1 ای داده به دل خزینه راز %~% عقل از تو شده خزینه پرداز

2 ای دیده گشای دوربینان %~% سرمایه ده تهی نشینان

3 ای تو به همین صفت سزاوار %~% نام تو گره کشای هر کار

4 ای جلوه گر بهار خندان %~% بینا کن چشم هوشمندان

5 ای جان به جسد فگنده‌ئی تو %~% هر کس که به جز تو بنده تو

6 اندیشه بهر بلندی و پست %~% بگذشت و نزد به دامنت دست

7 پس در ره تو ز تیزهوشی %~% بیهوده بود سخن فروشی

8 آن به زنیم سر خرد را %~% اقرار کنیم ما عجز خود را

9 با تو نه سخن رفیع سازیم %~% نادانی خود شفیع سازیم

10 داننده تویی بهر چه رازست %~% سازنده تویی بهر چه سازست

11 کاری که خرد صلاح آن جست %~% موقوف به کار سازی تست

12 قفل همه را کلید بر تو %~% پنهان همه پدید بر تو

13 لطف تو انیس مستمندان %~% قهر تو هلاک زورمندان

14 گر لطف کنی و گر کنی قهر %~% در هر دو بود ز مرحمت بهر

15 همواره در تو جای من باد %~% توفیق تو رهنمای من باد

1 ای عذر پذیر عذرخواهان %~% عفو تو شفیع پرگناهان

2 خسرو که کمینه بنده تست %~% در هر چه فتد افگنده تست

3 آنرا که تو افگنی بهر زیست %~% بر داشتنش به بازوی کیست

4 بدار ز خاک ره که پستم %~% از دست رها مکن که مستم

5 هر چند تن گناه پرورد %~% در حضرت قرب نیست در خورد

6 با این همه گر پذیری این خاک %~% نقصان چه بود به عالم پاک

7 از یاد خودم کن آن چنان شاد %~% کز هستی خود نیایدم یاد

8 تا جان بودم امیدوارم %~% کز شکر تو دل تهی ندارم

9 خواهم به ستایش تو بودن %~% من خود چه توانمت ستودن

10 هم تو دل پاک ده زبان هم %~% در مدحت خویش و بلکه جان هم ms01

11 به گر ندهی بهیچ سانم %~% آن جان که به خویش زنده مانم

12 جانیم ده از خزینه بیش %~% کم زنده به تو کند نه از خویش

13 گیرم که نه‌ام به لطف در خور %~% آخر نه که بنده‌ام برین در

14 گر رحمت تست بر نکو زیست %~% رحمت کن بندگان بد کیست

15 آخر نه گلم سرشته تست %~% نیک و بد من نبشه تست

16 جرمم منگر که چاره‌سازی %~% طاعت مطلب که بی نیازی

17 گر عون تو رحمتی نریزد %~% از طاعت چو منی چه خیزد

18 فردا که ز بنده راز پرسی %~% ناکرده و کرده باز پرسی

19 چون می دانی بکارسستم %~% شرمنده مکن بساز جستم

20 از رحمت خویش کن درم باز %~% بی آنکه ز کرده پرسی‌ام باز

21 زان گونه به خویش ده پناهم %~% کز گنج تو خواهم آنچه خواهم

22 زینسان که امیدوارم از تو %~% خواهش بجز این ندارم از تو

23 کان دم که دمم ز تن بر آید %~% با نام تو جان من برآید

24 در حجله قدس بخش جایم %~% تا با تو به جانب تو آیم

25 آن راه نما به من نهائی %~% کاندر تو رسم دگر تو دانی

26 در قربت حضرت مقدس %~% پیغمبر پاک رهبرم بس

1 شاه رسل و شفیع مرسل %~% خورشید پسین و نور اول

2 جاروب زنان بارگاهش %~% ازپر فرشته رفته راهش

3 شمشیر سیاستش سرانداز %~% شمشیر زبانش گوهر انداز

4 خورشید به نیلگون عماری %~% دربان درش به پرده داری

1 فرخنده شبی که آن جهان گیر %~% از نطع زمین شد آسمان گیر

2 برخاست ز خوابگاه این دیر %~% در مرقد چرخ شد سبک سیر

3 برداشت ازین خرابه محمل %~% در منزل ماه کرد منزل

4 ز آنجا به طریق تاجداری %~% بنشست به دومین عماری

5 ز آنجا بسر بلندی بخت %~% شد تخت نشین سیمین تخت

6 ز آنجا که رسید بر چهارم %~% شد خواجه آن خجسته ms02 طارم

7 ز آنجا چو ز بر کشید رایت %~% شد والی پنجمین ولایت

8 ز آنجا چو بلند بارگه گشت %~% شبها ز ششم شکارگه گشت

9 ز آنجا چو نمود بیشتر جهد %~% شد مهدی خاص هفتمین مهد

10 ز آنجا چو شد آن طرف روانه %~% شد خازن هشتمین خزانه

11 ز آنجا چو پرید بر نهم بام %~% و آزاد شد از شکنج نه دام

12 بازار جهت گذاشت بر جای %~% بنهاد به نطع بی جهت پای

13 سر ز آن سوی کاینات بر کرد %~% ملک ازل و ابد نظر کرد

14 بست از دو دوال بند نعلین %~% شهبند غرض به قاب قوسین

15 دید آنچه عبارتش نسنجد %~% در حوصله خرد نگنجد

16 دید ار خدای دید بی غیب %~% گفتار ز حق شنید بی ریب

17 ز آن گفت و شنید بی کم و کاست %~% هم گفتن و هم شنیدنش راست

18 کرد از کف غیب شربتی نوش %~% کز هستی خود شدش فراموش

19 با بخشش پاک بنده پاک %~% آمد سوی بنده خانه خاک

20 پس داد بهر خجسته یاری %~% ز آورده خوبش یادگاری

21 بودند همه ز سینه پر %~% جویی هم از آن محیط پر در

22 بوبکر بغار هم قدم بود %~% فاروق به عدل محترم بود

23 و آن حرف کش جریده پرداز %~% با خازن علم بود هم راز

24 هر چار چو هشت باغ بودند %~% پروانه یک چراغ بودند

1 چون گوهر مدح خواجه سفتم %~% وز غیب شنیدم آنچه گفتم

2 اکنون قدری در معانی %~% ریزم بسر چنید ثانی

3 قطب ز من و پناه ایمان %~% سر جمله جمله کریمان

4 در شرع نظام دین احمد %~% یعنی که نظام دین محمد

5 در حجره فقر پادشاهی %~% در عالم دل جهان پناهی

6 در عالم وحدت ایستاده %~% بر هر دو جهان قدم نهاده

7 از خواجگی آستین کشیده %~% در پایه بندگی رسیده

8 بیناتر جمله پاکبینان %~% بیدارترین شب نشینان ms03

9 مسند ز سپهر بر ترش باد %~% خسرو چو ستاره چاکرش باد

1 شاهی که به نصرت خدایی %~% ختمست برو جان گشایی

2 سلطان جهان علا دنیا %~% سرمایه ده سرای دنیا

3 چون سعد فلک سعادت اندود %~% یعنی که محمد ابن مسعود

4 ختم الخلفا درین کهن طاس %~% ز آدم شده نی ز آل عباس

5 سینه‌ش صدف در الهی %~% سنگش محک عیار شاهی

6 آهو به زبانش بی تظلم %~% پیشانی شیر خارد از سم

7 بادا به نشاط جاودانه %~% در سایه تیغ او زمانه

1 چون من بدو نامه زین ورق پیش %~% راندم قلمی ز نکته خویش

2 از روح قدس شنیدم آواز %~% کای کرده لب تو گوش من باز

3 نی آن رقم خیال کردی %~% بل جادویی حلال کردی

4 آن به که کنون درین تفکر %~% کاهل نشوی به سفتن در

5 یک شیشه که خوش فرو توان برد %~% بهتر ز دو صد سبوی پر درد

6 هر گه که علم شدی به کاری %~% در غایت آن به کوش باری

7 از اندک خوب شو فسانه %~% نی از حشوات بی کرانه

8 یک دانه نار پخته در کام %~% بهتر ز دو صد سبوی پر درد

9 یک شاخ که میوه‌ای دهد تر %~% بهتر ز هزار باغ بی بر

10 یک صفحه پر از خلاصه شوق %~% بهتر ز دو صد کتاب بی ذوق

11 آن کس که رقاق میده یابد %~% از بهر سبوس کی شتابد

12 کوته سخنی ستوده حالیست %~% بسیار سخن زدی ملالیست

13 در گوش من از سپهر نیلی %~% آمد چو ندا جبرئیلی

14 خوش خوش به توکل خداوند %~% دریای گهر گشادم از بند

15 هان ای شنونده خبردار %~% کردم خبرت بیا و بردار

16 آن موج زنم کنون که از در %~% گردد همه دامن جهان پر

17 نقشی که به نامه نخست است %~% هر چند که یک به یک درست است

18 من نیز چنانک خواندم ms04 این حرف %~% اینجا همه کرد خواهمش صرف

19 تا سر خوش جام اولین دست %~% گردد ز شراب دومین مست

20 چون ساقی پیش صاف را برد %~% عیبم نکند کسی بدین درد

21 یارب چو تمام گردد این ماه %~% در وی مدهی خسوف را راه

22 امید که گاه ناامیدی %~% بخشی سیه مرا سپیدی

23 چون یافت دل این امیدواری %~% ای خامه بیار تا چه داری

1 ای چاره ده ماهه زرگانی %~% هم خضر و هم آب زندگانی

2 اکنون که نداری از خرد ساز %~% می پروردت زمانه در ناز

3 امید که چون شوی خردمند %~% خالی نکنی درونه زین پند

4 از چارده بگذرد چو سالت %~% گردد مه چارده جمالت

5 بر نکته عقل دست سایی %~% بر گنج هنر گره‌گشایی

6 دانسته شوی به کاردانی %~% بر سر صحیفه معانی

7 خواهی که دلت نماند از نور %~% اندرز مرا ز دل مکن دور

8 پیوند هنر طلب چو مردان %~% وز بی هنران عنان بگردان

9 خضرا زپی آن نهادمت نام %~% کت عمر ابد بود سرانجام

10 لیکن نبود حیات جاوید %~% تا سر نکشی به ماه و خورشید

11 و آن راست به اوج آسمان سر %~% کز جوهر علم یافت افسر

12 و آن خواجه برد کلید این گنج %~% کو بر تن خویشتن نهد رنج

13 خواهی قلمت به حرف ساید %~% بی دود و چراغ راست ناید

14 ناک از پس غوره می دهد مل %~% شاخ از پس سبزه می کشد گل

15 کانی که کنی ز بهر گوهر %~% سنگت دهد اول آنگهی زر

16 چون باز کنی ز نیشکر بند %~% خس در دهن آید آنگهی قند

17 ور دل کندت هنر فزایی %~% پیشه مکنی ثنا سرایی

18 چون زین فن بد شوی شکیبا %~% می گوی سخن ولیک زیبا

19 از کارگه حریر زن لاف %~% خس پاره مکن چو بوریا باف

20 حرفی که ازو دلی گشاید %~% از هر قلمی برون نیاید ms05

21 ور بر دهد این درخت قندت %~% و آوازه چو من شود بلندت

22 ز آن مایه که افتدت به دامان %~% تنها نخوری چو ناتمامان

23 چون آمده گر یکیست ور هفت %~% بدهی ندهی بخواهدت رفت

24 باری کم از آنک از تو چندی %~% آسوده شود نیازمندی

25 چون مرد بگرد مرد می‌گرد %~% نی همچو بخیل ناجوان مرد

26 سرمایه‌ة مردمی مکن گم %~% کز مردمیست نور مردم

27 گر چه زرت از عدد بود بیش %~% درویش نواز باش و درویش

28 خواهی که به مهتری زنی چنگ %~% در یوزه کهتران مکن تنگ

29 تا پا ننهی به دستیاری %~% از دوست مخواه دوستداری

30 بیداری پاسبان بی مزد %~% گنجینه برد به شرکت دزد

31 یاری که به جان نیاز مایی %~% در کار خودش مده روایی

32 صد یار بود به نان شکی نیست %~% چون کار به جان فتد یکی نیست

33 کن بر کف همگنان درم ریز %~% جز در کف کودکان نوخیز

34 کاموخته شد چو خرد با سیم %~% کالای بزرگ را بود به یبم

35 ور خود به غلط نعوذ بالله %~% در سمت سیاقت افتدت راه

36 با آنکه شوی وزیر کشور %~% دزدی باشی کلاه بر سر

37 دانی ز قلم هنر چه جویی %~% از آب سیه سپیدرویی

38 چون بر سر شغل و کام باشی %~% می کوش که نیک نام باشی

39 در هر چه ترا شمار باشد %~% آن کن که صلاح کار باشد

40 ناخن که سر خراش دارد %~% برند سرش چو سر برآرد

41 ناکس که خراش چون خسان کرد %~% با او آن کن که با کسان کرد

42 بر خویشتن آنکه او نبخشود %~% بخشودن او خرد نفرمود

43 در جنبش فتنه جا نگه دار %~% بر خار چه جرم پا نگه‌دار

44 شد چیره چو دشمن ستمکار %~% از وی نرهی مگر به هنجار

45 مرغی که تپد به حلقه دام %~% اندر خفه جان دهد سرانجام

46 چون ms06 کار فتاد با گرانان %~% با صرفه زنند کاردانان

47 مردم چو دهد عنان به فرهنگ %~% از باد بگردد آسیا سنگ

48 بینائی عقل پیش میدار %~% بینا شو و پاس خویش میدار

49 ایمن منشین به عالم خس %~% کز چرخ نرست بی بلا کس

50 کنجد که ز کام آسیا جست %~% هم در لگد جواز شد پست

51 خواهی که نگردی آرزومند %~% می‌باش بهر چه هست خرسند

52 پویان حریص روی زر دست %~% خرسندی دل صلاح مردست

53 مردم چو زر ز عنان بتابد %~% همت شرف کمال یابد

54 این سرخ گلی که خون فشانست %~% سرخیش ز خون سر کشانست

55 ایمن بود از شکنجه درویش %~% زر هر چه که بیشتر بلا بیش

56 گشتی به سر و روی کله دار %~% شو ساخته خدنگ خون خوار

57 ور نیز شوی وزیر مقبل %~% از خامه زنان مباش غافل

58 چون در صف پردلان کنی جای %~% سر پیش نه اول آنگهی پای

59 مردانه که کار مرد ورزد %~% آن به که ز بیم جان نلرزد

60 گیرم ز عدو عنان بتابد %~% از مرگ کجا خلاص یابد

61 کار نظر است پیش دیدن %~% نتوان به قفای خویش دیدن

62 آن کش مدد ضمیر باشد %~% پیلش به نظر حقیر باشد

63 باز آنکه دلش هراس پیشه است %~% شیر نمدش چو شیر بیشه است

64 لیکن سبکی مکن چنان هم %~% کت دل برود ز دست و جان هم

65 د رحمله مشو مبارز خام %~% هنجار ببین و پیش نه گام

66 ور بر تو عدو کند زبان تیز %~% چون مایه کار هست مگریز

67 بر پر هنرست جور و بیداد %~% کس را نبود ز بی هنر یاد

68 چون رخت کلال خاک باشد %~% از نقب زنش چه باک باشد

69 گردیده ظاهرت گر دیده %~% در عیب کسان نظر مینداز

70 وریا و بی بینش یقینی %~% آن به که سوی خدای بینی

71 مپسند بهر چه رایت ms07 آسود %~% آن کن که بود خدای خشنود

72 می‌باش چو شاخ سبز دلکش %~% کاتش ز نیش نگیرد آتش

73 بفروز چراغ پارسیایی %~% کوراست سری به روشنایی

74 خواهی که رسی به چرخ گردان %~% مگذار عنان نیک مردان

75 شمعی که بود ز روشنی دور %~% ندهد به چراغ دیگران نور

76 دولت آن شد که دل فروزی %~% وز ترک امل کلاه دوزی

77 در دامن نیستی زنی دست %~% تا هست شوی به عالم هست

78 دانی که بخاطر هوسناک %~% هر کس نرسد به عالم پاک

79 با این همه هم ز جست و جویی %~% کاهل مشوی به هیچ سویی

80 خواهی شرف بزرگواری %~% می کوش به همتی که داری

1 گویند که در عرب جوانی %~% بودست ز نسبت شبانی

2 بختش چو به اوج رهبری داشت %~% همت به فلک برابری داشت

3 زان پیشه کز اصل کار بودش %~% اقبال رهی دگر نمودش

4 زان شیردلی که داشت با خویش %~% آلوده نشد به چربی میش

5 رفتی پدرش چو مستمندان %~% دنبال چرای گوسپندان

6 او سبق امید کرده پر کار %~% در درس ادب شدی به تکرار

7 چون حرف قلم درست کردی %~% دامن به سلاح چست کردی

8 تا یافت از آن هنر پرستی %~% در هر دو هنر تمام دستی

9 روزی پدرش به پرده در گفت: %~% کای جان تو گشته با خرد جفت

10 نو شد چو شکوفه جوانی %~% از جفت گریز نیست دانی

11 گر فرمایی ز همسری چند %~% خواهیم بتی سزای پیوند

12 گفتا که: چو کردنی است کاری %~% جفت از نسب خلیفه باری

13 گفتش پدر: ای سلیم خود رای %~% ز اندازه خود برون منه پای

14 گیرم که دهندت آنچه دل خواست %~% بی خواسته کار چون شود راست

15 نقد سری و سواریت کو %~% و اسباب عروس داریت کو

16 آورد جوان دولت اندیش %~% شمشیر و قلم نهاد در پیش

17 گفت: ار سبب دگر ندارم %~% این ms08 هر دو نه بس کلید کارم

18 گویند به همت آن جوان مرد %~% شد برتر از انک آروز کرد

19 دولت چو برو فگند سایه %~% شد محتشمی بلند پایه

1 دندانه گشای قفل این راز %~% زین گونه در سخن کند باز

2 کان روز که زاد قیس فرخ %~% رخشنده شد آن قبیله را رخ

3 زان نور خجسته شب افروز %~% بر عامریان خجسته شد روز

4 بنشست پدر به شادمانی %~% بگشاد دری به مهمانی

5 واندر پس پرده مادرش نیز %~% آراست ز صفه تا به دهلیز

6 خوبان قبیله را طلب کرد %~% آفاق ز نغمه بر طرف کرد

7 جستند حکیم طالع اندیش %~% کاگه کند از حکایت پیش

8 دانا بشمار خود نظر کرد %~% گفت آنچه سر از شمار بر کرد

9 کاین طفل مبارک اختر خوب %~% یوسف صفتی شود چو یعقوب

10 با آنکه ز گردش زمانه %~% در فضل و هنر شود یگانه

11 لیکن فتدش گه جوانی %~% در سر هوسی چنانکه دانی

12 از عشق بتی نژند گردد %~% دیوانه و مستمند گردد

13 اندیشه چنان کند به زارش %~% کاز دست رود عنان کارش

14 مادر پدر از چنین شماری %~% ماندند دمی به خار خاری

15 لیکن ز نشاط روی فرزند %~% گشتند بهر چه هست خرسند

16 آن نکته به سهل بر گرفتند %~% و آیین طرب ز سر گرفتند

17 یک چند چو دور چرخ در گشت %~% آن گلبن تر شگفته‌تر گشت

18 سالش به شمار پنجم افتاد %~% زو نور به چرخ و انجم افتاد

19 شد تازه چو نیم رسته سروی %~% یا بال دمیده نو تذروی

20 نزد همه شد به هوشمندی %~% چون مردم دیده ز ارجمندی

21 زیرک دلیش چو باز خواندند %~% در پیش معلمش نشاندند

22 دانای رقم ز بهر تعلیم %~% کردش به کنار تخته تسلیم

23 جهد ادبش بدان چه دانست %~% می کرد چنانچ می توانست

24 آراسته مکتبی چو باغی %~% هر لاله درو چو ms09 شب چراغی

25 زین سوی نشسته کودکی چند %~% آزاده و زیرک و خردمند

26 زان سوی ز دختران چون حور %~% مسجد شده چون بهشت پر نور

27 هر تازه رخی چو دسته گل %~% بر گل زده جنتهای سنبل

28 بود از صف آن بتان چون ماه %~% ماهی زده آفتاب را راه

29 لیلی نامی که مه غلامش %~% خالش نقطی ز نقش نامش

30 مشعل کش آفتاب و انجم %~% دیوانه کن پری و مردم

31 سلطان شکر لبان آفاق %~% لشکر شکن شکیب عشاق

32 سر تا به قدم کرشمه و ناز %~% هر سر کش حسن و هم سرانداز

33 نازی و هزار فتنه در دهر %~% چشمی و هزار کشته در شهر

34 نی بت که چراغ بت پرستان %~% طاوس بهشت و کبک بستان

35 اندر صف آن بتان شیرین %~% چون زهره به ثور و مه به پروین

36 زانو زده قیس در دگر سوی %~% هم چرب زبان و هم سخن گوی

37 نازک چو نهال نو دمیده %~% خوش طبع و لطیف و آرمیده

38 شیرین سخنی که هوش می‌برد %~% رونق ز شکر فروش می‌برد

39 وان لاله رخان ارغوان ساق %~% نیز از دل و جانش گشته مشتاق

40 ایشان همه را بقیس میلی %~% وان سوخته در هوای لیلی

41 لیلی خود ازو خراب جان تر %~% گشته نفس از نفس گران‌تر

42 هر دو به نظاره روی در روی %~% در رفته خیال موی در موی

43 لب مانده ز گفت و زبان هم %~% دل گشته بهم یکی و جان هم

44 این زو به غم و گداز مانده %~% دل بسته و دیده باز مانده

45 وان کرده نظر به روی این گرم %~% وافگنده ز دیده برقع شرم

46 این گفته غم خود از رخ زرد %~% او داده جوابش از از دم سرد

47 این دیده درو به چشم پاکی %~% او نیز ولی به شرمناکی

48 این گشته به آب دیدگان مست %~% او ms10 شسته ز جان خویشتن دست

49 این کام خود از فغان خود دوخت %~% او سینه خود ز آه خود سوخت

50 سلطان خرد برون شد از تخت %~% هم خانه به باد داد و هم رخت

51 فریاد شبان بمانده از کار %~% میش آبله پای و گرگ خون‌خوار

52 مستان ز شراب خانه جسته %~% خم بر سر محتسب شکسته

53 مجنون ز نسیم آن خرابی %~% شد بی خبر از تنگ شرابی

54 از خون جگر شراب می‌خورد %~% وز پهلوی خود کباب می‌خورد

55 دزدیده درو نگاه می‌کرد %~% می‌دید ز دور و آه می‌کرد

56 می‌بود ز نیک و بد هراسش %~% می‌داشت خرد هنوز پاسش

57 اندیشه هنوز خام بودش %~% دل در غم ننگ و نام بودش

58 چون لاله جبین شگفته می‌داشت %~% داغی به جگر نهفته می‌داشت

59 می‌سوخت چو شمع با رخ زرد %~% در گریه و سوز خنده می‌کرد

60 دانا رقمش به تخته می‌جست %~% او تخته به آب دیده می‌شست

61 استاد سخن ز علم می‌راند %~% او جمله کتاب عشق می‌خواند

62 وان لعبت دردمند دل تنگ %~% دل داده به باد و مانده بی سنگ

63 خون دلش از صفای سینه %~% پیدا چو می اندر آب گینه

64 بر چهره ز شرم پرده می‌دوخت %~% و آتش به دلش گرفته می‌سوخت

65 هر چند که غنچه بود سر بست %~% می‌کرد ز بوی خلق را مست

66 بودند به زاری آن دو غم خوار %~% در چنبر یکدگر گرفتار

67 یاران که به هر کناره بودند %~% دزدیده در آن نظاره بودند

68 می‌کرد دو سینه جوش بر جوش %~% می‌رفت دو قصه گوش بر گوش

69 این داشت فسانه در مدارا %~% او گفت حکایت آشکارا

70 رازی که ز سینها بجوشد %~% او باز کند گر این بپوشد

71 باشد چو خریطه پر ز سوزن %~% بندی دهنش جهد ز روزن

72 بر روی محیط پل توان بست %~% نتوان لب خلق را زبان بست

1 ms11 چون رفت به گوش هر کس این راز %~% وز هر طرفی برآمد آواز

2 کازاده جوانی از فلان کوی %~% شد شیفته فلان پری روی

3 در مکتب عشق شد غلامش %~% خواند شب و روز لوح نامش

4 مقصود وی آن بت یگانه است %~% وآن درس تعلمش بهانه‌است

5 زو هر چه شنید یاد گیرد %~% تعلیم دگر به باد گیرد

6 آموختنش کجا بود هوش! %~% کاموخته می‌کند فراموش

7 زین قصه بهر در سرایی %~% می‌رفت نهفته ماجرایی

8 تاگشت ز گفت و گوی اوباش %~% بر مادر لیلی این خبر فاش

9 ما در ز نهیب شرم اغیار %~% بنشست به گوشه‌ای دل افگار

10 زان آتش ده زبانه ترسید %~% وز سرزنش زمانه ترسید

11 فرزند خجسته را نهانی %~% بنشاند ز راه مهربانی

12 گفت ای دل و دیده مرا نور %~% از روی تو باد چشم بد دور

13 دانی که جهان فریب ناکست %~% آسودگیش غم و هلاکست

14 هر کاسه که خوان دهر دارد %~% پنهان به نواله زهر دارد

15 هر سرخ گلی که در بهاریست %~% در دامن او نهفته خاریست

16 تو ساده مزاجی و تنگ دل %~% وز نیک و بد زمانه غافل

17 چون اهل زمانه را وفا نیست %~% ز ایشان طلب وفا روا نیست

18 هان تا نکنی عنان دل سست %~% کافتاده خلاص کم توان جست

19 القصه شنیده‌ام که جایی %~% داری نظری به آشنایی

20 ترسم که چو گردد این خبر فاش %~% بد نام شوی میان اوباش

21 آتش که به شاخ ارزن افتد %~% زود ار نکشی به خرمن افتد

22 با این تن پاک و گوهر پاک %~% آلوده چرا شوی بهر خاک

23 جایی منشین که چو نهی پای %~% تهمت زده خیزی از چنان جای

24 چون شهره شود عروس معصوم %~% پاکی و پلیدی‌اش چه معلوم

25 آن کس که مگس ز کاسه راند %~% ناخوردن و خوردنش که داند

26 عشق ار چه بود به صدق و ms12 پاکی %~% خالی نبود ز شرمناکی

27 آوازه چو گشت در جهان عام %~% صرفه نکند کسی به دشنام

28 گردم نزنند کاردانان %~% چون باز رهی ز بد گمانان

29 مادر به حدیث نیک خواهی %~% لیلی به هلاک و سینه گاهی

30 بر زانوی درد سر نهاده %~% لب بسته و خون دل گشاده

31 با سوختگان حدیث پرهیز %~% روغن بود اندر آتش تیز

32 بیمار ز هر چه داری اش باز %~% لب را به همان خورش کند ساز

33 مادر چو شناخت کاو اسیرست %~% وآن کن مکنش نه جایگیرست

34 تن زد ز نصیحتی که می‌گفت %~% گفت آن خبر نهفته با جفت

35 بشنید پدر چو حال فرزند %~% گم شد ز خجالت و سرافگند

36 فرمود که سرو نوبهاری %~% در پرده چو گل شود حصاری

37 از پرده برون سخن نراند %~% خواند پس پرده هر چه خواند

38 مه را به سرای بند کردند %~% دیوار سرا بلند کردند

39 او ماند به کنج حجره دلتنگ %~% می‌دارد ز گریه خاک را رنگ

40 هر ناله که عاشقانه می‌زد %~% آتش ز لبش زبانه می‌زد

41 شد خانه ز آه آتش اندود %~% چون تربت مجرمان پر از دود

42 صبری نه که دل به راه دارد %~% واندیشه به دل نگاه دارد

43 یاری نه که سینه را بکاود %~% خونابه دل برون تراود

44 با زیستنی چنان که دانی %~% می‌بود به مرگ و زندگانی

45 هر چند که مادر از سر سوز %~% می‌بود به نزد او شب و روز

46 لیک آنکه ورا هوای یارست %~% با مادر و با پدر چه کارست!

47 نی خویش ز دوست باشد افزون %~% کاین جان عزیز باشد آن خون

1 چون ماند پری‌وش حصاری %~% در حجره غم به سوگواری

2 قیس از هوس جمال دلبند %~% در درس ادب دوید یک چند

3 در گوشه صحن و کنج دیوار %~% می‌کرد سرود عشق تکرار

4 بی صرفه همی شتافت چون کور %~% بی ms13 رشته همی تنید چون مور

5 آهی به جگر فرود می‌خورد %~% والماس به سینه خرد می‌کرد

6 زین گونه به چاره‌ای که دانست %~% می‌کرد شکیب تاتوانست

7 چون سیل غمش رسید بر فرق %~% از پرده برون فتاد چون برق

8 بیرون شد و کرد پیرهن چاک %~% و افگند به تارک از زمین خاک

9 گریان به زمین فتاد بی تاب %~% بر خاک مراغه کرد چون آب

10 برداشت ز خانه راه صحرا %~% چون خضر نمود میل خضرا

11 می‌رفت چو باد کوه بر کوه %~% خلقی ز پسش دوان به انبوه

12 هر کس ز لطافت جوانیش %~% می‌خورد فسوس زندگانیش

13 اینش ز درونه پند می‌داد %~% وانش به جفا گزند می‌داد

14 طفلان به نظاره سنگ در دست %~% اینش زد و آن شکست و آن خست

15 با این شغبی که در گذر بود %~% دیوانه ز خویش بی خبر بود

16 می‌راند ز آب دیده رودی %~% می‌گفت چو بی‌دلان سرودی

17 می‌زد ز درون جان دم سرد %~% زآن باد چو ریگ رقص می‌کرد

18 چون گشت یقین که مرد دل ریش %~% دارد سفری دراز در پیش

19 زین غم همه در گداز گشتند %~% گریان به قبیله باز گشتند

20 رازش به زمانه عام کردند %~% مجنون زمانش نام کردند

21 بردند خبر ز روزگارش %~% سوی پدر بزرگوارش

22 کان رو که تو می‌فشاندیش گرد %~% ز آسیب زمانه لطمه‌ای خورد

23 گر در پی او شوی به پرواز %~% باشد که هنوز یابیش باز

24 پیر از خبری چنان جگر دوز %~% زد نعره از درون پر سوز

25 خون از جگر دریده می‌ریخت %~% نی نی که جگر ز دیده می‌ریخت

26 هر جا جگرش به چشم تر بود %~% کش دل سوی گوشه جگر بود

27 از دم همه خون جگر همی کرد %~% و ز بی جگری جگر همی خورد

28 اشکش به جگر نمک نه کم داشت %~% گویی نمک و جگر بهم داشت

29 ms14 وان مادر دردمند پر جوش %~% کان قصه شنید گشت بی هوش

30 غلطید به خاک تیره مویان %~% آن گمشده را به خاک جویان

31 موی از دل ناامید می‌کند %~% پیچه ز سر سپید می‌کند

32 بیچاره پدر دوید بیرون %~% همراه سرشک و همدمش خون

33 می‌رفت ز سوز دل شتابان %~% فریاد کنان بهر بیابان

34 چون گشت بسی به دشت و کهسار %~% از کوه شنید ناله زار

35 اندر پی آن ترانه زد گام %~% افگنده ز اشک باده در جام

36 دریافت حریف را چو مستان %~% با زمزمه هزار دستان

37 می‌گفت دران فراق خون ریز %~% با خود غزلی جراحت انگیز

38 چون چشم پدر فتاد بر وی %~% شد سست ز سختی غمش پی

39 چون سوختگان دوید سویش %~% بنشست به گریه پیش رویش

40 دیدش چو چراغ مرده بی‌نور %~% دور از من و تو ز خویشتن دور

41 چون روی پدر بدید فرزند %~% لختی دل پاره یافت پیوند

42 خم کرد تن ستم رسیده %~% مالید به پای پیر دیده

43 پیر از جگر کباب گشته %~% رخ شست به خون آب گشته

44 بگریست برو به خسته جانی %~% بوسید سرش به مهربانی

45 می‌سوخت به زاری از گزندش %~% می‌داد ز سوز سینه پندش:

46 کای شمع دل و چراغ دیده %~% وی میوه جان و باغ دیده

47 با آن خردی که داشت رایت %~% چون در وحل اوفتاد پایت

48 درد که نهاد بر تو این بار %~% سودای که کرد با تو این کار

49 باد که وزید بر چراغت %~% آه که به سینه کرد داغت

50 بودم به گمان که گاه پیری %~% مونس شوی ام به دستگیری

51 رو در که کنم که در چنین سوز %~% روزی به شب آرم اندرین روز

52 دریاب که عمر بر سر آمد %~% طوفان اجل به سر در آمد

53 پیری هوس جوانیم برد %~% مرگ آمد و زندگانیم برد

54 چندین نه بس است ms15 تخلی دهر %~% دیگر چه کنی تو عیش من زهر

55 آتش که به شعله خوی دارد %~% روغن زدنش چه روی دارد

56 من خود ز زمانه پا براهم %~% تو رشته چه می‌بری به چاهم

57 تنگست دلم مپوی چندین %~% دل تنگی من مجوی چندین

58 ای جان پدر به خانه باز آی %~% وی مرغ به آشیانه باز آی

59 بشتاب که نادرین غم آباد %~% پیش از اجلم رسی به فریاد

60 زین پس که بجستنم شتابی %~% جوئیم بسی ولی نیابی

61 وان مادر تو که در نقابست %~% او هم ز غمت چو من خرابست

62 زان پیش که دیده را کند پیش %~% محروم مدارش از رخ خویش

63 ماییم دو تیره روز بی کس %~% یک دیده به چشم ما تویی بس

64 مپسند که از جمال تو دور %~% بی دیده شویم و بلکه بی نور

65 آخر پدر توام نه اغیار %~% بیگانه مشو چنین به یک بار

66 بیمار اگر چه دردناکست %~% بیمار پرست در هلاکست

67 ز آنجا که یکیست خون و پیوند %~% مرگ پدرست رنج فرزند

68 ز آزردن دست و پا توان زیست %~% ز آزار جگر توان زیست

69 این جای نه جای تست برخیز %~% وین کار نه کار تست بگریز

70 گیرم که به غم زبون توان بود %~% بی خانه و جای چون توان بود

71 گر زآن منی از آن من باش %~% ور نه به مراد خویشتن باش

72 هر چند که عشق جمله در دست %~% نیرو شکن صلاح مردست

73 مرد ار چه به سوزدش همه تن %~% دودی ندهد برون ز روزن

74 مسپار بدست دیو تن را %~% گرد آر عنان خویشتن را

75 زین غم همه گر مراد یارست %~% غم هیچ مخور که در کنارست

76 گر بر مه آسمان نهی هوش %~% کوشم که رسانمت در آغوش

77 آن مه که دلت ازو خرابست %~% لیلیست نه آخر آفتابست

78 ننشینم تا به چاره ms16 و رای %~% با او ننشانمت به یک جای

79 لیکن نکنی چو دیو را بند %~% دیوانه نشد سزای پیوند

80 این دیو دلی رها کن از خوی %~% مردم شو و راه مردمی جوی

81 تا بود که ز عون بخت پر نور %~% هم خوابه شود فرشته با حور!

82 مجنون چو نوید کام بشنود %~% بنشست ز مغزش اندکی دود

83 با پیر به شرم گفت گریان %~% کای ز آتش من دل تو بریان

84 از من به من آنچه یک گزندست %~% دانم که ترا هزار چندست

85 لیکن چکنم که نفس خود کام %~% از حیله و دم نمی‌شود رام

86 خوگیر که از بلا گریزم %~% از بند قضا کجا گریزم

87 بی چاره وجود سست تدبیر %~% مرغیست به ریسمان تقدیر

88 آن روز که بودم از غم آزاد %~% می‌بود برای خود دلم شاد

89 و اکنون که نه بر فرار خویشم %~% این هم نه باختیار خویشم

90 پروانه شمع را که فرمود %~% کاو از تن خود برآورد دود

91 آنک آفت آسمان نداند %~% داند چو دران شکنجه ماند

92 گر کار به دست خویش بودی %~% کار همه خلق پیش بودی

93 چون نیست ز مردم آنچه زاید %~% تسلیم شدم بهر چه آید

94 تا یاری جان به قالبم هست %~% جان بدهم و یار ندهم از دست

95 با همسر او شوم چو افسر %~% یا در سر کار او کنم سر

96 های ای پدر من و سر من %~% من گوهر تو تو افسر من

97 زین گونه که بهر من دویدی %~% آزرده شدی و رنج دیدی

98 غم خوارگیم فگندت از زیست %~% ور تو نخوری غم دگر کیست

99 زین غم چو مرا قرار بر تست %~% غم زآن منست و بار بر تست

100 درد دل خسته را دوا کن %~% وآن وعده که کرده‌ای وفا کن!

101 پذرفت پدر که سخت کوشد %~% کالا خرد و درم فروشد

102 آن چاره ms17 کند که تا تواند %~% دیوانه به ماه نور ساند

103 مجنون به وثیقتی چنان چست %~% شد با پدر و رضای او جست

104 با هم دو ستم کش زمانه %~% رفتند ز دشت سوی خانه

1 گوینده حکایت آن چنان کرد %~% کان خسته چو باد پدر روان کرد

2 آمد به سرای خویش رنجور %~% نزدیک به مرگ و از خرد دور

3 مادر چو بدید حال فرزند %~% بگسست ز درد بندش از بند

4 بوسید چو مادران سرش را %~% تر کرد به گریه پیکرش را

5 گه جامه درید بهر سامانش %~% گاه از مژه دوخت چاک دامانش

6 گریان نفسی به سر کشیدش %~% پس جامه پاره بر کشیدش

7 شست از نم دیدگان نخستش %~% از مشک و گلاب باز شستش

8 وانگاه تنش چو نقش خامه %~% آراست به جبه و عمامه

9 زین لابه گری چو باز پرداخت %~% گرمی به سوی مطبخ خورش تاخت

10 آورد ز راه مهربانی %~% مادر پختی چنانکه دانی

11 می‌راند مگس ز روی خوانش %~% می‌داد نواله در دهانش

12 مجنون که درونه پر ز غم داشت %~% زاندیشه کجا غم شکم داشت

13 می‌خورد ز بهر روی مادر %~% نی لقمه که شعلهای آذر

14 چون خود به قدر رغبت آن خورد %~% مادر سر سفره را به هم کرد

15 در پیش نشست و زار بگریست %~% گفتا که: به است مرگ ازین زیست

16 مپسند که در چنین زمانی %~% سوزد به غمی گسسته جانی

17 به گر ننهی اگر توانی %~% بر من ستمی بدین گرانی

18 مردانه قدم بر آری از گل %~% بندی به خدای خویشتن دل

19 کاری که به صبر بر گشادند %~% بار دگرش گره ندادند

20 ما هم ز پیت چنانچه دانیم %~% جهدی بکنیم تا توانیم!

21 مجنون ز درونه پر آذر %~% بگریست به درد پیش مادر

22 گفت: ای گهر مرا خزینه %~% پرورده مرا چون جان به سینه

23 پند تو که عافیت پسندست ms18 %~% چون داروی تلخ سودمندست

24 لیکن چو ببرد دیوم از هوش %~% دیوانه به بندگی نهد گوش

25 یا نقد مرا به دامن آرید %~% یا دست ز دامنم بدارید!

26 مادر چو شناخت سر کارش %~% کز دست شدست اختیارش

27 غمخواره او شد از سر درد %~% می‌سوخت به درد و غم همی خورد

28 روزی که دو سه برگ کار پرداخت %~% و اسباب عروس یک به یک ساخت

29 پس گفت به پیرخانه تا زود %~% پیرانه دود ز بهر مقصود

1 پیر از دل دردمند برخاست %~% اشتر طلبید و محمل آراست

2 از اهل قبیله مهتری چند %~% گشتند بهم ز خویش پیوند

3 رفتند ز بهر خواستاری %~% در حله لعبت حصاری

4 آمد پدرش به مردی پیش %~% ز اندازه نمود مردی بیش

5 از راه کرم به رسم تازی %~% بنشست به میهمان نوازی

6 خوانی بکشید مهترانه %~% پر نعمت و نزل خسروانه

7 چون سفره ز پیش بر گرفتند %~% عیشی به نشاط در گرفتند

8 با یکدگر از طریق کاری %~% می‌رفت سخن ز هر شماری

9 هر جعبه چو تیر خود برانداخت %~% جویای غرض سخن برانداخت

10 کایزد چو بنای دهر پرداخت %~% هر طایفه جفت جفت در ساخت

11 زین رو همه را به زندگانی %~% از جفت گریز نیست دانی

12 چون هست چنین امیدواریم %~% کامید خود از درت براریم

13 ناسفته درت که زخزینه است %~% ما ورد صفا در آبگینه است

14 گویی به زبان خود که بی گفت %~% با گوهر پاک ما شود جفت

15 قیس هنری که در زمانه %~% هست از همگی هنر یگانه

16 گر سینه به مهر او کنی گرم %~% دامادی او نباردت شرم!

17 این فصه چو کرد میزبان گوش %~% از بس خجلی بماند خاموش

18 بر خود قدری چو مار پیچید %~% وانگه به جواب در بسیجید

19 گفتا: چه کنم که میهمانی! %~% ور نه کنم آن سزا که دانی

20 هر نکته کز آن ms19 کسی برنجد %~% رنجیده شود کسی که سنجد

21 تیری که نه بر هدف گراید %~% آن به که ز جعبه بر نیاید

22 شخصی که ز نفس نا سرانجام %~% ما را به قبیله کرد بد نام

23 دیوانه و مست و لاابالی %~% وز مردمی زمانه خالی

24 از بی ننگی فتاده در ننگ %~% وز بی سنگی بخوردن سنگ

25 خلق از خبرش به کوچه و در %~% انگشت به گوش و دست بر سر

26 زین گونه حریف ناخردمند %~% در خورد کجا بود به پیوند

27 خود گیر که ما به دست پیشی %~% جستیم رضای تو به خویشی

28 آشفته که حال خود نداند %~% تیمار عروس کی تواند!

29 بر وی چو کفایتش بسی نیست %~% نیروی تعهد کسی نیست

30 باشد چو زنی ستون خانه %~% ناخفته به اندرون خانه

31 مرغی که شتر شدست نامش %~% بار است چو نام ناتمامش

32 مردانه توانش نام کردن %~% کاو بار کسی کشد به گردن

33 به گر ننهی به پرده‌ای روی %~% کش غم تو خوری و او بود شوی

34 وانگه به خدائی خداوند %~% از صدق عقیده خورد سوگند

35 کاین در نشود گشاده تا دیر %~% کار ار ز زبان شود به شمشیر!

36 جوینده لعبتی چو خورشید %~% شد باز به سوی خانه نومید

37 آهسته به گوش پیر زن گفت: %~% کاین سوخته طاق ماند از آن جفت

38 کم خازن آن خزینه سیم %~% از آهن تیز می‌کند بیم

39 گر کار فتد به زور بازو %~% زین سوی سبک بود ترازو

40 آن چاره که نی به بازوی ماست %~% ز اقبال قوی تری شود راست

41 نتوان ستدن ز پنجه ور رخت %~% الا که به زور بازوی سخت

1 خواننده حرف آشنایی %~% زین گونه کند سخن سرایی

2 کان پیر جگر کباب گشته %~% وز باده غم خراب گشته

3 چون زد در عروس نومید %~% شد ساخته گزند جاوید

4 شد در پی آنکه تا چه ms20 سازد %~% کان عاشق خسته را نوازد

5 کرد آنچه ز چاره کردنی بود %~% نامد به کفش کلید مقصود

6 چون از طرفی نیافت یاری %~% برمیر قبیله شد به زاری

7 نوفل ملکی بد آدمی خوی %~% آزاده و مهربان و دل جوی

8 از کش و مکش دل ستم کار %~% در سلسله بتی گرفتار

9 هم زحمت عاشقی کشیده %~% هم شربت عاشقان چشیده

10 افسانه قیس کاتش افروخت %~% هر لحظه همی شنید و می‌سوخت

11 چون حالت پیر دید حالی %~% کرد از بد و نیک خانه خالی

12 به نواخت به لطف و راز پرسید %~% وان قصه که داشت باز پرسید

13 پیر از جگر شکایت اندود %~% دم بر زد و کرد خانه پر دود

14 چون کار فتادگان به زاری %~% جست از پی آن رمیده یاری

15 او خود غم او ز پیش دانست %~% وان مصحت آن خویش دانست

16 قاصد طلبید و داد پیغام %~% سوی پدر بت گل اندام:

17 کاندیشه آن کند کی بی گفت %~% دیوانه به ماه نو شود جفت

18 گر گفت دگر بود درین زیر %~% گویم سخن از زبان شمشیر

19 شد پیک و پیام برد در حال %~% تا شد شنونده بر دگر حال

20 بگشاد زبان چو آتش تیز %~% پس گفت جوابی آتش انگیز:

21 کاندازه کرا بود درین راز %~% کز پرده ما بر آرد آواز

22 کاری که ز نسبتش جداییست %~% کوشیدن آن نه نیک راییست

23 کرباس تو گر چه دلپذیرست %~% پیوند حریر با حریرست

24 گر مهتر ماست نوفل گرد %~% مهتر نکند ستیزه با خرد

25 زان گونه زبون نه‌ایم ما نیز %~% کارزد گل ما به نرخ گشنیز

26 چندان غم جان و تن توان خورد %~% کز پرده برون سخن توان برد

27 فرمان ده اگر بدین بهانه %~% ما را به بدی کند نشانه

28 ما نیز به کوشش صوابش %~% معذور بودیم در جوابش!

29 پیک آمد و باز داد پاسخ ms21 %~% نوفل ز غضب شد آتشین رخ

30 لشکر طلبید و بارگی خواست %~% بیرون قبیله شد صف آراست

31 خویشان صنم که آن شنیدند %~% شان نیز به کین برون دویدند

32 گشت از دو طرف روانه شمشیر %~% وآویخت به حمله شیر با شیر

33 هر تیغ زنی به خنجر و خشت %~% سرها همه می‌درود و می‌کشت

34 مرگ آمد و جان ز سینه می‌روفت %~% بر نغمه تیر پای می‌کوفت

35 بر رسم عرب به جهد و ناورد %~% می‌کرد ستیزه مرد با مرد

36 شمشیر کشیده هر دلیری %~% نوفل به میان چو تند شیری

37 هر سو که فگند تیغ پولاد %~% کرد از سر مرد گردن آزاد

38 زان کینه که بی دریغ می‌رفت %~% یک هفته دو رویه تیغ می‌رفت

39 خلقی سوی لعبت حصاری %~% تنگ آمد از آن ستیزه‌کاری

40 گفتند به اتفاق پیران %~% در سوخته به که خانه ویران

41 چون فتنه ما برون زد این تاب %~% آن به که کنیم فتنه در خواب

42 خیزیم و سبک ز خون لیلی %~% در خاک روان کنیم سیلی

43 آفت ز جهان چو گشت گم نام %~% غوغا ز دو سوی گیرد آرام

44 هم رخنه فتنه بسته گردد %~% هم دل ز گزند رسته گردد

45 مجنون که از آن خبر شد آگاه %~% بر زد ز درون دل یکی آه

46 بر میر سپه دوید جوشان %~% چون سیل که در رسید خروشان

47 بگرفت عنان مرکبش سخت %~% می‌سوخت زخامکاری بخت

48 گفت: ای همه مرهم از تو آزار %~% بازا دل ازین ستیزه بازار

49 گویند ز غصه مهترانش %~% کاهسته کنیم برکرانش

50 یعنی چو وی از جهان برافتد %~% این مشغله از میان برافتد

51 بر خصم مکش به کینه جویی %~% تیغی که به خون دوست شویی

52 آن نیزه مزن به دشمنان بیش %~% کزوی دل دوستان کنی ریش!

53 نوفل چو شنید گفت مجنون %~% از دیده گشاد در مکنون

54 لابد به نیام ms22 کرد شمشیر %~% در بیشه خویش رفت چون شیر

55 در گوشه غم نشست نالان %~% از حالت قیس دست مالان

1 توقیع کش مثال این حرف %~% در نامه سخن چنین کند صرف

2 کان سوخته خراب سینه %~% اورنگ نشین بی خزینه

3 از نوفلیان چو بی غرض ماند %~% لختی ز فراق در مرض ماند

4 چون پیکرش از نشان نستی %~% آمد قدری به تن درستی

5 باز از وطن خرد برون جست %~% زنجیر برید و رشته بگسست

6 می‌گشت به گرد و کوه و صحرا %~% چون خضر به روضهای خضرا

7 نی دل خوش و نی خرد فراهم %~% دیوانه و دیو هر دو با هم

8 هجرش زده تیر بر نشانه %~% غم یافته مرگ را بهانه

9 یاران به تأسف از چنان یار %~% خویشان به تحیر از چنان کار

10 او دشت گرفته زار و دل ریش %~% دشمن به ملامت از پس و پیش

11 مسکین پدرش به چاره سازی %~% چون شمع به خویشتن گدازی

12 هر جا که نشست زار بگریست %~% بی گریه زار در جهان کیست

13 وآن مادر خسته جگر سوز %~% شب رنگ شده ز بخت بد روز

14 روزی طربش به شب رسیده %~% خون جگرش به لب رسیده

15 روزی ز زبان راست بازی %~% در گوش پدر رسید رازی

16 کز مهر و وفای آن یگانه %~% کاندر همه دهر شد فسانه

17 زان گونه شدست نوفلش دوست %~% کان دل شده مغز گشت واین پوست

18 گوید که: اگر دل آیدش باز %~% من دخت خودش دهم به صد ناز

19 پیر از خبری چنان دل انگیز %~% بر سوخته شد چو آتش تیز

20 دیدش سر و تن ز سنگ خسته %~% چهره ورم و جبین شکسته

21 پیراهن پاره پاره چون گل %~% خونابه چکان ز دیده چون مل

22 از تف هوا چو دود گشته %~% پشتش ز زمین کبود گشته

23 اول ز دو دیده سیل خون ریخت %~% وانگه ms23 نمک از جگر برون ریخت:

24 کای چشم من و چراغ دیده %~% تو از من و من ز خود رمیده

25 دارم دل خسته درد پرورد %~% درمان دلم تویی برین درد

26 تو دشت گرفته را رو بی حال %~% مسکین دل مادرت به دنبال

27 زینگونه که از تو در بلائیم %~% دیوانه تو نیستی که مائیم

28 دریاب که عزم کوچ کردم %~% نزدیک شد آفتاب زردم

29 انگار گل تو را خزان برد %~% وآن هم نفسی که داشتی مرد

30 یاری که نیایدت در آغوش %~% آن به که ز دل کنی فراموش

31 شاخی که برش نه زود باشد %~% هیزم بود ار چه عود باشد

32 بید ار ندهد ز میوه مایه %~% باری بودش فراخ سایه

33 تو شاخ رسیده گشتی و تر %~% نی سایه به مادهی و نی بر

34 چون عشق بود به دل صوابست %~% مه در شب تیره آفتابست

35 نوفل که به مهر تست منسوب %~% دارد پس پرده دختری خوب

36 در گلشن حسن سرو چالاک %~% چون قطره آب آسمان پاک

37 خورشید رخی خدیجه نامش %~% پرورده به عصمتی تمامش

38 جویندش و نوفل از تکبر %~% در رشته کس نه بندد آن در

39 زان رسم وفا که در تو دیدست %~% پیوند ترا به جان خریدست

40 در دل همه صحبت تو جوید %~% وز شرم بروی تو نگوید

41 پرسد خبر تو گاه و بی گاه %~% هم معتقدست و هم نکوخواه

42 گر سر به رضا ما کنی راست %~% آن خواست از آن توست بی‌خواست

43 هم مادر امید خاص یابد %~% هم جان پدر خلاص یابد

44 ور خود زنی از خلاف تیری %~% بی جان شده گیر زال و پیری

45 گفتیم به تو غم نهانی %~% از ما سخنی دگر تو دانی!

46 دیوانه که این حدیث بشنید %~% دیوانگیش ز سر بجنبید

47 می‌خواست که از درون پر سوز %~% گردد به خلاف پاسخ اندوز

48 لیکن ms24 چو فسون پیر بد چست %~% کرد از دم سخت دیوار سست

49 در پای پدر فتاد فرزند %~% گفت ای دم تو مرا زبان بند

50 با آنکه خرد ز من عنان تافت %~% از رای تو روی چون توان یافت

51 اینست چو خواهش الهی %~% تن در دادم بهر چه خواهی!

52 مادر پدر از چنان جوابی %~% بر آتش دل زدند آبی

53 رفتند ز خانه بامدادان %~% پیش پدر عروس شادان

54 بستند کمر بجست و جویی %~% کردند سپرده گفت و گویی

55 نوفل که بخاطر آن هوس داشت %~% پیش آمد و پاس آن نفس داشت

56 گشتند دو دل مبده بی غم %~% رفتند بسوی خانه خرم

57 بردند ظرایف عروسی %~% بغدادی و مغربی و روسی

58 اسباب نشاط و مایه سور %~% شهد و شکر و گلاب و کافور

59 بنشست فقیه عیسوی دم %~% بنیاد نکاح کرد محکم

60 شد جلوه نما بت حصاری %~% چون گل ز نسیم نوبهاری

61 نازک بدنی چو در مکنون %~% مجنون کن صد هزار مجنون

62 هر کس به هوس نگاه می‌کرد %~% مجنون می‌دید و آه می‌کرد

63 هر کس صفت جمال می‌گفت %~% مجنون سخن از خیال می‌گفت

64 هر کس گهری خریده می‌ریخت %~% مجنون ز سرشک دیده می‌ریخت

65 هر کس ز طرب به کار خود بود %~% مجنون به هوای یار خود بود

66 هر کس شمعی بسوز برداشت %~% مجنون همه سوز در جگر داشت

67 او قصه جان ریش می‌خواند %~% و افسون خلاص خویش می‌خواند

68 می‌کرد به سینه یاد دل خواه %~% می‌شست به گریه دست از آن ماه

69 بیرون خوش و از درونه دل تنگ %~% تن حاضر و دل هزار فرسنگ

70 مطرب ز طرب ترانه می‌زد %~% او ناله عاشقانه می‌زد

71 چون کرد عروس جلوه حور %~% در پرده مهد گشت مستور

72 چون شد گه آنکه خرم و شاد %~% هم خوابه شوند سرو و شمشاد

73 دیوانه به درد خود گرفتار ms25 %~% حیران شده ماه نو در آن کار

74 نی او همه شب غنود از سوز %~% نی لعبت تو ز بخت بد روز

75 بر بویی گلی که بود یارش %~% دامن نگرفت هیچ خارش

76 بر نجد شد و طواف می‌کرد %~% با خاطر خود مصاف می‌کرد

77 سوزان غزلی که دل کند ریش %~% می‌خواند به حسب حالت خویش

78 مادر که شنید قصه دوش %~% سوی پدرش دوید بی‌هوش

79 ناخن زد و چهره غرق خون کرد %~% دامن ز سرشک لاله‌گون کرد

80 بی‌چاره پدر ز پا در افتاد %~% هم شیشه شکست و هم خر افتاد

81 گشتند موافقان و خوشان %~% زین واقعه جمله دل پریشان

1 گوینده این کهن فسانه %~% زان شعله چنین کشد زبانه

2 کان شمع نهان گداز شب خیز %~% پروانه صفت بر آتش تیز

3 کبکی که شکسته بال باشد %~% شاهین زندش چه حال باشد

4 چون غم زده را در آن تحیر %~% از خوردن غم درونه شد پر

5 بس کانده سینه شد فزونش %~% از دل به دهن رسید خونش

6 تیمار دلش به جان نگنجید %~% جان خود چه که در جهان نگنجید

7 شد در پی آنکه دل بکاود %~% وز غم قدری برون تراود

8 کاغذ طلبید و خامه برداشت %~% ترتیب سواد نامه برداشت

9 سودای جگر به نامه می‌ریخت %~% خونابه ز نوک خامه می‌ریخت

10 کاغذ چو تمام شد نوردش %~% از خون دو دیده مهر کردش

11 وانگه طلبید قاصدی چست %~% کز باد به تک حریف می‌جست

12 دادش که: ببر بر آن خرابش %~% باز آور به من رسان جوابش

13 قاصد شد و آن صحیفه را برد %~% وآنجا که سپردنیست بسپرد

14 مجنون که بدید نامه دوست %~% می‌خواست برون فتادن از پوست

15 دید از قلم جراحت انگیز %~% در دوده سرشته آتش تیز

1 آغاز صحیفه معانی %~% بر نام خدای جاودانی

2 آن را که هدایتی رساند %~% اندازه کرا که واستاند

3 وآن را ms26 که کند ز روشنی دور %~% آن کیست که باز بخشدش نور

4 وآنگه ز خراش سینه خویش %~% خونابه فشانده از دل ریش

5 کاین نامه که هست چون نگاری %~% از دلشده‌ای به بی‌قراری

6 یعنی ز من ستم رسیده %~% نزدیک تو ای رسن بریده

7 ای عاشق دور مانده چونی %~% وی شمع ز نور مانده چونی

8 چونست سرت به بالش خاک %~% خون از رخ تو که می‌کند پاک

9 روزت دانم که شب نشانست %~% شبهای سیاه بر چه سانست

10 از من به که می‌بری حکایت %~% یا خود ز که می‌کنی شکایت

11 تکیه بدر که می‌کنی خواست %~% بالین گه تو که می‌کند راست

12 دردت ز منست گر چه حالی %~% من نیز نیم ز درد خالی

13 شمعی که بر آتش است تا روز %~% پروانه کش است و خویشتن سوز

14 چون ز آتش تیز پرنیان سوخت %~% از سوزن و رشته کی توان دوخت

15 بگداخت ز سوز دل وجودم %~% وز اوج فلک گذشت دودم

16 تو گر چه ز عشق تنگ باری %~% باری قدمی فراخ داری

17 گر پیشروان شوی و گر پس %~% دستی نزند به دامنت کس

18 مسکین من مستمند بندی %~% موقوف سرای دردمندی

19 خو کرده به گوشه ندامت %~% زندانی درد تا قیامت

20 پرورده غم شدست جانم %~% فرسود محنت استخوانم

21 تا بستر تو زمین شنیدم %~% من نیز همان زمین گزیدم

22 گشتم به یگانگی چنان چست %~% کاین هستی من ز هستی تست

23 هر خاری که پای تو کند ریش %~% من از دل خود برون کشم نیش

24 هر تاب که بر تو زآفتاب است %~% سوزش همه بر من خراب است

25 هر آبله کافتدت به رفتار %~% از دیده من تراود آزار

26 هر سنگ که پهلوی توخسته‌ست %~% اینک تن من از آن شکسته‌ست

27 هر باد که از ره تو خیزد %~% در سینه من غبار بیزد

28 من بی تو چنین ms27 به غم نشسته %~% از هر که بجز تو روی بسته

29 ای خار چو پهلویش کنی ریش %~% از آتش آه من بیندیش

30 ای گرد چو بر تنش نشینی %~% باران سرشک من ببینی

31 رو ای دم سرد من به راهش %~% خاشاک به چین ز تکیه‌گاهش

32 اینم نه گمان که یار دلسوز %~% شبها به وصال می‌کند روز

33 در کیو دگر همی‌زند گام %~% با یار دگر همی‌کشد جام

34 گر یار نو آمدت در آغوش %~% از یار کهن مکن فراموش

35 بیگانه مشو چنین به یکبار %~% آخر حق صحبتی نگه‌دار

36 گر باده و گر خمار بودیم %~% روزی نه من و تو یار بودیم

37 گر لاله و سرو در شمار است %~% آخر خس و خار هم به کارست!

38 گیرم که تراست لعل در چنگ %~% مفگن به دکان شیشه‌گر سنگ

39 دیدی که به معرض هلاکم %~% چون باد برون شدی ز خاکم

40 بیگانه صفت خرام کردی %~% بیگانگی تمام کردی

41 بسیار می جفا چشیدی %~% بی‌خوابی و بی‌دلی کشیدی

42 اکنون که به وصل خفته‌ای شاد %~% هم خوابه نو مبارکت باد!

43 با این همه دوستدار و یاریم %~% با یار تو نیز دوستداریم

44 بخت من اگر ز من شد آزاد %~% آنرا که رسید یار او باد

45 او گر چه که دشمنیست در پوست %~% از دوستیت گرفتمش دوست

46 آن یار که دوست داشت یارم %~% دشمن بوم ار نه دوست دارم

47 درد تو رفیق جان من باد %~% هم خوابه خاکدان من باد

48 چون خوانده شد این ورق تمامی %~% دل سوخته پخته شد ز خامی

49 غلتید میان خاک لختی %~% چون باد زده کهن درختی

50 پس قاصد نامه را بفرمود %~% کآرد قلمی و کاغذی زود

51 قاصد بسوی قبیله شد راست %~% و آورد و سپردش آنچه درخواست

52 دیوانه ز راز پرده برداشت %~% می‌ریخت غمی که در جگر داشت

53 اول بگه قلم گزاری %~% کرد ms28 از سر خستگی و زاری

1 آغاز سخن به نام شاهی %~% کار است چو چرخ بارگاهی

2 سازنده گوهر شب افروز %~% روزی ده جانور شب و روز

3 دیباچه گشای باغ و بستان %~% گویا کن بلبلان به دستان

4 کاین قصه محنت از غمینی %~% بر سیم بری و نازنینی

5 یعنی ز من خراب رنجور %~% نزدیک تو ای ز مردمی دور

6 بگذر ز من عتاب روزی %~% چندم ز عتاب تلخ سوزی

7 من خود زمانه در هلاکم %~% تو نیز مکش به خون و خاکم

8 اکنون که ز دست شد عنانم %~% از طعنه چه می‌زنی سنانم

9 با تو به دلم دگر نگنجد %~% حقا که خیال در نگنجد

10 باد ار چه گل آردم ز کویت %~% گل ننگرم از برای رویت

11 خواهم شب تیره با تو شینم %~% تا سایه برابرت نبینم

12 با جز تو چه کار تا تو هستی! %~% در قبله خطاست بت‌پرستی

13 عشق از دو صنم بود عنان تاب %~% چون دین ز توجه دو محراب

14 تا یک سر مو بود به جایت %~% یک مو نکشم سر از هوایت

15 اینجا من و دلستانم آنجاست %~% آنجاست دلم که جانم آنجاست

16 گر کرد سپهر بی‌طریقم %~% تهمت زده دگر رفیقم

17 نی خواهش دل مرا بر آن داشت %~% کز قبله به بت نظر توان داشت

18 بنشاند مرا چنین بر آذر %~% حکم پدر و رضای مادر

19 مهری که به سینه داشت رویم %~% بر روی پدر چگونه گویم

20 آن یار که جز تو در کنارست %~% سروست و مرا درخت خارست

21 چشمت چو کند به روی من ناز %~% در روی تو دیده چون کنم باز

22 هر چند به عقد بود جفتم %~% نادیده رخش طلاق گفتم

23 گر بود نظر به دل فروزی %~% دیدار توام مباد روزی

24 در سر نکنم دویی همه‌گاه %~% گر سر دو کنی به تیغ کین خواه

25 مؤمن به وفا ms29 دو روی نبود %~% ور هست یگانه گوی نبود

26 بر من چه کشی بخشم شمشیر %~% من خود شده‌ام ز جان خود سیر!

27 بیدار برای آخرین خواب %~% چون اشتر عید و گاو قصاب

28 امروز که بدین خراشم %~% تو نیز مزن به دور باشم

29 جان حیف بود بهای این غم %~% آخر غم تست چون زنم کم

30 هر جا که کنم نشست یا خاست %~% چون در نگرم غم تو آنجاست

31 شبها ز غمت بسوز من کیست %~% من دانم و شب که روز من چیست

32 در خواب چو دامن تو گیرم %~% بیدار شوم ولی بمیرم

33 بر خاک در تو سنگسارم %~% ور سنگ طلب کنی ندارم

34 تو فارغ و دل بسی فغان زد %~% بر ماه طپانچه چون توان زد

35 آسوده که با فراغ دل زیست %~% او کی داند که سوز من چیست!

36 باغی که خزان ندیده باشد %~% برگ و گلش آرمیده باشد

37 شاهین که دهد کلنگ را خم %~% از رنج دلش کجا خورد غم!

38 بر کشتن من چو کامکاری %~% مردار شدن چرا گذاری

39 شد سوخته جان نا شکیبم %~% تا کی به زبان دهی فریبم

40 بس ابر که تند سر برآرد %~% آواز دهد ولی نبارد

41 بر بیگنه آنگه شد ستم سنج %~% آخر بود از ندامتش رنج

42 آن گرگ بود نه آدمی زاد %~% کز خوردن آدمی شود شاد

43 فریاد که خوردیم همه خون %~% زین فتنه خلاص چون بود چون

44 بردار ز مطرح هلاکم! %~% افتاده رها مکن به خاکم!

45 چون ثبت شد آنچه بود شایان %~% وان نامه درد شد به پایان

46 تاریخ فراق یاورش کرد %~% عنوان سرشک بر سرش کرد

47 بسپرد به قاصد سبک سیر %~% تابستد و بر پرید چون طیر

48 برد آن ورق و به نازنین داد %~% غنچه به کنار یاسمن یاسمین داد

49 چون نامه بدید ماه بی صبر %~% از نومیدی گریست چون ابر ms30

50 از پوزش و عذر بیکرانش %~% تسکین تمام یافت جانش

51 از خواندن نامه چون بپرداخت %~% تعویذ گلوی خویشتن ساخت

1 چون نافه گشاد باد نوروز %~% بشکفت بهار عالم افروز

2 از شبنم گوهرین شمایل %~% آراست گلوی گل حمایل

3 نازک تن لاله دل افروز %~% لرزنده شد از نسیم نوروز

4 با شاهد و می خجسته نامان %~% گشتند بهر چمن خرامان

5 هر کس به عزیمت تماشا %~% مجنون و دلی رمیده حاشا!

6 هر کس شده در کنار آبی %~% مجنون خراب در خرابی

7 هر کس به سوی چمن شتابان %~% مجنون رمیده در بیابان

8 هر کس صنمی چو گل در آغوش %~% مجنون رمیده خار بر دوش

9 هر باد که از بهارش آمد %~% بگریست که بوی یارش آمد

10 هر گل که شگفته دید بر خاک %~% کرد از غم دوست پیرهن چاک

11 آن کس که به کوه و دشت خو کرد %~% زو انس نشاید آرزو کرد

12 آهو که خورد به دشت خاشاک %~% باشد چو خانه نزد او خاک

13 مرغی که ز سبزه داشت مفرش %~% زندان قفس کجا کند خوش

14 او بود و غمی و باد سردی %~% کز دور پدید گشت گردی

15 یاری دو ز محرمان دردش %~% خونابه زدای روی زردش

16 بودند به کوه و دشت پویان %~% آن گم شده را به خاک جویان

17 در کوچ گهش جمازه راندند %~% وز دور جمازه را نشاندند

18 رفتند پیاده پیش مجنون %~% ریزان ز دو دیده در مکنون

19 دیدند به گوشه خرابی %~% غولی به کناره سرابی

20 زنجیر ز همدمان گسسته %~% در حلقه دام و دد نشسته

21 گفتند که: ای رفیق چونی %~% در خون جگر غریق چونی

22 آخر چه شدت که وارمیدی %~% وز صحبت دوستان بریدی

23 خو باز گرفتی از همه کس %~% با شیر و گوزن ساختی بس

24 زینسان نبرند آشنایی %~% مردم نکند چنین جدایی

25 تو مردم و دانشت ز ms31 حد بیش %~% چونست که با ددان شدی خویش

26 برخیز که گل شکوفه نو کرد %~% دلها به نشاط می گرو کرد

27 وقت چمنست و بوستان هم %~% ما منتظریم و دوستان هم

28 امروز اگر دمی چو یاران %~% باشی به مراد دوستداران

29 گل‌گشت چمن کنیم چون باد %~% باشیم به روی یکدگر شاد

30 بینی رخ دوستان جانی %~% بی‌دوست مباد زندگانی

31 مجنون ز دو دیده آب بگشاد %~% وانگه گره جواب بگشاد

32 گفت: ای شب و روزتان همه سور %~% بادا شبتان زر و ز من دور

33 پیرایه من اگر چه زشتست %~% چون خوی گرفته‌ام بهشتست

34 زان گونه به بانگ بوم شادم %~% کز بلبل مست نیست یادم

35 در دشت چنان خوشست خارم %~% کز باغ کسان خبر ندارم

36 غولی که به دشت خو پذیرد %~% در باغ بریش جان گیرد

37 آنرا که خیال یار باشد %~% با سرو و گلش چکار باشد

38 بگذار چمن که یار من نیست %~% وان گل که مراست در چمن نیست

39 یاران ز چنان جواب دل دوز %~% راندند بسی سرشک جان سوز

40 گفتند که ای نشانه درد %~% زندان دلت خزانه درد

41 شک نیست که روی یار دیدن %~% خوشتر ز گل و بهار دیدن

42 لیکن گل تو که رشک باغست %~% او نیز دران چمن چراغست

43 گه گه که دلش بگیرد از کاخ %~% جان تازه کند به سبزی شاخ

44 آید به چمن چو نازنینان %~% با هم نفسان و هم نشینان

45 ایشان همه با نشاط هم رنگ %~% او گوشه گرفته با دل تنگ

46 برخیز مگر ز بخت روشن %~% بینی گل تازه را به گلشن!

47 مجنون که شنید نام مقصود %~% بر شد ز دلش بر آسمان دود

48 با هم نفسان ز جای برخاست %~% بر ناقه نشست و محمل آراست

49 رفتند از آن خرابه پویان %~% در جلوه‌گه نشاط جویان

50 یاران عزیز در چمن گاه %~% بودند نشسته ms32 چشم در راه

51 دیدند چو روی عاشق مست %~% گشتند ز رفق بر زمین پست

52 گرد از رخ نازکش فشاندند %~% در صدر تنعمش نشاندند

53 او دل به ولایتی دگر داشت %~% نی از خود و نی ز کس خبر داشت

54 نی رنجه شد و نه گشت خشنود %~% کازار و نوازشش یکی بود

55 یاران به نشاط و عیش سازی %~% او با دل خود به عشق بازی

56 مطرب غزلی کشیده دلکش %~% مجنون به نشید خویشتن خوش

57 هر ناله که زد ز جان ناشاد %~% هر کس که شنید کرد فریاد

58 از حلقه دوستان برون جست %~% زنجیر برید و رشته بگسست

59 نالید دمی ز بخت ناشاد %~% وز سایه سرو جست چون باد

60 دامن ز گل پیاده پرداخت %~% بر خار پیاده رخش می‌تاخت

61 در کوه شد و به تیغ بر شد %~% پیکان فراق را سپر شد

62 باز آن ددگان که صف شکستند %~% گردش چون سپهر حلقه بستند

63 از آب دو دیده بی مدارا %~% می‌داد گهر به سنگ خارا

1 یک روز به گاه نیم روزان %~% کانجم شد از آفتاب سوزان

2 گردون ز حرارت تموزی %~% در سایه خزان به پشت کوزی

3 آتش زده گشت کون و کان هم %~% تفسیده زمین و آسمان هم

4 جایی نه که دیده را برد خواب %~% ابری نه که تشنه را دهد آب

5 مرغان چمن خزیده در شاخ %~% در رفته خزندگان به سوراخ

6 خورشید چنانچ تیزی اوست %~% بگشاد چو مار از آدمی پوست

7 در حوضه خشک از آتش و تاب %~% صد پاره شده زمین بی آب

8 در دشت سرابهای کین توز %~% چون وعده سفلگان جگر سوز

9 مرغابی از آرزوی آبی %~% خون خورده بگرد هر سرابی

10 از گرمی ریگهای گردان %~% پر آبله پای ره نوردان

11 هر کس به چنین هوای ناخوش %~% در حجره سرد کرده جاخوش

12 مجنون به کنار هر سوادی ms33 %~% گردنده بسان گرد بادی

13 می‌گشت چو بی‌خودان بهر سوی %~% خونابه روان ز دیده چون جوی

14 دید از طرف گذر به سویی %~% غلطیده سگی به کنج کویی

15 سر تا قدمش جراحت و ریش %~% شویان به زبان جراحت خویش

16 مجنون چو بحال او نظر کرد %~% در پیش دوید و دیده تر کرد

17 پیچید به گردنش به صد ذوق %~% و افگند ز زر به گردنش طوق

18 بگرفت به رفق در کنارش %~% می‌شست به گریهای زارش

19 دامن به تهش فگنده در خاک %~% می‌کرد به آستین سرش پاک

20 گه پیش رخش به گریه نالید %~% گه در کف پاش دیده مالید

21 بوسید سرش به رفق و آزرم %~% خارید برش به ناخن نرم

22 گفت ای گلت از وفا سرشته %~% نقشت فلک از نوا نوشته

23 هم نان کسان حلال خورده %~% هم خورده خود حلال کرده

24 کرده ز ره حلال خواری %~% با منعم خویش حق گزاری

25 ایمن ز تو باسپان بهر سوی %~% معزول ز تو عسس بهر کوی

26 دزدی که شد از دمانت خسته %~% الا بگزند جان نرسته

27 از خاستن شب سیاهت %~% میمون شده خواب صبحگاهت

28 ور گشته شبان گوسپندان %~% از گرگ ربوده مزد دندان

29 بر تخته پشت هر شکاری %~% تعلیم گرفته روزگاری

30 و امروز که باز ماندی از کار %~% خواری همه را مرا نه ای خوار

31 گر تو سگی از سرشت دوران %~% اینک سگ تو منم به صد جان

32 کو سلسله تو تا ز یاری %~% در گردن خود کشم به زاری!

33 باری بزنم به مهر و پیوند %~% با تو به موافقت دمی چند

34 پای تو که گشت بر در یار %~% بر چشم منش سزات رفتار

35 خواهم که شکافم این دل تنگ %~% در وی کشمت چو لعل در سنگ

36 هستیم من و تو هر دو شب گرد %~% لیکن تو به ناله و من از درد ms34

37 چون باز گذر کنی در آن کوی %~% بر خاک درش نهی ز من روی

38 هر گه جگریت بخشد آن یار %~% با دی نکنی ازین جگر خوار

39 هر خس که برو گذارد گامی %~% از من برسانیش سلامی

40 هر جا که نهاد پای روشن %~% بسیار ببوسی از لب من

41 زنجیر خودت نهد چو بر دوش %~% از گردن من مکن فراموش

42 روزی اگر آن بت پری چهر %~% دستی به سر تو ساید از مهر

43 آگه کنیش ز مهر جانم %~% وین قصه بگویی از زبانم

44 کای آهوی ناوک افگن مست %~% یک تیر تو و ز آهوان شست

45 آن کز پی صید تو زند گام %~% خود را فگند به حلقه دام

46 هر کز پی تو شود کمان گیر %~% بر سینه خویشتن زند تیر

47 چشم سیهت که بی نظیرست %~% آهوی سیاه شیر گیرست

48 تو شیر کشی بهر شکاری %~% مردم ز سگان کیست باری

49 بگذار که چون سگان نهانی %~% باشم به درت به پاسبانی

50 در خانه گرم نمی‌گذاری %~% باری زدرم مران به خواری

51 زینسان شغبی بکار می‌کرد %~% دیوانگی آشکار می‌کرد

52 او بر سر این فسانه درد %~% و انبوه بگرد او زن و مرد

53 پرسید یکیش از آن میانه: %~% کای کرده ز عافیت کرانه

54 این سگ سگ کیست اندرین گرد %~% وین غم غم کیست با چنین درد

55 خون بهر که می‌خوری بدینسان %~% وز بهر که می‌کنی چنین جان

56 سگ را چه خبر که کام تو چیست %~% یا نیک و بد پیام تو چیست

57 او را چو ز عقل نیست تمکین %~% تعظیم ویت چراست چندین

58 دیوانه به درد پاسخش داد: %~% کای از غم من دل تو آزاد

59 طعنم چه زنی به سگ پرستی %~% من نیز سگم ز روی هستی

60 ور نیز به پای سگ زنم بوس %~% زآن پای خورم نه زین لب افسوس

61 کاین ms35 پا که به شهر و کوی گشتست %~% پیش در یار من گذشتست

62 روزیش به گوی آن پری کیش %~% دیدم گذران به دیده خویش

63 تعظیم ویم نه از پی اوست %~% کش دوست گرفتم از پی دوست

64 از یار چو بهره خار باشد %~% با بوی گلم چکار باشد

1 افسانه سرای شکرین گفت %~% ز الماس زبان گهر چنین سفت:

2 کان گوشه نشین روی بسته %~% بودی همه وقت دل شکسته

3 پرداخته دل ز صبر و آرام %~% گشتی همه شب چو ماه بر بام

4 هنگام سحر ز بخت ناشاد %~% چون ابر گریستی به فریاد

5 ناگاه شبی ز بعد سالی %~% بگرفت ز اندهش ملالی

6 دید از نظر جمالش %~% دیوانه خویش را به صد درد

7 کامد به نظاره خیال پرورد %~% نالید بسی ز زلف و خالش

8 گه شست به خون دل سرایش %~% گاه از مژه رفت خاک پایش

9 می‌خواند قصیده‌های دل سوز %~% می‌کرد گله ز بخت بد روز

10 زان ناله که زد به خواب در یار %~% بیننده خواب گشت بیدار

11 چون جست ز خواب تا نشیند %~% وآن دیده خویش باز بیند

12 نی یار و نه آن وفا سگالی %~% بستر تهی و کنار خالی

13 لختی ز طپانچه روی را کوفت %~% خونابه ز رخ به آستین روفت

14 آهی زد و سوخت پرده راز %~% وز پرده برون فتادش آواز

15 در خانه همه مزاج دانان %~% بر بسته دهن چو بی‌زبانان

16 زآن بیم که خواست زهره سفتن %~% کس زهره نداشت پند گفتن

17 چون سبزه این کبود گلشن %~% آراسته شد ز صبح روشن

18 آن مهد نشین به جهد برخاست %~% بر پشت جمازه محمل آراست

19 بگشاد زمام را به تندی %~% کامد ز تکش صبا به کندی

20 میراند شتر به دشت پویان %~% آن گمشده را به خاک جویان

21 چون شیب و فراز را بسی جست %~% وز هر خاری چو گلبنی رست ms36

22 دیدش چو ز بن شکسته شاخی %~% افتاده میان سنگلاخی

23 بر پشته کوه پشت داده %~% بر بالش خار سر نهاده

24 آورده صباش بوی لیلی %~% مژگانش به خواب کرده میلی

25 او خفته و سر به خاکدانش %~% شیران شکار پاسبانش

26 از بوی ددان صید فرسای %~% از کار بشد جمازه را پای

27 آن تشنه جگر ز جان خود سیر %~% آمد سبک از جمازه در زیر

28 اندیشه نکرد از آن دد و دام %~% در خوابگه رفیق زد گام

29 با عشق چو صدق بود هم دست %~% هر یک ز ددان به جانبی جست

30 او پهلوی یار خویشتن رفت %~% جان جلوه کنان به سوی تن رفت

31 افشاند غبارش از تن ریش %~% بنهاده سرش به زانوی خویش

32 از گریه زار در مکنون %~% می‌ریخت ولی به روی مجنون

33 آن چشم که راه خواب می‌زد %~% بر عاشق خفته آب می‌زد

34 یعنی که ز گریه گهربار %~% زد بر رخش آب و کرد بیدار

35 باران چو نشاند سبزه را گرد %~% از خواب درآمد آن گل زرد

36 مجنون که ز خواب دیده بگشاد %~% چشمش به جمال لیلی افتاد

37 از جانش برامد آتشین جوش %~% زد نعره و باز گشت بی‌هوش

38 بیمار که دارویش بتر کرد %~% دردش به طبیب نیز اثر کرد

39 او داشته دل ولی سپرده %~% این یافته جان و لیک مرده

40 او خفته میان خاک مانده %~% این بر شرف هلاک مانده

41 او باخبر از گزند این غم %~% این بی خبر از خود و ازو هم

42 آمد چو در آن قصاص هجران %~% در هر دو ز بوی یکدگر جان

43 جستند ز جا فرشته و حور %~% چون مرده به محشر از دم صور

44 مجنون ز جگر نفیر می‌زد %~% لیلی ز کرشمه تیر می‌زد

45 گشت آن پری از دو چشم غماز %~% دیوانه خویش را فسون ساز

46 از ساعد و زلف کرد ms37 تسلیم %~% زنجیر ز مشک و طوقش از سیم

47 چون بود دو دل یکی به سینه %~% یعنی که دو در به یک خزینه

48 تن نیز به یک سبیله شد راست %~% نقش دویی از میانه برخاست

49 در ساخت به مهر دوست با دوست %~% وامیخت دو مغز در یکی پوست

50 شد تازه دو چاشنی به یک خوان %~% شد زنده دو کالبد به یک جان

51 آسود دو مرغ در یکی دام %~% وامیخت دو باده در یکی جام

52 آراسته شد دو تن به یک ذوق %~% افروخته شد دو دل به یک شوق

53 بودند به یاری آن دو هم عهد %~% آمیخته همچو شیر با شهد

54 چون حاجت دوستی روا شد %~% هر چیز که جز غرض وفا شد

55 از بوس و کنار دل بیاسود %~% جز مصحلتی دگر همه بود

56 از هر نمطی سخن شد آغاز %~% آمد به میان جریده راز

57 مجنون ز نشاط یار جانی %~% بگشاد زبان به در فشانی:

58 کای از خم زلف عنبرین تاب %~% بر بسته به چشم دوستان خواب

59 عمری در تو بدیده رفتم %~% عمری دگر از غمت نخفتم

60 امروز که بعد روزگاری %~% بادی خوشی آمد از بهاری

61 ز آسایش دل ربود خوابم %~% ناگه به سر آمد آفتابم

62 در خواب چنان نمود بختم %~% کاختر به فلک نهاد رختم

63 بر تخت من و تو روی بر روی %~% چون موج دو چشمه بر یکی جوی

64 خوابم چو ز پیش پرده برداشت %~% تعبیر نظاره در نظر داشت

65 تا روز قیامت ار بود تاب %~% نتوان خفتن به یاد این خواب

66 لیلی که دو خواب هم عنان دید %~% بیداری بخت را نشان دید

67 اول بگزید لب به دندان %~% پس باز گشاد لعل خندان

68 دوشینه خیال خود کم و بیش %~% آن آینه را نهاد در پیش

69 چون عکس دو آینه یکی بود %~% رفت ار به یگانگی شکی ms38 بود

70 آن هر دو چو بخت خویش بیدار %~% زان خواب عجب به حیرت کار

71 افسانه خواب چون به سر شد %~% بیداری هجر پرده در شد

72 هر یک ز شب سیاه بی روز %~% می‌کرد شکایتی جگر سوز

73 چندان غم دل شد آشکارا %~% کامد به نفیر سنگ خارا

74 چندان نم دیده رفت در خاک %~% کز تندی سیل شد زمین چاک

75 هر دو چو دو سرو ناز پرورد %~% ز آسیب خزان فتاده در گرد

76 مجنون ز خیال غیرت اندیش %~% می‌خواست برد ز سایه خویش

77 زان آه که بی‌دریغ می‌زد %~% بر سایه خویش تیغ می‌زد

78 وان یار یگانه وفا جوی %~% کشته به یگانگی یکی گوی

79 خود را چو نکرد ز آشنا فرق %~% می‌کرد به خون دو دیده را غرق

80 دو سوخته دل بهم رسیده %~% سیوم نه کسی جز آب دیده

81 حوران ز نسیم شوقشان مست %~% بگشاده فرشته در دعا دست

82 از عشرت آن دو مست بی‌جام %~% در رقص در آمده دد و دام

83 تیهو به عقاب راز گفته %~% یوسف به کنار گرگ خفته

84 جولان زده آهویی به نخجیر %~% بر گردن شیر بسته زنجیر

85 صیاد که تیر بی‌حد انداخت %~% بر صید کشید و بر خود انداخت

86 ساقی و حریف جام در دست %~% ناخورده شراب هر دو سرمست

87 صبحی به چنین امیدواری %~% نشگفت شکوفه بهاری

88 بر گنج رسیده دزد را پای %~% خازن شده و خزینه بر جای

89 افزون ز طلب چو بافت مردم %~% شک نیست که دست و پا کند گم

90 مفلس که رسد به گنج ناگاه %~% ز افزونی حرص گم کند راه

91 آب از پس مرگ تشنه جستن %~% هم کار آید ولی به شستن

1 چون بر سر چرخ لاجوردی %~% خورشید نهاد رو به زردی

2 معشوقه آفتاب پایه %~% برداشت ز فرق دوست سایه

3 بر عزم شدن ز جای بر خاست %~% عذری ms39 به هزار لطف درخواست

4 او در سخن و رفیق خاموش %~% تا پاک دلش ببرده از هوش

5 حیرت زده مهر بر دهانش %~% تب لرزه گرفته استخوانش

6 دانست مسافر خردمند %~% کو را چه شکنجه شد زبان بند

7 اندیشه او خطاب پنداشت %~% خاموشی او جواب پنداشت

8 لختی کف پای پر ز خارش %~% بوسید و گرفت در کنارش

9 پس محمل ناقه جست در بست %~% بگشاد عقال و تنگ بر بست

10 شد بر شتر و زمام بسپرد %~% شاهین برسید و کبک را برد

11 می‌رفت و دو چشم خون فشان‌تر %~% خونابه چشم زو روان‌تر

12 چون ماه به برج خویشتن شد %~% وان سرو رونده در چمن شد

13 در گوشه غم نشست مهجور %~% تن از دل و دل ز خرمی دور

14 با شب ز رفیق راز می‌گفت %~% نامش میگفت و باز میگفت

15 چون خسته شد از دل سیه روز %~% گفت این غزل از درون پر سوز

1 بازم غم عشق در سر افتاد %~% بنیاد صبوریم بر افتاد

2 باز این دل خسته درد نو کرد %~% خود را به وبال من گرو کرد

3 بازم هوسی گرفت دامن %~% کز عقل نشان نماند با من

4 باز این شب تیره جگر سوز %~% بر بست بروی من در روز

5 دودی که ز شوق در بر افتاد %~% از سینه گذشت و در سر افتاد

6 گویند که تا کی از در و بام %~% گه نامه دهی و گاه پیغام

7 آلوده شدی بهر دهانی %~% افسانه شدی بهر زبانی

8 بی درد که فارغست و خندان %~% کی داند حال دردمندان!

9 غافل که همیشه بی‌خبر زیست %~% او را چه خبر که بی‌دلی چیست!

10 با هر که غمی دهم برون من %~% داند غم من ولی نه چون من

11 گیرم که بود به پرده جایم %~% و ز حجره غم برون نیایم

12 این خانه شکاف ناله زار %~% پوشیده کجا شود ms40 به دیوار

13 اکنون چه کنم حجاب آزرم %~% کافتاد ز چهره برقع شرم

14 در مجلس عشق جام خوردن %~% وانگه غم ننگ و نام خوردن

15 دست من و آستین یارم %~% گر خلق کنند سنگسارم

16 کاغذ چو شود نشانه تیر %~% جز خوردن زخم چیست تدبیر

17 دف هر طرفی که رو بتابد %~% از لطمه کجا خلاص یابد!

18 عاشق که به زیر تیغ شد خم %~% از زخم زبان کجا خورد غم!

19 زین پس من و یار مهربانم %~% گر تیغ کشند و گر زبانم

20 گر کشته شوم به تیغ پولاد %~% باری برهم زدست بیداد

21 مرغی که بماند از پریدن %~% راحت بودش گلو بریدن

22 ای دوست که بی منی و با من %~% آتش زده یا تویی و یا من

23 گر تو دل شاخ شاخ داری %~% باری قدمی فراخ داری

24 با زاغ و زغن چنانکه دانی %~% شرح غم خویش می‌توانی

25 بی‌چاره من حصار بسته %~% در زاویه عدم نشسته

26 کنجی و غمی به سینه چون کوه %~% زندانی تنگنای اندوه

27 گر دم زنم از درونه تنگ %~% ترسم که خورم ز بام و در سنگ

28 چشمم به ستاره راز گوید %~% جانم غم رفته باز گوید

29 یاد تو چنان برد ز من هوش %~% کز هستی خود کنم فراموش

30 ناگاه که از خود آیدم یاد %~% باشم به هلاک خویشتن شاد

31 گر کرد زمانه بی وفایی %~% باری تو مکن که آشنایی

32 خونابه دیده آب من ریخت %~% دل هم سر خود گرفت و بگریخت

33 گفتی که صبور باش و مخروش %~% این قصه نمی‌کند دلم گوش

34 ای دوست ز دوست دور بودن %~% وانگاه به دل صبور بودن

35 چون من به هلاک جان سپردم %~% دور از تو ز دوری تو مردم

36 هر چند ز بخت خود به جانم %~% هر جور که بینم از تو دانم

37 دامن که ز کهنگی بخندد %~% تهمت به ms41 زبان خار بندد

38 عشقت ز دلم که سر به خون برد %~% آزار فلک همه برون برد

39 ما نطع حیات در نوشتیم %~% تو دیر بزی که ما گذشتیم

1 گوینده چنین فگند بنیاد %~% کان لحظه کزان غریب ناشاد

2 معشوق عزیز روی بنهفت %~% آن کشته به خواب بی خودی خفت

3 از زندگیش نبود اساسی %~% تا از شب تیره رفت پاسی

4 چون باز آمد رمیده را هوش %~% افتاد درونه باز در جوش

5 آن سایه آفتاب گشته %~% رو شسته به خون آب گشته

6 می‌کند به صد شکنجه جانی %~% می‌زد به هزار غم فغانی

7 نی مرده نه زنده بود تا روز %~% چون نم زده مشعلی گه سوز

8 چون مرغ سحر شد ارغنوان ساز %~% از موذن کو برآمد آواز

9 آن خانه فروش کیسه پرداز %~% آمد قدری به خویشتن باز

10 افتان خیزان ز جای برخاست %~% بگشاد دو دیده در چپ و راست

11 زان زخم که در جگر رسیدش %~% خون از ره دیده میدویدش

12 لختی چو ز بی‌دلی فغان کرد %~% آهنگ نشید عاشقان کرد

13 از ناوک سینه سنگ میسفت %~% وین زمزمه فراق می‌گفت:

1 ما هیچ کسان کوی یاریم %~% ما سوختگان خام کاریم

2 چو گل ز خوشی به خنده کوشیم %~% هر چند لباس ژنده پوشیم

3 با شیر و گوزن هم عنانیم %~% با زاغ و زغن هم آشیانیم

4 گنجیست غم اندرون سینه %~% ما راست کلید آن خزینه

5 ای آمده و گذشته ناگاه %~% بختم تو ز مانده دست کوتاه

6 ناخوانده رسیدن این چه رازست %~% ناگفته گذشتن این چه ناز است

7 جانم ز فراق بر لب آمد %~% می آیی و یا برون خرامد!

8 جز نیم دمی نماند حالی %~% باز آی که خانه گشت خالی

9 گر جور کنی و گر کنی ناز %~% اینک من و دل بهر دو دمساز

10 تیغم زن و آستان مکن پاک %~% بگذار که بر درت ms42 شوم خاک

11 دل رفت که با غمت براید %~% تا زین دو کدام بر سر آید

12 گیرم خوش و شادمان توان زیست %~% هیهات که بی تو چون توان زیست

13 تا نام تو بر زبان نیاید %~% در قالب مرده جان نیاید

14 فریاد که جان ز غم زبون شد %~% وز رخنه دیده دل برون شد

15 این تن که خمیده بود بشکست %~% وان دل که نداشتم شد از دست

16 بر سوز دلم که رستخیزست %~% انگشت منه که شعله تیزست

17 ای غنچه تنگ خوی چونی %~% وی دشمن دوست روی چونی

18 چشم سیهت بناز چونست %~% خوابت به شب دراز چونست

19 در خون که می‌شوی سبک خیز %~% بر جان که غمزه می‌کنی تیز

20 از دست که باده می‌ستانی %~% در بزم که جرعه می‌فشانی

21 گشتم بدرت چو خاک ناچیز %~% یک جرعه بریز بر سرم نیز

22 بس وعده که داد بخت گم نام %~% کت از می وصل خوش کنم کام

23 آمد بمن آن شراب گلرنگ %~% لیکن چو فتاد شیشه بر سنگ

24 از روی تو هر چه دید جانم %~% بر روی تو گفت چون توانم

25 هر قطره خون برین رخ زرد %~% پندار که چشمه ایست از درد

26 مهر تو در استخوان من باد %~% درد تو دوای جان من باد!

27 مجنون چو بدین دم دل انگیز %~% از سینه برون زد آتش تیز

28 گرد از جگرش به خون درآمد %~% فریاد ز وحشیان برامد

29 هر روز بدین نیازمندی %~% می‌گشت به پستی و بلندی

30 شب تا سحر و ز صبح تا شام %~% یک لحظه دلش نکردی آرام

1 گوینده این حدیث زیبا %~% زین گونه نگاشت روی دیبا:

2 کان زهره شب نشین بی‌خواب %~% چون در غم دوست ماند بی‌تاب

3 چون غم زدگان به درد می‌بود %~% با ناله و آه سرد می‌بود

4 هر گریه که کرد موج خون ریخت %~% هر دم که زد ms43 آتشی برون ریخت

5 با سایه غم دراز می‌گفت %~% در پیش خیال راز می‌گفت

6 هر چوب ز حجرهای دردش %~% زر چوبه شده زرنگ زردش

7 بی وسمه کمان ابروانش %~% بی سرمه دو نرگس روانش

8 خالی شده از جلا جمالش %~% معزول شده ز جلوه خالش

9 گشته خم طره چو شمشاد %~% از زخم زبان شانه آزاد

10 بی خویش ز گفت و گوی خویشان %~% وز طعنه چو زلف خود پریشان

11 غم گر چه بگفت دردناکست %~% در سینه گره زنی هلاکست

12 دل دوختن غم ار چه خونست %~% لب دوختن آفت درونست

13 گردد چو تنور بسته سرگرم %~% پولاد درشت را کند نرم

14 دشنه به جگر فرو توان خورد %~% سختست فرود خوردن درد

15 مرده است که بی خروش باشد %~% نشتر خورد و خموش باشد

16 آن خم که درون بود زلالش %~% بیرون گذرد نم از سفالش

17 آن کبک قفس چو آمدی تنگ %~% کردی به طواف وادی آهنگ

18 بر پشت جمازه سبک خیز %~% از حجره غم برون شدی تیز

19 با چند پری‌وش بهشتی %~% راندی به سراب دشت کشتی

20 گفتی غمی از شکسته حالی %~% کردی به سخن درونه خالی

21 با سبزه ز دوست راز گفتی %~% با سرو غم دراز گفتی

22 شب چون سوی خانه باز گشتی %~% بازش غم دل دراز گشتی

23 چون شمع ز غم فسرده می‌بود %~% شب سوخته روز مرده می‌بود

24 روزی ز غم اندرون زبونی %~% تنگ آمد از انده درونی

25 از کنج سرای آتش اندود %~% سرگشته برون شتافت چون دود

26 خوبان که بدید هم نشینش %~% گشتند به همرهی قرینش

27 گه بر رخ یاسمین خمیدند %~% گه در ته شاخ گل چمیدند

28 هر سرخ گلی شکوفه پرورد %~% لیلی به میانه چون گل زرد

29 هر غنچه گشاده لب به خنده %~% لیلی چو بنفشه سر فگنده

30 هر لاله به بوی مشک گشته %~% لیلی چو نهال خشک گشته ms44

31 هر کبک روان به ناز مایل %~% لیلی چو تذرو نیم‌بسمل

32 لختی چو دران بساط گل روی %~% گشتند میان سبزه و جوی

33 از گرمی آفتاب سوزان %~% در سایه شدند نیم روزان

34 در انجمنی که رشک مه بود %~% یک سایه و آفتاب ده بود

35 شخصی ز موافقان مجنون %~% صافی گهری چو در مکنون

36 از سوز رفیق سینه پر داغ %~% می‌گشت به جلوه گاه آن باغ

37 بشناخت که آن بتان کدامند %~% هر یک به چه نسبت و چه نامند

38 در حلقه‌شان نمود میلی %~% شد در پی آزمون لیلی

39 کان باده که کرد قیس را مست %~% در لیلی ازان سرایتی هست

40 در گلشن آن بهار خندان %~% برداشت نوای دردمندان

41 سوزان غزلی ز قیس دلکش %~% می‌گفت چو شملهای آتش

42 زان زمزمه جراحت انگیز %~% می‌زد به جگر زبانه تیز

43 خوبان که نوای او شنیدند %~% در پرده جامه جان دریدند

44 زان نغمه شدند دور از آرام %~% چون آهوی هند و اشتر شام

45 معشوقه چو نام یار بشنید %~% وان ناله جان گذار بشنید

46 شوریده ز جای خویش برخاست %~% سترادبش ز پیش برخاست

47 در پیش غزل سرای شد زود %~% رخساره به پشت پای او سوز

48 گفت از سر گریه کای نکو خوی %~% بیگانه نمای آشنا روی

49 دانم که بدین دم نژندی %~% داری اثری ز دردمندی

50 زین نو غزلی که کردی آغاز %~% نو گشت مرا غم کهن باز

51 زان غم زده کاین ترانه رانی %~% ما را خبری ده ار توانی

52 کز دست دل ستم رسیده %~% چونست میان آب دیده

53 منزل به کدام غار دارد %~% بستر ز کدام خار دارد

54 با کیست زر و ز تیره رازش %~% چون می‌گذرد شب درازش

55 دارد به دگر خیال میلی %~% یا هم به خیال روی لیلی

56 بشنید چو آن سخن خردمند %~% بگشاد به آزمون دمی چند

57 گفت: ای ms45 ز وفا سرشته جانت %~% قاصر ز حدیث دل زبانت

58 آن یار که بهر اوست این گفت %~% دل ز انده او بباید رفت

59 کز تو شده بود دور و مهجور %~% دور از تو ز خویش نیز شد دور

60 دل را به تو داده بود آزاد %~% جان نیز به بیدلی ترا داد!

61 تازیست نظر به سوی تو داشت %~% چون مرد هم آرزوی تو داشت

62 زان ره که گذشت بی جمالت %~% همره نشدش مگر خیالت

63 چون با تونبود دوش با دوش %~% با خاک سیاه شد هم آغوش

64 آن را که برامد از غمت هوش %~% هان تا نکنی ز دل فراموش!

65 لیلی چو شنید این سخن را %~% بر خاک فگند سرو بن را

66 می‌زد سر و دست پای در خاک %~% چون مرغ بریده سر بتا پاک

67 خوبان دگر که حال دیدند %~% از هر طرفی فرا دویدند

68 شوریده ز جاش بر گرفتند %~% فریاد و نفیر در گرفتند

69 بی خویشتنش به خانه بردند %~% زان گونه به مادرش سپردند

70 شد پیرزن جگر دریده %~% زان تیره نفس نفس بریده

71 افتاد برو چو خس برآبی %~% یا بر سر آتشی کبابی

72 بتوان ز جگر برید پیوند %~% دیدن نتوان خراش فرزند

1 آمد چو خزان به غارت باغ %~% بنشست به جای بلبلان زاغ

2 هر غنچه که جلوه‌کرد گستاخ %~% در ریختن آمد از سر شاخ

3 ریزان گل و لاله شست در شست %~% مالنده چنار دست در دست

4 گیسوی بنفشه خاک بوسان %~% چون زلف خمیده عروسان

5 ناگه به چنین شکوفه ریزی %~% افتاد گلی به رستخیزی

6 لیلی که بهار عالمی بود %~% زو چشمه زندگی نمی بود

7 آتش زده گشت نوبهارش %~% وز آب برفت چشمه سارش

8 آن ریش کهن که در جگر داشت %~% جان برد که سوی جان گذر داشت

9 آن دل که شدش به عشق پامال %~% جان نیز روان شدش به ms46 دنبال

10 آمیخت به سرو نوجوانش %~% بیماری چشم ناتوانش

11 شعله ز تنش چنان برآمد %~% کش دود ز استخوان برامد

12 پهلو به کنار بستر آورد %~% سر پوش اجل به سر در آورد

13 گشتش تن گوهرین سفالین %~% وز بستر رنج ساخت بالین

14 گشتش خوی تب روان به تعجیل %~% هم وسمه زر و بشست و هم نیل

15 گیسو ز شکنج ناز ماندش %~% نرگس ز کرشمه بازماندش

16 شد تیره جمال صبح تابش %~% وافتاد به زردی آفتابش

17 تب لرزه بسوخت روی چون باغ %~% تب خاله نهاد بر لبش داغ

18 هم رنج تن و هم انده یار %~% یک جان بدو زخم گه گرفتار

19 در تلوسه چنان جگر سوز %~% می‌دید عقوبتی دو سه روز

20 چون شد گه آنکه مرغ دمساز %~% از بند قفس شود به پرواز

21 زان نکته که زد به جانش آذر %~% بگشاد جریده پیش مادر

22 کای درد من انده نهانت %~% واندیشه من خراش جانت

23 زین غم که برای من کشیدی %~% آزرده شدی و رنج دیدی

24 ناچار چو خونم از تن تست %~% بار دل من به گردن تست

25 رنجی که نهند بر نهادم %~% لابد تو کشی که از تو زادم

26 تیمار مرا که پی فشردی %~% زحمت ز قیاس بیش بردی

27 وقتست کنون که خیزم از پیش %~% زایل کنم از تو زحمت خویش

28 عذرت به کدام رای خواهم %~% مزدت مگر از خدای خواهم

29 چشمت پس ازین نمی‌مبیناد %~% بعد از غم من غمی مبیناد

30 بردار ز بستر هلاکم %~% وز آب دو دیده شوی پاکم

31 خون ریز به روی مشک بویم %~% تا غازه تر بود به رویم

32 گل زن به جبین ز روی خویشم %~% کافور فشان و موی خویشم

33 چون از پی مرقدم نهانی %~% پوشی به لباس آن جهانی

34 از دامن چاک یار دلسوز %~% یک پاره بیار و بر کفن دوز

35 تا با خود ms47 از ان مصاحب پاک %~% پیوند وفا برم ته خاک

36 چون نوبت آن شود که از تخت %~% لیلی به جنازه برنهد رخت

37 کم کن قدری رقیب ما را %~% و آواز ده آن غریب ما را

38 کاید چو شهان درین عروسی %~% لب ساز کند به فرق بوسی

39 در جلوه من کند نظاره %~% وز سینه براورد حراره

40 از رخ به زمین شود زر افشان %~% وز گریه تلخ شکر افشان

41 رنگین کند از جگر قبا را %~% خونین کند از نفس هوا را

42 مطرب شود از ترانه سوز %~% قاری شود از نفیر دل دوز

43 در گریه روان کند درودی %~% وز ناله برآورد سرودی

44 او نغمه غم زند به نامم %~% من رقص‌کنان برون خرامم

45 آید قدری چو مهربانان %~% تا حجره خوابگاه جانان

46 وانگه به وفا چنانکه داند %~% هم خوابه شود اگر تواند

47 در زندگی ار نبود کاری %~% در خاک بهم بویم باری

48 گو آنچه که گفتی از یقین است %~% بشتاب که وقت آن همین است

49 اینک رخ اگر جمال خواهی %~% وینک من اگر وصال خواهی

50 شوری زد و کالبد برانگیز %~% تن با تن و جان به جان برآمیز

51 رنج دو جراحت اندکی کن %~% خون دو شهید را یکی کن

52 گر چز دم سرد مردم ای دوست %~% خون سرد نشد هنوز در پوست

53 با گرمی خونم آر در بر %~% پیوند به خون گرم بهتر

54 ور دل نشود که بر من آیی %~% چون جان به دریچه تن آیی

55 گیری کم دوست چون گرانان %~% جان دوسترت بود ز جانان

56 از مردمی تو بر نگردم %~% زان روی که بی وفاست مردم

57 هر کس پی زندگان گزیند %~% کس روی گذشتگان نبیند

58 با آن که کنند ناله و شور %~% نتوان پس مرده رفت در گور

59 باین همه به منزل خویش %~% خالی نکنم ز تو گل خویش

60 چون ms48 خاک شود وجود پاکم %~% بر باد دهد زمانه خاکم

61 با باد صبا غبار گردم %~% پیراهن کوی یار گردم

62 گویند که گرد باد در دشت %~% جا نیست ز تن رمیده در گشت

63 من نیز به جان دهم گشادی %~% گردم به سرت چو گرد بادی

64 لیکن تو نه آن کسی که بی دوست %~% هم خانه جان شوی به یک پوست

65 عمریست که جان تو به غم بود %~% در جستن همره عدم بود

66 بشتاب که سوی آن خرابی %~% همراه دگر چو من نیابی

67 همره چه بود که جان چون نوش %~% هم خوابه و همدم و هم آغوش

68 این راه دراز گاه و بیگاه %~% ز افسانه غم کنیم کوتاه

69 چندان ز تو انتظار بردم %~% کاندر ره انتظار مردم

70 و امروز که گشت جان سبک پای %~% من مرده و انتظار برجای

71 دوری منمای بیش از اینم %~% کاز کتم عدم ره تو بینم

72 منشین که بساط در نوشتم %~% تو زود بیا که من گذشتم!

73 گفت این سخن و ز حال در گشت %~% وز حالت خویش بی‌خبر گشت

74 جانش که میان موج خون رفت %~% مجنون گویان زتن برون رفت!

1 خواننده این خط کهن‌سال %~% زین گونه نمود صورت حال

2 کان بت چو ازین سرای غم رفت %~% با همره عشق در عدم رفت

3 مادر که بدید حال لیلی %~% برداشت به نوحه وای ویلی

4 آهی ز جگر چنان برآورد %~% کاختر زدمش فغان برآورد

5 خویشان بهم آمدند دل تنگ %~% رخساره ز خون دیده گل رنگ

6 کردند به درد پیرهن چاک %~% دستار شرف زدند بر خاک

7 مجنون ز خبر کشی وفادار %~% آگه شده بود زحمت یار

8 آزرده دل و جگر دریده %~% بر در به عیادتش رسیده

9 کامد ز درون در نفیری %~% وز خانه پدید شد سریری

10 لیلی گویان برادر و خویش %~% ایشان ز پس و جنازه در پیش ms49

11 بردند برون جنازه ماه %~% برخاست فغان ز کوچه و راه

12 عاشق که نظاره‌ای چنان دید %~% برداشت قدم که هم عنان دید

13 در پیش جنازه رفت خندان %~% نی درد و نه داغ دردمندان

14 از دیده ره جنازه میروفت %~% می‌گفت سرود و پای می‌کوفت

15 نظم از سرو جد و حال میخواند %~% خوش خوش غزل وصال میخواند

16 کالمنه الله از چنین روز %~% کز هجر برست جان پر سوز

17 در بزم وصال خوش نشستیم %~% وز ننگ فراق باز رستیم

18 بی منت دیده روی بینیم %~% بی زحمت لعل بوسه چینیم

19 بی پرده خلق جلوه سازیم %~% بی طعنه خصم عشق بازیم

20 آن دست که از جهان بداریم %~% در گردن یکدگر در آریم

21 هم خانه شویم موی در موی %~% هم خوابه بویم روی بر روی

22 زین خواب دراز بی ملامت %~% سر بر نکنیم تا قیامت

23 باید لحدی به تنگی آراست %~% تا هر دو جسد یکی شود راست

24 نبود من خسته را درین شور %~% خلوت کده‌ای نکوتر از گور

25 نی بینش دیده بان بافسوس %~% نی دیده کشی ز چشم جاسوس

26 افتاده دو یار داغ دیده %~% وز غم به اجل فراغ دیده

27 ای کامده‌ای به طعن مجنون %~% مردت خوانم گر آیی اکنون

28 زین سان همه ره ترانه می‌زد %~% رقص خوش عاشقانه می‌زد

29 آنرا که درونه زنده وش بود %~% زین زمزمه فراق خوش بود

30 وانکس که نداشت لذت درد %~% در گریه زار خنده می‌کرد

31 خلقی به گمان که مرد بی هوش %~% از بی خودی آمده است در جوش

32 می‌رفت بدان ترنم و تاب %~% تا خوابگه نگار خوش خواب

33 چون شد که آنکه دور افلاک %~% در خاک نهد ودیعت خاک

34 گریان جگر زمین گشادند %~% وان کان نمک درو نهادند

35 مجنون ز میان انجمن جست %~% وافتاد به دخمه لحد پست

36 بگرفت عروس را در آغوش %~% رو ms50 داشت بر روی و دوش بر دوش

37 دو اختر سعد را به پاکی %~% افتاد قران به برج خاکی

38 خویشان صنم ز شرم آن کار %~% جستند به غیرت اندر ان غار

39 تاساز کنند خشم و خون ریز %~% برکشته زنند خنجر تیز

40 چون دست به پنجه در زدندش %~% پی‌چاک غضب بسر زدندش

41 او از سر و پنجه بی خبر بود %~% پنجش به شکنجه دگر بود

42 با هم شده بود پوست با پوست %~% پرواز نموده دوست با دوست

43 کردند به جنبش آزمونش %~% از جان رمقی نداشت خونش

44 بازو که حمایل صنم گشت %~% از هم نگشاد بس که خم گشت

45 افتاد به مغزشان غباری %~% کز یار جدا کنند یاری

46 پیری دو سه از بزرگواران %~% گفتند به چشم سیل باران

47 کاین کار نه شهوت هواییست %~% سری ز خزینه خداییست

48 ورنه به هوس کس نجوید %~% کز جان عزیز دست شوید

49 خوش وقت کسی که از دل پاک %~% در راه وفا چنین شود خاک

50 وصل ار چه بر اهل دل وبالست %~% وصلی که چنین بود حلالست

51 گر عاشقی این مقام دارد %~% تقوای جهان چه نام دارد

52 تا هر دو نه در مغاک بودند %~% ز آلایش نفس پاک بودند

53 و امروز که شهربند خاکند %~% پیداست که خود چگونه پاکند!

54 اولی بود از چنین نشانی %~% پاکیزه تنی به پاک جانی

55 در هم مکنید حال ایشان %~% در گردن ما وبال ایشان

56 از سوز دل آن حکایت زار %~% کرد آن همه را درون دل کار

57 کردند به درد اشک ریزی %~% بر هر دو فتاده خاک بیزی

58 زان روضه که در گداز گشتند %~% گریان سوی خانه باز گشتند

1 ماتم کده شد جهان نهان نیست %~% ماتم زده کیست کاز جهان نیست

2 زان جمله یکی منم درین سوز %~% از روزی خویشتن بدین روز

3 کامسال دو نور از اخترم رفت ms51 %~% هم مادر و هم برادرم رفت

4 یک هفته ز بخت تفته من %~% گم شد دو مه دو هفته من

5 هجرم ز دو سو کشید کینه %~% دهرم بدو دهره خست سینه

6 چون مادر من کجایی آخر %~% روی از چه نمی‌نمایی آخر

7 خندان ز دل زمین برون آی %~% بر گریه زار من به بخشای

8 راندی به بهشت کشتی خویش %~% رو تافتی از بهشتی خویش

9 زان بی ادبی که بیش کردم %~% اینک ز فراق زخم خوردم

10 تا خانه بود ز دولت آباد %~% قدرش نشناسد آدمی‌زاد

11 نام تو پناه که لب تو در سخن بود %~% پند تو صلاح کار من بود

12 امروز همم به مهر و پیوند %~% خاموشی تو همی دهد پند

13 لیکن سخن تو گر بود هوش %~% از هوش توان شنید نه ز گوش

14 دانم که تو در بهشت جاوید %~% رخشنده تری ز ماه و خورشید

15 چونست بر تو همسر من %~% فرزند تو و برادر من

16 «قتلغ» که مرا ز حق تبارک %~% بودست چو نام خود «مبارک»

17 در معرکه اژدها نظیری %~% در مستی باده شیر گیری

18 آیین غزا تمام کرده %~% دولت لقبش حسام کرده

19 در حمله درست چون پدر شیر %~% نی همچو من شکسته شمشیر

20 روح تو که با دور از آذر %~% باشد چو رفیق روح مادر

21 شاید که باتفاق فرخ %~% آرید به رحمت خدا رخ

22 گوئید بهر سکون و سیری %~% ایمان مرا دعای خیری

23 تا چون به سوی شما کنیم راه %~% مؤمن چو شما روم الی الله

24 یارب که به رحمت گنه شوی %~% از گرد گنه بشویشان روی

25 آمرزش خویش یارشان کن %~% بخشایش خود نثارشان کن

1 چون گنج هنر گشاد بختم %~% نوباوه غیب گشت رختم

2 ارزانی گوهر گران خیز %~% کرد از همه سو خزنده را تیز

3 می‌خواست بسی دل هوس باز %~% کز سحر قدیم نو کنم ساز ms52

4 بیرون دهم از دم درونی %~% با جادوی رفته هم فسونی

5 پی بر پی او چنانک دانم %~% گفتم قدمی زدن توانم

6 از شیوه خود رمیده گشتم %~% تسلیم همان جریده گشتم

7 چیدم به قلم نمونه‌ای بیش %~% بر دم ز میان تکلف خویش

8 آرایش پیکر معانی %~% شستم به سلامت و روانی

9 زان سکه که مرد پر هنر داشت %~% زین به نتوان نمونه برداشت

10 گر خود به زلال من شدی غرق %~% ممکن نشدیش در میان فرق

11 زین پیش تفاوتی ندانم %~% کان از دل اوست وین ز جانم

12 مردم که به زاد توأمانند %~% هم هر دو به یکدگر نمانند

13 دو خط که نویسی از یکی دست %~% هم نوع تفاوتی درو هست

14 نقاش که پیکری نشان کرد %~% دیگر نتواند آن چنان کرد

15 مقصود من از بیان این حرف %~% طرز سخنت و صرفه صرف

16 کاقبال کسان به زهره شیر %~% به زین نتوان ستد به شمشیر

17 ای آنکه به مرا نهی نام %~% وز غوره خویش کنی کام

18 از من نظرت به چشم سوزن %~% واندر دف تو هزار روزن

19 گر ما ز هنر تهی میانیم %~% با روی تو بگوی تا بدانیم

20 نبود چو فسانه تو نامی %~% بیهوده چه لافی از «نظامی»

21 گفتی: دم اوست مرده رازیست %~% آن زان ویست زان تو چیست!

22 گر زان قدح آری آب خوردم %~% بی گفت تو اعتراف کردم

23 صد رحمت ایزدی بران مرد %~% کز کیسه خود بود جوان مرد

24 زان کرده‌ام این نوای خوش ساز %~% تا گوش زمانه را کنم باز

25 زنده‌ست به معنی اوستادم %~% ور نیست منش حیات دادم

26 آن گنج فشان گنجه پرورد %~% بودست بدین متاع در خورد

27 وانگه ز جهان فراغ جسته %~% وز شغل زمانه دست شسته

28 باری نه به دل مگر همین بار %~% کاری نه دگر مگر همین کار

29 گنجی و دلی ز محنت ms53 آزاد %~% آسودگی تمام بنیاد

30 از هر ملکی و نیک نامی %~% اسباب معاش را نظامی

31 مسکین من مستمند بی توش %~% از سوختگی چو دیگ در جوش

32 شب تا سحر و ز صبح تا شام %~% در گوشه غم نگیرم آرام

33 باشم ز برای نفس خود رای %~% پیش چو خودی ستاده بر پای

34 مزدی که دهند منت داد %~% وان رنج که من برم همه باد

35 چون خر که علف کشد به زاری %~% ریزند جوش ولی به خواری

36 گر از پس هفته‌ای زمانی %~% یابم ز فراغ دل نشانی

37 سهلست به فرصتی چنان تنگ %~% کاونده چه زر برارد از سنگ

38 ممدوح خجسته را کنم یاد %~% یا رغبت سینه را دهم داد

39 بخت این که سخن سبک عنانست %~% کان دل دل و گنج بر زبانست

40 کلکم که سرش زبان غیب است %~% گنجینه گشای کان غیب است

41 آواز دهد چو در روانی %~% لبیک زنان دود معانی

42 از جنبش نظم گرم رفتار %~% دلاله فکر مانده بی کار

43 گر از تک و پوی آب و نانم %~% بودی قدری خلاص جانم

44 روشن گشتی که از چنین در %~% آفاق چگونه کردمی پر

45 با این همه هر که بیند این گنج %~% معلوم کند حد سخن سنج

46 از شکر خدای خوش کنم کام %~% کاغاز صحیفه شد به انجام

47 نامش که زغیب شد مسجل %~% «مجنون لیلی» به عکس اول

48 تاریخ ز هجرت آنچه بگذشت %~% سالش نودست و شش صد و هشت

49 امید که هر خرد پناهی %~% از چشم رضا کند نگاهی

50 زانکس که نگه کند به تمکین %~% انصاف طلب کنم نه تحسین

51 یارب چو من سیاه نامه %~% کاراستم این ورق به خامه

52 هر چند بد آمد این شمارم %~% چشم از تو بجز بهی ندارم

53 شعر ار چه صلاح کار دین نیست %~% بر وی ز شریعت آفرین نیست

54 این نامه ms54 سزای آفرین باد! %~% انشا الله که همچنین باد!

مجنون أو ليلي

مجنون أو ليلي

نبذة عن الكتاب

الفهرس