهر لشکر بس یراقی فرض کرد

39 کرد شخصی را سوی حیدر روان %~% گفت رو این نامه را با او رسان

40 گفت دارم خون عثمان را طلب %~% تا که کرده قتل او را بی سبب

41 قاتلان هستند پیشت این زمان %~% جانب من زود شان بفرست هان

42 تا از ایشان من کنم تحقیق آن %~% ورنه ریزد خون خلقی در جهان

43 پس همی گفتند از هر مرد و زن %~% جملگی با پورسفیان این سخن

44 که علی صد بار با ایشان بگفت %~% با همه در آشکارا و نهفت

45 که باو دم کم زنید از هر کجی %~% گشته ذوالنورین با من ملتجی

46 گر باو دیگر عداوت می‌کنید %~% خویشتن را زود گردن می‌زنید

47 ترک کردند آن جماعت چند روز %~% چونکه بیرون رفت شاه دلفروز

48 کار خود کردند و شه حاضر نبود %~% این چنین قتلی بکس ظاهر نبود

49 شاه هم اندر جواب نامه گفت %~% کای شده با مکر و با هر حیله جفت

50 گر تو اندر قتل او داری سخن %~% ساز دار العدل و تحقیقی بکن

51 زود حاضر شو بپرس از حال او %~% وز عناد خلق و قیل و قال او

52 قتل او راتا سبب ظاهر شود %~% هر که باشد قاتلش حاضر شود

53 چون بر او ثابت شود آن حال و کار %~% او قصاص آن بیابد در کنار

54 از امیرالمؤمنین چون این شنفت %~% پور بوسفیان جواب خوش بگفت

55 گفت من خود حاکمم بر اهل شام %~% متفق باشند با من خاص و عام

56 گفت آن دم چون علم را برفراشت %~% حاکم اندر شهر کی خواهم گذاشت

57 حکم نشنید از امیرمؤمنان %~% اوفتاد اندر خطا یک چند آن

58 کرد در دین چون خلاف آن بی‌حیا %~% گشت واقع لاجرم ms102 آن حربها

59 این سخن را چون بیان کرد این چنین %~% گفتم ای نوری چه می‌گوئی در این

60 گفت از من بشنو ای طالب عیان %~% این حکایت را که من سازم بیان

61 من ز باب خود شنیدم این سخن %~% کو بمن گفت این معانی فهم کن

62 شافعی هم گفته زین معنی تمام %~% وین سخن خاص است در عالم نه عام

1 گفت روزی مصطفی اصحاب را %~% عقد میفرمود با هم در اخا

2 گفت او با یکدگر یاری کنید %~% خود بهم عهد و وفاداری کنید

3 چون شوم من یارتان حق یار شد %~% از بدیهای شما بیزار شد

4 گفت ای صدیق هستی یار من %~% در مغاره بوده یار غار من

5 گفت با فاروق کی چست آمده %~% در طریق شرع من رست آمده

6 هر دو را با یکدگر بیعت بداد %~% پس برادر کردشان و عهد داد

7 پس بذوالنورین گفت ای یار ما %~% کاتب وحی منی پیشم بیا

8 پس بعبدالله او را عقد داد %~% جمله را با یکدگر دادی وداد

9 دو بدو با یکدگرشان عقد داد %~% می‌شدند از صحبت هم جمله شاد

10 جمله اصحاب کردندی خروش %~% بود اندر گوشه‌ای حیدر خموش

11 گفت با او مصطفی گو حال گو %~% خود چنین ساکت چرائی ای نکو

12 گفت ما را یا نبی المرسلین %~% تا بکی تنها گذاری این چنین

13 جملگی گشتند با هم همنشین %~% من شده در گوشه‌ای تنها چنین

14 گفت ای نورولایت درنهان %~% جبرئیل آمد بگفتا کن چنان

15 بعد از آن گفت ای تو محبوب الاه %~% بند خود عقد اخوت را بشاه

16 ز آنکه حق این عقد را در عرش بست %~% ای سر هر سروری پیش تو پست

17 جمله کروبیان حاضر بدند %~% ماه و خورشید اندر آن ناظر بدند

18 حوریان خود جمله جان افشان شدند %~% در رخ این هر دو شه حیران شدند

19 حق تعالی ms103 بیعت ما بسته است %~% تو نپنداری که این خود رسته است

20 پس نبی دست علی را چون گرفت %~% صیغه عقد اخوت را بگفت

21 بعد از آن گفتا که شو فارغ ز غم %~% ما چو موسائیم و چون هارون بهم

1 پس مبارک گفت احمد شاه را %~% کرد آن خورشید روشن ماه را

2 هر دو همچون ماه و خور تابان شدند %~% همچو انجم دیگران پنهان شدند

3 از جبینها گرد رفتند آن همه %~% پس مبارکباد گفتند آن همه

4 زین ولایت مرتضی چون برفروخت %~% جان اصحاب نبی از رشک سوخت

5 هر که او با شاه مردان عقد بست %~% زد بدامان نبی بی شبهه دست

6 رو تو عقدی بند با ایشان درست %~% دامن آل نبی را گیر چست

7 عقد می‌باید که با دینت بود %~% در جهان نی ظلم ونه کینت بود

8 پور بوسفیان اگر کرد او خلاف %~% تیغ ظلم او کرد بیرون از غلاف

9 گر خلافی کرد با شیر خدا %~% بود خود آن با خدا و مصطفی

10 هرکه او ضد علی مرتضی است %~% بیشک او ضد خدا و مصطفی است

11 هر که ضد حق بود او کافر است %~% ضد حیدر دشمن پیغمبر است

12 رو تو از اهل خدا آگاه شو %~% پس بدین مصطفی همراه شو

1 چون بدین مصطفی همره شوی %~% از طریق مرتضی آگه شوی

2 هرچه گفتار کلام است و حدیث %~% گوش کن مشنو سخن از هر خبیث

3 رو توبیعت کن باولاد رسول %~% تا کند الله ایمانت قبول

4 هرچه فرمایند میکن تو بجان %~% تو بجان کن آنچه گویندت عیان

5 خود ورای رأی ایشان راه نیست %~% گر روی ره غیر آن جز چاه نیست

6 چاه چبود چاه خسران چاه ویل %~% گفتمت حرفی ببینش چون سهیل

7 آن سهیلی کز یمن بر هر که تافت %~% از شعاعش بوی دید ور نگ یافت

8 بوی و رنگ از ms104 حب آل مصطفی است %~% هر که دید او سرخ روی دو سراست

9 هرکرا چیزی بخاطر خوش بود %~% دفتری سازد که ظاهر خوش بود

10 رو تو غیر از راستی چیزی مگو %~% زآنکه باشد این بعالم خود نکو

11 هر که او دفتر بقلابی کشید %~% عاقبت خود را بخلابی کشید

12 ای برادر خط بقلابی بکش %~% پیش قلابان فکن این غل و غش

13 عالمی از دست خط گمره شدند %~% جمع دیگر بر خطوط شه شدند

14 خط شه با خط احمد جمع کن %~% بعد از آن چون نور ایمان شمع کن

15 هست قلابی خلاف دین همه %~% چیست چندین رسم و این آئیین همه

16 رسم و آئین را گذار و راست باش %~% باش یک روی و مکن این راز فاش

17 راست قول مصطفی و مرتضی است %~% غیر این هر کس که کرد او برنخاست

18 راه احمد راه حق دان بی‌گزاف %~% راه دوزخ دان ره اهل خلاف

19 خط کلام است و حدیث است و ورع %~% نیست حاصل دیگران را جز جزع

20 هیچ میدانی که در عالم چه شد %~% این همه بدعت بعالم از که شد

21 از کسی کو راه حق پوشید و رفت %~% آستان دوزخ او بوسید و رفت

22 رو تو بی‌حکم خدا کاری مکن %~% خویش را درضد چو مرداری مکن

23 هر که از دین نبی بیزار شد %~% او نجس گردید چون مردار شد

24 هرکه او در راه دین تقصیر کرد %~% خویشتن را درجوانی پیر کرد

25 هرکه او آید بهمراهی ما %~% جای او باشد بهشت باصفا

26 هر که با او یار شد او یار دید %~% کور شد آنکه ورا اغیار دید

27 هرچه در عالم بظاهر حاضر است %~% تو یقین میدان که فانی آخر است

28 تو بظاهر نیک باش و نیک رو %~% تا بباطن تو شوی معنی شنو

29 رو مقام بیخودی راگوشه کن %~% وآنگهی گفتار ما را ms105 توشه کن

30 غیر ایشان نیست هادی ای عزیز %~% گر تو بینی ناکسی و بی تمیز

31 تو کناره گیر از شهر بدان %~% رو بصحرا آر و خود را وارهان

32 هست صحرا و ادئی بس با حضور %~% دیده اغیار از آنجا مانده دور

33 هست صحرا جای امن و باصفا %~% هر که آمد رفت از اهل وفا

34 هست صحرا آنکه گل روید از او %~% اهل معنی نکته‌ها گوید از او

35 غیر را آنجانباشد هیچ راه %~% خار نبوددر میان آن گیاه

36 چون برون آیی تو از شهر بدن %~% اندر آن صحرا روی بی‌خویشتن

37 بوی حب مرتضی مستت کند %~% در بهشت عدن پابستت کند

38 خانه و شهر بدن ویران کنی %~% همچو گل جا در میان جان کنی

39 رو تو نیکو باش و هرجا باش باش %~% زآنکه این معنی نباشد بی‌بلاش

40 رو بلای آسمانی را بخر %~% تا که یابی از بلای او ثمر

41 گر بلا ازوی بود نیکو بود %~% خود بلای تو همه از تو بود

42 هر بلا کز وی بیاید خوش بود %~% بر سر تو خود بلای تو بود

43 رو مکن با اهل حق جنگ و نزاع %~% گر کنی حشر تو باشد باسباع

44 حیف باشد خود که شیطان در جهان %~% خود تووسواسی شوی با این و آن

45 رو تو از وسواس شیطان دور باش %~% تا ببینی با نبی در یک قباش

46 گر بصورت دردومظهر جلوه کرد %~% مظهر ما در دو عالم هست فرد

47 هست بینا آنکه راه حق رود %~% کور گردد آنکه اوبردق رود

48 رو بحجت کار کن با شاه حق %~% زآنکه اعمی را نباشد راه حق

49 راه حق از معصیت گردد خراب %~% من زجور تو دلی دارم کباب

50 ساختی یک خانه را هفتاد در %~% سر بسر ازدین احمد بیخبر

51 باب یک دانم بگفت مصطفی %~% مصطفا گفتا علی بابها

52 خود برآ از ms106 باب او درعلم حق %~% تا بری از جمله صدیقان سبق

53 رو ازین در تو بشهر مصطفا %~% تا ببینی جنت و فردوس را

54 چونکه جنت خواستی با حق گرو %~% رو تو فتاح علیم از حق شنو

55 ز آنکه حق دانا ز سر خلق شد %~% در درون جبه و هر دلق شد

56 من درون جبه دیدم شاه را %~% از درون یابم بسویش راه را

57 گر بدین و مذهبش تونگروی %~% در حقیقت مرتد و ملعون شوی

58 مذهب غیر از دلت بیرون دوان %~% در دلت نهری ز ایمان کن روان

59 مذهب شه را بدان و راه جو %~% تا که باشد علم شرع تو نکو

60 من براه اهل ملت رفته‌ام %~% بر همه اطوار سنت رفته‌ام

61 سنت پیغمبر و ملت یکیست %~% راه حیدر را در این خود کی شکیست

62 هست مهر شاه مردانب ر دلم %~% قرنها این بد سرشته در گلم

63 تا که گفت آنشاه من با من سخن %~% عیب من در این سخنها تو مکن

64 آنچه او گفته است من خود آن کنم %~% غیر دینش را همه ویران کنم

65 تو زدین او بکن یک خانه‌ای %~% واندر آنجا جای ده جانانه‌ای

66 مایه تو گنج حب او بود %~% در دو عالم مایه نیکو بود

67 گنج و مایه حب او باشد ترا %~% چون نداری گنج گردی بینوا

68 خانه تو خانه شیطان بود %~% پیش تو دیو لعین رحمان بود

69 جامده در خانه بغض و کینه را %~% تیره از ظلمت مساز آئینه را

70 هرکه بر دین شه مردان برفت %~% از جهان میدان که با ایمان برفت

71 خانه دل را ز غیرت پاک کن %~% وآنگهی رو جان دشمن چاک کن

72 جان دشمن چاک کردم زین سخن %~% زآنکه دشمن را نباشد بیخ و بن

73 من سخن ازدانش او گفته‌ام %~% وز عطایش در معنی سفته‌ام

74 ور نه از عطار کی آید ms107 سخن %~% این معانی را بدان و فهم کن

75 در درون خود آتش شوقش بود %~% در میان جان من ذوقش بود

1 ای تو غافل از درون و از برون %~% خود درافتادی در این چه سرنگون

2 ورنه من راهت ز معنی ساختم %~% سحر ایمان را در او پرداختم

3 راه روشن ساختم از نور او %~% چون ندیدی تو شدی مهجور او

4 جان من نور ولای او گرفت %~% وز دو عالم خود صدای او گرفت

5 خاک نیشابور از او گلزار شد %~% هرکه بد درخواب از او بیدار شد

6 من در او کشتم ز بهرت گل بسی %~% عاقبت گل را بچیدم بی خسی

7 ناکسان را کی رسد زان غنچه بو %~% زانکه من چیدم گل از بستان او

8 هاتف غیبم همی آواز داد %~% یک گلی از غیب در دستم نهاد

9 گفتمش ای سر غیبی حال این %~% گوی با من تا شود سرم یقین

10 گفت این معنی که با تو همره است %~% یک گلی از بوستان الله است

11 بلبل آن بوستانت ساختند %~% بعداز آن مست جهانت ساختند

12 این معانی را که تو خواهی نوشت %~% هست ورد جمله حوران بهشت

13 هیچ عاقل بر ملا این را نگفت %~% جمله دارند این معانی را نهفت

14 من بخود این را نگفتم در جهان %~% هرچه گفته است او بگویم من عیان

15 من نشان بی نشانان یافتم %~% در دل خود گنج پنهان یافتم

16 سالها در این سخن حیران بدم %~% واندر آن دریای بی‌پایان بدم

17 بوی گلزارت دماغ من گرفت %~% عالمی نور چراغ من گرفت

18 رو ببر تو از چراغم روشنی %~% تا نباشی تو چو خفاش دنی

19 روشن و خندان شو از نورش دمی %~% لحظه‌ای برریش دل کن مرهمی

20 گوش کن اسرار حق را همچو من %~% تا رهائی یابی از شیطان تن

21 تن ترا ویران زدنیائی کند %~% جان ترا روشن ز بینائی ms108 کند

22 اندر این دنیا چو تن پرور شوی %~% از چنین تن عاقبت بیسر شوی

23 از تن بیسر چه آید غیر هیچ %~% هیچ چبود هیچ میدانی تو گیج

24 گیج باشد هیمه دوزخ یقین %~% سهل باشد گر تو باشی این چنین

25 ای برادر خویش را صافی بساز %~% تا شود درهای رحمت بر تو باز

26 چون شدی در راه حق حق را ببین %~% این سخن نقل است از سلطان دین

1 آن امیری کو بود در راه حق %~% برده از کل خلایق او سبق

2 خوانده او علم لدنی را تمام %~% بوده او در علم معنی با نظام

3 گفت چون حق را بدیدم در یقین %~% گشت کشف من همه اسرار دین

4 چونکه علمت یافت حق را در عیان %~% دان که حق با تست در معنی نهان

5 گر ببیند آنچه من هم دیده‌ام %~% یکسره و بیش و نه کم دیده‌ام

6 سر غیبی بر دلم گشته عیان %~% گرچه هست از دیده هر کس نهان

7 از نهان و آشکارا حاضرم %~% بر زمین و آسمانها ناظرم

8 چون بدیدم حق نبینم هیچ غیر %~% غیر را در این معانی نیست سیر

9 من بباطن دیده‌ام حق را یقین %~% دیده بگشا و بمن حق را ببین

10 من بعین عین خود حق بین شدم %~% ز آن باهل بغی اندر کین شدم

11 هرکه از فرمان من سر تافته %~% او وجود خویش بی سر یافته

12 هرکه با حق راست رفت ایمان برد %~% ورنه از شمشیر من کی جان برد

13 داده حق بر من بقدرت ذوالفقار %~% تاکشم از جان بی‌دینان دمار

14 من بغیر از حق نبینم هیچ چیز %~% زآنکه او بخشیده ما را این تمیز

15 هرچه حق گفته است من آن کرده‌ام %~% غیر حق را جمله ویران کرده‌ام

16 ای برادر راه حق چون شاه رو %~% زآنکه او در راه حق بد پیش رو

17 رو چو ms109 او دین محمد را بگیر %~% تا شود روز پسینت دستگیر

1 شو مطیع مصطفی و مرتضی %~% زآنکه حق گفته بقرآنشان ثنا

2 تو ثنای شه بجان پیوند ساز %~% تا شود پیوند تو با اهل راز

3 جمله عالم فتنه و غوغای اوست %~% در همه جا منزل و مأوای اوست

4 او ظهوری کرده درجانم بدهر %~% لاجرم اسرار ریزم نهر نهر

5 موج اسرارم نگر منصور وار %~% هر زمان نوعی دگر گیرد قرار

6 گاه عاشق گاه معشوق است آن %~% گه بأرض و گه بعیوق است آن

7 گاه سلطان گاه رحمن گاه نور %~% گاه رفته در درون نار و شور

8 گاه ایمان گاه احسان گاه لطف %~% می‌رسد زو بر دل آگاه لطف

9 گاه روح و گه روان و گاه جان %~% گاه گشته در درون جان نهان

10 گاه عیسی گاه موسی گاه طور %~% گاه کرده در درختی او ظهور

11 گاه جود و گاه هم و گاه غم %~% گاه بوده در معانیها کرم

12 گاه ایمان گاه برهان گاه نوح %~% گاه دراجسام انسان روح روح

13 گاه طوفان گاه باران گاه نم %~% گاه اندر جوش معنی همچویم

14 گاه جام و گاه باده گاه خم %~% گاه در جای رسول او گشته گم

15 گاه گویا گاه بینا در همه %~% گاه بوده چون شبان اندر رمه

16 گاه زرع و گاه درع و گاه شرع %~% گاه اصل اندر یقین و گاه فرع

17 گاه جید و گاه دید و گاه عید %~% گاه پیر و کرده عالم را مرید

18 گاه سلطان گاه شاه و گاه میر %~% گاه او شاه دو عالم را وزیر

19 گاه کان و گاه جان و گه روان %~% گاه در ملک معانی شه نشان

20 گاه سال و گاه ماه و گاه روز %~% گاه هست از نور اعیان دلفروز

21 گاه سر و گاه بر و گاه فرد %~% گاه بوده با ملایک در نورد

22 ms110 گاه نطق و گاه خلد و گاه حور %~% گاه کرده در دل انسان ظهور

23 گاه روزی گاه رازی گاه سمع %~% گاه گردد در میان حکم جمع

24 گاه راز و گاه ناز اندر عیان %~% گاه حیدر گاه شیری درجهان

25 گاه مل گاهی گل است و گاه خار %~% گاه منصور آمده است و گاه دار

26 گاه ذوق و گاه شوق و گاه روح %~% گاه بوده اهل معنی را فتوح

27 گاه آدم گاه نوح و گاه دم %~% گاه بر لوح محمد چون قلم

28 گاه عصمت گاه رحمت گاه نام %~% گاه آمد همره احمد بجام

29 گاه تاک و گاه باغ و گاه می %~% گاه رفته بر سر مستان که هی

30 گاه اول گاه آخر گاه نور %~% گاه در کل جهان کرده ظهور

31 گاه با من گاه بی من گاه من %~% گاه درملک معانی جان و تن

32 اینکه من گفتم همه گفت وی است %~% این همه گفتار از گفت نی است

33 من زنی این رازها بشنیده‌ام %~% بلکه در عین این معانی دیده‌ام

34 گفتگویم نه همه هرجائی است %~% این همه افغان من از نائی است

35 برده چون نائی ز چشم من رمد %~% آن دمم بیرون که بر من می‌دمد

36 همچو حیدر بگذر از دنیای دون %~% تا نیاویزند ازدارت نگون

37 حیدر از دنیا یکی در هم نداشت %~% تخم دین جز در زمین دل نکاشت

38 بود او را مصطفی خوش همدمی %~% فاطمه او را بمعنی محرمی

39 بوده سبطینش ز محبوبان حق %~% کس نبرده در جهان زیشان سبق

40 این منم از درس ایشان برده بهر %~% خشک لب بنشین تو در نزدیک نهر

41 نهر خود پر آب کن از بحر من %~% یا برون آ یک زمان از شهر تن

42 هرکه با من باشد او همچون من است %~% در درون او زمعنی روزن است

43 شهر من شهر امیر است ای ms111 پسر %~% تو نداری خود ز شهر من خبر

44 شهر من تون است و نیشابور هم %~% در زمین طوس گشتم محترم

45 خاک این وادی به از کل جهان %~% این معانی را نمی‌دارم نهان

46 همچو مکه طوس باشد جان ملک %~% چون رضا گشته در آن سلطان ملک

47 ملک من دارد دونقد مرتضی %~% آن یکی محروق و آن دیگر رضا

48 ملک ما را بر همه جافخرهاست %~% ز آنکه سلطان خراسان فخر ماست

49 چون محمد میر نیشابور شد %~% از قدومش آن زمین پر نور شد

50 از جفا چون گشت محروقش لقب %~% سوخت جان بیدلان ازتاب و تب

51 من از آن خاکم که خاکم نور باد %~% دایما این ملک ما معمور باد

52 زید سلطان را زیارت کن بتون %~% گر تو خودهستی بمعنی رهنمون

53 سرخ کوهک گشت چون ارزنده‌اش %~% گشته سلطانان عالم بنده‌اش

54 اصل من از تون معمور آمده %~% مولدم شهر نشابور آمده

55 هست نام من محمد ای سعید %~% شد فریدالدین لقب از اهل دید

56 من زباب علم عطار آمدم %~% لاجرم گویای اسرار آمدم

57 من شدم عطار و عطار آن من %~% من بدم اسرار و اسرار آن من

58 من بحکمت گفتم این اسرار را %~% تا شوی یار و شناسی یار را

59 یار احمددان و حیدر را بهم %~% یارت ایشانند از حق محترم

60 یار صورت گرچه هست این باوفا %~% یار معنی بود با او مصطفی

61 مصطفی و مرتضی خود بی‌شکی %~% بوده اندر صورت و معنی یکی

62 آل احمد خود همه جان منند %~% خود یکی‌اند ار بصورت بس تن‌اند

63 در هدایت معنی ایشان یکی است %~% کور آن کو را در این معنی شکی است

64 من که گویم مدح ایشان در سخن %~% برکنم بنیاد خصم از بیخ و بن

65 رو منافق حب ایشان کن بدل %~% تا نباشی پیش عزت خود خجل

66 خود منافق را نباشد دین ms112 درست %~% زآنکه میراثی بود بغض‌اش نخست

67 از منافق ای برادر دور باش %~% تانگردی از رفاقت مبتلاش

68 دان منافق را تو در دین رو سیاه %~% چون خرلنگ اوفتد آخر بچاه

69 دان منافق همچو نار و همچو دود %~% روگریز از صحبت او خود تو زود

70 دان منافق را تو زنبوران زرد %~% سالکان را ریش زخم نیش کرد

71 ای منافق هست کردار تو ننگ %~% همچو حجاج آمدی در دین تو لنگ

72 خود منافق نیش دارد در بغل %~% تا زند بر رهروان نیش آن دغل

73 نیش او زهر است و گفت من دوا %~% تو روان برخیز و نزد من بیا

74 تا ببینی شهد زنبوران عشق %~% بر دلت ریزد ز جان باران عشق

75 دین مادر اصل وصلی داشته %~% وصل آمد هر که اصلی داشته

76 آدم صورت نباشد آدمی %~% کی شوند این مردم بدآدمی

77 هرکه در صورت بماند بد بود %~% معنی آمد نیک و صورت رد بود

78 چون گل آدم باسرار او سرشت %~% وز نفخت فیه من روحی نوشت

79 پس بحکم حق ملایک سجده‌اش %~% جمله کردند و بداداین مژده‌اش

80 که ترا چون حق ز گل پرداختند %~% بر همه عالم خلیفه ساختند

81 حق بآدم گفت از گندم حذر %~% تا نیفتی از بهشت ما بدر

82 رو کن از گندم حذر با حق نشین %~% تا شوی واصل تو در حق الیقین

83 رو تو چون حیدر مخور گندم بدهر %~% تا نبینی در درونت نیش زهر

84 چون زگندم دور کردی نفس را %~% با حیا و علم باشی آشنا

85 یعنی از فرمان مکن تو انحراف %~% تا نگردی مبتلا اندر خلاف

86 چون خلافی از تو ناگه سر زند %~% خط عصیان بر جبین تو کشد

87 همچو شیطان کو ز امر انکار کرد %~% گشت ملعون چونکه استکبار کرد

88 سر نپیچی هرگز از فرمان دمی %~% تاشوی درملک معنی محرمی

89 هست فرمان الهی آنکه ms113 تو %~% تابع احمد شوی و آل او

90 هرکرا علم و حیا همره بود %~% از یقین او تابع آن شه بود

91 بعد از آن آید حیا نزدیک عقل %~% تابگیرد از علوم عقل و نقل

92 علم از آدم دان که حق داده بوی %~% من نگویم کز کجا بوده است و کی

1 چون ز عزت خلعت آدم بداد %~% تاج اسرارش روان بر سر نهاد

2 گفت ای جبریل این سه تحفه را %~% بر بنزد آدم خاکی ما

3 گوی کاین سه تحفه از حق آمده %~% از برای دید مطلق آمده

4 تا بتو باشند خود یار وندیم %~% هم بتو باشند در معنی مقیم

5 تو بایشان باش و با ایشان نشین %~% تا که حاصل گرددت اسرار دین

6 پس نظر کرد آدم معنی در آن %~% دید نور عالم معنی در آن

7 گفت آدم با ملایک در ملا %~% کاین سه جوهر را که آمد از خدا

8 عقل خواهم تا جدار من شود %~% علم خواهم در دلم محکم شود

9 خود حیا را جابچشم خویش کرد %~% او نظر در حرمت او بیش کرد

10 منزلی کردند خود هر یک قبول %~% شرح این معنی همی داند رسول

11 گفت هر کس علم دارد جان بود %~% خود حیا یک شعبه از ایمان بود

12 هر که او با عقل باشد متقی است %~% این شقاوت بیشکی از احمقی است

13 هر کرا با عقل همراهی بود %~% دیدنش از ماه تا ماهی بود

14 هر کرا علم از معانی بوده است %~% عالم و اسرار دانی بوده است

15 هر کرا عقل و حیا همراه اوست %~% آدم معنی دل همراه اوست

16 هر که دارد عقل و دین همراه اوست %~% خود مقام فضل منزلگاه اوست

17 عقل با علم و حیا چون جمع شد %~% سینه‌ها روشن از او چون شمع شد

18 هر که دارد عقل این دو پیروند %~% پس حیا و علم باوی ms114 بگروند

19 هر که دارد عقل راه شه رود %~% نی چو بی‌عقلان درون چه رود

20 رو تو از بی‌عقل و نادان کن کنار %~% تا چو حیوان می نباشی در قطار

21 خود حیا اهل معانی را بود %~% علم و عقلت از حیا ظاهر شود

22 جان من دان پرتو انوار اوست %~% زانکه او را علم معنی یار اوست

23 عقل با علم و حیا همخانه شد %~% هم می و میخانه و جانانه شد

24 از من و میخانه عشق آمد برون %~% گشت او درملک معنی رهنمون

25 گفت با جان که بیا تا برپریم %~% خرقه تن را سراسر بردریم

26 خیز تا با هم می معنی خوریم %~% پس بسوی ملک معنی ره بریم

27 دل ز باطل پاک کن آنگه درون %~% تا نیندازندت از خانه برون

28 ظاهر و باطن بمعنی پاک ساز %~% بعد از آن اندر مساجد کن نماز

29 گر نماز پاک خواهی پاک شو %~% ورنه اندر بند جسمت خاک شو

30 گلشن جان را بعشقش پاک دار %~% تا بروید گل بمعنی صدهزار

31 شوق ما از حالت مستان بود %~% جان ما از شوق او نالان بود

32 سر اسرارش نهانی آمده %~% جوهر ذاتش عیانی آمده

33 صدهزاران راز دارم در دورن %~% لیک بستم باب معنی از برون

34 ای همه مشغول صورت آمده %~% جملگی محض کدورت آمده

35 در نظر غیر خدا را پست کن %~% دفتر معنی ما را دست کن

36 تو بخوان و گوش کن اسرار من %~% تا بیابی کلبه عطار من

37 کلبه عطار جای عاشقانست %~% واند او ظاهر سرور عارفانست

38 اهل صوت نیست اندر منزلم %~% گفته ایشان نباشد حاصلم

39 من از این صورت برون رفتم تمام %~% صورت و معنی او دارم مدام

40 من کتاب صورت خود شسته‌ام %~% چشم صورت بین خود را بسته‌ام

41 علم حال من همه عالم گرفت %~% بلکه تار و رشته آدم گرفت

42 علم من ms115 در عرش حوران خوانده‌اند %~% نی گرفتاران دوران خوانده‌اند

43 علم صورت از رهت بیرون برد %~% علم معنی بر سر گردون برد

44 علم صورت معنیت ویران کند %~% صد هزاران رخنه در ایمان کند

45 علم صورت اهل صورت را نکوست %~% لیک در معنی بغایت نانکوست

46 علم معنی در دل خود جای کن %~% علم صورت را بزیر پای کن

47 علم معنی را بخود همراه بین %~% علم صورت را ز بهر جاه بین

48 علم معنی عشق رادارد عیان %~% علم صورت عقل را دارد زیان

49 علم معنی عالم جانها گرفت %~% علم صورت در زمین مأوی گرفت

50 علم معنی خود حیا در چشم داشت %~% علم صورت تخم جهل و عجب کاشت

51 علم معنی کرد جانم را شکار %~% تا دهد او را بباز شهریار

52 علم معنی آمد و شیطان گریخت %~% در درون من همه ایمان بریخت

53 علم معنی آمد و عالم گرفت %~% در حقیقت کشور آدم گرفت

54 علم معنی آمد و جانیم داد %~% مهر سلطان در درون من نهاد

55 علم معنی آمد و گفتار شد %~% پیش احمد آمد و کردار شد

56 علم معنی سرفراز دین ماست %~% در دو عالم آیه تلقین ماست

57 علم معنی با دل من راز گفت %~% قصه آدم بیک دم باز گفت

58 علم معنی عشق را در برگرفت %~% رفت و کیش ساقی کوثر گرفت

59 علم معنی کفر ودین از من ربود %~% گفت رو این دم بکن حق را سجود

60 علم معنی آمد و احمد شنید %~% گفت با حیدر نبی در عین دید

61 علم معنی آمد و شرعش گرفت %~% بعد از آن از اصل و از فرعش گرفت

62 علم معنی با محمد راز گفت %~% بعد از آن با شاه مردان بازگفت

63 علم معنی کرد درعالم ظهور %~% بعداز آن او برد موسی را بطور

64 علم معنی بود اسرار خدا %~% علم معنی بود انوار هدی

65 ms116 علم معنی مصطفی را شرع داد %~% بعد از آن با مفتی ما فرع داد

66 علم معنی با علی همراه بود %~% خود نبی الله از آن آگاه بود

67 علم معنی را رسول الله دید %~% او علی را اندر آن همراه دید

68 علم معنی را که این عطار گفت %~% جملگی از گفته کرار گفت

69 علم معنی کاف و ها یا عین و صاد %~% هست در معنی بقرآنت گشاد

70 علم معنی در طریقت راست بود %~% در نهان سر حقیقت را نمود

71 علم معنی در دلم معنی شکافت %~% بعد از آن در مظهر انسان بتافت

72 علم معنی را زمعنیها بپرس %~% در حقیقت روز از نادا بپرس

73 علم معنی خود کلام الله خواند %~% بر زبان ذکر ولی الله خواند

74 علم معنی گشت در بازار عشق %~% یافت اوسر رشته اسرار عشق

75 علم معنی راه هدایت کار کن %~% خیز ورو خود را باو تو یار کن

76 علم معنی پادشاه علم بود %~% ز آن فقیر بینوا را حلم بود

77 علم معنی کاروان سر غیب %~% دامن من چاک کرده تا به جیب

78 علم معنی را بدل عطار یافت %~% زان معانی گوهر اسرار یافت

79 علم معنی را شریعت خانه‌ای %~% غیر آن خانه همه ویرانه‌ای

80 علم معنی خانه دلها گرفت %~% واندر آنجا منزل و مأوی گرفت

81 علم معنی گوش کرده جبرئیل %~% هست گفتار نبی الله دلیل

82 علم معنی قاف تا قاف آمده %~% ز آن همه معنی می صاف آمده

83 علم معنی در درونم زد علم %~% ز آن سبب برهم زنم لوح و قلم

84 علم معنی بود اسرار نهفت %~% شاه مردانش درون چاه گفت

85 علم معنی نی شد و آواز کرد %~% اهل معنی را بخود همراز کرد

86 علم معنی گشت بانی همنشین %~% این زمان گفتار او در من ببین

87 علم معنی را ندانستی چه بود %~% خویش را بر باد دادی ms117 همچو دود

88 علم معنی با علی گفتا نبی %~% این چنین اسرار کی داند ولی

89 علم معنی مرتضا(ع) را جام داد %~% بعد از آن در راه او آرام داد

90 علم معنی با علی اسرار گفت %~% بعد از آنش حیدر کرار گفت

91 علم معنی با علی (ع) همدم شده %~% در میان جان و دل محرم شده

92 علم معنی پیش او خود روشن است %~% بعد از آن در جان عاشق روزن است

93 علم معنی را ز مظهر پرس و رو %~% و آنگهی اسرار ربانی شنو

94 علم معنی را ز مظهر گوش کن %~% بعد از آن چون جوهری در گوش کن

95 علم معنی را عبادتخانه‌ایست %~% واندر آن خانه خدا را دانه‌ایست

96 علم معنی را محبت دانه شد %~% بعد از آنش آدمی همخانه شد

97 علم معنی گفتگو دارد بسی %~% مثل این مظهر ندارد خود کسی

98 علم معنی رو بخود همراه کن %~% بعد از آنی جان ودل آگاه کن

99 علم معنی گفتگو دارد بسی %~% خود نخوانده مثل این مظهر کسی

100 علم معنی مهدیم دارد بغیب %~% زآنکه آن شه سرها دارد بجیب

101 علم معنی داشت حیدر در یقین %~% زآنکه او بد مظهر اسرار دین

102 علم معنی دان تو علم اولین %~% هم باو ختم است علم آخرین

103 علم معنی دان تو باب اولیا %~% زآنکه او بوده است نفس مصطفی

104 علم معنی دان که معنی روح تست %~% شهسوار لو کشف خود نوح تست

105 علم معنی مهدی من شد بعلم %~% هست از مهدی مرا خود علم و حلم

106 علم معنی مهدیم دارد ز غیب %~% زانکه آن شه سرها دارد به جیب

107 علم معنی دان و ترک جاه کن %~% خیز و فکر توشه این راه کن

108 علم معنی دان و سرگردان مشو %~% همچو کوران جهان ترسان مشو

109 علم معنی دان و راه حق برو %~% و از ولی الله کلام ms118 حق شنو

110 علم معنی دان چو شاه لو کشف %~% تا شود بر تو حقایق منکشف

111 علم معنی دان و از صوری گذر %~% تا خلاصی یابی از نار سقر

112 علم معنی دان و از بد کن حذر %~% زآنکه ایندنیا ندارد ره بدر

113 علم معنی دان وخارج را مبین %~% گر همی خواهی که بایش پاک دین

114 علم معنی دان و از صورت گذر %~% زانکه صورت بین شده خود در بدر

115 علم معنی دان و معنی فاش کن %~% همچو منصوری که گفته است این سخن

116 علم معنی دان و از خود کن حذر %~% زآنکه خود بین را نباشد ثمر

117 علم معنی دان که معنی سهل نیست %~% همچو صوری او همه بر جهل نیست

118 علم معنی دان و راه شرع رو %~% تابری از جمله اهل دین گرو

119 علم معنی دان بحکم مرتضی %~% گر همیخواهی که باشی باصفا

120 علم معنی دان زجعفر در جهان %~% زآنکه با او بوده علم حق عیان

121 علم معنی دان وصادق را شناس %~% پس ز علم او بنه در دین اساس

122 علم معنی دان و خاک راه باش %~% تو محب و دوستدار شاه باش

123 علم معنی دان و خود را تو مدان %~% زانکه این دانش ترا دارد زیان

124 علم معنی دان و حق در خویش بین %~% زآنکه این معنی ندارد خویش بین

125 علم معنی دان و عقل از حال گیر %~% وانگهی گفت مرا زو فال گیر

126 علم معنی دان و چون عطار باش %~% در میان چشم دل دیدار باش

127 علم معنی دان و چون خورشید شو %~% پس برو در ملک او جمشید شو

128 علم معنی دان و رفض او مبین %~% زآنکه دارد در حق را در نگین

129 علم معنی دان به نورم در سخن %~% این معانی خود زجوهر فهم کن

130 علم معنی دان وفتوی گوش کن %~% حب او باشد مرا ms119 خود بیخ دین

131 هر که دارد حب او ایمان برد %~% ورنه ایمانش همه شیطان برد

132 رو تو حبش در درون دل بکار %~% تا درخت نور بینی بی شمار

133 رو تو حبش دار و صیقل زن دلت %~% تا نروید خار غفلت ازگلت

134 راه او را جو اگر مرتد نه‌ای %~% همچو مفتی زمان تو رد نه‌ای

135 ازمنافق دور باش او را مبین %~% گر همی خواهی که باشی پاکدین

136 رو تو شهبازی بمعنی پر برآر %~% ورنه باشی در دو عالم خوار و زار

137 ای پسر تو روح را شهباز کن %~% نه مثال خرمگس پرواز کن

1 روح تو شهباز علوی آمده است %~% او شهنشاه سماوی آمده است

2 خرمگس نفس است و بس دنیاپرست %~% او کند دایم بمرداری نشست

3 تو بروح خویشتن بنگر که چیست %~% بعد از آن در معنیش بنگر که کیست

4 دشمن بسیار دارد روح تو %~% لیک از او دایم بود مفتوح تو

5 نفس دشمن کور سازد روح شاد %~% تا روی در عالم معنی چو باد

6 دشمن روحت همی بخل است و آز %~% ز آن کی از کاهلی دایم نماز

7 دایما نفس تو باشد همچو سگ %~% آهوان حرص را گیرد بتک

8 خود بکذابی برآوردی تو نام %~% تا بزیر جبه بنهادی تو دام

9 دیگر آنکه غافلی از یاد حق %~% بهر یک دینار کردی صد عرق

10 از عرق در مرگ رو اندیشه کن %~% در معانیها عبادت پیشه کن

11 نفس تو چون غافلت سازد ز حق %~% دایما باشی تو اندر واق ووق

12 بهر مال و گنج داری رنج و درد %~% خیز و افشان دامن خود را ز گرد

13 کرد شیطان یک گنه توصد کنی %~% هرچه گوید او تو آن را رد کنی

14 دیگر آنکه علم باطل ورد تست %~% صد چو شیطان هر طرف شاگرد تست

15 سینه‌ات از حیله و شر پر بود %~% در خیالت ms120 آنکه آن پر در بود

16 رو صدف پر در معنی کن چو من %~% تا شوی فارغ ز شر اهرمن

17 دیگرت وسواس ونخوت در سراست %~% این چنین شیوه ترا کی درخور است

18 دید تو باشد جدا اندر جهان %~% ز آنکه منصب داری و خرج گران

19 گردبدعت گرد برگردت گرفت %~% ورد باطل کردی و دردت گرفت

20 هست جسمت حقه پرریم و خون %~% وقت خوردن میشوی تو سرنگون

21 هست اجسامت پر از اخلاط و درد %~% اندر این آلودگی خفتی و مرد

22 اندرین دنیا مکن زنهار خواب %~% زآنکه در معنی نباشد این صواب

23 گر چو حیوان تو بخوردن راضیی %~% من زتو بیزارم ار خود قاضیی

24 قاضی شرع محمد نیستی %~% زآنکه اندر شرع احمد نیستی

25 در شریعت رد نه بینی همچو او %~% گر ز معنی تو خبرداری و بو

26 رو ازینها بگذر و مقصود بین %~% در میان جان خود معبود بین

27 رو تو این قطره بدریا وصل ساز %~% زانکه این معنی بدانند اهل راز

28 جسم خود را پاک گردان همچو روح %~% خویش را انداز در کشتی نوح

29 رو تو غیر حق ز جسمت دور کن %~% بعد از آنی خانه‌ات پر نور کن

30 غیر بیرون کن که حق آید درون %~% گشت نفست در سوی الله رهنمون

31 در درون خانه دارم راز حق %~% برده‌ام از جمله خلقان سبق

32 من سبق از پیش خود کی خوانده‌ام %~% بر زبان من غیر او کی رانده‌ام

33 من سبق از مرتضی دارم بگوش %~% لیک دارد آن سبق صد پرده پوش

34 هست از آن یک پرده پیش جبرئیل %~% در درون پرده اسرار جلیل

35 آسمان شد پرده انوار او %~% این زمین یک گردی از اسرار او

36 غیر او خود نیست با عطار هیچ %~% تو بیا بر نام من این نامه پیچ

37 غیر او در دل ندارم مهر کس %~% مصطفی باشد گواهم این ms121 نفس

38 غیر مدح او نگویم مدح کس %~% زآنکه مدح او خدا گفتست بس

39 هست عطار این زمان بس مستمند %~% سینه مجروح و فقیر و دردمند

40 ای تو را ملک معانی در نگین %~% جمله کروبیانت خوشه چین

41 ای تو را معبود محرم داشته %~% در میان جان آدم داشته

42 هست اسرارم بمعنی بود بود %~% در همه جا مظهر انسان نمود

43 جوهر ذاتم ترا انسان کند %~% در معانی همچو در غلطان کند

44 جوهرذاتم عیان اندر عیان %~% مظهر من هم نهان اندر نهان

45 مظهر و جوهر براهت آورد %~% بلکه خود نزدیک شاهت آورد

46 خواهم از فضلت خدایا رحمتی %~% کن بلطف خویش بر ما رحمتی

47 خوان انعام تو باشد در خورم %~% سر سودای تو باشد در سرم

48 ای خداوندا بحق انبیا %~% حق قرب و حق قدر اولیا

49 کاین سخن را کن زنا محرم نهان %~% زآنکه می‌بینم در حق را عیان

50 حق عیانشد پیش ارباب کمال %~% حق نهان شد پیش جمع قیل و قال

51 حق عیان دان پیش ره بینان عشق %~% هست ظاهر نزد محبوبان عشق

52 حق عیان دان پیش جمعی اهل درد %~% خیز و راه غیر حق را در نورد

53 حق عیاندان پیش درویشان دین %~% گه شده پیدا بآن و گه باین

54 حق عیان دان در وجود اهل دل %~% تو شدی از فعل نفس خود خجل

55 فعل نفس تو ترا تیره کند %~% بر جمیع فعلها خیره کند

56 دارم از علم لدنی نقطه‌ای %~% هر دو عالم پیش او خود ذره‌ای

57 هان که مقصودت ازان حاصل بکن %~% تا بیابی جان معنی در سخن

58 من سخن گویم چو در شاهوار %~% بهر تو آوردم و کردم نثار

59 من سخن در ذات یزدان رانده‌ام %~% بعد ازآن مظهر به انسان خوانده‌ام

60 من سخن دارم نگویم پیش کس %~% ز آنکه تو واقف نه‌ای از کیش کس

61 کیش ترسائی ms122 به است از دین تو %~% زآنکه ازنفس است کفر آئین تو

62 کرده هفتاد فرقه دینت را %~% از نبی شرمی بدار ای بی‌حیا

63 رو طریق آل احمد دار دوست %~% راه ایشان تو یقین دان راه اوست

64 راه را دان از نبی و ازولی %~% تو باین ره رو گریز از کاهلی

65 کاهلی از جاهلی باشد ترا %~% جاهلی کفر جلی باشد ترا

66 من ترا راهی نمایم راه راست %~% وآنگهی گویم که راه حق کجاست

67 من ترادر راه حق رهبر کنم %~% آگهت از دین پیغمبر کنم

68 من ترا در راه حق خندان کنم %~% خارجی را همچو سگ گریان کنم

69 من ترا راهی نمایم همچو نور %~% تا کنی در عالم معنی ظهور

70 من ترا راهی نمایم از کلام %~% انما برخوان اگر داری نظام

71 من ترا راهی نمایم از یقین %~% گر تو هستی مؤمن و بس پاک دین

72 من ترا راهی نمایم از رسول %~% تو هم از عطار کن این ره قبول

73 من ترا راهی نمایم همچو روح %~% تا روی در کشتی احمد چو نوح

74 من ترا راهی نمایم گر روی %~% واندرین ره کن بمعنی دل قوی

75 من ترا راهی نمایم در علوم %~% بعد من هم عارفی گوید بروم

76 من ترا راهی نمایم از الست %~% گر نباشد اعتقادات تو پست

77 من ترا راهی نمایم از ولی %~% سر بنه در راه او گر مقبلی

78 من ترا راهی نمایم در ظهور %~% تا تو بینی عکس رخسارش چو نور

79 من ترا راهی نمایم در علن %~% تا تو بینی شاه خود در خویشتن

80 من ترا راهی نمایم عشق گفت %~% آشکارا هین بکن سرنهفت

81 من ترا راهی نمایم از کرم %~% غیر این ره خود بعالم نسپرم

82 من ترا راهی نمایم از کمال %~% گر تو باشی فاضل و عابد بحال

83 من ترا راهی نمایم همچو روز %~% اولش عشقست و آخر ms123 دردوسوز

84 من ترا راهی نمایم فکر کن %~% رو تو یاری گیر و با اوذکر کن

85 من ترا راهی نمایم از خدا %~% لیک باید که تو باشی پارسا

86 من ترا راهی نمایم از علیم %~% تو بر آن ره رو بجنات النعیم

87 من ترا راهی نمایم خود بدهر %~% کاندرو بینی هزاران شهر شهر

88 این چنین ره سالکان سر کرده‌اند %~% پی از آن در ملک معنی برده‌اند

89 این چنین ره را نبی الله دید %~% این حقیقت را همه از حق شنید

90 مصطفی ره را بفرزندان نمود %~% راه ایشان گیر و حق را کن سجود

91 راه ایشان گیر تا حق بین شوی %~% ورنه اندر گور بی تلقین شوی

92 راه ایشان گیر و دینت ترک کن %~% از محبان باش و کینت ترک کن

93 راه ایشان گیر تا ایمن شوی %~% در ره معنی همه باطن شوی

94 راه ایشان گیر و درجنت درای %~% زانکه جنت باشد ایشان را سرای

95 راه ایشان گیر و با سلمان نشین %~% زانکه سلمان بوده اندر عین دین

96 گر روی این ره بمنزلها رسی %~% ورنه کی در معنی دلها رسی

97 گر روی این ره مسلمان گویمت %~% فیض بار از نور ایمان گویمت

98 گر روی این راه تو نامی شوی %~% ورنه چون شیطان ببدنامی شوی

99 گر روی این ره تو دنیائی مبین %~% ورنه رو بنشین و رسوائی مبین

100 گر روی این ره نبی همراه تست %~% مصطفی و آل او آگاه تست

101 گر روی این ره شوی واقف ز خویش %~% در درون خویش می‌بینی تو کیش

102 گر روی این ره مثال جان شوی %~% ورنه در ملک جهان بیجان شوی

103 گر روی این ره معانی دان شوی %~% خود درون جوهرت انسان شوی

104 گر روی این ره خدا راضی ز تو %~% مصطفی و مرتضی راضی ز تو

105 گر روی این ره نظام الدین شوی %~% یا ms124 شوی حلاج و هم حق بین شوی

106 گر روی این ره شود روشن دلت %~% نعره مستان برآید از کلت

107 گر روی این ره عبادت پیشه کن %~% رو زنااهلان دین اندیشه کن

108 گر روی این ره یکی همراه گیر %~% بعد از آن رو دامن آن شاه گیر

109 گر روی این ره چو ابراهیم رو %~% یا چو اسمعیل کن جانت گرو

110 گر روی این ره چو من دانی همه %~% هم تو علم معرفت خوانی همه

111 گر روی این ره به اسراری رسی %~% خود بکنج خانه یاری رسی

112 گر روی این ره سفر باید سفر %~% تا تو بینی در جهان هر خیر و شر

113 گر روی این ره تو همت دار پیش %~% رو طلب کن جوهر ذاتم ز خویش

114 گر روی این ره بمظهر کن نظر %~% تا نیفتد در وجود تو خطر

115 گر روی این ره خطر ناید زبد %~% خود همه افعال بد آید ز بد

116 گر روی این ره ببر از خلق هم %~% تا نگردی پیش ایشان متهم

117 گر روی این ره بحق واصل شوی %~% ورنه چون دیوار شوره گل شوی

118 گر روی این ره دلت روشن شود %~% بعد از آن چشم توهم گلشن شود

119 گر روی این ره محبت بایدت %~% وز دل عطار همت بایدت

120 گر روی این ره دامن آن شاه گیر %~% بعد از آن دست یکی همراه گیر

121 گر روی این ره ز سر باید گذشت %~% از مراد خویش برباید گذشت

122 گر روی این ره تو ما را یادکن %~% روح ما را از دعائی شاد کن

123 گر روی این ره باو باید نشست %~% وآنگهی از غیر او باید گسست

124 گر روی این ره دلت غمگین مدار %~% زانکه گیرندت بمعنی در کنار

125 گر روی این ره بخلقان کن کرم %~% وآنگهی بیرون کن از ذاتت ستم

126 گر روی این ره ms125 مجو آزار خلق %~% رو بمعنی کن نظر در زیر دلق

127 گر روی این ره نهان کن سر من %~% تا نگویندت بدیها در سخن

128 گر روی این ره برو آسوده شو %~% وآنگهی بر از ملایک تو گرو

129 گر روی این ره تو فرد فرد شو %~% در میان اهل دل یک مرد شو

130 گر روی این ره ز زن باید گذشت %~% بلکه از صندوق تن باید گذشت

131 گر روی این ره تو دنیائی بریز %~% بعد از آن از أهل دنیا کن گریز

132 گر روی این ره ز راه خود گذر %~% راه حق را خدادان بی خطر

133 گر روی این ره تو خورده دان شوی %~% در معانی موسی عمران شوی

134 گر روی این راه منزل گویمت %~% اولا از کعبه دل گویمت

135 گر روی این راه شفقت کن بخلق %~% تا دهندت جامه شاهی نه دلق

136 گر روی این راه باید همرهمی %~% تا نماید اندرین راهت رهی

137 گر روی این راه با یاران بهم %~% من ترا خرگاه در کرسی زنم

138 گر روی این راه بی یاران مرو %~% تانیفتی در درون چاه و کو

139 گر روی این راه ویاری نبودت %~% مظهر و جوهر بکن تو همرهت

140 گر روی این راه بی رهبر مرو %~% ور روی میبایدت صد جان نو

141 گر روی این راه با عطار باش %~% بحر لطف و مظهر انوار باش

142 رو تو این راه و مرو دنبال کس %~% زانکه هفتادند در معنی و بس

143 رو تو این راه و رضا ده برقضا %~% تا دهندت در معانیها عطا

144 رو تو این راه و بپا در کوی او %~% تا ببینی در معانی روی او

145 رو تو این راه و مرو با گمرهان %~% زانکه هستند همچو حیوان بی‌زبان

146 رو تو این راه و محمد (ص)را بدان %~% زانکه او هست رهنمای انس و جان

147 رو تو این ms126 راه و درین ره شاه بین %~% بعد از آنی نور إلا الله بین

148 رو تو این راه و بدانش اصل خویش %~% زانکه بر حق باشی و باوصل خویش

149 رو تو این راه و علی را دان امام %~% تا که گردد دین و اسلامت تمام

1 بود شیخی عابد و بس پارسا %~% بود او مشهور از اهل صفا

2 داده اور ا معرفت یزدان پاک %~% غیر حق را رفته بود از جان پاک

3 نام او را با تو گویم ای رفیق %~% خوانده اندش اولیای حق شقیق

4 بود او در عصر هارون الرشید %~% شرع احمد را نهان از خلق دید

5 رفت روزی نزد هارون در خلا %~% تا بگوید سر اسرار خدا

6 در خلاف و آشکارا و نهان %~% آنچه دیده بود خود گوید عیان

7 چون بدید او را خلیفه عذر خواست %~% گفت هستی در زمانه مرد راست

8 زاهدی مثلت ندانم در جهان %~% نیست زهدتو به پیش من نهان

9 شیخ با او گفت زاهد نیستم %~% من بزهد خویش عابد نیستم

10 زاهد است آنکو قناعت باشدش %~% زهد هم از دید طاعت باشدش

11 من بترک دید دنیا کرده‌ام %~% آخرت را جسته پیدا کرده‌ام

12 زاهد دنیا توئی ای ملک بین %~% زآنکه داری ملک دنیا در نگین

13 خود باین دنیا قناعت کرده‌ای %~% آبروی آخرت را برده‌ای

14 من بهردو کی قناعت میکنم %~% وصل او خواهم که طاعت می‌کنم

15 چونکه هارون این سخن بشنید از او %~% آه سردی خوش برآورد از گلو

16 گفت پس ای شیخ پندی ده مرا %~% تا شوم دل سرد از این محنت سرا

17 شیخ گفتا حق ترا با خویش خواند %~% بعد از آن برجای صدیقان نشاند

18 تا بیاری صدق بر گفتار حق %~% از کلام مصطفی خوانی ورق

19 هرچه حق فرموده باشد آن کنی %~% غیر حق را در جهان ویران کنی

20 دیگر آنکه عدل کن تو در ms127 جهان %~% گو تو داری از علوم دین نشان

21 ورنه عمر خویش ضایع میکنی %~% خویش را از خلد مانع میکنی

22 دیگر آنکه جای حیدر جای تست %~% مسند عزت بزیر پای تست

23 بود علم و فضل در ذات علی %~% خود حیا و جود ظاهر ز آن ولی

24 او دل از شرع نبی پر نور کرد %~% وز شجاعت کفر را مقهور کرد

25 حق تعالی ذوالفقارش چون بداد %~% وهم او در جان بی دینان فتاد

26 شرع احمد را رواج از تیغ داد %~% پیش تیغ او خوارج سر نهاد

27 تو مخالف را چو آن شه منع کن %~% اصل ایشان را بکن از بیخ و بن

28 داد مظلومان ز ظالم واستان %~% غیر را محرم مکن در این و آن

29 خلق عالم شادمان از عدل تو %~% بر جمیع پادشاهان فضل تو

30 ورنه باشی حاکمی غافل بدهر %~% عاقبت ظلمت بگیرد شهر شهر

31 حق تعالی سرنگون اندازدت %~% خود چه میدانی که چون اندازدت

32 تو طریق عدل را بنیاد کن %~% عالمی از عدل خود آباد کن

33 رو تو بنیادی بمان از عدل خویش %~% رو فرست اسباب عقبایت ز پیش

34 رو تو راهی ساز همچون راه حج %~% زآنکه بنیادی ندارد خشت و کج

35 رو تو راهی ساز از علم طریق %~% گر تو هستی با من مسکین رفیق

36 رو تو راهی ساز از شرع نبی %~% تا ببینی روز روشن در شبی

37 رو تو با ارباب دین همت بدار %~% زآنکه این دنیا نباشد پایدار

38 رو به پیش موسی کاظم بحلم %~% زآنکه او باشد بمعنی کان علم

39 رو به پیش موسی کاظم بحرف %~% جان خود را در ره او ساز صرف

40 رو به پیش موسی کاظم که او %~% هست نقد احمد و حیدر نکو

41 رو به پیش موسی کاظم ببین %~% در جمالش نوری از حق الیقین

42 رو بر موسی کاظم عذر خواه ms128 %~% زآنکه تو منصور را کردی تباه

43 تو به پیش کاظم از منصور پرس %~% حالت مستان حق از طور پرس

44 رو تو از آل نبی همت طلب %~% زآنکه ایشانند در دنیا سبب

45 رو تو کفر خویش ار خود دور کن %~% در محبت جان خود پرنور کن

46 رو بفریاد دل درویش رس %~% تا شود راضی خداوند از تو بس

47 رو حذر از آه مسکینان حذر %~% ورنه افتی تو بدنیا در بدر

48 رو حذر از آه خلقان خدای %~% ورنه آویزند در نارت ز پای

49 رو حذر از سوز مسکین الحذر %~% تا نیاویزندت از دنیا بسر

50 رو مکن ظلم و ز خود ظلمت مران %~% زآنکه ظالم نیست گردد در جهان

51 تو بدرویشان تکبر کفر دان %~% زآنکه ایشانند شاه و شه نشان

52 رو تو پند من بجان خود نشان %~% تا دهندت خود بمعنیها نشان

53 تو کناره گیر از راه بدان %~% ریز در آتش علوم جاهلان

54 رو کناره کن از این مشتی حمار %~% زآنکه فضل و علم ایشان شد فشار

55 رو ببین شان در قطار نحو صرف %~% خود ندانند علم معنی نیم حرف

56 رو تو پندم را میان جان نشان %~% این همه معنی کلام حق بدان

57 پندهای من بمعنی گوش کن %~% لب ز ذکر غیر حق خاموش کن

58 چونکه هارون این سخنها را شنید %~% نعره‌ای زد گفت باخود کای رشید

59 در جهان این تخم را کی کاشتی %~% حیف اوقاتی که ضایع داشتی

60 حیف اوقات تو و حالات تو %~% بر بساط نرد حق شهمات تو

61 حیف رفتی از جهان نادیده سیر %~% حکمها راندی نکردی هیچ خیر

62 حیف کردی کشتی این منصور را %~% گوش کردی حرف اهل زور را

63 ظلم کردی بر چنان سلطان دین %~% گوش کردی گفت این مشتی لعین

64 از چنین حالت بسی بیدل شد او %~% از سرشک دیده اندر گل شد او

65 ms129 بعد از آن نزدیک کاظم شد بشب %~% گفت از من هرچه می‌خواهی طلب

66 من در این مدت ز تو غافل بدم %~% بلکه خود در علم دین جاهل بدم

67 من ترا دانم خلیفه از یقین %~% زآنکه هستی نقد خیر المرسلین

68 من ترا دانم امام هر انام %~% زآنکه داری شربت کوثر بجام

69 من ترا دانم ولی حق یقین %~% زآنکه با تو همرهست اسرار دین

70 من ترا دانم بمعنی پیشوا %~% زآنکه هستی در هدایت مقتدا

71 مردمان جمله بقصد تو بدند %~% دشمن منصور بهر تو شدند

72 زآنکه منصور از محبان تو بود %~% بود او را پیش درگاهت سجود

73 پنج سال است اینکه غیبت می‌کنند %~% بر سر منصور خودبدعت زنند

74 پیش من گویند هر شب تا سحر %~% پیش کاظم می‌نهد حلاج سر

75 دیگر آنکه چون برون آید به پیش %~% سر نهد بر آستان صد بار بیش

76 روی و موی خود بمالد بر زمین %~% سجده باید کرد حق را این چنین

77 من بایشان گفتم این خود باک نیست %~% این خلاف شرع و از ادراک نیست

78 من شنیدم یک سخن از باب خویش %~% گفته‌ام صد بار با اصحاب خویش

79 گفت در ایام صادق روز عید %~% شیخ بسطامی به پیش او دوید

80 چند جا برآستانش سرنهاد %~% این حکایت از پدر دارم بیاد

81 من چگویم خود بحلاج این زمان %~% زآنکه این کردند مردان در جهان

82 صدق او از آستان او بجو %~% زآنکه بوده آستانش آبرو

83 من ندارم کار با حلاج هیچ %~% گر توداری مردکی پوچی و گیج

84 بود این معنی میان ما و خلق %~% بعد از آن می‌زد اناالحق زیر دلق

85 از فقیهان مجمعی حاضر بدند %~% بر حدیث و قول او ناظر بدند

86 جمله فتواها بخونش داشتند %~% خود ز خون او گلستان کاشتند

87 اندر این معنی گناه من نبود %~% از چنین کشتن نیامد هیچ سود

88 من ms130 بعذر استاده‌ام در پیش تو %~% خود نکردم من بمعنی این نکو

89 از سر این جرم شاها در گذار %~% عفو فرما بر من مسکین زار

90 پس زبان بگشاد آن سلطان دین %~% گفت در باطن توئی با من بکین

91 لیک این دم عفو کردم جرم تو %~% ز آنکه این اقرار می‌باشد نکو

92 بعد از این با اهل دین دمساز باش %~% اهل دل را همچو من همراز باش

93 گفت با هارون که بین منصور را %~% گشته او در پیش حق محو لقا

94 دید هارونش بکنجی دم زده %~% او به پیش شاه خود محرم شده

95 نعره زد هارون و رفت از خویشتن %~% گفت موسااش بیا بنگر بمن

96 پیش ما درویش باشد پادشاه %~% پیش ما دلریش باشد در پناه

97 پیش ما مرهم بود دلریش را %~% پیش ما خود کس بود بیخویش را

98 پیش ما نبود عذاب و کینه‌ای %~% پیش ما کینه مدان در سینه‌ای

99 پیش ما باشد معانی در بیان %~% پیش ما باشد نهانی در عیان

100 پیش ما انعام باشد صد هزار %~% پیش ما اکرام باشد بیشمار

101 پیش ما باشد ملایک صبح و شام %~% پیش ما باشد معانی کلام

102 پیش ما باشد همه اسرار غیب %~% پیش ما باشد همه انوار غیب

103 پیش ما باشد کتاب انبیا %~% پیش ما باشد مقام اولیا

104 پیش ما شد تاج شاهان سرنگون %~% پیش ما باشد همه شیران زبون

105 پیش ما باشد همه اسرار حق %~% پیش ما باشد همه دیدار حق

106 پیش ما باشد زمین و آسمان %~% پیش ما باشد همه رفتار جان

107 پیش ما باشد دلی پر خون بسی %~% پیش ما باشد ز کاف و نون بسی

108 پیش ما باشد همه اسرار عشق %~% پیش ما باشد همه گفتار عشق

109 پیش ما باشد بمعنی شیخ و شاب %~% پیش ما باشد عذاب و هم عقاب

110 پیش ما باشد صلاح پارسا ms131 %~% پیش ما باشد مقام التجا

111 پیش ما باشد جحیم و خلد هم %~% پیش ما باشد معانی جام و جم

112 پیش ما جوهر چه باشد در جهان %~% پیش ما آن آشکار او نهان

113 پیش ما باشد شراب کوثری %~% پیش ما باشد طریق رهبری

114 پیش ما باشد مقامات ولی %~% پیش ما باشد کرامات ولی

115 پیش ما باشد ریاضتهای عشق %~% پیش ما باشد فراغتهای عشق

116 پیش ما باشد ملایک صف زده %~% پیش ما باشند حوران کف زده

117 پیش ما باشد کرام الکاتبین %~% پیش ما جا کرده جبریل امین

118 چونکه هارون این معانی را شنید %~% پیش آن شه خویش را بی‌خویش دید

119 چشم خود را بر زمین او دوخته %~% هستی خودرا به پیشش سوخته

120 خود ز چشم او همه خون می‌چکید %~% زآنکه او منصور را کرده شهید

121 او به پیش شاه از خود رفته بود %~% زآنکه با منصور او بدکرده بود

122 بعد از آن گفتا که یا خیرالامم %~% در دو عالم بوده‌ای تو محترم

123 یک توقع دارم از تو یا امام %~% آنکه از این بنده مستان انتقام

124 دیگری آنکه بگو منصور را %~% تا کند روحش دگر با من صفا

125 من همی ترسم که ویرانم کند %~% بی نجاح و نسل و بیجانم کند

126 من همی ترسم که ازتختم کشند %~% بر سر دار بلا سختم کشند

127 یا امام دین بده امید من %~% رحم کن بر محنت جاوید من

128 پس امام آنگه نظر بروی فکند %~% گفت او افکنده بودت در کمند

129 این زمان گشتی خلاص از بند او %~% عاقبت خواهی شدن خرسند او

130 گر باخلاص آوری روئی بما %~% در عذاب آخر نگردی مبتلا

131 ور همیشه تو بکین باشی چنین %~% مرتد روی زمینی در یقین

132 گر شوی پیوند ما در رشته‌ای %~% بعد از این پیدا کنی سررشته‌ای

133 رشته ما از معانی تافته است %~% زانجهت سر ms132 لدنی یافته است

134 رشته ما کارگاه انس و جان %~% بافته دان پیش بازار جهان

135 رشته ما سلسله در سلسله است %~% رشته ما قافله در قافله است

136 رشته ما این جهان و آن جهان %~% رشته ما کار گاه لامکان

137 رشته ما آدم و نوح است و هود %~% رشته ما نسل ابراهیم بود

138 رشته ما رشته جانها شده %~% بعد از آندر قرب او ادنا شده

139 رشته ما بارگاه اولیاست %~% رشته ما در مقام قل کفی است

140 رشته ما از نبی الله بود %~% از ولایش جان و دل آگاه بود

141 رشته ما رشته‌ای ز الله بود %~% زآن درون ما ز حق آگاه بود

142 رشته ما گیر و آنگه خوش برو %~% تا بیابی خود حیات خویش نو

143 رشته ما را محبان داشتند %~% در میان جان جانان کاشتند

144 رشته ما دان صراط مستقیم %~% پیش ما آن رشته می‌باشد مقیم

145 رشته ما دان ردای صالحان %~% رشته ما خرقه کروبین

146 رشته ما جامه آدم شده %~% رشته ما تار و پود دم شده

147 رشته ما با علی پیوند شد %~% رشته ما با ولی در بند شد

148 رشته ما دان حسن آنگه حسین %~% رشته ما دان علی آن نور عین

149 رشته ما باقی و صادق بود %~% آنکه او در ملک دین حاذق بود

150 رشته ما داده عالم را نظام %~% ختم این رشته بمهدی شد تمام

151 گر تو میخواهی که گردی رستگار %~% در ولایتهای ما تو شک میار

152 زآنکه ما هستیم بی روی و ریا %~% نخل باغ مصطفی و مرتضی

153 هرکه با ما نیک شد نیکو شود %~% در میان حور عین دلجو شود

154 وآنکه با ما از حسد گردید بد %~% مالک دوزخ سوی خویشش کشد

155 گفت هارون یا امام المتقین %~% چند جانم را بسوزی این چنین

156 بستم آخر با شما ز آنگونه عهد %~% که کنم در دوستی ms133 بسیار جهد

157 در حق تو قول دشمن نشنوم %~% خصم را از بیخ و از بن برکنم

158 گفت امامش گر چنین باشی مقیم %~% ایمنی از محنت قعر جحیم

159 به بقول خصم خواهی کرد بیم %~% کی دهندت جا بجنات النعیم

160 من گرفتم بر تو حجت این زمان %~% گر شنودی هستی آخر در امان

161 ور بقول دیگران کردی تو کار %~% در سقر باشد مقامت پایدار

162 از می دنیا نگردی مست تو %~% دین و دنیا را مده از دست تو

1 پادشاهی بود احمد نام او %~% رونق اسلام در ایام او

2 پادشاهی عادل و با فضل و داد %~% خاص و عام دهر پیشش سر نهاد

3 در زمان او همه اهل علوم %~% شادمان بودند در هر مرز وبوم

4 هیچکس در ملک او غمگین نبود %~% زانکه لطفش عام گشته دروجود

5 مرهم درد دل درویش بود %~% بوددایم پیش حق اندر سجود

6 دایما می‌خواست از حق یک پسر %~% داد وی را حق تعالی یک گهر

7 گوهری از صلب او موجود ساخت %~% وآنگه او را عابد و معبود ساخت

8 قابل و بس عاقل و بسیار دان %~% داشت استعداد و شد اسراردان

9 چون بحد چارده اندر رسید %~% خود پدر او را بجان می‌پرورید

10 یوسف اندر حسن وداود از نفس %~% دیدن او خلق را می‌شد هوس

11 صدهزاران دل اسیر غمزه‌اش %~% بود سلطان جهان خود بنده‌اش

12 دانه خالش هزاران دام داشت %~% جان آدم را درو آرام داشت

13 مردم چشمش دل عشاق برد %~% طاق ابرویش ز عالم طاق برد

14 صدهزاران دل ازو بد بیقرار %~% عشق او می‌کرد جانها را شکار

15 چشم خویش فتنه عالم شده %~% قد خویش سایه آدم شده

16 صد هزاران دل ازو در موج خون %~% غوطه خوردند و یکی نامد برون

17 آفتاب از رشک عکسش تاب زد %~% خود سهیل طلعتش بر آب زد

18 صد هزاران بنده‌اش زرین کمر ms134 %~% تاج سلطانی بدش خود زیر سر

19 صد هزاران اسب تازی و شتر %~% بیش بودش با دو صد صندوق در

20 عشق اودر جمله دلها نقش بست %~% توبه ارباب تقوی را شکست

21 خلق از عشقش ز قید عقل رست %~% در هوایش گشت خلقی بت پرست

22 لیک گنجی داشت در دل از علوم %~% گنج دنیا پیش آن سیمرغ بوم

23 عرض می‌کردند بر وی گنج و مال %~% او از آن میبود دایم در ملال

24 گفت یابم رنج من از عرض گنج %~% گنج معنی بایدم نی گنج رنج

25 بود او را عقل لقمان حکیم %~% در میان اهل عرفان بد سلیم

26 روی او بود آیت صنع الاه %~% بود بر رویش دو چشم او گواه

27 عقل انسان لال گشته پیش او %~% جمله شاهان جهان درکیش او

28 چون بدید آن شاه کیخسرو نشان %~% آن پسر را مستعدی آن چنان

29 گفت یا رب این نعیم خلد را %~% رهنما شو سوی مردی مقتدا

30 مقتدائی کودلیل حق بود %~% در ره حق رهبر مطلق بود

31 باشد او واقف ز گفتار نبی %~% در طریقت راه او راه ولی

32 او بدین مصطفی محکم بود %~% در طریق مرتضی محرم بود

33 پس طلب کرد این چنین شیخی بدل %~% باشد آنکس در معانی جان ودل

34 مدتی در این هوس افسرده بود %~% کی زمانی زین طلب آسوده بود

35 عاقبت گفتش یکی مقبول راه %~% هست مردی عارف اندر ملک شاه

36 هست روشن ملک تو ازنطق او %~% از همه دنیا بحق آورده رو

37 وانماید زو همه اسرار حق %~% لی مع الله آمده درآن ورق

38 فاضل و عرفان شعاری واقفی %~% بر همه سر معانی عارفی

39 شاه مردی را بنزد خویش خواند %~% گفت عرض بندگی باید رساند

40 از من بیدل بر صاحبدلی %~% گو که دارد ذوق تو یک مقبلی

41 رفت آن مرد و سخن از راه گفت %~% پیش عارف ms135 شد سخن از شاه گفت

42 گفت شه را چون شنید آمد ز دور %~% اهل حق را کی بود در سر غرور

43 پس یکی آمد بنزد شاه گفت %~% می‌رسد سلطان معنی در نهفت

44 شه باستقبال او بیرون دوید %~% در جبین او زمعنی نور دید

45 شاه چون درویش را در برگرفت %~% خدمت مردان حق از سر گرفت

46 برد شاهش سوی خلوتگاه خویش %~% تا بجوید سوی معنی راه خویش

47 شه بجای آورد شکر مقدمش %~% ساخت در راز معانی محرمش

48 گفت فرزندی مرا حق داده است %~% در دلش گنج حیا بنهاده است

49 در دل او میل دنیا هیچ نیست %~% در سرش از آرزوها هیچ نیست

50 آرزو دارم که باشد پیش تو %~% بهره یابد از طریق و کیش تو

51 کشف اسرار یقین پیدا کند %~% رو بعقبی پشت بر دنیا کند

52 کرد آخر چون سخن شه با حکیم %~% خواند آن فرزند را پیشش سلیم

53 دید چون درویش آن خلق و وفا %~% گفت در باطن بود او را صفا

54 داده‌اند او را بسی معنی ز غیب %~% چونکه در ذاتش نبوده هیچ عیب

55 گشته او واقف بسی ز اسرار من %~% در معارف می‌شود او مؤتمن

56 حق عطا داده است او را علم وحلم %~% صافی از درد جهالت شد بعلم

57 شاه چون بشنید از پیر این سخن %~% گفت با درویش کی پیر کهن

58 هم تو عالم هم تو عارف هم حکیم %~% هم تو درویش و تو دیندار و سلیم

59 لطف فرما از ره مهرو وداد %~% این پسر را از کرم باش اوستاد

60 علم دین و معرفت تعلیم کن %~% گوش او پرگوهر تعظیم کن

61 تا شود در خدمتت ای ارجمند %~% از معارف وز حقایق بهره‌مند

62 از پدر کردش قبول آن پیر راه %~% گفت ادب باشد ورا خود عذر خواه

63 آنچه هست از دانش حق پیش من %~% من باو ms136 خواهم رسانم بی سخن

64 لیک باید از سر خود دور شد %~% ز آرزوهای جهان معذور شد

65 سر حق گفتن ورا آسان بود %~% در دل او گر مکان آن بود

66 سر حق گفتن باو نیکو بود %~% گر بر از حق دلش را خو بود

67 سر حق گفتن بسی مشکل بود %~% این معانی پیش اهل دل بود

68 سر حق گفتن بهر کس بد بود %~% ز آنکه او را این معانی رد بود

69 سر حق را من بگویم پایدار %~% زاو همی ترسم که گردد آشکار

70 گفت سلطان ای برحمت همنشین %~% کس نباشد با تو در معنی بکین

71 گرچه باشد علم معنی خود نهان %~% تو مکن سر خدا را زو عیان

72 زانکه ما سر خدا ظاهر کنیم %~% پیشت اهل فضل را حاضر کنیم

73 آنچه حق گفته است تو با او بگو %~% غیر حق را تو مکن خود جستجو

74 عارف آن شهزاده را با خویش برد %~% مدتی شهزاده پیشش جان سپرد

75 علم دین و علم معنی خواند و دید %~% جمله گلهای حقایق را بچید

76 گشت حاضر بر تمام علم قال %~% گشت آگاه از طریق اهل حال

77 گفت با استاد کی گنج علوم %~% نیست مثلت عارفی در مرز و بوم

78 چیست کار من که گردم غیب دان %~% تا که من ثابت قدم گردم در آن

79 گفت دو چیز است کارت ای مرید %~% تا شوی تو گنج معنی را کلید

80 گر بدانی بیشکی واصل شوی %~% در میان عاشقان مقبل شوی

81 گر بدانی همره قرآن شوی %~% در معانی مغز نغز آن شوی

82 گر بدانی اولین و آخرین %~% پیش تو باشد بمعنی در یقین

83 گر بدانی این دو معنی رادرست %~% ملکت اسرار شاهی آن تست

84 گر بدانی این معانی را درست %~% کوس سلطانی همه بر بام تست

85 گر بدانی محرم دلها شوی %~% در وجود خویشتن یکتا شوی ms137

86 گفت برگو نکته سر بسته را %~% شربتی فرمای این دلخسته را

87 پیر گفت ای نکته‌دان تیزهوش %~% دو سخن گویم بگیر آن را بگوش

88 غیر ازین خود نیست در عالم درود %~% رو تو عود و چنگ را بربند زود

89 تا نگوید حال مشتاقان بکس %~% این معما گفته‌ام من هر نفس

90 لیک گوش کس نیارد این شنید %~% هست این اسرار من در جان دوعید

91 غیر ازین دو جمله غوغایست و شور %~% این معانی من نگویم خود بزور

92 غیر ازین غیر است درمعنی بدان %~% زآنکه مقصود تو آمد این بیان

93 آنچه مقصود است در علم آن بدان %~% بعد از آن خاموش باش و بی‌زبان

94 غیر را محرم بدان اندر سخن %~% یاد گیر این نکته را این دم ز من

95 غیر ازین پیوند جان خود مساز %~% ورنه آرندت ببوته در گداز

96 غیر ازین چیزی نمی‌دانم یقین %~% هست این معنی حقیقت راه دین

97 غیر ازین درگوش خود نشنیده‌ام %~% من بچشم خویشتن این دیده‌ام

98 غیر ازین چیزی نمی‌باید شنید %~% زآنکه این معنی رهی دارد بعید

99 غیر ازین کفر است و بی راهی مرد %~% بعد ازین دفتر بکلی درنورد

100 شاهزاده چون کلام او شنید %~% مدتی در علم می‌جستی مزید

101 مدتی خود را باین معنی ندید %~% عاقبت او گفت پیر خود شنید

102 چونکه او را وقت خاموشی رسید %~% گشت خاموش و دگر دم در کشید

103 دم فرو بست و درین محکم ستاد %~% مهر اسرار خدا بر لب نهاد

104 شاه چون دریافت خاموشی آن %~% گشت آشفته ز بیهوشی آن

105 هرچه گفت او را جواب او نداد %~% شه از این حالت بسی شد نامراد

106 اهل ساز و اهل جشن اهل علوم %~% جملگی کردند پیش او هجوم

107 تا شود از صحبت این جمله شاد %~% وز پریشانی شود او را گشاد

108 این همه حاضر شد وسودی نداشت %~% درد او ms138 زین هیچ بهبودی نداشت

109 بعد از آن شخصی عزایم خوان رسید %~% گفت او را سایه دیوان رسید

110 من عزایم خوانم و در وی دمم %~% نیک گردد نقد شاه عالمم

111 چون امیران جمله خودترسان شدند %~% جمله پیش آن عزایم خوان شدند

112 زان عزایم کم نشد هم درد عشق %~% خود عزایم خوان نباشد مرد عشق

113 شاه عاجز گشت در احوال او %~% ماند سرگردان عجب در حال او

114 شاه گنج بیکران کردش نثار %~% هیچ درویشی نماندش در دیار

115 جمله را زر داد و منعم کرد و گفت %~% خود دعا گوئید بر جانش نهفت

116 این همه از برکت اسرار اوست %~% دید او ازمعنی دیدار اوست

117 رفت پیش پیر او آن شاه و گفت %~% نقد من خاک درت ازدیده رفت

118 هرچه می‌گوئی ز تو می‌بشنود %~% غیر روی تو بکس می ننگرد

119 رحم کن بر جان من ای پیر راه %~% گوی با او تا کند در من نگاه

120 خود بفرما تا سخن گوید بمن %~% بعد از آن در جان من گیرد وطن

121 گفت پیر راه با شاه جهان %~% صبر کن تا حال او گردد عیان

122 سیر فرمایش بهر سوئی ز دهر %~% تا ببیند جملگی آثار شهر

123 چون عجایب بیند او گوید سخن %~% سر این معنی بدان و فهم کن

124 کرد آن شهزاده را آن شه سوار %~% سیر می‌کردند در هر مرغزار

125 پس روان گشتند شاه و شهریار %~% سیر می‌کردند اندر لاله زار

126 پیشتر میراند آن شاه وحید %~% ناگهان دراج بانکی در کشید

127 سوی آن جنگل روان بشتافتند %~% چون طلب کردند او را یافتند

128 چون گرفتندش فتاد انرد بلا %~% دید چون شهزاده آن دراج را

129 گفت ای گشته مقیم بیشه تو %~% چونکه خاموشی نکردی پیشه تو

130 گر تو خود خاموش میبودی چنین %~% دشت و بیشه بد ترا زیر نگین

131 خود نبود این ذوق خاموشی ms139 ترا %~% اوفتادی لاجرم اندر بلا

132 این زمان از گفت خود داری فراق %~% خود ندانستی تو ذوق اشتیاق

133 از زبان کردی تو سر رادر زیان %~% این معانی را ندانستی بیان

134 این زمان کردی تو خود را سوگوار %~% می‌برندت پای بسته زیردار

135 این زمان کردی دل خود را کباب %~% چون بدادی تو جواب ناصواب

136 تو زگفت خود شدی در دام و بند %~% از سخن گفتن فتادی در کمند

137 از زبان خودفتادی در رسن %~% خود زبان تو بود سردار تن

138 هر زیان بینی تو هست او از زبان %~% باشد اندر پیش من این سرعیان

139 شه شنید این نکته آزاده را %~% قصه دراج و آن شهزاده را

140 چون سخن گفتن شنید او از ولد %~% کرد شکر خالق فرد صمد

141 گفت دادی هر چه جستم ای الاه %~% هست لطفت جمله اشیا را پناه

142 پس بگفت آن شه بفرزند عزیز %~% کای تمامی گشته خود عقل و تمیز

143 چون در این مدت چنین صامت بدی %~% شکر کاین ساعت چنین گویا شدی

144 حال خود را گوی با من ای پسر %~% تا که گردد کشف بر من این خبر

145 شاهزاده چون نداد او را جواب %~% باز شاه اندر تعجب اوفتاد

146 خلق می‌کردند با نطق و بیان %~% قصه دراج را با شه عیان

147 شاه گفتا گوی با من یک سخن %~% این دل آشفته‌ام را شاد کن

148 گر نگوئی تو سخن با من بلند %~% خویش رادر خاک و خون خواهم فکند

149 هرچه شه گفت او جواب شه نداد %~% همچو طفلانی که مادر نوبزاد

150 شاه ازین معنی برآشفته نگشت %~% هم بچوبش کوفتند و هم بمشت

151 پس گشاد از شرم درج با گهر %~% گفت کز گفتار کم یابم ثمر

152 گفته استادم بمن کاندر جهان %~% کس زناگفتن ندید آخر زیان

153 هست خاموشی رهائی از همه %~% عاقبت بینی جدائی از همه

154 هست ms140 خاموشی همه فرزانگی %~% گرچه باشد ظاهرش دیوانگی

155 شد خموشی ملکت جم در نگین %~% باشد اسرار خدا با وی یقین

156 هست خامش آیه صنع خدا %~% در همه معنی بود او مقتدا

157 هست خامش از همه غوغا خلاص %~% فارغ است ازگفتگوی عام و خاص

158 هست خاموشی ره مردان راه %~% این معانی کس نداند غیر شاه

159 هست خاموشی طریق اولیا %~% شاهد این قول باشند انبیا

1 هست خاموشی نشان اهل راز %~% باش دایم از خموشی درگداز

2 هست خاموشی عیار از بهر عشق %~% هست خاموشی زبان شهر عشق

3 هست خاموشی درون دل مرا %~% لیک عشقم گفت اینها بر ملا

4 هست خاموشی میان ما و دوست %~% این همه معنی من پیدا ازوست

5 هست خاموشی بآخر حال تو %~% نیست گردد جمله قیل و قال تو

6 هست خاموشی به از گفتن بسی %~% سر این معنی نمی‌داند کسی

7 هست خاموشی بمعنی ورد من %~% پیش نااهلان نمی‌گویم سخن

8 هست خاموشی میان ما و پیر %~% سر این معنی نداند هر فقیر

9 هست خاموشی طریق اهل راه %~% تا نگردد همچو دراج او تباه

10 هست خاموشی چراغ جان جان %~% هستاز احوال منصور این عیان

11 هست خاموشی میان روح و تن %~% رو تو شو خاموش و کن جا در وطن

12 هست خاموشی نعیم و خلد وحور %~% تو زخاموشان طلب اسرار صور

13 هست خاموشی بپیش اهل دید %~% این چنین گلها همه عطار چید

14 هست خاموشی به پیش مرتضا %~% رو به هر بی دین مگو اسرار ما

15 هست خاموشی این دل خاموش من %~% عالمی را سوخته این جوش من

16 هست خاموشی مرا در جان نهان %~% لیک حیدر گوید این معنی عیان

17 هست خاموشی نظام ملک من %~% این معانی ها بجست ازکلک من

18 هست خاموشی طریق صالحان %~% غیر این معنی نباشد در جهان

19 هست خاموشی مرا در پیش او %~% زانکه گویائی از او ms141 باشد نکو

20 هست خاموشی بحق واصل شدن %~% از دوئی بگذشتن و یک دل شدن

21 هست خاموشی همه در ملک دوست %~% گفته عطار در معنی نکوست

22 هست خاموشی همه گنجینه‌اش %~% او نشسته در درون سینه‌اش

23 هست خاموشی بمعنی گفت او %~% لیک تو گفتش نمی‌دانی نکو

24 هست خاموشی نهفتن راز حق %~% خود نگفتن پیش نااهلان سبق

25 هست خاموشی به پیش تو خراب %~% خویش را کردی بمعنی در عذاب

26 هست خاموشی جهان پرصدا %~% نه نبی گفتا که من صمت نجا

27 هست خاموشی بدانا همعنان %~% همره عیسی بود در آسمان

28 هست خاموشی عدم اندر عدم %~% رو درآ در وادی او همچویم

29 هست خاموشی درون طبع ما %~% مظهرم گفته یکایک بر ملا

30 هست خاموشی همه بنیاد این %~% هست خاموشی همه علم الیقین

31 هست خاموشی بفقرت راهبر %~% رو تو خاموشی گزین و راه بر

32 هست خاموشی ترا سلمان راه %~% بوذر معنیت گشته پادشاه

33 هست خاموشی فراغت از جهان %~% این معانی هست پیش عاشقان

34 هست خاموشی خلاصی از بدان %~% این معانی کرد مظهر خود عیان

35 هست خاموشی بهشت با نعیم %~% رو چو خاموشان صراط مستقیم

36 رو تو خاموشی گزین چون صابران %~% تا نیفتی در میان فاجران

37 روتو خاموشی گزین چون اهل دید %~% زآنکه خاموشی است جنت را کلید

38 رو تو خاموشی گزین در سر شاه %~% تا بیابی سر معنی از الاه

39 رو تو خاموشی گزین و شاه بین %~% وانگهی سوی جنان تو راه بین

40 رو تو خاموشی گزین و دان علی %~% زآنکه او راخوانده خود حق یا ولی

41 رو تو خاموشی گزین با حب او %~% تا که گردد دین و دنیایت نکو

42 رو تو خاموشی گزین و راه او %~% زآنکه راه اوست خود مقصود تو

43 رو تو خاموشی بجو ازعافیت %~% چون فنا خواهی شدن در عاقبت

44 رو تو خاموشی گزین و شاه ms142 گو %~% تا که باشد روز موتت آبرو

45 رو تو خاموشی گزین با یاداو %~% بر زبان جز ذکر او چیزی مگو

46 رو بگورستان و بین تو غار خود %~% تا که گردی شرمسار از کار خود

47 رو بگورستان ببین تنها و دل %~% طعمه موران شده در زیر گل

48 سرشده خاک و زبان ناگو شده %~% جمله خاموشند و محو اوشده

49 خویش را ز آلایش اول پاک کن %~% خرقه سالوس خود را چاک کن

50 بعد از آن خاموش شو در کش زبان %~% تا شوی واقف ز اسرار نهان

51 من سخن خواهم که گویم بیشمار %~% لیک من هستم ز گفتن شرمسار

52 من ز گفتن شرم دارم پیش کس %~% تو نداری شرم از گفتارو بس

53 من چگویم سر مظهر این زمان %~% زآنکه بهتر باشد این معنی نهان

54 ختم کن عطار و سردرکش بجیب %~% تا بیابی بوی اسرارش ز غیب

55 ختم کن عطار و درمعنی بایست %~% ختم معنی چون بعین و لام ویی است

1 بود در ملک بخارا عابدی %~% داشت دایم جا بکنج مسجدی

2 او بزرگ عالمان ملک بود %~% بود دایم در رکوع و در سجود

3 از بخارا مثل او کس برنخاست %~% پیش ارباب یقین از اولیاست

4 زاهدی مشهور بد اندر جهان %~% نام آن شه ابن فضل آمد بدان

5 در هدایت او امام عصر بود %~% عالمی بر آستانش چهره سود

6 او مرید بیحد واندازه داشت %~% تخم معنی در همه دلها بکاشت

7 او مریدی داشت از خاصان خود %~% داشت در بزازی او دکان خود

8 بود محرم پیش آن مرد خدا %~% در محل خوف و هنگام رجا

9 یک پسر بود از جهان بزاز را %~% که باو کردی دکان خود رها

10 از قضا را اوفتادش حادثه %~% بود در ماه صیام آن واقعه

11 ناگه او را دیو شهوت راه زد %~% گشت ظاهر زان پسر یک فعل بد

12 دید ms143 او را ناگهان یک مهتری %~% در میان کار بد با دختری

13 شحنه‌اش بگرفت و کردش سینه ریش %~% گشت آخر دمل دیرینه ریش

14 چون پدر بشنید آن صوت و صدا %~% گفت این دردم ندارد خود دوا

15 رفت پیش آن بزرگ دین و گفت %~% این سخن را از تو چون سازم نهفت

16 این چنین حالی به پیشم آمده %~% خنجری بر جان ریشم آمده

17 خانه من شد خراب و دل کباب %~% کشته خواهد شد پسر برگو جواب

18 خود بزرگ دین برفت از حال خویش %~% گفت پورت را چه آمد خود به بیش

19 این چه حالت بود و این سودا چه بود %~% برسر آتش برفت او خود چو دود

20 چاره درد دلم رااین زمان %~% رحم کن بر این فقیر ناتوان

21 از کرم بفرست و کن او را خلاص %~% زآنکه حکمت هست برهر عام وخاص

22 شیخ گفتا کس روان سازم ولیک %~% هیچکس را در زنا کس گفته نیک

23 این حکایت خود نمی‌آید زمن %~% زانکه خود از شرع دور است این سخن

24 در زنا باشد شفاعت نانکو %~% من نخواهم این شفاعت را از او

25 رفت آن بزاز چون شد ناامید %~% کاغذی آورد پیش آن وحید

26 گفت پس بنویس با مالک سلام %~% زآنکه باشد جمله را آنجا مقام

27 وآنگهی بنویس کو خود زان ماست %~% گر شفاعت می‌کنی او را رواست

28 تو مسوزانش به دوزخ هر زمان %~% دار او را از عذاب اندر امان

29 گفت آن عابد چه می‌گوئی بمن %~% دان که بس از عقل دور است این سخن

30 مالک دوزخ بود از پیش حق %~% کی توانم داد او را من سبق

31 کی توانم کرد من حکمی چنین %~% زانکه اودارد درونی آتشین

32 هر کرا خواهد بسوزد دم بدم %~% زانکه او حاکم بود بر بیش و کم

33 خواجه پس گفتا خود انصافم بده %~% زانکه هستی عابد و بر ms144 خلق مه

34 صحبت من با تو از بهر خداست %~% در دو عالم زان امید من رواست

35 اندر این دنیا چنین بی‌حاصلی %~% واندر آن عالم نباشد واصلی

36 چون نیائی تو بدنیایم بکار %~% پس مرا زین پس بکار خود گذار

37 حال واوقاتم در این دنیا خراب %~% واندر آن دنیا همه بینم عذاب

38 چون در ایندنیا چنین تو مفلسی %~% تو بعقبی کی بفریادم رسی

39 یک زمانی آن بزرگ با وفا %~% سر به پیش افکند و گفت ای بینوا

40 راست می‌گوید به پیشم این سخن %~% حق نعمت دارد و حق کهن

41 خدمتم را او ز روی صدق کرد %~% رفت از راهم همه خاشاک و گرد

42 در طریق عارفان نبود چنین %~% کو بماند در چنین محنت حزین

43 پس روان برخاست آن دانای وقت %~% رفت پیش حاکم و دارای وقت

44 گفت جرمش را ببخش ای نیکرای %~% تو گذار این داوری را با خدای

45 گفت ای کرده سپهرت خاکبوس %~% ای بر ایوان شریعت برده کوس

46 من ببخشیدم همه جرمش بتو %~% زآنکه او دارد به پیشت آبرو

47 لیک در شرع این کجا باشد روا %~% که چنین ظلمی شود خود بر ملا

48 گفت قاضی را بخوان و کن روان %~% تا رضا بستاند ازدختر عیان

49 پس پسر را پیشش آرند از صلاح %~% تا ببندد هر دو را با هم نکاح

50 رفت قاضی وز دختر آن شنید %~% روز آن بزاز شد چون روز عید

51 آن پسر را کرد قاضی بافلاح %~% بست قاضی هر دو را با هم نکاح

52 هر که او در راه حق باشد نکو %~% این مددها لاجرم آید ز او

53 هر که دارد در میان خلق راه %~% خاطر درویش را دارد نگاه

54 هر که دارد بر تو حق خدمتی %~% ناتوان مگذارش اندر محنتی

55 هر که دارد با تو حق معرفت %~% باش با او در طریقت هم صفت ms145

56 هر که دارد بر تو حق یک سلام %~% رو بده تو مر ورا ز انعام عام

57 هر که دارد بر تو حق نان و آب %~% خود بده او را خبر ای باصواب

58 هر که دارد بر تو حق معرفت %~% هست اودر هردو عالم نیک بخت

59 هر که خدمت پیش مولا می‌کند %~% بهر نفع دین و دنیا می‌کند

60 هر که او از دین و دنیا غافل است %~% خدمت او لاجرم بی‌حاصل است

61 خدمت آن کن که آزادت کند %~% راه آنکس رو که او شادت کند

62 هر که در دنیا و دین مفلس بود %~% هیچ عاقل کی به دنبالش رود

63 ای پسر ده باطن خود را صفا %~% هرچه می‌جوئی بجو از مصطفی

64 تو زآل مصطفی همت طلب %~% تا دهندت هر دو عالم بی سبب

65 حب آل مصطفی در دل بگیر %~% تا بگردی در دو عالم تو امیر

1 حب ایشان گیر تا ایمن شوی %~% دین و ایمان توزان گردد قوی

2 حب ایشان گیر و با پاکان نشین %~% باش قایم در ره شاهان دین

3 با محبان تو مجو آزار دل %~% تا نگردی پیش شاه من خجل

4 وآنکه او آزار دل هرگز نکرد %~% دل ندارد آنکه کرد آزار مرد

5 جاهلان را تیغ راند و کشت زار %~% دارد آن شه دین احمد برقرار

6 بود آن شه قدرت و صنع الاه %~% این معانی هست روشن‌تر ز ماه

7 بود شاهم شمع خورشید جلال %~% گشت از آن خورشید روشن بس هلال

8 اوست انسان را تمامی رهنما %~% اوست جن و انس را خود مقتدا

9 اوست بر کل جهان هادی حق %~% زو رسد جان محبان را سبق

10 هر کسی دارد تولا با کسی %~% من تولا کرده‌ام با او بسی

11 هرکسی دارد بشاهی التجا %~% می‌کنم من التجا با مصطفی

12 هرکسی دارد امیدی در جهان %~% من ندارم غیر حیدر را عیان ms146

13 هر کسی را شد امیری شیخ و پیر %~% من ندارم غیر حیدر را امیر

14 هر کی باپر خود همره شدند %~% در طریق پیر خود گمره شدند

15 هر کسی بابی گرفته از کرم %~% باب او دارم ندارم هیچ کم

16 گفت هر کس راز با یاری نهفت %~% سر او عطار در بازار گفت

17 هر کسی دامی نهاده درجهان %~% تادرافتد أبلهی در دامشان

18 راه بی‌راهان طریق گمرهی است %~% رفتن آن ره نشان ابلهی است

19 هر کسی کو بغض شاه ما گرفت %~% صدهزاران لعنت حق او شنفت

20 هر که دارد بغض آل مصطفی %~% بیشک او در قعر دوزخ یافت جا

21 هر که دارد بغض مقصود جهان %~% در همه مذهب تو او را کور دان

22 هرکه دارد بغض ارباب قبول %~% بی‌شکی بیزار گشت از وی رسول

23 هرکه بغض شبر و شبیر داشت %~% بر سرش حق مالک دوزخ گماشت

24 هر که بغض شاه و اولادش گرفت %~% مالک دوزخ بسی شادش گرفت

25 هر که بغض اولیا را ورد ساخت %~% کی کند در راه معنی او شناخت

26 هر که بغض مرتضی دارد بجان %~% او شهادت کی برد خود زینجهان

27 رو تو بغضش را برون کن از درون %~% تا بکی باشی تو در حبش زبون

28 رو تو تخم نیک در حبش بکار %~% تا نگردی در دو عالم خوار و زار

29 رو چو ناصر حکمت حق را بدان %~% تا شوی چون زر خالص بیگمان

30 تو برون رو همچو ناصر مردوار %~% زآنکه باشد او مرا خود یار غار

31 رو سوی غار و کن از مردم کنار %~% همچو ناصر شو ز عشقش بیقرار

32 همچو حیوان برده خود غفلت ترا %~% شو ز همراهی نااهلان جدا

33 بگذر از خواب و خور و دلشاد باش %~% همچو سرواندر چمن آزاد باش

34 رو تو صافی کن درونت با برون %~% مردم ناصاف را میدان زبون

35 ms147 ای پسر با آل حیدر صاف شو %~% نی پی اهل خلاف ولاف شو

1 هرکه با آل پیمبر صاف نیست %~% کار او جز گمرهی و لاف نیست

2 ای برادر چند جوئی زر و مال %~% هست این مالت بدنیا خود وبال

3 رو تو گنج آخرت با دست آر %~% تا غنی باشی به پیش کردگار

4 أهل فضل و أهل دانش بر سرند %~% از میان خلق ایشان گوهرند

5 خود گرفته خواب غفلت جان تو %~% بهر دنیا رفته است ایمان تو

6 روز و شب باشی چو شیطان حیله گر %~% تا که وجه جامه آری به بر

7 روزها گردی پی وجه حرام %~% تا کنی پر معده‌ات را از طعام

8 پس کنی فخر از لباست بر فقیر %~% خویش را سازی ز نعمت چون امیر

9 میکنی در دهر دستارت بزرگ %~% تا دهد دخلی ترا آن میر ترک

10 تا شوی با ظالمان همباز تو %~% باجفا پیشه شوی دمساز تو

11 روز و شب همچون سگ دران شده %~% دردمند از جور تو گریان شده

12 چون غنی گردی شوی تو پر غرور %~% این چنین کس را نباشد خود حضور

13 مستمندان جمله از جورت کباب %~% دردمندان را دل از ظلمت خراب

14 رو گریز از ظلم ظالم ملک ملک %~% تاز بحر ظلم آئی سوی فلک

15 رو تو ظالم را بخود اغیار دان %~% بعد از آن رومظهر عطار خوان

16 رو تو از ظالم گریزان شو چو من %~% تا بیابی صحبت اهل سخن

17 تو خود از ظالم مدار امید نیک %~% روی ظالم خود سیه باشد چو دیگ

18 تا ترا باطور ظالم خو بود %~% کی ترا دنیا و دین نیکوبود

19 رو تو با زهاد دین صحبت بدار %~% زآنکه ایشانند مقصود دیار

20 رو تو پندم بشنو از بهر خدا %~% چند چیزی کن قبول از من بیا

21 خود حضوری یابی از پهلوی او %~% دین ودنیا گرددت بیشک نکو ms148

22 مست معنی باش و مست می مباش %~% شو ز ظالم دور و همچون وی مباش

23 می ز معنی جوی و جام می بنوش %~% وآنگهی میباش در معنی خموش

24 گر شوی تو مست از جام غرور %~% میشوی از رحمت حق دور دور

25 پاکبازانی که اندر ژنده‌اند %~% خود بصورت مرده ودل زنده‌اند

26 گرچه گریانند دایم آن همه %~% گشته‌اند ازعجب توخندان همه

27 قبله کردی مال دنیا را چنین %~% لیک غافل گشته از راه دین

28 گر همی خواهی که تو انسان شوی %~% در معانی خدا رهدان شوی

29 رو میازار و مکن دلها کباب %~% رو ببند از خویشتن تو راه خواب

30 تو کرم را ورد جان خویش کن %~% بعد از آن شرع نبی را پیش کن

31 تو کرم بر خویش واجب دان چو شاه %~% ورنه آن حالت برد شیطان ز راه

32 هست شیطان با تو همراه ای پسر %~% من تراکردم از این معنی خبر

33 هست با تو فعل بد تو بدمکن %~% زانکه بدباشد بدوزخ بی‌سخن

34 راه حق میرو تو همچون بایزید %~% زانکه او با جعفر صادق رسید

35 او مرید جعفر صادق بده است %~% بر تمام علم دین حاذق بده است

36 هر که او گنج معانی را بدید %~% جام عرفان اوز دست شه کشید

37 ای برادر راست گویم من بتو %~% غیر راه مرتضی نبود نکو

38 رو تو راه مصطفی را همچو من %~% دان ز راه او خدا را همچو من

39 دین آل او ز حق مطلق است %~% لیک هفتاد و دو مذهب ناحق است

40 حق یکی دان مذهب حق هم یکی %~% زین کلام من نیفتی در شکی

41 هرکه شک آرد خدا بیزار اوست %~% وآنکه یارم شد خدا غمخوار اوست

42 مرتضی اسرار احمد را شنید %~% غیر او اسرار حق برگو که دید

43 دید او از دید هر کس برتر است %~% ز آنکه احمد را چو ms149 جان او در براست

44 بود اوداماد و بن عم رسول %~% خارجی را نبود این معنی قبول

45 خارجی چشم خرد بر دوخته %~% او میان نار یزدان سوخته

46 خارجی شد در دو عالم رو سیاه %~% زآنکه در باطن ندارد حب شاه

47 خارجی گشته بسی خوار و حقیر %~% زآنکه او شد خارج از راه امیر

48 خارجی اندر جهان بی رو شده %~% او ندیده یار از آن هر سو شده

49 هر که او برگشت از راه امیر %~% خارجی باشد بدان تو ای فقیر

50 خارجین و ناصبین و قاسطین %~% جملگی باشند مردود و لعین

51 این سخن را یاد گیر و یاددار %~% تا بماند نام تو خود یادگار

52 ای برادر حال عالم نیک نیست %~% در درون او بجز یک دیک نیست

1 هرکسی را خود در او جوشی دهند %~% همچو گوش خر باو گوشی دهند

2 خود چه پختند و از آن پختن چه رست %~% سوخت در دیک و تبه کرداو نشست

3 بعد از آن ز آن پخته ناید هیچکار %~% این سخن را ای برادر یاددار

4 خویشتن را پیش درویشان بپز %~% تانگردی سوخته چون چوب گز

5 خویشتن را نزد اهل دل رسان %~% هست این معنی ز عطارت بیان

6 پیش ایشان باش دایم پایدار %~% ساز زر خویش را تو با عیار

7 پیش زرگر رو مرو با اهل عار %~% مس جدا از زر کند صاحب عیار

8 زر که او گردید دور از هر غشی %~% پاکتر گردد چو بیند آتشی

9 دیگ من درجوش همچون بوته‌ایست %~% بر محبت طرفه گلگون بوته‌ایست

10 گرچه باشد دایما اندر گداز %~% پاک باشد در درون پاکباز

11 دیک عطار است دایم پر ز جوش %~% سر ببین در دیگ او و سر بپوش

12 ورنه از خود جوش منصوری زند %~% خویش را بر ملک فغفوری زند

13 نعره و فریاد من عالم گرفت %~% سوزش من در دل آدم گرفت ms150

14 شد زبانم آتشین از ذوق تو %~% جمله اعضایم گرفته شوق تو

15 گشته هر مویم زبان در مدح تو %~% عاجزم من از بیان در مدح تو

16 ای تو مفتاح القلوب و باب خیر %~% گاه بوده کعبه و گه بوده دیر

17 گاه با جبریل همراه آمدی %~% گاهی اندر خرقه با شاه آمدی

18 گاه بودی در درون و گه برون %~% گاه کردی عالمی را سرنگون

19 گه شدی آدم گهی طوفان نوح %~% گاه آیی در درون گل چو روح

20 گاه با موسی میان قوم دون %~% گاه با عیسی شوی همدم چو نون

21 گاه همره با خلیل الله شوی %~% گاه همدل با ذبیح الله روی

22 گاه احمد رادرون غار یار %~% گه زنی بر پای یارش زخم مار

23 گاه با حیدر بگوئی راز خویش %~% گه دهی چون او برون آواز خویش

24 گاه با شهزاده‌ها در خون شوی %~% گاه با احمد سوی گردون شوی

25 هرچه خواهی آن کنی سلطان توئی %~% در میان جان ما پنهان توئی

26 گشته عطارت جهان روشنی %~% کرده بر گنج معانی روزنی

27 روزنی باشد زبان اندر تنش %~% روشنی می‌تابد از آن روزنش

28 گشته عطارت معانی دان بحق %~% ز آن زده منصور وار او این نطق

29 من زبان بی زبان آراستم %~% جمله از هستی خود برخاستم

30 من یکی بلبل ز بستان توام %~% بلبل نالان زافغان توام

31 خود سرم خواهد شدن منصوروار %~% زآنکه در معنی شدستم پایدار

32 ای برادر گر رسی بر قبر من %~% آتش شوقم به بینی موج زن

33 خود کفن دارم ز عشقش چاک چاک %~% زانکه این معنی ببردم زیر خاک

34 من چو گنجی باشم و شهرم خراب %~% لیک باشد خود مزارم چون سراب

35 ای برادر من نیم بدخواه تو %~% در معانی می‌شوم همراه تو

36 هرچه گفتم کن قبول از بهر حق %~% زانکه خواندم نزداستاد این سبق

37 هفصد و ده ms151 از کتب برخوانده‌ام %~% زان بعلم معرفت ارزنده‌ام

38 گرچه دانست نکو باشد نکو %~% لیک کشف الغیب هم باید بدو

39 کشف اسرارم زمعنیهای اوست %~% در سر من از یقین سودای اوست

40 گر شدی تو سوی شهرستان و باب %~% یافتی ره ورنه هستی در عذاب

41 رو بسوی حیدر کرار رو %~% وز بهشت عدن برخوردار شو

42 رو از آن در تو بشهر مصطفی %~% ورنه افتی در بلاهای خدا

43 در میان جان خود مهرش بکار %~% بعد از آن روتوبه پیش کردگار

44 تو برو ز آن در ببین دنیا و دین %~% غیر آن در نیست ره میدان یقین

45 غیر این در من ندارم هیچ باب %~% این محبت هست میراثم ز باب

46 غیرازین در گر روی گمره شوی %~% گه درون ناری و گه چه شوی

47 تو از این در راه احمد را شناس %~% معتقد کم شو بشیخ خوش لباس

48 شیخ تو از راه دیگر رفته است %~% در سقر بی پا و بیسر رفته است

49 توشه‌ای کرد و برفت او سوی یار %~% تو رسی در او بخاک وی مزار

50 ای برادر بشنو از من پند نیک %~% چند باشی زیر پا تو همچو ریگ

51 باش روشن همچو آب و برسرآی %~% راه حق گیر از چه ظلمت درآی

52 راه حق بشناس و از من یادگیر %~% مظهرم را در دل آگاه گیر

53 هرچه می‌گویم تو گفتارم شنو %~% ورنه باشی اندر این دنیا گرو

54 تا ابد در قید دنیا خوار و زار %~% بر سر خاکت بروید لاله زار

55 چون گزندت جمله کرمان بقهر %~% روح گوید حیف اوقاتت بدهر

56 کس نماند بر سرت از مشفقان %~% غیر راه راست این معنی بدان

57 خود خلاصی تو هست از راستی %~% جان خود گر راستی آراستی

58 راستی در دین احمد ز آن در است %~% راست است آنکو مطیع حیدراست

59 غیر ز این در نیست درعالم ms152 دری %~% کور آن کو شد براه دیگری

60 راستی باشد رضای اولیا %~% راستی باشد ره اهل صفا

61 من صفای خود در این دین یافتم %~% ز آن سبب در مرگ تلقین یافتم

62 هست تلقینم ز محبوب آله %~% باشد انسانم در این معنی گواه

63 هست انسان صاحب فیض حضور %~% حال هر کس داند از نزدیک و دور

64 من معانی کلام آورده‌ام %~% و از محمد صد پیام آورده‌ام

65 غیر از راه خداو مصطفی %~% نیست در جانم ره دیگر بیا

66 از حیا نبود که ناپاک آمدی %~% در ره ناحق تو چالاک آمدی

67 رو نظر کن تو بحال ظالمان %~% تا چه سان کردند ناحق درجهان

68 منحرف گشته ز رای مصطفی %~% جای خود کردند جای مصطفی

69 جمله رو کردند در راه بدی %~% جمله را شد پیشه کیش ملحدی

70 تو زملحد لفظ خواندی در جهان %~% اصل او را خود نمیدانی عیان

71 ملحد آنکس دان که راه بدگرفت %~% راه حق بگذاشت راه خود گرفت

72 راستی دان پیروی امر حق %~% کج رود آنکو نخواند این سبق

73 در کجی هر کس که ماند برقرار %~% جانب دوزخ رود آن نابکار

74 خارجی رد ملحد آمد بی صفا %~% ناصبی هم مثل ایشان در لقا

75 این سه قوم اندر جهان معلون شدند %~% خود چگویم من که ایشان چون شدند

76 خارجی آن کو ز حیدر دور گشت %~% ملحد آن کز راه احمد برگذشت

77 مرد ره آنست که دین او عیانست %~% مظهرم منصور گشته ز آن بیانست

78 مظهرم از حال معنی عابد است %~% جوهرم ذات خدا را ساجد است

79 جوهر و مظهر ز گفت اولیا است %~% اندر آن عطار مسکین راهنما است

80 جوهر و مظهر طریق مرتضی است %~% زانکه او اندر معانی مقتداست

81 جوهر و مظهر بصورت دان کتب %~% در معانیش ببین تو لب لب

82 جوهر و مظهر همه نور خداست %~% زآنکه اسرار خدا ms153 از وی بجاست

83 جوهر و مظهر نبی با مرتضاست %~% رو بدستش آر کو نور خداست

84 جوهر و مظهر امامان هداست %~% زآنکه در دین رهنمای راه ماست

85 جوهر و مظهر بود ایمان و دین %~% هرکه را دین باشد و ایمان ببین

86 ناصبی آنکس که دین را غصب کرد %~% او برای خود کسی رانصب کرد

87 ترک رای احمد و امر خدا %~% کرد و پیدا کرد از خود رهنما

88 دارد او را جا بجای مصطفی %~% تا اقیلونی شنید او برملا

89 این سه قوم اندر جهان ملعون شدند %~% خود چگویم من که ایشان چون شدند

90 هرکه راه زشت کیشان میرود %~% رافضی هم مثل ایشان می‌رود

91 رافضی آنکو ز دین بیگانه است %~% گشته از دین با بدی همخانه است

92 هر که در دین نبی ناکس بود %~% رافضی دانش یقین هر کس بود

93 مردآن دان کو بدین آن نهانست %~% نور اسلام از جبین او عیانست

94 مرد آن رادان که از دین برنگشت %~% راه حیدر رفت و از سردرگذشت

95 سر فدای راه حیدر کرد او %~% در پی سلمان و قنبر کرد او

96 هرکه با سلمان رود سلمان بود %~% منزلش در خلد جاویدان بود

97 هرکه با نادان رود از احمقی است %~% پیرو او نیز چون نادان شقی است

98 هرکه اندر کفر رو دارد مدام %~% می‌کند در دوزخ سوزان مقام

99 هر که او رادین و دنیا با صفاست %~% این کتبهای من او را پیشواست

100 هر که از حق دور از من دور شد %~% از طریق راه حق مهجور شد

101 آنکه با من یک جهت نبود کجاست %~% او مگر بیرون زدین مصطفی است

102 دین احمد خود نه دین تو بود %~% زآنکه زرق و حیله‌ات خود خوبود

103 دین احمد دین پاکان خداست %~% پیر حاجاتم در این معنی گواست

104 رو دو چیز از من بجان کن تو قبول %~% تا که ms154 گردد شادمان از تو رسول

105 حق تو را زین دو رساند تا بشاه %~% غیر این هر دو بود شیطان راه

106 اولا از هستی خود درگذر %~% وآنگهی از گفت مردان چین ثمر

107 تا شود ز آن پاک و خالص روح تو %~% پس بکشتی اندر آید نوح تو

108 چون کنی تو ترک نفس و رای خود %~% در درون خلد بینی جای خود

109 چون تو گفت مرد ره را بشنوی %~% زآن سخنها دین تو گردد قوی

110 لیک هر کس اندراین ره مرد نیست %~% بلکه از نامرد در ره گرد نیست

111 مرد دان آن کو بدین حیدر است %~% صافی و پاکیزه همچون گوهر است

112 هست نامرد آنکه غیر او کند %~% در طریق دیگران او رو کند

113 غیر این دو غیر دانم در جهان %~% تا بکی توغیر آری بر زبان

114 زین دو یک چیزت یقین حاصل شود %~% از هزاران کس یکی قابل شود

115 ای برادر صد هزار افسوس و حیف %~% که تودر عالم زنی خود لاف و سیف

116 سیف گوئی و ندانی سیف را %~% با تو گویم صدهزاران حیف را

117 سیف را میدان تو شاه ذوالفقار %~% خارجی را زآن برآر از جان دمار

118 گر تو مردی بر میان بر بند سیف %~% خارجی را کش که نبود هیچ حیف

119 خارجی خارج شده از اهل دین %~% با محبان شه او آمد بکین

120 فعل کس دارد بکس چون بازگشت %~% کین او آخر بسویش بازگشت

121 مرتضی دیدی چه کرد اندر جهان %~% کرد او خلق خدا را رازدان

122 صدهزاران خلق را شمشیر راند %~% صدهزاران دگر را پیش خواند

123 هر که راند او هالک آمد پیش ما %~% هر که خواند او سالک آمد پیش ما

124 حکم حکم او و فرمان آن اوست %~% هل اتی و انما در شان اوست

125 مصطفی گفتا که راهش راه من %~% مرتضی شد در معانی شاه ms155 من

126 هست فرزندان او فرزند من %~% جمله را با جان بود پیوند من

127 گر نباشد در دل پاکت شکی %~% آل احمد آل حیدردان یکی

128 هر که در معنی این مظهر رود %~% بر تمام سروران سرور شود

129 هر که در معنی بما همخانه شد %~% در میان مردمان دیوانه شد

130 هست این دیوانگی در پیش ما %~% می‌نهد او مرهمی بر ریش ما

131 سالها بر خاک سودم روی خویش %~% تا شبی خوانی مرا تو سوی خویش

132 سالها در انتظارم ای حبیب %~% تا دهد یک شربت آبم طبیب

133 خود طبیب من علی مرتضی است %~% زآنکه او را شربت کوثر عطاست

134 ختم کن عطار و گفت نو بیار %~% نی علوم فقر گو با شیخ خوار

135 تا ترا منکر نگردد در جهان %~% این معانی را بر او برمخوان

136 تا نگردد واقف از اسرار تو %~% خود نباشد دیگرش در کار تو

137 یک سر مو نیست ناشرعم به پیش %~% کور بادا چشم اغیارم به نیش

138 نیش من مدح امیر مومنان %~% کان دمادم بر دل و جانش دوان

139 مدح او باشد چو تیغ بی‌غلاف %~% میزنم بر سینه اهل خلاف

140 بارالها خود همی دانی که من %~% غیر راه تو نرفتم در علن

141 گوشه‌ای گیرم ز خلقان جهان %~% تا شود حاصل مرا مقصود جان

142 یا الهی دور گردانم ز خلق %~% تا روم با اولیا در زیر دلق

143 تو به نحو وصرف مشغول آمدی %~% زان سبب از عین معزول آمدی

144 من ز معنی گنج دارم صد هزار %~% می‌کنم در روح درویشان نثار

145 من همه علم جهان را خوانده‌ام %~% در معارف بس سخنها رانده‌ام

146 من دگر از گفتگو وامانده‌ام %~% دست از گفت و شنید افشانده‌ام

147 چون دگر می‌بایدم رفتن بخواب %~% می‌دهم حرفی برون از اضطراب

148 خاک من روزی که می‌گردد خراب %~% بر سر خاکم بخوانند این کتاب

149 زاهد و ms156 مفتی که راه ما نجست %~% در درونشان نور ایمان بودسست

150 حال ما با حال ایشان جمع نیست %~% زاهد ما را بمعنی سمع نیست

151 زاهد و شیخ زمان دیوانه‌اند %~% زآنکه خود با خارجی همخانه‌اند

152 هرکه شد همخانه با او خوگرفت %~% همنشین گردید و بوی او گرفت

153 گل اگر با گل بود گل بوشود %~% ور به سر گین باشد او بدخو شود

154 روتو از آلودگیها دست شو %~% تا شوی صافی چو باده در سبو

155 میکشم من باده صافی در جهان %~% تا شوم منصوروار از خود نهان

156 می‌خورم باده ولی از دست دوست %~% زانکه ذوق مستیم از دست اوست

157 میخورم باده زجام باصفا %~% وان صفا باشد ز شاه اولیا

158 میخورم باده ز دست پیر خود %~% تو خوری زقوم دست میر خود

159 هرکه راهی می‌رود بی راهبر %~% دارد آن راهش دری اندر سقر

160 رو بمعنی راه پاکان الاه %~% تا دهندت جام شاهی را به گاه

161 رو تو راه شهسوار لو کشف %~% تا شوی واقف ز کار لو کشف

162 من شدم زان شه یقین از اهل دید %~% زانکه در گوشم ندای او رسید

163 خود ندای او همه عالم گرفت %~% هر که نشنید این نداماتم گرفت

164 رو خرد بگذار و عشق او بورز %~% مست گرد و عشق او نیکو بورز

165 چوب رز می از کسی آورده است %~% کو بخود پیچیده مستی کرده است

166 کارگاه او چه دانی ای پسر %~% صدهزاران دور دارد چون قمر

167 او بدوری صد هزاران سیر کرد %~% بعد از آن عطار را در دیر کرد

168 گفت صاحب درد یابی دریقین %~% این زمان معنی کل در ما ببین

1 یک حکیمی بود دانا در جهان %~% بر ضمیر او شده حکمت عیان

2 سیر کرده جمله آفاق را %~% او شمرده نقش این نه طاق را

3 چون بسوی کعبه جان شد روان %~% تا ببیند سالک دل ms157 را عیان

4 ناگهی باعامیی همراه شد %~% از طریق حال او آگاه شد

5 گفت ای یار عزیز هوشمند %~% در کدامین ملک باشی پای بند

6 گفت در ملک عراقم منزل است %~% در زمینش پای من اندر گل است

7 پس بدو گفتا حکیم روزگار %~% گشته‌ام از ماندگی من بیقرار

8 من شوم بر تو سوار و تو بمن %~% تا شویم این راه را آسوده تن

9 گفت آخر نیست عقل تو قوی %~% یا مگردر راه تو ابله شوی

10 من چو نتوانم تهی رفتن براه %~% چون ترا بردارم ای بر عقل شاه

11 چون برفتندی دو منزل بیش و کم %~% بر لب کشتی رسیدندی بهم

12 کشت زاری بود خرم چون ارم %~% خود حکیمش گفت برهانم زغم

13 من نمیدانم که این را خورده‌اند %~% یا تمامی غله‌اش را برده‌اند

14 گفت ای در علم از کار آگهان %~% تو مگو زنهار گفت ابلهان

15 کشت زار اول چنین دان درجهان %~% نارسیده زرعش این معنی بدان

16 تو نمی‌دانی که کشت و زرع چیست %~% چون شوی آگه که اصل و فرع چیست

17 پس تحمل کرد ازگفتش حکیم %~% سر به پیش افکند چون مرد سلیم

18 بعد از آن دیدند جمعی را براه %~% می‌دویدندی به گورستان شاه

19 نوکر سلطان ز عالم رفته بود %~% در ته تابوت او خوش خفته بود

20 این جماعت همره تابوت او %~% جمله می‌رفتند خوش تکبیر گو

21 گفت با او آن حکیم راه بین %~% یا رب او زنده است یا مرده در این

22 گفت با او پیر نادان کی حکیم %~% دارم از تو در جهان بسیار بیم

23 زانکه تو بی عقل باشی پیش ما %~% این چنین بی‌عقل نبود خویش ما

24 این سخنها هست گفت احمقان %~% دیگر این دفتر به پیش من مخوان

25 ای که هستی همچو ابله در زحیر %~% دفتر صورت مخوان تو پیش پیر

26 دفتر صورت بیندازو برو %~% تادهندت ms158 جام وحدت نو بنو

27 هیچکس را دیدی آخر در جهان %~% که رود درگور او را زنده جان

28 تو ز من داری سؤال بی جواب %~% کین چنین کس هست در صورت بخواب

29 او بمرده است و بگورستان شده است %~% تو همی گوئی که اوزنده بده است

30 هیچکس را دیدی آخر در جهان %~% که رود در گور او زنده جان

31 من بتو دیگر نخواهم گفت هیچ %~% زآنکه هستی ابله و نادان و گیج

32 خود بهم بودند تا شهر عراق %~% لب فرو بستند و رفتند از وفاق

33 چون رسید آن پیر خودبا جای خویش %~% عذرها گفتش حکیم سینه ریش

34 پیر را چون بود در کنج حضور %~% دختری در ملک خوبی همچو حور

35 آفتاب از روی او حیران شده %~% ماه و زهره از رخش تابان شده

36 از نکوئی همچو مه میتافت او %~% وز فراست موی می بشکافت او

37 با پدر گفتا کجا بودی بگو %~% تا شوم واقف ز اسرارت نکو

38 حال راه و محنت شبهای تار %~% گوی با من تا بگریم زار زار

39 گفت زحمتها کشیدم در جهان %~% لیک از همراه بودم من بجان

40 ابلهی در ره بمن همراه شد %~% جانم از همراهیش در چاه شد

41 خود مرا از وی ندامتها رسید %~% وز سؤال او ملامتها رسید

42 گفت یک ره که مرا بردار تو %~% یا سوارم شو که گردد ره نکو

43 یک زمانی نردبان راه شو %~% واندر این ره بادل آگاه شو

44 بعد از آن در منزلی نیکو رسید %~% کشت زاری سبز و خرم را بدید

45 گفت یا رب زرع این را خورده‌اند %~% یا مگر محصول این را برده‌اند

46 بعد از آن تابوتی آمد پیش راه %~% مجمعی درگرد آن با درد و آه

47 گفت این مرده است یا زنده بگو %~% من شدم از گفت او آشفته خو

48 مرد زنده کی بگورستان برند ms159 %~% اندرین معنی مگر صد جان برند

49 مرد آن دان کو به پیش از مرگ مرد %~% گوی معنی اندر این عالم ببرد

50 دخترش گفت ای پدر آن مرد راه %~% بس محقق بوده در ملک الاه

51 او حکیم علم سرها بوده است %~% بر علوم غیب دانا بوده است

52 بوده او بیننده در معنی دل %~% بود او آئینه این آب و گل

53 اوبده واقف ز حالات جهان %~% این معانیهای او در من بدان

54 بوده او همراه روح و جان و دل %~% او نبوده پیش انسان منفعل

55 دارد این معنی به پیش من جواب %~% بشنو از من گر همی خواهی صواب

56 آنکه گفتا تو بیا بر من نشین %~% یا مرا بر دوش گیرای راه بین

57 پیش من یعنی بگو اسرار غیب %~% تا شود صافی ضمیر من ز عیب

58 یا شنو از من حدیثی ای رفیق %~% تا دمی کم گردد آزار طریق

59 نطق در ره نردبان ره بود %~% ره که دارد گفتگو کوته بود

60 هرچه هست از راه نطق یار ماست %~% زاهد بی راه خود در نار ماست

61 هرچه هست اسرار درویشان بود %~% در معانی رفعت ایشان بود

62 هرچه هست از نطق شه باشد نکو %~% غیر را از این معانی خود مگو

63 هرچه هست از گفت شه باشد بدهر %~% می‌زنم بر جان خارج نیش زهر

64 پیش ما باشد همه گفتار راست %~% این معانی خود زپیش مرتضاست

65 دیگر آنکه گفته است این کشت زار %~% خورده‌اند وبرده‌اند این ده قرار

66 یعنی اندر کشت زار این جهان %~% هرکه تخمی کشت بردارد نهان

67 هست دنیا مزرع عقبی بدان %~% تخم نیکی کار و بربردار هان

68 در جهان هر کس که تخمی کاشته %~% کشته است این تخم و بر برداشته

69 تخم نیکی در ضمیر دل بکار %~% تا شود در ملک معنی نو بهار

70 و آنکه در ره دید میت ms160 در نهفت %~% زنده یا مرده است در تابوت گفت

71 یعنی او را هست فرزندی عیان %~% زنده از فرزند ماند درجهان

72 یا که اندر خیر دید انجام نیک %~% او بعالم زنده ماند از نام نیک

73 یا بعلم معرفت گشت آشنا %~% زنه دل خواهد شدن پیش خدا

74 در دو دار از نام نیکو زندگیست %~% نام نیکو مرد را فرخندگیست

75 ور ندارد هیچ از اینها مرده است %~% ور بود مرده چو یخ افسرده است

76 مرده آنهایند کایشان غافلند %~% در شناسائی خالق جاهلند

77 گفت دختر با پدر کاز ابلهی %~% از سؤال او نبودت آگهی

78 مرده آن رادان که دینش نیست راست %~% زندگی خود در دل عطار ماست

79 زآنکه او با شاه دارد زندگی %~% اینست در معنی کمال بندگی

80 از کمال بندگی جان بازدش %~% رخ بمیدان معانی تا زدش

81 از کمال بندگی آزاد تو %~% قل هوالله احد بنیاد تو

82 از کمال بندگی باشی ولی %~% این معانی را بدان گر مقبلی

83 هرکه دین مصطفی دارد بشرع %~% اصل دارد در معانیهای فرع

84 رو بدین مرتضی مردانه باش %~% از همه ادیان بد بیگانه باش

85 دین حق را از معانی یک شناس %~% از طریقت پوش دینت را لباس

86 تا حقیقت بین شوی در شرع او %~% آیت تنزیل باشد زرع او

87 من نرفتم غیر راه او رهی %~% تو فتادی همچو کوران درچهی

88 راه او را راست باید شد بعشق %~% ورنه هستی تو سراسر کان فسق

89 من نمایم اهل فسقت را تمام %~% لیک منکر می‌شوندم خاص و عام

90 من ندارم با کی از مشت حمار %~% هرچه باداباد گویم آشکار

91 اهل فسق آن شد که تقلیدی بود %~% دین احمد راه تحقیقی بود

92 اهل فسق آن شد که ناحق پیش اوست %~% کردن تزویر در شرعش نکوست

93 اهل فسق آن شد که خود بیند نه حق %~% خوانده در پیش شیطان این ms161 سبق

94 اهل فسق آن شد که اودیندار نیست %~% او بصورت قابل دیدار نیست

95 اهل فسق آنست کوبی اولیاست %~% اسفل دوزخ و را برگ و نواست

96 اهل فسق آنست کز دین دور شد %~% همچو حیوان درجهان رنجور شد

97 اهل فسق آنست کو گمره شود %~% در طریق مرتضا بی ره شود

98 اهل فسق آنست کو را دشمن است %~% طوق لعنت خود ورادر گردن است

99 این سخن عطارت از تحقیق گفت %~% بر کلام مصطفی تصدیق گفت

100 هرکه او را رحمت حق رهنماست %~% مصطفی و مرتضایش پیشواست

101 ای برادر غیر این ره نیست راه %~% ور روی راه دگر افتی بچاه

102 جمله درویشان حق در این ره‌اند %~% کرخی و بسطامی از وی آگهند

103 سلسله در سلسله رفتند هم %~% تو بماندی در پی این قافله

104 هرکه او احمق بود ابلق بود %~% در جهان این بهتر از احمق بود

105 ای پسر دانائی آمد زندگی %~% احمقان را کی بود فرخندگی

106 عقل هر کس را بود بر ره رود %~% جهل هرکس را بود گمره شود

107 عقل را در ره چراغ خویش کن %~% جهل را مطلق بکن از بیخ و بن

108 عقل هادی گرددت در راه راست %~% جهل هر کس را فکند او برنخاست

109 ای ز جهل افتاده اندر بیرهی %~% همچو کوران مبتلا اندر چهی

110 تا ابد در جهل ماندی سرنگون %~% چند گویم با تو ای ملعون دون

111 بغض آل مصطفی از دل ببر %~% ورنه افتادی تو در قعر سقر

112 حیف تو باشد که بی ایمان شوی %~% همچو شیطان رانده رحمن شوی

113 حیف باشد گر بگردی از ولی %~% رو بدین مصطفی گر مقبلی

114 دین احمد راه حیدر رو چو من %~% تا خلاصی یابی از شیطان تن

115 هرکه از شیطان تن آزاد شد %~% کفر و ظلم او همه بر باد شد

116 هرکه از شیطان گریزد اسلم است %~% آدمیت ms162 از دم این آدم است

117 رو تو از نفس و هوای تن ببر %~% تا دهندت بحرهای پر ز در

118 رو تو جانت را جلائی ده بعلم %~% تا تو را همره شود صد بحر حلم

119 رو تو شرع مصطفا را گوش کن %~% جام حیدر را زکوثر نوش کن

120 رو تو علم معرفت را دان چو من %~% زآنکه ازعلم صور ناید سخن

121 رو تو علم حال را حالی ببین %~% تا که گردد روشنت اسرار دین

122 رو تا با دانای دین بیعت به بند %~% تا نیفتی همچو جاهل درکمند

123 رو تو کار آن جهان اینجا بساز %~% ورنه آرندت ببوته در گداز

124 رو تو فل بد ز باطن بر تراش %~% تا نیاید بر سرت هر دم بلاش

125 من کلام حق بحق دانسته‌ام %~% نی چو اصل جهل از خود بسته‌ام

126 رو تو جوهر ذت خوان و ذات بین %~% بر بساط شاه تن شهمات بین

127 رو بمظهر خوان تو علم اولین %~% رو تو غیر این کتب دیگر مبین

128 زآنکه مقصود دو عالم اندروست %~% شرح گفتار کلام حق نکوست

129 من بقرآن نور احمد یافتم %~% وز کلامش فیض سرمد یافتم

130 من ز قرآن مرتضی را یافتم %~% در حقیقت سرها را یافتم

131 ای ز قرآن گشته گویا مرتضی %~% وی خدا را بوده جویا مرتضی

132 خود ازو شرع نبی اشعار یافت %~% دنیی وعقبی ازو انوار یافت

133 اولیا رادر جهان سردار اوست %~% انبیا را همره گفتار اوست

134 خارجی گر منع بفرماید مرا %~% رافضی گوید مرا او بر ملا

135 این ز گفت شافعی شد حاصلم %~% حب او رفض است و هست آن در دلم

136 رفض نبود حب او ای خارجی %~% گمره آن کو نیست بر او ملتجی

137 او ولی آمد بگفت کردگار %~% انما بر خوان و بروی شک میار

138 هر که شک دارد بود ملعون دین %~% باشد او دایم بشیطان ms163 همنشین

139 هرکه شک دارد خدا بیزار او %~% همت مردان نباشد یار او

140 هرکه مهرش را درون جان نشاند %~% روح احمد بر سرش ایمان فشاند

141 ای پسر گر حب شاه ایمان تست %~% رحمت حق همنشین جان تست

142 من بگفتم راست رادر گوش یار %~% کر شده گوش مقلد هوشدار

143 من بگفتم چشم بینش برگشا %~% تاشوی بینا بنور رهنما

144 دیده اعمی ندارد تاب نور %~% خودندارد همچو خفاش او حضور

145 غیر حق ازچشم خود رو بر تراش %~% تا شوی منصور و بینی تو لقاش

146 غیر حق خود نیست در عالم کسی %~% چون ندانستی شدی همچو خسی

147 خس بود لایق بآتش سوختن %~% جامه آتش بآتش سوختن

148 نور او نوریست بی آتش قوی %~% پیش اوآتش بود خود منطفی

149 نور اونوری که عالم را گرفت %~% چون رسید او خاک آدم را گرفت

150 گفت گویا آدمی کان نور دید %~% خویش رادر نور او مسرور دید

151 رو تو همدم باش با اهل وفا %~% تا بیابد خلوت جانت صفا

152 موسی کاظم بمنصورش نمود %~% دین و دنیا خود همه نورش نمود

153 رو تو از خلق جهان یکسو گریز %~% بعد از آن درکلبه عطار خیز

154 خود ملایک خاک نعلین ترا %~% می‌کشند اندر بصر چون توتیا

155 خرمن علم نبی حیدر گرفت %~% دشمنان مصطفی را سرگرفت

156 پیش او علم لدنی روشن است %~% هرکه این معنی نداند اوزن است

157 ای برادر سر حق را گوشدار %~% حب او را در دل پر جوش دار

158 ای برادر کن نهان حبش ز خلق %~% تا نبرندت بخنجر جمله حلق

159 هیچ دیدی که باولاد نبی %~% خود چه کردند آن لعینان غبی

160 آنچه با اولاد احمد کرده‌اند %~% روح حیدر را بخود بد کرده‌اند

161 هرکه با اولاد ایشان ظلم کرد %~% خویش را در دوزخ افکند او بدرد

162 خود علاج این کند مهدی دین %~% هیچکس را نیست قدرت اندرین ms164

163 از جمیع انبیای هر زمان %~% شد نبوت ختم بر احمد بدان

164 بعد از آن ختم ولایت برعلیست %~% نور رحمت از کلام او جلی است

165 بعد حیدر ختم بر مهدی بود %~% آنکه در دین هدی هادی بود

166 این کتاب من زبان مهدی است %~% مؤمنان را رهنما و هادی است

167 این کتاب من چو نایب آمده است %~% مظهر کل عجایب آمده است

168 این کتاب من چو تاجی شاهی است %~% او ز ماه آسمان تا ماهی است

169 این کتاب من نمودار حقست %~% اندرو سر حقیقت مطلقست

170 این کتاب من معانی در کلام %~% لیک مخفی باشد او در پیش عام

171 این کتاب من کتاب اولیاست %~% اندرو جوهر ز ذات انبیاست

172 این کتاب من شریعت آمده است %~% در طریقت نور حکمت آمده است

173 این کتاب من درخت جوهر است %~% اندر او نور ولایت مضمر است

174 این کتاب من رهی دارد بجان %~% او بصورت گشته است از تو نهان

175 این کتاب من قلم بر لوح راند %~% سوره واللیل را برخویش خواند

176 این کتابم را ورق عرش است و فرش %~% کوس سلطانی زنندش زیر عرش

177 این کتابم را مداداست از بهشت %~% چون قلم بر لوح عشاق این نوشت

178 آدم از این ثبت ما شیدا شده %~% از وی اسرار خدا پیدا شده

179 آنچه بوده اندرو شد آشکار %~% شمه‌ای منصور گفته زیر دار

180 این کتابم را مداد از جان جان %~% ثبت او کردند جمله عاشقان

181 آنچه بوده اندر او پیدا شده %~% عاشقان را فتنه و غوغا شده

182 آنچه بوده در زمین و آسمان %~% کرده مظهر از زبان او بیان

183 آنچه بود اندر حقیقت سترپوش %~% اندرون جبه‌ام آمد بگوش

184 جوشش او این کتاب مظهر است %~% نور ذات او بمعنی جوهر است

185 جوهر ذاتم بمعنی ذات اوست %~% معنی مظهر هم از آمات اوست

186 جوهر ذاتم جهان اندر ms165 جهان %~% مظهرم چون نور حق دروی عیان

187 مظهر و جوهر ز ذات من بزاد %~% شهد در کامش امیر من نهاد

188 روح احمد پرورش دادش بشرع %~% گر تو منکر می‌شوی داری تو صرع

189 عشق او سر بر زده از جان من %~% عشق او گشته همه ایمان من

190 گر تو مردی راه عشقش را گزین %~% تا شوی فرخنده دردنیا و دین

191 چونکه در عشق آمدی صاحبدلی %~% درحقیقت همچو مردان مقبلی

192 چونکه در عشق آمدی نطق آن تست %~% خود ملایک کمترین دربان تست

193 چونکه در عشق آمدی مردانه باش %~% وز طریق گمرهان بیگانه باش

194 چونکه در عشق آمدی واصل شدی %~% گه چوجان در جان و گاهی دل شدی

195 چونکه در عشق آمدی چون والهان %~% در شریعت باش و کن معنی نهان

196 چونکه در عشق آمدی حیران شدی %~% غرقه این بحر بی‌پایان شدی

197 چونکه در عشق آمدی حق آن تست %~% رحمت حق همنشین جان تست

198 چونکه در عشق آمدی جان منی %~% در مقام فقر هم شان منی

199 چونکه در عشق آمدی عطار پرس %~% و از طریق او همه اسرار پرس

200 چونکه در عشق آمدی عابد شدی %~% در مساجدهای دل ساجد شدی

201 چونکه در عشق آمدی منصور بین %~% همچو موسی نور حق از طور بین

202 چونکه در عشق آمدی عاشق شدی %~% در تمام علم دین حاذق شدی

203 چونکه در عشق آمدی بیمن مباش %~% همچو شیطان در رهش رهزن مباش

204 چونکه در عشق آمدی از سرگذر %~% تا بیابی از شه معنا خبر

205 چونکه در عشق آمدی دریا شدی %~% در حقیقت همنشین ما شدی

206 چونکه در عشق آمدی حق را ببین %~% تا که حاصل گرددت عین الیقین

207 چونکه در عشق آمدی جان یافتی %~% در شریعت اصل ایمان یافتی

208 چونکه در عشق آمدی خود را بدان %~% بعد از آنی سورةالاسری بخوان

209 چونکه در عشق آمدی ms166 پرجوش شو %~% باحریفان خدا می‌نوش شو

210 چونکه در عشق آمدی ما را طلب %~% تا شود حاصل ترا دین بی‌سبب

211 چونکه در عشق آمدی همرنگ ما %~% پرده صورت برافکن از لقا

212 چونکه در عشق آمدی ای مرد راه %~% سوره والفجر خوان در صبحگاه

213 چون شدی در عشق صافی آمدی %~% بر طریق بشر حافی آمدی

214 هرکه او در عشق با ما یار نیست %~% دیدن او خود مرا در کار نیست

215 هرکه او در عشق مرد کار شد %~% در دوعالم دیده و دیدار شد

216 هرکه او در عشق جانان راه یافت %~% خادمی از درگه آن شاه یافت

217 هر که با عشق تو دارد آشتی %~% حب حیدر در دلش خود کاشتی

218 هرکرا دنیا و دین نیکو بود %~% همت شاه نجف با او بود

219 هر کرا بخت و سعادت همره است %~% خضر از معنی بجانش آگه است

220 هر که او در علم معنی بار یافت %~% با محمد همره آمد یار یافت

221 هرکه را ایمان حیدر در دل است %~% خود ورا در پیش عزت محفل است

222 هرکه را شیطان نبوده راهزن %~% حیدرش باشد چو روحی در بدن

223 هرکه را شیطان نبرده خود ز راه %~% حیدرش در روز محشر شد پناه

224 هرکرا ایمان او محکم بود %~% او بدین اولیا محرم بود

225 هرکه او با آل حیدر همره است %~% از فساد دین و مذهب آگه است

226 هر که گفت مصطفی را گوش کرد %~% جام عرفان علی را نوش کرد

227 هرکه او را بخت همراهی کند %~% در ولای او همه شاهی کند

228 هرکه بر خوان ولای اونشست %~% بیشک او را خود بهشت اندر خوراست

229 هرکه او از دل شده مولای او %~% سر نهم صد بار زیر پای او

230 هرکه او را رهنما حیدر بود %~% بر سرای شرع احمد در بود

231 هرکه او با دشمنانش یار شد %~% همچو ms167 حجاج لعین مردار شد

1 ای برادر در شریعت راه رو %~% نیک بین و نیک دان و نیک شو

2 ای برادر دیدی احوال جهان %~% از بدو نیک جهان ماند نشان

3 ای برادر تو نشان نیک خوان %~% تا بیابی ازمعانی تو نشان

4 من نشان بی نشانی داشتم %~% پس بامر اوعلم برداشتم

5 هر که او اسرار حق را فاش کرد %~% کفر آمد در درون و جاش کرد

6 هر که خود بی امر او کاری کند %~% خویشتن را مرده برداری کند

7 من بحکم او کنم اسرار فاش %~% گفت او تخم معانی را بپاش

8 تاشود سبز و ببار آید ازو %~% میوه حب علی در جان نکو

9 من ندانم مدح او را خود تمام %~% حق تعالی گفت وصفش درکلام

10 همچو منصورش هزاران باده نوش %~% همچو طیفورش هزاران خرقه پوش

11 ای جهانی همچو عطارت اسیر %~% جمله خلقان راتو باشی دستگیر

12 یا امیرالمؤمنین لطف آن تست %~% خلق عالم جمله در فرمان تست

13 یا علی این خاکدان ظلمت گرفت %~% لیک قهاریت راحکمت گرفت

14 قهر آن تو و رحمت آن تست %~% جمله انس و ملک حیران تست

15 هرچه خواهی آن کنی حاکم توئی %~% بر همه معلومها عالم توئی

16 من ندارم طاقت ظلم سگان %~% نیست گردان جمله را از این جهان

17 آتش ظلم بدان سوزد دلم %~% بوی آن آتش برآید از گلم

18 دفع این آتش مگر مهدی کند %~% خلق را خوش از نکو مهدی کند

19 دفع این آتش بآب رحمت است %~% هرکرا بینم خراب از رحمت است

20 یا مگر این سوز سوز اولیاست %~% یا مگر این دشت دشت کربلاست

21 یا مگر این قوم بر حق نیستند %~% زان بخون اهل معنی بیستند

22 یا مگر این قوم گمراه آمدند %~% قعر دوزخ را هوا خواه آمدند

23 هرکه از سر خدا انکار داشت %~% مستمندان خدا را خوار داشت

24 گر هزاران گنج ms168 دارد ور سپاه %~% هست جایش دوزخ و رویش سیاه

25 هیچ میدانی که این عالم ز کیست %~% تار و پود رشته آدم ز کیست

26 تو در این عالم ادب را پیش گیر %~% خاطر خلقان مرنجان ای امیر

27 این امیران جهان را عدل نیست %~% وین بزرگان زمان را بذل نیست

28 حاکمان این زمان ناحق کنند %~% در بر خود جامها ابلق کنند

29 بعد از آن افتند درچاه عدم %~% می‌روند آن جمله در راه عدم

30 هر که او در راه ناحق زد قدم %~% بر سرش آید عذاب بیش و کم

31 هیچکس از ظلم برخوردار نیست %~% ظلم را با دین و ایمان کار نیست

32 هیچ دیدی تو که بر آل رسول %~% ظلمها کردند قومی ناقبول

33 بر تو گر ظلمی رود صبر آر پیش %~% تا بخواند مرتضایت پیش خویش

34 ای برادر از بدی پرهیز کن %~% تیغ بر فرق لعینان تیز کن

35 مرتضی دیدی که سرها چون گرفت %~% صدهزاران جان بدهر افزون گرفت

36 تیغ او تشنه است ازخون بدان %~% بدمکن ای یار تو همچون بدان

37 تیغ او تشنه است برخون سگان %~% بدمکن با یار و دست از بدفشان

38 زآنکه تیغش حاضر است و کور تو %~% تو یدالله را نمی‌دانی نکو

39 تیغ او بر تو روان خواهد شدن %~% از تو عمر و دین وجان خواهد شدن

40 ذوالفقارش راست قدرت از الاه %~% تیغ او باشد فقیران را پناه

41 صد هزاران سر رود درکوی او %~% جز محمد نیست کس پهلوی او

42 هرکه از تیغش رود سوی جحیم %~% ماند اندر دوزخ سوزان مقیم

43 مصطفی او را شفاعت خواه نیست %~% زآنکه او از سر حق آگاه نیست

44 هست آگاهی به پیش سالکان %~% هرکه سالک نیست او را مرده دان

45 من ترا خسرو گرفتم یاعمید %~% یا چو کیکاوس وقتی یا رشید

46 یا فریدون وسکندر درجهان %~% یا چو دارابی و هوشنگ زمان ms169

47 یا چو طهمورث و ضحاک ای پسر %~% یا چو رستم پهلوان پر جگر

48 یا تو چون بهرام یا همچون قباد %~% یا تو چون نوشیروان با عدل وداد

49 یا چو محمودی و عالم زآن تست %~% یا زمین هند در فرمان تست

50 یا چو شاپوری و چون بهرام گور %~% عاقبت افتی تو اندر دام گور

51 حال تو چون باشداندر گور تنگ %~% فکر فرما گر تو داری نام وننگ

52 لشکر و خیل و حشم با گنج زر %~% هیچ سودی می ندارد ای پسر

53 گر تو خواهی شاهی دنیا و دین %~% عدل کن راضی مشو با ظلم و کین

54 تا توانی عدل کن کز غم رهی %~% وز عذاب دوزخ سوزان جهی

55 جهد کن تا مرهم دلها شوی %~% از نکوئی درجهان یکتا شوی

56 حکم تودایم بهر درویش نیست %~% مدت تو بانگ گاوی بیش نیست

57 هست این عالم به پیش عرش او %~% همچو خشخاشی درون فرش او

58 خود چه باشی تو ازین خشخاش هیچ %~% هیچ گشته ابله و نادان و گیج

59 او کشد جور و شود آسوده حال %~% تا بمانی در عذاب لایزال

60 این معانی را بجوهر گفته‌ام %~% در اسرارش به مظهر سفته‌ام

61 گر بخوانی تو بجان درگوش کن %~% یا چو جام کوثرش خود نوش کن

62 ختم کن عطار مستی تا بکی %~% نوش کن از خم معنی جام می

1 بود شیخی همچو شبلی پارسا %~% حق تعالی داده بود او را صفا

2 در معانی رهنمای اهل دین %~% او بشهر علم حق بودی امین

3 نام او بودی نظام الدین حسن %~% شد ملقب با صفا آن مؤتمن

4 خلق را از لطف خود بنواختی %~% مال پیش مردمان انداختی

5 جمله خلقان را بدی راحت رسان %~% اندر این معنی نکرده او زیان

6 هرکه بر خلق خدا شفقت کند %~% حق تعالی خود برو رحمت کند

7 هرکه او یک بنده را ms170 دل شاد کرد %~% حق مر او را در زمان آزاد کرد

8 خط آزادی بسالک می‌دهند %~% زآنکه بر خلق خدا خوش مشفق‌اند

9 شفقت آن مرد حق حق آمده %~% سینه بی نور را صیقل زده

10 داشت فرزندی عجب او پر غرور %~% بود از اطوار او بس بی‌حضور

11 گرچه دم زد در حقیقت او مدام %~% میل خاطر بود او را سوی عام

12 دایما با اهل دنیا کار داشت %~% او چو ایشان جامه و دستار داشت

13 شیخ را خاطر از او غمگین شده %~% زآنکه او بامردم بی‌دین شده

14 صبح و شام و گاه و بی گه همرهش %~% بوده این جمع ددان بر درگهش

15 اوطعام نیک دادی جمله را %~% داشتی صحبت بآنها بر ملا

16 طعمه‌اش خوردند و نیشش می‌زدند %~% خبث از یاران و خویشش می‌زدند

17 چند بارش گفت شیخ ای بوالحسن %~% بابدان منشین که داری نور من

18 عاقبت از صحبت اهل جدل %~% می‌شود نور تو با ظلمت بدل

1 ای پسر این پند از من گوش کن %~% فرد شوپس جام وحدت نوش کن

2 هرکه پندم را درون جان نهد %~% پای خود را برتر از کیوان نهد

3 هرکه پندم را بداند چون حکیم %~% کار او گردد بعالم مستقیم

4 اولا حق را بدان چون مصطفی %~% غیر حق را تو مدان در هیچ جا

5 غیر حق را ازدل خود دور کن %~% باطن از ذکر خدا معمور کن

6 پند دویم خویش را آگاه کن %~% نفس را بشناس و عزم راه کن

7 چونکه بشناسی تو نفس خویش را %~% با خدای خویش گردی آشنا

8 پند سیم در طریقت خود بکوش %~% در حقیقت جام وحدت را بنوش

9 در حقیقت سر حق را فهم کن %~% دم نگهدار و ازو خود وهم کن

10 سر نگهدار وز معنی دم مزن %~% کاروان عشق را بر هم مزن

11 هرکه او سر معانی را نهفت %~% غیر حق ms171 را از درون خویش رفت

12 پند چارم هرچه گوئی نیک گوی %~% تا بری از اهل معنی زود گوی

13 گوی معنی مرد نیکو گوی برد %~% زآنکه در ذات خدا او بوی برد

14 هرکه او را گفت نیکو آمده %~% خود زبان او سخنگو آمده

15 پند پنجم در نصیحت کوش و علم %~% تا برندت جانب جنت بعلم

16 هرکه او علم نصیحت گوش کرد %~% خویشتن را او ز اهل هوش کرد

17 علم باید همچو منصور ای پسر %~% تا بیابی از وجود خود خبر

18 پند سادس آنکه قدر خویش دان %~% تا نیابی اندر این دنیا زیان

19 قدر مردم نیز هم باید شناخت %~% مردمان را بایدازپرسش نواخت

20 قدر درویشان دین واجب شمر %~% تانیفتی همچو بی دین در سقر

21 روز اهل الله این اسرار پرس %~% بعد از آنی کلبه عطار پرس

22 پند هفتم راز خود با کس مگو %~% تا که سرگشته نگردی همچو گو

23 وآنکه راز خویش را کرد آشکار %~% پا و سر ببرید او را مرد کار

24 چونکه بی پا گشت و بی سر در جهان %~% می‌کند اسرار معنی را بیان

25 داغها بر جان او از نازشش %~% مرد و زن نالیده‌اند از نالشش

26 من فغان دارم ز داغش در جهان %~% چند گویم من بتو ای بی‌زبان

27 تو چه دانی حال اهل درد را %~% زانکه بی دردی ندیدی مرد را

28 مرد حق آنست کو با درد زاد %~% سوزش اسرار او درمی‌فتاد

29 بعد از آن عارف چو آن می نوش کرد %~% همچو نی او عالمی پرجوش کرد

30 پند هشتم باش با دانا قرین %~% تا بنام نیک باشی همنشین

31 هرکه با انسان کامل همره است %~% حق تعالی ازوجودش آگه است

32 هرکه با دانا بود دانا شود %~% او بقرب سر او ادنی شود

33 هر که با اهل دلی دارد نشست %~% تیر او از چرخ چاهی در گذشت

34 ms172 رو تو کنجی گیر با اهل دلی %~% تا نیابی از دو عالم حاصلی

35 رو تو انسان باش و از حیوان گریز %~% تا بیابی هول روز رستخیز

36 هر که او در صحبت نیکان نشست %~% علم معنی را درآورد او بشست

37 هر که او شد همنشین اهل راز %~% دایم او باشد بمعنی در نماز

38 آن نماز او بود در شرع راست %~% دیده توحید خود نور خداست

39 پند تاسع رو ز بد کن احتراز %~% هست این معنی به پیش اهل راز

40 از بدان بگریز و با نیکان نشین %~% تو ایاز خاص باش و شاه بین

41 هر که بد کرد و بدان را بد نگفت %~% گشت شیطان خود باو صد بار جفت

42 گر همی خواهی که رحمت باشدت %~% بر سرت خود تاج عصمت باشدت

43 منع بد کن در جهان و راست باش %~% بنده حق را بحق درخواست باش

44 پند عاشر زود جهد خیر کن %~% بعد از آن در ملک معنی سیر کن

45 هست خیر افزودن عمر عزیز %~% خیر باشد پیش بعضی از تمیز

46 خیر باشد خود ستون دین تو %~% خیر باشد در جهان تلقین تو

47 خیر باشد شاهی دنیا و دین %~% خیر باشد با شریعت همنشین

48 خیر باشد در طریقت راهبر %~% خیر باشد در حقیقت تاج سر

49 خیر باشد همنشین مرد حق %~% خیر برده از سلاطین‌ها سبق

50 یازده پندم مکن از کف رها %~% تاخلاصی یابی از نفس و هوا

51 یک ببین و یک بگونه بیش و کم %~% تا نباشی پیش دانا متهم

52 مغتنم دان خدمت یاران دوست %~% این روش از مردم دانا نکوست

53 خدمت مهمان تو واجب دان چو من %~% خود عزیزش دار چون جان در بدن

54 در ده و دو هست پند من همین %~% زینهار از دشمنان دوری گزین

55 دیو صورت دشمن جاهل بود %~% صحبت او مرد را مشکل بود

56 سیزده ms173 پند من این باشد عیان %~% غیر حق چیزی نبینی در جهان

57 رو تو حق را از کمال حق شناس %~% ز آنکه حق را می نیابی در لباس

58 در درون خانه دل کن نظر %~% تا ببینی نور او را چون قمر

59 جمله عالم نور او بگرفته است %~% زاهد خود بین چه غافل رفته است

60 چارده پند آنکه چون داری بقا %~% تو غنیمت دار عمر خویش را

61 عمر خود در کسب معنی صرف کن %~% تا بماند در جهان از تو سخن

62 گر تو عمر خویش را ضایع کنی %~% پس کجا تو خدمت صانع کنی

63 چون جوانی ای پسر کاری بکن %~% پیر چون گشتی شود سردت سخن

64 در جوانی کار این دنیا بساز %~% تا برون آیی ز کفر و جهل باز

65 هرکه او اندر جوانی کار کرد %~% نفس شوم خویش را رهوار کرد

66 پانزده پندم بیا بشنو ز من %~% اعتماد خود مکن بر مرد و زن

67 خود عوام الناس در دین جاهلند %~% زآنکه ایشان در طریقت غافلند

68 صد زن نیکو بیک ارزن فروش %~% کاربند این قول و از من دار گوش

69 راز هر کس را که زن دارد نگاه %~% کار خود را سازد او بیشک تباه

70 گر کنی تو اعتماد در جهان %~% هم بخود کن تا نیفتی در زیان

71 رو تو سررادر گریبان کش چو من %~% پیش خود مگذار هرگز مرد و زن

72 شانزده پندم بجو بیرنج و غم %~% تو تن خود پاک دار و جامه هم

73 در شب تاریک ای یار نکو %~% زینهاری تو سخن آهسته گو

74 کم خور و کم خفت و کم آزار باش %~% در شب تاریک خود بیدار باش

75 زر بیاران خور بمسکینان بده %~% صرف کن چون جاهلان آنرا منه

76 از برای اهل علم و فضل دار %~% تا بگیری آخرت را در کنار

77 هفدهم پندم بدان ای محتجب ms174 %~% دایما از اهل دل جانب طلب

78 اهل دل باشند نعمتهای حق %~% تو ز درس اهل دل میخوان سبق

79 تو مده سررشته ایمان ز دست %~% تا نیفتی تو از این بالا به پست

80 هجدهم پندم بخلقان نیک باش %~% رو بایشان تو بصورت کن معاش

81 صورت خوبان بود پیشم نکو %~% هر که این مذهب ندارد وای او

82 صورت نیکوزکلک و دست کیست %~% سوره یوسف نمی‌دانی که چیست

83 جان من همراه خوبان می‌رود %~% همره خوبست آسان می‌رود

84 خوب آن باشدکه با غیرت بود %~% بعد از آنش صورت وسیرت بود

85 صورت و معنی بود یار وحبیب %~% او بود درد نهانی را طبیب

86 نوزده پندم بیا در جان نشان %~% باب و امت را تو خدمت کن بجان

87 هر که خدمت کرد باب خویش را %~% حوریان گشتند با او آشنا

88 هرکه ام خویش را بر سرنشاند %~% اسم نیکوئی او جاوید ماند

89 هرکه باشد با ادب همراه او %~% برفراز عرش باشد جاه او

90 هر که دارد پرورش از مرد غیب %~% او ندارد در نهاد خویش عیب

91 هرکه را باشد ادب همراه او %~% بر فراز عرش زن خرگاه او

92 هرکه او در اصل معنی راه یافت %~% همچو سلمان و ابوذر شاه یافت

93 هر که او وصلت باهل راز کرد %~% حق ز بهرش باب جنت باز کرد

94 هر کرا اقبال و نصرت یار شد %~% او زعمر خویش برخوردار شد

95 بیستم پندم اینکه دایم بی سخن %~% خدمت استاد را شایسته کن

96 هرکه او اندر جهان استاد دید %~% کار خود را جمله با بنیاد دید

97 هر که استادی ندارد مرده است %~% او بگور تن چو یخ افسرده است

98 هر که او استاد یا پیری نداشت %~% او بعالم تخم نیکوئی نکاشت

99 هر که خواهد در جهان کردی کند %~% در نهانی خدمت مردی کند

100 بیست و یک پندم بدان تو ms175 ای پدر %~% خرج خود را در خور دخلت شمر

101 چونکه علمت نیست کمتر گو سخن %~% خرج خود در خورد دخل خویش کن

102 هرکه دخل از خرج خود کمتر کند %~% خادمان خویش را ابتر کند

103 هرچه دانا گفت باید خواندنت %~% هر چه نادان گفت باید ماندنت

104 دانش دانا ز دنیا برتر است %~% بلکه از عرش و ملک فاضلتر است

105 بیست و دوم پند چون پندت دهم %~% از معانی شربت قندت دهم

106 هرچه نپسندی بخود ای راز دان %~% خود بدیگر مردمان مپسند آن

107 هرکه بشنید این ز غم آزاد شد %~% خود نبی المرسلین زو شاد شد

108 من سخن را ازکلام حق کنم %~% مهر غیرش را ز دل مطلق کنم

109 گفته است حق در کلام خویش این %~% رو تو «فی النار یقولون» را ببین

110 یا برو یالیتنا از پیش گیر %~% تا نگرداند ترا شیطان اسیر

111 چون اطعناالله را دانسته‌ای %~% پس چرا در راه او آهسته‌ای

112 اصل این آنست نیکوئی کنی %~% طاعت حق را بجان خوئی کنی

113 هرکه حق را با رسول او شناخت %~% غیر را از باطن خود دور ساخت

114 تخم نیکی کار تا یابی ثمر %~% طاعتت کم بین بلطف حق نگر

115 اصل این آنست با خلق خدای %~% باطن خود را کنی خوش آشنای

116 خلق را از خود میازار و برو %~% جان جانان دار و با جان در گرو

117 صدهزاران شمع باشد در جهان %~% جمله یک باشد بمعنی این بدان

118 لیک در معنی بزرگ و خرده هست %~% آن یکی خورشید و آن یک ذره است

119 قطره و دریا همین حکم وی است %~% تو همی گوئی که این قطره کی است

120 تو نه دریا دیدی و نه قطره را %~% بلکه گم کردی تو خود آن ذره را

121 حال آنکس چون بود بنگر تو هیچ %~% هیچ بر هیچ است آخر هیچ هیچ

122 حیف ms176 باشد که کشی شمع خودی %~% بر طریق ظلم باشی و بدی

123 بیست و سیم پند را از من شناس %~% اندر آن معنی بکن حق را سپاس

124 چونکه داده حق ترا وقت خوشی %~% همدم تو کرده یار بی غشی

125 تن درستی و حضور خاطری %~% همزبانت نکته دانی حاضری

126 گوشه‌ای و گوشه‌ای و گوشه‌ای %~% توشه‌ای و توشه‌ای و توشه‌ای

127 این چنین دولت غنیمت دار تو %~% روز و شب پیوسته حق را شکر گو

128 بیست و چارم پند من بشنو بجان %~% پس بود پند تو پند دیگران

129 پند اگر گوید کسی را واعظی %~% آن بر احوال تو باشد حافظی

130 حرف راز خویش و کار خود عیان %~% بر زنان و بنده و کودک مخوان

131 تانگردی خوار و مسکین و حقیر %~% بعد از آن جوئی زاحمق دستگیر

132 بیست و پنجم پند درویشان خوش است %~% خود مقام صلح با خویشان خوش است

133 دیگری از جمع بی اصلان وفا %~% زینهاری تو مجو در ملک ما

134 خود وفا بد اصل را نبود بدان %~% هست پیش اهل دل این خود عیان

135 شد وفا پیش محقق ای پسر %~% رو وفا از او بجان خود بخر

136 یار ما باشد وفا دارم هله %~% از وفاداران نباشد خود گله

137 هرچه آید بر سرت رو صبر کن %~% خود گله نبود ز یار خوش سخن

138 خود درخت اصل دارد بارها %~% خود بموسی گفته او اسرارها

139 کمتر از چوبی نه‌ای ای روح پاک %~% من ز دست تو کنم این جامه چاک

140 جنگ با ارباب ایمان نیک نیست %~% ساختن ایوان و کیوان نیک نیست

141 جنگ باید بهر بی دینان دین %~% خود مسلمان را نباشد هیچ کین

142 جنگ را بگذارو خوش کن آشتی %~% نیک بین چون تخم نیکی کاشتی

143 اصل ایمان آنکه بی آزار باش %~% دایم از آزار جو بیزار باش

144 بیست و شش پندم شنو ms177 آزاد باش %~% در مقام تنگنائی شاد باش

145 کدخدا در خانه مردم مرو %~% کشتزار خویش را خود کن درو

146 هیچکس از خویش و ازبیگانه‌ات %~% خود نسازی کدخدای خانه‌ات

147 هست اینها بهر فرزند ای پسر %~% چونکه پیدا شد غم ایشان بخور

148 ورکنی فرزند خود را کدخدا %~% در شریعت شو تو او را رهنما

149 تا سلوک او همه نیکو بود %~% با عیال خویشتن خوشخو بود

150 بیست و هفتم پند بشنو بی‌قصور %~% بدمکن با کس که تا بینی حضور

151 بدمکن زنهار در نزدیک خلق %~% تا نیفتد رشته قهرت بحلق

152 کذب را اندر زبان خود میار %~% تا نیگرد دیده صدقت غبار

153 غیبت کس را برون کن از دلت %~% تا درآید رحمت حق از گلت

154 رو تو در راه شریعت فرد شو %~% طالب مردان کوی درد شو

155 چند باشی همچو زن نادان بیا %~% خود زبان بد برون کن همچو ما

156 از زبان بی‌زبانان گو سخن %~% وآن سخن را رو تو نیکو فهم کن

157 راز را در شرع مبهم گفته‌اند %~% در باسرار حقیقت سفته‌اند

158 ز آنکه قدر در چه داند مفلسی %~% باید آن را عارفی نه هر کسی

159 خر چه داند قدر زر را ای پسر %~% عام داند مهره خر را ای پسر

160 بیست و هشتم پند برگویم ترا %~% کز پی دنیا مدو تو جابجا

161 چند زر پیدا کنی از بهر جاه %~% جان و جسمت در طلب گشته تباه

162 عاقبت در صد پشیمان آردت %~% بلکه خود در پیش شیطان آردت

163 گویدت ای وای بر احوال تو %~% حال تو از حب زر شد نانکو

164 من ز فرمانش چو سر بر تافتم %~% این همه گنج فراغت یافتم

165 کار آن باشدکه برخوانی کلام %~% کاندر آن باشد رضای حق تمام

166 در عبادت کوش و در کار خدا %~% پیشه خودساز شرع مصطفی

167 بیست و نه پندم بیا بشنو تمام ms178 %~% پیش بداصلان مکن هرگز مقام

168 خود بایشان ای پسر خویشی مکن %~% رخنه در اطوار درویشی مکن

169 بیخ دین خشکست خود بد اصل را %~% دان که او قابل نباشد وصل را

170 هر که دارد اصل او قابل بود %~% در مقام نیستی واصل بود

171 هرکه او را اصل ایمان همره است %~% او زاصل کارخانه آگه است

172 تو ز بد اصلان ببر پیوند را %~% دور گردان از بر خود گند را

173 پند سی‌ام گوش کن فرزند من %~% کرده‌ای از مهر چون پیوند من

174 پند دارم من ز گفت اولیا %~% با تو گویم تا بگوئیم دعا

175 زآنکه پند از جان مشفق دادمت %~% سی پیام از علم ناطق دادمت

1 تو خدا را از یقین خود شناس %~% باش از قهرش همیشه در هراس

2 بعد از آن خود را شناس و اصل خویش %~% گرچه پیداگشته ای پاک کیش

3 هرچه گوئی و کنی تو در جهان %~% عاقبت گردد به پیش تو عیان

4 هرچه تو از دید آن نقصان کنی %~% عاقبت بین شو نباید آن کنی

5 هرچه گوئی در نصیحت ای پسر %~% اولا تو در درون خود نگر

6 رو توقدر مردمان نیک دان %~% دوست را کن تو بسودا امتحان

7 تو بکن دانای نیکو اختیار %~% یک چله در پیش آن دانا برآر

8 تا مسیح روح تو دانا شود %~% چون کلیم دل بجان بینا شود

9 چون سخن گوئی تو نیکو گو سخن %~% این معانی نکو را ورد کن

10 تو زبخل و از تکبر دور باش %~% از صفای علم همچون نور باش

11 جهد کن علم معانی را شناس %~% تا بکی باشی ز شیطان در هراس

12 ای پسر در گوش گیر این پندها %~% تو مده سر رشته را از کف رها

13 از صفای علم لطف محض باش %~% داردایم حضرت حق را سپاس

14 روز بهر حق تو جان خویش باز %~% باش منصور ms179 و بحق میدار راز

15 رو تو اهل دل طلب نه اهل کل %~% زانکه اهل دل نباشد منفعل

16 اهل دل آنست عشق یار داشت %~% در الم نشرح بسی اذکار داشت

17 در الم نشرح چه گفته رو بدان %~% زانکه با او سرها بوده عیان

18 هرکه از قرآن حق بیدار شد %~% والضحی وهل اتایش یار شد

19 هرکه با قرآن رود قرآن شود %~% همنشین رحمت رحمن شود

20 هر که او در مغز قرآن راز یافت %~% دیده خورشید را چون ماه یافت

21 هرکه او با فقر باشد همنشین %~% می‌نهم بر خاک پایش من جبین

22 هر که دارد این مراتب یار ماست %~% در خور سودای این بازار ماست

23 ای پسر در گوش گیر این پند من %~% تا که باشی در جهان پیوند من

24 هرکه پیوندی بود اصلی بود %~% زانکه او را با خدا وصلی بود

25 ای پسر میدان که غیر دوست نیست %~% در نهان و آشکارا ظاهریست

26 ای پسر گر بشنوی پند پدر %~% عاقبت سلطان شوی بی سیم و زر

27 چون پسر بشنید این پند از پدر %~% بر درون صومعه بنهادسر

28 گفت بد کردم ز لطف ای رهنما %~% عفو فرما جرم این بیچاره را

29 من بدم چون طفل نادان درجهان %~% حال من بد همچو حال آن ددان

30 من از این کیش بدان برخاستم %~% دل بشرع مصطفی آراستم

31 بعد از این حکم شما بر جان ماست %~% راه شرع احمدی ایمان ماست

32 هرچه فرمائی تو ای پیر طریق %~% من بجان گردم ورا یار و رفیق

33 پند پیران بهتر از عمر دراز %~% زآنکه ایشانند خود در عین راز

34 پند پیران بهتر از بخت جوان %~% بشنو این معنی ز پیر غیب دان

35 پند پیران همچو اسم اعظم است %~% بر جراحتها مثال مرهم است

36 پند پیران مرهم جانی بود %~% پند پیران راز پنهانی بود

37 پند پیران باشدت چون ms180 پیشوا %~% پند پیران باشدت خود مقتدا

38 پند پیران آفتاب بی زوال %~% پند پیرانست ماه عمر وسال

39 پند پیرانست فتح الباب دین %~% پند پیرانت کند با دین قرین

40 پند پیرانست بحر موج زن %~% پند پیرانست چون در عدن

41 پند پیرانست خود اسرار فاش %~% در معانی واقف عطار باش

42 گفت عطارت که بیخوای گزین %~% باش دایم با دل شب همنشین

43 هر که با شب همنشین شد نور شد %~% او بپاکی بهتر از صد حور شد

44 هر که با شب همنشین شد روز شد %~% هست چون شمعی که او پر سوز شد

45 هر که با شب همنشین شد یار دید %~% او چو منصور زمان دیدار دید

46 هر که با شب همنشین شد او ولی است %~% در میان مؤمنان نور علی است

47 رو تو روز و شب توکل آر پیش %~% تا بیابی در حقیقت کام خویش

48 تو توکل کن بدرگاه الاه %~% تا بمانی تو ز شیطان در پناه

49 نفس شوم تو بود شیطان تو %~% هست این خود آیتی در شأن تو

50 رو ز نفس شوم بگذر ای پسر %~% تا بیابی از همه معنی خبر

51 جمله مردان که دین دار آمدند %~% از هوای نفس بیزار آمدند

52 از سر نفس و هوا برخاستند %~% خانه ایمان خود آراستند

53 هرکه از نفس و هوا بیزار شد %~% او به اولادعلی خود یار شد

54 هرکه او از دین بدین محکم ستاد %~% مهر او در جان انسان اوفتاد

55 هرکه رفت او راه ایشان راه یافت %~% این حقیقت از دل آگاه یافت

56 از وفا گردی تو از اهل صفا %~% راه ایشان رو اگر داری وفا

57 این وفا خود خاص خاصان خداست %~% در وفاداری چو عطاری کجاست

58 این وفا جبریل و احمد را بود %~% یا معانی دان ابجد را بود

59 بوی این معنی ز خاک من شنو %~% از درون چاک چاک ms181 من شنو

60 یا شنو از مظهر معجز نما %~% تا شوی واقف ز اسرار خدا

61 در وفا حب علی دارم بدل %~% گشته حب او بجان من سجل

62 جوهر ذاتم ز مشکلهای اوست %~% در درون مظهرم خود جای اوست

63 گر بدانی شد وفای تو درست %~% ورنه هستی دروفای ما تو سست

64 این وفا هرکس ندارد خارجی است %~% او و پیرش را بدوزخ ملتجی است

65 ناصبی چون خارجی بی‌دین شده %~% او زسر تا پای خود سرگین شده

66 این جماعت دشمنان حیدرند %~% پیش ما لایق به تیغ و خنجرند

67 تیغ لعنت بر سر دشمن بزن %~% تا نباشی پیش مردان کم ز زن

68 چون تو در راه وفا ارزنده‌ای %~% پند ما را یاد گیر ارزنده‌ای

69 پند ما را یاد گیر ای پور تو %~% دین و دنیا را بکن معمور تو

1 پند آزادیست ای آزاده مرد %~% تو برآراز غافلی خویش گرد

2 سالها غافل از این پند آمدی %~% لاجرم چون دیو در بند آمدی

3 رو تو این پندای پسر در گوش گیر %~% بعد از این در خم وحدت جوش گیر

4 هست این پند ز آیات کلام %~% از زبان مصطفی خیرالانام

5 هست این معنی به قرآن خود جلی %~% گشت والی بر سر خلقان علی

6 از ولایت وز هدایت کان اوست %~% انما خوش آیتی در شأن اوست

7 معنی حق اوست یعنی در کلام %~% ختم این معنی باو شد والسلام

8 حیدر کرار محبوب خداست %~% جمله انس و ملک بر این گواست

9 مصطفی و مرتضی یک نوردان %~% چشم بد از روی ایشان دور دان

10 غیر حیدر این مراتب کس نداشت %~% رو ببینش کودرون چشم ماست

11 گر نمی‌بینی ولایت نیستت %~% در طریق خود هدایت نیستت

12 شد ولایت همره و تو غافلی %~% از امام خویشتن بس جاهلی

13 هرکرا با او ولایت همره است %~% او ز حال هر دو عالم آگه ms182 است

14 هرکه او در خود ندیده شاه را %~% عمر ضایع کرد و گم خود راه را

15 هرکه بشناسد امام خویش را %~% کرد دایم در بهشت عدن جا

16 رو امام کل کل را توشناس %~% جلوه گر کرده است اندر هر لباس

17 هر زمانی صورتی دارد عجیب %~% از کمال حق نباشد این غریب

18 گاه آدم آمد او و گاه نوح %~% گاه عیسی مجرد گاه روح

19 اوست آن کو مظهرش گویند خلق %~% من عجایب دانمش در زیر دلق

20 دیدم او را من بعین خویشتن %~% لاجرم چون بحر گشتم موج زن

21 مرده‌ای بودم بعالم همچو تو %~% زنده گشتم از دم عیسی او

22 هر که او زنده باو دان زنده شد %~% در ره دین نبی فرخنده شد

23 رو تو او را بین و واصل شو در او %~% ز آنکه غیر او نباشد راه رو

24 راه حق او راه خدا ای ناصبی %~% روی او روی خدا ای خارجی

25 دست او خود دست حق دانم یقین %~% گر نمی‌دانی برو قرآن ببین

26 کفر نبود این سخن در پیش من %~% فوق ایدیهم بخوان بی خویشتن

27 خوانده‌ام من وصف او را در کلام %~% گر نمیدانی تو علمت شد حرام

28 علم ازو و عقل ازو دان ای پسر %~% عالمان را من کنم از وی خبر

29 علم آن او و عالم آن او %~% جن و انس و جمله در فرمان او

30 رو بنقدش بین تو عقل کل و بخت %~% ز آنکه نسیه پیش عشق انداخت رخت

31 عشق و عقل و نسیه و نقدش ببین %~% بعد از آن بر تخت انسانی نشین

32 هست انسان منبع آب کمال %~% او ندارد در دو عالم خود زوال

33 گر سخن گویم جهان برهم زنم %~% ترسم از منصور ناگه دم زنم

34 لیک شرع احمدم محکم بود %~% خود طریق حیدرم همدم بود

35 فکر سر آنکس کند کوراسراست ms183 %~% خلعت دنیا مر او را در بر است

36 از برای جاه سازد خانه‌ها %~% خانه مردم کند ویرانه‌ها

37 این چنین کس هست مردود ازل %~% ز آنکه باشد فکر و درک او دغل

38 من ندارم فکر و ذکر این جهان %~% محو او باشم چو عشاق ای جوان

39 هرکه عاشق گشت او خود یار ماست %~% در معانی دیده و دیدار ماست

40 هرکه عاشق گشت او مقبول شد %~% از برای یار خود مقتول شد

41 صد هزاران جان فدادر راه او %~% جان فدا عطار را در شاه او

42 بنده خاص خدا بوذر بود %~% کو درون آتش و آذر بود

43 نور اوهمراه ابراهیم بود %~% خود دل دشمن ازو در بیم بود

44 نور احمد باعلی واحد بود %~% غیر نابینا مگر جاحد بود

45 شک میاور نور ایشان را ببین %~% ورنه باشی همچو شیطان لعین

46 بود ابراهیم چون از دوستان %~% آتش آمد بهر آن شه بوستان

47 سجده جمله ملایک بهر اوست %~% چونکه آدم قطره‌ای از نهر اوست

48 نور یزدان علم رحمان بوتراب %~% او نرفته در جهان هرگز بخواب

49 دیگر آنکه حنطه دنیای دون %~% او نخورده ای پسر برگو که چون

50 حق تعالی حکم کرد ای آدمی %~% تو مخور گندم چو خواهی همدمی

51 گر خوری گندم ز من غافل شوی %~% درجهان بیوفا جاهل شوی

52 شه بحکم حق نخورده حنطه‌ای %~% اوست در معنی چو حی و زنده‌ای

53 رو تو بینش همچو حی در خویشتن %~% زندگی تو باو شد در بدن

54 رو نمائی دل از ایمان اوست %~% علم ابراهیم و احمد زآن اوست

55 انبیا و اولیا بر خوان او %~% جمله کروبیان مهمان او

56 او بود روح روان و جان ما %~% او بود چون لعل اندر کان ما

57 لعل کانی روح انسانی بود %~% حب او خود آب حیوانی بود

58 هر که یک جو حب اودر جان ندید %~% هست ملعون و ms184 مکدر چون یزید

59 حال آن معلون شنیدی در جهان %~% تا چه کرد اوبا امیرمؤمنان

60 نقد حیدر را بظاهر کشت او %~% با لعینان سوی دوزخ کرد رو

61 شد نبی و مرتضی بیزار از او %~% جمله کروبیان بیمار از او

62 حال این کس در قیامت چون بود %~% دوزخ و عقبی از او پر خون بود

63 بعد از ایشان دوستان شه ببین %~% تا چها کردند با مشتی لعین

64 خود مسیب بود از خاصان او %~% پور مالک بود همچون جان او

65 همرهش مختار نقد بوعبید %~% او گرفته جان ملعونان بصید

66 خون نقد مرتضی از دشمنان %~% پس طلب کردند جمعی مؤمنان

67 تیغها بر فرق دشمن رانده‌اند %~% کفر را در قوم مروان مانده‌اند

68 عاقبت بو مسلم صاحب تبر %~% خارجی راکرد او زیر و زبر

69 کرد او جان را فدا در راه حق %~% احمد بر محبش بد هم سبق

70 این مهان خود تیغ بهر حق زدند %~% کوس سلطانی خود مطلق زدند

71 این محبان نبی و حیدرند %~% در طریق شرع احمد انورند

72 روح ما با یاد ایشان هست شاد %~% رحمت حق بر روان جمله باد

73 خود همه نسل بنی امیه را %~% منقطع کردند و رستند از بلا

74 هیفده تن خود خلافت کرده‌اند %~% جمله دلها را جراحت کرده‌اند

75 از پی دنیا ز دین بگذشته‌اند %~% از طریق احمدی برگشته‌اند

76 قصد فرزندان احمد داشتند %~% تیغ را بر فرقشان بگماشتند

77 جملگی را تو ز دین بیرون شمار %~% تا نگردی در جهنم استوار

78 بعد از ایشان خود بنی عباس شد %~% حاکم ودین نبی را پاس شد

79 خانه در شرع احمد ساختند %~% چار در خود اندر او پرداختند

80 چار مذهب ناگهان برساختند %~% دین و مذهب را برون انداختند

81 بوحنیفه گفت کین دین مهمل است %~% پیش من دین نبی خود مجمل است

82 من دهم احیای دین مصطفی %~% زآنکه علم دین ندارد ms185 خود فنا

83 شافعی گفتا که قول من حق است %~% پیش من قول نبی خود مطلق است

84 احمد حنبل بگفتا قول من %~% بهتر است از قول دیگر در سخن

85 قول من چون قول پاکان روشن است %~% این زبانی دان که بیرون از تن است

86 گفت مالک من بعلم شرع گوی %~% برده‌ام هستم امام راستگوی

87 من بشرع مصطفی بشتافتم %~% همچو عیسی در رهش خریافتم

88 دین احمد چار کرسی ساختند %~% دین و مذهب را در او پرداختند

89 جعفر صادق شد او کرسی نشین %~% زآنکه داند علم حق را او یقین

90 جعفر صادق بکرسی برنشست %~% زآنکه حق بر او در شرعش نبست

91 شرع احمدبین که صادق دیده است %~% چار مذهب اندر او گردیده است

92 چارمذهب دان در او خود تو بیک %~% تا نیفتی اندر این معنی بشک

93 کرد جعفر عاشقان را راه بین %~% در طریقت راه عاشق را گزین

94 علم عاشق جمله عالم گرفت %~% رفت ودین عیسی مریم گرفت

95 دانکه دینت را بقلب اندوده‌اند %~% قلب و ذکرت را بسی آلوده‌اند

96 دین قلابی نیاید هیچ کار %~% رو ز روی انبیا تو شرم دار

97 دین احمد دین پاکان خداست %~% خود بدین دیگران کفر و بلاست

98 ای تو هرجائی شده در دین خود %~% مکر و حیله کرده تلقین خود

99 رو تو شرع مصطفی را یک نگر %~% ورنه ایمان تو دارد صد خطر

100 هر که او را دیده‌ای احول بود %~% کار او در دین حق مهمل بود

101 هرکه چون عطار با ایمان بود %~% رهنمای او شه مردان بود

102 رو تو شه را در وجود خویش بین %~% تا شود همچون سلیمانت نگین

103 خاتم ملک سلیمان دین تست %~% علم شاه لو کشف تلقین تست

104 دین من حب نبی المرسلین %~% مذهب من مذهب صادق ببین

105 غیر این مذهب دگر هاهست هیچ %~% صاحب فتوای ما خود هست گیج

106 ms186 صاحب فتوی تو خود هیچ بود %~% زآنکه او چون ریسما پرپیچ بود

107 پیچ و تاب آمد همه این دین او %~% زآنکه شد علم صور آئین او

108 تو زخود بگذر که تا یکتا شوی %~% در معانی خدا بینا شوی

109 هرکه بینا شد بمعنی نور شد %~% گاه مست یار و گه مخمور شد

110 هرکه بینا شد خدا را دید او %~% سوره طاها ز حق بشنید او

111 سوره طاها به اسرا جمع کن %~% رو کلام ایزدی را سمع کن

112 هست دریاها ز علمش موج زن %~% تو نداری قطره‌ای در بحر تن

113 چونکه ازدریا تو دوری کرده‌ای %~% خویش را در دین چو موری کرده‌ای

114 مور تشنه لنگ و لوک و رانده‌ای %~% از لب دریای وحدت مانده‌ای

115 خشک گردد خود ز بی آبی درخت %~% رو وجودت سبز گردان همچو بخت

116 بخت من سبز و سعادتمند شد %~% زآنکه اسرار ولی‌اش بند شد

117 گر همی خواهی که باشی زنده نام %~% رو طلب از آب کوثر یک دوجام

118 تاشوی چون خضر زنده درجهان %~% تو بمانی در معانی جاودان

119 دنیی وعقبیت در فرمان شود %~% ذات پاکت رحمت رحمان شود

120 همنشین روح باشی در ظهور %~% همنشین حور باشی در حضور

121 قطره تو لاف دریائی زند %~% روح پاکت دم ز دنیائی زند

122 قطره چون با بحر شد پاک آید او %~% بلکه از افلاک چالاک آید او

123 قطره پاکان بپاکان شد قرین %~% ثبت این در مظهرم باشد یقین

124 جوهر و مظهر تو پیر خویش دان %~% تا ببینی نور غیبی را عیان

125 صد هزاران عارف صاحب کمال %~% خود ورا خوانند اندر وقت حال

126 میل ناحق کرده‌ای ای مدعی %~% در همه دینها شدستی خارجی

127 دین به اسلام نبی باشد درست %~% غیر عشق او ز جان ما نرست

128 عشق او سوز دل عشاق شد %~% بر همه خلق جهان رزاق شد

129 من که ms187 از رزقش چشیدم ذره‌ای %~% از وجود من برآمد نعره‌ای

130 نعره من بین در این مظهر تمام %~% از دل دریا برآمد جام جام

131 از دل مظهر هزاران چشمه خاست %~% چشمه‌ای ازوی هزاران بحرهاست

132 هرکه مظهر را بداند سرور است %~% رفعتش از مردمان بالاتر است

133 میل بالا هرکه دارد مرد ماست %~% جنت فردوس او را زیر پاست

134 میل بالا بهتر از پستی بود %~% عاشقی خود رستن از هستی بود

135 بین که عیسی میل بالا کرده است %~% او چگونه بر فلک جا کرده است

136 همت پستت کند پست ای پسر %~% همت عالیت سازد همچو زر

137 رو تو چون شهباز پروازی بکن %~% رو تو با معشوق خود نازی بکن

138 تا بکی همچون کشف بینی تو تخم %~% عاقبت پوسیده گردی همچو تخم

139 تا بکی همچون کشف در تخم خویش %~% محو باشی و نیابی کام خویش

140 مال دنیا هست تخم و تو کشف %~% چشم داری تو بر او بهر خلف

141 تو کشف باشی و دنیا تخم تو %~% وز دو عالم روی آورده باو

142 تو گذر از تخم و از خود نیز هم %~% تا نماند در وجودت رنج و غم

143 گشت شه باز آنکه او شهباز شد %~% سوی اصل خویشتن او باز شد

1 بود سلطانی بصورت چون پری %~% عکس رخسارش چو مهر خاوری

2 همچو اویی مادر گیتی نزاد %~% خاطر خلقان ز عدلش بود شاد

3 گرچه کودک بود شاه ملک جم %~% بود ز آثار بزرگی محترم

4 خود بزرگان و اکابر صد هزار %~% بهر دیدارش بعالم بیقرار

5 جمله خلقان ز فیضش بهره‌مند %~% عارفان بوده ز زلفش درکمند

6 بود ابوالقاسم ورا اسم شریف %~% بود اندر تازگی چون گل لطیف

7 چند گاهی بود او با عدل وداد %~% پس بدست او وزیری اوفتاد

8 من بعصرش گوشه‌ای خوش داشتم %~% غیر حق را پیش خود نگذاشتم

9 منع شاهان از بدی کردی ms188 همو %~% تاج شاهان را ربودی همچو گو

10 خلقی آسوده بعصرش همچو من %~% ظلم را پیشش نبوده خود سخن

11 من بعصر او حضوری داشتم %~% تخم عصرش را بمظهر کاشتم

12 مظهرم در عصر او ختم الکتاب %~% رو کتاب آخرین دریاب یاب

13 زآنکه آخر معنی اول بود %~% در شریعت کامل و اکمل بود

14 در دم آخر بمظهر دم زنم %~% و از ولای آل حیدر دم زنم

15 غیر این دم خود مرا نبود دمی %~% ریش و دردم را بود او مرهمی

16 ریشها دارم ز دشمن صد هزار %~% لیک مرهم نیز دارم بیشمار

17 مرهم من حیدر و اولاد اوست %~% لاجرم این ریش و زخم من نکوست

18 مظهرم باشد ترا امن و امان %~% لیک پنهان دار او را از بدان

19 مظهرم دارد هزاران بحر در %~% رو تو جیب معرفت را کن تو پر

20 مظهرم باشد نهفته از بدان %~% بلکه او گردد زچشم بد نهان

21 از بدان در امن باشد مظهرم %~% شیخ من بسیار خوانده جوهرم

22 هست مقصودم از این گفتن بتو %~% تابدانی سر اسرارش نکو

23 روز و شب آن شاه را دنبال بود %~% گفت او ترغیب جاه و مال بود

24 متفق گشتند با او مردمان %~% شاه هم بر تافت از عدلش عنان

25 شه بایشان داد حکم و داوری %~% کار ایشان بود ظلم و کافری

26 شیخ خرقانی از آن آگاه شد %~% خاطرش با درد و غم همراه شد

27 روز دیگر چون امیران آمدند %~% پیش شیخ دین دلیران آمدند

28 بانگ بر زد گفت کای جمع کثیر %~% عاقبت گردید در محنت اسیر

29 خود بترسید از خدا و قهر او %~% هست مردم خلق و عالم شهر او

30 عالم وآدم همه او آفرید %~% آسمان را با زمین کرد او پدید

31 هرچه از هستیست جمله هست ازوست %~% غیر این معنی همه رنگست و بوست

32 خود شما خواهید ملک وبنده‌اش ms189 %~% خود بخاک و خون کنید افکنده‌اش

33 زو بترسید و جلال و قهر او %~% ورنه آویزد شما را از گلو

34 قهر او ملک جهانی کشته است %~% چرخ هم از هیبتش سرگشته است

35 هرکه با خلقان بظلم آمد برون %~% عاقبت گردد ز قهرش سرنگون

36 ترک ظلم و جور و بیدادی کنید %~% وز عدالت فکر آزادی کنید

37 گر شما از ظلم میدارید امید %~% بیخ عمر خویشتن را می‌برید

38 چون شنیدند این سخن از شیخ دین %~% جمله ترک ظلم کردند از یقین

39 چند گاهی چون برآمد زین سخن %~% باز نو کردند آن ظلم کهن

40 باز چون بشنید شیخ آن حال را %~% گفت از کف می‌دهید اقبال را

41 گشت دولتشان نکو چون بدبدند %~% همچو مست خمرایشان بیخودند

42 خلق را از ظلم سرگردان کنید %~% خانه خود را از آن ویران کنید

43 بازکردند آن نصیحت را قبول %~% لیک می‌کردند دلها را ملول

44 شیخ چون دانست آن کار وهنر %~% گفت با ایشان نمی‌گویم دگر

45 دان که اول ملکشان گردد خراب %~% جمله را خواهد شدن دلها کباب

46 چون نگشتند از نصیحت رهنمون %~% دانکه خواهد گشت دولتشان نگون

47 خلق وملک و شاه سرگردان شوند %~% عاقبت از ظلم و کین ویران شوند

48 چون شنیدند این وزیران آمدند %~% باز پیش شیخ میران آمدند

49 شیخ با ایشان ازین معنی نگفت %~% قهر حق را دم نزد ز ایشان نهفت

50 جمله گفتند ای امین و مقتدا %~% در شریعت در طریقت پیشوا

51 رفته است این شاه ما از ره تمام %~% پیش ما این ظلم نبود والسلام

52 پیش شه گفتند جمعی بر ملا %~% اندرین معنی نباشد جرم ما

53 شیخ چون بشنید آمد پیش شاه %~% کرد آن شهزاده باغی را پناه

54 شیخ دین را راه پیش خود نداد %~% شیخ گفتا یا الهی از تو داد

55 بشنوی تو ناله‌های مرد و زن %~% از سر ظالم بقهرت ms190 پوست کن

56 بعد از آن آن شیخ از ملکش برفت %~% قطب حق از ملک آن سرکش برفت

57 شه رعیت را بصد تهمت بسوخت %~% خلق را از آتش محنت بسوخت

58 زر بسی بگرفت و بس لشگر کشید %~% سوی ملک دیگران خنجر کشید

59 او برفت و ملکت عالم گرفت %~% مال مسکینان هم او بیغم گرفت

60 چون کمالی یافت در ظلم آن پسر %~% گشت با او لشکرش زیر و زبر

61 بود درآن ملک سرداری حقیر %~% کرد شاه و لشکرش را او اسیر

62 شاه را کشت و سرش را پوست کند %~% این عمل شاهان عالم راست پند

63 رفت شاه و لشکر و اهل و عیال %~% ماند اندر گردن شه آن وبال

64 گر نکردی ظلم ویران کی شدی %~% عاقبت در نار سوزان کی شدی

65 گر شنودی او سخن سلطان شدی %~% در ممالک صاحب فرمان شدی

66 حق از او راضی بدی و خلق هم %~% پیش شیخ دین نگشتی متهم

67 چون سخن نشنید سر بر باد داد %~% خود ترا این پند از من باد یاد

68 هرکه زو آید جفا بیند جفا %~% درگذر از ظلم تا یابی صفا

69 پادشاه و میر و قاضی و بزرگ %~% هست قدر بره ایشان را چو گرگ

70 مال مسکینان حلال خود کنند %~% باعث نقص و وبال خود کنند

71 دان رعیت بره و ایشان چو گرگ %~% دین خود را هیچ کردندی چو ترک

72 دین ترکان ظلم باشد در جهان %~% واقفند از این سخن کارآگهان

73 بعد از این آیند ترکان در جهان %~% آید این عطار از ایشان در فغان

74 بعد من بینند از ترکان عذاب %~% عالم از ترکان شود یکسر خراب

75 برندارد سلطنت شان در جهان %~% عاقبت ویران شودشان خانمان

76 هرکه او عادل بود سلطان شود %~% همره عطار جاویدان شود

77 هست سلطان آنکه سلطانی کند %~% با رعیت حکم انسانی کند

78 هرکه او ms191 عادل بود سرور بود %~% همره او خواجه قنبر بود

79 عدل باشد کار انسان ای پسر %~% نی کزو باشد جهانی در ضرر

80 عدل کن ای تو غریب این جهان %~% پیشتر ز آنکه برندت بی‌نشان

81 عدل کن چون پنج روزت مهلت است %~% گر کنی عدل آن کمال حکت است

82 عدل کن با شهسوار روح و تن %~% تا شود ملک جهان او را وطن

83 عدل کن تا کفر بگریزد ز تو %~% مالک دوزخ بیاویزد ز تو

84 عدل کن باری مشو مغرور جاه %~% تا شوی در هر دوعالم پادشاه

85 عدل کن مثل نبی المرسلین %~% تا که باشی همنشین حور عین

86 عدل کن کین عدل تاج و ملک تست %~% جای شاهان جهان در فلک تست

87 عدل کن تا تاج ماند بر سرت %~% جام آزادی دهند از کوثرت

88 عدل کن تا شاه مصر جان شوی %~% همچو یوسف باز باکنعان شوی

89 عدل کن تا تو سلیمانی کنی %~% همچو اسکندر تو سلطانی کنی

90 عدل کن تا کشتی نوحت دهند %~% همچو ابراهیم مفتوحت دهند

91 عدل کن تا مصطفی خم خواندت %~% مرتضی در پیش خود بنشاندت

92 عدل کن تا من خلیفه دانمت %~% عاقبت نیکو صحیفه دانمت

93 عدل کن تا عدل بینی از خدا %~% رو بعدل اولیا کن التجا

94 عدل کن گر ذوق داری حور عین %~% ایستاده خودبعدلت این زمین

95 عدل کن تا پاسبان دین شوی %~% شادگردی گر تو عدل آئین شوی

96 عدل کن تا بر جهان سروری %~% ورنه در ملک جهانی بی سری

97 عدل کن تا شاه ترکستان شوی %~% والی ملک همه ایران شوی

98 عدل کن تا ملک آبادان شود %~% روح پیغمبر ز تو شادان شود

99 عدل کن تا راه یابی پیش حق %~% رو بدان از مظهر من این سبق

100 عدل کن در عدل کام دل ستان %~% تا دمد در جنتت صد بوستان

101 هرکه عادل گشت پر ms192 انوار شد %~% بر طریق خواجه عطار شد

102 هرکه عادل گشت او مردانه شد %~% او ز مذهبهای بد بیگانه شد

103 من ز عدل خواجه‌ام عادل شدم %~% در علوم دین حق کامل شدم

104 من زعدل خواجه خود بنده‌ام %~% شادی جان را بجانان زنده‌ام

105 من غلام قنبر و فیروزی‌ام %~% مقبلم بخت و سعادت روزی‌ام

106 در کتاب من خوش آمد کم بود %~% این کتابم در یقین محکم بود

107 دان خوش آمد گفتن از ترس و طمع %~% من نترسم وز طمع جویم ورع

108 این کتاب من بود گنج فتوح %~% میکند آگاهت از کشتی نوح

109 جهد کن تا مظهرم آری بکف %~% واندر آن برخوان تو سر من عرف

110 مظهر من نور حیدر آمده %~% همچو خورشیدی منور آمده

111 مظهرم پنهان بود از چشم غیر %~% بعد من آید برون آخر بسیر

112 سیر او باشد بملک اولیا %~% رو تو او را می‌طلب در ملک ما

113 در زمان آخرین یابد ظهور %~% بخشد او اهل معانی را حضور

114 جاه و ملک و مال را نبود مجال %~% پیش درویشان دین با ذوق و حال

115 ذوق و حال ما درونها سوخته %~% خرقه مستان خود بردوخته

116 در درون جبه‌اش الله بین %~% خود باو منصور راهمراه بین

117 هرکه عادل گشت اومنصور شد %~% دین و دنیایش همه معمور شد

118 عدل باشد نور عاشق در وصال %~% عدل باشد نزد نااهلان وبال

119 من بعقل خود شناسم عدل را %~% تو بظلم و جهل کردی اقتدا

120 اقتدای من به حی لاینام %~% اقتدای تو بظلم و جور عام

121 شمعها بینم بعدل افروخته %~% وز شعاعش جسم ظالم سوخته

122 هرکه دارد عدل ایمان زآن اوست %~% پرتو خورشید در ایوان اوست

123 هرکه دارد عدل او محمود شد %~% در دوعالم مقصد و مقصود شد

124 هر که دارد عدل او مرد خداست %~% دایما با یاد حق اندر دعاست

125 هر که دارد عدل ms193 جام هم اوست %~% در حقیقت عیسی مریم هم اوست

126 عیسی مریم بعادل همنشین %~% مصطفا دارد باو همت یقین

127 مرتضایش فتح و نصرت آمده %~% اولیایش مانع ظلمت شده

128 هرکه عادل گشت چون خورشید تافت %~% او بهشت عدن را بیشک بیافت

129 هرچه خواهی کن ترا کردم بحل %~% لیک عدلت کن بخط خود سجل

130 عدل پیش مصطفا و آل اوست %~% در معانی همچو روی او نکوست

131 عدل پیش مصطفی و آل اوست %~% خوی عادل همچو روی او نکوست

132 همچو آل مصطفی تو عدل کن %~% پیرو ایشان تو باشی بی سخن

133 رو تو فعل غیر را در خود مبین %~% زآنکه هست این فعل شیطان لعین

134 بگذر از غیر و براه او خرام %~% تا نگردی در جهان رسوا چو عام

135 عام باشد خود بشیطان همنشین %~% او ندارد در شریعت هیچ دین

136 خاص او خود علم دین آئین بود %~% علم آن دان کز برای دین بود

137 گر بدانی علم عطار ای پسر %~% کی ترا دیگر بود پروای سر

138 علم اسرار و معانی کلام %~% پیش عطار است جمله والسلام

139 گر بدانی حالت عطار را %~% تو بدانی اصل و حال و کار را

140 گر طریق عدل را ورزی نکو %~% مصطفی آخر بگیرد دست تو

141 چون توئی عطار مسکین را طبیب %~% دست ما و دامن تو یا حبیب

142 خود طبیب درد بیماران توئی %~% دردهم هست از تو و درمان توئی

143 خلق را ظالم ز دینت دور کرد %~% ظلم ظالم خود مرا رنجور کرد

144 درد دارم من ز دست ظالمان %~% چون از ایشان نیست دین اندر امان

145 درد دارم من ز ظلم بد بسی %~% لیک گفتن می نیارم باکسی

146 بوذر غفار چون در نار رفت %~% نار پیش نور او گلزار رفت

147 هرکه او را ظلم نبود بوذر است %~% او بجان و دل محب حیدر است

148 رو چو ms194 سلمان خدمت شاهی بکن %~% یا چو بوذر توشه راهی بکن

149 اوست سلطانی که عادل نام اوست %~% کوس سلطانی جان بر بام اوست

150 هر که دارد ظلم حق دان دشمنش %~% طوق لعنت باشد اندر گردنش

151 من زعدلت طوق دارم صد هزار %~% گردنم ز آن منت اندر زیر بار

152 من گنه کارم خدا را عفو کن %~% مکرما وجور ما را عفو کن

153 من گنه کارم ز ذکر و ورد خویش %~% شرمسارم من بسی از کرد خویش

154 من گرفتارم بجور روزگار %~% یا الهی بنده را بیرون بیار

155 من گنه کارم در این دنیای دون %~% کرده چون دنیا مرا خوار و زبون

156 من گنه کارم چو از کردار خود %~% مانده‌ام شرمنده از گفتار خود

157 من گنه کارم ز قید این جهان %~% یا کریم از قید ما را وارهان

158 من گنه کارم ولی عفو آن تست %~% جمله جان عارفان بریان تست

159 من گنه کارم به پیشت ای رحیم %~% رحمتی بر جان عطار ای کریم

1 بود شبلی را ریاضت در جهان %~% بر طریق اولیای آن زمان

2 نامه زهد و عبادت داشت او %~% سنت احمد فرو نگذاشت او

3 بود او رادش همه ذکر الاه %~% بود اندر ملک معنی پیر راه

4 گاهگاهی مجلسی میداشت او %~% دانه عرفان بمعنی کاشت او

5 خلق بسیاری مرید او شدند %~% همچو چشمه جانب آن جوشدند

6 شیخ یک روزی بمجلس رفته بود %~% او بمردم در سخاوت گفته بود

7 اندر آن مجلس یکی قد کرد راست %~% او ز شیخ راه حق چیزی بخواست

8 شیخ را در خاطر آمد این نخست %~% گو بود مرد جوان و تن درست

9 آن تواند کسب کردن در جهان %~% خود سؤالش نیک نبود این زمان

10 این مذلت را چرا بر خود نهاد %~% او مگر از گفت خود آمد بیاد

11 شیخ با او گفت خود بنشین ز پای %~% حاجتت را ms195 خود روا سازد خدای

12 چون بخانه رفت شیخ و کرد خواب %~% دید در خواب اندر آن شب بی‌حجاب

13 یک طبق در پیش او سرپوش داشت %~% گفت درویشی و آن را گوش داشت

14 کی تو شیخ دهر این را نوش کن %~% آنچه پختی نوش و پس خاموش کن

15 چونکه سر پوشش از آن سر برگرفت %~% شیخ از آن حالت چو آتش در گرفت

16 دید سائل را که مرده در طبق %~% حیرتش رو داد آخر زین سبق

17 گفت با آنکس که این آورده بود %~% خود مرا کی رغبت این مرده بود

18 من نخوردم در همه عمر ای امین %~% لحم مرده از کجا بود این چنین

19 گفت دی اندر میان مردمان %~% لحم مرده خوردی و کردی نهان

20 گفت با خود شیخ دی این مرد را %~% کرده بودی غیبتی تو در خلا

21 تا باو لطفی نکردی غیر از این %~% لقمه تو این زمان باشد چنین

22 خورد تو این باشد و کرد آنچنان %~% بوی جنت خود نیابی در جهان

23 شیخ از آن هیبت زخود بیزار شد %~% زین معانی واقف اسرار شد

24 رفت از خانه برون از بهر او %~% شد روان هر سو به گرد شهر او

25 دید او را بر لب دجله حزین %~% یک دو تره پیش او بد بر زمین

26 آب می‌آورد تره پیش او %~% می‌گرفت آن تره را از آب جو

27 قوت خود کرده ز تره در جهان %~% تا نیابد انفعال از این و آن

28 شیخ چون استاد پیشش یک دمی %~% سر برآورد ونگه کردش همی

29 گفت ای شیخ زمانه توبه کن %~% غیبت سرگشتگان دیگر مکن

30 آنچه دی اندیشه کردی بهرما %~% توبه کن تا خود دهد حقت عطا

31 بعد ازین تو یقبل التوبه بدان %~% عن عباده از کلام حق بخوان

32 شیخ گفتا توبه کردم این زمان %~% عفو فرما جرم ما را ای ms196 جوان

33 عفو کرد او جرم را از شیخ دین %~% خود نیفکند آن سخن را بر زمین

34 گفت باید خویش را آگاه داشت %~% در همه دلها بمعنی راه داشت

35 تو مکن غیبت که یابی محنتی %~% بلکه در خاطر نیاری غیبتی

36 ای برادر فکر کار خویش کن %~% در معنی را نثار خویش کن

37 با همه کس باطن خود نیک دار %~% غیبت دانا مکن تو اختیار

38 ای پسر از خفتن و خوردن گذر %~% تا به جنت بر تو بگشایند در

39 تا شوی در باب جنت راهبر %~% پی در این معنی به کوی شاه بر

40 باب جنت غیر حیدر نیست کس %~% یا امیر این دم بفریادم برس

41 زآنکه جنت را توئی آن باب خیر %~% میکنی در عالم معنی تو سیر

42 گر توئی مولای حیدر درجهان %~% توبه کن از غیبت و عیب کسان

43 ای برادر تو زغیبت در گذر %~% تا نبینی در دو عالم صد ضرر

44 هر که او غیبت کند عطار را %~% می‌خورد لحم ددو مردار را

45 من سخن از دانش او گفته‌ام %~% در چنین راهی نه به او رفته‌ام

46 رو تو راه دیگران را پیش گیر %~% وانگهی شیطان ملعون خویش گیر

47 گر تو این دم راه شیطانی روی %~% خود یقین میدان که شیطانی شوی

1 بازهم نقلی ز شبلی گویمت %~% بر کنار بحر معنی جویمت

2 بود در بغداد عالی مسجدی %~% واندران مسجد نشسته عابدی

3 کامل و دانا بد و پرهیزکار %~% علم معنی بود او را برقرار

4 گفت با شبلی که ای شیخ نکو %~% خیز وبهر عاشقان وعظی بگو

5 بر سر منبر نصیحت کن بخلق %~% زآنکه باشد حیله‌شان در زیر دلق

6 گویشان خود را بحق دارید راست %~% کو درون جبه همراه شماست

7 گر کنی آن بد بدی آید بتو %~% ور کنی نیکی تو یابی نیک ازو

8 چون شنید این رمز را شیخ ms197 کبار %~% رفت بر بالای منبر بی قرار

9 تادهد پند و نصیحت خلق را %~% افکند از بر ریائی دلق را

10 ترک زراقی وسالوسی کنند %~% تن ز مذهبهای نسناسی زنند

11 چون بمنبر رفت شیخ اوستاد %~% او قیامت را بیاد خلق داد

12 خلق را از هیبتش ترساند او %~% دست خود بر عارفان افشاند او

13 گفت دل را بازبانت راست کن %~% بعد از آن خود راز حق درخواست کن

14 ظاهر و باطن ز ناحق دور دان %~% غیر این معنی ندارم با تو کار

15 جمع خلقان شیخ را منظور بود %~% غافل ازمعنی طور ونور بود

16 ناگهی چشمش بنوری افتاد %~% که بر او کردی سلام آن پاکزاد

17 چون شنید از شیخ نوری او سلام %~% پس علیکش گفت شیخ خوش کلام

18 نوریش گفتا که ای شیخ کبیر %~% تو نداری اندرین دنیا نظیر

19 علم تو باشد کلامی بانظام %~% لیک علمت را ندانی تو مقام

20 حق نباشد راضی از علم کسی %~% کو نیارد در عمل آنرا بسی

21 افتد آخر او به گرداب اجل %~% گر نکرده او بعلم خود عمل

22 آن اجل او را برد در قعر چاه %~% او نیابد هیچ جا آخر پناه

23 گر عمل داری درین علمی تو نیک %~% ور عمل نبود ترا بگریز لیک

24 زود از این منبر فرودآ ای سلیم %~% تا بیابی ملک جنات النعیم

25 چون شنید این نکته را شبلی زوی %~% او وجود خویشتن را کرد طی

26 آنچه او فرمود اندر خود بیافت %~% پس فرود آمد ز خلقان روی تافت

27 او از آن منبر فرود آمد چو باد %~% رو بسوی خانه ویران نهاد

28 رفت و از خانه نیامد او برون %~% چار ماه متصل می‌خورد خون

29 بد غذای او همه خون جگر %~% او سیاست را نمیدانی مگر

30 هر که بر منبر سخنگو گشته است %~% در سخن گر جمله نیکو گشته است

31 چون بدانست ms198 او سخن را و بگفت %~% زآنکه این سریست اندر جان نهفت

32 ورندارد خود چه باشد حال او %~% خلق کی پندی برند از قال او

33 هرکه نی از خلق و از خود رسته است %~% بروی ابواب معانی بسته است

34 واعظی باشد مقلد این بدان %~% زینهار او را تو خود انسان مخوان

35 کرد واعظ چون فضولی ورد خود %~% کی به پند او بکار و کرد خود

36 زآنکه در علم و عمل کم کرده رو %~% پند دادن خلق را نبود نکو

37 تو برو خود را نصیحت کن چو من %~% تا دهندت جام معنی بی‌سخن

38 هستی خود را ز خود بردار تو %~% تا بدانی معنی اسرار تو

39 هیچ میدانی که منبر جای کیست %~% در جهان معرفت غوغای کیست

40 هیچ میدانی که گفته از کلام %~% چون نمیدانی چگویم والسلام

41 مرتضی بر منبر او را پاک گفت %~% راه شرعش از خس و خاشاک رفت

42 چون کلام الله را معنی بخواند %~% غیر هفده تن به پیش او نماند

43 جمله رفتند و ازو رو تافتند %~% دین و اسلام دگر را یافتند

44 رو تو ای واعظ که چون ایشان نه %~% تو بمعنی در مثال آن نه

45 خود تو دم درکش که گردم میزنی %~% جسم وجان خویش بر هم میزنی

46 خویشتن سوزان بسان شمع کن %~% عشق و عرفان و معانی جمع کن

47 چون ترا گردد میسر این مقام %~% تو نیفتی همچو آن واعظ بدام

48 واعظان دارند دامی بهر خلق %~% تا درآویزند ایشان را بحلق

49 دام در حلقی که محکم کرد و بست %~% خوش حماری دید وزودش برنشست

50 کرد واعظ از حماقت در چهش %~% عاقبت گردید شیطان رهش

51 راه حق دیگر بود ای یار من %~% کنج خلوت با ریاضت کار من

52 گوشه خلوت ز غیرش پاک کن %~% جامه صورت ز معنی چاک کن

53 خوش درآ در کنج خلوت خانه‌ای ms199 %~% رو بچین از خرمن من دانه‌ای

54 تا خلاصی یابی از این دام تن %~% پس شود خوشگو زبانت در سخن

55 از سجن پریده‌ام تا لامکان %~% پیش حق دارم بمعنی آشیان

56 کن تو مرغ معنیت پران چو من %~% تا بکی مانی درین زندان تن

57 هرکه از تن دور شد او نور یافت %~% همچو موسی جای خود بر طور یافت

58 همچو عاشق باش واصل ای پسر %~% کاروان رفتند و می‌پرسی خبر

59 ای بمانده از ره و از کاروان %~% زار مانده در بیابان جهان

60 بی کس و بی یار و بی خویش و تبار %~% اندر این زندان فتاده سوگوار

61 عاقبت راه فنا باید گرفت %~% توشه ملک بقا باید گرفت

62 چون نداری هیچ هیچی ای پسر %~% چند گویم من بتو ای بیخبر

63 رو ز خودآگاه شو چون پیر راه %~% تا بود همراه تو سر الاه

64 گر شوی عاشق بمعنی زنده‌ای %~% پیش محبوب حقیقی بنده‌ای

65 رو تو معنی دان شو و از غیر بر %~% تا بیابی جام وحدت را تو پر

66 هرکه یک قطره ز جام او چشید %~% بیشکی او روی جانان را بدید

67 دیگرت با وعظ گفتن کار نیست %~% چون ترا اندر نظر اغیار نیست

68 گر تو دانائی بدان عطار را %~% تو بخوان از مظهرش اسرار را

69 تا شوی دانا تو درعلم تمام %~% اصل این معنی همین دان والسلام

1 بشنو از گفتار فرزند نبی %~% آنکه از جان بوده پیوند نبی

2 آن امامی کو بحق این راه رفت %~% از جهان او با دل آگاه رفت

3 آن امامی کو چو جدش پاک بود %~% کی چو بابش خود ز دشمن باک بود

4 آن امامی کو زجد میراث یافت %~% علم باطن روی خود از غیر تافت

5 آنکه او را من همی دانم امام %~% غیر مهر او ندانم والسلام

6 در ولایت معنی اسرار داشت %~% در هدایت جان هشت ms200 و چار داشت

7 جعفر صادق امام خاص و عام %~% مقتدای خلق و معنی کلام

8 دایم آن سلطان دین در خانه بود %~% کز درش خلق جهان بیگانه بود

9 یک شبی داود دید انوار او %~% موج میزد بحر دل ز اسرار او

10 یک شبی داود طائی پیر راه %~% آستان بوسید و آمد پیش شاه

11 کرد او چون بر امام دین سلام %~% گفت ای در دین احمد بانظام

12 چون توئی هادی ارباب قبول %~% باب تو شاه است و جد تو رسول

13 تو مرا ای بحر عرفان پند ده %~% بر دلم از پند خودپیوند ده

14 شاه گفتش ای سلیمان زمین %~% علم شرعت هست در زیر نگین

15 زاهد وقتی ودولت باشدت %~% خود به پند من چه حاجت باشدت

16 گفت داودش که ای نور قمر %~% خواهم از نخل ولایت یک ثمر

17 پس امام دین بگفتش این جواب %~% من همی ترسم در آخر از عذاب

18 زآنکه فرموده است جدم مصطفی %~% آن نبی خاص و محبوب خدا

19 گر تو بی من رهروی در گلخنی %~% بلکه اندر این نسب دور از منی

20 اندر این ره خود نسب ناید بکار %~% طاعت و زهد و ورع داری بیار

21 اند راین ره جان بباید باختن %~% خانه در کوی ملامت ساختن

22 آنچه جدم گفته است ای پاک دین %~% بشنو وبرخوان و در معنی ببین

23 گشت خود داود بس ترسان ازین %~% تا نباشد حال من فردا چنین

24 پیش جدم من نباشم شرمسار %~% بی عبادت من نبودم برقرار

25 چون شنید از صادق این زد جامه چاک %~% اوفتاد از گریه و زاری بخاک

26 گفت یارب تو همی دانی که من %~% شرم دارم پیش تو گفتن سخن

27 آنکه مقصود زمین و آسمان %~% اصل و فضل او به پیش من عیان

28 او همی گوید به پیشم عجز خویش %~% چون نگردم دل فکار و سینه ریش

29 ms201 رفت داود و به خلوت کار کرد %~% رو بسوی کلبه اسرار کرد

30 برتراشید از ضمیرش غیر حق %~% پیش صادق خوانده بود او این سبق

31 او بگفت صادق حق کار کرد %~% رو بسوی کلبه اسرار کرد

32 در بروی خلق عالم بست او %~% جان ودل در ذکر حق پیوست او

33 زندگیش وحدت و عرفان شده %~% مردگیش زندگی جان شده

34 او دگر با خلق همراهی نکرد %~% بوددایم جان او با سوز ودرد

35 چون درآمد عشق و دروی گرم شد %~% وز محبت دل چو مومش نرم شد

36 نزد صادق یک ره آمد شیخ فرد %~% صادقش برخوان نعمت خاص کرد

37 او ز پیش شاه خود نانی گرفت %~% خود ز یک لقمه از آن جانی گرفت

38 چون ز پیش صادق آمد او برون %~% دید ترسائی بغایت ذوفنون

39 داد از نان شه او را لقمه‌ای %~% ساخت ترسا هم از آن نان طعمه‌ای

40 کاندرین لقمه بسی اسرارهاست %~% واندر این لقمه بسی گفتارها

41 خود ز دست شیخ ترسا آن گرفت %~% خورد آن نن و از آننان جان گرفت

42 خورد از آن لقمه روان معروف شد %~% او بمعروفی از آن موصوف شد

43 از عدم چون جانب دنیا شتافت %~% اووجود خویش را پرنور یافت

44 شد سوی بازار روزی با شتاب %~% دید سقائی که او میداد آب

45 گفت با خلقان که از بهر خدا %~% آب من گیرید و نوشید از صفا

46 نام حق بشنید چون معروف ازو %~% گشت از آن معروف در دم آب جو

47 آب نوشید و بدستش جام داد %~% نام حق را در دل او آرام داد

48 خلق گفتندش که روزه داشتی %~% معده را از آب چون انباشتی

49 گفت از بهر خدا خوردم من آب %~% تا رسد از روزه و آبم ثواب

50 من دعا از زحمت خود ساختم %~% ز آن بصورت روزه را پرداختم

51 رو ز صورت بگذر ms202 و معنی بدان %~% تا شوی واقف ز اسرار نهان

52 گر بمعنی می‌رسی انسان توئی %~% در حقیقت آیت رحمن توئی

53 هر که درمعنی بحق واصل نشد %~% او بکوی عاشقان مقبل نشد

54 همچو کرخی تو بحق مشغول شو %~% تو قبول او طلب مقبول شو

55 تا نگردی روز آخر شرمسار %~% تو از این کردار خود شرمی بدار

56 خودنخواهی ماند زنده جاودان %~% عاقبت باید برون رفت از جهان

57 تو چه حاصل کردی ای گم کرده راه %~% همچو پنبه ساختی موی سیاه

58 مو سفید ایمان ضعیف و دل سیاه %~% کی شوی تقصیر خود را عذر خواه

59 گشت اگر عطار در تقصیر پیر %~% رحم کن یا رب به تقصیرش مگیر

1 ای بدنیا صرف کرده عمر خویش %~% جان خود را کرده‌ای صد بار ریش

2 خانه سازی از گل و بر روی آب %~% بعد از آن آنجا نشینی بهر خواب

3 خواب این خانه چه باشد فکر کن %~% این معانی با دل خود ذکر کن

4 با چنین اوقات بد بیچاره تو %~% اوفتاده درچه تن همچو گو

5 تن ترا خانه شده بر روی آب %~% روح خود را کرده‌ای دروی بخواب

6 در چنین خوابی تو ویران میشوی %~% کی تواندر خواب انسان میشوی

7 رو تو بیداری گزین از خواب زود %~% تا شوی آگاه از سر ودود

8 هر که اوبیدار گردد همچو صبح %~% بادمیدن یار گردد همچو صبح

9 مهر عرفان چون کندبا حق رجوع %~% میکند از مشرق جانب طلوع

10 رو توبیداری غنیمت دار نیک %~% پیش از آن کافتی میان خاک و ریگ

11 خواب غفلت در درون چشم تست %~% لیک بیرون کردن او قسم تست

12 خواب چشمت چون بهم درساختند %~% صبح بیداریت رادر باختند

13 منصب و جاهت زیاده خوردو خواب %~% عاقبت بینی تو از وی صد عذاب

14 تو برون کن خواب از چشمت روان %~% تا حیاتی یابی ازنور جهان

15 جعفر صادق ms203 ز خواب و خور گذشت %~% در درون جنت او را جای گشت

16 شیخ طائی چون ازو دریافت دین %~% جان او شد تازه از مآ معین

17 صادق آمد بحر و تو چون آب جو %~% باش تو از بحر معنی آب جو

18 آب چبود آب بحر معرفت %~% حق شناسی کردن از ذات و صفت

19 چون تو از ذات وصفت عارف شدی %~% از ظهورش عاقبت واقف شدی

20 صیقلی زن جان ظلمت دیده را %~% تا گشائی بر رخ اودیده را

21 تو ورا بشناس و با او یار شو %~% مست گرد و محو آن دیدار شو

22 از شراب آشنائی مست شو %~% واندر آن مستی خود از دست شو

23 چشم خود بگشای و روی او ببین %~% خویش را بگذارو سوی او ببین

24 چون ببینی تو شوی دانا بخود %~% تو نبینی او بود بینا بخود

25 بعد از آن چون آب شو با او بجوی %~% بیخودانه از زبان او بگوی

1 گه شوی دریا و گردی موج زن %~% گه درآئی در میان مرد و زن

2 گه گل و گه بلبل بستان شوی %~% گه می و گه مستی مستان شوی

3 گه درآئی همچو احمد سوی غار %~% گه ببینی در معانی روی یار

4 گه شوی قاضی و مفتی در جهان %~% گه شوی از دیده مردم نهان

5 گه کنی شرع از کلام خود بیان %~% گه شوی در عالم معنی عیان

6 گه تو باشی همنشین خاص و عام %~% گه تو گوئی از حلال و از حرام

7 گه تو با فرعون نفس آئی بجنگ %~% گه زنی بر عالمی از قهر سنگ

8 گه کنی با اهل معنی آشتی %~% گه بجان تخم محبت کاشتی

9 گه به عباد زمانه عابدی %~% گه سجود عاشقان را ساجدی

10 گه درآیی همچو محرم بیش من %~% گه نشینی پیش تخت ذوالمنن

11 گه نقاب ابر اندر رو کشی %~% گه چو خورشید از ms204 رخت یکسو کشی

12 گه بعیسی همدمی و گه بروح %~% گه بموسی در عصائی گه بنوح

13 گه بریزی هرچه پر کردی به جام %~% گه دهی اسرار معنی را نظام

14 گه شعیبی را تو چوپانی کنی %~% گه سلیمان را تو سلطانی کنی

15 گه چو اسکندر طلب کردی ممات %~% گه چو خضرآیی خوری آب حیات

16 گه تو با یعقوب باشی نوحه گر %~% گه ز یوسف میدهی او را خبر

17 گه بهار آری و گه آری خزان %~% گه بیاری میوه ازچوبی عیان

18 گه ز ابراهیم سر خواهی و جان %~% گه باحمد سر او گوئی عیان

19 گه ثمر تو از شجر آری برون %~% گه تو سازی آن شجر را سرنگون

20 گه تو سلطانی و گه سلطان نه‌ای %~% گه تو با جانی و گه با جان نه‌ای

21 گه شوی یاجوج وقصد جان کنی %~% گه تو سد باشی ودفع آن کنی

22 گه درآیی در تن و گه در نظر %~% گه کنی عالم همه زیر و زبر

23 گه تو گوئی با دد و شیران سخن %~% گه پرنده گوید از پیران سخن

24 گه تو با عطار باشی همنشین %~% گه تو با عطار گوئی سر دین

25 گه تو با عطار باشی در زبان %~% گه تو با عطار گوئی این بخوان

26 گه شوی عطار و برخود سترپوش %~% گه بمانی رو و در معنیش کوش

27 گه جمیع اولیا را رازگو %~% گه جمیع انبیا را دیده تو

28 گه بسازی یک وجود از چارچیز %~% گه نمائی اندر او بسیار چیز

29 گه تو باران آوری و باد هم %~% گه کنی ویران و گه آباد هم

30 گه زآتش گلستان سازی به دهر %~% گه تو کوهی را روان سازی بدهر

31 گه تو کشتی سازی و گه بادبان %~% گه کنی غرقش بدریا یک زمان

32 گه شوی ملاح در کشتی تن %~% گه برون آری ز گاوی تو سخن ms205

33 گه دهی بر باد صد خرمن گناه %~% گه بآتش سوزیش همچون گیاه

34 گه زمین از هیبتت لرزان شود %~% گه سما از حیرتت لرزان شود

35 گه درآیی در وجود عاشقان %~% گه بریزی بر زمین خود خونشان

36 گه درآری در قفس مرغی چو روح %~% گه باو بخشی ز معنی صد فتوح

37 گه شوی در دین احمد راهبر %~% گه تو با او در دل و گه در نظر

38 گه درآئی در نظر در پیش ما %~% گه نیابیمت نشان در هیچ جا

39 گه جمالت روشنی جان شود %~% گه وصالت باعث عرفان شود

40 گه بکوی عاشقان آری تو سیر %~% گه بمسجد جا کنی و گه به دیر

41 گه عراق و فارس را کردی تو سیر %~% گه خراسان را تو کردی ملک خیر

42 گه بکاشان و بحله بوده‌ای %~% گه بساری گه به بصره بوده‌ای

43 گه وطن داری توتون و سبزوار %~% گه بمشهد کرده‌ای جای قرار

44 گه سمرقندی شدی که در خطا %~% گه تو عالم را کنی در زیر پا

45 گه تو پروانه شوی که شمع جان %~% گه برون آیی و گه باشی نهان

46 گه نظامی را بیاری در سخن %~% گه به بسطامی بگوئی من لدن

47 گه تو محبوب جهان سوزی شوی %~% گه تو میر روح افروزی شوی

48 گه تو ماه عالم آرائی شوی %~% گه تو شاه سرو بالائی شوی

49 گه به یک عشوه ز عاشق جان بری %~% گه به یک جلوه ز جان ایمان بری

50 گه کنی نی را تو گویا در سخن %~% گه توی اسرار معنی در سخن

51 گه چو شیر تند برگلگون شوی %~% گه چو فرهادی جگر پرخون شوی

52 گه تو محمودی و گه باشی ایاز %~% گه باو گوئی بمعنی سر و راز

53 گه چو لیلی در دل مجنون شوی %~% گاه همچون ماه برگردون شوی

54 گه چو روح اندر بدن آیی بلطف ms206 %~% گاه اندر جان و تن آیی بلطف

55 گه تو شامی گه تو صبحی گاه روز %~% گه چو خورشید جهانی گاه سوز

56 گه ترا بر عرش اعظم تکیه گاه %~% گه ترا حکمی ز ماهی تا بماه

57 گه بچشم خوبرویان جا کنی %~% گاه عاشق را از آن شیدا کنی

58 گه درآئی همچو روحی در وجود %~% گه نمازی گه نیازی گه سجود

59 گه مظفر باشی و منصور هم %~% گه تو بیتی باشی و معمور هم

60 گه تو باشی شاهدی پرنور هم %~% گه تو باشی ناظر و منظور هم

61 گه تو قبله گاه کعبه که نماز %~% گه تو گفته هر زمان با خویش راز

62 گه میان آتش سوزان روی %~% گه در این دریای بی پایان روی

63 گه شوی غواص دریای بیان %~% گه نمائی خود خود بیضاعیان

64 گه به یک لحظه کنی عالم نگون %~% گه روان سازی بعالم جوی خون

65 گه جهان روشن کنی از روی خود %~% گه سیاهش میکنی از موی خود

66 گه تو جان آری و گه جان میبری %~% گه تو شیخی را بصنعان میبری

67 گه تو پیدا و گهی پنهان شوی %~% گه میان اولیا سلطان شوی

68 گه تتو چون عیسی بن مریم میشوی %~% گاه ابراهیم ادهم میشوی

69 گه بعین وامق و عذرا شوی %~% گه چو نجم الدین ما کبری شوی

70 گه همی گوئی نظام دین منم %~% گه فراز عرش علیین منم

71 گه تو دین جعفری داری بحق %~% گه تو بر عطار میخوانی سبق

72 گه بدوزخ اندر آری خلق را %~% گه دهی در جنت الفردوس جا

73 گه کنی دشمن کسی را گاه دوست %~% حکم حکم تست و فرمان آن تست

74 گه باحمد راز گوئی در نهان %~% گه به حیدر کرده‌ای خود را عیان

75 گه تو بابی شبر و شبیررا %~% گه به عابد داده‌ای اکسیر را

76 گه بباقر بوده‌ای در جان چو ms207 روح %~% گه بصادق داده‌ای علم فتوح

77 گه بموسی مینمائی تو لقا %~% گه دهی تو بر رضای او رضا

78 گه تقی را با نقی ایمان دهی %~% گه به عسگر معنی قرآن دهی

79 گه تو مهدی گردی و آیی برون %~% خلق را باشی بمعنی رهنمون

80 گه شوی جبریل و عزرائیل هم %~% گه تو اسرافیل ومیکائیل هم

81 گه تو پیدا و گهی پنهان شوی %~% گه میان اولیا سلطان شوی

82 گه توعالم را کنی پرداد و عدل %~% گه یقینی را تو آری از دو عدل

83 گه بخود سازی یکی را آشنا %~% گه بخوانی سوی خود بیگانه را

84 گه یکی را زاهد و ترسا کنی %~% گه یکی را عارف و رعنا کنی

85 هرچه گویم و آنچه آید در صفت %~% از تو پیدا می‌شود در هر صفت

86 ای ز وصفت لال گشته هر زبان %~% که بیان سازد که دارد حد آن

87 هرکسی خود آنچه بتوانست گفت %~% همچنان وصف تو ماند اندر نهفت

88 هرچه گفتم تو بدان من نیستم %~% ساکن ویرانه تن نیستم

89 هست اگر عطار را گفت نکو %~% او نگوید دیگری گوید بگو

90 هرچه گوید آنچه سازد او کند %~% خود نکو هرچه کند نیکو کند

1 عارفی واقف ز اصل هر علوم %~% بعد من پیدا شود گوید به روم

2 گر تو مست وحدتی زو گوش کن %~% جام عرفان را ز دستش نوش کن

3 او بنوشد او بپوشد از یقین %~% از کف سلطان معنی شمس دین

4 از همان جامی که من نوشیده‌ام %~% وز همان خرقه که من پوشیده‌ام

5 رهرو راه نبی او را بدان %~% پس ز احمق سر ما را کن نهان

6 جمله را از شرع سر پوشی بساز %~% تا نباشی از بیانش در گداز

7 هرکه معنی دان شود انسان شود %~% زنده جاوید از قرآن شود

8 هرکه او در شرع محکم ایستاد %~% پیش او عیسی بن ms208 مریم ایستاد

9 رو شریعت را چو حیدر در جهان %~% تا تو گردی در طریقت راه دان

10 تو بدان معنی قرآن فی المثل %~% تو مکن بر قول هر مفتی عمل

11 مفتی و قاضی وعامی گمرهند %~% همچو مردار اوفتاده در چه‌اند

12 پیش ایشان جاه باشد بس عزیز %~% خود نباشد در شریعت شان تمیز

13 در ریادارند علم شرع را %~% خود ندانستند اصل و فرع را

14 رو تو خود را با شریعت راست کن %~% تو گناهت را ز حق درخواست کن

15 در شریعت حیله و تزویر نیست %~% هرکسی اندر شریعت پیر نیست

16 در شریعت در طریقت پیر جوی %~% پیر پر معنی و پر تأثیر جوی

17 پیر آن را دان که دایم با خداست %~% با طریق مصطفی و مرتضی است

18 تو در آزار کسان کامل شدی %~% احتسابت را بسی مایل شدی

19 تو بیازاری دل درویش را %~% پیشه سازی ظلم هر بدکیش را

20 در شریعت رو تو کم آزار باش %~% در طریقت با سخاوت یار باش

21 ای چو خفاشان شب نادیده روز %~% چند سازم راه اخلاصت بروز

22 رو گشا این دیده معنیت را %~% تا ببینی نور حق را بی لقا

23 هرکه بیند نور حق او نور شد %~% اوبجنت همنشین حور شد

24 هرکه کاری کرد مزدش هم رسید %~% هرکه نیکو گفت نیکو هم شنید

25 هرکه با انسان نشست انسان شود %~% او بقرآن آیت رحمن شود

26 در محبت کوش با مردان دین %~% تو محبت را ندانستی ز کین

27 تو باهل الله داری کینه‌ها %~% در محبت کوش و کین را کن رها

28 چند از تعریض پرسی از لقا %~% چون ندانستی فنا را از بقا

29 طعن کم زن ای تو شیطان رجیم %~% تو لقا را دان چو رحمن رحیم

30 گر تو از قرآن نخواندی ای دغا %~% رو بقرآن خوان «فمن یرجولقا»

31 رو تو از خلقان گریزان شو ms209 چو من %~% تا ترا گردد بهشت این جان و تن

32 رو بایمان باش و در ایمان بمیر %~% تا شود ایمانت آخر دستگیر

33 گر تو ایمان خواهی از هستی گریز %~% خود تو جام نیستی بردار تیز

34 چونکه جام نیستی برداشتی %~% تخم هستی را دگر نی کاشتی

35 رو بمعنی راه بر در کوی او %~% رو بسوی شاه خود چون جوی او

36 ای برادر راه نادانی مرو %~% خویشتن را پیش دانا کن گرو

37 ای برادر علم معنی دانش است %~% زآن ترا در کوی تقوی خواهش است

38 ای برادر رو بعلم دین بکوش %~% جام عرفان از علوم دین بنوش

39 علم دین باشد چو باده پاک و صاف %~% هرمکدر را باو نبود مصاف

40 علم دین بخشد جهان را روشنی %~% تو ندیدی روشنی در گلخنی

41 گلخن دنیا مقام آمد ترا %~% کی ازین باده بجام آمد ترا

42 ای برادر در علوم دین بکوش %~% جام عرفان از علوم دین بنوش

43 گر تو ایمان خواهی از هستی گریز %~% جام هستی کرده مغرورت بریز

44 چون تو جام نیستی برداشتی %~% تخم هستی در درون کم کاشتی

45 زندگی کن تو بعلم معرفت %~% زندگی را کم بخوردن کن صفت

46 زندگی از خورد حیوان یافته %~% زندگی از علم انسان یافته

47 علم حق خود علم صرف ونحو نیست %~% این نداند هر که در حق محونیست

48 علم ظاهر را بود درس و سبق %~% علم معنی در دل افتد چون شفق

49 آن شفق از علم خورشید ازل %~% گشته لایح هرکجا دیده محل

50 علم دینم حیدر کرار گفت %~% او مرا در لو کشف اسرار گفت

51 هرکه دارد دین او علم آن اوست %~% نعمت جنت همه برخوان اوست

52 هر که پیرو شد باو دیندار شد %~% در حقیقت واقف اسرار شد

53 هرکه راه او رود ره یابد او %~% جای در منزلگه شه یابد او

54 هرکه با ما ms210 همرهست از ما بود %~% هرکه بی ما باشد او رسوا بود

55 هر که ما را دید او از ما بود %~% گفتن او ربنا الاعلی بود

56 هرکه او قول نبی راگوش کرد %~% جام شرع از دین جعفر نوش کرد

57 من طریق جعفری دارم بیاب %~% خوردم از ساقی کوثر این شراب

58 چونکه دین من ترا معلوم شد %~% بغض و کین من ز تو مفهوم شد

59 خودترا میراث باشد بغض و کین %~% زآنکه داری دین مروان لعین

60 ای منافق رافضی ما را مدان %~% زآنکه ما داریم حب خاندان

61 هرکه رفض من کند ملعون بود %~% همچو سگ دایم سرش در خون بود

62 هر که رفض من کند سگ زان بتر %~% جای دارد عاقبت اندر سقر

63 عمر و قاضی چون مرا دشمن گرفت %~% مسخ گردید و ره گلخن گرفت

64 هر که معلون گشت او شمری بود %~% بیشک او قاضی ابوعمروی بود

65 گفت سنیم من و تو رافضی %~% ای منافق چیست بر گو رافضی

66 او نبد سنی منافق بود او %~% چون برون از دین صادق بود او

67 هست رفض ارحب آل مصطفی %~% گر نباشی رافضی بر گو بیا

68 رو تو ای عطار از بی‌دین گریز %~% زآنکه بی‌دین با تو باشد در ستیز

69 رو تو ای عطار راه شاه گیر %~% زنده شو آنگه براه شاه میر

70 هرکه بیرون شد زره گمراه شد %~% همچو عمرو او رانده درگاه شد

71 روشناس این مبدأت را بامعاد %~% تا که از معنی شود روح تو شاد

72 جمله عالم گشت ویران یک زمان %~% تا شود مقصود او حاصل در آن

73 صدهزاران جان طفیل انبیا %~% صد هزاران دل نثار اولیا

74 رو بدان کین ظاهر و باطن که بود %~% چون بنادانی بمیری ز آن چه سود

75 سود از اینجا بر که آنجا غم خوری %~% چون نداری معرفت حسرت بری

1 چون بیابی سر او ms211 را بر ملا %~% خود بمیری در میان این بلا

2 ای تو از اسلام رفته خود برون %~% خویشتن را کرده از دنیا زبون

3 همچو شیطان عاق گشتی ای دنی %~% اندر این دنیا تو کمتر از زنی

4 مرد آن دان کو به دین مصطفا است %~% پیروی شاه میر اولیاست

5 مرد آن دان کو براه شاه رفت %~% زین جهان او با دل آگاه رفت

6 مرد آن دان کو ز دنیا برگذشت %~% در دل او میلی از دنیا نگشت

7 مرد آن دان کز تولا دم زند %~% وز تبرا عالمی بر هم زند

8 مرد آن دان کو درین ره سرنهاد %~% تاج شاهی بر سر قیصر نهاد

9 مرد آن دان کو ز خود آگاه رفت %~% تا چو عیسی سوی الا الله رفت

10 مرد آن دان کو بحق بینا شود %~% او ز نطق نور حق گویا شود

11 مرد آن دان کو درین ره نور دید %~% او درون بحر خود منصور دید

12 مرد آن دان کو به حق واصل شود %~% این مراتب خود درو حاصل شود

13 مرد آنرا دان که او از سرگذشت %~% از جهان خواجه قنبر گذشت

14 هرکه او از فکر دنیا دور رفت %~% همچو موسی در مقام طور رفت

15 مرد آن دان کو فنای خویش دید %~% بعد از آن نور بقای خویش دید

16 مرد آن دان کز جهان بیزار شد %~% رو بسوی کوچه عطار شد

17 مرد آن دان کو بدین جعفر است %~% یا چو سلمان بر طریق حیدراست

18 مرد آن دان کو بمن یکرنگ شد %~% نه ز دو رنگی بمن در جنگ شد

19 مرد آن دان کو بدانا شد قرین %~% یا بجوهر ذات من شد همنشین

20 مرد آن دان کز جهان بیزار شد %~% بعد از آن درکوچه اسرار شد

21 مرد آن دان کو زمروان روی تافت %~% او بسوی خواجه قنبر شتافت

22 مرد آن دان کو ms212 بدین گویا شود %~% یا بنور بوذری بینا شود

23 مرد آن دان کو زند منصوروار %~% نعره اسرار نی در پای دار

24 مرد آن دان کو چو عطار این زمان %~% سازد او اسرار پنهانی عیان

25 دین عباسی چو کردند آشکار %~% خلق بگرفتند اندر وی قرار

26 من طریق شرع پنهان داشتم %~% ظاهر خود را چو ایشان داشتم

27 باطن من برطریق شاه بود %~% ظاهرم بر دین عباسی نمود

28 بعد از آنگفتم که ای عطار حیف %~% کز جهان رفتی تو بی گفتار حیف

29 گفتم این مظهر که تا اهل یقین %~% خود بگویندم که ره برده بدین

30 مؤمنان منکر نباشندی مرا %~% خود دعا گویند ما را بر ملا

31 بر من این جمعی زره دانان دین %~% چون دعا خوانند و گویند آمین

32 راه حق این است گفتم با تو من %~% اندر این ره گیر ای مسکین وطن

33 دو وطن باشد بر اهل کمال %~% این سخن را گفته‌اند ارباب حال

34 یک وطن عشاق را باشدالاه %~% خود محقق گیرد اندر وی پناه

35 یک وطن دیگر به پیش اهل شرع %~% هست جنت این دو باشد اصل و فرع

36 گر تو در دین نبی پی برده‌ای %~% جانب معبود رو آورده‌ای

37 اول از هستی خود بگذشته‌ای %~% در طلب با خون دل آغشته‌ای

38 در مقام نیستی پی برده‌ای %~% خویش را ذاتی عجب نشمرده‌ای

39 رفته بیرون تو ز پندار و غرور %~% نیستی از خودستائی بیحضور

40 گشته‌ای تو با موحد همنشین %~% بر تو گردد کشف اسرار یقین

41 خود تو باشی مصحف آیات غیب %~% جلوه گر گردی تودر مرآت غیب

42 خود میان عاشقان معشوق وار %~% تو در آیی تا بری صبرو قرار

43 خوش درآیی در بهشت اولیا %~% خوش ببینی موسی خود را لقا

44 چون بمیری تو زخود در این زمان %~% خوش ببینی منزل خود را عیان

45 بعد از آن گوئی تو با صدذوق ms213 و حال %~% بیخودانه یا کریم لایزال

1 ای تو سلطان و کریم لایزال %~% بی‌مثال و ذات پاکت بی‌زوال

2 ای ترا آدم شده جویا مدام %~% بوده اوبا نور تو بینا مدام

3 ای ترا خود شیث بوده راز دان %~% وی ترا ادریس بوده درس خوان

4 ای تو داده نوح را کشتی حلم %~% وی ز تو هم یافته جرجیس علم

5 ای ز تو دیده‌ست ابراهیم آن %~% حکم قربانی و بشنیده بجان

6 ای تو با اسحق داده رحمتی %~% وی تو داده هود را خوش نعمتی

7 ای درون نغمه داود تو %~% ای درون آتش نمرود تو

8 ای نشانده خود سلیمان را به تخت %~% هم زکریا گشته زاره لخت لخت

9 ای به یوسف همره و یعقوب زار %~% کو زهجرش کرده خود راسوگوار

10 ای درون کلبه احزان شده %~% هم به یوسف در چه زندان شده

11 ای شده یعقوب را چون جان عزیز %~% ای به به یوسف داده خود ملک عزیز

12 ای به یوسف بر سر تخت آمده %~% وی بکنعان طالع و بخت آمده

13 ای زلیخا را فکنده خوار تو %~% کرده از عشق جوانی زار تو

14 ای شعیبی راز تو علم و ضیا %~% داده موسی را بمعنی تو عصا

15 ای بداده صالح خود را صلاح %~% ای نبوت داده با او در صباح

16 ای ز ذوالکفل آب رحمت خواسته %~% جنتی از بهر او آراسته

17 ای بداده درد و صبر ایوب را %~% عاقبت داده است دردش را دوا

18 ای که او را درد تو درمان بود %~% مهر حب تو در ایمان بود

19 ای بداده ارمیارا جام عشق %~% یافت از یوشع بلندی نام عشق

20 ای تو با الیاس و خضر راهبر %~% وی ز روح الله جان داده خبر

21 ای باحمد گفته خود اسرارها %~% وی باحمد بوده در عین صفا

22 ای تو با حیدر بمعنی آمده %~% وی بهر دو کون بیناآمده ms214

23 ای باحمد هم سر و هم تاج تو %~% ای باحمد در شب معراج تو

1 ای باحمد لحمک لحمی شده %~% ای باحمد دمک دمی شده

2 ای باحمد بوده در هر جا یکی %~% وی باحمد سر دو و اعضا یکی

3 ای باحمد گفته اسرار الاه %~% وی باحمد داده خاتم صبحگاه

4 ای باحمد همره و همتاج تو %~% ای باحمد در شب معراج تو

5 در ولایت انبیا را سرشده %~% بر تمام تمام اولیا سرور شده

6 ای بشاگردیت فخر جبرئیل %~% وی ترا مادح شده رب جلیل

7 ای تو خود مظهر عجایب آمده %~% ای بهر دو کون غالب آمده

8 ای بهر دو کون فرمانت روان %~% ای شده حکمت روان درملک جان

9 ای ترا جن و پری جویا شده %~% ای به انسان در زبان گویا شده

10 ای ترا نشناخته قاضی شهر %~% خود باو راند شریعت تیغ قهر

11 ای ترا نشناخته مفتی ما %~% عاقبت گیرد ورا نار بلا

12 ای ترا نشناخته ناپاک زاد %~% ز آنکه او بوده ز قوم و نسل عاد

13 ای ترا نشناخته جز عاشقان %~% خود ترا نشناخته جز صالحان

14 ای ترا نشناخته جز مرد حق %~% غیر این معنی نخواندم من سبق

15 ای ترا نشناخته جز حق کسی %~% زآنکه حق رفتی و حق گفتی بسی

16 ای ترا نشناخته جز مصطفی %~% مصطفی دیده به معراجت لقا

17 ای ترا نشناخته جز اهل درد %~% زآنکه ایشانند خود مردان مرد

18 ای ترا نشناخته جز اهل راز %~% زآنکه ایشانند دایم در نیاز

19 ای ترا نشناخته جز عارفی %~% یامگر در کوی وحدت واقفی

20 ای ترا نشناخته جز کاملان %~% بهر دیدارت ستاده حاملان

21 ای دو عالم را شده مقصود تو %~% وی بمعنی عارف معبود تو

22 ای ربوده هستی منصور را %~% جام مستی داده او را بر ملا

23 ای تو کرده یک نظر در چشم او %~% خود اناالحق گشته بر ms215 اسم او

24 ای بمکه کرده در اول ظهور %~% وی بآخر در نجف دریای نور

25 ای تو در معنی ظهور مصطفی %~% وی تو در صورت لقای مصطفی

26 ای دل عطار از نام تو پر %~% جان عطار است از جام تو پر

27 ای تو گشته واقف دلها بنور %~% دارم از نور ولایت بس حضور

28 چون دلم را ساختی سلطان نشین %~% نور ایمانی بیا در جان نشین

29 چون مرابرداشتی ای بحر نور %~% برمدار از من نظر تا نفخ صور

30 ختم کن عطار این اسرار را %~% در دلت میدار این انوار را

1 بودم اندر تون بوقت کودکی %~% داده از کف رشته آسودگی

2 زار و بیمار و ضعیف و ناتوان %~% مانده از من یک رمق از نیم جان

3 هشت ماه متصل بیمار و زار %~% بودم افتاده بکنجی سوگوار

4 همچونی بگداخته اعضای من %~% رفته بود از کار سر تا پای من

5 مادر از جانم طمع ببریده بود %~% در جنان حالم پدر هم دیده بود

6 جان خویشان جمله در درد و محن %~% ساختندی از برای من کفن

7 ناگهم ضعف غریبی در ربود %~% مادرم ز آن جامه پاره کرده بود

8 چون زخود رفتم بزاریدم بسی %~% دیدم آخر خوش به بالینم کسی

9 گفت ای کودک نترسی ز آنکه من %~% همچو جان باشم ترا اندر بدن

10 میکنم درد ترا اینک دوا %~% تابگوئی در جهان اسرار ما

11 من ترا حالی ببخشم از کرم %~% تا شوی در پیش دانا محترم

12 درجهان گفت تو گردد همچو در %~% بحر و برگردد از آن در جمله پر

13 بعد از آن مالید دست خود بمن %~% زآن یدالله خوانمش در انجمن

14 اندر آن حالت مرا امید آن %~% تا کند آن شه بمن اسمش عیان

15 گفت ای عطار خواهی نام من %~% گویمت تاتو بنوشی جام من

16 نام تو عطار و نام من علی است %~% هرکه ms216 دارد حب من در جان ولی است

17 هستم اندر قرب حق از واصلان %~% خود مرا میدان تو شاه مقبلان

18 این بگفت و شد روان آن شاه زود %~% سوختم بر آتش شوقش چو عود

19 شد عرق بر من روان چون آب جوی %~% گشت پیدادر تن من رنگ و بوی

20 جمله گفتند این عرق از مرگ زاد %~% گفتم ای یاران شما باشید شاد

21 خود مرا جانی ز جانان آمده %~% پیش من شاه سلیمان آمده

22 من ز راه مرگ رخ برتافتم %~% از دم عیسی دمی جان یافتم

23 خود مرا حق داد جان نو ز نور %~% من ندارم ذوق رضوان و قصور

24 خود مرا شاه ولایت پیش خواند %~% از سگان آستان خویش خواند

25 من غلامی از غلامان ویم %~% خاک راه دوستاران ویم

26 من که عطارم ز بحرش قطره %~% پیش خورشید ویم چون ذره

27 زین حکایت جان ایشان شاد شد %~% خانه ایمانشان آباد شد

28 جمله میراندند با هم این پیام %~% شد زیاده اعتقاد خاص و عام

29 قرب صد سال است و کسری زین سخن %~% کو نشسته در میان جان من

30 من ز لطف او بحق بینا شدم %~% من ز نطق او بحق گویا شدم

31 من زخاک پای او برخاستم %~% ملک دنیا را بنطق آراستم

32 چون مرا عطار خواند آن شاه جان %~% من شدم عطار در ملک جهان

33 خود پدر چون جد من عطار بود %~% نسبتش از فرقه انصار بود

34 من شدم عطار در ملک سخن %~% عالمی پر شد ز عطار من

35 من شدم غواص معنی کلام %~% ملک معنی ختم شد بر من تمام

36 داد چون عطار را نورو ضیا %~% شد معطر عالم از عطر وفا

37 دین و دنیایم ازو روشن شده %~% باغ جان و دل از او گلشن شده

38 ای ترا عطار جویا آمده %~% مهرت اندر وی هویدا آمده

39 ای تو نور ms217 مظهر و اسرار غیب %~% سربرآورده تو پاکان را ز حبیب

40 ای که عقل کل ز تو حیران شده %~% عشق در کوی تو سرگردان شده

41 هرکه را لطف تو کرد از اهل دید %~% او جنید وقت گشت و بایزید

42 درولایت انبیا را راهبر %~% درهدایت اولیا را تاج سر

43 معنی تو همره هر کس که بود %~% او زمیدان گوی معنی را ربود

44 ای که عقل کل ز تو حیران شده %~% عشق درکوی تو سرگردان شده

45 صدهزاران همچو عطار این زمان %~% گشته همچون پشه پیشت بی‌زبان

46 من چه گویم تا کنم اثبات تو %~% حق تواند گفت وصفت ذات تو

47 حبش ایمان شد بهر دل راه یافت %~% همچو خورشید است کو بر ماه تافت

48 گر تو خواهی جان انور باشدت %~% سر نگه میدارتا سر باشدت

49 اولیا با مهرش ایمان داشتند %~% لاجرم از خلق پنهان داشتند

50 نور پاکش بر دل پاکان بتافت %~% زآن بحق دلهای پاکان راه یافت

51 تافت نورش بر جنید و بایزید %~% ز آن سبب گشتند در عالم وحید

52 هرکه او چون بوذر و قنبر بود %~% پاک طینت لاجرم سرور بود

53 نور او چون بر دل بصری بتافت %~% چون کمیل او جانب حق راه یافت

54 هرکه از مهرش مکرم می‌شود %~% همچو ابراهیم ادهم می‌شود

55 گاه ذوالنون را شده یار و رفیق %~% گه شد همراه نورش با شقیق

56 که حبیبی را نوازد از عجم %~% گاه طائی راکند او محترم

57 گاه معروف و سری و گه جنید %~% گاه چون نوری و شبلی کرده صید

58 بوتراب و شیخ یحیی و معاذ %~% جمله را بوده است او میر و ملاذ

59 شه شجاع و یوسف و ابن حسین %~% یافتند از نور مهرش زیب و زین

60 احمد عاصم ابوسفیان ثور %~% زو همه گشتند مشهوران دور

61 گاه چون عبدالله ابن جلا %~% داده سهل آئینه دل را جلا

62 ms218 احمد حواری و فضل و بشرهم %~% حافی و نامی شدند و محترم

63 بوعلی دقاق و بوالقاسم قشیر %~% همچو نصر آبادیش بوده نصیر

64 همچو بویعقوب پیر نهر جور %~% داده با او خضر و دیده فیض و نور

65 پیر حاجات از غلامان وی است %~% خواجه عبدالله هم زان وی است

66 بوده بویعقوب و بوالفضل حسن %~% همچو عبدالله مبارک زو علن

67 تافت نوری بر دل منصور ازو %~% عالمی شد زان نواپرنور ازو

68 حفص حداد و دگر خیری بدور %~% کرده‌اند از مهر او میری بدور

69 بوسعید بن ابوالخیر آن زمان %~% لاف مهرش زد بجنت برد جان

70 بو نجیب سهروردی و شهاب %~% خورده‌اند از جام مهر او شراب

71 هرکه از مهرش بحق گویا شده %~% همچو نجم الدین ما کبری شده

72 بوده مجدالدین و سعدالدین مدام %~% چون علی لالابجان او را غلام

73 سیف با خرزی دگر بابا کمال %~% یافتند از فیض جود او کمال

74 هرکه مهرش داشت او خاموش بود %~% این سخن تا این زمان سرپوش بود

75 این زمان کرد اوعیان اسرار را %~% تو بدین تهمت مکن عطار را

76 هرکه راهی یافت اندر راه حق %~% شد ز نور مهر او آگاه حق

77 جان ما از مهر او پر نور شد %~% خاک نیشابور از او پرنور شد

78 هرکه دارد حب حیدر راه یافت %~% همچو خورشیدی که او بر ماه تافت

79 هرکه دارد حب او ایمان برد %~% کی ازو ایمان و دین شیطان برد

80 هرکه دارد حب او سلمان‌ماست %~% او چو شمعی در میان جان ماست

81 هر که دارد حب او بوذر بود %~% همدم عمار با قنبر بود

82 هرکه دارد حب او عمار شد %~% او براه خواجه عطار شد

83 هرکه دارد حب او دل زنده است %~% در میان واصلان فرخنده است

84 هرکه دارد حب او آزاد شد %~% کفر و ظلم او همه بر باد شد

85 ms219 هر که دارد حب او شاهی کند %~% حکم او از ماه تا ماهی کند

86 رو منافق بد مگو درویش را %~% چون مسلمان می‌شماری خویش را

87 چون تو امروزی نرفتی سوی او %~% چون توانی دید فردا روی او

88 روز حشرت خود زبان الکن شود %~% خود دوعالم بر تو یک گلخن شود

89 جامه بغض و عداوت دوختی %~% تو زبغضش در جهنم سوختی

90 هر که دارد حب او از اتقیاست %~% رافضی گوئی تو او راکی رواست

91 بهر این گفتن تو ملعون رفته %~% از مسلمانی تو بیرون رفته

92 هرکه مؤمن را بگوید رافضی %~% دان که او بی‌شبهه باشد ارفضی

93 رفض برگشتن بود از راه حق %~% خود تو برگشتی ز راه شاه حق

94 خارجی گشتی مسلمانی مجو %~% در دل خود نور ایمانی مجو

95 خارجی را غیر دوزخ جای نیست %~% خارجی را سوی جنت پای نیست

96 خارجی رانده شده از پیش شاه %~% او شده در صورت و معنی تباه

97 ای برادر تا شوی از اهل دید %~% تو گریزان شو از این قوم پلید

98 خارجی و ناصبی خود مرده‌اند %~% بیشک ایشان را بدوزخ برده‌اند

99 راه مردان گیر و مرد مرد شو %~% با محبان باش و اهل درد شو

100 ای برادر تا شوی تو مرد دین %~% ذره پیدا کنی تودرد دین

101 خوش درآ در راه مردان مردوار %~% تا کنم من بر تو معنیها نثار

102 اول معنیم حب حیدر است %~% زانکه از وی نور معنی انور است

103 معنی من حب شاه اولیاست %~% معنی من در دریای خداست

104 معنی من نور غیبی یافته %~% معنی من زین و زیبی یافته

105 اول معنیم نور انماست %~% آخر معنیم تاج هل اتی است

106 اول معنیم علمش آمده %~% آخر معنیم حلمش آمده

107 اول معنیم اسرار الاه %~% آخر معنیم از ماهی بماه

108 اول معنیم بر عالم زده %~% آخر معنیم بر آدم زده

109 ms220 اول معنیم نامش در نظر %~% آخر معنیم مهرش راهبر

110 اول معنیم آیات کلام %~% آخر معنیم می داده ز جام

111 اول معنیم آمد حب شاه %~% آخر معنیم اسرار اله

112 اول معنیم کوی او وطن %~% آخر معنی بهشت ذوالمنن

113 اول معنیم گفتار رسول %~% آخر معنیم اولاد بتول

114 اول معنیم پنهان آمده %~% آخر معنیم در جان آمده

115 اول معنیم داده جان بتن %~% آخر معنیم او گفته سخن

116 اول معنیم شاه لو کشف %~% آخر معنیم نور من عرف

117 اول معنیم او رهبر شده %~% آخر معنیم او سرور شده

118 اول معنیم او نطق زبانست %~% آخر معنیم او شرح و بیانست

119 اول معنیم شرح جفر او %~% آخر معنیم نهجش گفت و گو

120 اول معنیم با او شد وداد %~% آخر معنیم غیرش شد زیاد

121 اول معنیم داده جام عشق %~% آخر معنیم بند و دام عشق

122 اول معنیم علم آموخته %~% آخر معنیم ایمان سوخته

123 اول این ایمان تقلیدی بسوز %~% تا کند ایمان تحقیقت بروز

124 تو ازین تقلید بگذر همچو من %~% زانکه تقلیدت نیارد جان بتن

125 چون نرفتی راه افتادی چو زن %~% ای مقلد راه مهر او مزن

126 مهر او درهر دلی کآمد فرو %~% دان که چون خورشید میتابد ازو

127 مهر او میدان که لاف و حرف نیست %~% بهر مهر او ترا چون ظرف نیست

128 سینه را از قید آلایش بسوز %~% دیده را ازدیدن صورت بدوز

129 بعد از آنی کار مردان پیشه کن %~% روز وشب در جستجو اندیشه کن

130 چون شوی صافی تمام از بهر او %~% دل شود روشن ترا از مهر او

131 تو مگو مقبول گشتم ای فضول %~% جهد کن تا او ترا سازد قبول

1 ای برادر از ریا پرهیز کن %~% خامه را بهر نوشتن تیز کن

2 مظهرم از روی حرمت پیش گیر %~% وین سخن را یاد ازین درویش گیر

3 از سر اخلاص ms221 بنویس و بفهم %~% در دل از حاسد میاور هیچ وهم

4 از تو این صورت بماند یادگار %~% او شفیع تو شود روز شمار

5 با خدا من بسته‌ام عهد ای جوان %~% که نباشم بیتو در باغ جنان

6 کرده‌ام عهد آنکه این مظهر نوشت %~% یک زمان بی او نباشم در بهشت

7 آن نویسد اینکه دارد اعتقاد %~% معتقد را جا بهشت عدن باد

8 گر تو مظهررا کتابت میکنی %~% دان که در معنی عبادت میکنی

9 میکنی بغض و خلاف از دل بدر %~% هیچ طاعت نیست زین شایسته‌تر

10 دان که حیدر بر تو بخشد جام را %~% تو شوی فیاض خاص و عام را

11 کاتب وحی از کلام الله نوشت %~% کاتب ما نیز مدح شه نوشت

12 حق تعالی خود بیامرزد ترا %~% گر کتابت سازی این مظهر چو ما

13 هرکه او این مظهرم خواند بدهر %~% پر کند از علم معنی شهر شهر

14 هر که شک آرد بمظهر لعنتی است %~% زآنکه این مظهر نشان جنتی است

15 شک میاورد تا بهشتت جا شود %~% در دلت نور یقین پیدا شود

16 هرکه در مظهر شود اسراردان %~% او بداند جمله سرها را عیان

17 هرکه مظهر خواند او مظهر شود %~% همنشین ساقی کوثر شود

18 گر تو جان خواهی بیا مظهر بخوان %~% تا دهد جانت خدا در عین جان

19 مظهرم جان تازه گرداند چو روح %~% جوهر ذاتم دمیده چون صبوح

20 جوهرذاتم جهان را جان بود %~% زآنکه او از معنی قرآن بود

21 جوهر ذاتت بحق واصل کند %~% یاترا نوری ز حق در دل کند

22 مظهر من از عجایب نور یافت %~% همچو موسی خویش را در طور یافت

23 مظهر من را لسان الغیب دان %~% اوست اسرار دو عالم را زبان

24 مظهر من در شریعت آمده است %~% در طریقت او حقیقت آمده است

25 مظهر من در شریعت روشن است %~% سوی باغ خلد او یک روزن است ms222

26 مظهر من شاعری بر خود نبست %~% دارد او در نظم با عرفان نشست

27 گر تو ای شاعر ببینی مظهرم %~% تو شوی آگه یقین از جوهرم

28 این زمان معلوم گردد شعر تو %~% خطو خالی تو نیابی اندرو

29 مظهر من نیست شرح نحو و صرف %~% هست معنی نیست آخر صوت و حرف

30 بعد تو عطار درویشان حق %~% مظهر را درس گویند و سبق

31 گر نخواند خود خوارج مظهرت %~% کم نگردد قیمت این جوهرت

32 جوهرت در گوش صاحب راز شد %~% زآنکه او با اهل حق همراه شد

33 جوهر و مظهر بکنج یار نه %~% خو ورا سرپوش از اسرار نه

34 پی بمعنی برممان تودر مجاز %~% رو بمیدان معانی اسب تاز

35 رو نهان کن بر تو گشتم ملتجی %~% تا نیفتد این بدست خارجی

36 این کتب شرحی بود از انما %~% وین کتب گوید بیان هل اتی

37 این کتب گوید حدیثی از رسول %~% وین کتب دارد دو نوری از رسول

38 این کتاب اسرار درویشان بود %~% وین کتب گفتار دلریشان بود

39 این کتابم چون محقق مقتداست %~% این کتابم جمله قول انبیاست

40 این کتابم بعد من گوید سخن %~% این کتابم گوید این کن آن مکن

41 این کتابم دان زبان اولیا %~% این کتابم دان مکان انبیا

42 این کتابم معنی مردان ماست %~% این کتابم نوری از ایمان ماست

43 این کتابم دفتر اسرار دل %~% این کتابم نقطه پرگار دل

44 این کتابم ذات آدم آمده %~% همدم عیسی بن مریم آمده

45 این کتاب از قدرت حق دم زده %~% آتشی ازشوق در عالم زده

46 این کتابم در سما جبریل خواند %~% خود ملایک بر زبان بی قیل خواند

47 این کتابم احمد مختار گفت %~% در میان کوچه و بازار گفت

48 این کتابم احمد مختار خواند %~% بعد از آنش از دل عطار خواند

49 این کتابم در ثنای مرتضی است %~% این کتابم مدح شاه اولیاست ms223

50 این کتابم داد بر عطار قوت %~% گفت از پیغام حی لایموت

51 این کتب باشد سواد خط او %~% این کتب باشد حباب شط او

52 این کتاب از عرش اعظم آمده %~% این کتاب از نطق آدم آمده

53 این کتاب از شیشه قدرت چکید %~% عالم الغیب شهادت را بدید

54 این کتابم اهل معنی را بود %~% یا مگر عطار ثانی را بود

55 این کتاب از صبح صادق دم زده %~% پنجه بر روی نامحرم زده

56 این کتب با محرمان همراه شد %~% تا بخلوتخانه آن شاه شد

57 این کتب دارد شرابی از طهور %~% می‌کند در جان اهل دل ظهور

58 این کتب اندر عبادت گفته‌ام %~% در اسرارش بشبها سفته‌ام

59 این کتاب اسرار دارد صد هزار %~% زین سخن عطار دارد صد هزار

60 این کتاب از نام مظهر آمده %~% زانکه او از پیش حیدر آمده

61 این کتاب از حق ترا پیغام داد %~% این کتاب از حق بدستت جام داد

62 این کتب گمراه را رهبر شود %~% بر طریق خواجه قنبر شود

63 این کتاب از پیش هادی میرسد %~% سازدت آگه که مهدی می‌رسد

64 این کتابم بحر بی‌پایان عیان %~% اندر آن سر دو عالم را بدان

65 این کتابم تاج جمله علمها است %~% این سخن جان خوارج را بلاست

66 این کتب غواص بحر هر کلام %~% این کتب خورده ز کوثر جام جام

67 این کتاب آئینه دل را جلاست %~% این سخن ورد محبان خداست

68 این کتب را ای عزیزم یاد گیر %~% بعد از آن ملک دو عالم شاد گیر

69 این کتاب ازگفته عطار ماست %~% مثل این گفتار در عالم کجاست

70 این کتب در جان خارج خنجر است %~% بلکه بر مثل سنان اشتر است

71 این سخن ورد زبان قنبر است %~% این سخن شرحی ز روی بوذر است

72 این سخن زردی روی خارجی است %~% بلکه خود سنگ سبوی خارجی است

73 ای خوارج ms224 ترک بغض و کینه کن %~% خاطرت را صاف چون آئینه کن

74 تاخدا و خلق را راضی کنی %~% جان خود پر نور فیاضی کنی

75 من که عطارم ز جورت سالها %~% داشتم در کنج خلوت حالها

76 بر زبان حرفی نگفتم زین کلام %~% داشتم در پاس این گفت اهتمام

77 بعد یک چندی بخود گفتم که تو %~% تا بکی باشی چو سنگی در سبو

78 آنچه تو در آفرینش دیده %~% وآنچه از ارباب بینش دیده

79 بازگو رمزی که ماند یادگار %~% تونمانی او بماند بر قرار

80 بر زبان آورده آمد این ترا %~% گو بگو عطار از شیر خدا

81 چون سروش غیبیم آمد بگوش %~% زان نیارستم شدن زان پس خموش

82 گفت من باشد بحکم مظهری %~% کو بود از جوهر کل جوهری

83 جهر کل ذات پاک مصطفی است %~% مظهر کل خود علی مرتضی است

84 مظهر من وصف ذات مظهر است %~% آنکه شهر علم احمد را در است

85 جوهر کل بیگمان از حق بود %~% عالمان را خود بر این کی دق بود

86 علم ما علم کلام کردگار %~% غیر این علمم نباشد یادگار

87 علم من باشد احادیث کلام %~% بهر تو آورده‌ام من این پیام

88 من براه مصطفی دارم قدم %~% من بکوی مرتضی دایم روم

89 راه این است و روش از من شنو %~% تو زبهر مظهرم جان کن گرو

90 تاز مظهر زنده گردی جاودان %~% تازجوهر ذات گردی جان جان

91 هر کتابی کوبرون شد زین کلام %~% رو بسوزان جمله را تو والسلام

92 چون کلامت حق بود حق گویمت %~% بعد از آن در کوی وحدت جویمت

93 کوی وحدت کوی درویشان بود %~% مذهب حق گفته ایشان بود

94 هرکه پیوندی کند با اهل وصل %~% می‌کشد سر رشته‌اش آخر باصل

95 کرده‌ام با اصل خود پیوند من %~% نفس خود را کرده‌ام در بند من

96 خواب غفلت برداز گوش تو هوش %~% در بیابان فنا میری ms225 چو موش

97 رو بدان ای دوست بود خویش را %~% چند بینی با بدی بد کیش را

98 هرکه از نفس و هوا بیزار شد %~% او زخواب غفلتش بیدار شد

99 ای برادر همره عقل آمدیم %~% در همه علم جهان نقل آمدیم

100 من شدم دریا ودارم موجها %~% خود چه سنجد قطره‌ای در پیش ما

101 ما ببحر لم یزل پی برده‌ایم %~% پیش از موت معین مرده‌ایم

102 ای ز غفلت رفته اندر خواب مرگ %~% ظلم وبدعت را نکردی هیچ ترک

103 تو بدان خود را که تا دانا شوی %~% بر وجود خویشتن بینا شوی

104 حیف باشد گر ندانی خویش را %~% همچو حیوانان دوانی خویش را

105 تو ز نسل آدمی ای آدمی %~% از معانی نیست در ذاتت کمی

106 وز پدر وز جد خود رو تافته %~% جامه‌ها از بهر شیطان بافته

107 خویشتن را با شیاطین کرده جمع %~% چون سخنهای شیاطین کرده سمع

108 مثل شیطان هر که باشد لعنتی است %~% هرکه چون انسان بود او رحمتی است

109 فهم انسان طبع دراک آمده %~% جوهر ماهیتش پاک آمده

110 مظهر من دان که عالی گوهر است %~% این ز جوهر خانه آن جوهر است

111 جوهر معنی من از گنج اوست %~% گر نداند مدعی این رنج اوست

112 جوهر معنی من از مرتضی است %~% زآنکه او اندر دو عالم رهنماست

113 مصطفی و مرتضی یک جوهرند %~% با موحد همچو نور اندر برند

114 مصطفی و مرتضی روحند و جان %~% دان تو این اسرار معنی در جهان

115 مصطفی و مرتضی دان سر غیب %~% خود محبش را نباشد هیچ عیب

116 این زمان عطار آن اسرار یافت %~% بلکه او یک لمعه از دیدار یافت

117 مثل عطاری نیامد در جهان %~% واقف اسراری نیامد در جهان

118 گر شدی غافل ز معنیهای او %~% خود نبردی از معانی هیچ بو

119 اصل معنی حب حیدر دان چو من %~% غیر اینم نیست در ms226 دنیا وطن

120 اصل معنی راه او رفتن بود %~% واز طریق خارجی گشتن بود

121 اصل معنی آنکه جان من ازوست %~% در معانی دیدن جانان نکوست

122 هر که مهرش یافت او دین دار شد %~% در هدایت همره عطار شد

123 تاج سلطانی من از دست اوست %~% ناوک معنی من از شست اوست

124 از معانی ویم من سرفراز %~% این معانی را بدانند اهل راز

125 اهل راز آنست کو دیندار شد %~% همنشین صاحب اسرار شد

126 اهل راز آن شد بدین جعفریست %~% او چو سلمان بر طریق حیدریست

127 اهل راز است آنکه کامل دل شود %~% نه چو حیوان پای او در گل شود

128 اهل راز آنست با دلدل سوار %~% عهد او باشد بمعنی استوار

129 اهل راز آن شد که با شاه نجف %~% در معانی دیده باشد لو کشف

130 اهل راز آنست کو آگاه شد %~% او بدین مصطفی همراه شد

131 اهل راز آنست کو با مرتضا %~% در سوی الله گفت لو کشف الغطا

132 اهل راز آنست کو از دید گفت %~% نی چو تقلیدی که از تقلید گفت

133 اهل راز آنست کو ره راست رفت %~% نی چو ظاهر بین که هر سو خواست رفت

134 اهل راز آنست کز کوثر چشید %~% شربت باقی ز ساقی درکشید

135 اهل راز آنست با حق راز گفت %~% بعد از آن آن راز با خود باز گفت

136 اهل راز آنست در شبهای تار %~% او بحال خویشتن گریید زار

137 اهل راز آنست کو از خود برست %~% بر سریر تخت سلطانی نشست

138 اهل راز آنست کز خلقان گریخت %~% لاجرم از پیش او شیطان گریخت

139 اهل راز آنست کو واصل بود %~% واقف او از عارف کامل بود

140 اهل راز آنست کآید او وحید %~% خاتم ملک ولایت را بدید

141 اهل راز آنست کو را عشق گفت %~% من ندارم رازها از تو نهفت

142 راز اهل راز ms227 آگاهی بود %~% گر نفهمی تو ز کوتاهی بود

143 اهل راز آن شد که او آزاد زیست %~% در مجرد خانه استاد زیست

144 اهل راز آنست خود را فرد ساخت %~% او به تسلیم رضا با درد ساخت

145 اهل راز آنست با حق آشناست %~% در معانی همنشین جان ماست

146 اهل راز آنست چون من کار کرد %~% خویش را با نور ایمان یار کرد

147 اهل راز آنست صبح و شام را %~% او بطاعت بگذراند کام را

148 اهل راز آنست کو شد مست دوست %~% گفت مستی‌ام همه از خم اوست

149 اهل راز آنست بی می مست شد %~% او به پیش عارفان پابست شد

150 اهل راز آنست شبها تا بروز %~% مظهر عطار خواند او بسوز

151 اهل راز آنست در خلوت نشست %~% وآن درمعنی بروی غیر بست

152 معنی اول بذات اوست ذکر %~% معنی آخر ز لطف اوست فکر

153 معنی اول نبوت را عطا %~% معنی آخر ولایت را صفا

154 معنی اول رسید اسرار غیب %~% معنی آخر برآورد او ز جیب

155 معنی اول شنوده مصطفی %~% معنی آخر ربوده مرتضی

156 معنی اول به پیش او عیان %~% معنی آخر شنوده بی بیان

157 معنی اول ازو سر برزده %~% معنی آخر بمنبر بر شده

158 معنی اول جهان را نور داد %~% معنی آخر بعقبی سور داد

159 معنی اول که باشد این بدان %~% معنی آخر تو از مظهر بخوان

160 معنی اول امیرالمؤمنین %~% معنی آخر امام المتقین

161 معنی اول شه دلدل سوار %~% معنی آخر گرفته ذوالفقار

162 معنی اول شفیع امتان %~% معنی آخر شده عطار دان

163 معنی اول بعالم نور تست %~% معنی آخر به آدم نور تست

164 معنی اول بیان انما %~% معنی آخر عیان هل اتی

165 معنی اول تو ای در سروری %~% معنی آخر تو ای در رهبری

166 معنی اول کلام کردگار %~% معنی آخر توی اسرار یار

167 معنی اول عیانی در یقین ms228 %~% معنی آخر نهانی در زمین

168 معنی اول تو پیدا آمدی %~% معنی آخر تو شیدا آمدی

169 معنی اول تو ای در سرلن %~% معنی آخر توئی در پیرهن

170 معنی اول بیان انبیا %~% معنی آخر نشان اولیا

171 معنی اول جهان را غلغله %~% معنی آخر زمان را ولوله

172 معنی اول تو جان آری به تن %~% معنی آخر برون آری بفن

173 معنی اول تو حکمی راندی %~% معنی آخر بخویشش خواندی

174 معنی اول تو آدم را رفیق %~% معنی آخر بروح الله طریق

175 معنی اول کمالت بی‌زوال %~% معنی آخر برون از قیل و قال

176 معنی اول ظهوری در ظهور %~% معنی آخر شکوری که غفور

177 معنی اول تو مقصود آمدی %~% معنی آخر تو محمود آمدی

178 معنی اول تو نطق هر زبان %~% معنی آخر تو گفتی هر بیان

179 معنی اول تو نور آسمان %~% معنی آخر رفیق انس و جان

180 معنی اول بعاشق گفته %~% معنی آخر بصادق گفته

181 معنی اول خدا دادت بعلم %~% معنی آخر عصا دادت بحلم

182 معنی اول ز فیضت راه یافت %~% معنی آخر ز جبیبت ماه تافت

183 معنی اول بنامت اولیست %~% معنی آخر بنامت آخریست

184 معنی اول تو تاج انبیا %~% معنی آخر رواج اولیا

185 معنی اول ترا قرآن کتاب %~% معنی آخر ترا ایمان خطاب

186 معنی اول ز تو اسرار یافت %~% معنی آخر ز تو انوار یافت

187 معنی اول به ایمان عطف تو %~% معنی آخر بانسان لطف تو

188 معنی اول قبای قد تو %~% معنی آخر ردای جد تو

189 معنی اول بصادق ختم کن %~% معنی آخر بعاشق ختم کن

190 معنی اول که صدق اولیاست %~% در جهان میدان علی موسی الرضاست

191 ای ز تو اسرار مبهم آشکار %~% بر درت عیسی بن مریم پرده‌دار

192 علم اسرار لدنی پیش تست %~% سالک اسرار حق درویش تست

193 خود تو بودی در دل منصور نور %~% زآن ازو آمد اناالحق ms229 در ظهور

194 غیر تو خود نیست در عالم کسی %~% این شده بر من معین خود بسی

195 هم تو روحی در بدن هم نور دین %~% هم تو باشی با نبوت همنشین

196 هر زمانی جبه داری بتن %~% گه قبا سازی ورا گه پیرهن

197 گه نمائی خویش را در آینه %~% جلوه گر گردی تو درهر آینه

198 گه بپوشی خود لباس عاشقان %~% گه شوی اندر میان جان نهان

199 گه بمظهر وصف خودسازی عیان %~% گه بجوهر کشف خود سازی بیان

200 گه باشتر نامه داری حالها %~% در لسان الغیب داری قالها

201 گه باشتر نامه گوئی راز خود %~% گه به اشتر نامه داری ناز خود

202 گه به اشتر نامه گوئی سر هو %~% گه به اشترنامه داری گفتگو

203 گه به اشتر نامه عاشق بوده %~% گه به اشتر نامه صادق بوده

204 گه میان اشتران گشتی نهان %~% از تو دلها چون جرس اندر فغان

205 گه درآئی در میان راز %~% گه کنی در ملک معنی ترکتاز

206 گه عرب گردی و گوئی زنجبیل %~% گه همی خوانی تسمی سلسبیل

207 گه بپوشی عقل رادستار عشق %~% گه ببندی شیخ را زنار عشق

208 گه میان جمع باشی جام می %~% گه بهار آیی و گه باشی بدی

209 گه تو ترکی در حبش گه فارسی %~% گه بملک روم مثل حارسی

210 گه قدم داری بمصر و گه بشام %~% ماوراالنهر داری خود مقام

211 گه خراسانی شده در ملک طوس %~% تاترا عطار باشد پای بوس

212 گه خطائی خوانمت اندر ختن %~% گه امیری با اسیری در سخن

213 گه به تخت و دشت داری تکیه گاه %~% گه درون کاشغر داری سپاه

214 گه خجند واندجان را کرده سیر %~% گه گشاده در بخارا باب خیر

215 گه بخوارزمی و گه در مرو و تون %~% گه کنی شاپور ما را سرنگون

216 گه عراق و فارس را برهم زنی %~% گه به آذربایجان این دم زنی ms230

217 گه به گیلان در روی چون ششدری %~% گه درون شیروان بر منبری

218 گه تو پوشی اردبیلی را لباس %~% گه حلب را کرده تخت اساس

219 گه بقسطنطین درآیی خود بقهر %~% گه فرنگی را دهی ناقوس دهر

220 گه درآیی خود بهندستان زمین %~% تا ببینی آنچه دیدی پیش ازین

221 گه میان انبیا در خرقه %~% گه میان اولیا در خرقه

222 در جهان در هر زمان غوغای تست %~% خود بهر قرنی بجان سودای تست

223 بر سریر ملک و دولت کام تو %~% در دل آدم همه آرام تو

224 گه بمکه خان سلطانی نهی %~% گه نجف را گنج پنهانی نهی

225 سالها در ملک سرمد بوده %~% در مدینه با محمد بوده

226 با تمام انبیا همراه تو %~% خود تمام اولیا را شاه تو

227 ای تو کرده جان مشتاقان کباب %~% ای تو کرده ملک جسمانی خراب

228 هرچه خواهی آن کنی سلطان توئی %~% بر جراحتهای ما درمان توئی

229 آنچه حکم تست من آن می‌کنم %~% جان فدای جان و جانان می‌کنم

230 داغ ماند خود بجانم سود تست %~% بهر سودش خود وجودم عود تست

231 من شدم تسلیم بهر سوختن %~% وآن قبای آتشین را دوختن

232 سوزشی کز تست مرهم خوانمش %~% درد کان از تست راحت دانمش

233 آتشی کز تست من پروانه وار %~% اندر آن آتش درآیم بیقرار

234 آنکه سوزی نیستش خاکستر است %~% وآنکه سوزد همچو اخگر انور است

235 شعله آتش زدی درجان ما %~% آتشینم ساختی خوش مرحبا

236 در زدی آتش که تا سوزی مرا %~% خود چه باشد ذره‌ای پیش ضیا

237 من نیم خود هیچ و جمله خود توئی %~% من زخود برداشتم اسم دوئی

238 من وجود خویش را انداختم %~% جان خود را پیش جانان باختم

239 گر تو خواهی تاشوی آزاد و فرد %~% آر تسلیم و رضا وسوز و درد

240 درد و سوزش حال درویشان بود %~% ناله و غم در دل ایشان ms231 بود

241 سوخت او عطاررا از شوق خویش %~% درد او مرهم کنم بر جان ریش

242 هر دلی کز درد تو بی ذوق شد %~% همچو شیطان گردنش در طوق شد

243 هرچه از پیش تو باشد خوش بود %~% بس لطیف و نازک ودلکش بود

1 بد به نیشابور مرد منعمی %~% بود او را خانه پردرهمی

2 تاجران بسیار در ملک جهان %~% بهر نفع مال میکردی روان

3 مزرعه در ملک ما بسیار داشت %~% تخم بی‌صبری در او بسیار کاشت

4 خانه‌ها و جایها بسیار ساخت %~% خود چه حاصل چون کسی را کم نواخت

5 روز و شب فکرش خیال جاه بود %~% دستش ازنیکی ولی کوتاه بود

6 ناگهم افتاد در کویش گذر %~% بود چون فرزند او بیرون در

7 چشم او افتاده بر من گفت آه %~% آمدی خوش ورنه می‌گشتم تباه

8 از جفای دورو ازدرد پدر %~% این زمان افتاده از خود بیخبر

9 این توقع دارم از لطف تو من %~% پیش او آیی و گوئی یک سخن

10 مدت ده روز شد تاخسته است %~% او زاکل و شرب لب بربسته است

11 هر که آید در عیادت پیش او %~% غیر فحش از وی نیامد گفتگو

12 در نصیحت نکته‌ای با او بگوی %~% تا نریزد او ازین فحش آب روی

13 چون برفتم پیش او بی‌گفتگو %~% در مقام کندن جان بود او

14 چون نظر افتاد او را بر فقیر %~% گفت ای عطار ما را دستگیر

15 گفتمش دم با خدا باید زدن %~% خود از این دنیا بدر باید شدن

16 گفت ای عطار رفتن مشکل است %~% زآنکه حب این جهانم در دل است

17 این چنین در روی من بسیار گفت %~% وآن همه از هستی و پندار گفت

18 من زبالینش روان برخاستم %~% هر زمان از بیم آن میکاستم

19 چون باو گفتم بسی گوی از خدا %~% یا ببر پیشم تو نام مصطفی

20 او ز مال و جاه ms232 خود میگفت قال %~% خود نبود از یاد حقش ذوق و حال

21 جان همی کند و همی گفت این سخن %~% غیر این معنی نبودش هیچ فن

22 ناگهی درویشی آمد پیش من %~% گفت از حال غنی برگو سخن

23 گفتمش ای دوست او جان می‌کند %~% خویشتن را او بزندان میکند

24 چون شنید این قصه از من پیر راه %~% خنده او کرد از شکر الاه

25 گفت او هفتاد سال ای اهل دل %~% درجهان کنده است جانی متصل

26 او بعمر خویشتن جان کنده است %~% این زمان در پیش شیطان مانده است

27 ای برادر حال دنیا دار بین %~% چون درون نار گشته زار بین

28 ای برادر از جهان بیزار باش %~% دایما با ذکر حق درکارباش

29 هرکه دنیا دار شد مردود شد %~% همچو هیمه در میان دود شد

30 هر که دنیا دار شد بی ما بود %~% در دو عالم بیشک او رسوا بود

31 هر که دنیا دار شد غمخوار شد %~% او ز دنیائی خود بیمار شد

32 هر که دنیا دار شد او مرده‌ایست %~% او به خواری در جهان افسرده ایست

33 هر که دنیا دار شد او یار نیست %~% در دو عالم خود ازو آثار نیست

34 هر که دنیا دار شد او را مبین %~% تا نیندازد ترا او بر زمین

35 هر که دنیا دار شد ترسان بود %~% پیشوای او همه شیطان بود

36 هر که دنیا دار شد آلوده شد %~% او بکفگر جهان پالوده شد

37 هر که دنیا دار شد لذت نیافت %~% او به پیش عارفان همت نیافت

38 هر که دنیا دار شد عقبی ندید %~% او ثمر از خوشه طوبا نچید

39 هر که دنیا دار شد از ما گذشت %~% دارد او با اهل دنیا خود نشست

40 هر که دنیا دار شد ای وای او %~% خود مرا رحم است بر فردای او

41 هر که دنیا دار شد خود را ms233 بسوخت %~% یا به تیری از بلا خود را بدوخت

42 هر که دنیا دار شد بیمار شد %~% او برون از کلبه عطار شد

43 هر که دنیا دار شد زیر زمین %~% خود ورا شیطان ملعون درکمین

44 هر که دنیا دار شد او گیج شد %~% همچو مال خویشتن او هیچ شد

45 هر که دنیا دار شد از ما برید %~% در معانی مظهر ما را ندید

46 هر که دنیا دار شد سودا پزد %~% مار دنیا دایمش بر پا گزد

47 هر که دنیا دار شد آخر چه کرد %~% او ز دنیا رفت با صد آه و درد

48 هر که دنیا دار شد مرگش گرفت %~% هرکه عقبا دار شد ترکش گرفت

49 هر که دنیا دار شد اهل گل است %~% هرکه عقبی دار شد اهل دلست

50 هر که دنیا دار شد کی راه دید %~% خویشتن را عاقبت درچاه دید

51 هر که دنیا دار شد کفتار شد %~% او درون غار بسته خوار شد

52 هر که دنیا دار شد او کور شد %~% در میان مفلسان عور شد

53 هر که دنیا دار شد کی آدمی است %~% کی ورا در علم معنی خرمیست

54 هر که دنیا دار شد کی عشق دید %~% مظهر عطار را او کی شنید

55 هر که دنیا دار شد مظهر نیافت %~% او ز جوهر ذات من جوهر نیافت

56 هر که دنیا دار شد عطار نیست %~% در معانی واقف اسرار نیست

57 هر که دنیا دار شد در زحمت است %~% هرکه از پیشش رود در رحمت است

58 هر که دنیا دار شد ویران شود %~% یامثال خواجه دیوان شود

59 هر که دنیا دار شد او منصبی است %~% او در آن صورت بمعنی عقربیست

60 هر که دنیا دار شد دکان گرفت %~% نه برفت و علم القرآن گرفت

61 هر که دنیا دار شد دنیا گرفت %~% خویش را در پیش شیطان جا گرفت

62 ms234 هر که دنیا دار شد فاسق بود %~% کی چودرویشان دین عاشق بود

63 هر که دنیا دار شد در نار سوخت %~% او زبهر جیفه دینار سوخت

64 هر که دنیا دار شد او جان کند %~% از تن خود جامه ایمان کند

65 هر که دنیا دار شد خود بین شده %~% پای تا سر جملگی سرگین شده

66 هر که دنیا دار شد سنگین دلست %~% همچو خر دایم فتاده در گل است

67 هر که دنیا دار شد در راه ماند %~% پای بسته دردرون چاه ماند

68 هر که دنیا دار شد دانی چه کرد %~% او ز دنیا رفت با صد آه و درد

69 هر که دنیا دار شد دیندار نیست %~% او درون کلبه عطار نیست

70 در گذر از جیفهدنیای دون %~% تا برآری از صدف گوهر برون

71 گوهر معنی بیان انبیاست %~% جوهر معنی زبان اولیاست

72 در معانی کوش نی در جاه و مال %~% زآنکه جاه و مال را باشد زوال

73 مال دنیا از حقت دوری دهد %~% پس ترا از کفر رنجوری دهد

74 درگذر از منصب دنیای دون %~% زانکه خلقی را دراندازد بخون

75 بگذر از دنیا و جام عشق نوش %~% همچو مستان خدامیکن خروش

76 گر تو خواهی پیش آن دلجو شوی %~% بایدت اول که همچون او شوی

77 یعنی از هستی خود از دل گذر %~% وآنگهی بیخود بسویش راه بر

78 چون درآئی خویش را گم کن دراو %~% تا بیابی خویش را پهلوی او

79 هر که دارد این ادب مقبل بود %~% او بمقبولان حق واصل بود

80 هرکه دارد این ادب مظهر گرفت %~% جام راحت از کف حیدر گرفت

81 خویش رادر زندگانی فوت بین %~% این معانی را تو پیش از موت بین

82 تا بمانی زنده درملک الاه %~% خود بعلیینت باشد تکیه گاه

1 بود دربغداد شیخی نیک رای %~% خلعت عرفان گرفته از خدای

2 بود زاهد درورع پیچیده بود %~% نقطه دیدار ms235 معنی دیده بود

3 در علوم فقه و اندر علم حال %~% بود سرور بر همه اهل کمال

4 گرچه دایم داشت درخلوت نشست %~% ناگه او را میل سیری داد دست

5 اوبگرد شهر اندر سیر بود %~% بر در یک خانه بنشست زود

6 خواست شیخ از مردم آن خانه آب %~% پیشش آمد دختری چون آفتاب

7 همچو حوران بهشتی تازه روی %~% جام آبی داشت در کف مشکبوی

8 آب را بستاند و بروی چشم دوخت %~% آب آتش گشت و او را زود سوخت

9 رفت از دست و به عشقش عقل داد %~% ای مسلمانان ز روی خوب داد

10 گشت پیدا ناگه آنجا باب او %~% شیخ را چون دید گفتش کی نکو

11 لطف کن در کلبه روشن درآ %~% تا بگیرد کلبه مسکین ضیا

12 شیخ با خواجه درون خانه شد %~% رفتنش مقصود آن جانانه شد

13 شیخ از فرزند چون پرسید ازو %~% خواجه گفت ای نیکخوی نیک جو

14 دختری دارم که آورد آب را %~% او وداعی کرده شبها خواب را

15 ذوق ارباب صفا دارد بسی %~% در عبادت نیست مثل او کسی

16 گفت شیخ ای خواجه نیکو سرشت %~% گر تو داری ذوق رضوان بهشت

17 دخترت را در نکاح من کنی %~% خانه خود را بدین روشن کنی

18 گفت شیخا او ترا خود بنده است %~% اوبنور معنی تو زنده است

19 پس نکاحش کرد و تسلیمش نمود %~% زانکه آن دختر دل ازوی برده بود

20 بود آن خواجه بسی منعم بدهر %~% مال و نام او گرفته شهر شهر

21 خانه‌ها از بهر شیخ آباد کرد %~% شیخ را از جاه و دنیا شاد کرد

22 گفت من دارم توقع از کرم %~% زود اندازی ز دوشت خرقه هم

23 پس بپوشی خلعتی خوش با صفا %~% دوراندازی ز بر این ژنده را

24 چون شنید این شیخ گفتش مرحبا %~% رفت درحمام و پوشید او قبا

25 چونکه شب آمد درون ms236 خانه شد %~% بر سر مشغولی شیخانه شد

26 گفت سویم آورید آن خرقه را %~% زآنکه بی آن نیست ذکر از من روا

27 ناگه آوازی شنید او از آلاه %~% کی بیک دیدن برون رفته ز راه

28 چون نظر کردی بسوی غیر ما %~% خرقه ظاهر کشیدم بر ملا

29 گر بیندازی نظر دیگر نهفت %~% خلعت باطن ز تو خواهم گرفت

30 چون نظر افتاد سوی دیگرت %~% خرقه‌ات بیرون فکندم از برت

31 گر کنی تو یک نظر دیگر به غیر %~% می‌فرستم زودت از مسجد به دیر

32 از مقام آشنائی رانمت %~% پس بدار بینوائی خوانمت

33 گر نظر اندازی یکبار دگر %~% من روان اندازمت اندر سقر

34 هرکه او در غیر حق دارد نظر %~% او به باغ خلد کی یابد مقر

35 پس طلاقش داد و آمد در خروش %~% گشت او بار دگر پشمینه پوش

36 گر همی خواهی که ایمان باشدت %~% بهره‌ای از نور عرفان باشدت

37 تو نظر بر پشت پای خویش دار %~% پس بذکر و فکر او دل برگمار

38 تو بعزت نه قدم در کوی دوست %~% تاکه ره یابی تو در پهلوی دوست

39 تو نظر در روی درویشان فکن %~% تا که مقبول نظر گردی چو من

40 تو نظر داری خود از در یتیم %~% لیک اندازی نظر را تو ز بیم

41 بیم را بگذار و دل برکن زشر %~% تا شوی در ملک جان صاحب نظر

42 عاشقان را خوف نبود در جهان %~% چشم باطن برگشا این را بدان

43 پاکبازان را نباشد بیم جان %~% مست جانان را نباشد بیم جان

44 من نظر بازم بسوی یار خویش %~% زآنکه این بینش ازو دیدم زپیش

45 هرنظر را بینش دیگر بود %~% هر دلی را دانش دیگر بود

46 هرکسی را در نظر نوری دهند %~% گر بهشتی شد باو حوری دهند

47 هرکه حق جوید بیابد دوست را %~% غیر این معنی نباشد پیش ما

48 رو تو ms237 بین حق را بچشم سرعیان %~% تا شود روشن بتو سر نهان

49 رو تو حق بین باش و با حق گوی راز %~% همچو شمعی باش پیشش درگداز

50 دیده خود را تو در معنی گشا %~% تا شوی در معنی ما آشنا

51 رو نظر را بر رخ دانا فکن %~% و از زبان او شنو نطق سخن

52 رو نظر را در حقیقت تو بباز %~% تا شود باب ولایت بر تو باز

53 رو نظر بند از تمام خلق عام %~% تا نیفتی همچو نادانان بدام

54 دام نادانان تصرف در جهان %~% این به پیش جمله دانایان عیان

55 رو گذر کن تو ازین دام بلا %~% تا شوی پاک و لطیف و با صفا

56 هرکه ازدام بلا پرهیز کرد %~% او قلم را بهر مظهر تیز کرد

57 او نوشت این مظهرم را بهر خود %~% تا بگیرد در ولایت شهر خود

58 شهر ما را نام باشد علم دوست %~% علم یار ما چو روی او نکوست

59 جوهر انسان رخ نیکو بود %~% هرکه نیکو روست انسان او بود

60 روی نیکو باطن روشن بود %~% خود بهشت دانشش گلشن بود

61 اصل معنی دوری خلقان بود %~% هرکه جست از مردمان انسان بود

62 دوری خلقان ترا واصل کند %~% نور عرفان در دلت حاصل کند

63 دور از خلقان ببینی دوست را %~% همچو حبه دور گردان پوست را

64 تو به دانایان قرین شو همچو من %~% زآنکه بر دانا شود روشن سخن

65 پیش دانا علم باشد صد هزار %~% پیش نادان جهل باشد بیشمار

66 پیش دانا علم معنی خوانده‌ام %~% بر دو عالم اسب دولت رانده‌ام

67 من ز دانایان معنی بهره‌مند %~% من به فتراک معانی در کمند

68 من ز دانا نور معنی دیده‌ام %~% گل ز بستان معانی چیده‌ام

69 پیش دانایم کتاب دید او %~% پیش دانایم همه توحید او

70 پیش دانا علم پنهان خوانده‌ام %~% علم صورت پیش نادان مانده‌ام

71 پیش ms238 دانا نیک باشد قهر او %~% پیش دانا شهد باشد زهر او

72 پیش دانا در نظر باشد هم او %~% پیش نادان مختصر باشد هم او

73 پیش دانا خود نظر بر او کنم %~% پیش نادان خود حذر از او کنم

74 پیش دانا معنی قرآن عیان %~% پیش نادان معنی قرآن نهان

75 پیش دانا صورت دلدار ماست %~% پیش نادان خود همه انکار ماست

76 پیش دانا عزت و شاهی بود %~% پیش نادان جمله گمراهی بود

77 پیش دانا علم فقر است و فنا %~% پیش نادان جمله مکر است و دغا

78 پیش دانا گر روی انسان شوی %~% پیش نادان مرده بیجان شوی

79 پیش دانا عشق رهبر آمده %~% پیش نادان عقل پی برآمده

80 پیش دانا صورت دنیا هبا %~% پیش نادان حیفه دنیا عطا

81 پیش دانا قوت روح از ذکر حی %~% پیش نادان نام آن کاووس کی

82 پیش دانا خود شراب از عشق نوش %~% پیش نادان روی خود در فسق پوش

83 پیش دانا جمله مشکل حل شود %~% پیش نادان کار تو مهمل شود

84 پیش دانا سر بنه تا سر شوی %~% پیش نادان چند بر منبر شوی

85 پیش دانا علم بهتر آمده %~% پیش نادان جهل سرور آمده

86 پیش دانا صورت زیبا نکوست %~% پیش نادان جیفه دنیا نکوست

87 پیش دانا جمله مشکل حل شود %~% پیش نادان کار تو مهمل شود

88 پیش دانا علم سبحانی بود %~% پیش نادان ظلم سلطانی بود

89 پیش دانا عدل و انصاف کرم %~% پیش نادان بخل باشد محترم

90 پیش دانا دین حق باشد تمام %~% پیش نادان خود نباشد جز ظلام

91 پیش دانا خوان تو مظهر را بدهر %~% پیش نادان رو تو بردارش بقهر

92 پیش دانا جوهر ذات آمده %~% پیش نادان شعر و ابیات آمده

93 هرکه مظهر را بخواند در بلا %~% آن بلا گردد به پیش او هبا

94 هرکه دارد مظهرم همراه خود %~% اوشود منعم زجود ms239 شاه خود

95 هرکه خواهد پیر و شیخ راهبر %~% جوهر و مظهر بجوید در بدر

96 چون بیابد باب جنت یافته %~% معنی قرآن بعصمت یافته

97 معنی قرآن احادیث نبی %~% جملگی ثبت است دروی بس جلی

98 پیش دانا مرتضی باشد امام %~% پیش نادانان چگویم والسلام

99 پیش دانا او امام راستی %~% پیش نادان دون نوخواستی

100 پیش دانا مرتضا ایمان بود %~% پیش نادان غیر او آنسان بود

101 پیش دانا صورت و معنی ازوست %~% پیش نادان حیرت این گفتگوست

102 پیش دانا خرقه مستی بود %~% پیش نادان دیدن هستی بود

103 راهبر در راه احمد مرتضی است %~% غیر او رهبر نمی‌دانم کجاست

104 گر توداری غیر این ره بیرهی %~% همچو حیوان اوفتاده در چهی

105 جمله یاران دیده‌اند این راه را %~% خوانده‌اند ایشان کلام الله را

106 تا کلام الله را دانسته‌ایم %~% معنی آن را بجان پیوسته‌ایم

107 گر تو غیر از وی بگیری رهبری %~% در جهان باشی تو کمتر از خری

108 گر همی خواهی که معنی دان شوی %~% در معانی جامع قرآن شوی

109 رو براه حیدر کرار تو %~% تا شوی از عمر برخوردار تو

110 رو براه مرتضی کو رهنماست %~% در معانی مظهر نور خداست

111 او بحکم حق ترا باشد ولی %~% گر ندانستی تو بی‌شک جاهلی

112 او تمام اولیا را سر بود %~% او بشهر علم احمد در بود

113 خود از او اسرار گشته آشکار %~% خود از او عطار گشته راز دار

114 خود ازو عطار این اسرار یافت %~% خود ازو عطار این گفتار یافت

115 خود ازو عطار گشته سربلند %~% خود ازو عطار صید این کمند

116 خود ورا عطار مداح آمده %~% او درین کشتی چو ملاح آمده

117 ای ترا عطار سلطان خوانده %~% در معانی تاج ایمان خوانده

118 ای ترا عطار مظهر خوانده %~% در معانی سرجوهر خوانده

119 ای تو را عطار دیده در یقین %~% ای ترا عطار خوانده علم دین ms240

120 ای ترا عطار جان بازآمده %~% در حقیقت صاحب راز آمده

121 ای ترا عطار منصور دوم %~% گشته در جویائی ذات تو گم

122 ای ترا عطار جویا آمده %~% از عدم بهر تو پیدا آمده

123 تا بگوید آنچه او نشنیده است %~% تا بگوید آنچه در دین دیده است

124 تا بگوید آنچه از حق آمده است %~% در معانی عین مطلق آمده است

125 تا نماید راه حق را از عیان %~% تا دهد او سوی معنی ها نشان

126 خود ترا عطار در توحید دید %~% از تو او اسرار معنی‌ها شنید

127 تا نماید راه احمد را بخلق %~% او برد زنار ما را زیر دلق

128 او درآرد روح و معنی را بجان %~% او دمد صور حیات جاودان

129 آنچه او گفته است تو کی گفته %~% ره که او رفته است تو کی رفته

130 سالک واصل که باشد یار او %~% هر دو عالم نقطه پرگار او

131 یار معنیش محمد آمده %~% غیر شرع او همه رد آمده

132 خود زآدم تا بایندم مثل او %~% من ندیدم سالکی در گفتگو

133 گفت این مظهر که تا واقف شوی %~% بر طریق راستان منصف شوی

134 هرکه او منصف بود شرع آن اوست %~% علم معنی نامه دیوان اوست

135 در طریقت خوانده‌ام آن نامه را %~% در حقیقت رانده‌ام آن خامه را

136 خود حقیقت سر درویشان بود %~% خود طریقت شیوه ایشان بود

137 رو بکن بر شاه درویشان سلام %~% تا بگیرد علم معنی‌ات نظام

138 ظاهر و باطن به شاهت راست کن %~% نورایمان را ز حق درخواست کن

139 نور ایمان روی اودیدن بود %~% صدق ایمان کوی او رفتن بود

140 چون نداری صدق ایمان نیستت %~% خود طریق شاه مردان نیستت

141 از جهان آزاد و فردند ای پسر %~% دستشان باشد بمعنی در کمر

142 چون نیابی پیش مقبولان قبول %~% چند گردی گرد هر دربوالفضول

143 گرد درها خود همی گردی چو ms241 سگ %~% تا بگیری لقمه نانی به تک

144 خود زبهر دانشت این سیر نیست %~% اصل معنیت یقین برخیر نیست

145 علم بهر منصب و مالت بود %~% نه ز بهر عقبی و حالت بود

146 علم بهر آنکه بالا بگذری %~% یا ز اوقاتی ته نانی خوری

147 بهر این مردود گشتی ای فقیه %~% اسم تو در ملک عقبی شد سفیه

148 ای ز بهر لقمه‌ای بیجان شده %~% در تمام عمر سرگردان شده

149 ای ز بهر لقمه‌ای سر باخته %~% بهر دنیا دین خود در باخته

150 ناتوانی کو بدنیا دل نهاد %~% دنیی وعقبی خود بر باد داد

151 خویش را از بهر منصب خوار کرد %~% باطن خود را چو سگ مردار کرد

152 کوش در ابیات من گر واقفی %~% عاقبت را کن نظر گر عارفی

153 شرم از حق دار ای رسوای دین %~% تا بکی باشی چو گربه در کمین

154 شرم دار از فش و دستار بزرگ %~% در جهان تا کی دوی مانند گرگ

155 گشته‌ای مانند گرگان پنجه زن %~% تا خوری مرداری ای پرورده تن

156 چند بهر خانه تن در جهان %~% زار گردی گه به این و گه به آن

157 سودی کی باشد ترا زین ای پسر %~% عاقبت ازخانه گیری راه در

158 خود از آن در سوی گورستان روی %~% بیشکی درگور بی ایمان روی

159 هرکه او در گور بی ایمان رود %~% بی شکی او در وادی شیطان رود

160 جای شیطان در سقر باشد بدان %~% در سقر او را مقر باشد بدان

161 هر که این قول صوابم بشنود %~% یا باین اسرار نیکو بگرود

162 او ز شیطان و جهنم فارغ است %~% زنده باشد که از غم فارغ است

163 او وجود خویش را احیا دهد %~% خویش را بر تخت جنت جا دهد

164 او بشرع مصطفی کامل شود %~% او بنور اولیا قابل شود

165 او بفرقان معانی سر شود %~% او ز اکسیر ولی چون ms242 زر شود

166 او درآید در طریق انبیا %~% راه بین گردد بنور اولیا

167 در طریق اولیا او رهرو است %~% راه تقلیدی به پیشش یک جواست

168 راه تقلیدی به پیش شیخ مان %~% تو براه عارفان رو در امان

169 شیخ ظاهربین چو خودبین گشته است %~% از قدم تا فرق سرگین گشته است

170 شیخ ظاهربین که چه‌ها ساخته %~% جمله خلقان رادر آن انداخته

171 شیخ صورت بین که او اندر جهان %~% ساخته ویران هزاران خانمان

172 خویش را در زهد داند کاملی %~% تا بدام او در افتد جاهلی

173 حیله و مکر و دغا در شأن اوست %~% جیفه دنیا همه ایمان اوست

174 رو اگر مردی تو ترک این بکن %~% غیر اینم نیست در معنی سخن

1 مالک دینار مرد کار بود %~% از ریاضت روز و شب بیمار بود

2 گفت او را دختر وی ای پدر %~% خود ز بیخوابی بود دردت مگر

3 گفت مالک کی برحمت همنشین %~% من زخواب خود همی باشم حزین

4 زآنکه خواب غفلت از شیطان بود %~% خود به بیداری همه رحمن بود

5 دیگر آنکه چون بیاید دولتی %~% خفته باشم من بخواب غفلتی

6 چونکه در غفلت بیابد خفته را %~% بگذرد آن خفته بنهفته را

7 پیش شب بیدار گیرد او قرار %~% من بمانم دور از او محروم و زار

8 دولت حق پیش آن کامل بود %~% کو ز بی‌خوابیش درد دل بود

9 هرکه درخوابست او خربنده است %~% وآنکه بیدار است او دل زنده است

10 هرکه در خوابست او را دید نیست %~% ذره در جان او توحید نیست

11 هرکه در خوابست در غفلت بود %~% هرکه بیدار است در دولت بود

12 هرکه در خوابست او دارد ممات %~% هرکه بیدار است او دارد حیات

13 هرکه در خوابست او رحمت ندید %~% هرکه بیدار است او زحمت ندید

14 هرکه درخوابست از حق دور شد %~% هرکه بیدار است او پرنور شد

15 ms243 هرکه در خوابست در غفلت بود %~% هرکه بیدار است در عصمت بود

16 هرکه در خوابست از وی دور شو %~% هرکه بیدار است با او نور شو

17 هرکه در خوابست او را برگ نیست %~% هرکه بیدار است اور ا مرگ نیست

18 هرکه در خوابست او را دیو زاد %~% هرکه بیدار است او را نیک باد

19 هرکه درخوابست او کی دیدروز %~% هرکه بیدار است او کم دید سوز

20 خواب چبود غفلت و پندار اوست %~% هست بیداری همه بیدار دوست

21 تو به بیداری سخن را ختم کن %~% خواب کم کن ختم شد بر این سخن

1 اندر آن سالی که طبعم گشت یار %~% بود سال پانصد و هشتاد و چار

2 سال عمر من ز صد بگذشته بود %~% جمله اعضایم بدرد آغشته بود

3 تخم نیکوئی بکشتم در جهان %~% وین چنین مظهر نوشتم در جهان

4 سر غیبی کردم از مظهر عیان %~% ختم کردم من سخن نعم البیان

5 سال تاریخش چو کردم جستجوی %~% گفت جان سر عجایب را بگوی

6 گر بدی گفتیم عیبش را بپوش %~% بلکه در اظهار عیب آن مکوش

7 بود چون پیری و عجز و بیدلی %~% در گذر از سهو آن گر مقبلی

8 من سخن می‌خواستم سازم بیان %~% سر معنی را کنم بر تو عیان

9 هستیم گاهی که از خود میربود %~% می‌نوشتم هرچه معنی می‌نمود

10 من سخن گفتم فزون از صد هزار %~% زآن سخنها را یکی تو پیش آر

11 گر یکی افتد قبولت از هزار %~% یادگیر آن را و از من در گذار

12 گفت نا اهلم ببخشد رنجشی %~% از دعا یابم ولی آسایشی

13 از خدا بر روح من رحمت بجو %~% تا بیاید از خدا رحمت بتو

14 چون کتاب من برحمت شد تمام %~% ختم بر رحمت نمودم و السلام

منطق الطير

منطق الطير

نبذة عن الكتاب

الفهرس