أنت المقصود بکل حال %~% و المشار الیه بکل معنی

أنا جاهد، أنا ذاکر، أنا شاکر %~% أنا جائع، أنا نالع، أنا عادی

بعد از آن کتاب را به من داد و گفت: این را بگیر و دل خود را متعلق مگردان، و

~~بیرون رو! هرکه اول پیش آید بدو بده! پس بیرون شدم؛ شخصی بر استری سوار

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0337.png)

~~می آمد، بدو دادم؛ چون رقعه را مطالعه کرد، گریهآ بسیار کرد و گفت: صاحب این رقعه

~~کجاست؟ گفتم: در فلان مسجد است؛ یک بدرهآ زره به من داد؛ چون از او[260]

~~مفارقت کردم، از شخصی پرسیدم که این استرسوار چه کس بود؟ گفت: نصرانی است؛

~~پس پیش سلطان ابراهیم شدم و قصه را باز گفتم؛ گفت: او همین ساعت باز خواهد

~~آمد؛ زمانی شد، نصرانی آمد و در قدمهای حضرت سلطان افتاد و مسلمان شد.

نقل است که: قال ابراهیم بن أدهم لرجل فی الطواف: إعلم آنک لاتنال درجة الصالحین

~~حتی یجوز ستة عقبات: آولها تقلق باب النعمة، و تفتح باب الشدة؛ و الثانیة تقلق ms337 باب العز و

~~تفتح باب الذل؛ و الثالثة تقلق باب الراحة و تفتح باب الجهد؛ والرابعة تقلق باب النوم و تفتح

~~باب السهر؛ والخامسة تقلق باب الغنی و تفتح باب الفقر؛ والسادسة تقلق باب الأمل و تفتح

~~باب الاستعداد للموت، ان لله عبادا فطنا طلقوا الدنیا و خافوا العقبا، نظروا فیها فلما علموا.

إنها لیست لحی وطنا جعلوها لجةواتخذوا صالح الأعمال فیها سفنا

نقل است از شیخ عبدالله مبارک که گفت: در مکه بودم قحط سالی شد که باران از

~~آسمان نیامد؛ خلق به استسقا در مسجد حرام جمع شدند از صغار و کبار، و من در

~~نزدیک باب بنی شیبه نشسته بودم؛ ناگاه سیاهی دیدم که آمد و در مقابلهآ من در جای

~~مخفی نشست؛ به خود چیزی می گفت؛ گوش داشتم؛ می گفت: الهی خلق را گناه بسیار

~~شد، و اعمال ناشایسته از حد در گذشت؛ باران را از ایشان باز گرفتی تا به این تأدیب

~~کنی ایشان را، یا حلیم! یا ذاالجود والعطاءالعظیم! بر ایشان رحمت کن وباران فرست! و

~~الحاح می کرد، الساعة، الساعة می گفت؛ تا دیدم که ابر آسمان را گرفت و باران عظیم

~~شد واو به تسبیح و تهلیل مشغول میبود و من می گریستم؛ بعد از آن برخاست و روان

~~شد؛ و من در پی او میرفتم، تا جای او را شناختم؛ پیش فضیل عیاض آمدم؛ فضیل

~~گفت: تو را چه می شود که محزون می بینمت؟ گفتم: سبقنا الیه غیرنا فتولاه دوننا! فضیل

~~گفت: چه قصه واقع شد؟ من قصهآ آن غلام را بتمامه گفتم؛ ناگاه صیحهای زد و بیخود

~~افتاد؛ چون به خود آمد گفت: ای عبدالله! مرا به سوی او راه نمای؛ گفتم: وقت تنگ

~~است، به وقت فرصت چنان کنم؛ چون صبح شد نماز کردم و به طلب او بیرون شدم،

~~به در حانه او که رسیدم پیری دیدم بر در خانه نشسته؛ چون مرا دید شناخت، گفت: ms338

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0338.png)

~~مرحبا بک یا ابا عبدالرحمن! چه حاجت داری؟ گفتم: غلامی مهم1 شده است؛

~~[261)گفت: چند غلام دارم، هرکدام خواهی بگیر و غلامان را فریاد کرد؛ غلامی جلد

~~بیرون آمد؛ گفت: این نیک است تو را فارغ خواهد ساخت؛ گفتم: این را نمی خواهم؛

~~یکان یکان بیرون می آمدند، هیچ کدام مراد من نبود؛ در آخر آن غلام معهود بیرون آمد؛

~~گفتم: این را می خواهم؛ گفت: این فروختنی نیست! گفتم: به چه جهت؟ گفت: در این

~~خانه از جهت او برکت بسیار است؛ از کسب خود می خورد، هرروز نیم دانگ کسب

~~می کند، اگر کسب نمی کند آن را طی می کند، و غلامان به من خبر کردهاند که او شبها

~~خواب نمی رود، و به هیچ کدام اختلاط نمی کند، از این جهت دل من او را دوست

~~می دارد؛ من گفتم: پیش سفیان ثوری و فضیل عیاض رو! ایشان تو را میخوانند؛ گفت:

~~پیش ایشان رفتن کار بزرگ است، به هرچه می خواهی بگیر؛ او را خریدم و به جانب

~~خانهآ فضیل روان شدیم؛ گفت: یا مولای! گفتم: لبیک! گفت: اینچنین مگوی! سزاوار آن

~~است که بندگان به خواجگان این بگویند؛ من گفتم: یا حبیبی! چه حاجت داری؟ گفت:

~~من ضعیف البدنم، طاقت خدمت ندارم، و آن بندگان که خواجهآ من به تو عرض کرد

~~قوی و جلدند؛ از دست من کاری نمی آید؛ من گفتم: تو را از برای خدمت نگرفتهام،

~~بلکه از برای آن گرفتهام که برای تو خانهای بخرم و تو را کدخدا بسازم، و من به نفس

~~خود خدمت تو کنم؛ پس در گریه شد؛ من گفتم: چرا می گریی؟ گفت: به من اینچنین

~~مکن! من این را دوست نمی دارم؛ بعد از آن گفت: مرا از میان این غلامان چرا اختیار

~~کردی؟ گفتم: به جهت اجابت دعای تو که در روز استسقا کردی؛ گفت: والله تو از

~~صلحا بودهای، زیرا ms339 که حق سبحانه را بندگان خاص هستند در قباب عزت، که هیچ کس

~~از احوال ایشان واقف نیست، و ایشان را ظاهر نمی سازد بر کسی، مگر بر آن که دوست

~~می دارد از بندگان خود؛ بعد از آن گفت: لحظهای توقف کن که چند رکعت از نماز روز

~~از ورد من باقی مانده است، ادا کنم؛ من گفتم: خانهآ فضیل عیاض نزدیک است، آنجا

~~می توان گزارد؛ گفت: اینجا بهتر است؛ بندگی حق را باخبر نمیباید کرد؛ پس به مسجد

~~درآمد و نماز بسیار گذارد؛ آنگاه به سوی من آمد و گفت: یا ابا عبدالرحمن! به تو

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0339.png)

~~حاجتی دارم؛ گفتم: چه حاجت داری؟ گفت: به سوی آخرت می خواهم که سفر بکنم؛

~~گفتم: چنین مکن! مراد من آن است [که آبه صحبت تو مسرور و خوش حال باشم؛

~~گفت: حیات آن زمان خوش بود که معامله میان من و خدای بود، و هیچ کس مطلع

~~نبود،[262] چون غیر واقف شد حیات را نمی خواهم؛ ناگاه بر روی درافتاد و گفت:

یا صاحب السر إن السر قد ظهرا %~% و ما أرید الحیات بعد ما اشتهرا

چون نزدیک شدم دیدم مرده بود؛ هرگاه قصهآ او را متذکر میشدم، حزن و اندوه

~~عظیم عارض میشد، و دنیا بر دلم سرد می گشت - رضی الله عنه و نفعنا به.

نقل است که محمد بن حسین بغدادی گفت: در مکه در کوچهای میرفتم، پیری

~~دست کنیزکی گرفته بود که رنگ او متغیر شده بود، و جسم او نحیف گشته، و از روی

~~لمعان نور ساطع و منادی می کرد که: هیچ راغب طالب باشد که از بیست دینار زیاده

~~کند؟ ولیکن عیبی دارد؛ نزدیک او شدم گفتم: چه عیب دارد؟ گفت: همیشه محزون و

~~غمگین است، و شبها قائم است، و روز صائم، و چیزی کم میخورد، و خلوت را

~~دوست میدارد، و با خلق نمی آمیزد؛ چون کلام او شنودم دل ms340 من او را دوست گرفت؛

~~بیست دینار دادم و او را خریدم و به منزل بردم؛ ساعتی سر در پیش افکند و

~~سربرداشت و گفت: ای خواجه تو از کجایی؟ گفتم: از عراق؛ گفت: از بصره و کوفه؟

~~گفتم: از هیچ کدام؛ گفت: از مدینة السلام بغدادی؟ گفتم: آری! گفت: جای زهاد و عباد

~~است؛ متعجب شدم که این سخن از او صادر شد؛ بعده گفتم: ای کنیزک! از آنها که را

~~می شناسی؟ گفت: مالک بن دینار، و بشر حافی، و ابو حاتم سجستانی، و معروف

~~کرخی، و محمد بن الحسین بغدادی، و رابعة عدویه، و شعوانه، و میمونه را میشناسم؛

~~من گفتم: تو اینها را از کجا میشناسی؟ پس گفت: ای جوان! چون ایشان را نشناسم که

~~ایشان طبیب دلهایند و هادی جانها.

قوم همومهم بالله قد علقت %~% فما لهم همم یسموا إلی أحد

فمطلب القوم مولاهم وسیدهم %~% بأحسن مطلبهم للواحد الصمد

بعد از آن گفتم: من محمد بن حسین بغدادیام؛ گفت: از خدا میخواستم که مرا با

~~تو جمع کند ای ابو عبدالله حسین! صوتت که دلهای محبان را زنده میساخت باقی

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0340.png)

~~هست؟ گفتم: آری! گفت: آیتی از قرآن بخوان! چون «بسم الله الرحمن الرحیم» گفتم

~~شهقهای زد و بی خود شد؛ آب بر روی او پاشیدم، به هوش آمد؛ گفت: ای ابو عبدالله!

~~این اسم او بود که خواندی، اگر او را بشناسی و در جنت او را تو بینی چون باشد؟ باز

~~گفت بخوان پرحمک الله! این آیه خواندم: (وجوه یومئذ ناضرة؛ إلی ربهاناظرة)[263]

~~گفت: واشوقاه الی لقائه یوم یتجلی ألاولیائه؛ بعد از آن گفت: ای ابو عبدالله! اراک قد

~~خطبت الحور العین، هیچ خبری داری از مهر ایشان؟ گفتم مهر ایشان چیست؟ گفت:

~~علیک بقیام اللیل، و صیام النهار، وحب الفقراء والمساکین؛ بعد از آن عشوهای کرد، چون

~~نزدیک آمد، دیدم که مرده بود رحمةالله علیها! پس بغایت اندوهگین شدم، بیرون رفتم ms341 که

~~فکر تجهیز و تکفین او کنم؛ تا آمدم دیدم که کفن کرده و سر و پای او بسته در حله ای

~~از حلههای بهشت بود؛ دو سطر نوشتهاند از نور؛ سطر اول : لا آله الا الله، محمد

~~رسول الله؛ سطر دوم: (ألا إن أولیاء الله لاخوف علیهم و لا هم یحزنون)؛ او را به

~~اصحاب خود بردیم و دفن کردیم، و به حجرهآ خود محزون و به فراق او اندوهگین، دو

~~رکعت نماز گزاردم و در خواب شدم؛ او را در خواب دیدم، در بهشت در بر حلههای

~~بهشتی، از او بوی سندس و استبرق میآمد، و بر سر تاجی مرصع از در و یاقوت، و در

~~پایش نعلین از یاقوت سرخ؛ از او بوی مشک و عنبر میآمد، و روی او از آفتاب و ماه

~~تابانتر؛ گفتم: تو به این منزلت به چه رسیدی؟ گفت: به دوستی فقرا و مساکین، و

~~کثرت استغفار و اماطهآ آذی از طریق مسلمین؛ بعده این بیت خواند:

طوبی لمن سهرت فی اللیل عیناه %~% و بات ذا فلق فی حب مولاه

و ناح یوما علی تفریطه و بکی %~% خوفا لما قدحناه من خطایاه

* از بعضی از این طایفه منقول است که گفت: در شبی از شبها در ساحل بحر ابله

~~سیر می کردم، و گذرم به کوشکی از کوشکهای امرای اجناد افتاد؛ کنیزکی عود

~~می نواخت و تغنی مینمود، و در گوشهای درویشی مرقع پوش نشسته بود؛ چون

~~کنیزک این بیت خواند:

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0341.png)

فی سبیل الله ود کان منی لک یبذل کل یوم یتلون غیر هذا بک أجمل

درویش نعرهای زد و گفت: به حیات مولایت که باز خوان که حال من به

~~حق سبحانه چنین است! ناگاه صاحب جاریه سر از غرفه بیرون کرد و درویش را دید؛

~~به کنیز گفت: عود را گذار و پیش این درویش رو که صوفی مینماید؛ کنیزک گفت:

~~درویش می گوید که این حال من ms342 است به حق سبحانه و لایزال تکرار این بیت می کرد،

~~تا درویش صیحهای زد و به روی در افتاد؛ چون احتیاط کردند مرده بود؛ صاحب قصر

~~فرود آمد و به قصر خود درآورد؛ من به نفس خود گفتم: او را به کفن حرام خواهد

~~تکفین کرد؛ ناگاه[265] دیدم که چندی مجموع آلات فسق را شکست و توبه کرد؛ من

~~بر بصره شدم و خلق را خبر کردم، و روز دیگر علی الصباح متوجه قصر شدیم؛ ازدحام

~~عظیم شد و چندی در پس جنازهآ درویش می رفت تا او را دفن کردند؛ ناگاه چندی

~~برخاست و به حضار مجلس[گفت آکه: گواه باشید که مجموع عبید و امای من همه آزاد

~~باشند، مجموع ضیاع و عقار من نیز در راه خدای باشد؛ و چهار هزار دینار سرخ در

~~صد قسمت و او نیز فی سبیل الله؛ بعد از آن جامهای که داشت از بر خود بیرون آورد و

~~جامهآ خشن اختیار کرد، و واله و حیران بماند؛ همه خلق بر او می گریستند؛

بعضی نقل کردهاند که او را در تیه بنی اسرائیل دیدم که از کثرت عبادت و ریاضت

~~نحیف گشته بود؛ از او پرسیدم که چه چیز تو را این چنین ساخته است؟ به سوی من

~~متعجب نظر کرد و گفت: ما هذا نقل الأوزار و خوف النار، و الحیاء من الجبار، لما ذکرت

~~عذاب النار، أعجبنی ذاک التذکر عن اهلی و اوطانی - رحمةالله علیه.

نقل است از عبدالله بن احنف که گفت: می خواستم که از بصره به رملهآ روم به

~~زیارت رودباری. رحمهالله. [روم])، ناگاه عیسی بن یونس المصری. رحمه الله. پدید

~~آمدم گفت: می خواهی که تو را به خیری دلالت کنم که موجب سعادت دارین تو بود؟

~~تو به جمال جهان آرای ایشان افتد در باقی عمر بی نیاز گردی؛ پس متوجه ایشان شدم،

~~و در آن حال گرسنگی و تشنگی بر من غالب بود، ms343 و جامهای که از حرارت آفتاب مانع

~~باشد نیز نداشتم؛ دیدم جوانی و پیری هردو متوجه قبله نشسته بودند؛ بر ایشان سلام

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0342.png)

~~کردم و سخن گفتم؛ هیچ جواب نگفتند؛ من ایشان را به خدا سوگند دادم؛ پیر سر بالا

~~کرد و گفت: ای یسر احنف! چرا کم مشغولی به حق سبحانه که به ما میتوانی سخن

~~گفت؟ و باز سر در پس افکند؛ من توقف کردم تا چند نماز به ایشان گزاردم؛ گرسنگی

~~و تشنگی از من دفع شد، بی آنکه چیزی خورم و آشامم؛ بعد از آن گفتم بدان جوان که:

~~مرا نصیحتی کن و پندی ده که به آن منتفع شوم! گفت: ما اهل مصیبتیم، ما را زبان

~~موعظت نیست؛ سه شبانه روز با ایشان بودم که هیچ نخوردیم و نیاشامیدیم، و ایشان

~~لمحهای از آن کار که در او بودند باز نیامدند؛ چون شب سیوم شد، من به نفس

~~خود[265] گفتم که: لابد است که از ایشان طلبم که مرا وصیتی کنند که در باقی عمر

~~مرا نفع رساند؛ ناگاه جوان سر برآورده و گفت: بر تو باد نصیحت کسی که هرچگاه او

~~را بینی خدایت یاد آید، و تو را به لسان فعل وعظ گوید، نه به لسان قول؛ بعد از آن

~~نظر کردم، هیچ کدام را ندیدم، و لسان حال مترنم این مقال شد:

شدوا المطایا قبیل الصبح وارتحلواوخلفونی علی الأطلال ابکیتها

نقل است از ابراهیم خواص که گفت: در کوه لکام بودم، اناری دیدم، به او میل شد؛

~~یکی را گرفتم و شق کردم؛ ترش بود، گذاشتم و رفتم؛ مردی دیدم بر زمین افتاده و

~~زنبورکان بر او جمع شده، گفتم: السلام علیک! گفت: علیک السلام یا ابراهیم! گفتم:

~~چون شناختی مرا که هرگز ندیدهای؟ گفت: من عرف الله لا یخفی علیه شیآ! بدو گفتم:

~~تو را می بینم که با خداوند حال عظیم داری! چرا از حق نخواهی که تو را ms344 از این

~~زنبوران نگاه دارد؟ گفت: من نیز میبینم که تو را به حق تعالی حالی است، چرا در

~~نمیخواهی که تو را از شهوت انار نگاه دارد، که آلم گزیدن انار را کسی در آخرت

~~مییابد و آلم گزیدن زنبور را در دنیا، و آلام آخرت اشد است از آلام دنیا.

لون الهوان من الهوی مسروفة %~% فأسیر کل هوی أسیر هوان

قوله: «من عرف الله لایخفی علیه شی» ائ شیء توجه إلیه أو قصده، أو تعلق به، أو

~~أطلعه الله علیه، أو نحو ذلک من تخصیص اللفظ العام الواقع فی کلام الفصح؛ إذ لایمکن

~~جمله علی العموم. وقد قال الشیوخ العارفون المحققون - قدس الله ارواحهم - یجوز أن

~~یعرف العارف بالله الاشیاء من حیث الجملة لا من حیث التفصیل.

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0343.png)

*از سید الطائفه جنید - قدس سره - منقول است که گفت: مرا سری سقطی امر

~~کرد که خلق را نصیحت گوی و به پند و نصیحت خود خلق را منتفع گردان؛ و من

~~خود را قابل این معنی نمیدیدم، و نفس خود را متهم میداشتم. شبی حضرت نبی را

~~صلی الله علیه و آله و سلم- به خواب دیدم، فرمودند که: تکلم علی الناس! بعد از آن

~~پیش سری آمدم؛ چون چشمش بر من افتاد گفت: مرا تصدیق نکردی تا از حضرت

~~رسالت پناه اشارت نیافتی؟! بعده شهرت گرفت که جنید علی الصباح در جامع وعظ

~~می گوید؛ چون صباح شد و بر منبر بر آمد، در پای منبر جوانی از سر انکار نشسته بود

~~گفت: ایها الشیخ! ما معنی قول رسول الله [266] - صلی الله علیه وسلم - : «اتقوا فراسة

~~المؤمن فانه ینظر بنورالله»؟ جنید سر در پیش افکند و سر برآورد و گفت: مسلمان شو که

~~وقت اسلام توآمده است! آن جوان در حال مسلمان شد و زنار انکار از میان گشود.

* از شبلی منقول است که: روزی در پیش اصحاب خود برآمد، چهل کس بودند،

~~گفت: به درستی که حق ms345 تعالی متکفل ارزاق بندگان خود شده و فرموده که: (من یتوکل

~~علی الله فهو حسبه)؛ فتوکلوا علیه و توجهوا الیه و لاتلتفوا إلی سواه؛ سه روز گذشت که

~~هیچ فتوح نرسید؛ چون روز چهارم شد، باز آمد و گفت: حق سبحانه تسبب را بر عباد

~~مباح گردانیده است و گفته آست: (هو الذی جعل لکم الارض ذلولا فامشوا فی مناکبها و

~~کلوا من رزقه2؛ پس یکی را که در نیت صادق بود اختیار کنید، او بیرون آید شاید که

~~چیزی فتح شود؛ یکی را اختیار کردند، بیرون آمد و به طرفی از بغداد روان شد؛ ضعف

~~گرسنگی مستولی شد؛ از رفتن باز ماند؛ در دکان طبیبی نصرانی نشست؛ جمعی کثیر

~~پیش او بودند، او به معالجهآ ایشان مشغول بود؛ ناگاه نظرش به این درویش افتاد، گفت:

~~تو را چه علت است؟ من شرم داشتم که عجز خود پیش نصرانی اظهار کنم؛ نصرانی

~~گفت: من علت تو را شناختم و دوای او را میدانم؛ غلامش را طلبید و گفت: به بازار

~~رو، مقداری نان و گوشت بریان و حلوا بیاور! آورد؛ نصرانی پیش درویش ماند و گفت:

~~بخور که علاج علت تو این است؛ درویش بخورد؛ چون فارغ شد طبیب گفت: دوای

~~مرض خود یافتی؟ درویش گفت: آری! گفت: اگر در حکمت خود صادقی به این

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0344.png)

~~مرض چهل کسراند که مبتلایند؛ نصرانی به غلام گفت: به بازار رو چهل مقدار این

~~طعام بیار؛ آورد و به درویش داد و گفت: ببر برای ایشان و خود به خفیه در پی درویش

~~روان شد، تا طعام را در پیش اصحاب نهاد، و نصرانی در بیرون در ایستاده و

~~می نگریست که درویش در قول صادق است یا نی؛ حضرت شیخ شبلی را طلبیدند؛

~~چون شیخ حاضر شد، طعام را پیش ایشان نهادند؛ شیخ دست به طعام نیاورد، و به

~~درویش گفت: در این طعام سر عجیب است بیان کن! قصه را ms346 بتمامه کشف کرد؛ شیخ

~~گفت: راضی میشوید که طعام نصرانی بخورید بی آن که مکافات نعمت او کنید؟

~~اصحاب گفتند: مکافات او چیست؟ گفت: پیش از آن که طعام او را بخورید او را دعا

~~کنید! یس او را[267) دعا کردند و او می شنود؛ چون نصرانی دید که با وجود کمال

~~حاجت به طعام، نمیخورند، و آنچه شیخ گفت نیز شنود، در را کوفت؛ گشادند؛ درآمد

~~گفت: دست خود به من ده به تو بیعت می کنم، و زنار را برید و از جملهآ درویشان شد.

منقول است که: شبلی را علتی عارض شد، به دارالشفا فرستادند، و علی ابن عیسی

~~که وزیر خلیفه بود به خلیفه صورت واقعه را نوشت. خلیفه مقدم اطبا را که نصرانی بود

~~به معالجهآ شبلی فرستاد و در معالجهآ او مبالغه نمود، و وعدهآ بسیار کرد؛ طبیب شبلی

~~گفت: اگر دانی که معالجهآ تو به قطعهآ گوشتی از جسد من است مبذول است و دشوار

~~نیست! شبلی گفت: دوای من در غیر این است؛ طبیب گفت: آن چیست؟ گفت: بریدن

~~زنار و ایمان به حبیب مختار؛ گفت: «أشهد أن لا اله إلا الله و أشهد أن محمدا عبده و

~~رسوله»، و از جملهٔ‌ مخلصان شد؛ خبر به خلیفه رسانیدند؛ خلیفه در گریه شد و بسیار

~~گریست و گفت: ما پنداشتیم که طبیب برای مریض فرستادیم، ما خود مریض برای

~~طبیب فرستاده بوده ایم.

إذا ما طبیب الجسم أصح قلبه %~% علیلا، فمنذا للطبیب طبیب

فقلهم أولوا العلم اللدنی وحکمة %~% الهیة تشفی بتلک قلوب

نقل است از بعضی از صلحا که گفت: سیاحت اختیار کردم به جهت آن که شاید که

~~به صحبت ابدال مشرف شوم، گذرم به ساحل بصره افتاد؛ بر کنار دریا نزدیک به آب ده

~~کس دیدم، متوجه قبله بر روی سجاده نشستهاند، و با ایشان رکوه و ادوات سفر که

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0345.png)

~~صوفیه را می باشد هیچ نیست؛ همه برخاستند و ms347 استقبال من کردند، و معانقه به جای

~~آوردند؛ بعد از آن نشستند و سرها در پیش افکندند و به هیچ طرف نظر نمی کردند، تا

~~آفتاب فرو شد. یکی از این جماعت برخاست و در دریا درآمد و یازده ماهی بریان

~~آورد، دیگری برخاست و علی عدد رؤس تقسیم کرد؛ پیش هرکس یک ماهی نهاد و

~~برای خود ماهی کلانتر گرفت؛ چون بخوردند از مجلس برخاستند، اما هرکس به حال

~~خود به عمل مخصوص مشغول میبود، تا وقت صبح شد؛ یکی برخاست و اذان گفت

~~و نماز جماعت ادا کردند، و سجادههای خود بر گرفتند و در دریا درآمدند، و بر روی

~~آب روان شدند، آن کسی که ماهی تقسیم کرد، بعد از همه درآمد، در حال در آب غوطه

~~خورد،[269) آن جماعت عقب نظر کردند و او را دیدند که در آب غوطه خورده است؛

~~گفتند: یا فلان! من خاننا فلیس منا؛ و من از دور میدیدم و بر فراق ایشان حسرت

~~میخوردم، من رکوهآ خود برگرفتم و آن خام را همانجا گذاشتم و برفتم رضیالله عنهم

~~فو نقعنابهم.

یا ربنا بلع إلی اشباحهم منا و منک تحیة و سلاما

نقل است از شیخ عبدالواحد بن زید که گفت: غلامی خریدم که خدمت کند؛ چون

~~شب درآمد، او را غایب دیدم و درها همچنان بر حال خود بسته بود. چون روز شد

~~بیامد و یک درهم آورد که سورهآ اخلاص بر[آن] نقش کرده بودند، به من داد و گفت:

~~هرروز تو را بر من یک درم است، مثل این، به شرط آن که شب مرا نطلبی؛ همچنان

~~هرشب غایب میشد و روز یک درم می آورد؛ اتفاقا یک روز جمعی از همسایگان

~~آمدند که این غلام را بفروش که نباش است؛ من از این قصه بغایت غمگین شدم و با

~~ایشان گفتم: شما بروید؛ من تحقیق کنم و از حال او مطلع شوم. چون شب درآمد در

~~پی او ms348 شدم؛ ناگاه برخاست و به هر در که میرسید خود گشاده میشد، و چون اشارت

~~می کرد باز بسته می گشت، تا از همهآ درها بیرون آمد، و من این واقعه میدیدم؛ در پی او

~~روان شدم تا رسیدیم به زمین ملسایی؛ پس جامههای خود کشید و جامهآ دیگر پوشید،

~~و به نماز مشغول شد تا صبح دمید، و سر سوی آسمان کرد و گفت: آجرهآ خداوند

~~خوردتر بیا! از آسمان درهمی به همان دستور آمد، گرفت و در جیب خود نهاد و من

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0346.png)

~~متحیر بماندم؛ برخاستم و وضو ساختم و دو رکعت نماز گزاردم، و استغفار بسیار کردم

~~از آنچه بر خاطر نادانسته گذرانیده بودم؛ بعد از مشاهدهآ این واقعه، نیت کردم که او را

~~آزاد کنم، ناگاه از نظرم غایب شد؛ هرچند طلبیدم نیافتم؛ غمگین باز گشتم، و من آن

~~زمین را نمیدانستم؛ نشسته بودم که شخصی بر اسپ اشهب سوار پیدا شد، گفت: ای

~~عبدالواحد بن زید! اینجا چه نشستهای؟ گفتم به این جهت؛ گفت: هیچ میدانی که از

~~اینجا تا شهر تو چند راه است؟ گفتم: نمیدانم؛ گفت: دو ساله راه است که سواری تیز

~~رود؛ گفت: از اینجا نخسبی که آن شخص شب برای تو خواهد آمد؛ چون شب در آمد

~~حاضر شد[270] و سفره آورد از هرنوع طعام در او بود؛ گفت: بخور ای خواجه، و

~~دیگر بر سر آن خاطر نروی! بعد از آن برخاست و تا روز نماز کرد؛ بعد از آن دست

~~من گرفت و سخنان گفت که: هیچ نفهمیدم؛ چند قدم با من همراهی کرد، نظر کردم،

~~خود را بر در خانهآ خود بدیدم؛ گفت: ای خواجه! نیت کرده بودی که مرا آزاد کنی؟

~~گفتم: آری! گفت: آنچنان کن، اما ثمن بگیر، و مأجور نیز خواهی بود؛ دست دراز کرد و

~~سنگی از زمین گرفت و به من داد؛ دیدم طلا بود؛ اجازت خواست و رفت، و من ms349 از

~~فراق او غمگین شدم؛ یک روز به همسایگان جمع شدم، گفتند: غلام نباش را چه

~~کردی؟ گفتم: او نباش نور بود، نه نباش قبور! و قصهآ او به تمام به ایشان گفتم؛ در گریه

~~شدند و از آن خاطر توبه کردند - رضی الله عنه و نفعنابه.

* از بعضی منقول است که: او را در ساعتی به چند جای خواندند، چون بیامد،

~~راندند و هیچ متغیر نشد؛ خواننده متعجب شد از حلم و صبر وی؛ این را از وی بزرگ

~~شمرد و استعظام کرد؛ او گفت: این را چه بزرگ میشمری که این صنعت سگان است،

~~زیرا که چون بخوانندش بیاید، و چون برانند برود.

* از حسن بصری منقول است - رحمة الله علیه _ که در سگ ده خصلت است،

~~سزاوارست که آن در هرمؤمن بود:

اول آن است که دایم گرسنه است، و این از ادات صالحان است؛

دوم آن که او را مکان معروف نیست، و این از علامت متوکلان است؛

سیوم آن که شب خواب نمیکند مگر اندکی، و این از صفات محبان است؛

چهارم آن که اگر بمیرد مر اوی را میراث نیست، و این از صفت متزهدان است؛

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0347.png)

پنجم آن که از صاحب خود جدا نمیشود، هرچند او را جفا کند، و این از علامت

~~مریدان صادق است؛

ششم آن که به هر مکان ادنی راضی میشود، و این از علامات متواضعان است؛

هفتم آن که از هرمکان که می رانندش به مکان دیگر نمیرود، و این از علامت

~~راضیان است؛

و هشتم آن که اگر او را بزنند و جفا کنند و کسرهای پیش او اندازند، اجابت کند و

~~بر گذشته حقد نورزد، و این از علامات خاشعان است؛

نهم آن که اگر چیزی بخورند، دور نشیند و نظر کند، و این از علامات مسکینان

~~است؛ دهم آن که اگر از مکانی رحلت کند، به آنجا التفات نکند، و این از علامت ms350

~~محزونان است.

* از بعضی از صلحا منقول است که: جماعتی به جایی می رفتیم،[271) سگی در

~~پی ما آمد؛ ناگاه میتهای دید و زود مراجعت کرده؛ بعد از ساعتی بیست سگ همراه

~~خود آورد، آن سگان در میته درافتادند و این سگ از دور در ایشان مینگریست و خود

~~نمیخورد؛ چون سگان از خوردن فارغ شدند، بعد از آن آمد و از بقیهآ استخوانها چیزی

~~بخورد و بازگشت.

* راویان اخبار چنین روایت کردهاند که: اویس قرنی - رضی الله عنه - پارهای دانهآ

~~خرما از مزابل چیدی و قوت خود از آن کردی؛ تا که روزی در مزبلهای خرما می چید،

~~سگی بر او آواز کرد؛ اویس گفت: تو از پیش خود خور که من از پیش خود میخورم،

~~بر من فریاد مکن! اگر من از صراط بگذرم از تو بهترم، والآ تو از من بهتری! اهل او او

~~را مجنون می گفتند، و اقارب او به او استهزا می کردند، و کودکان او را به سنگ میزدند؛

و فی الحدیث عن ابی هریرة - رضی الله عنه- قال: قال رسول الله - صلی الله علیه و سلم:

~~ان الله یحب من خلقه الأصفیاء الأخفیاء الأبریاء، الشعثة رؤسهم، المغیرة وجوههم، المحضة

~~بطونهم، الذین إذ استأذنوا علی الامراء علیه لم یأذن لهم، و إن خطبوا المسمیات لم ینکحوا،

~~و ان غابوا لم یفتقدوا، و إن طلعوا لم یفرح بطلعهم، و إن مرضوا لم یعادوا، و إن ماتوا لم

~~یشهدوا؛ قالوا یا رسول الله! ما کجا یابیم اینچنین کس را؟ گفتند- صلی الله علیه و سلم.

~~که: اویس قرنی از ایشان است؛ گفتند: اویس چه نوع کسی است؟ گفتند - صلی الله علیه

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0348.png)

~~و سلم - که: اشهل و اصهب است، و سینهآ او گشاده است و معتدل القامت است، و

~~گندم گون، که به سبزی مایل است؛ ذقن او به سینهآ او چفسیده است، و نظرش بر موضع

~~سجود است، و دست راست را بر بالای چپ ms351 مینهد، و دایم گریان است؛ ذوطمرین

~~لآیؤبه به، و جامههای شال پوشد، و در میان خلق مجهول بود، و در میان اهل آسمان

~~معروف بود؛ لو اقسم علی الله لأبرقسمه، لکن بر دست چپ او سفیدی بود، نه از جهت

~~برص؛ روز قیامت اهل جنت را گویند به جنت درآیند، اویس قرنی را گویند خلق را

~~شفاعت کن، به عدد ربیعه و مضر شفاعت کند؛ پیغامیر- صلی الله علیه و سلم. گفتند

~~مر امیرالمؤمنین علی و امیرالمؤمنین عمر را که شمایان او را بینید، از او طلبید که به

~~جهت شما استغفار کند. مدت ده سال گذشت از این تاریخ که رؤیت متحقق نشد؛ در

~~آخر سالی که امیرالمؤمنین[272] عمر وفات یافتند، روزی بر کوه بوقبیس برآمدند و به

~~آواز بلند گفتند: یا اهل یمن! هیچ کس باشد که از اویس قرنی مرا خبر دهد؟ پیری

~~درازریش برخاست و گفت: ما اویس را نمیدانیم، اما من برادرزادهای دارم اویس نام

~~است؛ او از اهل خمول است، و بغایت فقیر است، و از آن حقیرتر است که تو او را

~~طلبی، وشتران ما را میچراند، و در پیش ما بغایت خوار و مبتذل است؛ حضرت عمر

~~- رضی الله عنه - خود را چنان نمودند که او را نمیخواهند، گفتند: کجاست خواهرزادهآ

~~تو؟ جای باشش او را گفتند؛ حضرت امیرالمؤمنین عمر و امیر المؤمنین علی - رضی الله

~~عنهما - به تعجیل سوار شدند به طلب او، دیدند در تک درختی به نماز ایستاده است،

~~و شتران در گرد او به چرا مشغولاند؛ توقف کردند تا از نماز فارغ شد؛ نماز تخفیف

~~کرد، بعد از آن بر او سلام کردند؛ جواب باز داد؛ امیرین گفتند: تو چه کسی؟ گفت:

~~راعی الابل وآجیر قوم. گفتند: نام تو چیست؟ گفت: عبدالله؛ گفتند: اهل سموات و

~~ارض همه بندگان خدایند، نامی را می گوییم که پدر و مادرت نهادهاند؛ گفت: چه

~~می خواهید از من؟ گفتند: ما را جناب ms352 رسالت پناهی. صلی الله علیه و سلم - از اوصاف

~~اویس خبر داده است، صهوبت و شهولت را دانستیم، سفیدی که در دست چپ توست

~~که پیغامبر از آن خبر کرده است آن را بنمای! دست خود را کشف کرد؛ سفیدی را نیز

~~دیدیم، به یقین دانستیم که او اویس است؛ گفتند: به جهت ما استغفار کن، خدا تو را

~~بیامرزد! گفت: من هیچ کس را از فرزندان آدم و نفس خود را به استغفار مخصوص

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0349.png)

~~نمی گردانم، اما در نماز میخوانم «اللهم اغفر للمؤمنین و المؤمنات والمسلمین و

~~المسلمات»، همه در آن داخلاند؛ بعد از آن گفت: شما چه کسانید که حق تعالی حال

~~مرا بر شما کشف کرد؟ حضرت امیر المؤمنین علی گفتند: من علی ابن ابوطالبم، و ایشان

~~عمر بن خطابند؛ چون نام عزیزان شنود برجست و راست ایستاد و گفت: السلام علیکما

~~یا امیران للمومنین فجزاکماالله عن هذه الأمة خیرا. بعد از آن حضرت عمر - رضی الله عنه

~~- فرمودند که: همینجا توقف کن تا به جهت تو چیزی بیارم، که نفقهآ خود کنی، و این

~~موضع میعادی باشد میان ما و تو. گفت: یا امیرالمؤمنین! میان ما و تو هیچ میعادی

~~نیست؛ بعد از این من تو را نخواهم دید، و تو مرا؛ من چیزی را چه کنم؟

~~جامهای [273)از شال دارم و نعلینی از پوست، و از اجرت شتربانی چهار درم در جیب

~~دارم، هروقت این درمها تمام گردد، و جامه ونعلین پاره شود آن زمان بینم؛ بعد از آن

~~گفت: پا امیر المؤمنین! در پیش من و تو عقبهای بس دشوار است، از این عقبه کسی

~~نمی گذرد مگر ضامر مخف مهزول، یعنی لاغر سبکبار، پس سبکبار باش یا

~~امیر المؤمنین! خدای تعالی بر تو رحمت کند! چون این سخن از اویس شنید، بدره بر

~~زمین زد و به آواز بلند گفت: کاشکی مادر غمر غمر را نزادی! و کیست که امروز

~~خلافت ms353 را از من بگیرد؟ گفت: یا امیرالمؤمنین! اینچنین مگوی! یک روزه عدل تو و

~~هفتاد ساله عبادت اویس برابر است، بینداز تا من برگیرم؛ بعد از آن شتران را به خداوند

~~سپرد و روی به عبادت آورد، تا برفت از دنیا.

* در روایت مسلم بن حجاج از امیرالمؤمنین عمر رضی الله عنه- آمده است: قال

~~سمعت رسولالله - صلی الله علیه وسلم - یقول: «ان خیر التابعین رجل یقال له أویس، وله

~~والدة، و کان به بیاض، فمروه، فیستغفر لکم»؛ امام یافعی می فرمایند که قول بنی صریح

~~است که: او پس مهمترین تابعین است مطلقا، و این دلیل است بر این که نفع لازم بهتر

~~از نفع متعدی است، و بر این که علمای باطن بهتر باشند از علمای ظاهر که عارف به

~~احکام الله - سبحانه - بودند.

* از علقمه منقول است که: از تابعین هشت کس به کمال زهد رسیدند: اویس از

~~آن هشت بود؛ اهل او به او گمان جنون بردند، و بر در خانهآ خود برای او خانهآ علاحده

~~ساختند؛ یک سال و دو سال و زیاده می گذشت که کسی او را نمیدید؛ وجه معیشت او

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0350.png)

~~از هستهآ خرما بود که از زمین بفروختی، و شب به آن افطار کردی؛ یکبار حضرت عمر

~~- رضی الله عنه - در ایام خلافت در مکه بود، گفت: ایها الناس برخیزید! برخاستند؛

~~گفت: بنشینید مگر کسی که از یمن باشد؛ پس نشستند؛ پس گفت: بنشنید مگر کسی که

~~از مراد بود؛ پس نشستند؛ پس گفت: بنشنید مگر کسی که از قرن بود؛ پس نشستند،

~~مگر یک کس که از قرن بود، و آن کس عم اویس بود؛ پس حضرت عمر گفت: تو از

~~قرنی؟ گفت: آری! عمر - رضی الله عنه - گفت: اویس را میدانی؟ گفت: از او چه پرسی

~~ای امیرالمؤمنین! والهای که در میان ما از او احمق تر و دیوانهتر و فقیرتر کسی نیست؛

~~حضرت عمر در گریه شد[274] گفت: ms354 از پیغامبر - صلی الله علیه و سلم- شنودم که

~~گفت: به شفاعت اویس از خلق به عدد ربیعه و مضر در بهشت درآیند، و تو در حق او

~~چنین می گوئی؟

* هرم بن حیان گفت: چون آوازهآ اویس شنودم به کوفه رفتم به طلب وی، و

~~مقصود دیگر نداشتم جز طلب او؛ بر لب آب فرات یافتم او را، نشسته بود وضو

~~می ساخت؛ چون دیدم او را شناختم، به اوصافی که شنوده بودم، در غایت نحافت و

~~لاغری، مهیب المنظر؛ بر او سلام کردم؛ جواب سلام داد و به من نگریست؛ دست دراز

~~کردم تا به او مصافحه کنم؛ ابا کرد؛ توحش اویس از خلق به کمال بود و این نه از

~~زشت خوئی و جنون بود - چنان که جهال به او اعتقاد داشتند - و جماعتی به او گمان

~~بردند که اعراض او از فقراء صادق که مخلوص طویت و صدق نیت میآیند خلاف

~~سنت است، ندانستهاند که اعظم سنت رسول - صلیالله علیه و سلم- ترک دنیا و

~~اعراض از جمیع وی و اقبال به حضرت مولی است؛

هرم گفت: گفتم رحمکالله و غفرلک! چونی یا اویس؟ و گریه بر من مستولی شد

~~- از دوستی که به نسبت او از من ظاهر شد، و از نحافت جسم او که به من مشاهد

~~شد - او نیز در گریه شد و گفت: تو چونی ای هرم بن حیان؟ گفتم: تو نام مرا و نام

~~پدر مرا چون شناختی که هرگز ندیدهای؟ گفت: مرا حضرت رب العالمین (الذی

~~لایعزب عنه مثقال ذرة فی الأرض و لا فی السماء1 اعلام کرد به اسم تو و به اسم پدر

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0351.png)

~~تو؛ روح من روح تو را شناخت؛ به درستی که بعضی بعضی را میشناسند، و یکدیگر

~~را دوست میدارند به روح الله - عزوجل - اگرچه به هم ملاقات واقع نشده باشد در

~~دنیا؛ بعد از آن گفتم: مرا حدیثی روایت کن از رسول - صلی الله علیه ms355 و سلم - گفت: به

~~شرف صحبتش نرسیدم، و مرا این سعادت مساعدت نکرد، لکن کسانی که او را دیده

~~بودند و مصاحبت کرده ملاقات کردم، اما نمی خواهم که باب روایت حدیث را بر خود

~~مفتوح گردانم، تا محدثی باشم، خلق[را] بلکه مرا در باطن خود شغلی است از همه

~~خلق؛ پس گفتم: آیتی از قرآن بخوان تا از تو شنوم، و وصیتی کن تا به آن عمل کنم، و

~~سعادت خود در آن دانم، که تو را به جهت خدا دوست میدارم؛ دست من گرفت و

~~گفت: اعوذ بالله السمیع العلیم من الشیطان الرجیم، قال ربی وأحق القول قول ربی و

~~أصدق[275] الحدیث حدیث ربی؛ بعده خواند که: {و ما خلقنا السموات و الأرض وما

~~بینهما لآعبین ما خلقناهما الا بالحق }1 قوله العزیز الرحیم؛ پس شهقهای بزد و غشی بر او

~~افتاد؛ چون به هوش آمد گفت: یابن حیان! پدرت مرد و نزدیک که تو نیز بمیری،

~~مصیرت یا به جنت است یا به دوزخ؟ پدرت آدم بمرد و مادرت حوا نیز بمرد، و نوح

~~نبی بمرد، و ابراهیم خلیل بمرد، و موسی بمرد، و داود بمرد، و محمد رسولالله بمرد،

~~ابوبکر صدیق بمرد، و برادرم عمر نیز بمرد؛ هرم گفت: من گفتم: عمر نمرده است؛

~~گفت: بلی نمرده است اما خود را و او را از موتی شمردهام، بعد از آن صلوات بر رسول

~~گفت و دعای خفیف گفت؛ بعد از آن روی به من کرد و گفت: وصیت من به نسبت

~~تو آن است [که ]دست در کتابالله زنی، و از مرگ مسلمین و صالح المؤمنین اندیشی، و

~~مرگی زیر بالین داری، و هیچ لحظه از اندیشهآ وی غافل نباشی، و چون مراجعت کنی

~~خلق را بترسانی و نصیحت کنی؛ و بر تو باد که ترک جماع نکنی، که از دین خود جدا

~~میشوی، و تو غافلی و مستحق عقوبت می گردی؛ بعد از آن گفت: ms356 «اللهم ان هذا زعم

~~أنه یحبنی فیک و زارنی من أجلک، فعرفنی وجهه فی الجنة، و ادخله علی دارک دارالسلام،

~~واحفظه ما دام فی الدنیا حیا، و ارضه من الدنیا بالیسیر، واجعله لما أعطیته من نعمک من

~~الشاکرین، و أجره عنی خیرا»؛ بعد از آن گفت: السلام علیک و رحمة الله و برکاته؛ بعد از

~~این دیگر تو را نخواهم دید، که شهرت دوست نمیدارم، وحدت محبوب من است،

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0352.png)

~~زیرا که چون به خلق می آمیزم، اندوه بسیار به من میرسد از خلطت و آمیزش؛

~~می خوالهی) اگر من تو را نبینم و تو مرا نبینی، مرا یاد کنی و به دعاء مدد نمایی، که من

~~نیز تو را یاد کنم و دعا گویم، انشاءالله تعآلی؛ بعد از آن روان شد؛ من ساعتی خواستم

~~که به او روم، راضی نشد، پس مفارقت کردم؛ می گریست تا در کوه درآمد و غایب شد؛

~~بعد از آن او را هرچند جستم نیافتم، و از هیچ کس خبر او ندانستم؛ مگر یکبار یا دوبار

~~او را در خواب دیدم.

نقلاست که اویس بعضی شبها را به یک رکوع به روز میآورد و می گفت: هذه لیلة

~~الرکوع؛ و گاهی به یک سجده به روز می آورد، و می گفت: هذه لیلة السجود؛ و چون

~~شب میشد هرچه داشت تصدق میکرد، و بعد از آن می گفت: «اللهم من مات جوعانا

~~فلا تؤاخذنی، من مات عریانا فلا تؤاخذنی».

از عبدالله[276ابن سلمه منقول است که گفت: در زمان خلافت امیرالمؤمنین [علی])

~~- رضی الله عنه - در آذربیجان به غزات مشغول بودیم و اویس قرنی به ما همراه بود؛

~~چون مراجعت کردیم مریض شد و وفات کرد؛ چون به منزل فرود آمدیم گوری کنده

~~دیدیم و آب و کفن و خنوط و آنچه موتی را در کار است همه مهیا یافتیم؛ غسل کردیم

~~و بر او نماز گزاردیم و دفن کردیم؛ چون باز آمدیم که ms357 قبر او را ببینیم اثری از قبر نبود.

از عبدالرحمن بن ابی لیلی منقول است که گفت: در روز صفین شخصی فریاد کرد

~~که در میان شما اویس قرنی هست؟ احتیاط کردند، در میان اصحاب امیرالمؤمنین علی

~~-کرم الله وجهه - کشته یافتند؛ والله أعلم بما وقع.

الإمام الیافعی:

سقی الله قوما من شراب وداده فهاموا به ما بین ناد وحاضر

یظنهم الجهال جنوا وما بهم جنون سوی حب علی القوم ظاهر

سقوا بکوؤس الحب راحأ منالهوی %~% فراحوا سکاری الحبیب المسامر

یناجونه فی ظلمهآ اللیل عندنابه خلوا منهم اویس بن عامر

شهیر یمانی جوی المجد والغلی لنا فیه عالی الفخر عند التفاخر

قال اویس - رحمة الله علیه - عند ذکر الانبیاء: مات محمد» - صلی الله علیه وسلم - و

~~لم نقل درسول الله» کما فی الأنبیاء قبله، لأن فضله والمعروف به کمال الشرف والسؤدد، و

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0353.png)

~~لایحتاج ان یمدح، و یمجداکما] أن اصحاب الشافعی إذا ذکروا الإمام الشافعی قالوا: قال

~~الشافعی و اذا ذکروا بعض أصحابه، فقد یذکرون فضله؛ و کذلک فقد یمدح بعض الامراء عند

~~ذکره تفریغا بفضله، و لایفعل ذلک بالسلطان، لأن الشیء إذا الشتهر به کمال الفضل و

~~الشرف، لا یحتاج إلی أن یمدح ویعرف، و لأنه إذا مدحه یحتاج إلی مدح کثیر، و ربما وقع

~~فی مدحه تقصیر کانت شهرة قدره مغنیة عن ذکره.

نقل است از سری سقطی. رحمهالله. که گفت: روزی در جامع وعظ می گفتم:

~~جوانی با جامههای فاخر و جمعی از ملازمان با وی به سخن گوش می داشت، ناگاه بر

~~زبان من گذشت که عجبا مر ضعیفی را که با قوی عاصی شود؛ رنگ جوان بگشت و

~~متغیر شد؛ روز دیگر بیامد و سلام کرد و دو رکعت نماز گزارد و گفت: یا سری!

~~فرمودی: عجبا از ضعیفی که با قوی عاصی شود، چه معنی دارد؟ گفتم: هیچ کس

~~قوی تر از حق سبحانه نیست، و هیچ کس ضعیفتر از بنده نیست، و ms358 عاصی به

~~حق سبحانه نمی شود؛ باز فردا بیامد و جامههای سفید[277] پوشیده بود و با او هیچ کس

~~نبود، و گفت: یا سری! راه به حق سبحانه چیست؟ گفتم: اگر عبادت می خواهی، پس بر

~~تو باد که روز به روزه باشی و شب به قیام؛ و اگر حق سبحانه را میخواهی، بر تو باد به

~~ترک هرچه غیر حق است، تا برسی به وی، و جای باشش خود در مساجد و خرابهها و

~~مقابر اختیار بکنی؛ پس برخاست و گفت: والله اختیار نخواهم کرد مگر راه مشکل تر و

~~صعبتر؛ و بیرون رفت؛ بعد از چند گاه غلامی چند پیش من آمدند و گفتند: چه کردی

~~به احمد بن پزید الکاتب؟ من گفتم: او را نمی شناسم، اما روزی در اثنای تذکیر جوانی

~~به این صفت آمد، و قصه را بتمامه به ایشان گفتم؛ دیگر نمی دانم حال او. ایشان گفتند:

~~هروقت از احوال او خبردار شوی ما را خبر کنی؛ سالی بدین قصه گذشت که از او خبر

~~نیافتم؛ شبی از شبها بعد از نماز خفتن در خانهآ خود نشسته بودم که شخصی دست بر

~~در زد؛ اذن درآمدن کردم؛ درآمد؛ دیدم آن جوان لنگی بر میان بسته و پارهای بر دوش

~~انداخته و زتبیلی در دست، در وی دانههای خرما، درآمد و پیشانی مرا ببوسید و گفت:

~~یا سری! اعتقکالله من النار؛ همچان که مرا از زرق دنیا خلاص کردی؛ مصاحبی داشتم

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0354.png)

~~زنده زنده مرا محروم و مهجور کردی، و فرزند خود را یتیم ساختی؟ سری گفت: آن

~~جوان به من نگریست و گفت: این چیست؟ من به گفتهآ تو عمل کردم! پس روی سوی

~~زن کرد گفت: والله تو حبیب قلب منی، و این فرزند قرةالعین و ثمرةالفؤاد من است، و

~~عزیزترین خلق است نزد من، اما سری گفت: هرکه خدا را میخواهد بر وی باد به ترک

~~هرچه غیر حق است. سبحانه. ms359 من بنابر این ترک شمایان کردم، به جهت حق

~~- سیبحانه؛ بعد از آن جامههای فرزند از برش کشید، پارهای از جامهآ کهنهآ خود درید و

~~آن فرزند را در او پیچید؛ مادرش چون این حال را مشاهده کرد گفت: من فرزند خود

~~را به این جامه نمی توانم دید، و آن جامه از فرزند کشید و بینداخت؛ در وقت ملاقات

~~زن و فرزند دل به اینها مشغول گشت، گفت: شب مرا ضایع کردید! میان من و

~~حق سبحانه حایل شدید! برخاست و بیرون آمد و می گریست تا غایب شد؛

~~ضعیفه [278 گفت: پاسری! هروقت که بیاید ما را خبرکنی! من گفتم: انشاءالله؛ بعد از

~~مدتی مدید پیرزالی آمد، گفت: یا سری! در شونیزیه جوانی است تو را می پرسد؛ رفتم

~~دیدم آن جوان افتاده است و مریض است؛ در زیر سر او خشتی است و بس؛ بر او

~~سلام کردم؛ چشمانش را گشاد و گفت: ای سری! او گناهان را می آمرزد؟ گفتم: بلی!

~~گفت: مثل مرا نیز می آمرزد؟ گفتم: آری؛ گفت: من غریقم؛ گفتم: [حق آسبحانه منجی

~~غرقا است؛ گفت: بر من مظالم است؛ گفتم: در خبر است این که: روز قیامت نایبی بیاید

~~و خصوم او همراه او باشند، خصمان او را گویند: او را گذارید خدای تعالی شما را

~~عوض می دهد، پس گفت: ای سری به من چند درم هست که دانهای خرما از زمین

~~چیدهام و فروخته، این را بگیر و تجهیز و تکفین من کن! و به اهل من خبر نکنی! تا

~~کفن من از وجه حرام نکنند؛ پس اندکی پیش او نشستم، باز چشم گشاد و گفت:

~~لمثل هذا فلیعمل العاملون؛ و از دار فنا رحلت نمود. زرها را گرفتم و آنچه فرموده

~~بود آنچنان کردم؛ دیدم مردم متوجه شونیزیه میشوند گفتم: خبر چیست؟ گفتند: ولیای

~~از اولیاء الله رحلت کرده است، می خواهیم که بر او نماز گزاریم؛ من آمدم ms360 و به تجهیز و

~~تکفین او مشغول شدم و او را دفن کردیم؛ بعد از مدتی کسان او آمده از وی خبر

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0355.png)

~~پرسیدند؛ از موت او خبردادم؛ زن او گریان آمد و از او پرسید؛ من گفتم: بمرد؛ گفت:

~~قبر او را به من نمای! من گفتم که: می ترسم که کفن او را تغییر کنید؛ قسم یاد کرد که

~~اینچنین نمی کنم؛ قبر او را نمودم؛ بسیار بگریست و گفت: دو گواه حاضر سازید!

~~حاضر ساختند؛ مجموع کنیزکانش را آزاد کرد و مجموع عقار او را وقف کرد، و اموال

~~او را تصدق فرمود، و مجاور قبر او شد تا برفت از دنیا - رحمة الله علیهما.

بأن الذین یجنبوا الأشغالا %~% بذلوا النفوس و أنفقوا الأموالا

ترکوا النساء کأنهن أرامل %~% قبل الممات وأیتموا الأطفالا

وتجوعوا وتعطشوا و تضمروا %~% طلب السباق وخففوا الاثقالا

فطموا عن الدنیا نفوسا ظالما %~% کانت بقیة علی النعیم دلالا

نقل است: سبب برآمدن ابراهیم ادهم از ملک آن بود که روزی به شکار میرفت،

~~صیاد محبت او را شکار کرد، روباهی با خرگوش برانگیخت، در پی او میرفت؛ هاتفی

~~آواز داد. ما لهذه خلقت و بهذا امرت؛ بعد از آن از قربوس زین این آواز آمد؛ بعد از آن

~~از گوی[279] گریبانش این آواز آمد که: مالهذا خلقت، و لا بهذا أمرت؛ پس خود را از

~~مرکب بینداخت؛ چوپانی پیش آمد از آن پدرش؛ جامههای خود بدو داد؛ جامهآ شال او

~~را پوشید و در این راه درآمد، تا رسید به آنجا که رسید.

نقل است که: شیخ ابوالفوارس شاه بن شجاع الکرمانی - رحمة اللهعلیه - از برای

~~صید بیرون آمد، و وی پادشاه کرمان بود، و مبالغه کرد در طلب صید تا تنها به بیابانی

~~افتاد که در او هیچ آبادانی نبود؛ ناگاه دید جوانی ظاهر شد بر سبعی سوار، و بر حول او

~~سباع بسیار؛ به سوی وی رفت؛ آن جوان گفت: چه غفلت ms361 است از حق سبحانه که به

~~دنیا از آخرت، و به لذات طبیعی و اهویهٔ‌ باطله از خدمت مولی- عزوجل- مشغول

~~شدهای!؟ چند مرکب در میدان هوا و هوس میرانی؟ تو را دنیا برای آن دادند که وسیلهآ

~~خدمت سازی، نه آن که اسب هوس در میدان اشتغال از حق تازی! وقت نیامد که از

~~خواب غفلت بیدار شوی؟ در این بودند که پیرزالی پیدا شد، در دست قدحی، آب به

~~دست آن جوان داد، یارهای بخورد و بقیه بر آن شاه داد؛ شاه گفت: من در عمر خود از

~~این لذیذتر شربت، و خنکتر و خوشگوارتر آب نخورده بودم؛ بعد از آن عجوز غایب

~~شد؛ آن جوان گفت: ای شه! هیچ دانستی که این چه عجوز بود؟ شاه گفت: ندانستم؛

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0356.png)

~~جوان گفت: او دنیا بود؛ حق سبحانه او را برای خدمت معین ساخته است؛ به هرچه

~~محتاج میشوم، حاضر میشود و کفایت احتیاج من میکند و میرود؛ آیا به تو نرسیده

~~است این که خدای تعالی وقتی که دنیا را خلق کرد به او گفت: «من خدمنی فاخدمته، و

~~من خدمک فاستخدمته»؟ شاه چون این حال را دید در حال از دنیا و ملک برآمد؛ به

~~صید برآمده بود، صید شد.

خدمت لمآصرت من خدمی %~% و دار عندی السرور من نعمک

*در خبر است که عمل آدمی به آدمی مدفون میشود در قبر وی؛ اگر عمل صالح

~~است با صاحبش انس می گیرد، و بشارت میدهد، و قبر او را منور میگرداند، و گشاده

~~می سازد، و از شداید و محن حمایت می کند، و از اهوال ایمن می گرداند؛ و اگر عمل

~~سیئه است صاحبش را پرفزع و پرترس می گرداند، قبر او را تیره و تاریک می گرداند،

~~میان وی و شداید و اهوال و عذاب و وبال هیچ حایل نمیماند.

* از بعضی از صلحا منقول است که: در بعضی از بلاد یمن یکی را دفن کرده ms362

~~بودهاند و از کشته ناگاه آواز[280)ضرب و کوفتن به جد آمده است؛ احتیاط کردهاند،

~~معلوم شده است که از قبر می آمده؛ ناگاه سگی سیاه از قبر بیرون آمده است؛ شیخی

~~صاحب کشف از او پرسیده که چه چیزی تو؟ گفته است که من عمل سیئه هستم؛ شیخ

~~گفته که این ضرب و عذاب تو را بود یا میت را؟ گفت: مرا؛ نزد او سورهآ یس و اخوات

~~او یافتم، میان من و او حایل شدند، و مرا زدند و بیرون کردند؛ محققان گفتهاند:

~~هرچگاه که عمل صالح قوی و غالب شود، عمل سیئه را دفع می کند، به کرم و رحمت

~~حق سبحانه؛ اگر عمل قبیح او غالب بود در عذاب و وبال بود و ترس و فزع لازم او

~~باشد؛ نسأل الله الکریم لطفه وکرمه و عفوه و عافیته، لنا و لأحبائنا و للمسلمین جمیعا،

~~آمین یا رب العالمین.

نقل است: از مالک بن دینار پرسیدند که: سبب توبهٔ‌ تو چه بود؟ گفت: من حاکم

~~شهری بودم و به خوردن خمر مشعوف بودم، ناگاه کنیزکی خریدم و مرا به او میلی

~~تمام پیدا شد، و به کلی مشعوف او شدم، و هر چند برمی آمد الفت ما با همدیگر زیاده

~~میشد، و چون از مسکرات اختیار کرده میشد در یک پیرهن جمع میشدیم و سر از

~~یک جا بر میگردیم؛ چون از او دو فرزند شد از قضای الهی وفات یافت، و دل من بر

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0357.png)

~~فراق او محزون گشت؛ اتفاقا شب جمعهآ نصف شعبان خمر خورده و نماز ناکرده

~~خواب رفتم، میبینم که همهآ اهل قبور از قبرها بیرون آمدند و خلق اولین و آخرین

~~محشور گشتند، و من در آن میانم؛ ناگاه آوازی از عقب من آمد؛ نظر کردم اژدهایی

~~دیدم بغایت عظیم، سیاه و آزرق و دهان گشاده، و متوجه من - که مرا بگیرد - و من از

~~او می گریختم، و او در پی ms363 من میدوید؛ در راه پیری را دیدم جامهآ سفید پوشیده و بوی

~~خوش از او میآمد، بر او سلام کردم و گفتم: مرا از این بلا خلاص گردان و به فریاد

~~من رس! گفت: من ضعیفم و او از من قوی تر است، از دست من برنمی آید، در همین

~~راه می رو، امید هست که از این بلا خلاص شوی؛ و من همچنان می گریختم، تا بر

~~بلندی برآمدم وبر طبقات جهنم مشرف شدم، و اهوال او معلوم شد، چنان ترس و

~~رعب غالب شد که هول تنین فراموشم بگشت؛ در این تحیر و اضطرار و تنین در عقب

~~که منادی ندا کرد که بر گو که تو از اهل نار نیستی! برگشتم تنین نیز برگشت[281] و

~~هیچ از پی من جدا نمیشد، به همان پیر رسیدم، گفتم: ای شیخ! از تو درخواستم که مرا

~~از این بلا خلاص کن، نکردی؟ پیر در گریه شد و گفت: من ضعیفم، اما بر این کوه برآ

~~که در این کوه ودایع همهٔ‌ مسلمین است؛ اگر تو را نیز باشد یاری خواهد کرد؛ به کوه

~~شدم، شکافها دیدم در کوه، درها نشانیدهاند از طلا و در و یاقوت، پردهها از حریر

~~آویختهاند؛ تنین همچنان در عقب بود؛ چون به آن موضع نزدیک رسیدم ملائکه فریاد

~~کردند که پردهها را برگیرید و درها را گشائید، شاید که این شخص را نیز ودیعتی باشد

~~که عدوه او را برهاند؛ ناگاه یردهها را برداشتند و درها راگشادند، کودکان ظاهر شدند که

~~رویهای ایشان چون مه شب چهارده تابان بود، اما تنین به من بسیار نزدیک شده بود، و

~~در امر خود بغایت متحیر شدم؛ در این اثنا یکی از کودکان فریاد کرد که والله پدر من

~~است؛ چون نظر کردم او را شناختم، دخترک خردی داشتم که وفات کرده بود، چون مرا

~~دید در گریه شد؛ بعد از آن دست چپ خود را دراز کرد ms364 و دست راست مرا گرفت، و

~~دست راست خود را به جانب تنین دراز کرد؛ از نور چیزی بود در دست او، به جانب

~~تینن انداخت؛ تنین از آن بگریخت و من خلاص یافتم؛ پس نشستم و او در کنار من

~~نشست و به دست راست خود به ریش من بازی می کرد و می گفت: ای پدر! {الم یأن

~~للذین آمنوا أن تخشع قلوبهم لذکرالله؟ پس در گریه شدم و گفتم: ای فرزند! تو قرآن

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0358.png)

~~میدانی؟ گفت: ای پدر! ما از شما داناتریم در قرآن! گفتم: پس مرا خبر ده از تنین که

~~در صدد هلاک من بود؛ گفت: عمل سوء تو بود که تقویت او کرده بودی، میخواست

~~تو را به آتش جهنم مبتلا سازد. گفتم: از آن پیر نیز خبرده که مرا در راه پیش آمد؛

~~گفت: ای پدر آن عمل صالح بود که او را ضعیف ساخته بودی، که مقاومت به عمل

~~سوء تو نتوانست کرد؛ گفتم: ای فرزند شمایان در این کوه چکار می کنید؟ گفت: ما

~~اطفال مسلمانیم، در اینجا ساکنیم تا قیام قیامت انتظار می کشیم تا برای ما آیند و ما

~~شفاعت کنیم؛ پس بیدار شدم پر ترس و بیم؛ چون روز شد از هرچه داشتم بیرون

~~آمدم، و توبهآ نصوح کردم؛ این بود توبهآ من. قدس الله روحه.

نقل است[282] امام یافعی یمنی - قدس الله روحه - گوید که دیدن موتی در خیر یا

~~شر، نوعی است از کشف که حق سبحانه ظاهر می سازد، از جهت بشارت یا موعظه یا

~~مصلحت؛ میت یا دین او گذارند یا غیر آن، و این رؤیت گاهی در خواب میباشد و

~~غالب این است. و گاهی در بیداری می باشد؛ و این از جملهآ کرامات اولیاست، که

~~اصبحاب مقامات عالیهاند.

مثل این در حکایات این طایفه بسیار است؛ از آن جمله آن است که: از شیخ

~~اسمعیل بن محمد بن الیمنی المشتهر بالحضرمی ms365 منقول است که: یکبار بر قبری

~~می گذشت در بلاد یمن، ناگاه در گریه شد و بسیار گریست و محزون گشت؛ بعد از

~~زمانی در خنده شد و بسیار خندید و مسرور گشت؛ حاضران تعجب کردند و از این

~~قصه استکشاف نمودند؛ گفت: احوال اهل قبور مکشوف من شد؛ دیدم همه در

~~عذاباند، گریستم و محزون گشتم؛ پس به حق سبحانه تضرع نمودم و استغفار کردم؛ به

~~من گفتند: شفاعت تو را در حق ایشان قبول کردیم. ناگاه از قبری آواز آمد که ای فقیه

~~اسمعیا! من فلان مغنیهام، و در این جماعت داخل هستم؟ گفتم: آری! بعد از آن از

~~گورکاو آن مزار پرسیدم از صاحب آن قبر؛ گفت: فلان مغنیه است که عن قریب فوت

~~کرده بود.

از شیخ ابوسعید خراز منقول است که گفت: در مکه بودم روزی به باب بنی شیبه

~~گذر کردم، جوانی دیدم مرده است؛ در روی او نگریستم، تبسم کرد و گفت: ای

~~ابوسعید؟ ندانستهای که دوستان خدا نمیمیرند، بلکه از داری به داری انتقال می کنند؟

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0359.png)

از شیخ ابو یعقوب سوسی منقول است که: روزی یکی از مریدان آمده، گفته که: فردا

~~نماز پیشین می میرم، این یک دینار را بگیر و تجهیز و تکفین من بکن؛ چون روز دیگر

~~شد نماز پیشین ظاهر شد و طواف کرد و از خانه بر گوشهای شد و دق کرد؛ تجهیز و

~~تکفین او کردم، و در قبر نهادم؛ چون روی او گشادم، چشمهایش را گشاد؛ گفتم: بعد از

~~مردن زندهای؟ گفت: من زندهام و هر که محب خداست هرگز نمیرد.

گر به شوق حق دلت شد مبتلا مرگ هرگز کی بود بر تو روا؟

نقا است از بلال خواص منقول است که گفت: در تیه بنی اسرائیل می رفتم، خضر را

~~دیدم گفتم: یا ابوالعباس، از تو سؤالی دارم گفت: بپرس! گفتم: چه گویی در حق

~~شافعی؟[283] گفت: او از اوتاد است؛ ms366 گفتم: چه گویی در حق احمد حنبل؟ گفت: از

~~صدیقان است؛ گفتم: چه گویی در حق بشیر بن الحارث؟ گفت: مثل او بعد از او پیدا

~~نشد؛ گفتم: به چه وسیله تو را دیدم؟ گفت: نیکویی که به مادرت کردی.

نقل است که: شاه ابن شجاع الکرمانی، روزی به مسجد درآمد، جوانی دید که نماز

~~را به خشوع تمام می کرد؛ چون از نماز فارغ شد گفت: کدخدایی؟ گفت: نی! گفت:

~~ذوق کدخدایی داری که قرکن خوان باشد و نماز گزارد و روزه دارد، با این همه جمیله

~~باشد؟ گفت: مرا استطاعت نیست، مرا که کدخدای کند؟ گفت: من! پس دختر خود را

~~نکاح کرد، و شب به خانهآ جوان فرستاد؛ چون دختر به خانه درآمد، در دهن کوزه

~~گردهای نان دید، گفت: این چیست؟ گفت: نانی است که از دیروز باقی مانده است،

~~میخواهم که امشب بدو افطار کنم؛ چون این سخن شنید عزیمت کرد که رجوع کند؛

~~جوان گفت: دختر شاه به فقرا قناعت نمی کند؟ و راضی نمیشود که شوهر او باشم؟

~~دختر گفت: بیرون رفتن من نه از این جهت است؛ بلکه از ضعف تعین توست، و

~~تعجب من از پدر من است که به من گفت که تو را به جوانی عفیف دادم؛ چون وصف

~~کرد به عفت؟ که اعتماد به حق سبحانه بدارکانان را ذخیره کرده که شب افطار کندا

~~جوان گفت: من از این ضعف برگشتم و توبه کردم که دیگر اینچنین نکنم؛ گفت: عذر

~~در حیز قبول، اما من در خانهای که در او معلوم است اقامت نمی کنم، یا من بیرون

~~میروم یا معلوم را بیرون میکنی! پس جوان آن رغیف تصدق کرد، بعد از آن دختر شاه

~~افامب نمود - رضی الله عنها.

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0360.png)

لو کان النساء کمن ذکرنا %~% تفضلت النساء علی الرجال

فماالتأنیث لاسم الشمس عیب %~% و لا التذکیر فخر للهلال

منقول است که: ابلیس - علیه اللعنة - به یحیی ms367 پیغامبر متمثل شد؛ حق تعالی وحی

~~کرد به یحیی که از او سوال کن که تو را تصدیق می کند! پس پرسید از او که به من

~~هیچ قادر شدی؟ گفت: آری! شبی سیر خورده بودی و ورد خود ادا ناکرده در خواب

~~شدی؛ یحیی گفت: عهد کردم که دیگر هرگز سیر نخورم؛ ابلیس گفت: من نیز عهد

~~کردم که هیچ کس را نصیحت نکنم.

نقل است که: جوانی از اهل[285] صلاح، هارونالرشید خلیفهآ بغداد را امر معروف

~~و نهی منکر کرد؛ او را شاق آمد، فرمود او را در خانه کردند و در او را بر او زدند، و

~~جمیع منافذ را محکم کردند، تا هلاک شود؛ بعد از پنج روز شخصی آمده گفت: فلان

~~شخص که شما او را محبوس کرده بودید در فلان بوستان سیر می کند؛ کس فرستاد و

~~او را حاضر کرد؛ هارونالرشید گفت: تو را از خانه که بیرون آورد؟ گفت: آن کس که

~~در بوستان درآورد؛ گفت: در بوستان که درآورد؟ گفت: آن کس که از خانه بیرون آورد!

~~هارون گفت: این بس عجب است! جوان گفت: کدام کار خداوند است که عجب

~~نیست؟ هارون گریان شد و امر به احسان او کرد، و اسب خاصهای به او بخشید، و

~~منادی کرد که: هذا عبد أعزهالله، آراد هارون[أن] اهانه، فلم یقدر الا علی الکرامة و احترامه.

إذا اکرم الرحمن عبدا بعزة %~% فلن یقدرالمخلوق یوما یهینه

و من کان مولاه العزیز أهانه %~% فلا آحد بالعز یوما یعینه

نقل است که: سهل بن عبدالله تستری گفت: روز جمعهای وضو ساختم و به جامع

~~رفتم، و هنوز مبتدی بودم؛ مردم بسیار بودند، خواستم که خود را به صف اول رسانم،

~~سعی بسیار کردم تا به صف اول رسیدم و نشستم، و در دست راست من جوانی نشسته

~~بود خوش شکل، و بوی خوش از او می آمد، و جامهآ صوف در برداشت؛ چون به طرف

~~من ms368 نگریست گفت: چون می یابی خود را ای سهل! گفتم: بخیر أصلحکالله، و متفکر

~~شدم که مرا چون شناخت؟ و در این تحیر بودم که مرا دغدغهآ بول شد، و محکم کرد،

~~و خلق چنان نشسته بودند که امکان بیرون رفتن نبود؛ من گفتم اگر به این طور نماز

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0361.png)

~~کنم چه نماز باشد؟ چون حالم پریشان شد به جانب من ملتفت شد و گفت: ای سهل!

~~تقاضای بول شد؟ گفتم: آری! ردا از دوش خود بر گرفت و در من پیچید وگفت:

~~حاجتت را روا کن و زود باش تا به نماز رسی؛ گفت: چون نظر کردم دری گشاده دیدم

~~درآمدم؛ کوشکی دیدم عالی و درختی، و بر شاخ مطهرهای آویخته، پر آب چون شهد

~~شیرین، و روی مال طهارتی، خود را خشک کردم، آوازی شنودم که یکی می گفت:

~~قضای حاجت کردی؟ گفتم: آری! ناگاه آن را که در من پیچیده بود بر گرفت[285] من

~~در جای خود نشسته بودم و هیچ دغدغه در من نمانده، و هیچ کس از این معنی خبر

~~نداشت، و من متفکر ماندم و نماز را گزاردیم، و خاطر مشعوف آن جوان بود؛ و چون

~~برخاست و روان شد من در عقب او رفتم؛ ناگاه دری پیدا شد، توقف کرد و گفت: ای

~~سهل! در آنچه دیدی در شکی؟ نظر به این در کن! نظر کردم همان در بود که به جهت

~~وضو درآمده بودم، درآمدم، درخت را و مطهره و رویمال طهارت را و مسواک را دیدم،

~~و روی مال طهارت که روی خود به آن پاک کرده بودم- هنوز تر بود؛ بعد از آن گفت:

~~آمنت بالله؟ [یساگفت: ای سهل! هرکه فرمان خداوند چنانچه می باید به جای آرد، همه

~~چیز فرمان او بردارند؛ یا سهل! اطلبه تجده؛ و در این زمان آب از چشم من روان شد؛

~~چشم خود را پاک می کردم؛ چون چشم گشادم نه جوان را دیدم ms369 و نه قصر را؛ متحیر

~~فر وماندم؛ بعد از آن در عبادت مبالغه نمودم، و در ریاضت حریص گشتم.

* از بعضی از اصحاب سهل منقول است که گفت: سی سال ملازم او بودم، هیچ

~~ندیدم که یهلو بر زمین نهاده باشد، نه در شب و نه در روز؛ و به وضوی نماز خفتن،

~~نماز بامداد می کرد؛ و از مردم گریخت، و به جزیرهای که میان عبادان و بصره است

~~رفته، و آنجا می بود؛ سبب فرار او از مردم آن بود که شخصی به حج رفته بود، بعد از

~~آمدن به صدیقی از آصدقای خود حکایت کرده که من امسال سهل ابن عبدالله را در

~~موقف دیدم به عرفات؛ آن شخص گفته که ما امسال پیش او بودیم در روز ترویه در

~~رباطی که می بود در تستر؛ آن شخص سوگند به طلاق خورده که من او را در موقف

~~عرفات دیدم؛ این شخص گفته برخیز تا پیش او رویم و از او سؤال کنیم؛ چون پیش او

~~درآمدهاند و عرض کرده، و گفته که یمین او چون میشود؟ سهل گفته شما را به این

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0362.png)

~~سخن چه کار است؟ به خدا مشغول باشید! و به حاجی متوجه شده، گفته که: زن خود

~~را نگاهدار که طلاق نیست، و اما به کسی مگوی!

نقل است که: ذوالنون گفت: در اثنای آن که در کوه لبنان سیر می کردم، شبی به

~~شخصی رسیدم که برای خود از اوراق بلوط مسکنی ساخته بود، ناگاه سر از خانهآ خود

~~[286) بیرون کرد، لمعان نور از روی او می بارید، و گفت: (شهد لک قلبی فی النوازل

~~بنهایة الصفات الکاملة الکوامل، و حیرة القلوب فی کنه ذاتک و سکرها براح محبتک، و

~~کیف لایشهد لک قلبی بذلک؟ و لایحسن قلبی أن یألف غیرک؟ هیهات! لقد خاب لدیک

~~المقصرون عنک» ؛ و سر خود را در درون کشید؛ و من همینجا توقف کردم تا روز ms370 شد؛

~~باز سر خود بیرون کرد و نظر در آفتاب کرد و گفت: «أشرقت بنورک السموات، و أنارت

~~باشراقک الظلمات، وحجبت جلالک عن العیون، و وصلت به معارف القلوب؛ ذوالنون

~~گفت: بالتجایی إلیک و حزنی، که به یک نظر مرا مشرف گردان! اجابت کرد؛ پیش او

~~شدم و بر او سلام کردم، جواب سلام گفت؛ گفتم: رحمک الله از تو سؤالی دارم! گفت:

~~می پرس! گفتم: به چه جهت[خود را از من پنهان میداری]؟ گفت: توحش تو از من

~~نمیرود؛ گفتم: چه چیز من تو را متوحش می گرداند؟ گفت: بطالت تو! گفتم کدام است

~~بطالت من؟ گفت: در روز شغل پراکندهآ تو، و ترک زاد برای روز معاد، و وقوف تو بر

~~ظنون یا ذوالنون! از سخن او حالتی در من پیدا شد که فریادی کردم و بیهوش افتادم،

~~و به گرمی آفتاب به هوش آمدم؛ نه او را دیدم و نه خانهٔ‌ او را؛ دیگر هرگز حسرت او

~~از دلم نرفت - رضی الله عنه و نفعنابه.

نقل است از ابراهیم بن شیبان [که]: از او وصف عارف پرسیدند، گفت: به شیخ

~~خود ابوعبدالله مغربی در کوه طور بودیم، قریب به هفتاد کس همراه ما بودند، روزی

~~جوانی آمد که در بشرهآ مبارکش اثر ریاضت و خشوع بود، و با ما به هم نماز گزارد، و

~~چون از علوم سخن کردیم، استماع کرد؛ روزی در تک درختی نشسته بود که گیاه

~~بسیار بود و ایام بهار بود؛ شیخ از علوم و معارف چیزی می فرمودند، ناگاه در جوان

~~کیفیتی پیدا شد و متغیر گشت و آهی کشید که تمام گیاهها بسوخت و غایب شد، و

~~دیگر او را ندیدم؛ شیخ گفت: عارف اوست و صفت عارف این است؛ اللهم ارزقنا

~~تصحبته.

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0363.png)

* از بعضی عرفا منقول است که گفت: در کوه لکام می گشتم به طلب این طایفه،

~~ناگاه شخصی دیدم بر سر سنگی نشسته و سر در ms371 جیب مراقبه فرو برده، بدو

~~گفتم:[287] یا شیخ! اینجا به چه کار مشغولی؟ گفت: ببین و رعایت کن! گفتم: نمی بینم

~~در پیش تو مگر پاره سنگی؛ چه را ببینم رعایت کنم؟ به سوی من به غضب نگریست و

~~گفت: قلب من نگر و رعایت آوامر رب را کن! و گفت: به حق آن که تو را بر من ظاهر

~~گردانید که از پیش من برو! من گفتم: مرا پندی ده که به این منتفع شوم تا از پیش تو

~~بروم؛ و گفت: من ألزم الباب أثبت من الخدم، و من أکثر ذکر الذنوب أعقبه کثرة الندم، و

~~من استغنی بالله أمن من العدم؛ بعد از آن مرا گذاشت و برفت - رحمةالله علیه

نقل است از سری سقطی که گفت: پیش من گفتند که زنی است از جملهآ متعبدات،

~~هروقت که شب به جهت عبادت برمی خاست می گفت: الهی و سیدی! ابلیس بندهای از

~~بندگان توست، و ناصیهٔ‌ او به دست توست؛ میبیند مرا و من او را نمیبینم، و تو او را

~~می بینی و او تو را نمیبیند، و تو بر مجموع امور او قادری و هیچ بر امر تو قادر نیست؛

~~الهی! اگر شری به نسبت من خواهد، آن را به فضل و کرم خود از من رفع کن، و اگر

~~کید میانگیزد، به لطف عمیم خود از من رد گردانی، و در گریه میشد؛ چندان گریست

~~که یک چشم او بر طرف شده، و گفتهاند که گریه را گذار که آن چشم دیگر تو نیز

~~ضایع نشود! گفته: اگر چشم من از چشمهای اهل خیر است بس زود باشد که به از آنی

~~خواهد داد، و اگر از چشمان اهل نار است، گو برو که از او بیزارم.

نقل است از ابوالعباس مسروق[که] گوید: در بصره بودم روزی بر بعضی از سواحل

~~می گشتم، صیادی ماهی می گرفت و دخترک صغیرهای پیش او بود، هرماهی ms372 که

~~می گرفت به دختر می داد و آن دختر در آب می انداخت؛ چون نظر کرد دید که هیچ

~~ماهی نیست، به دختر گفت: ماهیان را چه کردی؟ دختر گفت: از تو شنودم که از

~~پیغامبر - صلی الله علیه و سلم - روایت کردی که گفت: هیچ ماهی در دام نمیافتد تا از

~~ذکر خدای تعالی غافل نمیشود؛ و گفت: چیزی که از ذکر خدای غافل بود من نیز او

~~را نمی خواهم! صیاد در گریه شد و ترک صیادی گرفت1.

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0364.png)

نقلاست که: امیرالمؤمنین عمر - رضی الله عنه - در ایام خلافت خود در مدینه

~~می گشت و به تفحص امور مردم مشغول میبود، مانده شد، به دیواری تکیه کرد، ناگاه

~~زنی به دختر[288) صغیرهآ خود گفت: برخیز و در شیر آب آمیز تا بیشتر شود؛ آن

~~دختر گفت: ای مادر نشنودی که امیر المؤمنین - رضی الله عنه - منادی فرمود که کسی

~~در شیر آب نیامیزد؟ مادرش گفت: آب بیامیز که تو در جایی که نه امیرالمؤمنین میبیند

~~و نه منادی او! دختر گفت: من چگونه در ملأ اطاعت او کنم و در خلأ به او عاصی

~~شوم؟ والله که اینچنین نخواهم کردا و امیرالمؤمنین مقالات را می شنید و بغایت متعجب

~~شد، و از برای یکی از اولاد خود آن دختر را بخواست، و از ذریهٔ‌ اوست عمر عبدالعزیز

~~- رحمةالله علیه.

نقل است که : بعضی از امرا بر در حاتم اصم گذر کرده و آب خوردن طلبیده و

~~چون آب خورده پارهای زر انداخت، و ملازمان به او موافقت کردند؛ اهل خانه شادمان

~~شدند مگر دختر صغیرهآ حاتم که در گریه شد؛ گفتند: چرا می گریی؟ گفت: مخلوقی به

~~ما نظر کرد مستغنی شدیم، پس حال چون باشد اگر خالق نظر کند؟!

نقلاست: مگر یحیی معاذ رازی را دختری بود، از مادرش چیز خوردنی طلبید؛

~~مادرش گفت: از رب خود طلب! دختر گفت: والله من شرم میدارم که ms373 از او خوردنی

~~طلبم

نقل است که: ذوالنون مصری - رحمهالله - گفت: شبی از وادی کنعان بیرون آمدم،

~~ناگاه شخصی دیدم که به سوی من متوجه شد، و این آیت میخواند که (وبدا لهم من

~~الله ما لم یکونوا یحتسبون؛ چون نزدیک رسید، زنی بود جامهآ پشمین در بر، و چیزی

~~از یشم بر سر، و رکوهای در دست؛ گفت: چه کسی؟ گفتم: فقیری غریب؛ گفت: کسی

~~با وجود خداوند غریب چون باشد؟ که مونس غرباست و معین ضعفاست؛ من در گریه

~~شدم؛ گفت: این چه گریه است و چراست؟ گفتم: وقع الدواء علی الداء؛ گفت: چون در

~~این سخن صادقی گریه چراست؟ گفتم: یرحمکالله! صادق نمی گرید؟ گفت: نی! گفتم:

~~به چه جهت؟ گفت: از برای آن که گریه راحت دل است، و ملجأیی است که پناه گرفته

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0365.png)

~~می شود به سوی وی، و از آنچه واجبالکتمان است - که دل آن را پنهان دارد- ناله و

~~فریاد است، که از لوازم گریه است؛ دیگر گفت: گریه نزد اولیاء ضعف است؛ از[این]

~~سخنان، متعجب فروماندم؛ گفت: تو را چه شد؟ گفتم: از سخنان تو در[289]تعجبم؛

~~گفت: آیا فراموش کردی دردی که ذکر میکردی؟ گفتم: یرحمکالله! اگر افاده کنی، به

~~خیری امید است که حق سبحانه مرا به آن منتفع گرداند؛ گفت: تو را افاده کند حکیم

~~مطلق به چیزی که مستغنی شوی از طلب زیاده؛ گفتم: رحمکالله! من مستغنی نیستم از

~~طلب زیاده از اولیاء ساده؛ گفت: صدقت یامسکین! أحب مولاک و اشتق الله، فان له یوما

~~یتجلی ببهاء جماله، لإظهار کرامته لأولیائه و أصفیائه، و أهل مودته، فیستقیهم عند ما تجلی

~~لهم بجمال کمال صفاته، غدا کاسا من راح الجمال و سلسبیل الوصال، تطمأن بعدها أبدا،

~~گفت: بعد از آن، وجد بر وی غالب شد و گفت: ای حبیب دل حزین! تا کی میداری

~~مرا به جایی که در او یاری صدیقی نمی یابم؟ بعد از آن مرا گذاشت ms374 و در بادیهای

~~درآمد و می گفت: إلیک لا إلی النار، إلیک لا إلی النار، تا آواز او منقطع شد، رضی الله

~~عنها.

نقل است از ذوالنون مصری که گفت: بر کنارهآ رود نیل می گشتم، عقربی دیدم که

~~امی رفت، خواستم که او را بکشم، سنگی گرفتم که بر او زنم، از من گریخت؛ ناگاه دیدم

~~چغزی از آب بیرون آمد، عقرب بر پشت او سوار شد و از آب گذشت؛ من نیز بر اثر

~~وی از آب گذشتم؛ مردی دیدم خفتیده، مست، و اژزدهایی قصد او کرده؛ عقرب به

~~اضطراب تمام متوجه اژدها شد و زخمی بر وی زد و آن مرد را خلاص ساخت؛ در این

~~اثنا آن شخص بیدار شد و ما را دید؛ بترسید و گریزان شد؛ من گفتم: مترس که قصهآ

~~مار بر تو سهل شد! و قصه را به تمامی عرض کردم؛ سر خود پیش انداخت و مدتی

~~متألم شد؛ بعد از آن سر به سوی آسمان کرد و گفت: یارب! اینچنین می کنی به کسی که

~~به تو عاصی باشد، به آن که مطیع تو باشد چهها که نکنی؟! به عزت و جلال تو که عهد

~~کردم که دیگر هرگز به تو عاصی نشوم؛ می گریست و این بیت می گفت:

یا راقدا والخلیل یحرسه %~% من کل سوء یدب فی الظلم

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0366.png)

کیف تنام العیون عن ملک %~% منه تأتیهم کرامة النعم

نقا است که: سب توبهآ منصور بن عماد آن بود که کاغذ پارهای در راه یافت،

~~برداشت دید که در او «بسم الله الرحمن الرحیم» نوشتهاند، جایی نیافت که او را بنهد،

~~فرو برد![290]در خواب دید که شخصی می گوید: فتح باب حکمت کردند به نسبت

~~تو، به سبب احترامی که آن رقعه را کردی.

نقل است: بعضی گفتهاند: سبب توبهآ بشرحافی آن بود که روزی در خانهآ خود

~~نشسته بود و به لهو و طرب مشغول بودند، و جواری ms375 مغنیهآ او به تغنی مشغول و به

~~شرب خمر منهمک، ناگاه یکی از این طایفه در را کوفت؛ جاریهای از جواری او بیرون

~~آمد؛ گفت: صاحب این خانه بنده است یا آزاد؟ گفت: آزاد است و ما همه بنده اوییم؛

~~گفت: راست می گویی! اگر بنده میبود ادب بندگی به جای می آورد و ترک لهو و طرب

~~می کرد! بشر این مقالات میشنود، در دلش چیزی افتاد، از کنیزک پرسید که به تو که

~~سخن می کرد؟ قصه را به تمامی گفت؛ بشر پای برهنه در پی او دوید و او را دریافت و

~~گفت: ای خداوندگار! تو بودی بر در آن حکایات کردی به کنیزک؟ گفت: آری! گفت:

~~بازگوی خدا بر تو رحمت کند! چون آن حکایت را تکرار کرد، بشر بر خاک انداخت

~~خود را، و روی بر خاک می مالید، و به تضرع و ابتهال تمام می گفت: بلکه بندهام! بندهام!

~~بندهام! بعد از آن بی خود شد؛ چون به خود باز آمد، دیگر همیشه پای برهنه میبود؛

~~حافی از آن گفتند او را.

بدو گفتند: چرا کفش نپوشی؟ گفت: رب من مرا در حالت پای برهنه این دولت

~~تنبه ارزانی داشت، نمیخواهم که این حالت از من زائل شود، تا رابطهآ حیات باقی

~~است.

نقل است که: شیخ ابوعلی دقآق - رحمةالله علیه- گفت که: بشر حافی به جماعتی

~~بگذشت، بگفتند: این مردی است که به شب خواب نمیرود، و هرسه روز یکبار افطار

~~می کند؛ بشر در گریه شد و گفت: والله یاد ندارم که زیاده از یک شب بیدار بوده باشم،

~~و آز یک رور زیاده روره داتسه بسم، لیکن حق - سبحانه و تعالی - در دلهای مؤمنان

~~انداخته از آنچه بنده کرده، اظهار لطف و فضل وکرم خود را.

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0367.png)

فسبحان من أبدأ جمیل جماله %~% علی عبده لطفا و جود جواده

و أخفی المساوی و العیوب %~% تکرما و حلما ساترا لعباده

~~نقل است از ms376 حسن بصری که: در مسئلهای فتوی نوشت؛ شخصی گفت: فقها بر

~~خلاف تو نوشتهاند این مسئله را! گفت: [291] سبحان الله! تو کجا دیدهای فقیه را؟ فقیه

~~آن کس است که در دنیا زاهد باشد! گفت: آدمیان در دنیا پنج صنفاند:

~~اول علما که ورثهآ انبیااند؛

~~دوم زهاد که ادلااند؛

~~سیوم غزات که سیف اللهاند؛

~~چهام تجار که امناءاللهاند؛

~~پنجم ملوک و سلاطین که رعات الحقآند؛

~~وقتی که علماء زمان به طمع و جمع مال ظاهر شوند، پس خلق به که اقتدا کنند؟ و

~~زهاد برچه ظاهر شوند؟ به که راه جویند و هدایت یابند؟ و [وقتی] غازی به صفت

~~ارادت ظاهر شود، یس خلق به که ظفر یابند بر اعدا؟ و [وقتی آتاجر به صفت خیانت

~~ظاهر شود، به که امانت سپرند؟ [و]وقتی که ملک به صفت گرگ ظاهر شود -که خلق

~~را می درد- پس که رمه را نگاه دارد؟ والله که مردم را هلاک نمیسازد مگر علماء

~~مداهن، و زهاد راغب، و غزات مرائی، و تجار خائن، و ملوک ظالم؛ (وسیعلم الذین

~~ظلموا ای منقلب ینقلبون.

إذا ما مات ذوعلم وتقوی %~% فقد ثلمت من الإسلام ثلمة

وموت العابد المرضی نقص %~% ففی مرآة الأسرار نسمة

وموت العادل الملک المؤلی %~% بحکم الحق منقصة و قصمة

وموت الغازیی الضرغام هدم %~% فلم شهدت له بالنصر عزمة

و موت فی کثیر الجود محل %~% فان بیقاءه خصثب و نعمة

فحسبک خمسه یبکی علیهم %~% وموت الغیر تخفیف و رحمة

~~نقل است: از عمر بنایی که گفت: به راهبی گذشتم که در مقبرهای نشسته بود، در

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0368.png)

~~کف راست او سنگ ریزهای سفید، و در کف چپ او سنگ ریزهای سیاه بود؛ گفتم: یا

~~راهب! چکار می کنی اینجا؟ گفت: هرچگاه که دل خود گم می کنم به مقابر میدرآیم، و

~~به اهل قبور اعتبار می گیرم؛ گفتم: این سنگ ریزهها چیست در کف تو؟ گفت: هرچگاه

~~حسنه ای در وجود آید، از کف راست یک ms377 سنگ ریزه می افکنم، و اگر سیئهای در وجود

~~آید، از کف چپ یک سنگریزه میاندازم، و چون شب می شود نظر می کنم، اگر حسنات

~~زیاده است، افطار می کنم و به ورد خود مشغول میشوم، و اگر سیئآت زیاده است، آن

~~شب چیزی نمیخورم و خواب نمیروم؛ این است حالت من، والسلام علیک.

نقاراست که: ذوالنون گفت: به شیبان مصاب رسیدم، بدو گفتم: مرا دعا

~~کن![292] گفت: آنسکالله بقربه! بعد از آن نعرهای زد و بی خود شد؛ بعد از دو روز به

~~خود آمد، چون برخاست گفت:

إن ذکر الحبیب هیج شوقی %~% ثم حب الحبیب أذهل عقلی

ذوالنون گفت: در بعضی براری می گشتم، شخصی دیدم که شاخ خاری در دست

~~داشت، و از آن خرما می چید و می خورد؛ چون مرا دید گفت: تو نیز بیا و خرما خورا

~~من از شتر فرود آمدم و پیش او رفتم؛ چون خرما می کندم بار درخت خار میشد؛ تبسم

~~کرد و گفت: لو أطعته فی الخلوات، أطعمک الرطب فی الفلوات - رضی الله عنه و نفعنابه.

نقل است: از بعضی از این طایفه که: یکبار در دریا نشسته بودیم، کشتی شکست؛

~~من و خاتون من در تخته پارهای ماندیم، در این اثنا زن [که] حامله بود وضع حمل کرد،

~~و فریاد می کرد که از تشنگی نزدیک است که هلاک شوم؛ من گفتم: حق سبحانه حال ما

~~می بیند و میداند؛ ناگاه به سوی آسمان گردید، شخصی بر هوا ایستاده و در دست

~~زنجیری از زر، و در نوک او کوزهای از یاقوت احمر، گفت: بگیرید و بخورید! گرفتیم

~~و سیراب شدیم؛ خوش بوتر از مشک، و سردتر از برف، و شیرینتر از عسل بود، که

~~هر گز در دنیا مثل آن نخورده بودیم؛ بدو گفتم: تو کیستی؟ بگوی خدای بر تو رحمت

~~کند! گفت: بندهایام از بندگان مولای تو؛ گفتم: به این منزلت به چه رسیدی؟ گفت: ms378

~~ترک هوای خود گرفتم از برای رضای او؛ مرا بر هوا نشانید؛ این گفت و غایب شد،

~~دیگر او را ندیدم.

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0369.png)

نقل است: استاد ابو علی دقاق گفت: یعقوب ابنالیث - که پادشاه بود- مریض شد،

~~و طبیبان از معالجهآ او عاجز شدند؛ شخصی گفت: در ولایت تو صالحی است که او را

~~سهل بن عبدالله تستری می گویند، اگر از او درخواهی که تو را دعا کند مستجاب گردد؛

~~او را حاضر کردند، و یعقوب ابن اللیث گفت: مرا دعا کن که صحت یابم! سهل گفت:

~~چون دعای من در حق تو مستجاب شود که در حبس تو مظلومان هستند؟ هرکه در

~~حبس او بود همه را آزاد کرد، آنگاه سهل دست به دعا برداشت، گفت: بار خدایا

~~همچنان که به او ذل معیصت را نمودی، عز طاعت نیز نمای، و فرجده او را! در حال

~~صحت یافت؛ بعد از آن مالی بی اندازه عرض کرد[293] بر سهل، ابا نمود و قبول نکرد؛

~~بدو گفتند: اگر قبول می کردی و به فقرا میدادی بهتر می بود، ناگاه به سنگ ریزهای

~~صحرا نظر کرد، همه جواهر شد؛ گفت: کسی که مولای او او را اینچنین بدهد، او را

~~چه احتیاج به مال یعقوب بن اللیث؟

* شیخ ابو بکر کتانی گفت که: در راه مکه میرفتم، همیانی دیدم افتاده، در او

~~جواهر؛ خواستم که بگیرم و به فقرای مکه نفقه کنم، ناگاه هاتفی آواز داد که اگر آن را

~~بگیری ما سلب کنیم از تو فقر را؛ در حال باز ایستادم و از خاطر توبه کردم.

نقل است که: حبیب عجمی را زنی بود بدخلق؛ روزی به حبیب گفت که: چون از

~~غیب فتوح نمی رسد نفست را به آجرت بده تا قوتی حاصل شود؛ و یک روز به صحرا

~~شد و تا نماز شام گزارد، بی گاه خجل به خانه شد، از سرزنش زن و آزار او؛ زن گفت:

~~أجرت ms379 تو کو؟ حبیب گفت: آن که مرا به اجرت گرفته بود کریم بود، شرم داشتم که

~~استعجال نمایم؛ چند روز بر این منوال روز عبادت می کرد و شب عذر میخواست، و

~~می گفت: آن که مرا اجرت گرفته است کریم است، شرم میدارم که استعجال نمایم؛

~~چون به تطویل انجامید زن گفت: آجرت خود را بطلب و به دیگری نفست را به اجرت

~~ده! مقرر کرد که امروز أجرت خود را بطلبم و همچنان بر عادت سابق بیرون رفت؛

~~چون شب درآمد خائف به جانب خانه آمد، دید که در خانه دود می برآید، و زن بغایت

~~شادمان شده، گفت: آن کس که تو را به اجرت گرفته بود چیزی برای ما فرستاد، چنان

~~که کریمان فرستند و آرند؛ گفت که به حبیب بگوی که جهد بلیغ نمای در عمل، و

~~بدان که ما تأخیر نمی کنیم أجرت تو را، نیستی در این جانب نیست، و بخل اصلا نیز

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0370.png)

~~نیست، خوش حال و مطمئن القلب باش! بعد از آن کیسههای پر زر نمود حبیب را

~~[وگفت]: آن که تو را أجرت گرفته بود این را فرستاده است؛ حبیب عجمی در گریه

~~شد، و به زن گفت: این اجرت از[آن] کریم است که به دست اوست خزاین سموات

~~والارض، خالق کل شيء، و رازق کل حی است؛ چون این را زن شنود توبه کرد و

~~سوگند خورد که دیگر اینچنین نکند و نگوید.

نقل است: در اخبار آمده است که حق سبحانه به سلیمان - علیه الستلام - [294]

~~وحی فرستاد که به ساحل دریا رو تا عجایب بینی! سلیمان با همه جن و انس به ساحل

~~بحر بیرون آمد، و به جانب چپ و راست نظر کرد، هیچ امر غریب ندید؛ عفریتی از

~~عفاریت را طلب کرد و گفت: در این دریا فرو رو و از عجایب دریا ما را خبرده!

~~عفریت در دریا فرو شد، و بعد از ساعتی ms380 بیرون آمد و گفت: یا نبیالله! در دریا این

~~مقدار فرو شدم و به قعر دریا رسیدم، هرچند نظر کردم هیچ چیز ندیدم؛ عفریت دیگر

~~را طلب کرده و گفت: در این دریا فرو شو و از عجایب او ما را خبرده! او نیز فروشد و

~~مثل عفریت اول سخن کرد؛ عاقبت حضرت سلیمان به جانب آصف برخیا نظر کرد و

~~گفت یا آصف! ما را از عجایب این دریا تو خبرده! آصف به حکم فرمان نبوی به دریا

~~شد، و بعد از ساعتی آمد و قبهای از کافور سفید مر او را چهار در، یک در از در آزهر،

~~و یک در از یاقوت احمر، و یک در از زبر جد اخضر، و یک در از جواهر بازیب و فر،

~~و هرچهار در گشاده، اصلا در او قطرهآ آبی نه درآمده، با آن که در قعر دریا بوده است.

~~عفاریت آن مقدار رفته و به او نرسیده، و آن قبه را در پیش سلیمان بر زمین نهاد، و در

~~میان آن قبه جوانی خوب صورت در غایت خوبی ایستاده نماز می کرد؛ سلیمان در آن

~~قبه شد و بر جوان سلام کرد؛ جوان جواب سلام گفت؛ سلیمان گفت: ای جوان! حال

~~تو چیست؟ بیان کن! گفت: یا نبی الله! پدر من بر جای مانده و مادر کوژی بود؛ هفتاد

~~سال در خدمت ایشان بر پای ایستاده بودم؛ چون وفات ایشان نزدیک رسید، پدرم در

~~وفت مردی ککت: بار خدایا! فرزند مرا در خدمت خود در جایی که شیطان را آنجا راه

~~نباشد مسعول گردان! و مادرم در وقت وفات گفت: اللهم اطل حیوة ابنی فی طاعتک؛

~~چون ایشان را دهن گرکم، به مناهل این دریا بیرون آمدم، این قبه را دیدم ایستاده، در او

~~درآمدم نا نماسا کم، تاکاه فرستهای آمد و قبه را برداشت - و من در درون او بودم - و

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0371.png)

~~در درون دریا فرود آورد؛ ms381 سلیمان گفت: در کدام زمان؟ گفت: در زمان ابراهیم خلیل

~~- صلوات الله علیه - [295) حضرت سلیمان در تاریخ دید، هزار و چهار صد سال بود و

~~او هنوز همچنان جوان تازه بود؛ [به آسلیمان گفت: یا نبیالله! هرروز مرغی سبز می آمد،

~~در منقار چیزی زرد - مثل سر آدمی - آن را میخوردم، از او طعم هرچه در دنیاست

~~می یافتم، گرسنگی و تشنگی من زایل میشد، و زحمت گرما و سرما و خواب و نعاس

~~و فترت و وحشت از من می رفت؛ سلیمان گفت: می خواهی که با ما باشی، یا تو را به

~~جای خود باز گردانیم؟ گفت: یا نیی الله عنایت فرمای و مرا به همان جای که بودم

~~بفرست! حضرت سلیمان به آصف اشارت فرمود که: یا آصف! از هرجای که آوردی باز

~~به همان جای بر! و بعد از آن سلیمان متوجه خلق شد و گفت: ایهاالناس والجن! بنگرید

~~که چون مستجاب ساخت دعای والدین را در حق فرزند، پس بپرسید از حقوق

~~والدین- یرحمکم الله.

نقلاست: از ذوالنون که گفت: حق تعالی وحی کرد به موسی - صلوات الله علیه -

~~که: یا موسی! همچو مرغ باش، وحید، که از سر درختان روزی میخورد، و آب از

~~آنهار، چون شب درآید در سوراخی میشود - از جهت انس به من و استیحاش از غیر

~~من؛ یا موسی! من قاطع عمل آن کسم که آملش غیر من است، و کاسر ظهر آن کسم که

~~مستند به غیر من است، و من در وحشت اندازندهآ آن کسم که آنسش به غیر من است،

~~و من معرض آن کسم که غیر مرا دوست می گیرد؛ ای موسی! مرا بندگانند که هرچگاه

~~که به من مناجات کنند البته میشنوم، اگر مرا طلبند به سوی ایشان اقبال می کنم، اگر به

~~جانب من اقبال کنند، من به سوی ایشان می آیم، اگر به من نزدیک می گردند، ایشان را

~~در جوار خود جای میدهم، ms382 اگر مرا دوست میدارند من ایشان را دوست میدارم، اگر

~~به من صافی می گردند من نیز به ایشان صافی میشوم، و اگر برای من عمل می کنند من

~~ایشان را به آن جزا میدهم؛ من مدبر امور ایشانم، و ستایش من دلهای ایشان راست، و

~~متولی احوال ایشان[ام]، و نگردانیدهام در دلهای ایشان راحت مگر در ذکر خود، درد

~~ایشان دوای ایشان است، و در دلهای ایشان نوری نهادهام [که] جز با من انس نمی گیرد،

~~و رخت همت جز در جوار قدس من نمینهند، [296) و قرار گاه ایشان جز جناب عز

~~من نیست، من با ایشانم و ایشان با منند.

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0372.png)

یا ربنا بلغ إلی أشباحهم %~% منا و منک تحیة و سلاما

نقل است: از ابی الاحمد الحواری [که ]گفت: وقتی که از او از طریق نجات پرسیدند:

~~هیهات! ان بیننا و بین طریق النجات عقباتة و تلک لا تقطع إلا بالستر الخبیث، و

~~تصحیح المعامله، و حذف العلایق الشاغله.

نقل است از سفیان ثوری که گفت: من و شیبان راعی به حج شدیم، در راه شیری

~~قصد ما کرد؛ من به شیبان گفتم: می بینی که این کلب قصد ما کرد؟ شیبان گفت: مترس

~~که سخن شییان می شنودا شیبان اشارت به شیر کرد، شیر دم جنبانیدن گرفت، چون

~~سگ چایلوسی می کرد؛ شیبان دست دراز کرد و گوش او را گرفت، سفیان گفت: این

~~شیر است! شیبان گفت: اگر از آفت شهرت نترسیدمی، تمام زاد خود را بر پشت او بار

~~کردمی تا به مکه بردی.

نقل است [که]: امام یافعی گفت: یکی از اخوان صالحین مرا گفت: با نفس خود

~~قهر کردم و گفتم: تو را در مهلکه اندازم! و در جایی بودم که بیشهآ شیران نزدیک بود،

~~به بیشه شدم، و در میان دو شیربچهآ خود خفتیدم، بعد از زمانی پدر شیر بچگان پیدا

~~شد و در دهن گوشت داشت، چون مرا دید ms383 گوشت از دهن بر زمین نهاد و از دور

~~نشست و در من می نگریست؛ بعد از زمانی مادر شیر بچگان پیدا شد، او نیز در دهن

~~گوشت داشت، چون مرا دید گوشت از دهن انداخت و فریاد کرد و قصد من کرد؛ شیر

~~نر او را نگذاشت و منع کرد، هردو از دور نشستند و در من نگریستند؛ بعد از آن شیر

~~آهسته آهسته آمد و بچهآ خود را برداشت و پیش مادرش نهاد؛ امام یافعی گفت: هذا من

~~عجب لطف الله بأولیائه - رضی الله عنهم و عن سائر الصالحین.

نقلاست که: جمعی از فقها قصد زیارت شیخی کردند، چون ملاقات کردند در

~~پس شیخ نماز گزاردند، دیدند که شیخ در قرائتآ لحن می کند، اعتقاد فاسد کردند، چون

~~شب به خواب رفتند همه یکبار محتلم شدند، وقت سحر[297] همه بیرون رفتند غسل

~~کنند؛ برکهآ آبی بود، همه جامهها کشیدند و در آب شدند، ناگاه شیری آمد و بر بالای

~~جامههای ایشان نشست؛ ایشان از ترس شیر از آب نتوانستند بیرون آمد، و سرما بغایت

~~در ایشان تاتیر گرد، و متحیر و مضطر فرو ماندند؛ در این اثنا دیدند که شیخ آمدند و

~~گوش شیر را گرفتند و گفتند: من تو را نگفته بودم که به مهمانان من تعرض نکنی؟

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0373.png)

~~شیر دم جنبانیدن گرفت و به در رفت؛ بعد از آن شیخ متوجه فقها شدند و فرمودند: آنتم

~~اشتغلتم باصلاح الظاهر، فخفتم الأسد، ونحن اشتغلنا بإصلاح الباطن، یخافنا الأسد.

نقلاست که: سمنون المحب از محبت سخن می کرد، مرغکی آمد و بر دست او

~~نشست، منقار بر زمین میزد تا خون از منقار او آمد؛ بعد از زمانی مرد.

نقل است: ابوالربیع مالقی گفت: در بعضی از سیاحات خود تنها میرفتم، مرغی

~~دیدم که در شب نزدیک من فرود آمد و تمام شب درست یا قدوس گفت؛ چون روز

~~شد، بال بر بال زد و گفت: سبحان ms384 الرزاق.

* سری سقطی گفت: شبی در دیهی از دیههای شام نزول کردم، شب همه شب

~~آوازی شنودم که می گفت: أسأت فلا أعوذ، أسأت فلا أعوذ؛ چون روز شد پرسیدم که

~~این چه آواز بود؟ گفتند: جانوری است. گفتم: نام او چیست؟ گفتند: «فاقسد الفه»؛

~~متعجب شدم.

* ابو مسلم خولایی گوید: به جماعتی قصد غزو کردم؛ والی سریه به ارض روم

~~فرستاد و میعاد معین کرد، چون میعاد رسید سریه پیدا نشد؛ والی بغایت متألم گشت و

~~مسلمانان پریشان خاطر شدند؛ در این اثنا که مسلمانان محزون و ابومسلم نیزهآ خود بر

~~زمین زده و متفکر بود، که مرغی بر سر نیزه نشست و گفت: سریه سالمند، و هیچ

~~تفرقه نیست و زود می آیند، و غنیمت بسیار می آرند، و در فلان روز خواهند رسید؛

~~ابومسلم گفت: تو کیی؟ گفت: مرغکی ام و مرا «مذهب الخزن عن قلوب المؤمنین»

~~می گویند. همان روز که گفته بود سریه رسید با غنیمت بسیار.

نقل است: ابوالقاسم جنید گفت: از سری شنیدم که میگفت: بنده به

~~جایی [298]می رسد که اگر شمشیر به روی او رانند، او را خبرنمی شود، و این در دل

~~می بود، تا مرا حالی شد، دانستم که این چنین بوده است؛ مصداق این سخن قول باری

~~سبحانه است: ( فلما رأینه أکبرنه وقطعن أیدیهن ) این در محبت مخلوق است، در

~~محبت خالق به طریق أولی؛ مگر این امر کسبی است که این را به ذوق نه دریافته است!

نقل است از شیخ ابوحفص حداد که: قاری قرأت قران کرد، حالتی پیدا شد در

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0374.png)

~~شیخ و در دل او خبری درآمد که غایب شد؛ در این اثنا دست در آتش کرد و آهن

~~سرخ را به دست گرفت و از آتش بیرون آورد؛ شاگردش فریاد کرد که یا استاد! این چه

~~حال است؟ چون حاضر شد ترک دکان گرفت و به این طریق مشغول گشت. قال

~~الشیوخ ms385 العارفین: «الغیبة معناها: غیبة القلب عن علم ما یجری من أحوال الخلق لاشتغاله

~~بما ورد علیه، ثم قد یغیب الشخص عن احساسه بنفسه و غیره».

قال الشیوخ: الصحو: رجوع من الغیبة الی الإحساس، والسکر: غیبة یوارد القوی؛ و

~~الفرق بین السکر و الغیبة أن الغیبة یکون بوارد من ذکر عقاب أو ثواب، ینشاء من شدة

~~الخوف وقوة الرجاء؛ و أما السکر فلا یکون الآ لأصحاب المواجید، فاذا کوشف العبد

~~بنعوت الجمال حصل له السکر، و طلب الروح وهام القلب، و اذا کوشف بأوصاف

~~الجلال ظهر من سلطان الحقیقة صفة القهر.

نقل است: جوانی بود که در صحبت سید الطایفه جنید میبود، در وقت ذکر رعفات

~~از وی در وجود می آمد؛ جنید گفت: اگر چنین کنی در مجلس ما مباش! بعد از آن خود

~~را نگاه می داشت، هر چند متغیر میشد، خود را ضبط می کرد، به حدی که از هرتار موی

~~وی آب می چکید، به مرور به جایی رسید که به جای آب خون می چکید؛ روزی

~~صیحهای زد و جان به جان آفرین تسلیم کرد.

* شیخ ابو علی رودباری گفت: روزی به قصری گذشتم، بر در قصر جوانی

~~نیکوصورت افتاده و خلقی بر گرد او جمع شده؛ پرسیدم، گفتند: این جوان از گرد این

~~قصر می گذشته، کنیزکی مغنیه این بیت خوانده:

کبرت همة عبد طمعت فی أن یراکا أو ماحسب لعین أن یری من قد أراکا

~~[299)ناگاه نعره ای زد و افتاد، چون احتیاط کردند، مرده بود.

نقل است: از بعضی از سلف منقول است که گفت: به بادیهای شدم به پنج نفر از

~~فقرا، یکی از ایشان قوآل بود، هربار چیزی می خواند؛ یکی از جماعت صاحب وجد

~~بود، به تواجد مشغول میشد؛ این معنی بسیار شد؛ روزی از این جهت او را زجر کردم

~~و گفتم: چند باشد این تواجد؟ در جواب هیچ نگفت و به حال خود پرداخت؛ بعد از

~~مدتی در ms386 عقب خود نظرکردم، آن درویش را دیدم که در هوا رقص میکرد؛ به طرف او

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0375.png)

~~متوجه شدم که عذر خواهی کنم، از زجری که او را کرده بودم، از نظر مختفی شد، و

~~حسرت فقدان او در دلم بماند.

* از جنید پرسیدند که: چه میشود آدمی متمکن باآرام حازم را که هرچگاه که آواز

~~خوش می شنود مضطرب می شود؟ گفت: در آن زمان که حق سبحانه ارواح را به خطاب

~~ألست بربکم مشرف گردانید، لذت آن خطاب در ارواح ماند، هرچگاه که سماع

~~کنند، آن لذت از باطن ارواح در حرکت میآید و متحرک میشود.

* از ابراهیم خواص پرسیدند که: چه سر است که از استماع قرآن متحرک

~~نمیشوند و از استماع غیر قرآن متحرک می گردند؟ گفت: سماع قرآن صدقهای است که

~~هیچ کس را ممکن نیست که در وی متحرک شود، از جهت شدت و غلبهآ او، و سماع

~~غیر قرآن را تزویجی است، پس متحرک میشوند.

* از ذوالنون پرسیدند که سماع چیست؟ گفت: «وارد حق یزعج القلوب الی الحق،

~~فمن أصغی إلیه بنفس یزید».

* و ابوالقاسم نصر آبادی گفت: «السماع علی قدر قوة القلب و صفائه وکشفه من الله

~~عجایب القرب و الغیب».

* سید الطایفه جنید گفت: نازل می شود رحمت بر فقرا در سه جا: نزد سماع، زیرا

~~که نمیشنوند مگر از حقسبحانه و نمیخیزنآد مگر از وجد؛ و نزد اکل طعام، زیرا که

~~نمی خورند مگر از فاقه؛ و نزد مذاکرهآ علوم، زیرا که ذکر نمی کنند مگر صفت اولیاء را.

* روزی در اثنای سماع شبلی فریادی کرد؛ از وجه آن پرسیدند؛ گفت: اگر آنچه

~~من شنیدم مردم میشنیدند، همه به روی در میافتادند.

لویسمعون کما سمعت کلامها %~% خروا بقرة رکعا و سجودا[300)

* شخصی این بیت می خواند:

اسائل سلمی فهل من مخبر %~% یکون له علم اما این ینزل

شهقهای زد و گفت: والله ما عنه فی الدارین.

* مخبر ابوالحسین نوری شنود، ms387 که گویندهای می گفت:

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0376.png)

مازلت أنزل من ودادک منزلا %~% بتحیته الألباب دون نزوله

وجد بر او غالب شد، و از شهر سوی صحرا شد، و در نیستانی افتاد که نی را دروده

~~بودند و بیخهای او چون تیغ مانده، به رو می گشت و تکرار این بیت می کرد، تا وجد

~~بر او غالب شد و بی خود درافتاد و تمام اعضای او پاره پاره شده بود، و هیچ سر نی

~~نبود که خونین نشده بود، و بر همه نقش الله شده بود؛ بعد از چند روز شیخ را در

~~نیستان مرده یافتند - قدس الله روحه العزیز.

نقل است از ابوالقاسم جنید که گفت: با جماعتی به طور سینا شدیم، و در پیش دیر

~~راهبی نزول کردیم؛ با ما قوال همراه بود و چیزی میخواند، و اصحاب وجد متواجد

~~شدند، و به سماع برخاستند، و راهب در ما می نگریست و فریاد می کرد و می گفت: به

~~حق دین حنفی که جواب من بگوئید! و هیچ کس از ما به او التفات نمی کرد از خوش

~~حالی که داشتند- و چون از سماع فرود آمدند و نشستند، راهب گفت: کیست استاد

~~شما؟ همه به سید الطایفه اشارت فرمودند؛ گفت: رقص و سماع مخصوص دین حنفی

~~است با عام است؟ گفت: نه عام است، مخصوص است، بلکه مشروط به زهد و ورع

~~است در دنیا؛ یس گفت: «اشهد ان لا آله الا الله و اشهد أن محمدا عبده و رسوله»؛ بعد از

~~آن گفت: اینچنین یافتهام در انجیل که: خواص از امت محمد - صلی الله علیه و سلم -

~~در سماع متحرک شوند به شرط زهد در دنیا؛ لباس ایشان پشمینه بود و ملونات، و در

~~خوردن به[...]ای راضی بوند.

نقل است از جنید - قدس سره - که: یکبار در جایی خوانده بودند، ایشان با

~~جماعت صوفیه جمع شدند، و در میان ایشان شخصی اجنبی بود؛ حضرت شیخ بردی

~~در بر ms388 داشتند، از بر کشیدند و به آن اجنبی دادند و گفتند: این را به بازار بر و دو من

~~عسل بخر و برای فقرا بیار! چون از خانه بیرون[301] شد شیخ فرمودند در را محکم

~~بستند و گفتند: آن برد از آن تو، دیگر اینجا میاا مردم را از این قصه شگفت آمد،

~~پرسیدند که جهت چه بود که چنین کردید؟ فرمودند: به این عمل یک برد صفای وقت

~~خریدم برای شما، دیگر چه میباید؟

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0377.png)

قال الشیخ العارف الربانی: «السماع یحتاج إلی ثلتة أشیاء: الزمان والمکان والأخوان».

* از بعضی مروی است که شبی در مجمع سماع بودم، چون برخاستند و رقص

~~کردند، در دل انکار کردم؛ همان شب به خواب دیدم که قیامت قایم شد، بر وجهی که

~~خبر دادهاند و می بینم که صوفیه از صراط رقص کنان می گذرند؛ چون متنبه شدم،

~~عهدکردم که دیگر بر این طایفه اعتراض نکنم.

نقل است که: در امر سماع فقها بر شیخ محمد بن ابیبکر یمنی اعتراض داشتند،

~~روزی در مجلس سماع، ایشان حاضر بودند، شیخ محمد به کلانتر ایشان اشارت کرده

~~فرمود که: سر بالا کن! چون سر سوی آسمان کرد دید که ملایکه در آسمان به موافقت

~~ایشان سماع می کنند، انکار از دل ایشان بیرون رفت، و به یقین دانستند که سماع امری

~~حقانی بوده است.

نقل است از شیخ ابوالغیث ابن خلیل یمنی[که]: در اول چنان منکر سماع بود که

~~می گفت: با این مردم مقاتله می توان کرد، اما در آخر از آن رجوع کرده بود و سماع

~~می کرد؛ سببش آن بود که شیخی از کبار این طایفه که به سماع شغل داشتند به دیدن

~~شیخ ابوالغیث آمده بودند، چون به آن موضع که شیخ ابوالغیث میبود رسیدند، عزیمت

~~سماع کردند، و به اصحاب خود به سماع مشغول شدند؛ شیخ ابوالغیث شنودند که

~~ایشان به سماع مشغولند، اهل آن قریه را گرفته به ms389 قتال ایشان بیرون آمدند؛ چون به

~~مجلس ایشان رسیدند کیفیتی در شیخ ابوالغیث پیدا شد که مثل ایشان گشتن گرفتند؛

~~مردمی که به همراهی ایشان به قتال این قوم آمده بودند متعجب فرو ماندند؛ بالاخره

~~گفتند: شما به قتال این مردم آمده بودید، این چه امری است که از شما در وجود آمد؟

~~گفت: والله که چون به مجلس[302) ایشان رسیدیم، [دیدیم] همهآ آسمان و زمین به

~~ایشان به هم می گردند؛ بعد از آن به سماع اعتقاد کردند.

نقل است: از فقیه عارف بالله احمد بن موسی الیمنی که: در شأن ایشان گفتهاند که:

~~احمد بن موسی در میان اولیاء همچو یحیی پیغامبر است در میان انبیاء، که معصیت از

~~او در وجود نیامد، و قصد معصیت نیز نکرد - رضی الله عنه و نفعنابه.

پرسیدند از سماع؛ در جواب گفت: اگر تجویز کنم و مباح دارم سماع را، من از

~~اهل او نیام، و اگر انکار کنم، از من بهتران سماع کردهاند!

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0378.png)

نقل است: جمیع انبیاء - علیهم السلام - معصوماند از جمیع معاصی، و در جواز

~~صغایر بر ایشان - سهوا - اختلاف غلماست؛ و در اولیاء عصمت نیست؛ و در انبیاء

~~عصمت واجب است، و در اولیاء عصمت واجب نیست؛ جایز است که همه محفوظ

~~باشند، و جایز است که هیچ یک محفوظ نباشد؛ و جایز است که بعضی محفوظ باشند

~~و بعضی نه، اما سخن مشهور آن است که انبیاء معصوماند و اولیاء محفوظ؛

* شیخ کبیر عارف بالله ابو الحسن شاذلی را گفتند: منکر سماع هستی؟ گفت:

~~چگونه منکر سماع باشم که از من بهتران سماع کردند؟! از آن جملهاند عبدالله بن جعفر

~~طیار، و معروف کرخی، و سری سقطی، و ذوالنون مصری، و ابوالحسین نوری، و

~~ابوالقاسم جنید، وشبلی رحمهم الله. و بعضی از کبراء عارفین گفتهاند که اگر منکر

~~سماع شویم هفتاد صدیق را میباید منکر شد.

* یکبار ناقوس می زدند حضرت امیرالمؤمنین علی - کرمالله وجهه-- فرمودند: ms390

~~می دانید که چه می گوید؟ «سبحان الله حقا حقا، ان المولی صمد یبقی».

* بعضی از فقها منکر سماع صوفیه بودند، یکی از این طایفه روزی پیش فقیه

~~درآمد، دید که در خانه دور می گردد؛ گفت: ای فقیه! دور می گردی؟ گفت: آری

~~مسئلهای مشکل شده بود، و مدتی بود که هیچ حل نمی شد؛ امروز حل شد؛ فرجی در

~~دلم رسید که باعث بر این دوران شد؛ صوفی گفت: ای فقیه! فرجی[که] به جهت حل

~~مسئله بود این است، پس چون باشد فرجی [که] از حقسبحانه باشد؟ کم بین الفرج

~~بالاطلاع علی حکم من أحکام الله، و الفرج بالاطلاع علی تجلی جمال جلال الله وکمال

~~صفاته و امتلاء القلب بمحبته،[303]و الشوق الی لقاء ذاته، والطرب بذکره الحافی العذب

~~الزلال، و الغیبة بواردات الأحوال والمنازلة فی المقامات العوال، والشرب من راح المحبة

~~التی فیها قاتلهم هنینأ لاهل الدین، کم سکروا بها، و ماشربوا منها، ولکنهم هموا علی نفسه.

فلیبک من ضاع عمره %~% و لیس له منها یصیب و لاسهم

نقل است از سید الطایفه جنید که گفت: پیغامبر - صلی الله علیه و سلم- [راآدر

~~خواب دیدم و گفتم: یا رسول الله! چه گوئی در سماعات صوفیه، که در مجالس حاضر

~~میشوند و منجر به حرکات میگردد؟ رسول - صلی الله علیه و سلم - فرمودند: هیچ

~~مجلس نیست که الا من به شما حاضرم، ولیکن ابتدا به قرآن کنید.

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0379.png)

* امام یافعی می گوید: جاهل! مغرور نشو به آنچه از مشایخ نقل میکنند در باب

~~سماع، و گمان برد که مگر همه کس را مباح است؛ هیهات! سماع آن را رواست که

~~مطرب شوق در مواطن قرب در حضرت قدسیه نغمه سراید، و به گوش هوش او

~~رساند؛ وقتی که خالی و معرا باشد از هوای نفس و صفات دنیه، و متصف باشد به

~~مضمون ابیاتی که مذکور می گردد:

و لما حصرنا للمرور بمجلس %~% وضاءت لنا من عالم الغیب أنوار ms391

وطافت علینا للصوارف خمرة %~% یطوف بها فی حضرة القدس خمار

فلما شر بناها بأفواه کشفنا أضاءت لنا منها شموس وأقمار

وعینا بها عنا ویلنا مرادنا %~% و لم یبق منا بعد ذلک آثاره

و کاشفنا حتی رأیناه جهرة %~% بأبصار فهم لاثوار به أستار

* شیخ ابوعثمان حیری گوید: سماع بر سه نوع است: یکی مر مریدان و اهل ابتدا

~~راست، که به آن جلب احوال شریفه می کنند، و ایشان ایمن نیستند از فتنه و ریا؛ دوم مر

~~صادقان راست که به آن طلب زیادتی احوال می کنند، و سمعشان بر این تقدیر موافق

~~اوقاتشان است؛ سیوم مر اهل استقامت راست از عارفین بالله؛ این جماعت هیچ چیز

~~اختیار نمی کنند بر حقسبحانه از حرکت و سکون، یعنی از برای نفس خود چیزی، بلکه

~~متوقفند در مقام رضا، که هرچه به نسبت ایشان حق سبحانه اختیار کند، آن را اختیار

~~می کنند - رضی الله عنهم و نفعنابهم- و بر این قسم ثالث اشارت کردهاند؛ بعضی از

~~این[304]طایفه گفتهاند: «أنما یصح السماع لمن عالج نفسه بأنواع ضات و تزکیة

~~الصفات و نظم النفس عن المحظورات، و نزه سرائر قلبه عن السموم والآفات وتحققت

~~له المعرفة بالأسماء و الصفات و عند ذلک یحتمل أن یصح له أخذ السماع من

~~المشاهدات».

* مروی است از شافعی که: جاریهای تغنی کرد و این بیت خواند:

خلیلی ما بال المطایا کأنهاتراها علی الاعقاب بالقوم ینکص

به ابن علیه گفت: تو را از این قول هیچ طرب در دل پیدا شد؟ گفت: نی! شافعی

~~گفت: والله که سمع دلت باطل شده است.

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0380.png)

نقل است که: یحیی معاذ رازی به سلطان العارفین- ابویزید بسطامی- نوشت که: از

~~بس که از شراب وصال او در کأس محبت او نوش کردم مست شدم؛ ابویزید در

~~جواب نوشت که غیر تو هفت دریا نوش کرده، و هنوز سیراب نشده، و زبان از حرارت

~~عطش از دهانش بیرون آمده، هل من مزید می گوید!

عجبت ms392 لمن یقول ذکرت ربی %~% و هل أنسی فأذکره ما نسیت

شربت الحب کأسا بعد کأس %~% فما نفد الشراب و ما رویت

نقل است که: ابوتراب نخشبی و شقیق بلخی به ملازمت سلطان العارفین رفتند،

~~جوانی بود خادم حضرت سلطان، سفره حاضر ساخت؛ شیخ شقیق گفت جوان را که:

~~بیا با ما در خوردن موافقت کن! جوان گفت: روزه دارم؛ شیخ شقیق گفت: یکماهه

~~روزه تو را بادا چیزی بخور! قبول نکرد؛ شیخ ابوتراب گفت: ثواب یکساله روزه تو را

~~باد! بیا چیزی بخور! هم قبول نکرد؛ حضرت سلطان فرمودند که: گذاریدش که از نظر

~~حق سبحانه ساقط شد. می آرند که بعد از یک سال به دزدی گرفتندش و دستش را

~~بریدند؛ نعوذبالله من سخط الله.

نقل است: از عمروبن دینار که گفت: مردی بود از بنیاسرائیل، بر ساحل بحر

~~می گشت، شخصی را دید که فریاد می کرد و می گفت به آواز بلند: ای آن که مرا میبیند!

~~البته به هیچ کس ظلم نکند! به سوی او شدم و گفتم: قصه چیست؟ گفت: من حاکم

~~شهری بودم، روزی بر این ساحل سیر میکردم، صیادی ماهی گرفته بود[305] از او

~~طلبیدم، به من نداد؛ گفتم: فروش! نفروخت؛ آخر به ضرب تازیانه از او گرفتم، و در

~~دست خود آویزان کرده به خانه آوردم؛ چون خواستم که بر زمین گذارم دست مرا

~~محکم گرفته بود؛ هرچند کردم از او دستم جدا نشد؛ بالاخره به تشویش بسیار دست

~~خود را خلاص کردم؛ علی الصباح دستم ورم کرد و مجروح شد، و چیزی از او میرفت

~~و هیچ نیک نمی شد؛ پیش طبیب رفتم، گفت: خوره است، اگر انگشتت را نمی بری

~~هلاک می شوی؛ انگشت را بریدم، خوره در کفم افتاد؛ آن را نیز بریدم، بر ساعد افتاد؛

~~آن را نیز بریدم به بازو افتاد؛ چون این را دیدم از خانه بیرون شدم و گرد شهرها و

~~بیابانها می برآمدم و ms393 فریاد می کردم که ناگاه در تک درختی به خواب شدم؛ در خواب

~~دیدم شخصی می گوید: چند عضو خود میبری و بر تاب میدهی؟ آنچه گرفتهای به

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0381.png)

~~صاحبش رد کن تا خلاص شوی! چون بیدار شدم دانستم که این از قبل حق است؛

~~پیش صیاد شدم، دیدم که دام در آب انداخته بود؛ صبر کردم تا بیرون آورد؛ ماهی بسیار

~~در دام او بود؛ پیش او شدم و عرض حال خود کردم؛ ترحم نمود و گفت: تو را بحل

~~کردم؛ در حال اثر صحت ظاهر شدن گرفت، تا تمام صحت یافتم؛ چون خواستم که

~~بروم گفت: ساکن شوا و دست من گرفت و به منزل خود برد؛ تیشهآ خود را طلبید و

~~گفت: گوشهآ این خانه را بکن! کند[م]: سیهزار درم بیرون آمد، ده هزار درم از آن به

~~من داد و گفت: این را در حق خود صرف کن، و ده هزار دیگر داد که این به خویشان

~~و همسایگان فقیر خود صرف کن، و چون خواستم که روم گفتم: راست گوی! در آن

~~زمان که تو را زدم و ماهی از تو گرفتم چه گفتی؟ گفت: روی سوی آسمان کردم و در

~~گریه شدم و گفتم: یا رب! مرا و او را تو خلق کردی، او را قوی و مرا ضعیف ساختی،

~~و او را بر من مسلط کردی، و از ظلم من منع نکردی، و در من آن قوت که او را از

~~ظلم منع کنم نماندی، و او را گذاشتی تا سبیل ظلم و تعدی سپرد، به قوتی که در او

~~خلق کردهای امیدم چنان است که عبرتی شود مر خلق تو را! «یا ودود، یا ودود، یا ودود،

~~یا ذاالعرش المجید، یا مبدئ یا معید، یا فعال ما یرید، اسألک بنور وجهک الذی ملاء ارکان

~~عرشک، و أسألک بقدرتک التی قدرت بها علی جمیع خلقک، و برحمتک التی وسعت کل

~~شيء، لا ms394 آله الا انت، یا مغیث،[306] أغثنی!»

این دعا را هرکه سه بار بخواند در هرگربت و شدتی و نازلهای، البته حق سبحانه

~~فرج بخشاید.

پیش حضرت رسول - صلی الله علیه و سلم - گفتند که: این دعا را شخصی در

~~وقت کربت و شدت خوانده، خدای تعالی [حاجتش برآورده]: ... اسماء الحسنی التی اذا

~~دعی بها أجاب و إذا سئل بها أعطی.

امام یافعی فرموده که: این حدیث را جماعتی از ائمه در تصانیف خود ذکر

~~کردهاند؛ اصل قصه چنان بود که تاجری بوده در زمان رسول - صلی الله علیه و سلم -

~~که از مدینه به شام رفتی و از شام به مدینه آمدی، و این راهها را تنها رفتی - به طریق

~~توکل؛ روزی می رفته ناگاه سواری پیدا شده و بانگ بر تاجر زده، و تاجر ایستاده،

~~نزدیک رسیده گفته که فرود آی! تاجر گفته که مقصود تو مال است؟ اینک مال! مرا

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0382.png)

~~گذار بروم؛ دزد گفته که مال خود از آن من است، غرض قتل توست؛ هرچند زاری

~~کرده که مال را گیر و مرا گذار، میسر نشده؛ چون قتل او مقرر شده التماس نموده که

~~یک لحظه مرا گذار که وضو سازم و نماز گزارم، و دعایی بکنم، بعد از آن تو دانی! دزد

~~گفته که چنان کن؛ تاجر طهارت کرده و چهار رکعت نماز گزارده، و بعد از آن دست

~~سوی آسمان برداشته و به سوز تمام این دعا کرده، والسلام.

حکایت: منقول است که: شخصی بود که به امانت معروف و مشهور بود؛ بعضی از

~~ملوک جوهر نفیسی به او سپرده بوده، اتفاقا پسرک صغیری داشته، آن جوهر را یافته و

~~به سنگ زده و چهار پاره کرده؛ پدر چون وقوف یافته آتش در نهاد او افتاده، هیچ چاره

~~ندیده جز آن که جلای وطن کند؛ در این اندوه و حزون میبوده که ناگاه شخصی به او

~~رسیده و گفت: چه شده است تو را ms395 که یر اندوه بینمت؟ او قصه را بتمامه عرض کرده،

~~آن شخص این ابیات را تعلیم کرده و گفته میخوان و تکرار می کن! حق سبحانه فرج از

~~کربت می کند؛ چنان کرده، ناگاه کسی از پیش آن ملک آمد که پادشاه را سریتی بود که

~~بغایت دوست می داشت، دردی در شکم او پیدا شده که بیم هلاکت است؛ حکما جمع

~~شدند و فرمودند که: آن جوهری که پیش توست چهار بخش کنند بی نقصان، و در آب

~~اندازند و به خورد او بدهند، در حال شفا یابد؛ ملک فرمود که استاد را فرمای که

~~همچنان چهار بخش کند که هیچ کدام از هم زیاده و کم نبود؛ اتفاقا آن جوهر چنان

~~تقسیم یافته بود؛ گفت: السمع و الطاعة لله و لرسوله [307) و لأولی الأمر منا؛ و تمام حزن

~~و غم و اندوه از او زایل شد و گفت: بحمدالله و شکره علی ما اولاه من النعم باللطف

~~الحق والکرم الجلی؛ بعد از آن چهار پاره جوهر را پیش ملک برد؛ چون ملک دید که

~~چهار پاره کرده که هیچ کدام از هم زیاده و کم نیست احسان و انعام به نسبت او کرد؛

~~استاد با جایزه و در غایت سرور بازگشت؛ فسبحان اللطیف الکریم الرحمن الرحیم الذی

~~یکشف الأحزان والسرور و یخلقها بالسرور و الإحسان؛ سبحانه ما أقرب فرحه من

~~المضطرین و رحمته من المحسنین، تبارکالله رب العالمین؛ [وابیاتی خوانده]؛ابیات این

~~است:

و کم لله من لطف خفی %~% یدق خفاه عن فهم الذکی

وکم یسر أتی من بعد عسر %~% و فرج کربة القلب الشجی

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0383.png)

وکم أمر تساء به صباحا %~% یأتیک المسرة بالعشی

اذا ضاقت بک الأحوال یوما %~% فتق بالواحد الفرد العلسی

حکایت؛ منقول است که: پادشاهی درویشی را قهر کرد و در خانه انداخت و تمام

~~منفذهای او را محکم کرد، و حکم کرد که هیچ کس او را طعام و شراب ندهد تا هلاک

~~شود؛ ms396 بعد از سه روز به ملک خبر کردند که آن شخص که او را محبوس کرده بودی

~~بیرون می گردد؛ احتیاط کردند آن خانه همچنان محکم بود؛ آن شخص را حاضر کردند؛

~~ملک گفت تو را که خلاص کرد؟ گفت: دعایی خواندم حق سبحانه مرا خلاصی کرامت

~~کرد؛ دعا این است: اللهم أنی أسألک یا لطیف یالطیف! یا من وسع لطفه أهل السموات

~~والأرضین؛ استآلک اللهم أن تلطف بی من خفی خفی خفی لطفک الخفی الخفی الذی إذا

~~لطفت به لأحد من عبادک کفی؛ فانک قلت و قولک الحق: (الله لطیف بعباده یرزق من

~~یشاء وهو القوی العزیز).

حکایت: نقل است از شیخ ابوالحسن شاذلی که گفت: در بدایت الامر تردد شد مرا

~~میان انقطاع از خلق و توطن در براری، و میان صحبت علما و اخیار؛ در این اثنا گفتند

~~که: در فلان کوه ولی ای از اولیاء است، پیش او شدم؛ در مغارهای بود؛ بر در مغاره

~~نشستم؛ شنودم که می گفت: اللهم ان اناسا من[308] عبادک سألوک أن تسخر لهم خلقک

~~فسخرتهم لهم، فرضوا منک بذلک، و انی أسألک أن تخرج علی خلقک حتی لا یکون لی

~~ملجاء الا إلیک؛ من با نفس خود گفتم: شنو ای نفس که این شیخ چه می گوید! زمانی

~~گذشت، پیش او درآمدم؛ هیبتی از او در دلم درآمد؛ گفتم یا سیدی! چیست حال؟

~~گفت: اشکوا إلی الله من برد الرضا والتسلیم، کما تشکو أنت من حر التدبیر والاختیار؛

~~گفتم: یا سیدی! حر تدبیر و اختیار میدانم، که حال من این است، اما برد رضا و تسلیم

~~را نمیدانم، تو چرا شکایت میکنی از آن؟ گفت میترسم که حلاوت این دو مرا از

~~حق سبحانه مشغول گرداند؛ بعد از آن گفتم: شنودم که گفتی: اللهم ان اناسا من عبادی

~~سألوک! تبسم کرد و گفت: ای فرزند! به جای آنکه گویی «سخرلی» بگوی «کن لی»؛

~~چون او تو را باشد، همه تو ms397 را باشد.

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0384.png)

حکایت: منقول است از یکی از این طایفه که هربار که از او دعا خواستندی، گفتی:

~~«خدا تو را باشد»، و این کلمهآ جامعه اگرچه مختصر اللفظ است، اما کثیرالمعنی است،

~~زیرا که با وجازت لفظ، متضمن همهآ مطلوبات است؛ چه، هرکه را خالق مقدر باشد،

~~یقین که همهآ محبوبات را به او میدهد، و همهآ مرهوبات را کفایت میکند، ولیکن هرکه

~~مر او را باشد، او نیز مر او را باشد؛ کما قال: «من کان لله کان الله له».

«کان لله» بودهای در مامضی %~% زانکه «کان الله له» آمد جزا

وکما أن من اثرالله، آثره الله، ومن رضی عن الله، رضی الله عنه؛ و همچنین در جمیع

~~صفات محموده که اتصاف به او محض فصل است -که از تحت قدرت بنده خارج

~~است_ مگر کسی را حق سبحانه بر گزیده باشد از برای حضرت قدسش، و صافی

~~ساخته باشد از کدورات نفسش؛ نستغفر الله من أقوال بلا فعال، و نسأله التوفیق و صلاح

~~الحال وحسن الخاتمة فی المال، أنه المنان الجواد المفضال.

نقل است که: عجوزی پیش شیخ ابوسعد قصاب آمد که: دختری دارم جمیله، حاکم

~~شهر، ظالمی است که همهآ دختران مردم را به زور کشیده، می گیرد؛ این زمان نوبت به

~~دختر من رسیده است؛ لله دعایی بکن تا شر او از من برگردد؛ شیخ ابوسعد گفتند: این

~~زمان در میان آحیا کسی نیست، به مقابر مسلمانان رو! کسی که [309) قضای حاجت تو

~~کند ییدا خواهد شد؛ چون به گورستان شد، جوانی خوب صورتی دید، بر او سلام کرد؛

~~جواب سلام باز داد و گفت: حالت چیست: عجوزه قصه بتمامه گفت، باز به همان شیخ

~~سعد حواله کرد که: حاجت تو از او می برآید، به او بگو که: دعا کن! که دعاء مستجاب

~~است؛ زن گفت که آحیا به اموات میاندازند، و اموات به احیا؛ من کجا روم؟ و باز پیش

~~شیخ ms398 سعد آمد و قصه را گزارد؛ شیخ سعد سر فروافکند و ساعتی مراقب شد تا عرق

~~بر جبین مبارکش ظاهر گشت، و صیحهای زد و بیهوش بیفتاد؛ در شهر آوازه شد که

~~امیر ظالم به خانهآ عجوزه به جهت دختر میرفت، ناگاه اسبش به سر درآمد و گردنش

~~شکست و هلاک شد، و خلق از ظلم او خلاص شدند؛ بعد از زمانی شیخ به حال آمد؛

~~پرسیدند که شما قصهآ آن عجوزه را چرا به مقابر مسلمین حواله کردید؟ چون از دست

~~شما میآمده است در اول امر، قضای حاجت او نکردید؟ گفتند: کریه شمردم که خون

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0385.png)

~~شخصی در دست من ریخته شود، پس حوالهآ آن به برادرم خضر کردم، چون او رد به

~~من کرد، دانستم که دعا بر او جایز بوده است، بعد از آن دعا کردم

أما والله إن الظلم شوم %~% ومازال المسییع وهوالظلوم

الی دیان یوم الدین یمضی %~% وعند الله تجتمع الخصوم

قال الفضیل العیاض: من عرف الله من طریق المحبة بغیر خوف هلک بالبسط و

~~الإذلال، و من عرفه من طریق الخوف من غیر محبة، انقطع عنه بالبعد والاستیحاش، و

~~من عرفه من طریق المحبة والخوف معأ، احبه الله وکرمه و قربه و فهمه و علمه و مکنه.

نقل است که: عبدالواحد بن زید به راهبی گذشت، به اصحاب گفت: توقف کنید

~~که من به او سخن کنم؛ گفت: یا «راهب! ما علم الیقین»؟ گفت: یا عبد الواحد! اگر

~~دوست می داری که بدانی علم الیقین را، میان خود و میان شهوات دنیا دیواری آهنین

~~ساز، وآن گاه به عروهآ وثقای علم الیقین برآی.

نقل است که شبلی گفت که: پکبار قصد حج کردم، چون به بادیه شدم، جوانی

~~خردسال دیدم، جسمی نحیف اشعث اغبر، جامهآ کهنه در بر، در گوشهای از راه نشسته،

~~آهسته در زیر زبان چیزی می گوید، و روی سوی آسمان میکند، و روی بر زمین

~~می مالد، و ms399 اشک از چشم او چون جوی میرود، و مستغرق است در دعا و تسبیح و

~~تهلیل و ذکر و تحمید و تمجید و تعظیم. چون آن جوان را به این حالت دیدم، دلم را

~~میل[310] به سوی او شد؛ راه را گذاشتم و به جانب او شدم؛ چون دید که سوی او

~~روانه شدم، در حال جست و همچون کسی که از بیم چیزی گریزد، از من گریخت، و

~~من در پی او به تعجیل برفتم، به امید آن که شاید به او رسم؛ هرچند جهد کردم به او

~~نرسیدم، به طریق نیاز گفتم: ای ولی الله! گفت: الله! گفتم: به حق الله که به این مشتاق

~~التفاتی کن! به انگشت اشارت کرد که نمیشود، و گفت: الله! گفتم: اگر صادقی در آنچه

~~می گویی صدق خود ظاهر گردان! ناگاه به آواز بلند گفت که: الله! و به روی درافتاد؛

~~چون نزدیک شدم و احتیاط کردم مرده بود؛ از صدق او با خداوند متعجب شدم و

~~گفتم: والله (یختص برحمته من یشاء والله ذو الفضل العظیم)، و خاطرم به تجهیز و

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0386.png)

~~تکفین او متعلق شد؛ سعی کردم و به حیی از احیای عرب رفتم، و مصالح دفن او

~~حاصل کردم؛ چون باز آمدم اثری از نعش او نیافتم، و هرچند پرسیدم، هیچ کس خبر

~~نگفت؛ متحیر فروماندم؛ در این اثنا شنودم که قایل می گفت: یا شبلی! کفایت کرده شد

~~امر او را، و ملائکه آنچه میبایست کردند؛ تو سعی در عبادت خداوند بکن و آنچه

~~داری تصدق کن، که این جوان نرسید به این احوال مگر به صدقه؛ شبلی گفت: لله مرا

~~خبر کن از صدقهٔ‌ او؛ گفت: ای شبلی! این جوان در اول عمرش گناه کار، عاصی، فاسق

~~و زانی بود؛ روزی به خواب دید که احلیل او ازدهایی شده، گرد دهان او می گردد و از

~~دهن او آتش میبرآید، و او را همچون انگشت ms400 سیاه گردانیده؛ به ترس و بیم بیدار شد،

~~و همه را گذاشت و توبه کرد، و به عبادت مشغول شد، و این زمان دو ازده سال است

~~که او به عبادت و تضرع و خشوع مشغول است؛ روزی سائلی از او سؤال کرد، جامهآ

~~خود به او داد، درویشی خوش حال شد و دست به دعا گشاد و او را دعایی کرد؛

~~حق سبحانه دعای او را مستجاب کرد در حق او، به برکت صدقهای که سایل را مسرور

~~گردانید؛ چنان که در حدیث آمده که: «اغتنموا دعوة السائل عند فرحة قلبه بالصدقة».

نقل است: از بعضی عرفا که گفت: حق سبحانه وقتی که ظاهر گردانید خلق را، در

~~قدم اظهار کرد از برای ایشان صنعتها، بعد از آن اختیار داد ایشان را در آن صنایع،

~~هرکسی صنعتی اختیار کرد، چون به وجود خارجی آورد؛ آن جاری شد بر زبان

~~هرکسی که از برای خود اختیار کرده[311) بود، وطایفهای ماندند که هیچ چیز اختیار

~~نکردند؛ حق تعالی گفت: ایشان را: شما نیز چیزی اختیار کنید! ایشان گفتند چیزی که

~~ما را خوش آید اختیار می کنیم؛ حق سبحانه مقامات عبادت و بندگی بر ایشان ظاهر

~~گردانید، ایشان بر غیرت قبول کردند و گفتند: یا ربنا! ما اختیار خدمت تو کردیم؛

~~حق سبحانه گفت به عزت و جلال من که من آن جماعت را خدام شما گردانیدم، و

~~مسخر شما ساختم، و شما را شافع ایشان کردم؛ شناسید [تا هر]که خدمت شما کرده

~~باشد شفاعت کنید، من آن شفاعت را قبول کردم؛ در شأن آن جماعت؛ گفتهاند:

تشاغل قوم بدنیاهم %~% وقوم یخلوا لمولاهم

فألزمهم مات مرضاته %~% وعن سایر الخلق اغناهم

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0387.png)

نقل است: از سیدالطایفه جنید که گفت: شبی پیش سری سقطی بودم، سری گفت: یا

~~جنید! در خوابی؟ گفتم: نی! گفت: این ساعت مرا حق تعالی در پیش خود نشاند و

~~گفت: ای سری! خلق را خلق کردم و ms401 همه دعوی محبت من کردند؛ بعد از آن دنیا[را]

~~خلق کردم، از ده هزار، نه هزار از من به دنیا مشغول شدند، هزار باقی ماند؛ بهشت را

~~خلق کردم، نهصد از من به بهشت مشغولاند، صد باقی ماند؛ بلا و محنت بر ایشان

~~گماشتم، نود از ایشان به بلا از من محجوب گشتند، و به دفع آن مشغول شدند، ده باقی

~~ماند؛ پس گفتم ایشان را که دنیا نخواستند، و به آخرت رغبت ننمودند، و از بلا

~~نگریختند: چه می خواهید؟ گفتند: یا ربنا! تو مراد ما بهتر میدانی! گفت: بلایی فرستم

~~آن [چنان] که طاقت ندارید و کوهها از تحمل آن عاجز باشند؛ آیا ثابت خواهید ماند؟

~~گفتند اگر فاعل این تو خواهی بود به تو راضیایم، به تو تحمل داریم، و در تو

~~متحملیم، و از سوی توست تحمل ما چیزی را که کوهها از حمل آن عاجزند؛ گفتم

~~ایشان را که: بندگان خاص من شمایید - رضی الله عنهم و رضوا عنه؛ طایفهآ علیه

~~ایشانند.

نقل است: شقیق بلخی گفت: پنج چیز در پنج چیز یافتم: برکت قوت را در نماز

~~چاشت و اشراق یافتم؛ روشنایی کور را در نماز شب یافتم؛ جواب منکر و نکیر را در

~~قرائت قرآن یافتم؛ عبور صراط را در روزه و صدقه یافتم؛ سایه را در روزی که هیچ

~~سایه نیست مگر سایهآ عرش او در خلوت یافتم.

نقل است که: ذوالنون از یکی وصیت خواست؛ گفت: یا ذوالنون! علیک بالسکوت،

~~و لزوم[312] البیوت، والرضا بالقوت إلی أن تموت.

* از حاتم اصم منقول است که گفت: هرکه در مذهب ما می درآید بر وی باد به

~~اختیار چهار چیز که تعبیر از آن بموت کردهاند: موت ابیض، و آن عبارت از جوع

~~است؛ وموت اسود، و آن عبارت از احتمال اذی است از خلق؛ و موت احمر، و آن

~~عبارت است از عمل و مخالفت هوی؛ و موت اخضر، و آن عبارت ms402 است از دوختن

~~رقعه بر جامه یکی بر بالای یکی.

نقل است از شیخ عبدالواحد بن زید که گفت: راهبی را دیدم که شال سیاهی

~~پوشیده بود؛ گفتم چرا سیاه پوشیدهای؟ گفت: این لباس اهل حزن است، و من کلانتر

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0388.png)

~~ایشانم؛ من گفتم: جهت خزن تو چیست؟ گفت: نفس خود را در معرکهآ ذنوب هلاک

~~کردهام، و تعزیت او می دارم؛ بعد از آن بگریست؛ گفتم: چه می گریاند تو را؟ گفت: پاد

~~می کنم ایام عمر خود را که گذرانیدهام، و عملی که بر او اعتماد باشد ندارم، و دیگر

~~کمی زاد، و بعد مسافت و طول عقبه - که در راه است؛ دیگر آن که نمیدانم که قرارگاه

~~بهشت است یا دوزخ!

یاراکبا یطوی مسافة عمره %~% بالله هل تدریی مکان نزولها

شمر وقم من قبل حطک قعرالثری %~% فی حفرة تبلی بطول خلولها

سنت الله بر این جاری شده است که اولیاء خود را از چشم کسی که به رتبهٔ‌ ایشان

~~نرسیده یوشیده است و پنهان کرده؛ البته کسی که به منزلت ایشان نرسیده است، ایشان

~~را نمیبیند و نمیداند. شیخ ابوالخیر اقطع گفته: «ما بلغ أحد إلی حالة شریفة إلآ بملازمة

~~الموافقة، ومعانقة الأدب، و أداءالفرائض، وصحبة الصالحین، وخدمة الفقراء الصادقین».

نقل است: از حاتم اصم پرسیدند که: عمر در چه گذرانیدی؟ گفت: در چهار چیز:

~~چون دانستم هیچ لحظهای از نظر حق تعالی خالی نیستم، و همیشه ناظر است، پس

~~شرم داشتم که به او عاصی شوم؛ و دانستم که رزق مقسوم است، و حق سبحانه آن را

~~ضامن شده است، پس اعتماد کردم و از طلبش فرونشستم؛ و دانستم که حق تعالی بر

~~من فرایض فرض کرده است که غیر من آن را ادا نمی تواند کرد، پس مشغول شدم به

~~او، و دانستم که هرنفسی را اجل مسمی است که از او در نمی گذرد، و مقبل است، به

~~سوی او مبادرت کردم.

نقل ms403 است از بشرحافی که گفت: پیغامبر را - صلی الله علیه وسلم - به خواب

~~دیدم، گفتند: یا بشر! گفتم: لبیک یا رسول الله! گفتند: میدانی که چرا حق سبحانه تو را

~~از اقران[313] تو برگزید؟ گفتم: الله و رسوله آعلم! فرمودند: به اتباع تو سنت مرا، و

~~خدمت تو مر صلحا را، و نصیحت تو مر اخوان را، و محبت تو مر اصحاب و اهل بیت

~~مرا، حق سبحانه تو را به این منزلت رسانید.

* از بعضی سلف صالح منقول است که: به خواب رفته بود که ناگاه گویندهای

~~می گوید که: بگو! گفته که چه گویم؟ گفته این را بگو:

یأخذ أنک أن توسد لینا %~% وسدت بعد الموت صم الجندل

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0389.png)

فأعمل لنفسک فی قنوتک صالحا فلیتد من غدا إذا لم تفعل

نقل است از بعضی از این طایفه که گفت: با جماعتی عزیمت کوه لبنان کردیم، به

~~جهت زیارت غباد و زهادی که آنجا مقیم اند؛ سه شبانه روز گردیدیم و پایهای من

~~آزرده شد؛ در سر کوه بلند نشستم و یاران را به طلب فرستادم، و گفتم: هرکه بیابند مرا

~~خبر کنید؛ روزم دیگر شد، نیامدند، و من تنها بماندم؛ آب طلبیدم که طهارت کنم، ناگاه

~~چشمهای دیدم، طهارت کردم و به نماز مشغول شدم؛ آواز قرائت قرآن شنیدم؛ نماز را

~~تمام کردم، و بر اثر آواز رفتم؛ دیدم که در سوراخ کوه شخصی نشسته است، به دو

~~چشم نابینا، و قرآن میخواند؛ پیش او شدم و بر او سلام کردم؛ جواب باز داد و گفت:

~~جنی یا انس؟ گفتم آدمیام؛ گفت: لااله الاالله! سی سال است که اینجا نشستهام، آدمی

~~ندیدهام غیر تو! غالبا تعب دیده باشی!؟ استراحت کن! به درون کهف شدم؛ سه قبر

~~دیدم در غایت صفا؛ پیش آن قبرها در خواب شدم؛ چون وقت نماز پیشین شد شخصی

~~فریاد زد که: الصلوة! یرحمکالله! و هیچ کس از او داناتر به اوقات صلوة ندیدم؛ ms404 به او

~~نماز کردم و تا نماز دیگر همیشه نماز کرد، و چون نماز دیگر ادا کرد، به دعا قایم شد،

~~و دعا می کرد؛ شنودم که می گفت: اللهم اصلح أمة أحمد، اللهم ارحم امة احمد، اللهم فرج

~~امة محمد - صلی الله علیه و سلم؛ و چون نماز شام گزاردیم گفتم: این چه دعاست؟ با

~~من بگوی! گفت هرکه این دعا را هرروز سه بار بخواند حق سبحانه او را از جملهآ ابدال

~~نویسد؛ گفتم تو را که آموخته است؟ گفت طاقت شنودن آن را نداری! امام یافعی گوید

~~که شیخ ابوالحسن شاذلی و کنیری از کبرا و عارفین گفتهاند که: هرکه هرروز گوید

~~«اللهم اغفر لامة محمد، اللهم ارحم أمة محمد، اللهم استر امة محمد، اللهم أخبر امة محمد»

~~او را از ابدال نویسند. گفتهاند که این دعای خضر است - علیه السلام.

چون نماز خفتن گزاردیم[314) گفت: رغبت طعام داری؟ گفتم: بلی! گفت: در این

~~غار درآ هرچه یابی بخورا درآمدم، سنگی دیدم بزرگ؛ بر وی مویز و جوز و خربزه و

~~توت و سیب و انجیر و حبة الخضرا، پس خوردم آنچه بایستم؛ چون سحر شد وثر ادا

~~کردیم، و آن شب هیچ نخفتیم، و نشستیم تا روز شد؛ نماز بامداد گزاردیم و او نشسته

~~بود تا آفتاب برآمد، و مقدار رمحین شد؛ بعد از آن برخاست و وضو ساخت و در غار

~~در آمد؛ گفتم این میوه ها از کجاست؟ گفت حالیا خواهی دید؛ ناگاه مرغی ظاهر شد،

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0390.png)

~~هردو بال او سفید، و سینهآ او سرخ، و گردن او کبود، در منقار او مویز، و میان دو پای

~~او جوز؛ مویز را در مویز ریخت، و جوز را در جوز؛ چون آواز پر مرغ آمد، گفت:

~~دیدی؟ گفتم: بلی یا سیدی! گفت: این مرغ سیسال است که این میوه ها را برای من

~~می آورد؛ گفتم روزی چند بار می آید؟ گفت: هفت بار. ms405 دو روز باشیدم؛ پانزده بار آمد؛

~~گفت: یکبار برای تو آمد؛ نزد او نشسته بودم که هفت کس آمدند، به مردم عالم

~~نمیماندند؛ شقهای چشم ایشان بر طول بود، و بر اندام ایشان موی چندان بود که

~~احتیاج به لباس نبود؛ متوجه من شد و به فارسی گفت که: از اینها نترس که از مسلمانان

~~جناند؛ یکی از ایشان بر شیخ سورهآ طه خواند؛ دیگری سورهآ فرقان، و دیگری چند آیه

~~از سورهٔ‌ الرحمن، و بیرون آمدند؛ و در بعضی اوقات در وقت سجودش شنودم که

~~می گفت: اللهم من علی بأقبالی علیک، و بأصغائی الیک و انصاتی لک، والفهم عنک،

~~والبصیرة فی امرک، و التعاذ فی خدمتک، وحسن الادب فی معاملتک؛ این گفت و آواز

~~بلند کرد؛ گفتم: این چه دعاست که کردی؟ گفت به این ملهم شدم؛ در بعضی از شبها

~~به این دعا، دعا می کردم، شنودم که هاتفی گفت هرگاه به این دعا دعا کنی بلند گوی

~~که البته مستجاب است.

بیست و چهار روز پیش او بودم؛ گفت: بگوی اینجا چون رسیدی؟ قصه را بتمامه

~~شرح کردم؛ گفت: اگر اینچنین میدانستم تو را پیش خود نمی گذاشتم در این مدت؛

~~چرا که یاران خود را مشغول القلب گذاشتی؛ رجوع تو به سوی اخوان بهتر است از

~~بودن تو اینجا! من گفتم: راه نمیدانم! ساکت گشت تا وقت زوال شد؛ گفت: برخیز تا

~~رویم؛ گفتم: مرا وصیتی کن! گفت: علیک بالجوع والأدب! امید است که به این قوم

~~برسی؛ و گفت چون زیارت بیتالله الحرام کنی حاضر باش که شخصی به این[315]

~~صورت و به این وصف در وقت عصر میانهآ زمزم و مقام ابراهیم تو را هدیهای خواهد

~~داد، از من او را سلام گویی، و از او درخواه که تو را دعا کند، و هردو از در غار بیرون

~~آمدیم؛ سبعی دیدم ایستاده؛ با او در سخن آمد؛ هیچ ندانستم که چه گفت؛ بعد ms406 از آن

~~گفت: در پی سبع رو! هرجا که ایستد از یمین و یسار نظر کن که راه مییابی؛ یک

~~ساعتی سبع میرفت ومن در بی او بودم؛ ناگاه ایستاد؛ نظر به جانب یمین کردم، دیدم

~~عقبهآ دمشق است، شناختم؛ متوجه دمشق شدم؛ چون به موقع درآمدم یاران را دیدم؛

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0391.png)

~~قصه را بتمامه گفتم؛ همه باجمعهم بیرون آمدیم، و متوجه جبل لبنان شدیم؛ و جمع

~~کثیر نیز به ما همراه شدند؛ به همان موضع معین رسیدیم، سه شبانه روز آن غار را

~~طلبیدیم، نیافتیم! گفتند: این چیزی بوده[که] بر تو کشف شده، و بر ما پوشیده گشته

~~است؛ بعد از آن هرسال حج می کردم، و آن شخص که وصف کرده بود میطلبیدم و

~~نمی یافتم؛ سال هشتم زیارت می کردم، آن شخص را دیدم به آن طور که وصف کرده

~~بود، در میان زمزم و مقام ابراهیم، بعد از عصر؛ سلام کردم بر او؛ جواب سلام بازگفت؛

~~از او دعا در خواستم؛ دعایی چند کرد ببعد از آن گفتم: ابراهیم کرمانی تو را سلام گفت؛

~~گفت: تو او را کجا دیدی؟ گفتم: در جبل لبنان؛ گفت: رحمه الله! [گفتم آیا سیدی! او

~~وفات کرده است؟ گفت: آری! در این ساعت او را در آن غار پیش یارانش دفن کردیم؛

~~در اثنای غسل مرغی که دایم برای او قوت می آورد خود را بر زمین انداخت و هردو

~~بال بر زمین میزد تا هلاک شد؛ او را نیز در پای آن عزیز دفن کردیم؛ بعد از آن به

~~طواف مشغول شد، واز چشم ما غائب شد - رضی الله عنهم ونفعابهم.

حکایت: مروی است از بعضی از این طایفه که گفت: در بیت المقدس نشسته بودم

~~نزد پیر سلیمان، روز جمعه بعد از نماز دیگر، که ناگاه دو کس دیدم که یکی را خلقت

~~به ما میمانست و دیگری طویل، عظیم الخلقه، عرض پیشانی ایشان زیاده از ذراع بود، ms407

~~بغایت باهیبت، و در پیشانی او اثر ضربهای بود همچو خط؛ آن که در خلقت مشابه ما

~~بود؛ نزدیک من نشست و سلام کرد، و آن دیگر دور نشست؛ به او گفتم: شما چه

~~کسانید؟ گفت: من خضرم و آن برادرم الیاس است؛ جزع از ایشان در من پدید آمده بود؛

~~گفتند: از ما به تو هیچ[آزار] نیست، ما محب امثال شمایانیم؛ [316) بعد از آن گفت:

~~هر که نماز دیگر جمعه گزارد و روی به قبله نشیند، و گوید «یا الله، یا رحمن» تا آفتاب

~~فروشود، هرچه از حق سبحانه طلبد مستجاب شود؛ گفتم: یقین که اولیاء که در روی

~~زمیناند میدانید چندند؟ گفت: وقتی که پیغامبر ما محمد رسول الله - صلی الله علیه و

~~سلم - از دار فنا به دار بقا رحلت کردند، زمین به حق تعالی شکایت کرد، و لابه نمود

~~که: دیگر قدم پیغامبر از من منقطع شد تا روز قیامت! حق تعالی گفت اگرچه قدم انبیاء

~~از تو منقطع شد، اما از این امت جماعتی ظاهر خواهیم کرد که دلهای ایشان همچو

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0392.png)

~~دلهای انبیاء باشد؛ گفتم: چندند؟ گفت سیصد تناند که به صفت اولیاء موسومند، و

~~هفتادند که ایشان را نجبا گویند؛ و چهلند که ایشان را اوتادالارض گویند؛ و دهند که

~~ایشان را نقبا گویند؛ و هفتند که ایشان را غرفا گویند؛ و سهاند که ایشان را مختاران

~~گویند؛ و پک است که او را غوث گویند؛ هرگاه که غوث برود از دنیا، از آن سه یکی

~~به جای او نهند، و از هفت یکی به جای سه ضم کنند، و از ده یکی به هفت ضم کنند،

~~و از چهل یکی به ده ضم کنند، و از هفتاد یکی به چهل ضم کنند، و از سیصد یکی به

~~هفتاد ضم کنند، و از اهل عالم یکی به سیصد ضم کنند، و همچنین است تا نفخ صور؛

~~بعضی از ایشان را دلهاست همچون ms408 دل موسی و عیسی، و بعضی را همچون دل نوح و

~~ابراهیم است؛ گفتم: این که دلهای ایشان متل دل انبیاست از جهت تعظیم می گویند؟

~~گفت: آری! و مثل دل جبرئیل و داود و سلیمان نشنودهای که گفت: فبهداهم اقتدهآ}؟

~~هیچ نبی نرفت از دنیا که الا در طریق او شخصی باقیماند که سلوک آن طریق کند تا

~~روز قیامت؛ اگر اربعین مطلع شوند برقلوب عشره، مثلا قتل ایشان و دماء ایشان را

~~حلال شمرند؛ نشنودهای قصهآ موسی را به من؟ بعد از آن گفتم: خوردن شما از

~~کجاست؟ گفت: از کرفس وکمات است، و طعام الیاس هرشب دو گرده است که از

~~غیب می رسد بی سعی؛ گفتم مقام الیاس کجاست؟ گفت در جزایر بحر است؛ [گفتم:] به

~~هم جمع میشوید؟ گفت آری! هرگاه که ولیای از اولیاء وفات یابد بر او نماز می کنیم،

~~و چون موسم حج شود آنجا جمع می شویم؛ من موی لب او گیرم و او موی لب من

~~گیرد؛ بعد از آن گفتم نامهای این جماعت را گوئید؛ از آستین خود کاغذی برآورد که

~~نامهای مجموع نوشته بود، بعد از آن برخاستند؛ من نیز با ایشان[317]برخاستم؛ گفت:

~~کجا می روی؟ گفتم: با شما می روم؛ گفت: تو را طاقت رفتار ما نیست؛ گفتم کجا

~~میروید؟...2 گفت چه میکنی؟ گفتم: آنجا نماز میکنم به جهت تبرک؛ گفت ما نماز

~~بامداد به مسجد حرام می گزاریم و در پیش حجر مینشینیم، نزد رکن بمانیم تا آفتاب

~~برآید، بعد طواف خانه می کنیم، هفت بار، بعده در مقام ابراهیم دو رکعت نماز

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0393.png)

~~می گزاریم و نماز پیشین را در مدینهآ رسول - صلی الله علیه و سلم - می گزاریم، و نماز

~~دیگر را به بیت المقدس ادا می کنیم، و نماز شام را به طور سینا، و نماز خفتن را

~~بربالای سد سکندر می گزاریم؛ تا روز سد را نگاه میداریم تا یأجوج و ms409 مأجوج [آن را]

~~ویران نکند، و اینچنین می کنیم تا مرحلهٔ‌ دنیا به آخر رسد؛ والسلام.

نقل است از بعضی از این طایفه منقول است که گفت: شنودم که درفلان موضع

~~سه کساند که از آبدالند؛ قصد زیارت ایشان کردم، و طلب داشتم؛ یکی از ایشان امام

~~جامع بود ابراهیم نام؛ اموال بسیار [و] وجاهت عظیم داشت؛ و دوی دیگر، یکی را

~~حسن نام و دیگری را حسین نام؛ پیش امام رفتم، میان شام و خفتن بود؛ سلام کردم بر

~~او و گفتم: برای تو آمدهام؛ خوش حال شد، چون نماز خفتن گزاردیم، دست مرا گرفت

~~و به منزل خود برد؛ عمارت عالی دیدم و بساطها گسترده؛ مایدهآ طعام حاضر کردند؛

~~حسن و حسین نشستند و به ما موافقت کردند؛ اما ابراهیم ننشست و چیزی نخورد؛

~~پرسیدم که چون ننشست؟ گفتند او از اینها نمیخورد، غیر شیر؛ چون وقت خواب شد

~~جامه خوابهای متعدد انداختند؛ بر آن بالا رفت و در خواب شد، و من بیدار نشستم

~~ومتفحص او شدم که چه کار می کند؛ در پارهای از شب از بالای جامه خواب شیب آمد

~~بی آنکه طهارت کند دو رکعت نماز گزارد؛ در رکعت اول فاتحه یکبار و «قلیا ایها

~~الکافرون» یکبار، و در رکعت دوم فاتحه پکیبار و «قل هوالله احد» یکبار خواند، و

~~چون سلام داد گفت: «لااله الاالله وحده لاشریک له، له الملک و له الحمد یحیی ویمیت

~~وهوحی لایموت، بیده الخیر وهو علی کل شیء قدیر، اللهم لا مانع لما اعطیت ولا معطی

~~لما منعت، و لا ینفع ذا الجد منک الجده سه بار گفت به آواز بلند، بعد از آن دو رکعت

~~دیگر گزارد و در رکعت اول فاتحه و «قل اشوذبرب الفلق» یکبار و در رکعت دوم

~~فاتحه و «قل اغوذ برب الناس»[318) یکبار، و چون سلام داد همان را خواند که در

~~اول خوانده بود، سه بار؛ بعد از آن دو رکعت ms410 دیگر گزارد و در رکعت اول فاتحه و آیة

~~الکرسی یکبار، و در رکعت دوم فاتحه یکبار و «قل هوالله احد» سه بار بخواند؛ بعد از

~~آن به جامه خواب خود باز گشت، بعد از آن که اذکار مذکور را خوانده بود، چون وقت

~~فجر شد، برخاست و اذان خواند و نماز بامداد ادا کرد بی آنکه تجدید وضو کند؛ چند

~~ماه با ایشان بودم، به همین منوال بود؛ چون روز عرفه شد، گفتند: در این روز سورهآ

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0394.png)

~~حج و انبیاء بخوان، و چون به ذکر نبی رسی، صلوات بر نبی - صلی الله علیه و سلم -

~~فرستی، و چون چنین کنی حق تعالی تو را ثواب حج کرامت کند؛ چون چاشت شد

~~حسن آمد و دست مرا گرفت و به خانه برد؛ دیدم که جمعی احرام بستهاند، مرا هم

~~اسباب احرام داد و گفت نیت احرام کن! بعد از آن بیرون آمدیم و سطلی پر از درهم با

~~ایشان بود، از گورستانی در گذشتیم همه دو رکعت نماز گزاردیم؛ مرا گفتند نیت حج

~~کن! نیت کردم؛ بعد از آن لبیک گویان شدند، من نیز موافقت کردم، و سجده کردند، من

~~هم کردم؛ بعد از ساعتی سرها را برداشتند، من نیز برداشتم؛ زمینی دیدم که نمیشناختم

~~و جمع کثیر بر شتران میرفتند؛ ابراهیم گفت این جماعت از منا بیرون آمدهاند و به

~~سوی مکه می روند؛ بعد از آن دست من گرفت تا رسیدیم به مسجد عرفات؛ آب

~~خریدند، غسلها کردیم، نان و خرما نیز خریدند و مرا گفتند: بخورا من گفتم: صایمم؛

~~به نبی خود گفت مخالفت مکن که پیغامبر در این روز افطار می کردند؛ چون وقت

~~غروب شد ابراهیم آن سطل پر درهم را به من داد و گفت: در حق خود خرج کن، و

~~بر تو باد که به شام روی و آنجا باشی، و از من غایب شدند.

آن که گفت پیغامبر در این ms411 روز افطار کردند آن است که پیغامبر در حجة الوداع

~~روز عرفه افطار کردند؛ سنت مر واقفان را افطار است -علی الاصح- و مر غیر واقفان را

~~صوم است، و صوم ایشان کفارت گذشته و آینده است؛ اینچنین است در حدیث؛ و مر

~~واقفان را که افطار است، از جهت آن است که معین باشد مر دعا و عبادتی را که در

~~این روز است از اذکار و تلبیه و غیر آن.

نقل است: از بعضی منقول است که گفت: بیماریی[319) عارض من شد که همهآ

~~اطبا از معالجهآ من عاجز آمدند، و از خود امید قطع کردم؛ در چنین حالتی در شب

~~جمعه به خواب دیدم که شخصی از در درآمد و بر بالین من نشست، و در پی او خلق

~~کثیر درآمدند؛ در وقت آمدن مثل مرغان بودند، و چون نشستند به صورت آدمی شدند؛

~~بعد از آن، آن کس که اول درآمده بود سر بر آورد و گفت: قصد ما از آمدن به این ولایت

~~زیارت و عیادت سه کس بود؛ یکی به من اشارت کرد، دوم صالح خلقانی. و من پیش

~~از این او را نمی شناختم- سیوم زنی را گفت و نام نبرد، بعد از آن دست مبارک بر

~~پهلوی من نهاد و گفت: «بسم الله، ربی الله، حسبی الله، توکلت علی الله، اعتصمت بالله،

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0395.png)

~~فوضت أمری الی الله، ماشاء الله، لاقوة الا بالله»؛ بعد از آن گفت: این کلمات را بسیار

~~گوی که در این کلمات شفاست همه بیماریها را، فرج است از همهآ غمها، ونصرت

~~است مر هر دشمن را؛ اول کسی که به این کلمات تکلم کرده است حملهآ عرشاند،

~~درآن وقت که مأمور شدهاند به حمل عرش و تا روز قیامت این کلمات می گویند؛

~~شخصی که بر دست راست او نشسته بود گفت: یا رسول الله - صلی الله علیه و سلم -

~~اگر کسی نزد لقاء عدو گوید؟ گفتند: در آن ms412 فتح و ظفر و نصرت و بشر است؛ من

~~گمان بردم که آن ابوبکر صدیق است، گفتم: یا رسول الله! این ابوبکر است؟ گفتند: نی!

~~عمم حمزه است؛ بعد از آن، آن که بر دست چپ بود اشارت به سوی من کرد و گفت

~~اینها شهدایند، بعده اشارت به آنها کردند که در پس اینهااند و گفت: اینها صالحانند، و

~~بعد از آن پیروان رفتند؛ چون بیدار شدم تمام صحت یافته بودم، و هیچ اثر علت نمانده

~~و

نقلاست که بعضی از مشایخ گفت که: من و ابوعلی بلدی به زیارت اخی از اخوان

~~می رفتیم در بریه ای افتادیم، سوراخی دیدیم و در پیش او سنگی سوراخ کرده ایستاده، و

~~در درون سوراخ پیرزال کلان سال نشسته است و به عبادت رب الارباب مشغول است؛

~~چون آفتاب فروشد از سوراخ برآمد، دو گرده نان به او همراه و مقداری خرما؛ چون ما

~~را دید گفت: در این سوراخ درآئید و آنچه می خواهید گیرید؛ درآمدیم؛ چهار نان و

~~پارهای خرما بر گرفتیم، و حال آنکه در آنجا خرما نمی بود؛ نان و خرما خوردیم؛ ساعتی

~~بود، ابری آمد[320] و بربالای سنگ بارید، و آن سوراخ [که]در سنگ بود پر شد، چنان

~~که برخارج سنگ قطرهای نیفتاد؛ پرسیدیم چندگاه است اینجا به این منوال میباشی؟

~~گفت هفتاد سال است که حال من با خواجهآ من است، چنان که دیدی! بعد از آن گفت:

~~کجا می روید؟ گفتیم به زیارت ابونصر سمرقندی؛ بر بالای بلندی برآمد وفریاد کرد یا

~~ابونصر! بیا برای این جماعت! ناگاه دیدم که ابونصر پیدا شد و بر ما سلام کرد، و ما بر

~~او سلام کردیم؛ بعد از آن گفت: من آطاع العبد مولاه، اطاعه مولاه.

نقل است از سهل بن عبدالله تستری که گفت: در مکه بودم و به طواف مشغول

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0396.png)

~~بودم، دو کس دیدم که دست یکدیگر گرفته بودند؛ یکی یکی را ms413 می گفت: بگو: یا حی

~~نور روح سمع آذان قلبی! گفت که: نور روح بصرعیون قلبی بحق الفجور علیک روح

~~الارواح! در میان ایشان درآمدم و گفتم: کلمات را شنودم و الفاظ آن را حفظ کردم؛ شما

~~چه کسید؟ گفت: یکی که ما خضریم و ایشان الیاسند؛ برو که چون این کلمات یاد

~~گرفتی آنچه از تو فوت شده است تو را ضرر نمی کند، و زینهار که در امر دنیا این

~~کلمات نگویی.

نقل است از شیخ ابوالعبد ابن زید که گفت: به بیت المقدس می رفتم، راه را گم

~~کردم؛ ناگاه زنی دیدم متوجه شد؛ گفتم ای غریبه! تو نیز راه گم کردهای؟ گفت: چون

~~غریب باشد کسی که خدای را شناخته بود؟ و چون راه را گم کرده بود کسی که او را

~~دوست میداشته بود؟ بعد از آن گفت: سر عصای مرا بگیر و در پی من بیا! گرفتم و در

~~پی او روان شدم؛ هفت قدم - بیش یا کم - رفتم، ناگاه بیت المقدس را دیدم، چشمهای

~~خود مالیدم، گفتم شاید که غلط کرده باشم، گفت: سیر تو سیر زاهدان است و سیر من

~~سیر عارفان؛ زاهد سیار است و عارف طیار؛ و سیار به طیار چون رسد؟! این گفت و از

~~نظرم غایب شد، هرچند جستم او را نیافتم.

نقل است از شیخ عبدالواحد ابن زید که گفت: من و ایوب سجستانی مسافر شدیم؛

~~در اثنای آن که به راه شام می رفتیم، سیاهی پیش آمد، پشتوارهای هیزم بر پشت بسته؛

~~من گفتم: ای غلام! رب تو کیست؟ گفت: سبحانالله از مثل منی این سؤال می کنی؟ بعد

~~از آن سر سوی آسمان کرد و گفت: الهی این هیزم را زر گن! زر شد؛ بعده گفت: دیدی

~~این را؟ گفتم:[321) بلی! گفت: اللهم باز هیزم شود! هیزم شد؛ شیخ متحیر فروماند و

~~بسیار خجل شد که از چنین کس چه سؤال بود که کردیم؟! آنچنان ms414 شرمندگی هرگز مرا

~~واقع نشده بود؛ بعد از آن گفتم: هیچ طعام داری که خوریم؟ اشارت کرد، جامی ظاهر

~~شد، در او عسل صافی تر و سفیدتر از برف، و خوش بویتر از مشک؛ گفت: بخورید!

~~قسم به آن کس که غیر از او خدایی نیست، که این عسل از زنبور نیست؛ چون خوردیم

~~دیدیم که در غایت شیرینی است، هرگز عسل به آن طعم نخورده بودم؛... متعجب

~~بماندیم پس گفت: لیس بعارف من تعجب من الآیات، فمن تعجب منها فأعلم آنه بعید من

~~الله تعالی، و من عبدالله علی رؤیة الآیات فإنه جاهل بالله. رضی الله عنهم ونفعنابه.

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0397.png)

نقل است از شیخ ابوبکر واسطی، گفت: در بادیه میرفتم اعرابیی دیدم نشسته، پیش

~~او شدم و سلام کردم؛ جواب باز داد؛ خواستم به او سخن کنم گفت: اشتغل بذکرالله، فان

~~ذکرالله شفاءالقلوب؛ بعد از آن گفت: بنده چگونه از ذکر رب خود غافل شود؟ که موت

~~در پی او، و خداوند ناظر اوست؛ بعده در گریه شد و من نیز در گریه شدم؛ بعده گفتم:

~~چگونه در بادیه ای موحش تنها نشستهای؟ گفت تنها نیستم خدای با من است، ومن

~~یگانه نیستم، او انیس من است؛ بعد از آن برخاست و از من گریخت، و گفت: یا

~~سیدی! أکتر خلقک مشغول عنک بغیرک، و أنت عوض عن جمیع مافات؛ یا صاحب کل

~~غریب، و یا مونس کل وحید، و یا مؤدی کل فرید؛ این می گفت و نیز میرفت، و من در

~~پی او میرفتم؛ پس نگریست و گفت: ارجع عافاک الله الی من هو خیر لک منی و

~~لاتسألنی عن من هو خیر لی منک؛ بعد از آن از نظرم غایب شد؛ رضی الله عنهما ونفعنا

~~بهما

نقل است از عبدالواحد بن زید که گفت: به راهبی گذرم افتاد، گفتم چندگاه است

~~که اینجا اقامت کردهای؟ گفت: بیست و چهار سال است؛ گفتم: کیست انیس تو؟ گفت: ms415

~~الفرد الصمد؛ گفتم: از مخلوقین؟ گفت ذکر خداوند تعالی؛ گفتم از مأکولات؟ گفت:

~~ثمار اشجار و نبات آرض. گفتم: اشتیاق به هیچ کس نداری؟ گفت: دارم، به حبیب

~~قلوب العارفین؛ گفتم: از مخلوقین؟ گفت: هرکه را به حق سبحانه اشتیاق بود. به غیر او

~~چگونه اشتیاق بود؟[322) گفتم: از خلق چرا عزلت گرفته ای؟ گفت: از برای آن که خلق

~~سراق القلوب و قطاع الطریقاند از طریق هدی. گفتم: بنده طریق هدی را کی

~~میشناسد؟ گفت وقتی که از خلق بگریزد، بر لبش از هرچه غیر حق است مشغول باشد

~~به ذکر حق از غیر حق سبحانه.

نقل است از ذوالنون مصری که گفت: در بعضی از براری می گشتم، به شخصی

~~رسیدم که او را از گیاه لباسی بود؛ بر او سلام کردم؛ جواب باز داد و گفت: از کجا

~~می آیی؟ گفتم: از مصر؛ گفت: کجا میروی؟ گفتم آنس مولی را میطلبم؛ گفت دنیا و

~~عقبی را ترک کن، آن گاه طلبت درست بود، و امید است که برسی به انس مولی؛ بعد از

~~آن گفت: ای ذوالنون! بالا نظر کردم دیدم آسمان و زمین آذر است که چون آتش

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0398.png)

~~می تابد؛ گفت: چشم خود را پوش! پوشیدم؛ چنان که بود آنچنان شد؛ گفتم: راه به این

~~چگونه است؟ گفت: تفرد للفرد ان کنت له عبد.

نقل است از محمد قدسی که گفت: روزی به دارالشفا درآمدم؛ جوانی دیدم بر

~~گردنش غلی و بر پای زنجیری؛ چون چشمش بر من افتاد گفت: ای محمد! می بینی که

~~چه می کند به من؟ بعده گفت: تو را رسول می گردانم به سوی او؛ بگو که اگر مجموع

~~سماوات را غل گردانی و دور گردن من اندازی، و آرضین را قید سازی و در پای من

~~کنی، یک چشم برهم زدن از تو به غیر تو التفات نکنم! علی بعدک لا بصبر من عادته

~~القرب، و لایقوی علی ms416 قطعک من تتمة الحب، إذا لم تراک العین فقد أبصرک القلب. رضی الله

~~بعنه

* سخن بعضی عرفاست: «مساکین اهل الغفلة یشتغلون بکثرة الأعمال، ویعظمونها

~~ویفتخرون بهاء و أما أهل المعرفة فلو عملوا أعمال أهل السموات و الأرض من أزل إلی

~~الأبد، لکان ذلک أصغر فی أعینهم فی جنب عظمة الله من خردلة بین السماء والأرض».

نقل است: ذوالنون گفت که گفتند که: در عرب شخصی است که در نهایت معرفت

~~وحسن کلام است، و در اشارات و لطایف اهل معرفت بی نظیر است؛ عزیمت صحبتش

~~کردم؛ چون به صحبتش رسیدم، چهل روز توقف کردم؛ فرصت آن نشد که از بحر

~~علمش غرفهای1 و از خرمن معرفتش خوشهای چینم، از کمال شغلی که به حقسبحانه

~~داشت، [323) تا روزی از روزها گفت: از کجا می آیی؟ گفتم: از مصر، گفت: برای چه

~~آمدهای؟ گفتم: اقتباس کنم از عمل خیری را که راهبری کند به حق سبحانه؛ گفت: اتق

~~الله، واستعن به، وتوکل علیه، فانه ولی حمید؛ بعده ساکن شد؛ گفتم: زیاده کن که مردی

~~غریبم و از راه دور می آیم، می خواهم که سؤالی چند کنم که در دلم میخلد؛ گفت:

~~متعلمی؟ یا عالمی؟ یا مناظری؟ گفتم: بل متعلم محتاج؛ گفت: در درجهآ متعلمین توقف

~~نمای، و ادب سؤال را نگاهدار، زیرا که چون تعدی کنی و ترک حرمت گیری، بر تو

~~فاسد کرداند نفع علم را؛ فان العقلاء من العلماء، والعارفین من الأصفیاء سلکوا طریق

~~الصدق والوفاء، و قاموا علی قدم القرب و الصفاء، قطعوا أودیة الحزن والبلاء، فذهبوا

~~خیرالدارین و لذائذهما؛ گفتم: کی می رسد بنده به آنچه گفتی؟ گفت: وقتی که بیرون آید

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0399.png)

~~از اسباب، و قطع کند دل خود را از مجموع علایق و عوایق؛ گفتم: بنده کی اینچنین

~~گردد؟ گفت وقتی که بیرون آید از جمیع حول و قوهآ خود، و نباشد وی را چیزی که

~~مالک آن بود، و به حالی که او ms417 را شناسد.

نقل است که ذوالنون گفت: در بعضی از سیاحات خود پیری دیدم که سیمای

~~عارفان داشت؛ گفتم: کیف الطریق إلی الله؟ گفت اگر خدای را شناختی طریقش را نیز

~~شناختی؛ بعد از آن گفت: «دع الخلاف والاختلاف»؛ گفتم: نه که «اختلاف العلماء رحمة»

~~گفتهاند؟ گفت: بلی! مگر در تجرید توحید؛ گفتم: تجرید توحید کدام است؟ گفت:

~~فقدان رؤیة ماسواه لوجدانه؛ گفتم: [آیاآعارف مسرور میشود و عارف محزون میشود؟

~~گفت1: نه! که گفتهاند: اامن عرف الله طال همه»؛ گفتند بل: «من عرف الله زال همه»! گفتم:

~~دنیا دل عارف را متغیر می سازد؟ گفت: عقبی دل عارف را متغیر نمیسازد، فکیف که

~~دنیا!؟ گفتم: نه که هر که خدا را شناخت متوحش گشت؟ گفت: معاذالله که عارف

~~متوحس بود، لیکن مهاجراست! گفتم: عارف از هیچ چیز تأسف میخورد غیر خد؟1

~~گفت: عارف غیر خدای را نمیداند تا تأسف خورد؛ گفتم: عارف مشتاق هست به

~~ربش؟ گفت عارف یک طرفةالعین غایب نیست تا مشتاق باشد به سوی رب! گفتم: اسم

~~اعظم حق تعالی کدام است؟ گفت این که گویی «الله»326) و از او ترسی. گفتم: من

~~بسیار می گویم و هیچ هیبت مرا نمیشود؛ گفت از برای آن که میگویی «الله» از این

~~حیثیت که تویی، نه از این حیث که اوست؛ گفتم: نصیحتی کن مرا! گفت از همه

~~مواعظ تو را همین بس است که دانی که: هرجا که باشی او تو را میبیند؛ بعد از آن از

~~پیش او برخاستم؛ گفتم: مرا چه فرمایی؟ گفت: اطلاع او بر تو، از جمیع احوال، تو

~~فراموش نمیکنی او را؛ رضی الله عنه و نفعنابه.

نقل است: شیخ ابوالعباس خراز گفت: در بعضی از سیاحات خود به شیخ ابوالعباس

~~مربی که از کبراء این طایفه است رسیدم، در اثناء آن که در مجلس او نشسته بودم که

~~سایلی سؤال کرد و گفت: یاسیدی! عقل افضل است یا روح؟ سر فرو افکند ms418 و در مراقبه

~~رفت؛ دیدم که روح او در سیر درآمد و به طرف آسمانها روان شد؛ من نیز در پی او

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0400.png)

~~روان شدم تا درآمدیم به آسمان دنیا؛ ملائکهآ آن آسمان را و انوار و عجایب آن را

~~مشاهده کردیم؛ در این اثنا شیخ از نظر من غایب شد؛ هرچند طلبیدم نیافتم؛ مراجعت

~~کردم، و منتظر شیخ بودم؛ دیدم که در غیبت خود مستغرق است؛ ناگاه حاضر شد و به

~~سائل گفت: حضرت نبی - صلی الله علیه و سلم- سیر کرد و جبرئیل همراه بود، چون

~~به نهایت مرتبهٔ‌ خود رسید، جبرئیل ایستاد و گفت: یا محمد! (وما منا إلا له مقام

~~معلوم 1 از آن زمان که مخلوق شدهایم از آن مقام درنگذشتهایم؛ بعده پیغامبر رفتند و

~~رسیدند آنجا که رسیدند؛ جبرئیل روح بود و حضرت نبی، عقل؛ علم را از معدنش

~~گرفت، نه از تقلید، و نه از راه معقول و عادت مشایخ طریقت وارباب معارف و علوم

~~لدنیه همیشه اینچنین بوده است.

نقل است که: روایت کرد شیخ سیفالدین در رسالهآ خود که: شیخ ابوعبدالله محمد

~~الاهری العجمی بسیار سیاحت کرده بود، و احوال شگرف و کرامات عالی داشت، و

~~حکایات غریب عجیب می گفت، که عقل از ادراک آن متحیر بود؛ شاگرد او شیخ کبیر

~~ابوالحسن ابن دقاق گفت: درآورد مرا شیخ محمد عجمی به سیصد وشصت عالم

~~غیر عالم آسمان و زمین، و رسانید مرا به کوه قاف، و نمود مرا ماری را که گرد عالم

~~حلقه زده است،[325] سر او به دنب او چفسیده و کبود؛ هرچگاه به او همراه میشدم

~~میدیدم که طی ارض با خارق عادتی از او در وجود میآید، از حس معهود غایب

~~میشد. روزی از دمشق بیرون آمدیم، و من در پی ایشان میرفتم، تا رسیدیم به قبر

~~سلیمان پیغامبر، و ایستادیم؛ من گفتم: یا سیدی! این قبر سلیمان است می گویند، هست؟

~~گفت: آری! بعده روان ms419 شد، و من در پی او میرفتم؛ به بنایی رسیدیم بس عالی، طوایف

~~عجیب در او پیش آمدند، و شیخ را سلام کردند، و به مقدم شریفش تبرک جستند؛ بعده

~~پیش[و]) پس او روان شدند. من از ایشان متوحش شدم. شیخ متوجه من شد و گفت: یا

~~علم! احفظ نفسک واشتغل بی و لاتشتغل به من تراه؛ بدان که اینها جنیانند که مرا به

~~حضرت سلیمان میبرند؛ چون به درون عمارت درآمدیم طایفهآ دیگر پیش آمدند و به

~~قصری درآوردند؛ شیخ رفت و من در عقب او بودم؛ در پیشگاه قصر مردی ایستاده

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0401.png)

~~بغایت باهیبت، و نور از جبینش لامع، و در دستش عصا گرفته. شیخ گفت: این شخص

~~حضرت سلیمان است؛ پیش او رفت و دست ایشان را بوسید، و خاتم در دست ایشان

~~بود. بعده طایفهای از جن که خدام سلیمان بودند آمدند، و شیخ را به همان خانه بردند،

~~و به ضیافت مشغول شدند؛ چون طعام خوردیم، به مجموع ذخایر سلیمان بردند و

~~نمودند، و به عرش بلقیس رسانیدند؛ بعده به مغارهای گذرانیدند که از او ناخوشی و

~~بوی کریهی می آمد؛ جنیان گفتند: ای سیدی! این زندانی است که یک پسری از پسران

~~ابلیس را حضرت سلیمان اینجا در زندان کردهاند، و تا این زمان در بند[است]؛ چون

~~شیخ خواستند که برگردند برای شیخ تختی زدند، شیخ اشارت کردند که برای او نیز

~~مهیا سازید، ساختند؛ چون برتخت نشستم تخت بر هوا شد و بردارنده نمیدیدم، تا

~~بربالای دریایی عظیم دیدیم خود را، و از آنجا به موضعی رسیدیم که تخت بر زمین

~~فرود آمد؛ از تختآ شیب آمدیم؛ باز تختها بر هوا رفت و شیخ روان شدند و من در پی

~~ایشان می رفتم؛ به اندک فرصتی به دمشق رسیدیم؛ این و آمثال این از ایشان بسیار

~~مشاهده می کردیم[326].

نقل است از شیخ ابوعبدالله قرشی که گفت: از شیخ خود ابویزید قرطبی ms420 پرسیدیم

~~از بدایت کار خود ما را خبرده، شاید که منتفع شویم؛ گفت: ای فرزند! کار من بس

~~غریب است! در اول تاجر بودم، و در بازار عطاران دکان عطاری داشتم، و همه نفایس

~~میفروختم، وچیزهایی که عزیزالوجود بود در دکان خود جمع کرده بودم، و لباسی

~~فاخر[می آپوشیدم؛ روزی به مسجد درآمدم تا نماز گزارم، چون نماز را تمام کردم حلقهآ

~~عظیمی دیدم؛ به آن سو شتافتم، و من از اولیاء آن دانسته بودم که عوام می گفتند که: این

~~طایفه در کوهها و بادیهها می باشند؛ پیش ایشان رفتم؛ شخصی حکایات مجاهدین

~~میخواند، مثل ریاضات سلطان العارفین و غیره؛ من در نفس خود گفتم: سبحانالله!

~~کسی مثل این را در کتاب مینویسد؟ شخصی از این میان گفت کتاب را به چه جهت

~~می نویسند؟ گفتم: این حکایت به دروغ بیشتر ماند، و این که یکسال آب نخورد چون

~~زنده میماند؟ شخصی دیگر گفت: این کار را گذار! و من همچنان حکایات منکرانه

~~می گفتم؛ شخصی از میان حلقه سر برآورد، گفت: به صلحا انکار میکنی؟ من گفتم:

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0402.png)

~~صالح کجاست؟ و ایشان را گذاشتم و رفتم؛ و متعجب می بودم؛ ناگاه در دکان نشسته

~~بودم که شخصی دیدم اثر ریاضت در او؛ گونهای متغیر گذشت، مرا بدید، باز مراجعت

~~کرد؛ گوئیا مرا می جوید؛ بر من سلام کرد؛ من نیز جواب سلام باز دادم؛ گفت: نام تو

~~چیست؟ گفتم: عبدالرحمن؛ گفت: مرا میشناسی؟ گفتم: آری! تو آن شخصی که در آن

~~حلقه به من سخن گفتی؛ گفت: تو به همان عقیدهای یا توبه کردهای؟ گفتم: من هیچ

~~عقیدهای نمیدانم که از آن توبه باید کرد؛ بعد از آن تکیه بر دکان انداخته گفت: ای

~~ابوزید! چه می گویی به اعمال اهل صلاح؟ گفتم: کجایند صالحان؟ گفت: در همین بازار

~~هستند کسانی که اگر گوپند دکان را که ازجای کنده شود، کنده شود و برود؛ در این

~~گفتن ms421 بود که دیدم که دکان متحرک شد، و از جای خود روان شد؛ من گفتم: آدمی را

~~مثل این قدرت میباشد؟ گفت: این چه چیز است در جنب آن که از انسان درخور

~~است؟ من متحیر فروماندم، و او[327] مرا گذاشت و برفت، و من به خود فرورفتم و

~~گفتم: اگر مثل منی عمر خود در این دکان ضایع کند، به این قوم چون خواهند رسید؟

~~و در من توله و کشش صحبت این طایفه افتاد؛ علی الصباح متوجه آن حلقه شدم، و

~~سماع کلام ایشان را بر خود لازم داشتم؛ امروز به نوع دیگر شنودم، وچنان متأثر شدم

~~که دکان را فراموش کردم؛ روز دیگر رفتم، دکان را و آنچه در اوست به بعضی تسلیم

~~کردم، و دیگر بر سر آن نشدم، تا حاصل شد آنچه حاصل شد، و رسیدم به آنچه

~~رسیدم

نقل است از بعضی علما که گفت: امام غزالی را دیدم در بادیهای، مرقعی پوشیده و

~~رکوهای در دست و نعلینی در پای، حال آن که پیش از این او را در بغداد دیده بودم،

~~قریب به صد کس از امنا [و] امرا پیش او بودند و درس می گفت، و در مجلس او علما

~~و فضلا حاضر می شدند؛ او را گفتم: ای امام! نه تدریس بغداد به از این بود؟ به سوی

~~من نظر به غضب کرد و گفت: لما یزع بدر السعادة فی فلک الإرادة وحجبت شمس

~~الأصول إلی مغارب الوصول.

ترکت هوی لیلی و سعدی بمعزل %~% و عدت إلی مصحوب أول منزل

ونادت بی الأشواق مهلا بهذه %~% منازل من تهوی رویدک فأنزل

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0403.png)

یعنی لسان حال الأشواق وصلت إلی منازل الأحباب، فدع عنک تعب الشر و

~~المشاق

قال الإمام الیافعی الیمنی: قد ذکرت هذه فی مناقبه فی کتاب الإرشاد، وقد شهدته

~~الخلائق من الأولیاء بالولایة العظمی والمقام العالی، و درجةآ الصدیقیة، وشرف المعالی،

~~فلا التفات إلی ذم کل حاسد مشئوم، و ms422 کل معاند محروم، و کل أعمی من محاسنه غیر

~~موقف، سوف یری إذا کشف الغطا و یتحقق.

سیدرون فیما بعد یا أم حامد %~% لمن شرف العلیا و فخرالمحامد

إذا حجة الاسلام بان مقامهلکلالوری ما بین خل وحاسد

بیوم به عال مقام محمدعلیه صلوة الله زین المشاهد

شفیع الوری مولی البرایا مقدماله مشهد یخلوا لکل مشاهد

منقول است که: سفیان ثوری را گفتند که: یا شیخ! چندین مجاهده برای چه و چرا

~~می بری؟ اگر کمتر کنی حق سبحانه مرادت خواهد داد، انشاءالله؛ سفیان گفت:328)

~~چون اجتهاد را به نهایت نرسانم؟ که به من رسیده است که: اهل جنت در منازل خود

~~باشند، ناگاه نوری عظیم ظاهر شود که هشت جنت روشن شود؛ گمان برند که مگر

~~تجلی است از جناب باری سبحانه هم به سجده درافتند؛ منادی ندا کند که: سرها

~~بردارید که چنان نیست که گمان بردهاید، بلکه نوری است که حوری در روی شوهر

~~خود تبسم کرده است؛ ای برادران دینی! طول اجتهاد برای طلب حور عین مذموم

~~نیست، فکیف برای طلب مولی عز و جل؟

ما خیر من کانت الفردوس منزلهآ %~% ماذا تحمل من توسیس وإفتار

تراه یمشی بخیلا خائفا وجلا %~% الی المساجد یسعی بین أطمار

یا نفس! مالک من صبر علی النار %~% قدر حان أن تقبلی بعد ادبار

نقل است که ابوسلیمان دارانی گفت که: یکبار قصد زیارت حرمین شریفین

~~- زادهماالله شرفا - بر قدم تجرید کردم؛ در اثناء راه جوانی از عراق همراه ما شد که او

~~نیز همین داعیه داشت؛ چون با رفقا در راه بود همیشه قرآن میخواند، و چون فرود

~~می آمدند، به نماز مشغول میشد؛ با این همه روز به روزه بود، و شب به فیام؛ همیشه

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0404.png)

~~این بود دأب او، تا رسیدیم به مکه - شرفهاالله تعالی؛ آن جوان از ما جدا شد؛ در وقت

~~مفارقت گفتم: ای جوان! باعث بر این مجاهدهآ قوی و مهیج چه بود؟ گفت: شبی ms423 در

~~خواب دیدم که قصری از قصرهای بهشت را که خشتی از زر و خشتی از نقره بود بنای

~~او، و شرافه1آ او نیز اینچنین بود، و میان هردو شرافه یک حور ایستاده بود که مثل او

~~هیچ چشمی ندیده است؛ در این اثناء که من در حسن و جمال و بهاء و کمال ایشان

~~مشعوف بودم، و ایشان دوایت مویهای خود را نداشته بودند، که ناگاه یکی از آن میان

~~به من نگریست و تبسمی کرد که از نور دندانهای او بهشت روشن گشت، و گفت: ای!

~~در طلب من سعی و جد بسیار نمای تا من تو را باشم، و تو مرا؛ بعد از آن از خواب در

~~آمدم، پس سزاوار آن است که از جد و جهد خالی نباشم؛ ای ابوسلیمان! آنچه میبینی

~~از من از جد و اجتهاد، نیست مگر خطبهآ حور؛ بعده گفتم: ای جوان! مرا دعا کن! دعا

~~کرد و عهد اخوت به هم بستیم؛ بعد از آن از هم جدا شدیم؛ ابوسلیمان گفت: [329]با

~~نفس خود معاتبه کردم و گفتم: ای نفس! یکی بیدار شو و ببین2 که این همه اجتهاد از

~~برای طلب حوری می کند، فکیف که رب حور طلبد!

* امام یافعی می گوید که خوابهایی که صلحا میبینند در او اسرار عجیبه است، که

~~حق سبحانه در مرآت قلوب صافیهآ ایشان ظاهر می گرداند، و بشارت میدهد ایشان را در

~~جد و جهد... زیاده کنند، و به این مقامات و رؤیای صالحه که جزوی از اجزاء نبوت

~~است متیقظ شوند؛ نه چون ما که وعظ شنودیم ومتیقظ نشدیم.

چنین روایت کردهاند که در بغداد در ایام سلطنت هارون الرشید قحط سالی شد که

~~باران از آسمان نیامد؛ مردم به استسقا بیرون آمدند؛ هر چند کردند باران نیامد؛ روزی

~~مردم - بأجمعهم - به استسقا بیرون رفته بودند که پیری از دشت با سه دختر خود بیامد

~~و بایستاد و گفت: ای قوم! ms424 به چه جهت مجتمع شدهاید در این صحرا؟ گفتند: شیخ

~~بزرگوار! هرچند به جهت استسقا دعا می کنیم، حق سبحانه باران نمیدهد. شیخ گفت:

~~حق سبحانه از شما غایب نیست، از شهر بیرون شدن را چه جهت است؟ نه که حق

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0405.png)

~~تعالی فرموده است: (و هو معکم أینما کنتم)1؟ این سخن را به هارون الرشید

~~رسانیدند؛ هارون گفت یقین که صاحب این سخن را با خداوند سری است؛ این

~~شخص را طلبید؛ چون حاضر شد، هارون گفت: ای شیخ بزرگوار! دعا کن که خدا

~~باران دهد، که تضییق از حد گذشت، و دانم که تو را نزد او جاه است. آن شخص تبسم

~~کرد و گفت: می خواهید درحق شما دعا کنم؟ گفتند: بلی! گفت: همه توبه کنید! منادیان

~~منادی کردند که مردم توبه کنند؛ پس همه توبه کردند؛ بعد از آن شیخ دو رکعت نماز

~~گزارد. چون سلام داد، دختران را بر دست راست و چپ خود گرفت، و دست بر دعا

~~برداشت، و از چشمش آب روان شد، و دعا کرد؛ هنوز دعا را تمام نکرده بود که رعد و

~~برق جستن گرفت و آسمان پر ابر شد، و همچون مشک آب روان شد. خواص هارون

~~الرشید [به] تهنیت پیش هارون شدند؛ هارون گفت: این شیخ بزرگوار را طلبید؛ چون به

~~طلب او شدند دیدند که در میان آب و گل ساجد است؛ به دختران او گفتند که: پدر

~~شما را چیست که از میان آب و گل سر نمی بردارد؟ گفتند: چنین است عادت او، هربار

~~که سجده برای حق سبحانه کند به خود نمی آید و سر نمی بردارد تا سه شبانه روز

~~نگذرد؛ این خبر را پیش هارون الرشید بردند؛ هارون بسیار گریست و گفت: [330]

~~اللهم انی اسألک و أتوسل إلیک بحرمة الصالحین، أن تهبنا الیهم، وتفیض علینا من

~~جزیل برکاتهم، بفضلک و جودک و کرمک یا أرحم الراحمین .

نقل است از شیخ ms425 ابوالحسن شاذلی که گفت: در بعضی از سیاحت خود در مغارهای

~~بودم، گفتم: الهی! تو را کی بندهآ شاکر باشم؟ آوازی شنودم که می گوید: وقتی که غیر

~~خود منعم علیه نبینی؛ گفتم: الهی کی آنچنان شوم که غیر خود منعم علیه نبینم؟ حال آن

~~که انعام تو بر انبیاء و اولیاء و علما و ملوک واقع است؛ دیگر بار آوازی شنودم که: اگر

~~انبیاء نبودندی هدایت نمی یافتی، و اگر اولیاء و علما نبودندی، مقتدا نمی یافتی. و اگر

~~ملوک نبودندی امنیت نمییافتی. این همه نعمت است از من به سوی تو.

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0406.png)

* دیگر گفت فرد مصاحبی داشتم، یکبار به طلب حق سبحانه درمغارهای بردیم و

~~ما همدیگر می گفتیم مددا! چیزی از خوردنی پیدا شود تا بعد فردا؛ ناگاه دیدم که مردی

~~ظاهر شد بغایت باهیبت بود، گفتم چه کسی؟ گفت: عبدالملکم؛ دانستیم که او از اهل

~~اقتداست؛ گفتم: چیست حالت؟ گفت: چیست حالت، چیست حالت، چیست حالت!

~~چه باشد حال کسی [که] می گوید: مددا! چیزی پیدا شود که بخوریم، و پس فردا پیدا

~~شود که بخوریم! چرا عبادت الله نمی کنید؟ متنبه شدیم و از گفتهآ خود توبه کردیم.

نقل است از بعضی صالحان که با خداوند - عز و جل - عهد کرد که به مشتهیات دنیا

~~نظر نکند؛ روزی به بازار می گذشت که نظرش به فوطهای افتاد که در مسیر دکان آویزان

~~کرده بودند؛ بسیار نیکو نمودش، و نظر را مکرر کرد، و از عهدش فراموش شد. صاحب

~~فوطه دید که این شخص بسیار نظر میکند، ناگاه فوطه غایب شد؛ صاحب فوطه این

~~شخص را گرفت که فوطهآ مرا تو گرفتی! او هرچند سوگند خورد باور نکرد؛ قصه دراز شد؛

~~عاقبت به پیش والی رسید؛ والی گفت: صالحان چنین کارکنند؟ او در گریه شد و گفت:

~~والله که من این کار نکردم؛ صاحب فوطه گفت: جامه هایش را بکشید، شاید که ظاهر شود؛

~~چون ms426 جامههایش را کشیدند، دیدند که فوطه بر میانش بسته است؛ نعرهای زد که نزدیک بود

~~که روح از بدنش مفارقت کند، و بیخود بیفتاد؛ والی گفت: تازیانه بیارید تا او را ادب بلیغ

~~کنم؛ ناگاه هاتفی آواز داد که: یا عبدالله! با اولیاء خدا ادبنگاهدار! والی نیز نعرهای بزد و

~~بیهوش شد؛ درویش به خود آمد و گفت: یا مولای! فقد عرفت ذنبی و جرمی، و أنا

~~الخاطی، یا مولائی [انأ] العبد الخاطی، لاتؤآخذنی؛ الأمان، الأمان! به اجبار خلق همه در گریه

~~شدند، از بس که گریه به سوز می کرد؛ چون والی از غش خود افاقت یافت، پا و دست او

~~را بوسید و گفت: ای ولی خدا! بگو که قصهآ تو چگونه بود؟ قصه را چنان که بود گفت

نقل است ازذوالنون که گفت: در کوه لکام [به آغلبات حال سیر می کردم، دیدم که[کسی)

~~به نماز ایستاده و سباع بر حول او بودند؛ چون من نزدیک او شدم از من رمیدند؛ چون

~~نماز[331] سبک کرد گفت: یا أبا الفیض! لو صعوت لطلبتک الوحوش و حسنت إلیک الجبال؛

~~من گفتم: معنی سخنت را بیان فرمای! گفت: هرگاه که خالص خدای را باشی همه جویان تو

~~میشوند، و از تو نمی گریزند؛ ذوالنون گفت به او گفتم: به این درجه به چه میتوان رسید؟

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0407.png)

~~گفت: به این درجه نمیتوان رسید، تا خلق از دل تو بیرون برود، چنان که شرک بیرون رفته

~~است؛ گفتم: والله که این بر من بغایت مشکل است؛ گفت: این سهلترین چیز است پیش

~~عرفا.

* هم از ذوالنون منقول است که گفت: شنودم که درنزدیکی، زنی متعبدهای است، به

~~طلب او شدم؛ در یککی دیر خرابی یافتمش، بغایت ضعیف و نحیف، اثر ریاضت و

~~مجاهده در بشرهاش ظاهر و هویدا. بر او سلام کردم. جواب باز داد. گفتم: در مسکن

~~نصارا نشستهای؟ گفت: سر بالا کن و ببین که غیر خدای جهان هیچ ms427 هست! گفتم: از

~~اینها متوحش هستی یا نه؟ گفت دور از من! هوالذی حشا قلبی من لطیف حکمته و

~~محبته، و أوفر خاطری من دقیق الشوق إلی رؤیته، علمت فی قلبی موضعا لغیره. گفتم: تو

~~را از جملهآ حکما می بینم؛ برای خدا مرا از این نکتهها بیرون آور، و راه راست نمای!

~~گفت: ای جوان! اجعل التقوی زادک، و الزهد مجنتک، و الورع مطلبک، و اسالک فی

~~طریق الخائفین من خوف الرب و لم تغنه معرفة الرب فذاک الشقی ماضرو الطاعة ما ناله

~~فی طاعة و ما قد لقی.

* سخن کبراء عارفین است - قدس الله أسرارهم - سالکان در توکل سه قسماند:

قسم اول: طایفهایاند که تسلیم نفوس خود کرده به حق سبحانه؛ از برای جلب

~~منفعت می کنند، و نه دفع مضرت، و این را مطرود میدارند در ضرورات و

~~غیرضرورات؛ و نگاه نمیدارند نفوس خود را از عدو وسبع و غیرهما؛ و به هیچ سببی

~~از اسباب دست نمی زنند، به حدی که اگر جامهآ ایشان به شاخ درختی درماند، آن را

~~خلاص نمیسازند تا باد وزد و آن را خلاص کند؛ کما قال قطب مقامات الیقین وحجة الله

~~علی العارفین، أبومحمد سهل بن عبدالله التستری: «أول مقام فی التوکل أن یکون العبد بین

~~یدی الله سبحانه کالمیت بین یدی الغسال، مایقلبه کیف یشاء لایکون له حرکة ولاتدبیر1؛

قسم دویم: طایفهایاند[که]در ضرورات دست بر سبب میزنند، و در غیرضرورات

~~نی؛ از جهت جلب منفعت و دفع مضرت، و بر این طریقهاند جمهور انبیاء و اولیا؛ چنان

~~که حضرت پیغامبر - صلی الله علیه و سلم - از جهت کفار از مکه به مدینه هجرت

![image filename](./0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin_0408.png)

~~کردند و در غار ثور پنهان شدند، و غیر آن؛ و نگویند که تارک تسبب در ضرورات

~~افضل است از متسبب در ضرورت و در غیر ضرورت؛ بلکه برعکس است؛

قسم سیوم: طایفهایاند که مطلقا متسببند در ضرورت و غیر ضرورت؛ لیکن اعتماد

~~ایشان ms428 بر متسبب است نه سبب.

تمت هذه الرسالة الشریفة المیمونة المتبرکة الموسومة بسلسله العارفین وتدکرة الصدیقین من

~~کلام قطب الأولیاء ومفخرالأصفیاء، و زبدة الأتقیاء وتاج العرفاء، وخلاصة الأزکیاء، جامع الفضائل

~~و الدقایق، کاشف الأسرار والحقایق، محیی السنة والدین، ناصر بلاد المسلمین، مصباح جمیع

~~الطالبین، مظهر أنوار العالمین، ملجاء أرباب الفضل والکمال، ومجمع الوجد والحال، مبین نکاة

~~أهل الحال والقال، آن سائر مقام فی الله، حبیب اله، حضرت خواجه عبیدالله، نورالله مضجعه،

~~قدس الله روحه، فی أربع و عشره شهر البراه، فی یوم الجمعة فی القریة المتبرکة الفاخرة،

~~المسمی بدهبید.

~~این به توفیق خدای لاینامروز جمعه شد کتابتها تمام

# صد شکر که این مخزن اسرار خدا شد %~% شد منتشر از کتابتم در همه جا

# در موضع دهبید شد این نسخه تمام %~% در پای مزار خواجهآ هر دو سرا

تصحیح این کناب نیز از روی تنها نسخهآ موجود در ایران یعنی نسخهآ کتابخانه مجلس در

روز دوشنبه سیزدهم بهمن ماه سال 386 ابه لطف خداوند تمام شد.

0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin

كتاب 0921BurhanDinSamarqandi.SilsilatCarifin

نبذة عن الكتاب

الفهرس