1 حمد پاک از جان پاک آن پاک را %~% کو خلافت داد مشتی خاک را

2 آن خرد بخشی که آدم خاک اوست %~% جزو و کل برهان ذات پاک اوست

3 آفتاب روح را تابان کند %~% در گل آدم چنین پنهان کند

4 چون گل آدم بصحرا آورد %~% اینهمه اعجوبه پیدا آورد

5 چون درون نطفه جانی نهد %~% آفتابی در سپندانی نهد

6 کلبه روح القدس قلبی کند %~% قالبش چون دحیه الکلبی کند

7 از بن انگشت عین او آورد %~% بحر دل در اصبعین او آورد

8 کوه را چون ظله آسان او کند %~% بحر را گهواره جنبان او کند

9 شیر از انگشت خلیل او آورد %~% عیسئی از جبرئیل او آورد

10 طفل را در مهد پیغامبر کند %~% وز همه پیرانش بالغ تر کند

11 کوه را در گردن عوج افکند %~% شور در یأجوج و مأجوج افکند

12 شیرخواری را بتقریر آورد %~% وز میان فرث و دم شیر آورد

13 خاک را مهد بنی آدم کند %~% باد را نه ماهه مریم کند

14 آب موج آرنده را پل سازد او %~% واتش سوزنده را گل سازد او

15 گرگ را بر پیرهن گویا کند %~% وز دم پیراهنی بینا کند

16 بنده را منصب شاهی دهد %~% از چنان چاهی چنان جاهی دهد

17 از عصائی سنگ را زمزم کند %~% گندمی تخم عصی آدم کند

18 مرده را از زنده پیدا آورد %~% زنده از مرده بصحرا آورد

19 برف و آتش جفت یکدیگر کند %~% تا ز هر دوقد سیئی سر بر کند

20 گربه را از عطسه شیر آورد %~% گاو را از گربه در زیر آورد

21 انگبین را پرده کافوری کند %~% وانگهش آن پرده زنبوری کند

22 ماه را بر رخ سیاهی اونهد %~% گاو را بر پشت ماهی او نهد

23 سنگ را از بیم خویش آبی کند %~% آب را از خوف سیمابی کند

24 صدهزاران راز در موری ms001 نهد %~% در دلش از شوق خود شوری نهد

25 گه ملک را گیرد و صلبش کند %~% گه چناحش بشکند قلبش کند

26 جعفر طیار را پر بر نهد %~% شهر دین را از علی در بر نهد

27 گه زنی آرد ز مردی بی زنی %~% گاه مردی از زنی بی بیزنی

28 گاه از مرغی کند خنیاگری %~% گاه از نحلی کند حلواگری

29 او دهد سنگی و کرمی در میانش %~% اونهد کرمی و برگی دردهانش

30 دود را بی آتشی انجم کند %~% سنگ آتش آرد و هیزم کند

31 سنگ سرد از آتش دل گرم ازوست %~% چوب خشک از میوه تر نرم ازوست

32 گه زادهم اشهبی میآورد %~% گاه از روزی شبی میآورد

33 نیش را در نوش شمع او مینهد %~% ماه را با مهر جمع اومینهد

34 پشه را صف شکن میآورد %~% در مصافش پیل تن میآورد

35 تا سر یحیی است غارت میکند %~% پس بحی ماندن اشارت میکند

36 ملک در دست شبانی مینهد %~% منت اوبر جهانی مینهد

37 دیو را انگشتری در میکند %~% دیو مردم را پری در میکند

38 صدهزاران ساله طاعت کردنی %~% طوق لعنت میکند در گردنی

39 ذات یونس را چو سر حوت داد %~% در درون بطن حوتش قوت داد

40 آب را در پای عیسی خاک کرد %~% وز دمش در خاک جان پاک کرد

41 آن چنان غیبی نهان پیدا نمود %~% از بن جیبی ید بیضا نمود

42 گه دو خاکی را ببالا راه داد %~% گه سه قدسی را بشیب چاه اد

43 شادی روحانیان از مهر اوست %~% گریه کروبیان از قهر اوست

44 قطره را در مکنون میدهد %~% نقطه را دور گردون میدهد

45 هم زخونی منعقد دل میکند %~% هم خلیفه از کفی گل میکند

46 عقل سرکش را بشرع افکنده کرد %~% تن بجان و جان بایمان زنده کرد

47 خوان گردون پیش درگاه اونهاد %~% قرص مهرو کاسه ماه اونهاد

48 چون در ms002 آب بحر موج آغاز کرد %~% هر دو را ز آمد شدن هم باز کرد

49 ازدرخت سبز شمعی برفروخت %~% تا چو پروانه کلیمش پر بسوخت

50 آتشی در دست دشمن در گرفت %~% تا خلیلش طبع اسمندر گرفت

51 کلب را در کهف کلب روم کرد %~% آهن و پولاد را چون موم کرد

52 کره گردون بحق میآورد %~% در ره او گر طبق میآورد

53 گرد خاک یسرنگونش درکشید %~% وز شفق دامن بخونش درکشید

54 درغمش راهی که گردون میرود %~% سرنگوندرخاک و در خون میرود

55 سنگ را و مرغ را هم ناله ساخت %~% مرغ آوردوزسنگش ژاله ساخت

56 مرغ مستش حرب پیل آغاز کرد %~% در میان کعبه سنگ اندازکرد

57 مور راهش از کمر چستی گرفت %~% با سلیمان لاجرم کستی گرفت

58 نحل او چون وحی او معلوم کرد %~% بس که شیرین کارئی چون موم کرد

59 عنکبوت او چو دام انداز شد %~% آن چنان مرغی بدامش باز شد

60 اوست آن یک کز ددو حرف نامدار %~% کرد پیدا در سه بعد ارکان چار

61 پنج حس در شش جهت سالار کرد %~% هفت را در هشتمین دوارکرد

62 نه فلک چون ده یکی خواست از درس %~% از دو عالم جای آمد بر ترش

63 چون بهشتم در دو شش را بار داد %~% چار را نه داد ونه را چار داد

64 مردمی در آب شور و گوشه %~% کز جهان پیه آبه بودش توشه

65 آب حیوان بود در تاریکیش %~% تیز رو آورددر باریکیش

66 بر سیاه و بر سپیدش شاه کرد %~% روشنش در تیرگی چون ماه کرد

67 همچو ماهی چرخ بر طاقش نشاند %~% خلق را در عهد و میثاقش نشاند

68 گه چراغ و گاه چشمش نام کرد %~% در چراغش روغن بادام کرد

69 در خلافت جامه پوشیدش سیاه %~% کرد دیبای سپیدش بارگاه

70 ز ابروان کژ دو حاجب راست کرد %~% هر دو را پیوستگی درخواست کرد

71 زاندرون ms003 بنشاند فراشی بکار %~% تا زدل آبی زند وقت غبار

72 از برون دو پرده دار طرفه کرد %~% تانیارد غول قصد غرفه کرد

73 صف کشید از مژه وبر درنشاند %~% تا کسی که او باش بود از در براند

74 همچو یوسف گرچه جایش چاه داد %~% تا به هفتم آسمانش راه داد

75 هر زمانی در تماشای نظر %~% بر طبق میریختش نقد دگر

76 در سوادش مردمی را زین داد %~% بر طبق نقدی که دادش عین داد

77 وهم را در راه او جاسوس ساخت %~% تازنامحسوس صد محسوس ساخت

78 در خزینه داری آوردش خیال %~% تا همه چیزی بسازد حسب حال

79 کرد مشرف حفظ چابک کار را %~% تا نگهبانی کند اسرار را

80 در دلش گنجی نهاد از معرفت %~% دادش از جان جام جم عیسی صفت

81 شاه چون در صدر هر کاری بکرد %~% حل و عقد ملک بسیاری بکرد

82 در درون پرده مفرش ساختش %~% خواب را همخوابه خوش ساختش

83 خواب چون در شاه شاهد کار کرد %~% از سنان مژه در مسمار کرد

84 دو صدف را روی بر رو برگشاد %~% حقه سی و دو لؤلؤ برگشاد

85 بیست ونه چشمه در افشان باز کرد %~% رسته سی و دو در آغاز کرد

86 از صدف لا را نهنگ آسا نمود %~% تا دهن بگشاد الا الله نمود

87 شد نهنگ لا بسرهنگی عزیز %~% زان کمر دادش چو قاف و تیغ نیز

88 کرد ظاهر قاف را عنقا نواز %~% تاکند سیمرغ معنی بال باز

89 عین را نونی در او پیدا نمود %~% تا صدف را چشمه زیبا نمود

90 بست بر فتراک موری طاوسین %~% داد اهل سر خود را یاوسین

91 چون صدف را پردگی بسیار بود %~% پردگی را پرده فرض کار بود

92 پس ده و دو پرده را بگشاد جای %~% تا کسی ننهد برون از پرده پای

93 بست لایق پرده عشاق را %~% تا نوائی میدهد آفاق را ms004

94 چون مخالف دید ازووا خواست کرد %~% تا پس پرده مخالف راست کرد

95 آن یکی رادر نهاوند اوفکند %~% وان دگر را بسته دربند اوفکند

96 پس زفان باتیغ و بانگ راه زن %~% بر حسینی زد بآواز حسن

97 عاقبت سوز فراق آمد پدید %~% از سپاهان و عراق آمد پدید

98 در صدف تیغ زفان بر کار کرد %~% تا کله بنهاد هر که انکار کرد

99 بی چنین تیغی که دانستی بهش %~% شور و تیز و تلخ و شیرین و ترش

100 گر ترش تیزی کند واید بزور %~% تلخیش نکند ز شیرینی و شور

101 در گهر افشاندن آویزش نمود %~% با سر تیز او سر تیزش نمود

102 نطق اگر بودش درشت و لفظ گرم %~% خوش خورم کآمد چو تیغی چرب ونرم

103 چون صدف شد راست گردان گشت تیغ %~% گوهر افشانی برآمد بی دریغ

104 چور اگر شکر نچیند گو مچین %~% کور اگرگوهر نبیند گو مبین

105 ای شده هر دو جهان از تو پدید %~% ناپدید از جان و جان از تو پدید

106 ای درون جان برون ناآمده %~% وی برون جان درون ناآمده

107 تو برونی و درون در توئی %~% نه برون ونه درون بل هر دوئی

108 چون بذات خویش بیچون آمدی %~% نه درون رفتی نه بیرون آمدی

109 هر دو عالم قدرت بی چون تست %~% هم توئی چیزی اگر بیرون تست

110 چون جهان را اول وآخر توئی %~% جزو و کل را باطن وظاهر توئی

111 پس توباشی جمله دیگر هیچ چیز %~% چون تو باشی خود نباشد هیچ نیز

112 ای ز جسم و جان نهان دیدار تو %~% گم شده عقل و خرد در کار تو

113 هست عقل و جان ودل محدود خویش %~% کی رسد محدود در معبود خویش

114 ای ز پیدائی خود بس آشکار %~% چون تو هستی چون بود کس آشکار

115 هم خرد بخش خردمندان توئی %~% هم خداوند خداوندان توئی

116 جمله ms005 را درخاک اندازی نخست %~% پس ببادیشان کنی آخر درست

117 بر در حکمت ز ماهی تا بماه %~% در کمر بینم ز کوهی تا بکاه

118 عرش چون بویی نیافت از هیچ جای %~% عرش را کرسی بشد در زیر پای

119 کرسی از خود محو شد از بسکه جست %~% ثبت العرش اصل میباید نخست

120 لوح را چون بی تو جان پر سوز شد %~% با سر لوح نخستین روز شد

121 تا قلم بشکافت از آلای تو %~% چون قلم در خط شد از سودای تو

122 میزند چرخ آسمان از شوق این %~% مینگنجد در همه روی زمین

123 از پی گردت زمین را هر زمان %~% دست ماندست از دعا بر آسمان

124 مهر از بهر سگ کویت ز شرم %~% شد ز رنگ و گرده آورد گرم

125 مه که در اول چونعلی زاتش است %~% چون زتست آن نعل در آتش خوش است

126 صبحدم بریاد تو یک خنده کرد %~% خلق را از دم چو عیسی زنده کرد

127 روز یافت ازتو بنو جانی دگر %~% زانکه هر روزی تو در شانی دگر

128 زنگی شب چون نزولت هر شبست %~% خنده زن دندان سپید از کوکبست

129 ابررا بی تست دل پر برق رشک %~% روی او و صدهزاران دانه اشک

130 رعد را تسبیح آورده بجوش %~% آب برده برقش آورده خروش

131 برق را چون بی تو صافی دردبود %~% لاجرم تا زاد حالی مردزود

132 آتش از سوز تو آب خویش برد %~% تا چو آتش تشنه آب اندیش مرد

133 باد آمد خاکساری پای بست %~% خاک پاش کوی تو بادی بدست

134 ابر را چون شوق تو آتش فروخت %~% آبرویش ریخت چون آتش بسوخت

135 خاک ره را باد سرد از بهر تست %~% خاک بر سر سر بباد از قهر تست

136 کوه رادل خون شد از تقریر تو %~% آب ازو میریزد از تشویر تو

137 بحر چون ازآب شد لب خشک ماند ms006 %~% کشتی از شوقت همه بر خشک راند

138 جمله گلهای رنگارنگ پاک %~% می فرو ریزد ز شوق تو بخاک

139 چون شکوفه از شکفتن سیرشد %~% ز اشتیاقت روز طفلی پیر شد

140 جام زر بر دست نرگس مینهی %~% نقره را میر مجلس مینهی

141 لاله را بر کوه کردی در کمر %~% تا کلاه افکند در خون جگر

142 یاسمین چون بر زمینت سر نهاد %~% چار ترکی آسمان گون بر نهاد

143 شد بنفشه خرقه پوش کوی تو %~% سر ببردرمست های و هوی تو

144 سوسنت چون شکر گفت از ده زبان %~% بنده گشت آزاد از هفت آسمان

145 غنچه پیکان بودگل لعل ای عجب %~% لعل پیکانیش دادی زین سبب

146 دفتر گل بین که میخواند بحق %~% حمد تو پر زر دهان از هر ورق

147 چند گویم کآنچه گویم آن نه %~% چند جویم کانچه جویم آن نه

148 چون نمیدانم چگونه من زتو %~% چون نمییابم چه جویم من ز تو

149 جمله یک ذاتست اما متصف %~% جمله یک حرف و عبارت مختلف

150 جمله یک ذاتست من دانا نیم %~% گرچه یکراهست من بینانیم

151 هر زمان این راه بی پایان ترست %~% خلق هر ساعت در او حیران ترست

152 تا ابد این راه منزل رفتنیست %~% جمله در خونابهدل رفتنیست

153 قصه کان نه دل ونه جان شناخت %~% کی توان دانست و کی بتوان شناخت

154 هرکه او این راز مشکل پی برد %~% گر بود صد جانش یک جان کی برد

155 چاره این چیست در خون آمدن %~% وز وجود خویش بیرون آمدن

156 چون نمییابم سر این رشته باز %~% همچو سوزن ماندهام سرگشته باز

157 نیست جز واماندگی بشتافتن %~% زانکه هست این یافتن نایافتن

158 چرخ میخواهد که این سر پی برد %~% او بسرگردانی این ره کی برد

159 حل و عقد این چنین سلطانئی %~% کی توان کردن بسر گردانئی

160 چیست از سرگشتگی بیش این زمان %~% گر نمیدانی بدان ms007 از آسمان

161 گر فلک گر مهر و مه گر اخترست %~% هر شب و هر روز سرگردان ترست

162 در تو گر سرگشتگی را راه نیست %~% جان تو از جان من آگاه نیست

163 نیست آسان وصل یار بینظیر %~% گر امید ولی داری خود بمیر

164 گر توانی یافت بی رنجی وصال %~% صدق پیش آور برون رو از خیال

165 در طریق عشق بی آویز شو %~% خاک گرد و همچو آتش تیز شو

166 تو چو طین لازبی در وقت کار %~% لاجرم آویز داری بیشمار

167 کار از آتش بایدت آموختن %~% مذهبی دارد عجب در سوختن

168 چون بسوزد هرچه میخواهد ز پیش %~% جمله بگذارد شود با جای خویش

169 دیو دل از سیم و زر برداشتست %~% سیم و زر جمله بتو بگذاشتست

170 زانکه دیو از آتشست و تو زخاک %~% تو بگیری او بسوزد جمله پاک

171 گرچه دنیای دنی اقطاع اوست %~% آتشست او زان ندارد هیچ دوست

172 آن ندیدی تو که ابلیس لعین %~% زاتشی ننهاد رویش بر زمین

173 گفت من از آتش افزوندهام %~% سجده نکنم زانکه من سوزندهام

174 حق چو آتش را سرافراز آفرید %~% سر بسجده چون تواند آورید

175 دوزخ از آتش چنین شد صعبناک %~% از که دارد آتش سوزنده باک

176 زندگانی گر خوش و گر ناخوشست %~% در زمین و باد و آب و آتشست

177 در میانچار خصم مختلف %~% کی توانی شد بوحدت متصف

178 گرمیت در خشم و شهوت میکشد %~% خوشکیت در کبر و نخوت میکشد

179 سردیت افسرده دارد بر دوام %~% تربت رعنائیت آرد مدام

180 هرچهار از یکدگر پوشیدهاند %~% روز و شب با یکدگر کوشیدهاند

181 گاه این یک غالب آید گاه آن %~% چون تو رفتی خواه این و خواه آن

182 دشمن یکدیگرند این هر چهار %~% کی شوندت هرگز ایشان دوستدار

183 تو بهم با دشمنان در پوستی %~% چشم میداری ز دشمن دوستی

184 گر تو خواهی تا ms008 ز روی ایمنی %~% پشت آرد در تو چندین دشمنی

185 همچنان کز چار خصم مختلف %~% شد تنت هم معتدل هم متصف

186 جانت را عشقی بباید گرم گرم %~% ذکر را رطب اللسانی چرب و نرم

187 زهد خشکت باید از تقوی و دین %~% واه سردت باید از بردالیقین

188 تا چو گرم و سرد و خشک و تر بود %~% اعتدال جانت نیکوتر بود

189 هر کرا جان معتدل شد اینچنین %~% سنگ جسمش لعل دل شد اینچنین

190 ور بعکس این بود ننگی بود %~% ننگ نبود لعل اگر سنگی بود

191 جهد کن ای از رعونت راه بین %~% تا نگردی همچو ابلیس لعین

192 از ملایک بوده شیطانی شوی %~% ز اهرمن گردی و هامانی شوی

193 از مقام بلعمی کلبت کنند %~% یانه چون بر صیصیا صلبت کنند

194 جهد کن ای لعل بوده شاه را %~% تا نگردی مسخ و ملعون راه را

195 در چنین ره قلب بسیاری کنند %~% از زری مس از گلی خاری کنند

196 ساحران دیده عصائی را امین %~% گفته آمنا برب العالمین

197 پس جهودان کوردر پیغامبری %~% سجده کرده پیش گاوی از خری

198 از عصائی ساحر ایمان یافته %~% پس جهود از گاو کفران یافته

199 تو چنان دانی که این بازار عشق %~% هست چون بازار بغداد ودمشق

200 زنده از بادی کفی خاک آدمست %~% گر جز این چیزی دیگر هست آن دمست

201 عشق را امروز و فردا کی بود %~% کفر و دین اینجاوآنجا کی بود

202 یارب آن خود چه نظر بودست پاک %~% کاشکارا کرد آدم را ز خاک

203 این همه اعجوبه دروی گرد کرد %~% عرشیان را بر درش شاگرد کرد

204 آن چه خاکی بود کز پستی فرش %~% چون گهر از زیر برشد فوق عرش

205 آن بفوق العرش از آن تحویل خواست %~% کزیدالله و پرجبریل خواست

206 آسمان و عرش و عنصر چیست پوست %~% خاک الحق جمله را مغزی نکوست

207 بعد ms009 خاک از قرب آن کامل ترست %~% کانکه آن مهجورتر واصلترست

208 هر کمان کز پس کشندش بیشتر %~% تیر او بیشک شود در پیشتر

209 تا ز پس نرود بره در حیله ساز %~% کی تواند جست ز آب رود باز

210 ز اشتیاقش ذره ذره بود خاک %~% آتشش از جان برآورده هلاک

211 دوزخش در مغز و تن ذره شده %~% نه بخود چون دیگران غره شده

212 لاجرم اندر امانت پیش شد %~% قرب اورا هر دو عالم بیش شد

213 ملک را سلطان و مالک آمد او %~% بلکه مسجود ملایک آمد او

214 جسم آدم صورت جان آمدست %~% گوهرجان جسم جانان آمدست

215 لاجرم او جان جان آمد ترا %~% بی جهان جان و جهان آمد ترا

216 چون برون آئی ز جسم و جان تمام %~% تو نمانی حق بماند والسلام

217 گنج خود در قعر جان بایست برد %~% تا کسی آنجا نیارد دست برد

218 لیک چون ابلیس بوی جان نیافت %~% برد دست ودست برد آن نیافت

219 این چه درگاهیست قفلش بی کلید %~% وین چه دریائیست قعرش ناپدید

220 گر بدین دریا درآئی یک دمی %~% حیرت جانسوز بینی عالمی

221 یکدمت را صد جهان حیرت دهند %~% ذره حیرت بصد حسرت دهند

222 چون تودریائی نه نظاره کن %~% گردخشکی گردوکشتی پاره کن

223 معرفت چه لایق هر ناکسست %~% کلکم فی ذاته حمقی بسست

224 هرچه دانی آن تو باشی بیشکی %~% ور ندانی از خران باشی یکی

225 ها ز باطن و او از ظاهر بود %~% معنی هو اول وآخر بود

226 گر بهای هو اشارت میکنی %~% ور ز واو او عبارت میکنی

227 ها بیفکن و او را آزاد کن %~% بنده شو بی ها وواوش یاد کن

228 چون برونست او ز هر چیزی که هست %~% جز خیالی نیست زو چیزی بدست

229 تا چنان کان هست ننماید ترا %~% دیده ودانسته چون آید ترا

230 هرچه بینی جز خیالی بیش نیست ms010 %~% هرچه دانی جزمحالی بیش نیست

1 آن مریدی پیش شیخ نامدار %~% نام حق میگفت بیرون از شمار

2 شیخ اورا گفت ای بس ناتمام %~% نیست حق را در حقیقت هیچ نام

3 زآنکه هرچش آن تو خوانی آن نه اوست %~% آن توئی و هرچه دانی آن نه اوست

4 گر توصد دریا در آشامی بزور %~% همچو کوهی باش و چون دریا مشور

5 تو مباش آخر چنان کز جرعه %~% ره به پهلو میروی چون رقعه

6 هفت دریا نوش کن پس در زحیر %~% ز ارزوی قطره دیگر بمیر

7 تشنه او میر گر تو زنده %~% خاک این درباش اگر تو بنده

8 کاسه چندین ملیس ای بوالعجب %~% چون بخوردی کاسه دیگر طلب

9 هرکه آبستن نشد از درد این %~% او زنی باشد نباشد مرد این

10 ذرهدرد خدا در دل ترا %~% بهتر از هر دو جهان حاصل ترا

11 خلق در هر نوع و هر راهی که مرد %~% چون همه جاوید آن خواهند برد

12 من درین پستی درین دردم مقیم %~% تا همین دردم بود فردا ندیم

13 زنده زین دردم بدنیا هر نفس %~% همدمم در گور این در دست و بس

14 در قیامت مونسم این درد باد %~% پیشه من مجلسم این درد باد

15 گر بهشتی باشم و گر دوزخی %~% باد جانم مست این درد ای اخی

16 هرکرا این درد نیست او مرد نیست %~% نیست درمان گر ترا این درد نیست

17 خالقا بیچاره کوی توام %~% سرنگون افتاده دل سوی توام

18 ای جهانی درد همراهم ز تو %~% درد دیگر وام میخواهم ز تو

19 رنج برد کوی تو رنجی خوشست %~% درد تودر قعر جان گنجی خوشست

20 هرچه میخواهی توانی کرد تو %~% بیش گردان هر دمم این درد تو

21 گر نماند درد تو عطار را %~% او نخواهد کافر و دین دار را

22 درد توباید که جان میسوزدش %~% پای بر آتش جهان میسوزدش

23 درد ms011 تو باید دلم را درد تو %~% لیک نه در خورد من در خورد تو

24 درد چندانی که داری میفرست %~% لیک دل را نیز یاری میفرست

25 دل کجا بی یاریت دردی کشید %~% کاینچنین دردی نه هر مردی کشید

26 خالقا تا این سگم در باطنست %~% راه جانم سوی تو ناایمنست

27 یا بحکم شرع در کارش فکن %~% یا بکلی در نمکسارش فکن

28 از خودی این سگ خودبین بسم %~% گر نباشم من تو باشی این بسم

29 تو بسی داری چو من در هر پسی %~% من ندارم تا ابد جز تو کسی

30 در میانم چون کشیدی از کنار %~% در میانم بر کنار از اختیار

31 در میان راه تنها ماندهام %~% کس ندارم بی سر وپا ماندهام

32 ای کس هر بی کسی بس بیکسم %~% بی کسیم را کسی باشی بسم

33 گر من بی کس ندارم هیچ کس %~% همدم من تا ابد یاد تو بس

1 چون همی شد غرقه فرعون آن زمان %~% از لژن پر کرد جبریلش دهان

2 نیمه قول شهادت گفته بود %~% دردگر نیمه ز عالم رفته بود

3 از کرم گفتی که ای روح الامین %~% گر تمام این قول گفتی آن لعین

4 چارصد سالش گناه کافری %~% کردمی محو از کمال قادری

5 خالقا گر ز اهل عادت بودهام %~% باری آخر در شهادت بودهام

6 پس مرا فرعون نفسی هست نیز %~% کو ندارد جز شهادت هیچ چیز

7 پیش از مرگ این شهادت گفته است %~% برشهادت خاستست و خفته است

8 محو گردان کبر و فرعونی او %~% باز خر جان را ز صد لونی او

9 جان چو صیدتست درشستش مده %~% زیر دست تست از دستش مده

10 چون به کیلان ازل پیش ازگناه %~% از گناه آمد گلیم دل سیاه

11 من بدست خود سپیدش چون کنم %~% وز در تو ناامیدش چون کنم

12 تو توانی کرد موئی را چو قیر %~% نه ببوی علتی ms012 همرنگ شیر

13 گر سیاه آمد مرا رنگ گلیم %~% تو سپیدش کن چو مویم ای کریم

14 از در خویشم مگردان ناامید %~% از سر لطفی سیاهی کن سپید

15 در ره بیم و امید افتادهام %~% در سیاه و در سپید افتادهام

16 هر نفس جرمیم درهم میرسد %~% وز تو انعامی دمادم میرسد

17 هم در این عالم نکو میداریم %~% هم در آن عالم فرو نگذاریم

18 گر کنندم ذره ذره عالمی %~% کی شوم غایب ز درگاهت دمی

19 تا زفان ازگرمی گفتم بسوخت %~% گفت چون آتش جهان بر من فروخت

20 یارب از دست زفانم باز خر %~% دست برنه وز جهانم باز خر

21 مستم و بیهوش هشیاریم ده %~% خفتهام بی خویش بیداریم ده

22 چوندرآوردی بآسایش رسان %~% چون ببخشیدی ببخشایش رسان

23 نفس اگر آلود در آرایشم %~% تو بقدست پاک کن ز آلایشم

24 گر ز بی آبی شدم آتش فروز %~% چون زجودت تشنهام جانم مسوز

25 ور ز نادانی ببودم تیره هوش %~% تو ز فضلت با من نادان مکوش

26 ور بدست خود دریدم پرده باز %~% تو ز سترت پرده کن بر من فراز

27 ور بباد جهل دادم روزگار %~% تو زعفوت در پذیر و درگذار

28 ور شکستم شیشه چون طفلی اسیر %~% تو زلطفت برچو من طفلی مگیر

29 چون شکستم شیشه و روغن بریخت %~% از تو جز در تو نمیدانم گریخت

30 پای تا سر زاریم چه رگ چه پوست %~% همچو چنگی زانکه میداری تودوست

31 گر کنی در پای قهرت مضطرم %~% صد نثار لطف ریزی بر سرم

32 ور بتیغ عدل مجروحم کنی %~% فضل خود را مرهم روحم کنی

33 ور شکافی ز انتقامم سینه باز %~% صد در مهرم کنی زان کینه باز

34 خوف اگر یک عقبه بنمائی مرا %~% از رجا صد عقده بگشائی مرا

35 گرچه بنمائیم بخل و خشم من %~% جودت آری و رضادر چشم من

36 از عذاب خویش اگر بیمم ms013 دهی %~% درس زاری زود تعلیمم دهی

37 ور رهی تاریک پیش آری مرا %~% صد چراغ از لطف خویش آری مرا

38 گر تو سر در بحر پرشورم دهی %~% آشنا آموزی و زورم دهی

39 در کشی با صد جهان جرمم ز راه %~% تا دهم از ننگ خود باتو پناه

40 گرچه جنبش از من آرام از تو است %~% گر ز من گامی است صد گام از تو است

41 گرچه هست از بخششت آسایشی %~% هیچ بخشس نیست چون بخشایشی

42 ای وفا بر تو جفا بر من مگیر %~% وی عطا بر تو خطا بر من مگیر

43 گر نخواهد خواست عذرم هیچکس %~% عذر خواه جرم من عفو تو بس

44 بود عین عفو تو عاصی طلب %~% عرصه عصیان گرفتم زین سبب

45 چون بستاریت دیدم کارساز %~% هم بدست خود دریدم پرده باز

46 رحمتت را تشنه دیدم آب خواه %~% آب روی خویش بردم از گناه

47 چون ترا محیی مطلق دیدهام %~% خویشتن کشتن محقق دیدهام

48 چشم بر صد بحر حب افکندهام %~% لاجرم خود را جنب افکندهام

49 تو معزی و دلیل آوردهام %~% خویش را پیشت ذلیل آوردهام

50 گشتم از دریای فضلت باخبر %~% آمدم دستی تهی تشنه جگر

51 دیدهام آب حیاتت عالمی %~% می بمیرم ز آرزوی شبنمی

52 میکنم طوفان جود تو طلب %~% میرسم از خشک سالی خشک لب

53 از کمان حکم و تقدیری که رفت %~% جان هدف سازم بهر تیری که رفت

54 من بیک تیر آیم از صد جان برون %~% گر بدست خود کنی پیکان برون

55 چون همه دانی چه میگویم ترا %~% چون تو درجانی چه میجویم ترا

56 زانچه گفتم چون شدم بیخویش از آن %~% هرچه گویم بیش از آنی بیش از آن

57 خالقا آن دم که دم ماند دوم %~% همدمی میباید از لطف توم

58 چون درآید وقت آن وقت ای کریم %~% تو مرا قوت ده آن وقت ای عظیم

59 ms014 تادر آن وقت از جهان جانستان %~% خویشتن را میفشانم جاودان

60 گردرآید یک نسیم از سوی تو %~% پای کوبان جان دهم درکوی تو

61 یک دمم باتو در آن دم می تمام %~% ای همه توآن دمم ده والسلام

1 آنچه فرض دین نسل آدمست %~% نعت صدر وبدر هر دو عالمست

2 آفتاب عالم دین پروران %~% خواجه فرمان ده پیغامبران

3 پیشوای انبیا و مرسلین %~% مقتدای اولین و آخرین

4 صادق القول زمین و آسمان %~% صد جهان در یک جهان پاک ازجهان

5 مرجع خلق و امام کائنات %~% فعل او هم حجت و هم معجزات

6 گوهر دریای تقوی ذات او %~% تا ابدداعی حق دعوات او

7 پایمرد هر دو عالم آمده %~% دستگیر نسل آدم آمده

8 عقل کل جزوی ز عکس جان او %~% کل شده هر جزو از ایمان او

9 نوبت منشور او ادنی زده %~% لانبی بعدی این طغرازده

10 طفل راهش آدم پیر آمده %~% سوی شرعش از پی شیر آمده

11 جلوه کرده آفتاب روی او %~% آسمان صد سجده برده سوی او

12 نقطه و نوباوه کونین اوست %~% قدوه و اعجوبه ثقلین اوست

13 آنکه در صورت بمعنی عالمیست %~% زافرینش آفرینش هر دمیست

14 هشت جنت جرعه از جام او %~% هر دوعالم از دومیم نام او

15 نیست عالم را مگر یک میم قسم %~% پس محمد را دومیم آمد ز اسم

16 لاجرم یک عالم از یک میم اوست %~% وان دوم عالم ز دیگر نیم اوست

17 خواجه اولاد عالم اوست بس %~% شمع جمع هر دو عالم اوست بس

18 قطب اصل او بود پیدا و نهان %~% سر از آن بر کرد از ناف جهان

19 او نبی السیف از آن بی حیف بود %~% کو علی دین کحدالسیف بود

20 او نبی بود ازدرون واز برون %~% قال نحن الاخرون السابقون

21 حجتش کنت نبیا از درونست %~% دعوتش مهر رسالت از برونست

22 مایه بخش هر دوعالم نور اوست ms015 %~% بر جهان و جان مقدم نور اوست

23 پرتو هر دو جهان عکس دلش %~% شش درهفت آسمان یک منزلش

24 آنکه از دو ثلث دین اعزاز یافت %~% سوزن از نورش بشب در بازیافت

25 چیست والشمس آفتاب روی او %~% چیست واللیل آیت گیسوی او

26 نوش داروی همه دلها ازوست %~% حل وعقد کل مشکلها ازوست

27 هرکجا شق شد زمین مشکلات %~% گشت طالع آفتاب کائنات

28 چون زمین راشق بود اول بدو %~% مشکل پوشیده گردد حل بدو

29 قطب عرش و فرشو کرسی اوست بس %~% چون گذشت از حق چه پرسی اوست بس

30 بی صبا گل کی برآید از قبا %~% او گل غیبست منصور از صبا

31 ز ابتدا تا انتها در کار بود %~% از قدم تا فرق در اسرار بود

32 ز ملینی باخدیجه زابتداش %~% کلمینی یا حمیرا ز انتهاش

33 چون بیفزود او نبوت را جمال %~% جان ماضی کرد از استقبال حال

34 کار جسمش دق عظمی بود بس %~% جانش ازواشتد شوقی زد نفس

35 سینه او را برای فتح باب %~% طشت آورد آفتاب و کوثر آب

36 جان پاکش تا ابد ز آب حیات %~% دست شست از جمله کون وکاینات

37 تا که طشت از سینه او دور شد %~% طشت چرخ از عکس او پرنور شد

38 تا که شد نعل براق او هلال %~% هر سر ماهی شود نو از کمال

39 آفتاب از خوان او یک گرده بود %~% گرچه از حد بیش گرمی کرده بود

40 بود کیوان هندو چوبک زنش %~% زنگی شب از قمر طبلک زنش

41 زهره دایم خاک روبی بردرش %~% مشتری اقضی القضاة لشکرش

42 هم ز کین مریخ دشمن سوز او %~% هم عطارد طفل نو آموز او

43 در بر لطفش که جان عالمیست %~% آب حیوان قطره و کوثر نیست

44 در بر خلقش که خلق آنست و بس %~% حله فردوس خلقانست و بس

45 در بر جودش متاع خشک و ms016 تر %~% یک جوآرد وزن اما خشک تر

46 در بر علمش بدست کبریا %~% هم ملایک خوشه چین هم انبیا

47 در بر حلمش که کوه ساکنست %~% در زمین صد لرزه ناایمنست

48 چون زغیب الغیب سر از سر بتافت %~% نور را همرنگ خود کرد آنچه یافت

49 یوسف صدیق را بر روی زد %~% خیمه خوبیش سو تا سوی زد

50 حلق داود از خوشی پرجوش کرد %~% خلق را از حلق او مدهوش کرد

51 بر کف موسی زد و پیدا نمود %~% تا همه عالم ید بیضا نمود

52 سایه آنگه بر دم عیسی فکند %~% شور ازو در جملهدنیا فکند

53 چون محمد اصل پیشان اوفتاد %~% آن او کافتاد بر جان اوفتاد

54 از دو عالم لاجرم در پیش بود %~% وین عجب تر جان او درویش بود

55 جان چو آن حق بد آن او نبود %~% جز بدرویشی نشان او نبود

56 پادشاهی بود احمد از احد %~% ملک او الفقر فخری تا ابد

57 آفرینش را چو مقصود اوست بس %~% او بود جاوید حق را دوست بس

58 در همه آفاق پیغامبر نبود %~% تا یکی پیغامبرش هم بر نبود

59 لیک ختم جمله پیغامبران %~% بود مستغنی نه همچون دیگران

60 تا بود چون مصطفی پیغامبری %~% چون بود در سایه او دیگری

61 در فروع آفتاب خاوری %~% چون کند آخر چراغی رهبری

62 نه پیمبر گفت اگر اکنون کلیم %~% زنده بودی پیروم بودی مقیم

63 عیسی مریم که شد بر آسمان %~% پس روی او کند آخر زمان

64 هندو او شد مسیح نامدار %~% زان مبشر نام کردش کردگار

65 بعد ازو پیغامبری امکان نداشت %~% پیش ازو کس بیش ازو ایمان نداشت

66 یافت اندر عهد او ایمان کمال %~% نیست برتر ازکمال الا زوال

67 چون بحد ممکن خویش آمد او %~% لاجرم از انبیا پیش آمد او

68 بشنو از قرآن مشو بیهوده گم %~% حجت الیوم اکملت لکم

69 هیچ امت این شرف ms017 هرگز نیافت %~% هیچ پیغامبر دگر این عز نیافت

70 اختلاف امت آمد رحمتش %~% خود چگویم ز اتفاق امتش

1 یک شبی در تاخت جبریل امین %~% گفت ای محبوب رب العالمین

2 صد جهان جان منتظر بنشستهاند %~% در گشاده دل بتو در بستهاند

3 هفت طارم را ز دیدارت حیات %~% تابرآئی زین رواق شش جهات

4 انبیا را دیدهها روشن کنی %~% قدسیان را جانها گلشن کنی

5 این جهان و آن جهان درهم زنی %~% پس علم در دزوه عالم زنی

6 چون برفتی از جهان وز جان همی %~% قربت جان و جهان یابی دمی

7 مصطفی را کین سخن در گوش شد %~% جان چون دریای او پرجوش شد

8 از وثاق ام هانی ز اشتیاق %~% در کشید ام الکتابش بر براق

9 همچنان میزد عنان تا آسمان %~% تا که بگذشت از زمان و از مکان

10 هردو عالم خواستارش آمدند %~% با طبقهای نثارش آمدند

11 او در آن معراج جانی ننگریست %~% زانکه سر کار دانست او که چیست

12 بود سر تیز او چو سوزن لاجرم %~% همچو سوزن بود چشمش بر قدم

13 برنداشت او چشم چون سوزن ز پای %~% یک سر سوزن نماند او هیچ جای

14 لاجرم یک سوزنش دشمن نماند %~% همچو عیسی بسته سوزن نماند

15 تا نیابد سوزن این سررشته باز %~% کی تواند رفت در راهی دراز

16 حق تعالی از کرم چندان نمود %~% کان بکس در قرنها نتوان نمود

17 زان نمودش سر کل کائنات %~% تا بداند خواجه خورشید ذات

18 کین همه سرش چو مه بیرون زمیغ %~% کرد روشن نیست یعنی زو دریغ

19 لیک پیغامبر بدان میننگریست %~% یعنی اوداند مرا مقصود چیست

20 دیده را دیدار و جان را داغ بس %~% ورنه بی اودیده را ما زاغ بس

21 اول آدم را که طفل پیرزاد %~% برگرفت از خاک و لطفش شیر داد

22 بود آدم بی پدر بی مادری %~% او بپروردش زهی جان پروری ms018

23 حله پوشیدش از عریان خویش %~% چیست عریان یعنی از ایمان خویش

24 اولش اسما همه تعلیم داد %~% وز مسمی آخرش تعظیم داد

25 بعد ازان در صدر شد تدریس را %~% درس ما اوحی بگفت ادریس را

26 در مصیبت نوح راتصدیق کرد %~% نوحه شوق حقش تعلیق کرد

27 روی از آنجا سوی ابراهیم داد %~% صد سبق از خلتش تعلیم داد

28 در عقب یعقوب را درمانش داد %~% درد دین را کلبه احزانش داد

29 سوی یوسف رفت هم سیر فلک %~% وز ملاحت کرد حسنش خوش نمک

30 سوی اسماعیل شد جانیش داد %~% کشته بود از عشق قربانیش داد

31 کار موسی را بسی غورش نمود %~% برتر از صد طور صد طورش نمود

32 از نبی داود را صد راز گفت %~% سر مکنون زبورش باز گفت

33 پس سلیمان رادران سلطان سری %~% داد در شاهی فقر انگشتری

34 کرد ایوب نبی را نومحل %~% ملک کرمان با بهشتش زد بدل

35 رهبر یونس شد از ماهی بماه %~% کردش از مه تا بماهی پادشاه

36 تشنه او بود خضر پاک ذات %~% بر لبش زد قطره آب حیات

37 چون سر بریده یحیی بدید %~% با حسین خویش در سلکش کشید

38 سوی عیسی آمد و مفتیش کرد %~% در هدایت تا ابد مهدیش کرد

39 گرچه داد او کارها را صد نظام %~% ذره با او نبود او والسلام

40 عاقبت چون پشت بر افلاک کرد %~% عزم خلعت خانه لولاک کرد

41 همچنان میرفت تا رفتن نماند %~% محمدت میگفت تا گفتن نماند

42 در کشش افتاد در هر جذبه %~% قطع کردی صد چو عالم عقبه

43 صد هزاران دم بزد آن جایگاه %~% شد بهر دم صد هزاران ساله راه

44 چون دگر یارای راه و دم نماند %~% جز یکی اندر یکی محرم نماند

45 کرسیش از نور بنهادند پیش %~% بی نهایت پرده بگشادند پیش

46 هیبت و عزت چو بیحد اوفتاد %~% لرزه در جان احمد ms019 اوفتاد

47 میم احمد محو شد پاک آن زمان %~% تا احد ماندو شد احمد از میان

48 چون زفان را میکند این حال لال %~% از زبان لال باید گفت حال

49 از چنین جائی که جای جای نیست %~% قسم ما جز وای وای وای نیست

50 چون زنم من زین مقام صعب لاف %~% مور چون در پشت گیرد کوه قاف

51 گرچه دارد مور چون کوهی کمر %~% این دگر باشد بلاشک آن دگر

52 زان کمر چون نسبتی آمد پدید %~% عاشقان را رغبتی آمد پدید

53 عاقبت با خویش دادندش ز خویش %~% هرچه گوئی بیش دادندش ز پیش

54 چون محمد با خود آمد خود نبود %~% ای عجب گوئی که او خود خود نبود

55 چون دو خواجه خواستندی در عرب %~% دوستی یکدگر کردن طلب

56 دو کمان بر هم فکندندی تمام %~% یعنی خود این دو یکی شد بردوام

57 چون دو تن در اصل یک ذات آمدی %~% نام این عقد المساقات آمدی

58 ای عجب این عقد چون بسته شدی %~% خون وفعل و قول پیوسته شدی

59 مال این یک مال آن یک آمدی %~% حال این یک حال آن یک آمدی

60 در یکی با یک دوی برخاستی %~% هم منی و هم توی برخاستی

61 همچنان آن شب سخن گوی الست %~% با نبی عقد مساقاتی ببست

62 دوکمان قاب قوسین ای عجب %~% در هم افکندند از صدق و طلب

63 چون چنین عقدیش حاصل شد ز دوست %~% قول وفعلش جمله قول و فعل اوست

64 دو کمان ابروش بنگر تو نخست %~% تاشود آن قاب قوسینت درست

65 گر در این عالم کمان را زاغ بود %~% آن کمان را زاغ از مازاغ بود

66 قاب قوسین از عدد آمد پدید %~% طاق ابروش از احد آمد پدید

67 جفت طاق او محقق اوفتاد %~% جفت با خود طاق با حق اوفتاد

68 قوس ابرو هر دوچون پیوسته شد %~% طاق گشت و از ms020 دو بودن رسته شد

69 قاب قوسین آیت دل بستگیست %~% کانچه دو ابرو بیک پیوستگیست

70 چون پیمبر بسته این عقد شد %~% جانش را توحید مطلق نقد شد

71 در رسید از حضرت عزت خطاب %~% شد همی هر ذره صد آفتاب

72 حق تعالی گفتش ای دلبند خلق %~% گر بنام من بود سوگند خلق

73 من بتو سوگند خوردم اینت قدر %~% پس لعمرک یاد کردم اینت صدر

74 زیر بنگر باز کن نرگس ز هم %~% تا چه میبینی تو در زیر قدم

75 مصطفی چون کرد فرمان را نگاه %~% دید زیر خویش مشتی خاک راه

76 گفت چندانی که افتادت نظر %~% وانچه زیر پایت آمد سر بسر

77 خاک پای تست ای صدر انام %~% جمله در کار تو کردم والسلام

78 گفت یا رب میکشد اینم همه %~% زانکه مشتی خاک میبینم همه

79 این چه وزن آرد که خاک پای تست %~% دوستی را بخشم این چه جای تست

80 مصطفی گفتا که در پیش خدای %~% خواستم تا سجده آرم بجای

81 چون بسجده سر فرو بردم براه %~% خویش را دیدم میان خوابگاه

82 چون دو عالم دید و صاحب راز گشت %~% دید بستر گرم وقت باز گشت

83 بسترش چون سرد گشتی آن زمان %~% کو برون بود از زمان و از مکان

84 ای برون هر دو عالم جای تو %~% هر دو عالم چیست خاک پای تو

85 آسمان یک حلقه از گیسوی تست %~% خرقه پوش خانقاه کوی تست

86 آسمان شد ای گل سرخت عرق %~% از گل ده برگ رویت نه ورق

87 ای قیام فاستقم معراج تو %~% قم فانذر ای لعمرک تاج تو

88 آمدت اقره ز دل خواننده %~% وز الم نشرح بجان داننده

89 تو نه طفل الف بی خواندن %~% خط تست از لوح مولی خواندن

90 لاجرم امی مطلق آمدی %~% صامت از خود ناطق از حق آمدی

91 هرکلامی کان تو گوئی از حقست %~% زانکه جانت ms021 از نور جانان مشتقست

92 هر طعامی کان سوی حلقت رسید %~% آن ز حلق خالق خلقت رسید

93 گر نیابی تا ابدبوی طعام %~% قوت یطعمنی و یسقینی تمام

94 ای زمین و آسمان خاک درت %~% عرش و کرسی خوشه چین جوهرت

95 تا که یک جان دارم و تا زندهام %~% بند بندت را بصد جان بندهام

96 در زفانم جز ثنای تو مباد %~% نقد جانم جز وفای تو مباد

97 نیستم من مرد وصف ذات تو %~% اینقدر هم هست از برکات تو

98 وصف عقلم گر مبارز آمدست %~% عقل قاصر وصف عاجز آمدست

99 آنکه او وصف از خداداند شنید %~% وصف کس آنجا کجا داند رسید

100 من نمیگویم که حسان توام %~% تا منم خاک سگی زان توام

101 گر نخواهی کرد سوی ما نظر %~% تا ابدخواهیم گفت این المفر

102 امت خویشم شمر کین یک سخن %~% مینمایم آنچه میخواهی بکن

103 زانکه نقلست این حکایت زان تو %~% از ثقات ساکن دیوان تو

1 چون پیمبر آمد از معراج باز %~% عایشه گفتش که ای دریای راز

2 راز بشنودی بگوش جان زحق %~% با دل من در میان نه یک سبق

3 گفت حق گفت ای نبی از حرمتت %~% گر بود یک دوزخی از امتت

4 دارم آن یک دوزخی را دوستر %~% از بهشتی صد ز یک امت دگر

5 گر مرا در امتی خط میدهی %~% با گناهم از کرم خط مینهی

6 مینگویم کز کسی بیشم شمر %~% از شمار امت خویشم شمر

7 چون برات و قدر دو شب زان تست %~% پس دو روز عید دو مهمان تست

8 گر براتی میدهی از آتشم %~% میرسد از قدر تو عیدی خوشم

9 گر مرا کسریست در معنی دین %~% جبر کسر من کن ای کسری دین

10 چون شکستم جبر من دایم بود %~% کسر را دانی که جر لازم بود

11 بود طوفان شفاعت پیش تو %~% آمدم با قحط طاعت پیش تو ms022

12 بر در تو کم بضاعت آمدم %~% برامید یک شفاعت آمدم

13 تا ز دریای شفاعت یک دمی %~% بر لب خشگم چکانی شبنمی

14 زان شفاعت چون شود نومید کس %~% مشفع اندر آخرت هستی تو بس

15 نیست گر بر خویشتن رحمت مرا %~% رحمتت بس ای ولی نعمت مرا

16 ای وجودت رحمت خلق آمدست %~% درنگر جانم که بر حلق آمدست

17 خلعتش ز ایمان روز افزون فرست %~% آنگهش از حلق من بیرون فرست

18 دست آن داری که جان را جان کنی %~% درد دل را تا ابد درمان کنی

19 گر رفیق جان کنی ایمان پاک %~% جانب نازد تن بیاساید بخاک

20 در بن چاه لحد ای شمع دین %~% میبسم یک موی تو حبل المتین

21 من بدان موی از زحیر آیم برون %~% همچو موئی از خمیر آیم برون

22 چون کنم یاد از گناه خویشتن %~% ذکر دیوان سیاه خویشتن

23 شرم میدارم کز آن یاد آورم %~% دل از آن خجلت بفریاد آورم

24 چند خواهم بود مست خویشتن %~% داد میخواهم ز دست خویشتن

25 بس بود در پیش چون تو پادشاه %~% خامشی جان من فریاد خواه

26 آتش تشویر من تادیده شد %~% آب رویم از جگر بادیده شد

27 نقد من قلبیست درویش از همه %~% توبکم بر گیر ای بیش از همه

28 کار من از یک نظر گردان تمام %~% زانکه کار تست کردن والسلام

1 تا نبی صدیق را محرم گرفت %~% صبح صادق عرصه عالم گرفت

2 صبح صدق از مشرق عزت بتافت %~% قاف تا قاف جهان عزت بیافت

3 جمله عالم ازو پر نور گشت %~% چشم بد یا کور شد یا دور گشت

4 صدق میبارد ز یک یک کار او %~% گر ندانی بحث کن اسرار او

5 چون نبی از خوان حی لایموت %~% در محیط صدر او میریخت قوت

6 بسته بودش هفت سقف دلفروز %~% کو نخوردی قوت جز تا هفت روز

7 گاه مال ms023 و گاه جان میباخت او %~% با رسول و با خدا میساخت او

8 مصطفا گفتا خداوند جلیل %~% بود و خواهد بود جاویدم خلیل

9 گر مرا بودی خلیلی جز احد %~% آن ابوبکر منستی تا ابد

10 یک تجلی خلق را عام آمدست %~% خاص آن او را ز انعام آمدست

11 مرده گر میرود بر روی خاک %~% هست از قول نبی صدیق پاک

12 چون صفات نفس در وی مرده بود %~% سر بصدق زندگی آورده بود

13 او بدین عالم نیفتاده ز خویش %~% جان بدان عالم فرستاده ز پیش

14 جان او چون آن جهانی گشته بود %~% غرق دریای معانی گشته بود

15 آن جهانی داشت جان تا بود او %~% برد هم جان همچنان تا بود او

16 چون در آن عالم بود جان یکی %~% هرچه گوید صدق گوید بی شکی

17 لاجرم پیوسته در تحقیق بود %~% هم خلیفه بود و هم صدیق بود

18 جان او چون زان جهان میگفت راز %~% صدق او در در خلافت کرد باز

19 فتنه کز خواب نبی بیدار شد %~% او بتنهایی خود در کار شد

20 تانشاند از راه خویش آن فتنه را %~% دست بگشاد و ببست آن رخنه را

21 گر نبودی صدق ورای آن امام %~% از مسلمانی نماندی بیش نام

1 در شب معراج پیش ذوالجلال %~% مصطفا کرد از خداوند این سئوال

2 گفت چو نی یا علیم وای عزیز %~% گفت بابوبکر من چونی تو نیز

1 آنکه خاک پای او عیوق بود %~% خواجه هر دو جهان فاروق بود

2 عارفی در امر معروف آمده %~% واقفی اما نه موقوف آمده

3 حق تعالی جمله دادش داده بود %~% لاجرم حق آنچه دادش داد بود

4 عین دلش خلق را عین الحیات %~% عین نامش حل عقد مشکلات

5 این خطاب آن که حق کردی خطاب %~% بر زفان روشن ترش از آفتاب

6 چون زفان حق زفان او رواست %~% دیده حق نیز آن او رواست ms024

7 چون زفان و دیده زین سان بود %~% قصه یاساریه آسان بود

8 گر سخن چون وحی خواهی قول اوست %~% دیو گشته لال از لاحول اوست

9 سایه ذاتش چنان سر تیز بود %~% کز نهیبش دیو را پرهیز بود

10 سایه کز بالای او چستی گرفت %~% با همه دیوان بهم کستی گرفت

11 سایه دین آفتاب رای اوست %~% سایه باری چست بر بالای اوست

12 هفده فرض آورده در پیش خدای %~% در درون هفده من دلقی بجای

13 مال و ملکش بود دلق و دره %~% زان نمیترسید از کس ذره

14 خشت میزد او و قیصر دل دو نیم %~% دور ازو بر سنگ میزد سر ز بیم

15 شب نخفت از بیم او یک شهریار %~% او همه شب پاسبانی داشت کار

16 زو شکسته دل جهانی صف شکن %~% کرده اوسقایی هر بیوه زن

17 گر نکردی عمر بر فرمان گذر %~% عمر را عمره زدی زود از عمر

18 تا بزد بولؤلؤش زخمی چو برق %~% لؤلؤ خوشاب در خون کرد غرق

19 روشنائی از جهان در پرده شد %~% کان چراغ هشت جنت مرده شد

20 نی نمرد او زنده جاوید گشت %~% گر چراغی بود صد خورشید گشت

21 او چراغی بود نور روشنش %~% از درستی و درشتی روغنش

1 مصطفی کرد از خدا نقل این کلام %~% گفت از خلقم مباهاتست عام

2 پس بفاروقم مباهاتست خاص %~% نیست از اخلاص کس را این خلاص

1 چون خلافت رونق از عثمان گرفت %~% شرق تا غرب جهان ایمان گرفت

2 از کمال فضل حق وز جهد او %~% شدجهان بر دین حق در عهد او

3 بود دریای حیا و کوه حلم %~% جان پاکش غرقه دریای علم

4 در سخا همتاش در عالم نبود %~% در وفای دین نظیرش هم نبود

5 چون پسند خواجه کونین شد %~% در دودامادیش ذی النورین شد

6 بود هم خیلش دو نور راستین %~% زان دو نورش دو علم برآستین

7 ms025 آن دو نورش چون دو چشم جان او %~% بل دو قطب عالم عرفان او

8 آن دو نورش چون دو کونش معتبر %~% پیش هر یک هر دو کونش مختصر

9 چون پیمبر عین ایمان خواندش %~% هم دم خود قاف قرآن خواندش

10 تا ز صاد صور برناید نفس %~% قاف قرآن را همی سیمرغ بس

11 سخت بود از غصه مشتی عام را %~% کو بود رحمت ذوی الارحام را

12 آنکه هست اهل غضب در کل حال %~% کی تواند دید رحمت را جمال

13 او بقرآن خواندن بنشسته بود %~% کشتی دریای قرآن بسته بود

14 چون بتیغ کشتش بردند دست %~% او چنان کشته بکشتی درنشست

15 لاجرم چون کرد بی سر دشمنش %~% کرد قرآن ختم آن سر بی تنش

16 چون بآخر برد قرآن تن بزد %~% دشمنان خویش را گردن بزد

17 عشق قرآن چون رگی با جانش داشت %~% هم رگ و هم تن همه قرآنش داشت

18 از رگش چندانکه دایم خون چکید %~% تا اجل در عشق قرآن خون دوید

19 لاجرم قران چو شاهد بر جمال %~% تا ابد آن قطره خونش کرد خال

20 نی که آن یک قطره خون چون گشت خشک %~% مشک قرآن گشت گر خونست مشک

21 نی که آن یک قطره چون بیرون فتاد %~% قلب قرآن گشت و قلب از خون فتاد

1 حق تعالی گفت با روح الامین %~% باز پرس از رحمة للعالمین

2 کای نبی خشنودم ازعثمان خویش %~% هست او خشنود از رحمن خویش

1 رونقی کان دین پیغامبر گرفت %~% از امیرمؤمنان حیدر گرفت

2 چون امیر نحل شیر فحل شد %~% ز‌آهن او سنگ موم نحل شد

3 میر نحل از دست و جان خویش بود %~% زانکه علمش نوش وتیغش نیش بود

4 گفت اگر در رویم آید صد سپاه %~% کس نبیند پشت من در حرب گاه

5 روستم گر اهل و گر نااهل بود %~% چون ز زالی یافت مردی سهل بود

6 ms026 مردی او از خدای لایزال %~% وان رستم یا ز دستان یا ز زال

7 شیر حق با تیغ حق دین پروری %~% همچو زال و رستم دستان گری

8 او دو مغز است از حسین و از حسن %~% بل دو مغز است او ازین هر دو سخن

9 لافتی الا علیش از مصطفاست %~% وز خداوند جهانش هل اتی است

10 ازدو دستش لافتی آمد پدید %~% وز سه قرصش هل اتی آمد پدید

11 آن سه قرص او چون بیرون شد براه %~% سرنگون آمد دو قرص مهر و ماه

12 چون نبی موسی علی هارون بود %~% گر برادرشان نگوئی چون بود

13 هر دو هم تخماند و هم دم آمده %~% موسی و هارون همدم آمده

14 او چو قلب آل یاسین آمدست %~% قلب قران یا و سین زین آمدست

15 قلب قرآن قلب پر قرآن اوست %~% وال من والاه اندر شأن اوست

16 ناقة الله بود در سنگ ای عجب %~% سنگ شق شد ناقه آمد در طلب

17 چون علی فزت و رب الکعبه گفت %~% ناقة الله شیر حق را بر گرفت

18 گر بحق میگوئی الحق بود خوش %~% اشتر حق شیر حق را بارکش

19 گر شتر شد ریسمانی در دهن %~% با حسین طفل از خلق حسن

20 آنکه اشتر گشت از بهر پسر %~% او فرستاد اشتر از بهر پدر

21 اشتر حق کشته اشقی الاولین %~% شیر حق را کشته اشقی الاخرین

1 مصطفا گفتست چون آدم بعلم %~% نوح فهم آنگاه ابراهیم حلم

2 باز یحیی زهد و موسی بطش کیست %~% گر نمیدانی شجاع دین علیست

1 نور چشم مصطفی و مرتضی %~% شمع جمع انبیا واولیا

2 جمع کرده حسن خلق و حسن ظن %~% جمله افعال چون نامش حسن

3 روی او در گیسوی چون پر زاغ %~% همچو خورشیدی همه چشم و چراغ

4 در مروت چون جهان پرپیچ دید %~% خواست تا جمله ببخشد هیچ دید

5 جد وی کز وی ms027 دو عالم بود پر %~% ساختی خود را برای او شتر

6 در نمازش بر کتف بنشاندی %~% قرة العین نمازش خواندی

7 این چنین عالی اب و جد کان اوست %~% جمله آفاق ابجد خوان اوست

8 زهر را با جد خود شد این پسر %~% قتل را شد آن دگر یک با پدر

9 آن لبی کو شیر زهرا خورد باز %~% مصطفی دادش بدان لب قبله باز

10 چون توان کردن گذر که زهر را %~% خون توان کردن جگر این قهر را

11 نام خصمش گرچه پرسیدند باز %~% تن زد و تن کشته در دل داد راز

12 نوش کرد آن زهر و غمازی نکرد %~% جان بداد و ترک جان بازی نکرد

13 زهر شد زیر وبر افکند از زبر %~% آن جگر گوشه پیمبر را جگر

14 لخت لختش از جگر خون اوفتاد %~% تاکه در خون جانش بیرون اوفتاد

15 سرخدید از خون جان صد جای او %~% هر که شد درخون جانش وای او

1 کیست حق را و پیمبر را ولی %~% آن حسن سیرت حسین بن علی

2 آفتاب آسمان معرفت %~% آن محمد صورت و حیدر صفت

3 نه فلک را تا ابد مخدوم بود %~% زانکه او سلطان ده معصوم بود

4 قرة‌العین امام مجتبی %~% شاهد زهرا شهید کربلا

5 تشنه او را دشنه آغشته بخون %~% نیم کشته گشته سرگشته بخون

6 آن چنان سرخود که برد بی دریغ %~% کافتاب از درد آن شد زیر میغ

7 گیسوی او تا بخون آلوده شد %~% خون گردون از شفق پالوده شد

8 کی کنند این کافران با این همه %~% کو محمد کو علی کو فاطمه

9 صد هزاران جان پاک انبیا %~% صف زده بینم بخاک کربلا

10 در تموز کربلا تشنه جگر %~% سر بریدندش چه باشد زین بتر

11 با جگر گوشه پیمبر این کنند %~% وانگهی دعوی داد ودین کنند

12 کفرم آید هرکه این را دین شمرد %~% قطع باد از بن زفانی ms028 کین شمرد

13 هرکه در روئی چنین آورد تیغ %~% لعنتم از حق بدو آید دریغ

14 کاشکی ای من سگ هندوی او %~% کمترین سگ بودمی در کوی او

15 یا درآن تشویر آبی گشتمی %~% در جگر او را شرابی گشتمی

1 ای تعصب بند بندت کرده بند %~% چند گوئی چند از هفتاد و اند

2 در سلامت هفتصد ملت ز تو %~% لیک هفتاد و دو پر علت ز تو

3 هست کیش و راه و ملت بیشمار %~% تا تو بشماری نیابی روزگار

4 هر زمان خونی دگر نتوان گرفت %~% با همه کس تیغ بر نتوان گرفت

5 تو یکی پس در یکی رو بیشکی %~% تا یکی اندر یکی باشد یکی

6 بی تعصب گرد و بی تقلید شو %~% شرک سوز و غرقه توحید شو

7 گر تو هستی دوربین و راز دان %~% پس طبیعت از شریعت باز دان

8 تا کنی تو پس روی صدیق را %~% یا علی آن عالم تحقیق را

9 چون تو بر تقلید باشی کار ساز %~% شرع را از طبع کی دانی تو باز

10 گر تو بر تقلید خواهی رفت راه %~% کوه باشی نه جوی ارزی نه کاه

11 کره خر بر شریعت کی رود %~% یا رود جز بر طبیعت کی رود

12 کره خر کز پس مادر رود %~% چون بتقلیدی رود هم خر رود

13 چون صحابه غرق توحید آمدند %~% نه چو تو پس رو بتقلید آمدند

14 تو در ایشان گرتصرف میکنی %~% در چراغ چارمین پف میکنی

15 چون صحابه یک بیک آزادهاند %~% در هدایت چون نجوم افتادهاند

16 گر کسی در یک تن از آن قوم پاک %~% کرد طعنی بر ستاره ریخت خاک

17 گر ستاره یک بیک خواهند رفت %~% جمله آخر در فلک خواهند رفت

18 هر یکی چون از فلک تابندهاند %~% رهبرند و راهرو تا زندهاند

19 نور بخشند و جهان افروز پاک %~% گر تو کوری مینبینی زان چه باک ms029

1 نیک مردی بود از زن پای بست %~% پیش رکن الدین اکافی نشست

2 پس ز دست زن بسی بگریست زار %~% گفت بی او یکدمم نبود قرار

3 نه طلاقش میتوانم داد من %~% نه توانم گشت از او آزاد من

4 زانکه جانم زنده از دیدار اوست %~% رونقم از نازش بسیار اوست

5 لیک ترک دین و سنت میکند %~% زانکه بر بوبکر لعنت میکند

6 گرچه میرنجانمش هر وقت سخت %~% مینگوید ترک این آن شور بخت

7 نه ازو یک روز بتوانم برید %~% نه ازو این قول بتوانم شنید

8 میسزد گردل ازین پر خون کنم %~% در میان این دو مشکل چون کنم

9 خواجه گفت ای مرد اگر رنجانیش %~% هر زمان سرگشته تر گردانیش

10 گر بگوئی از سر لطفیش راز %~% او دگر نکند زفان هرگز دراز

11 اعتقادی کژ درو بنشاندهاند %~% نقلهای کژ برو برخواندهاند

12 گفتهاند او را که بوبکر از مجاز %~% کرد ظلم و حق ز حق میداشت باز

13 باز کرد آل پیمبر را ز کار %~% کرد بر باطل خلافت اختیار

14 ملک بودش آرزو بگشاد دست %~% نی بحق بر جای پیغمبر نشست

15 او چنین بوبکر دانستست راست %~% بر چنین بوبکر بس لعنت رواست

16 لعنتی کو کرد ما هم میکنیم %~% ما هم این لعنت دمادم میکنیم

17 گر چنین جائی ابوبکری بود %~% آن نه بوبکری که بومکری بود

18 گر چنین بوبکر را دشمن شوی %~% گر بدیده تیره روشن شوی

19 لیک چون بوبکر صدیق آمدست %~% جان او دریای تحقیق آمدست

20 صبح صادق از دم جان سوز اوست %~% آفتاب از سایه هر روز اوست

21 صدق او سر دفتر هفت آسمانست %~% قدس او سر جمله هر دو جهانست

22 جان پاکش را دو عالم هیچ نیست %~% ذره در جانش میل و پیچ نیست

23 هست بوبکر این چنین نه آن چنان %~% دوستان را می مپرس از دشمنان

24 گر بدی گفتند مشتی ms030 بی فروغ %~% در حق اوآن دروغست آن دروغ

25 هست بوبکر آنکه بر سنت رود %~% گر چنین نبود بر او لعنت رود

26 گر چنین گوئی زنت آید براه %~% پس زفان در بند آید از گناه

27 مرد شد شادان وبا زن گفت راز %~% توبه کرد آن زن وزان ره گشت باز

28 از صحابه سی هزار و سه هزار %~% از میان جانش کردند اختیار

29 او کجا در بندآب و جاه بود %~% کاب و جاه او همه الله بود

30 آنکه از عرش و فلک فارغ بود %~% شک نباشد کز فدک فارغ بود

1 فاطمه خاتون جنت ناگهی %~% پیش سید رفت در خلوتگهی

2 گفت کرد از آس دستم آبله %~% یک کنیزک از تو میخواهم صله

3 تا مرا از آس رنجی کم رسد %~% تا کیم از آس چندین غم رسد

4 آس گردونم چو یک ارزن بود %~% آس کردن خود چه کار من بود

5 وی عجب در پیش حیدر روزگار %~% بود آن ساعت غنیمت بیشمار

6 دست بگشاد و ببخشید آن همه %~% هیچ نگذاشت از برای فاطمه

7 یک دعاش آموخت زیبا و عزیز %~% گفت این بهتر ترازان جمله چیز

8 چون نماند از انبیا میراث باز %~% کار چندینی مکن برخود دراز

9 هان چگوئی ظلم بود این یا نبود %~% بود این شفقت همه دین یا نبود

10 آنکه او از فقر فخر آمد عزیز %~% کی گذارد هیچ کس را هیچ چیز

11 هست دنیا دشمن حق بی مجاز %~% دشمن حق کی گذارد دوست باز

12 گر سر دین داری ای بی پا و سر %~% راه دین این نیست زین ره در گذر

13 دین تو از بهر خلاص خویش دار %~% در دو عالم درد خاص خویش دار

14 بی شک این نادادن اینجا دین بود %~% در فدک صدیق را هم این بود

15 درد حق گر دامن جان گیردت %~% این تعصب کی گریبان گیردت

16 انس ms031 حضرت جانفزایت بس بود %~% تا که تو هستی خدایت بس بود

1 کوفئی را گفت مرد راز جوی %~% مذهب تو چیست با من باز گوی

2 گفت این که پرسد ای کاره لقا %~% باد پیوسته خدایم را بقا

1 عشق چیست از قطره دریا ساختن %~% عقل نعل کفش سودا ساختن

2 فکر چیست اسرار کلی حل شدن %~% کوه کندن در دل خردل شدن

3 ذوق چیست آگاه معنی آمدن %~% نه بتقوی نه بفتوی آمدن

4 صحو چیست از خود بخود ره یافتن %~% پس زخود خود را منزه یافتن

5 محو چیست ازخویش بی خویش آمدن %~% پس ز هر دو نیز درویش آمدن

6 وجد چیست از صبح صادق خوش شدن %~% بی حضور آفتاب آتش شدن

7 فقد چیست از صبح با شام آمدن %~% هم ز عشق خویش در دام آمدن

8 عیب چیست از عین پرده ساختن %~% خویشتن را زنده مرده ساختن

9 شکر چیست از خار گل پنداشتن %~% جزو را نادیده کل پنداشتن

10 عین چیست آئینه خویش آمدن %~% خویش را بی خویش در پیش آمدن

11 شوق چیست از خویش بیرون آمدن %~% بر امید مشک در خون آمدن

12 لطف چیست از ذرهذره شدن %~% عذر کمتر ذره را غره شدن

13 قهر چیست ازمور پیل انگاشتن %~% پشه را جبرئیل انگاشتن

14 بسط چیست از هردو عالم سر زدن %~% خویش بر صد عالم دیگر زدن

15 قبض چیست ازجان و دل تن ساختن %~% خانه در سوراخ سوزن ساختن

16 قرب چیست اندر بر آتش شدن %~% یا چو پروانه شدن تا خوش شدن

17 بعد چیست ازجسم جان انگاشتن %~% قعر دوزخ آسمان انگاشتن

18 خوف چیست امن آزاد آمدن %~% در بهشت عدن ناشاد آمدن

19 عمر چیست از مرگ بیرون زیستن %~% مرگ از پس کردن اکنون زیستن

20 عیش چیست از زندگی مرده شدن %~% پیش هر دردی پس پرده شدن

21 وقت چیست از یک سر موی آمدن %~% صد بلا ms032 چون موی در روی آمدن

22 حال چیست از نفس متواری شدن %~% پس باستقبال جباری شدن

23 راه چیست از جان پناهی یافتن %~% گنج را دزدیده راهی یافتن

24 سیر چیست از جزو خود بیرون شدن %~% ذرهگی بگذاشتن گردون شدن

25 حب چیست از پیش جان برخاستن %~% پیش جانان جان فشان برخاستن

26 انس چیست از خود رهائی یافتن %~% در سویدا آشنائی یافتن

27 مهر چیست از سنگ پستان ساختن %~% طفل خود را هر دو کیهان ساختن

28 وصل چیست از نیستی هست آمدن %~% پس ازین هر دو برون مست آمدن

29 نفخه چیست از لا هو الا هو شدن %~% پس دو عالم ناف یک آهو شدن

30 شرح چیست از غش بتحقیق آمدن %~% موی را چون قرع و انبیق آمدن

31 شرم چیست از لطف ناآمیختن %~% سایه خود دیدن و بگریختن

32 چاره چیست از بود نابود آمدن %~% پس بهیچ از جمله خشنود آمدن

33 جهد چیست از دیده دریا ریختن %~% در روش از آب گرد انگیختن

34 جذبه چیست از یک نظر ذره شدن %~% بر پر جبریل بر سدره شدن

35 جود چیست از جمله با هیچ آمدن %~% هیچ را فی الجمله بی پیچ آمدن

36 عدل چیست انصاف خود را خواستن %~% هیچ انصاف از کسی ناخواستن

37 فضل چیست اسرار را محرم شدن %~% تا ابد جان پیش صورت کم شدن

38 ذوق چیست از وعده شبنم داشتن %~% چشم بر دریای اعظم داشتن

39 امر چیست از بندگی جان داشتن %~% ذره ذره محو فرمان داشتن

40 نهی چیست از درد در دیر آمدن %~% غیر دیدن در ولا غیر آمدن

41 حسن چیست از رشح سرگردان شدن %~% در رخ انموذجی حیران شدن

42 قبح چیست آئینه را پشت آمدن %~% از همه تن با یک انگشت آمدن

43 نفع چیست از شمع کار آموختن %~% جمله را افروختن خود سوختن

44 صبر چیست آتش مزاجی داشتن %~% سوختن مردن همه بگذاشتن

45 ms033 جد چیست از جان وفادار آمدن %~% بس بیک یک موی در کار آمدن

46 هزل چیست آب فراست ریختن %~% یا گلابی بر نجاست ریختن

47 سهو چیست از پرده بر در ماندن %~% زیر باران خفتن و تر ماندن

48 حلم چیست از ذروه عرش آمدن %~% گاو و ماهی را بهم فرش آمدن

49 توبه چیست اینجمله را درهم زدن %~% خیمه زین عالم بدان عالم زدن

50 سجده چیست از ننگ خود در گل شدن %~% در دل گل عرش جان حاصل شدن

51 قصد چیست از دیده کوری ساختن %~% مردمک سوراخ موری ساختن

52 حج چیست از پا و سر بیرون شدن %~% کعبه دل جستن و در خون شدن

53 عفو چیست آزار جان برداشتن %~% جرم خلقان جرم خود پنداشتن

54 کبر چیست آبی بهاون کوفتن %~% وز منی بر دوست و دشمن کوفتن

55 عجب چیست آهن ز گرمی سوختن %~% دیو را ابلیستی آموختن

56 جنگ چیست از جان عنانی داشتن %~% هر سر موئی سنانی داشتن

57 صلح چیست از ذات خود پنهان شدن %~% سایه گشتن نیک و بد یکسان شدن

58 خشم چیست از خود خیالی داشتن %~% دوزخی را بر سفالی داشتن

59 کینه چیست از سینه زندان کردنست %~% اژدها در حقه پنهان کردنست

60 بخل چیست از تشنگی جان دادنست %~% همچو بوتیمار بحر افتادنست

61 جبن چیست از سایه پژمردنست %~% چون شکوفه از دمی افسردنست

62 مکر چیست از زهر حلوا کردنست %~% وانگه آن حلوا ز سودا خوردنست

63 امن چیست از جان طمع ببریدنست %~% خویش را چون سایه بیجان دیدنست

64 ذل چیست از نفس پاک افتادنست %~% زیر پای سگ چو خاک افتادنست

65 عز چیست از نیک خود گردیدنست %~% در معز خویش خود را دیدنست

66 صدق چیست در راستی به بودنست %~% در کمانی سر بسر زه بودنست

67 کذب چیست از یخ فقع جوشیدنست %~% تیر را اندر کمان پوشیدنست

68 حرص چیست از جهل گرد آوردنست ms034 %~% چون شود کوهی بزیرش مردنست

69 ذنب چیست از راه سر پیچیدنست %~% با نجاست مشک در پیچیدنست

70 قطع چیست از جان بسفل افتادنست %~% شیشه از دست طفل افتادنست

71 حدس چیست اصل خدائی دیدنست %~% صدق صبح آشنائی دیدنست

72 طبع چیست از گل بگل افتادنست %~% همچو خر بر یک نسق استادنست

73 یأس چیست آزردن دلخستگانست %~% هم بریدن از همه پیوستگانست

74 ضعیف چیست از ضعف زیر افتادنست %~% قوت پیلی را بموری دادنست

75 کشف چیست از خاک در خون جستنست %~% وز درون پرده بیرون جستنست

76 برچیست از تشنگی خود مردنست %~% جمله را سیراب احسان کردنست

77 وعظ چیست از کوه چشمه زادنست %~% گفتنت وصفیت آندادنست

78 صمت چیست ازدام هستی جستنست %~% هر دو لب از ما سوی الله بستنست

79 خلق چیست از خاک مفرش کردنست %~% با سگان همکاسگی خوش کردنست

80 ربح چیست از بند مطلق گشتنست %~% فانی خود باقی حق گشتنست

81 خسر چیست از جهل گوهر سودنست %~% یک نفس مشغولی هستی بودنست

82 صبر چیست آهن سکاهن کردنست %~% پشم را در دیده آهن کردنست

83 شکر چیست انعام دایم دیدنست %~% پس در آن انعام منعم دیدنست

84 علم چیست از ذره قافی کردنست %~% تا ابد گردش طوافی کردنست

85 زهد چیست آزاد دنیا بودنست %~% دیده بان راه عقبی بودنست

86 فقر چیست از گمرهی ره کردنست %~% وز دو عالم دست کوته کردنست

87 زرق چیست از نقطه ساکن بودنست %~% وز بلای خویش ایمن بودنست

88 رزق چیست از زهر قند آوردنست %~% آسمان را در کمند آوردنست

89 جوع چیست اصل دو عالم خوردنست %~% هم ز جوع آخر بزاری مردنست

90 روزه چیست از غیر درگه بستنست %~% ازوجود و از عدم ره بستنست

91 فرق چیست اندر جهان پیوستنست %~% ذره ذره چیز در جان بستنست

92 ذکر چیست از درد درمان بردنست %~% بر در دل نقب بر جان بردنست

93 قبله چیست آیات کبری دیدنست ms035 %~% ذره ذره روی مولی دیدنست

94 کعبه چیست اندر جوار افتادنست %~% تو بتو در ناف عالم زادنست

95 توشه چیست از کل کل پربودنست %~% پس تهی بر هیچ ره پیمودنست

96 حرف چیست از درد چیزی گفتنست %~% شیرمردی پیش حیزی گفتنست

97 قال چیست از قشر روغن خوردنست %~% کوزه را با آب روشن خوردنست

98 حیله چیست از عقل عزم جستنست %~% پنبه و آهن بهم پیوستنست

99 غصه چیست ازکور ره نادیدنست %~% در سقر برف سیه نادیدنست

100 قصه چیست از مشکلی آشفتنست %~% وانچه نتوان گفت هرگز گفتنست

101 شعر چیست این جمله در بگشادنست %~% شرح چندینی عجایب دادنست

102 گرچه بود اینجایگه جولان راز %~% مصلحت نبود سخن کردن دراز

103 هم برین صد بیت کردم اختصار %~% زانکه گر گویم بچربد از هزار

104 هر دلی را کین قدر معلوم شد %~% آن دگرها نرم تر از موم شد

105 چون صفات راه را پایان نبود %~% بیش از این گفتن مرا امکان نبود

1 شعر و عرش و شرع از هم خاستند %~% تا دو عالم زین سه حرف آراستند

2 نور گیرد چون زمین از آسمان %~% زین سه حرف یک صفت هر دو جهان

3 آفتاب ار چه سمائی گشته است %~% در سنا جنس سنائی گشته است

4 از کمال شعر و شوق شاعری %~% چرخ را بین ازرقی و انوری

5 باز کن چشم و ز شعر چون شکر %~% از بهشت عدن فردوسی نگر

6 شعر را اقبال جمشیدی ببین %~% مهر را شمسی و خورشیدی ببین

7 ور ز بالا سوی ارکان بنگری %~% هم شهابی بینی و هم عنصری

8 ور درین علمت کند شاهی هوس %~% علم اگر در چینست خاقانیت بس

9 چون بهشت و آسمان و آفتاب %~% چون عناصر باد وآتش خاک و آب

10 نسبتی دارند با این شاعران %~% پس جهان شاعر بود چون دیگران

1 بود روزی حلقه پر اهل فضل %~% هرکسی میکرد حرفی نیز نقل

2 ms036 تا سخن آمد بشعر و شاعری %~% هرکسی میگفت حرفی سرسری

3 مدح و ذم شعر میگفتند باز %~% شد سخن بر هر دو قوم آنجا دراز

4 بو محمد ابن خازن پیش رفت %~% در کمال شعر بیش اندیش رفت

5 گفت هم موزون و هم زیباست شعر %~% در حقیقت احسن الاشیاست شعر

6 زانکه بر هر چیز کامیزد دروغ %~% تا ابد آن چیز گردد بی فروغ

7 گفت نیکو را کند در حال زشت %~% ور بود نیکو نکوتر از بهشت

8 کذب اگر در شعر گردد آشکار %~% در جوار شعر گردد چون نگار

9 آنچه کذب از وی چنین زیبا شود %~% میسزد گر احسن الاشیا شود

10 آنچه زیبا میشود ازوی دروغ %~% صدق او را چون بود یارب فروغ

11 چون شنیدند این دلیل اهل هنر %~% متفق گشتند با او سر بسر

12 شعر را کردند بهتر چیز نام %~% کی تواند بود ازین بر تر مقام

13 شعر چون در عهد ما بد نام ماند %~% پختگان رفتند و باقی خام ماند

14 لاجرم اکنون سخن بی قیمتست %~% مدح منسوخست وقت حکمتست

15 دل ز منسوخ وز ممدوحم گرفت %~% ظلمت ممدوح در روحم گرفت

16 تا ابد ممدوح من حکمت بس است %~% در سر جان من این همت بس است

1 آن امام دین چنین گفتست راست %~% کان چنان قربی که نزدیک خداست

2 اهل لطف و طبع را کس در جهان %~% آن نیابد آشکارا و نهان

3 از زفانها هر سخن بیرون رود %~% از زفان شاعران موزون رود

4 آنکه بود او سرور پیغامبران %~% گفت در زیر زفان شاعران

5 هست حق را گنجهای بیشمار %~% سر آن یک میندانند از هزار

6 هم قوافی کان خوش و یکسان بود %~% زان سخن بسیار در قرآن بود

7 گر قوافی را رواجی نیستی %~% بر سر هر خطبه تاجی نیستی

8 نظم ونثری کان میان امتست %~% از قوافی آن سخن را حرمتست

9 گر ms037 پیمبرمی نخواندی شعر راست %~% پادشا جولاهه گر نبود رواست

10 چون جهودان ساحرش میخواندند %~% بت پرستان شاعرش میخواندند

11 حق تعالی گفت این بس ظاهرست %~% کو بحق نه ساحر ونه شاعرست

12 شاعری در منصب پیغامبری %~% همچو حجامیست در اسکندری

13 آنکه باشد هر دو کونش ارزنی %~% خوشه چینی چون کند در خرمنی

14 حق چو گفتش نیست شاعر زان نبود %~% ورنه او را در سخن تاوان نبود

15 بود او هم در عرب هم در عجم %~% افصح الفصحا فی کل الامم

16 شاعران را نطق او خاموش کرد %~% در لفظش حلقهشان در گوش کرد

17 هم فصیحان پیش او الکن شدند %~% هم ظریفان جهان کودن شدند

18 باز با جبریل گفت ای محترم %~% من نیم قاری نبود او لاجرم

19 هر دو عالم زیر پایش بود خاک %~% گر نبود او قاری و شاعر چه باک

20 شعر از طبع آید و پیغامبران %~% طبع کی دارند همچون دیگران

21 روح قدسی را طبیعت کی بود %~% انبیا را جز شریعت کی بود

22 در سخن آمد بسی و اندکی %~% گر بسنجی وزن گیرد بیشکی

23 شعر گفتن همچو زر پختن بود %~% در عروض آوردنش سختن بود

24 لیکن آن کس را که زر باشد بسی %~% کی تواند سختن آن هرگز هر کسی

25 گر بسنجی زر زر موزون بود %~% ور بسی باشد ز وزن افزون بود

26 زر چو در میزان نمیگنجد بسی %~% پس زر بسیار چون سنجد کسی

27 زر بسی سختن نه بس کاری بود %~% چون توان سختن چو بسیاری بود

28 چون پیمبر خواجه اسرار بود %~% در خور سرش سخن بسیار بود

29 چون بسختن در نمیآید زرش %~% همچنان ناسخته میشد از برش

30 گر زر سخته دهد مرد کریم %~% گرچه موزون باشد آن باشد سلیم

31 چون زر ناسخته او پخته بود %~% سخت اگر گفتی سخن هم سخته بود

32 حاتم طی را ترازو کی نکوست %~% لیک ms038 فرش بخل را زوطی نکوست

33 پادشا را زور بازو بس بود %~% دست زر پاشش ترازو بس بود

1 گفت شهزادی مگر پیش پدر %~% خواند یک روزی غلامی را بدر

2 گفت برخیز ای غلام چست کار %~% نیم جو زر تره خر پیش من آر

3 شاه گفت ای مدبر و ای هیچکس %~% تو خسیسی هیچ ناید از تو خس

4 شاه را کز نیم جو اندیشه است %~% گو ترا تره فروشی پیشه است

5 زین قدر آنرا که آگاهی بود %~% کی سزاوار شهنشاهی بود

1 مصطفی کو بود دل جان را ز قدر %~% منبری بنهاد حسان را ز قدر

2 بر سر منبر فرستادش پگاه %~% تا ادا میکرد شعر آنجایگاه

3 گه ثنا گفتیش گه آراستی %~% گاه از وی قطعه درخواستی

4 بنگرید ای منکران بیوفا %~% تا کرا بنهاد منبر مصطفی

5 گفت حسان را ز احسان و کرم %~% هست جبریل امین با تو بهم

6 خواجه دنیا و دین شمع کرام %~% خواند ایشان را امیران کلام

7 شعر را جاوید چون نبود مزید %~% اصدق قول عرب قول لبید

8 مصطفی گفتست شعر نامدار %~% چون سخنهای دگر دارد شمار

9 زشت او زشت و نکوی اونکوست %~% زشت دشمن دار نیکو دار دوست

10 از ابوبکر وعمر هم شعر خواست %~% اشعر از هر دو علی مرتضا است

11 نظم حسانی و اشعار حسن %~% هست منقول از حسین و از حسن

12 شافعی را شعر هم بسیار هست %~% وز امامان دگر اشعار هست

13 شعر اگر حکمت بود طاعت بود %~% قیمتش هر روز و هر ساعت بود

14 شعر بر حکمت پناهی یافتست %~% کوبه یؤتی الحکمه راهی یافتست

15 شعر مدح و هزل گفتن هیچ نیست %~% شعر حکمت به که در وی پیچ نیست

1 بود درعهد عمر مردی قوی %~% چون ادا کردی نماز معنوی

2 خلق را در پیش خود بنشاندی %~% شعر درمحراب خوش میخواندی

3 خواندن اشعار او بعد ms039 از نماز %~% منکران گفتند با فاروق باز

4 گفت پیش او بریدم این زمان %~% پیش او بردندش آخر مردمان

5 چون عمر را دید مرد از جای جست %~% دست او بگرفت و در پیشش نشست

6 گفت فاروقش که تو بعد از نماز %~% شعر خوانی شعرهای دلنواز

7 گفت چیزی می درآید غیبیم %~% همچنان میخوانم از بی عیبیم

8 گفت برخوان مرد شعر آغاز کرد %~% مرغ دل فاروق را پرواز کرد

9 شعر او در ذم نفس خویش بود %~% حکمت باریک و دور اندیش بود

10 سخت دلخوش شد ز شعر او عمر %~% حفظ کرد و باز میگفت آنقدر

11 گفت این شعرم که برخواندی تمام %~% هم عمر این شعر میگوید مدام

12 شعر چون اینست تا بتوانیش %~% جهد باید کرد تا میخوانیش

13 شعر نیک و بد تو از خود میکنی %~% نیک اگر بد میکنی بد میکنی

1 اصمعی میرفت در راهی سوار %~% دید کناسی شده مشغول کار

2 نفس را میگفت ای نفس نفیس %~% کردمت آزاد از کار خسیس

3 هم ترا دایم گرامی داشتم %~% هم برای نیک نامی داشتم

4 اصمعی گفتش تو باری این مگوی %~% این سخن اینجا در آن مسکین مگوی

5 چون تو هستی در نجاست کارگر %~% آن چه باشد در جهان زین خوارتر

6 گفت باشد خوارتر افتادنم %~% بر در همچون توئی استادنم

7 هرکه پیش خلق خدمتگر بود %~% کار من صد بار ازو بهتر بود

8 گرچه ره جز سر بریدن نبودم %~% گردن منت کشیدن نبودم

1 گفت سقراط حکیم آن مرد پاک %~% در رهی میشد پیاده دردناک

2 سائلی گفتش ملوک روزگار %~% جمله میجویندت و تو بر کنار

3 معتقد داری بسی اسبی بخواه %~% تا پیاده رفتنت نبود براه

4 گفت هم بر پای من بار تنم %~% به که بار منتی برگردنم

5 هرچه در عالم طلب دارد یکی %~% زان بسی بهتر فراغت بیشکی

6 در سخن گر چه بلاغت باشدم ms040 %~% آن بلاغت در فراغت باشدم

7 گر شوم سرگشته هر بی خبر %~% نه بلاغت ماندم نه شعر تر

8 گرچه شه را منصب اسکندریست %~% بنده کردن خویشتن را از خریست

1 خسروی در کوه شد بهر شکار %~% بود بقراط آن زمان در کنج غار

2 همچو حیوانی گیه میخورد خوش %~% هر سوئی بیخود نگه میکرد خوش

3 از حشم یک تن بدید اورا ز راه %~% گفت عمری کرد استدعات شاه

4 تا تو باشی همنشینش روز و شب %~% میگریزی می نیائی در طلب

5 نفس قانع کو گوائی میکند %~% در حقیقت پادشائی میکند

6 گفت بقراطش که ای مغرور شاه %~% گر تو قانع بودئی هم از گیاه

7 برگیه چون من بسنده کردئی %~% کی تن آزاد بنده کردئی

8 چون دهد نفسی بدین اندک رضا %~% با چه کار آید مر او را پادشا

9 تا چه خواهم کرد مشتی خام را %~% بیقراری چند بی آرام را

10 این دمم تا مرگ برگ خویش هست %~% هرچه خواهم بیش از آنم پیش هست

11 زر چه خواهم کرد اگر قارون نیم %~% چند خواهم گشت اگر گردون نیم

12 برگ عمرم هست بنشینم خوشی %~% میگذارم عمر شیرینم خوشی

13 عمر روزی پنج و شش می بگذرد %~% خواه ناخوش خواه خوش میبگذرد

14 چون چنین می بگذرد عمری که هست %~% چیست جز باد از چنین عمری بدست

1 سائلی در مجمعی بر پای خاست %~% گفت در بصره حسن مهتر چراست

2 گفت از آن کامروز در صدق و مجاز %~% هست خلقی را بعلم او نیاز

3 واو بیک جو نیست حاجتمند کس %~% او بدنیا کی بود در بند کس

4 او ز جمله فارغست از زاد وب رگ %~% خلق حاجتمند او تا روز مرگ

5 مهتری اینست در هر دو جهان %~% لاجرم او مهتر آمد این زمان

6 ای دل از خون میکن از جان جام ساز %~% خلق را نه دم ده و نه ms041 دام ساز

7 چون ترا نانی و خلقانی بود %~% هر سر موی تو سلطانی بود

8 هر که او از دست خوکان نان خورد %~% هیچ شک نبود که خون جان خورد

9 با سگان همسفرگی تا کی کنی %~% آفتابی ذرهگی تا کی کنی

10 زین بخیلان درگذر مردانه وار %~% خویشتن بر شمع زن پروانه وار

11 گر کنی زین قوم قولنجی حذر %~% کی بود ز امساک ایشانت خبر

12 خویش را پروانه کن وز پر مپرس %~% جان فشان و تن زن و دیگر مپرس

13 شیرنر چون دید آتش نیست چیر %~% شیر پروانه بود پروانه شیر

14 تو قدم در شیر مردی نه تمام %~% تا کی از انعام این انعام عام

15 مرد دین شو محرم اسرارم گرد %~% وز خیال فلسفی بیزار گرد

16 نیست از شرع نبی هاشمی %~% دورتر از فلسفی یک آدمی

17 شرع فرمان پیمبر کردنست %~% فلسفی را خاک بر سر کردنست

18 فلسفی را شیوه زردشت دان %~% فلسفه با شرع پشتاپشت دان

19 فلسفی را عقل کل می بس بود %~% عقل ما را امر قل می بس بود

20 در حقیقت صد جهان عقل کل %~% گم شود از هیبت یک امر قل

21 عقل را گر امر ندهد زندگی %~% کی تواند کرد عقلی بندگی

22 رهبر عقلت از آن سست آمدست %~% کو بنفس خویش خود رست آمدست

23 عین عقل خویش را کن محو امر %~% تا نگردد عین عقلت محو خمر

24 عقل اگر از خمر ناپیدا شود %~% کی بسر امر قل بینا شود

25 عقل را قل باید و امر خدای %~% تا شود هم رهبر و هم رهنمای

26 عقل اگر جزو و اگر کل ماندت %~% عین عقلت بفکنی قل ماندت

27 عین عقلت چون زقل افتاد راست %~% عقل اگر سر پیچد از قل این خطاست

28 علم عقل تو بفرمان رفتنست %~% نه بعقل فرد حیران رفتنست

29 علم جز بهر حیات حق مخوان %~% وز ms042 شفاخواندن نجات خود مدان

30 علم دین فقه است و تفسیر و حدیث %~% هرکه خواند غیر این گردد خبیث

31 مرد دین صوفیست و مقری و فقیه %~% گرنه این خوانی منت خوانم سفیه

32 این سه علم پاک را مغز نجات %~% حسن اخلاقست و تبدیل صفات

33 این سه علمست اصل و این سه منبع است %~% هرچه بگذشتی ازین لاینفع است

34 این سخن حقا که از تهدید نیست %~% این ز دیده میرود تقلید نیست

35 من درین هر علم بوئی بردهام %~% پیش هر رنگی رکوئی بردهام

36 چون بدانستم که دین اینست و بس %~% هیچ نیست آنها یقین اینست و بس

37 ترک کردم اینهمه تا سوختند %~% تا از آن ترکم کلاهی دوختند

38 آسمان با ترک زر پشت دوتاه %~% در کبودی شد ز سوک این کلاه

39 این کلاه بی سرانست ای پسر %~% گر دهندت با تو مینازی بسر

40 گر کلاه فقر خواهی سر ببر %~% وز خود و هر دو جهان یکسر ببر

41 این سخن دانم که طامات آیدت %~% ترهائی پر خرافات آیدت

42 کی بود یارای آن خفاش را %~% کو به بیند آفتاب فاش را

43 عقل را در شرع باز و پاک باز %~% بعد از آن در شوق حق شو بی مجاز

44 تاچو عقل و شرع و شوق آید پدید %~% آنچه میجوئی بذوق آید پدید

45 چل مقامت پیش خواهد آمدن %~% جمله هم درخویش خواهد آمدن

46 این چله چون در طریقت داشتی %~% با حقیقت کرده آمد آشتی

47 چون بجوئی خویش را در چل مقام %~% جمله در آخر تو باشی والسلام

1 گوش شو از پای تا سر بی حجاب %~% تا نهم با تو اساس این کتاب

2 بوی او گر هیچ بتوانی شنود %~% گوی از کونین بتوانی ربود

3 گر کسی راهست در ظاهر گمان %~% کین سخن کژ میرود همچون کمان

4 آن ز ظاهر گوژ میبیند ولیک %~% هست در باطن ms043 بغایت نیک نیک

5 آن که سالک با ملک گوید سخن %~% وز زمین و آسمان جوید سخن

6 یا گذر بر عرش و بر کرسی کند %~% یا ازین و ان سخن پرسی کند

7 استفادت گیرد او از انبیا %~% بشنود از ذره ذره ماجرا

8 از زبان حال باشد آن همه %~% نه زبان قال باشد آن همه

9 در زبان قال کذبست آن ولیک %~% در زبان حال پر صدقست و نیک

10 گر زفان حال نشناسی تمام %~% تو زفان فکرتش خوان والسلام

11 او چو این از حال گوید نه ز قال %~% باورش دار و مگو این را محال

12 چون روا باشد همه دیدن بخواب %~% گر کسی در کشف بیند سر متاب

13 گر چه در ره کشف شیطانی بود %~% لیک هم ملکوت و روحانی بود

14 ذوق و تقوی باید و شوق خدا %~% تا کند دو نوع شرع این را جدا

15 گر ترا روزی درین میدان کشند %~% آن رقم بینی که بر مردان کشند

16 آنگهی زین شیوه معنی صد هزار %~% بینی و دانی و داری استوار

17 هست این شیوه سخن چون اجتهاد %~% نیک و بد را کرد باید اعتقاد

18 یا خطاست و یا صواب این بیشکی %~% پس بود این دو خر این را یکی

19 زین بیان مقصود من آنست و بس %~% تا که از سالک زنم با تو نفس

20 کو بر جبریل رفت و فوق عرش %~% باز فوق العرش آمد تا بفرش

21 یا بر افلاک شد پیش ملک %~% یا بزیر خاک شد سوی سمک

22 آن همه بر کذب ننهی بشنوی %~% نه ز قال از حال آن را بگروی

23 اولت این اصل بر هم مینهم %~% با تو این بنیاد محکم مینهم

24 تا چو زین شیوه سخن بینی بسی %~% بر سر انکار ننشینی بسی

25 زانکه این زیبا کتاب خاص و عام %~% هست ازین شیوه که گفتم والسلام

26 راه ms044 رو را سالک ره فکر اوست %~% فکرتی کان مستفاد از ذکر اوست

27 ذکر باید گفت تا فکر آورد %~% صد هزاران معنی بکر آورد

28 فکرتی کز وهم وعقل آید پدید %~% آن نه غیبست آن ز نقل آید پدید

29 فکرت عقلی بود کفار را %~% فکرت قلبیست مرد کار را

30 سالک فکرت که در کار آمدست %~% نه ز عقل از دل پدیدار آمدست

31 اهل دل را ذوق و فهمی دیگرست %~% کان زفهم هر دو عالم برترست

32 هرکه را آن فهم در کار افکند %~% خویش در دریای اسرار افکند

1 کرد حیدر را حذیفه این سؤال %~% گفت ای شیر حق و فحل رجال

2 هیچ وحیی هست حق را در جهان %~% در درون بیرون قرآن این زمان

3 گفت وحیی نیست جز قرآن و لیک %~% دوستان راداد فهمی نیک نیک

4 تا بدان فهمی که همچون وحی خاست %~% در کلام او سخن گویند راست

5 فکرت قلبی که سالک آمدست %~% زبده کل ممالک آمدست

6 ز ابتدا تا انتهای کار او %~% می بگویم فهم کن اسرار او

7 در سه ظلمت نطفه نه دل نه دین %~% از لوش شد جمع و زما مهین

8 گرد گشت آنگاه چون گوئی نخست %~% تاکند سرگشتگی برخود درست

9 در میان خون بنه ماه تمام %~% ساخت ازخون رحم خود را طعام

10 عاقبت چیزی برو تافت آن مپرس %~% جسم این بودت که گفتم جان مپرس

11 سرنگونسار از رحم بیرون فتاد %~% همچوخاکی در میان خون فتاد

12 شد پدید آب مهین آغاز کار %~% یعنی اومید چنان پاکی مدار

13 در سه ظلمت میدوید و مینشست %~% یعنی این نورت نخواهد داد دست

14 همچو گوئی گرد بودن خوی کرد %~% یعنی از سرگشتگی چون گوی گرد

15 نه مه اندر خون تنش باز اوفتاد %~% یعنی از خون خوردن آغاز اوفتاد

16 سرنگون آمد بدنیا غرق خون %~% یعنی از فرقت قدم کن سرنگون

17 لب ms045 بشیر آورد آنگه اشک بار %~% یعنی اشک افشان که هستی شیر خوار

18 دید پستان را سیه تا چند گاه %~% یعنی اکنون عیش کن تلخ و سیاه

19 بعد از آن در شد بطفلی بیقرار %~% یعنی از طفلان نیاید هیچ کار

20 درجوانی رفت از بیگانگی %~% یعنی این شاخیست از دیوانگی

21 بعد از آن عقلش شد از پیری تباه %~% یعنی از پیر خرف دولت مخواه

22 بعد از آن غافل فرو شد زیر خاک %~% یعنی او بوئی نیافت از جان پاک

23 هر که او در قید چندین پیچ پیچ %~% جان نیابد باز میرد هیچ هیچ

24 تا نیابی جان دور اندیش را %~% کی توانی خواند مردم خویش را

25 نیست مردم نطفه از آب و خاک %~% هست مردم سرقدس و جان پاک

26 صد جهان پر فرشته در وجود %~% نطفه را کی کنند آخر سجود

27 آرزو مینکندت ای مشت خاک %~% تا شود این مشت خاکت جان پاک

28 تا ز نطفه قرب جان یابد کسی %~% درد باید برد بی درمان بسی

29 چاره این کار سرگردانیست %~% داروی این درد بی درمانیست

30 ز ابتدای نطفه تا اینجایگاه %~% در نگر تاچند در پیش است راه

31 هردلی را کاین طلب حاصل بود %~% تا قیامت مست لایعقل بود

32 سالک فکرت ز درد این طلب %~% می نیاساید زمانی روز و شب

33 میدود تا تن کند با جان بدل %~% در رساند تن بجان پیش از اجل

34 کار کار فکر تست اینجایگاه %~% زانکه یک دم سر نمیپیچد ز راه

35 کار فکرت لاجرم یک ساعتت %~% بهتر از هفتاد ساله طاعتت

36 سالک فکرت بجان درمانده %~% سرنگون چون حلقه بر درمانده

37 نه به پیری سر فرو میآمدش %~% نه طریق خود نکو میآمدش

38 نه زخود خشنود نه از خلق هم %~% نه خوش از زنار نه از دلق هم

39 نه زسگ دانست خود را بیشتر %~% نه ز خود دیده ms046 کسی درویشتر

40 نه همه نه هیچ نه جزو و نه کل %~% نه بد ونه نیک نه عز و نه ذل

41 نه کژ و نه راست ونه تقلید نیز %~% نه تن ونه جان و نه توحید نیز

42 نه گمانی نه یقینی نه شکی %~% نه بسی نه اوسطی نه اندکی

43 نه قرینی نه یکی نه همدمی %~% نه رفیقی نه کسی نه محرمی

44 نه دلی نه دیده نه سینه %~% نه تنی نه مهری و نه کینه

45 نه مسلمان دولتی نه کافری %~% وین تحیر را نه پائی نه سری

46 نه کم از یک قطره از پیشان نشان %~% نه کم از یک ذره از پایان بیان

47 نه کسی جوینده از پایندگان %~% نه کسی گوینده از آیندگان

48 نه ز حال رفتگان دل را خبر %~% نه ز کار خفتگان جان را اثر

49 نه ز چندان قافله گردی پدید %~% نه میان مشغله مردی پدید

50 نه کسی را کفر نه ایمان تمام %~% نه یکی را درد و نه درمان تمام

51 نه سری پیدا و نه راهی پدید %~% راه را در هر قدم چاهی پدید

52 نه نصیحت بوده دامن گیر کس %~% نه شریعت دیده جز تقصیر کس

53 جمله در غوغای غفلت مانده %~% جمله در معلول و علت مانده

54 صد هزاران خلق درهم آمده %~% جمله در یغمای عالم آمده

55 آن یکی زین میبرد این یک از آن %~% آن یقین دارد ازین این شک از آن

56 آن یکی چون خوک گمراهی شده %~% وان دگر از حیله روباهی شده

57 آن یکی چون پیل در زور آمده %~% وآن دگر از حرص چون مور آمده

58 آن یکی سگ طبع و سگ سیرت شده %~% وآن دگر چون موش پر حیلت شده

59 آن یکی از دانه در دام آمده %~% وآن دگر از سوختن خام آمده

60 آن یکی مردار خواری چون عقاب %~% وآن دگر فریاد خواهی چون ms047 غراب

61 آن یکی از غصه در خشم آمده %~% وآن دگر از شرک بد چشم آمده

62 آن یکی آبستن قاضی شده %~% وآن بحیض شحنگی راضی شده

63 آن یکی را عین مجهول آمده %~% وآن دگر چون عین معلول آمده

64 آن چو شیری طبل غریدن زده %~% وآن چو گرگی بانگ دریدن زده

65 این کشیده جمله در خود چون نهنگ %~% وآن دریده جمله برخود چون پلنگ

66 این چو ماهی تازه روی آب باز %~% وآن چو مرغی در هوا پر کرده باز

67 این ملک وش دیو مردم آمده %~% و آن پری جفتی چو کژدم آمده

68 این چو نمرودی بدوزخ ساختن %~% و آن چو شداد از بهشت افراختن

69 این مرصع ریش چون فرعون پیس %~% وآن چو هامان گاوریشی کاسه لیس

70 این ز کینه سینه تا سر غرور %~% و آن ز اجره حجره تا در فجور

71 این ز سردی همچو یخ افسرده کار %~% و آن ز گرمی همچو آتش بیقرار

72 این ز کوری همچونرگس جلوه کن %~% و آن ز کری ناشنیده یک سخن

73 آن ترش روئی چو سرکه آمده %~% و آن لژن طبعی چو برکه آمده

74 این همه از مکر افسون ساخته %~% و آن همه از کبر معجون ساخته

75 این سموم بخل را همدم شده %~% و آن ریا و عجب را محرم شده

76 این حسد را بر جسد طغرا زده %~% و آن ریا را از هوا سودا زده

77 این بعذری چون زنان درمانده %~% و آن چون طفلان صد هجا برخوانده

78 این چو خوشه در ربا خوردن عیان %~% و آن چو داسی حرف علت در میان

79 هم مدرس از دروغ قول خویش %~% مانده در ادرار همچون بول خویش

80 هم مذکر همچو مرغ چارچوب %~% خلق مجلس دست زن او پای کوب

81 عارفان هم گردن گاو آمده %~% باسری هر یک چو غرقاوآمده

82 صوفیان در صدق و صفوت پیچ ms048 پیچ %~% اشتهاشان بوده صادق نیز هیچ

83 زاهدان با روی همچون خار پشت %~% راست چون در سرکه سوهان درشت

84 عابدان دم از جو خوشه زده %~% لیک چون فرزین بهرگوشه زده

85 هم بزرگان جمله متواری شده %~% هم عزیزان نقطه خواری شده

86 پای مردان دست خوش گشته همه %~% شاهبازان بار کش گشته همه

87 اهل صفه گشته همدم کوف را %~% صوف جسته پنبه کرده صوف را

88 اهل دل با روی چون زر خشک لب %~% تن زده تابوکه روز آید بشب

89 روی در دیوار کرده اهل راز %~% گفته راز خویش با دیوار باز

90 هرکسی در مذهب و راهی دگر %~% هر دلی از شبهه در چاهی دگر

91 فلسفی در کیف و در کم مانده %~% سفسطی در نفی عالم مانده

92 جمله بر تقلید سر افراشته %~% پیشوایان را چو خود پنداشته

93 ای تعصب را توانش کرده نام %~% شبهه را اسرارو دانش کرده نام

94 این کلام آموخته بهر جدل %~% و آن بمنطق در شده بهر حیل

95 این خلاقی خوانده از بهر غلو %~% و آن منجم گشته از بهر علو

96 هر خسی غرقه شده تحصیل را %~% لیک نه تحصیل را تفضیل را

97 صد هزاران شهوت بی پا و سر %~% حلقه کرده گرد جان از بام ودر

98 سالک سرگشته بی عقل و هوش %~% صد جهان میدید چون دریا بجوش

99 دید یک یک ذره را طلاب حق %~% اوفتاده جمله در گرداب حق

100 خاک عالم جمله بر غربال کرد %~% ترک عقل و شبهه و اشکال کرد

101 خاک عالم صد هزاران بار بیخت %~% در بی بر تخته دینار ریخت

102 آخر از حق دستگیری آمدش %~% با سر غربال پیری آمدش

103 آفتابی در دو عالم تافته %~% عالمی اختر ازو ره یافته

104 محو گشته فانی مطلق شده %~% در جهان عشق مستغرق شده

105 هم منیت در هویت باخته %~% هم سری در سرمدیت باخته

106 تا ms049 بپیشان دیده ره را گام گام %~% تا بپایان رفته در در بام بام

107 نه زمانی در زمانی مانده %~% در مکان نه در مکانی مانده

108 دیده سر ذره ذره در دو کون %~% ذره نادیده هیچ از هیچ لون

109 در جهان و از جهان بیرون شده %~% در میان و از میان بیرون شده

110 ساکن دایم مسافر آمده %~% غایبی پیوسته حاضر آمده

111 همچو خورشیدی جهان زوغرق نور %~% واو خود از سرگشتگی خود نفور

112 پیر ره کبریت احمر آمدست %~% سینه او بحر اخضر آمدست

113 هرکه او کحلی نساخت از خاک پیر %~% خواه پاک و خواه گو ناپاک میر

114 راه دور است و پر آفت ای پسر %~% راه رو را میبباید راهبر

115 گر تو بی رهبر فرودائی براه %~% گر همه شیری فرود افتی بچاه

116 کور هرگز کی تواند رفت راست %~% بی عصاکش کور را رفتن خطاست

117 گر تو گوئی نیست پیری آشکار %~% تو طلب کن در هزار اندر هزار

118 زانکه گر پیری نماند در جهان %~% نه زمین بر جای ماند نه زمان

119 پیر هم هست این زمان پنهان شده %~% ننگ خلقان دیده در خلقان شده

120 کی جهان بی قطب باشد پایدار %~% آسیا از قطب باشد بر قرار

121 گر نماند در زمین قطب جهان %~% کی تواند گشت بی قطب آسمان

122 گر ترا دردیست پیر آید پدید %~% قفل دردت را پدید آید کلید

123 پاکبازان را که سلطان میکنند %~% از برای درد درمان میکنند

124 چون نداری درد درمان کی رسد %~% چون نه‌بنده تو فرمان کی رسد

125 تا زدرد خود نگردی سوخته %~% کی کند آتش ترا افروخته

126 درد پیش آری تو درمان باشدت %~% جان دهی اومید جانان باشدت

127 سالک القصه چو پیری زنده یافت %~% خویش را در پیش او افکنده یافت

128 جانش از شادی او آمد بجوش %~% از میان جانش شد حلقه بگوش

129 سایه پیرش چنان ms050 بر جان فتاد %~% کافتابش در تنورستان فتاد

130 نور ظاهر گشت و ظلمت میگریخت %~% عشق آمد عقل و حشمت میگریخت

131 صد هزاران گل که در ناید بگفت %~% در گلستان دل سالک شکفت

132 چون چنین گلها درون جان بدید %~% وز دو چشم خون فشان باران بدید

133 همچو رعدی در خروش افتاد زار %~% همچو برقی خنده میزد بی قرار

134 گاه اندر خنده گه در گریه بود %~% این نبود از کسب او این هدیه بود

135 جذبه بود از عنایت در رسید %~% کفر بگریخت و هدایت در رسید

136 سالها باید که تا یک قطره آب %~% در دل دریا شود در خوشاب

137 قطره باران اگرچه پر بود %~% بحر را در عمرها یک در بود

138 گر شدی هر قطره در یتیم %~% هر یتیمی مصطفا بودی مقیم

139 عاقبت چون گشت سالک بی قرار %~% در رهش افکند پیر نامدار

140 گفت در ره رهزنانت خفتهاند %~% تو مخسب اینجا کن آنچت گفتهاند

141 راه دور است ای پسر هشیار باش %~% خواب با گور افکن و بیدار باش

142 کار هر کس هرکسی را اوفتاد %~% همچو تو این غم بسی را اوفتاد

143 جهد آن کن تا درین راه دراز %~% تو بیک ذره نمانی بسته باز

144 هرکجا کانجا بمانی بسته تو %~% تا ابد آنجا بمانی خسته تو

145 واعظت در سینه درد وداغ بس %~% بلبل جان ترا مازاغ بس

146 راست میروجهد میکن هوش دار %~% بار میکش خار میخور گوش دار

147 سالک عاشق مزاج و سخت کوش %~% همچو آتش آمد از سودا بجوش

148 هرچه بود از شور و سودا برفکند %~% برهنه خود را بدریا درفکند

149 چون سر شکر و شکایت بر نهاد %~% سر براه بی نهایت در نهاد

150 باز بود آن صبح دولت روز او %~% طفل ره شد عقل پیراموز او

151 صد هزاران راه گوناگون بدید %~% صد هزاران قلزم پرخون بدید

152 صد جهان میتافت ms051 از هر سوی او %~% صد فلک میگشت در پهلوی او

153 صد محیط موج زن با خویش داشت %~% صد بهشت و دوزخ اندر پیش داشت

154 گشت حیران سالک افتاده کار %~% لاشه مرده راه دور افتاده بار

155 گر بسی در زد کسش نکشاد در %~% ور بسی پر زد کسش نگشاد پر

156 میطپید و میچخید و میدوید %~% میکشید و میبرید و میپرید

157 گر بپایان رفت شد پیشان ز دست %~% ور بپیشان رفت شد پایان ز دست

158 گر نمیشد هر دمش میخواندند %~% ور همی شد هر دمش میراندند

159 در درصد پیچ پیچی اوفتاد %~% او همه میجست هیچی اوفتاد

160 لاجرم عقلش شد و دیوانه گشت %~% وز خرد یکبارگی بیگانه گشت

161 نکته دیوانگان آغاز کرد %~% بال و پر مرغ مستی باز کرد

162 گفت ای دردی که درمان منی %~% جان جانی کفرو ایمان منی

163 گر مرا صد کوه بر گردن نهی %~% آن همه بر جان خود بی من نهی

164 من که باشم تا چنین دردی کشم %~% دامن خود در چنین گردی کشم

165 بس عجب دردی نمیدانم ترا %~% این قدر دانم که میخوانم ترا

166 گر بگریم گوئیم از گریه چند %~% ور بخندم گوئیم بگری مخند

167 گر نخفتم خواب بهتر بینیم %~% ور بخفتم خواب دیگر بینیم

168 گر کنم گوئی مکن بشنو سخن %~% ور نخواهم کرد خواهی گفت کن

169 ور خورم گوئی مخور ای بیخبر %~% ور نخواهم خورد خواهی گفت خور

170 با تو چتوان خورد نتوان خورد هیچ %~% با تو چتوان کرد نتوان کرد هیچ

171 خواستن از تو نه زشت و نه نکوست %~% نه ترا دشمن توان گفتن نه دوست

1 پیش ذوالقرنین شد مردی دژم %~% سیم خواست از شاه عالم یک درم

2 شاه کان بشنود گفت ای بی خبر %~% از چو من شاهی که خواهد این قدر

3 گفت پس شهری ده و گنجی مرا %~% تا براید کار بی ms052 رنجی مرا

4 گفت چندینی بشاه چین دهند %~% تو که باشی تا ترا چندین دهند

5 سالک سرگشته چون اینجا رسید %~% رخت همت هرچه بد اینجا کشید

6 روی از پس رفتنش ممکن نبود %~% ور ز پس میرفت دل ساکن نبود

7 ره بپیشان بردنش امکان نداشت %~% زانکه هیچ این ره سروپایان نداشت

8 دید عالم عالم از خون موج زن %~% گاه عرش و گاه گردون موج زن

9 صد هزاران عالم پر شور بود %~% جای زاری بد نه جای زور بود

10 لاجرم انبان زاری برگرفت %~% در بدر بی زور زاری درگرفت

11 خویشتن را رسته دید اول ز بند %~% لاجرم بر شد برین دود بلند

12 پر شد از پندار وسودا در گرفت %~% زان بدین زودی ز بالا درگرفت

13 اول آغازی نهاد از جبرئیل %~% صدقه میجست او چو ابنا السبیل

14 در بدر میرفت تا پایان کار %~% بشنو اکنون قصه از پیشان کار

مصيبتنامه

مصيبتنامه

نبذة عن الكتاب

الفهرس