بعده تغییری در چهرهآ مبارک شیخ بزر گ[وار] پدید آمد . خواجه

~~عبدالله برقی رو بطرف یاران کرده گفتندشمایان بیرون شوید. بعده شیخ

~~بزر گوار فرمودند که مارادر همین موضع دفن کنید[ نماز] جنازه را بمسجد

~~جامع خوانید 3 و دخترمارا به پسر میر سید شرف الدین بدهید، و نیز گفتند

~~که مراخواجه عبدالله غسل دهد و قبر مراخواجه حسن اند[ا]قی کند. درین

~~سخن بودند که خواجه خضرعلیه السلام والیاس وابدال و غوث وقطب و

~~هریکی از آن مردان غیب حضرتشیخ ما را وداع کردند . بعده خواجه

~~خضرعلیه السالام دست دراز کردند یک سیب سفید بدست حضرت شیخ ما

~~دادند . چون شیخ ما سیب رابوی کرد[ند] بدست قطبدادند. آنگاه شیخ

~~ما بلفظ خود گفتند که ای یاران من نماز را برپای دارید و با خلق خدا

~~مهربان باشید، وغوث را در پهلوی من دفن کنید . چون وصیت تمامشد

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0027.jpg)

~~مرغ روح ایشان بسوی جنات تجری من تحتها الانهار پرواز کرد . قالوا انالله

~~وانا الیه الراجعون . وغوث نیزدرموافقت ایشان جان بحق تسلیم کردند و

~~بزرگان سمرقند و صیتهای شیخ را بجای آوردند و بهر دوی ایشان[ نماز

~~جنازه خواندند و در قبردفن کردند، و آنخانه را گشادیم وصفهو1 عمارت

~~کردیم .

ذکرمزار غاتفرسول (2) :

ودرجوار ایشان تربت ابوالوجهعباس بغدادی است ، و تربت امام

~~ابو یوسف بن یعقوب همدانی است ، وتربت استاد الائمة عمربن احمد

~~مرغینانی* است، وتربت امام اسکندرانی4 است، و تربت شیخ دمشقی * است،

~~و مشایخ کبار در این منزل آسودهاند، اما نام ایشانان براهل روز گار پوشیده

~~است، اما زیارت کرده می شوند[ و اجمیع قبرستان را[باید ازیارت کنند و

~~غر بااز آفاق و اقطار در آنجا آمده آسوده اندو از خانمان و اززن وفرزند دور

~~شده اند و در آنجاجان عزیز بحسرت دادهاند و هیچ دوست و اشنا بر سر ms13 بالین

~~ایشان نبوده است ، باین سبب ارواح طیبهآ مردان هرهفته یکبار آمده بامر

~~پرورد گار بزیارت غریبان حاضرشوند و غربا را زیارت میکنند و به غریبی

~~ایشان تأسف میخورند و شبهای آدینه مردان خدا اینجا حاضرند . و

~~در امسجدیکه بر بالای قبرستان است عبادت میکنند و تار وزقیامت آمرزش

~~میخواهند واین همه امت محمد علیه السلام اند. پس شب آدینه باید که

~~بیدار و حاضر باشد تا مقصود حاصل آید .

مقابلهآ این مزار تلی است و آن تل را تل عاشقان گویند و در پیش آن

~~تل ناوه ایست آن را ناوهآ اولیاءالله گویند. نزدیک سر آن ناوه تربت شیخ

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0028.jpg)

~~شمس الائمة حلوایی است، و تربت خواجه درویزه گر1 است، و تربت خواجه

~~موی تاب است . وبطرف قبلهآ همین ناوه متصل به تل توغان2 تلی است که

~~آنرا تل مقربان گویند ، و درهمین ناوه خواجه غاتفر آسودهاند که آنرا

~~زیارت کردن لازم است .

ذکرمزارخواجه عبدی درون :

- کعبة الواصلین وصاحب الکشف والیقین موضح الملة والدین- شیخ

~~ابوالمنصور ماتریدی رحمة الله علیه فرمودهاند که از تابعین کسی آسوده اند

~~که امیرسید عبدی بن محمد عبدی بن عثمان بن عفان رضی الله عنهم اند .

سمرقند دو نوبت فتح یافت. اول بخارا، واهل سمرقند بنامهآ

~~آنحضرت ایمان آوردندو سرداران اصحاب اول شاهزاده قثم3 بن عباس رضی الله

~~عنه بودهاند، ودیکرقتیبه 4 ومالک اژدر و ده کس از صحابه حضرت سید

~~ابرارهمراه بودهاند ، شاهزاده قثم را در ولایت سمرقند پادشاه کردند تا

~~وقت نبی علیه السلام، در آن وقت رسول علیه السلام حیوة بودند وخلیفهآ

~~آنحضرت بودند . چون حضرت رسول عله السلام رحلت نمودند باز

~~سرهنگان بجانب مکه رفتند ، سمرقندیان باز مرتدشدند. در اخبار آمده

~~است که از منافقان هفتصد کس اتفاق نمودند که ملک زادهآ عرب را چگونه

~~بکشیم، علی الصیاح عیددر نمازگاه کاراورا بکنیم . چون شاهزاده بامامت

~~قدم نهادند 5 ،منافقی خنجر بر پهلوی ایشانزد. ایشان بانگشت شهادت

~~بمحراب اشارت کردند، محراب ms14 شق شد،]و] بر آمدند بنزدیک[قبر]حضرت

~~دا نیال علیه السلام و به امداد خضر علیه السلام در چاهی که عمق آن چهارصد

~~گزبود در آمدند و کفارسه شبانه روز جنک کردند و تمام صحابه گانرا

~~شهید کردند . بعد از آن کفار در درون چاه آن مقد ار سنک و کلوخ

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0029.jpg)

~~میانداختند و چاه پر نمیشد و هزار نفراز اصحاب بدرجهآشهادت رسیدند.

~~این خبر رابمدینه منوره بردند و چهاریار رضوان الله تعالی عنهم بروضهآ

~~مطهرهٔ‌ رسول علیه السلام رفتند واستخاره کردند و از حضرت رسول

~~علیه السلام مژدهآ تمام یافتند و شاهزاده سعید بن عثمان رابشارت دادند

~~که ای فرزند باید که شمابسمرقند روید، و دیگر کسی را خبر کردند که

~~محمد عبدی بود ودیگرمالک اژدر وخذیمه1 بودند ، و سردار پادشاهان

~~هنگام لشکر کشی با بیست و پنجهزار کس روی به بلدهآ سمرقند آوردند.

~~مدت چهارماه با کافران جنک کردند و ظفریافته سمرقند را فتح نمودند

~~وملک خذیمه پنج هزار کس از کلانان قریش را باطراف سمرقند جای

~~دادند و شاهزاده سعید بن عثمان را خلیفه ساختند و این شاهزاده پسر نخستین

~~رقیه خاتون دختر آنحضرت صلی الله علیه وسلم اند . از رقیه خاتون یک

~~یسر و یک دختر شدند. چون دختر ببلاغت رسید بیکی از کلانان قریش

~~دادند و نام ایشان خواجه محمد یای برهنه بود واز آن دختر خواجه عبدی

~~بیرون* بوجود آمدند . چون ببلدهآ سمرقند قاضی بودندشریعت و طریقت

~~را نیک پاس میداشتند و از کلانان قریش کدخدا شده بودند [و اسید امیر

~~عبدی درون * تولد شدندو ایشان در محلهآ قوچنان قرار گرفتند و آن موضع

~~را وطن ساختند وبعبادت حق تعالی مشغول شدند . الوقت مقبرهآ مطهرهآ

~~منوره از آفتاب روشن [تر]است . چون سید امیز عبدی بسرحد کمال رسیدند

~~بجای پدرقاضی گی را اختیار نمودند، چرا که شریعت راجاری میکردند.

~~ریاضت و تقو[ا ای اول خواجه عبدی درون آن بود که در ششماهگی در باغ

~~در آوردند ms15 و یکدانه انگوردردهان ایشان انداختند . ایشان تاشانزده روز

~~قی کردند و چیزی نمیخوردنداز بسکه در آن انگورشبهه 2ا بوده است.

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0030.jpg)

~~ای عزیز من کرامت وولایت ایشان بسیار است و ایشان صد[وبیست سال عمر

~~دیدهاند و در آن موضع که غاری بوده که از آن غار بوی بهشت میآمده

~~است ، ایشان در آن غارریاضت شاقه میکردند . روزی زژندهآ مبارک خود

~~را میدوختند ، در آن حال سائلی از برای طلب آمد. گفتند که ای سائل

~~در من چیزی نیست که بتو بدهم چرا که پشت برخلق کرده و روی به

~~خالق آوردهام وبرنان قاق * قناعت کرده ام. آن درویش گفت ای پادشاه

~~دتیا وعقبی نفس مبارک شما گنج است . آنگاه کفتند که ای درویش رو

~~و از پشتهآ چوپان اتا زرطلب کن آن. درویش باشارت ذات بابر کات آنجناب

~~چهل خم اشرفی از آنجا دریافت.

نقل است که در بلدآ سمرقند مردی بود مفلس و عیال مند ،

~~عبدالحمید نام داشت، فقرو پریشانی برویقوی آمده بودو خلق بوی ترحم

~~نمی کردند، بحضور مبارک ایشان آمد و میگریست وزاری میکرد واین

~~واقعه در زمان خواجه ابوالمنصور ماتریدی بوقوع آمده بود . چون

~~ارواح اولیاء براین مفلس نطر کردند و این چهارر کعت نماز را بر آن

~~بشارت دادند و آن مفلس این چهارر کعت نمازرا ادا نمود چهل خم طلا

~~یاقت و آن نمازرا باین طریقه باید ادا نمود، دو ر کعت اول فاتحه یکبار،

~~و آیة الکرسی پانزده بار، وقل یابیست[و] پنج بار، وقل هوالله احد یکبار، و

~~معودتین یکباری بخواند؛ وچهار رکعت را بهمین نوع بایدخواند واکر

~~این نمازرا درشب خواند بدوسلام بایدخواند و اگردر روزخواند بیک سلام

~~تمام کند و درروز چهار شنبه و پنجشنبه و جمعه ودوشنبه درساعت نیک بعد

~~از سلام صد باراین صلوة را بخواند : اللهم صل علی محمد وعلی آل محمد

~~افضل صلواتک بعدد معلوماتک. بعد از آن چهل مرتبه یاوهاب گوید ، بعده

~~چهارباراین صلوات را ms16 بخواند : اللهم صلعلی محمد النبی الف الف مرة

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0031.jpg)

~~وبعدد کل من الاشیاء من ملک وملک وعلی آل محمد وبارک وسلم علیهم

~~جمعین.

ودیگر از کرامات امیر سید عبدی درون این بود که شیر ان نگهبانی

~~ایشان میکردند وجفت گاوایشان شیران بودند و بیماران از نفس ایشان

~~شفا یافتندی و گدایان از آستان بوسی ایشان پادشاه میگشتند و صاحب-

~~اسرار حضرت باری تعالی و نظر کردهآ سید ابراربودند و دیدار شاه مردان را

~~بسیاریافته اندو ملازمت کرده اند. شبهای جمعه و دو شنبه [با اخواجه خضر

~~والیاس علیهما السلام و ابدال وغوث الاعظم وجمیع مردان غیب صحبت

~~داشتند و دفع آفات 1 سمرقند را میکردند و حضرت شیخ علم الهدی4 و

~~شیخ ابوالقاسم سمرقندی وصیت کردهاند که ماراآدر قبرستان جا کردیزه

~~دفن کنید، که حضرت خواجه عبدی درون شفاعت وعده کردهاند،تا مااز

~~شفاعت آن ذات بابر کات بی نصیب نمانیم . چرا که ایشان فرمودهاند

~~ماتا نیم فرسخ جایتربت خودرا شفاعت میکنیم .

و دیگر آنکه اگر کسی در روزعید قربان هفت نوبت گرد روضهآ

~~ایشان گردد برابریک حج پیاده ثواب مینویسئد، و درسر تربت ایشان حوضی

~~است و در آن حوض چغزان بسیار اندو دروقت حیات خود در آنجادرس میگفتند

~~و چغزان نعره و فریاد بسیار میکردند . ایشان فرمودند که یا شمایان اینجا.

~~باشید یا ما !باین گفته همه گی از آنجا فرار نمودند و از نسل آنها در آنجا

~~باقی نماند .

ذکرقبرشریف خواجه عبدی بیرون:

و آن نزدیک هزار میخ است در محلهآ قوچنان . چنین آوردهاند

~~که نبیرهآ ایشان با کفار بسیارجنک کرده درهمان منزل شهید شدهاند .

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0032.jpg)

ود گرذکرهزارخواجه ضحاک :

که در بازار عطار ان کلان در مقابل طوطی حافظ است . و چنین

~~گفتهاند که ضحاک بن مزاحم بن زیدبن ابراهیم بلخی العامری 4که

~~عبدالله بن عباس رضی الله عنه خوانده است و اورا ضحاک از برای آن گویند

~~که مدت دوسال ونیم در شکم مادر خود مانده ms17 و دندانهای آن بر آمده است

~~وتکلم کرده است .

و دگرذکرهزار حقیر (؟ کذا):

در همین قبرستان خواجه امام ناصر الدین سمرقندی * است و تربت

~~دو فرزند وی سید امیر کمال و سید امیر خرم و تربت دو فرزند وی

~~ابوالقاسم وابوالهاشم در آن گورستان است .

ود گرمرقد بر هان الدین سامانی* و دگرمرقد منور مطهر روح

~~آباد حضرت شیخ برهان الدین سامانیست روحه الله روحه و دو فرزندایشان شیخ

~~زاده اثام و شیخ ابو سعید علیهما الرحمة والرضوان در این گنبد آسودهاند،

~~والله اعلم.

نقل است که اهل تواریخ چنین آوردهاند که حضرت شاه جوانان

~~شاه زنده یعنی قثم بن عباس و رضی الله عنه وسعیدبن امیر المؤمنین عثمان

~~رضی الله عنهما چون ولایت سمرقند را فتح کردند و اسلام را در سمرقند

~~آشکارا نمودند حضرت شاه زنده فرمودهاند که اهل سمرقندرااز حصار

~~سمرقند بیرون کشید و بسغد و تر کستان فرستانید . بعد در آنجا مردم

~~سمرقند منزل ساختند و از اصحاب پیغمبر علیه السلام و اولادایشان کوچانیده

~~دوولایت سمرقند آورداند و محمدبن خالدبن ولید را در سمر قند خطیب

~~کردند و در مسجدامام تعیین نمودند و در اندک فرصت صد[وهشتادهزار

~~کس ازاهل سمرقند درپیش محمدبن خالد قر آن درست کردند و محتسبان

~~را نصب کردند تا خلق را امر معروف و نهی منکر کنند و از آن تاریخ تا

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0033.jpg)

~~باین تاریخ از اولاد خالد در شهر سمرقند بسیاراند و آن نماز گاه که در

~~بیرون دروازهآشیخزاده است آن نماز گاهرا حضرت شاه جوانان شاه

~~زنده درزمان حضرت امیر المؤمنین ابوبکرصدیق رضی الله عنه بدست

~~میارک خود بنا کردهاند. ثانیا این مسجد حجامع که حالا در ولایت سمرقند

~~است در زمان خلافت حضرت امیر المؤمنین عثمان رضی الله عنه پادشاه

~~سیزدهم بنا کرده است و این مسجد جامع در زمان کفار معبد و بتخانه

~~کافران بوده است و درایام خلافت امیر المؤمنین عثمان رضی الله عنه ولایت

~~سمر ms18 قندرا فتح کرده اند و آن بتان را شکستند و بتخانه را ویران کرده اند

~~و بجای آن این مسجد جامع را بنا کردهاند و حضرت شاه زنده آداب نماز

~~و روزه و حج و زکوة رابا مردم سمرقند تعلیم کردند . اماچون

~~عید قربان شد حضرت شاهزنده باتمام مردم سمرقند همراه بجانب نماز گاه

~~روان شدند . در آن وقت پادشاه سمرقند زبورشاه نام داشت وازترس

~~حضرت شاه زنده گریخته در کوهستان قرار گرفت، با پنجاه هزار کس

~~جنکی. روزی امرای لشکرخود را حاضر کرده گفت ای امراء لشکر من

~~اکنون تدبیر چیست ؟ تا چند دراین کوهسار نشینم ؟ و بهیچ جانب روی

~~رفتن نداریم ،زیرا که محمدیان حصار و بدخشان و غزنی و خراسان را گرفتند

~~وباز بطرف خجند و تا شکند و تر کستان و اند جان لشکر فرستادهاند

~~و بهیچ جانب نمیتوان رفتن . بیائید درحق لشکر کاری بکنیم. وهر کدام

~~ازامرای زبورشاه فکری و تدبیری مینمودند وزبورشاه مصلحت هیچ کدام

~~ازامرای خود را قبول نمیکرد . در آن ساعت آن دشمن قدیم شیطان-

~~الرجیم ازاین حال خبردارشد وخود را بصورت پیرمردی ساخته و پشت

~~خود را دو تا کرده و عصا دردست گرفته درپیش پادشاه سمرقند حاضرشد،

~~یادشاه را تعظیم کرد . زبورشاه گفت ای پیر تو چه کسی و از کجایی و

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0034.jpg)

~~بکجا میروی و درمیان ما بچه تقریب در آمدی و مابخود مصلحتی داشتیم

~~و توجاسوس 1 نباشی؟ شیطان گفت که ای پادشاه بدان و آ گاه باش که

~~من بتوجاسوس 2 ونامحرم نیستم ومن از دیار سمرقندمیباشم . محمدیان

~~مال واشیاء مرا تاراج کردند ومن بهزارمحنت از محمدیان خلاص یافتم

~~و در میان کوهستان در آمدم و شنیدم که تو تدبیری و مصلحتی داری باید

~~که با من بگویی که منهم بتوتدبیری تمایم که تو بآن تدبیر و رای، من

~~لشکر محمدیان را شکست دهی و باز بولایت سمرقند صاحب شوی .

~~چون زبورشاه این سخن را از و ms19 شنید بغایت خرسند و شادمان شد و گفت

~~ای پیرتدبیری بگوی که تواز کدام قومی واز کدام[د]یار سمرقند میباشی؟

~~شیطان گفت ای پادشاه من از سغد سمر قند و از جرتک و تبارک[ کذا [هستم یادشاه

~~گفت ای پیربگو تدبیر چیست، اگر توبامن تدبیری بگویی که من بآن

~~تدبیر تولشکر محمدیان را شکنم شهر سمرقند را بآفرنکث3 وساغرچ

~~همراه کرده بتودهم و دیگر تراخلعت وغنیمت وزروزیور بسیار با توبدهم

~~که آن را حساب نباشد . شیطان گفت که ای زبور شاه تدبیر آنست که

~~محمدیان را هرسالی دوبارعید است و در آن نماز گزارند وتمام مردم

~~شهر سمرقند دهده ، صدصد در نماز گاه حاضر شوند ، اکنون ای پادشاه

~~چندروز دیگرمانده است که عیدقربان میشود، و چون عید قربان نزدیک

~~شود درشب بطرف سمر قند روان شوید وهروقت بسمرقند نزدیک شوید

~~صد صد و دوصد صد بطرف نماز کاهروید و بدرون جری جمع شوید و

~~محمدیان اگر خبردار شوندخیال کنند که اینها از برای نمازعیدخواندن

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0035.jpg)

~~از خانههای خود از جای دور می آیند. چون محمدیان بنماز خواندن

~~مشغول شوند شمایان ازدرون جری جلو آمده خود را بدرون نماز گاه

~~درمیان محمدیان اندازید و ایشان را کشتن گیرید، تا محمدیان از نماز

~~فارغ شوند شمایان ازایشان بسیار کشته باشید،زیرا که محمدیان تانماز

~~را تمام نکنند بکار دیگر مشغول نشوند و اگر محمدیان از نماز فارغ

~~شوند1 هم بخودسلاح ندارند روی بگریز می آرند و پیاده بهیچ جا رفته

~~نتوانند و همهآ محمدیان را بقتل میآرید و دو باره بولایت سمرقند صاحب

~~می شوید و آوازهآ شما باطراف و اکناف عالم میرود و پادشاهان و پهلوانان

~~از شما حساب میگیرند . زبور شاه [چون] این سخن بشنید بغایت

~~از شیطان خوشنودو شادان شد. در حال زبورشاه تمام پهلوانان راو مبارزان و

~~نامداران و نیزه داران و شمشیر زنان و تفنک اندازان* ومردان کاردیده و

~~جنک آزموده و سالاران و سرداران خود را جمع ms20 کردو گفت ای

~~پهلوانان وای سالاران من یکشب خواب را بر خود حرام گردانیده با

~~لشکر واهل وعیال خود بطرف سمرقندرویم و دماراز نهاد2 محمدیان بر آریم.

~~تمام پهلوانان زبورشاه گفتندای پادشاه مایان منت داریم و فرمان برداریم

~~و از برای اهل وعیال خود جان بازی بکنیم. ز بورشاه بر اسب سوارشد و

~~تمام لشکریان با تمام سلاح براسبان خودها سوارشدند وزبورشاء باینجاه

~~هزارسوار نامدار بسوی سمرقند روان شدند و برلب در غم رسیدند، یعنی

~~رباط خواجه. پادشاه گفت ای پهلوانان این بار صد صدو دو صدصدیرا کنده

~~شوید. بعده لشکریان بهر طرف پریشان شدندو فرمود به دروازهآ چهارره4

~~دردرون جری کلاباد و باغی شمال و ماترید پنهان شوید تا که محمدیان

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0036.jpg)

~~خبر دارنشوند . چون پادشاه این حکم را گفت آنگاه لشکر او صدصد،

~~دوصددو صداز یکدیگر جداشد ندو بهمه طرف روان شده به دروازهآ چهار-

~~رهه، دردرون جوی که دو آبه است جمع شدند و از برای ریختن خون

~~مسلمانان میان بستند و بطرف نماز گاه جاسوس1 فرستادندتا[هر گاه] که

~~مسلمانان بنماز عید مشغول شوند خبر ایشان را بلشکر بدهد.

از واقعات[ آنکه شاه جوانان شاه زنده در شب عید بطاعت و عبادت خالق

~~عالم مشغول شدند پاسی از شب گذشته بود که چشمان ایشان را خواب

~~در ربود، نا گاه بامر الهی آن شب حضرت شاه در خواب چنان دیدند

~~که از جانب مشرق دریای عظیم پیدا شد و آب در یا بغایت تیره ولای

~~بود وتمام مسلمانان در درون آن دریا غرق گشتند ، دست وپای میزدند

~~و بعضی از مسلمانان از آن دریا بسلامت بیرون می آمدند و بعضی از

~~آنها بدرون آن دریا غرق میشدند. حضرت شاه زنده از هیبت و صلابت

~~آن خواب لرزیده بیدار شدند و امیران و لشکریان 2 خود را در حال

~~بنزد خود حاضر کردند و امیران و لشکریان گفتند ای شاه مایان رادر

~~این نیم شب طلبیدید کاری وخدمتی ms21 هست که بجان و دل آن خدمت

~~را باتمام رسانیم . حضرت شاه گفتند ای یاران من بدانید و آ گاه باشید

~~که من امشب خوابهولناک دیدهام. امیران ولشکریان 2 اسلام گفتند

~~که ای شاه خواب خود را بمایان بگوئید که چگونه خواب دیدهاید .

~~حضرت شاه گفتند که ای یاران من بدانید که امشب چنان خوابی دیده ام

~~که از طرف مشرق دریای عظیم پیدا شد بغایت تیره و تاریک، تمام مسلمانان

~~اندر آن دریا غرق شدند ودست وپای میزدند و بعضی از مسلمایان بسلامت

~~از آن دریای تیره بیرون آمدند و بعضی از مسلمانان اندران دریا غرق

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0037.jpg)

~~شدند . امیران لشکر اسلام گفتند که یا حضرت شاه آب دریا که تیره است

~~لشکر کفاراست که برسر ما ریز خواهد کردن (؟) و ما از حکم وارادهآ

~~خدای تعالی روی نخواهیم تافت و دولت ما [را] ست که شهید گردیم و

~~بدرجهآ شهادت برسیم و کاری کنیم که شهید شویم، زیرا کههیچ درجه

~~و مرتبه ازدرجهآ شهادت بلند ترنیست چونکه این دنیا فانیست و خواهد

~~گشت و آخرت باقی وجاوید است . القصه امیران لشکردرین کفتگوی

~~بودند که وقت نماز بامداد شد و مؤذن اذان گفت . تمام لشکر اسلام بر

~~خواسته وطهارت میکردند و نماز بامداد گزاریدند1 و اوراد خواندند و

~~دعا کردند و تکبیر گفتند و تمام اشراف و اعیان سمرقند بنزد حضرت شاه

~~زنده آمدند . حضرت شاه زنده قثم بن عباس رضی الله عنهما باتمام اکابر

~~و اشراف سمرقند تکبیر گویان بسوی نماز گاه سمر قند روان شدندو از درون

~~شهر ازدروازهآ شیخ [زادهآ] بر آمدند و بنماز گاه رسیدندواز درواز5

~~نماز حاه در آمدند، چاشتگاه شد. حضرت شاه جوانان شاه زنده بر خواستندو

~~بنماز مشغول شدند و گویند که آن ووز پنجشنبه بود که عید قربان شده

~~بود و حضرت شاه روز پنجشتبه در سمر قند آمده بودند و روز ینجشنبه

~~سمرقند را فتح کرده بودند و بازدر همان ms22 روز ینجشنبه در درون چاه

~~غایب شدند .

گویند که حضرت شاه رضی الله عنه بعد از نزول حضرت عیسی

~~علیه السلام یوم پنجشنیه از درون چاه می بر آیند و مدت چهل سال در

~~در ولایت سمرقند پادشاهی میکنند و در روز قیامت تاشصت [و] یکفرسخ راه

~~خلق را شفاعت می کنند .

القصه حضرت شاهزنده نماز عید با ما متی گذ[ا اشتند و بقراءت

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0038.jpg)

~~مشغول شدند . قضا را بزبان مبارک ایشان سورهآ المجادله جاری شد و تمام

~~مؤمنان در عقب حضرت شاه زنده رضی الله عنه بنماز عید شروع نمودند

~~که در آن حال جاسوسان ایشانان رادیدند که بنماز گزاریدن مشغول گشتند.

~~دفعة نزدشاه کافران آمدند و خدمت کردند و گفتند که ای شاه وقت ایستادن

~~نیست، اکنون محمدیان بنمازعید مشغول گشتند. یادشاه کافران شادمان

~~شده رو بطرف لشکریان کرد و گفت ای پهلوانان!ای مبارزان!محل ایستادن

~~نیست. اکنون از درون جوی باسلاح بیرون آئید و باشمشیرهای آبدار

~~از گرد اگرد نماز گاه بدورن نماز گاه در آئید و از محمدیان کشتن

~~گیرید ویک محمدی را بدرون نماز گاه زنده نمانید و در درون نماز گاه

~~خونریزی بکنید، چنانکه جویهای خوناز درون نماز گاه بیرون رود .

~~اما ای مبارزان کاری بکنید که سردار محمدیان را که نام او قثمن

~~عباس است او را بدست در آرید و بشمشیر آبدار کار او راتمام سازید،

~~چون سردار ایشان را بدست گرفتید یا کشتید آنگاه تمامی شهر از آن

~~ما میشود و هیچکس در تمام روی زمین با مابرابری نخواهد کرد. کافران

~~در حال باسلاح از دروی جوی بدرون آمدند [و اگردا گرد نماز گاه را

~~چون انگشترین در میان خود گرفتند و تمام کافران بشمشیرهای خود

~~درون نماز گاه در آمدند و از مسلمانان کشتن گرفتند تامسلمانان دور کعت

~~نمازعید قربان را نگزاریده 2 بودند که کافران بسیاری ازمسلمانان را

~~شهید کردند. اما حضرت شاه رضی الله عنه در قعده نشسته ms23 التحیات راخوانده

~~بدست راست و چپ سلام داده نگاه کردند که جویهای خون روان شده است،

~~حیران کردیده واطراف و جوانب نظر کردند که کافران بشمشیرها بدرون

~~نماز گاه مسلمانان در آمده به تیغ آبدار مسلمانان را بدرجهآ شهادت

~~رسانیده اند و باوجود آن مسلمانان نمازخودها را ویران نکرده اند. در آن

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0039.jpg)

~~ساعت حضرت شاه جوانان بر خاستند و باطراف نماز گاه سمرقند اشارت

~~کردند، از بر کت اشارت ایشان ازدیوار رخنه ها پیدا گردید و مسلمانان

~~از ان رخنه ها بیرون رفتند و بعضی به شاو دار رفتند و بعضی بسغد رفتند

~~وبعضی به آفرنکث وبعضی بعلیاباد وبعضی به شیراز و بعضی به سر پل

~~و بعضی بخیر آباد و بعضی به نصر آباد و نخشب رفتند و بعضی از مسلمانان

~~که زخم دار بودند در جویهای وپشتههای سمرقند خودرا گرفته و در همان

~~جاجان بحق تسلیم کردند . اماحضرتشاه رضی الله عنه بر محراب نماز گاه

~~اشارت کردند و از بر کت اشارت ایشان بقدرت الهی آن محراب ازهم بدرید و

~~رخنه پدید آمد وحضرت شاه زنده از آن رخنه از درون نماز گاه بیرون

~~رفتندوروی مبارک بطرف دروازهآ شیخ زاده آوردند و گفتند که کار[ی

~~کنیم که خودرااز درو ازه درون اندازیم. حضرت شاه رضی الله عنه در این فکر

~~بودندو دویده بدر وازهآشیخ زاده رسیدنددیدند که کافران شمشیرها و کارد

~~هاو نیزه ها و گرزها در دست گرفته بر بام دروازهآ شیخ زاده ایستادهاند و

~~بعضی از کافران کداز ترس مسلماان پنهان شده بودندظاهر شده بجنک همراه

~~شدند و بعضی از آنها [ که] بجای دیگر رفته بودند این خبر راشنیده واز

~~گورستانها واز کوهسارها و از ایماقهاده ده، بیست بیست بولایت سمر قندمی

~~آمدندو باپان شاه کافران می پیوستند. اماحضرت شاه زاده نتوانستنداز دروازهآ

~~شیخ زاده بدرون شهر در آیند. حضرت شاه گفتند که بدروازهآ آهنین

~~رویم شاید که از دروازهآ آهنین درون سمرقند در ms24 آئیم. حضرت شاه متوجه

~~آن دروازه شدند که دریک ساعت بدروازه آهنی آمده رسیدند دیدند

~~که آن درو ازهرا هم کافران گرفتهاند. حضرت شاه از دروازهآ آهنین

~~هم نتوانستند بدرون سمرقند در آیند . ناچار روی مبارک خودرا بطرف

~~آفتاب کردند و در آن موضع رسیدند که امروز مرقد ایشان است

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0040.jpg)

~~بیکبار کافران خبردار شده بر سر حضرت شاه تاختند و تمام کافران رسیدند

~~چون انگشترین گردا گرد ایشان را گرفتند، نیزهها و شمشیرهابر دست

~~گرفته قصد حضرت شاه کردند. حضرت شاه رضی الله عنه هرچند باطراف

~~خود نگاه کردند هیچ رفیق وغمخوار ندیدند که از چانب ایشان باکفار

~~جنک کند در این اثنایک کافرنامدار باشمشیر سوی آن شهریار روان شد[و

~~بنزدیک حضرت شاه آمد و گفت ای محمدی بگیراین شمشیر را ازدست

~~من: این بگفت و تیغ را بجانب حضرت انداخت و حضرت شاه فرود آمدند

~~ودست دراز کرده شمشیر را از دست او گرفته و بهمان شمشیر بر گردن

~~او چنان زدند که چون چنارتر گردن بریده گردید، از بسکه حضرت شاه

~~بغایت پهلوان و دلاور بودند و هم صاحب جمال بودند و از میان بالای

~~حضرت شاه رضی الله عنه بحضرت پیغمبر ماصلی الله علیه و سلم مانندبود. بعده

~~بهمان شمشیر خود رادر میان کفار انداخته کافران را کشتن گرفتند،

~~یمین را بریسار و یسار را بریمین زدند و از کشته پشته ها کردند و

~~جویهای خون را در آن زمین روان کردند و کار بر کافران تنک شد و

~~پادشاه کافران تاخته رسید[و] دید که شاه زنده دماراز [نهاد] لشکراو بر

~~آورده اند. پادشاه کفار بسیار عیارو مکار بود، فریادبر آورد که ای لشکریان

~~زینهار بنزدیک او بروید، بااو بهتیغ وخنجرو گرزنتوانید جنک کردن و

~~اگر خواهید که اورابگیریدتیرباران کنید. لشکریان بفرمودهآ او تیر باران

~~کردند. بعده حضرت شاه دیدند که کافران مکر کردند و گرداگرد ایشان

~~رافراگرفتند. حضرت شاه رضی الله عنه دست میارک ms25 خود را بمناجات بر آوردند

~~که بار خدایا کافران مکر و تدبیر کردند و گردا گردمرااحاطه کردندوتو

~~دانایی و بینایی و توعالم السر والخفیاتی و در میان لشکر کفارماندهام و بفریاد

~~من برس و پناه ازدر گاه حضرت تو میخواهم، مرا از دست این کافران و

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0041.jpg)

~~ظالمان خلاصی ده. حضرت شاهزنده دراین مناجات بودند که نا کاه مرد[ی

~~نورانی حاضر شد و آن لباسهای سبز یوشیده بوددر پیش شاه جوانان

~~شاهزنده آمد و گفت السلام علیکم حضرت شاه رضی الله عنه جواب سلام ایشان

~~را داده و گفتند شما چه کسید که در این زمان به پیش من آمدید. پیر

~~گفت بدانید و آ گاه باشید که منم ابوالقاسم یعنی حضرت خضر علیه السلام.

~~حضرت شاه گفتندبرای چه پیش من آمده اید؟ خضر علیه السلام کفتند من

~~بفرمان خدای تعالی به پیش شما آمدهام وخدای تعالی میگوید که زمین را

~~بفرمان او گردانیدم. ای حضرت قثم بن عباس زمین را بکنید تا قدرت خدای

~~رامشاهده کنید در حال حضرت شاه انگشت مبارک خود بزمین اشارت کردند

~~بفرمان خدای تعالی چاهی در آنزمین پیدا. شد حضرت شاه گفتند که چاه پیدا

~~شد، امر پرورد گارچه باشد ؟خضر علیه السلام گفت فرمان خدای تعالی آن است

~~که درون این چاه در آئید تاوقت نزول عیسی علیه السلام بطاعت و عبادت خدای

~~تعالی مشغول شوید ومن نیزبا همهآمردان غیب و ارواح طیبه در این چاه در

~~آئیم تا از شر کافران خلاصی یابید . حضرت شاهزنده درون چاه در آمدند

~~وغایب شدند . کافران چون این حالت را بدیدند و مشاهده کردند

~~همهآ ایشان تاخته برسر چاه آمدند و پادشاه کافران نگاه کرد و آن چاه

~~را دیده حیران شد و فریاد بر آورد که ای امرای لشکرمن بیائید و سحر

~~وجادوی محمدیان را مشاهده بکنید که از قدیم اندراین زمین چاه نبود

~~و بمجرداشارت کردن ایشان درین زمین چاه پیداشد. کافران تخت ms26 پادشاه

~~خودهارا بر سر چاه نهادند. پادشاه کافران از بالای اسب فرود آمد1 و در

~~بالای تخت قرار گرفت و گفت زود باشید سنک و خشت و کلوخ وسفال

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0042.jpg)

~~بیاورید و خاروخس در درون چاه اندازید و تک این چاه رابلب آن برابر

~~سازید تا محمدی در تحت چاه زیر سنک [و] کلوخ هلاک شود و گرنه

~~مشکل که ما او را از درون چاه بیرون آریم. کافران در حال

~~سنک و کلوخ و خار وخس می آوردند و بدرون چاه میانداختند. در آن

~~زمان خدای تبارک و تعالی فرشتهآ را امر کرد که نام او روحائیل بود و آن

~~فرشته بخوابهای آدمیان موکل است. امر کرد کهای روحائیل زود باش و

~~درون این چاه در آی و هرسنگی و کلوخی که کافران اندازند تو آنها

~~را بگیر و بطرف د گرانداز، چنانکه کافران ترا نه بینند [و] ضرر[و]

~~زحمت بهقثم بن عباس نرسد . بفرمان خدای خدای تعالی در حال روحائیل

~~بدرون آن چاه در آمد و خشت و کلوخی که کافران درون چاه میانداختند

~~رو حائیل آنها را میگرفت و بدورمی انداخت ، چنانکه کافران روحائیل

~~را نمی دیدند. آن روز کافران تا نمازپیشین درون آن چاه سنک و کلوخ

~~[و] خاروخس می انداختند و آن چاه پر نمیشد. در درون آن چاه نگاه

~~می کردند اثری از آن سنک و کلوخ نمی دیدند. کافران آنرا بسحر و

~~جادو حمل میکردند. و آن شب گذشت، چون روزشد پادشاه کفران

~~روی بجانب سپاه خود کرد، گفت ای پهلوانان در میان شما کس پیدا شود

~~که کمندبر میان بندد و سلاح باخود [بردارد] ودرون چاه در آید، دست

~~و گردن محمدی را بسته از در درون چاه بیرون آورد ؟ هر که این کار را

~~بکند ولإیت بخارا و نخشب و کیش و حصار و بلخ را باو بدهم

~~ودیگر نصف حزنیهآ خود را هم باو بخشم . یادشاه کافران چون این ms27 سخن

~~را بگفت، بعده پهلوانی بود که نام او کر گسار* بغایت پردل و شجاع بؤد

~~و در پهلوانی وقوتمثل نداشت. در حال کر گسار بامید ملکوولایت قد

~~خود راست کرد [و] پادشاه را خدمت کردو گفت کهای شهریار اگر تو

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0043.jpg)

~~ازقول خود نگردی ودر پیش امراو سلاطین سو گند بخوری من کمند

~~برمیان بسته بدرون چاه در آیم، دست و گردن محمدی را بسته از درون چاه

~~بیرون آرم. پادشاه سمرقند گفت که ای پهلوان اگر تو درون چاه در آیی و

~~محمدی را بر بسته از درون چاه بر آری بحق و حرمت لات و منات* که آنچه

~~ولایت ها را وعده کردهام بتو ارزانی دارم. پادشاه کافران چون قسم یاد

~~کرد کر گسار بغایت شادمان شد، در حال سلاح تمام در بر کرد و کمند

~~برمیان خود بست و پنجاه کافرپهلموان آمدند و کر گسار رابدرون چاهها

~~کردند و کر گسار بدرون چاه رفت و در تحت چاه رسید و فریاد بر آورد

~~و گفت ای پهلوان زودباشید مرا بالا بکشید که قریب هلاک شدم . چون

~~کافران آواز کر گسار را از درون چاه1 شنیدند پنجاه نفر پهلوان

~~نامدار همه یکبار او رااز درون چاه بر کشیدند و ببالابر آوردندو کر گسار

~~پیش کافران آمد زبورشاه گفت ای پهلوانان این چه حادثه است و کر گار

~~را به پیش پادشاه آوردند. پادشاه پرسید که بچه سبب از درون چاه فریاد بر آوردی

~~و بدرون چاه چه عجایب دیدهآ» کر گسار خدمت [ کرد] و گفت ای شاه چون

~~من در تحت چاه رسیدم نگاه کردم در تک چاه اژدهای سیاه دیدم که خواب

~~کرده. ناگاه اژ دهای سیاه آو از شرفهآ * پای مرا شنیده از خواب بیدارشده.

~~چشمان آن اژدها بر مثال دوطشت پراز آتش میدر خشید و بقهر و غضب آن

~~اژدها بطرف من نظر کرد. و نزدیک بود که از هیبت و صلابت آن ms28 اژدها

~~زهرهام آب شود و آن اژدها دهان خود را باز کرد و خرمن آتش ازدهان

~~او می بر آمد و قصد من میکرد وا گریک ساعت مرا ببالای چاه نمی کشیدند

~~آن آتش مرا می سوخت. پادشاه سمرقند [چون] این سخن بشنید حیران

~~شد و در فکرافتاد. آتازمان امیر تیمور گور گان بهمان نوع بایستاد.

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0044.jpg)

چون شهر سمرقند بامیر تیمور مسلم شد، آن سلطان دوران و آن پادشاه

~~صاحبقران امیر تیمور گور گان از برای طواف شاه جوانان شاهزنده رضی الله

~~عنه بر سر چاه آمد در آن وقت بر سر آن چاههیچ عمارت نبود چنانچه مذ کور

~~شد، ودر آن ساعت امیر تیمور روی بطرف امیران خود کرد و گفت که

~~امیران من در تواریخ چنین دیدهام که حضرت شاه زندهدرون این چاه

~~زندهاند، لیکن ازنظر مردم بدرون این چاه غائب شدهاند . حالا دراین

~~زمان ایشان زنده باشند یانی، ازعالم فانی سفر کرده باشند یانی ؟ امرا و

~~سلاطین گفتند یا امیراین علم غیبی است و علم غیب را کسی نمیداند بجز

~~خدای تعالی. دراین چاه زنده [بودن] ویا ازعالم فانی سفر کردن ایشان

~~را تا کسی بچشم نبیند حکم نتوان کردن . در این اثنا خواجه عبدالملک

~~گفتند که یا امیر حضرت شاه بدرون این چاه زندهاند و از عالم فانی بعالم

~~باقی رحلت نکردهاند، از بزای آتکه من در کتابها خوانده ام که حضرت

~~شاه رضی الله عنه تا وقت ظهور حضرت عیسی علیه السلام در درون این چاه

~~زنده بطاعت و عبادت خدای تعالی مشغولاند [وباهمراهی مردان غیب و

~~ارواح طیبه در آنجا استقامت دارند . چون حضرت عیسی علیه الصلوة و السلام

~~از آسمان بدنیا نزول نمایند در آن وقت حضرت شاه[زنده ارضی الله عنه از آن

ثانیا امیر تیمور گور کان روی بطرف سپاه خود کرد و گفت ای

~~امیران کسی از شمایان باشد که درمیان خود کمند1 بندد و درمیان چاه

~~در آید، ms29 از حضرت شاه خبر بگیرد که زنده باشندو یامرده. و هر که دردرون

~~این چاه در آید و خبر گرفته بیرون آیدمن زر2 ومال و نعمت و خلعت بدهم

~~که آنرا حساب نباشد. در آن ساعت مردی ازمیان سپاه امیر تیمور قد

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0045.jpg)

~~راست کرد که نام آن خردمند حدا بود، بغایت پر دل و پهلوان بود. بامید

~~مال و نعمت بامیر تیمورخدمت کرد و گفت ای امیر تیموراگراجازت شود

~~من دراین چاء در آیم و از حضرت شاه خبر گیرم . امیر تیمور گفت ای

~~حدا نیکوباشد، این کار کارتست و بغیر از تو کسی دیگررا زهره وقوت

~~نباشد که بدرون این چاه در آید . اکنون زودباش و کمند بر میان خود

~~بند و بدرون این چاه در آی و از حضرتشاه رضی الله عنه خبر گرفته بزودی

~~از درون چاه بیرون آی و از کیفیت آن بمن خبرده تا که دل من قرار

~~گیرد . در حال حدا کمند بر میان بست و سر کمند را سیاه امیر تیمور

~~گرفتند وحدا بدرون چاه در آمد . بعد از ساعتی پای حدا درتحت چاه

~~رسید. حدا نگاه کرد چاه را بغایت تاریک دیدو درتک چاه نشستو چشمان

~~خودرا پوشانید ودست خود را بربالای چشم خودنهاد، چونکه حدا مردی

~~بود کاردیده ودانا وعاقل، بعد از ساعتی چشم خود را گشاد و در تحت چاه

~~نظر کرد، چاه راروشن دید. حدا براطراف آن چاه نظر کردو بریک جانب

~~آن چاه غاری دید، ودرون آن غاردر آمد وروان شد . مقدار یک تیرانداز

~~بدرون غاررفت و در پیشگاه آن غار سرایی دید بر مثال گنج فریدون و

~~آن سرای را بلعل وجواهر آراسته بودند . حدا بدرون آن سرای

~~در آمد، هر چند باطراف و جوانب آن سرا نگاه کرد، هیچ کس را دردرون

~~آن سرای ندید و در پیشانی آن سرای نگاه کرد، دری دید و از آن در

~~بدرون سرای در آمد باغی دید ms30 بغایت آراسته و بزرک و انگورهای الوان

~~در آن باغ بود و بیک طرف آن باغ نگاه کرد میدانی دید که بغایت و سیع و در

~~آن میدان درختهای الوان بسیارو بینهایت بود چون، عرعروسرو وصنوبر

~~و شمشاد وتاج بون و درخت خدنک* و سیب واناروتاک و ناشپاتی و بهی

~~وزرد آلوو شفتالووانجیر و نارنج وترنج وخرما و چهارمغز* و گیلاس ویسته

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0046.jpg)

~~وبادام و امرود 1 و دیگرانواع فوا که و میوه در آن بسیار بودو تمام میوههای

~~آن درختان یخته بود ودر پای آن درختان سنبل وریاحین و سبزه و

~~سه بر گه بسیار بود و چشمه هابسیار، واز آن چشمهها آب برروی سبزه و

~~سه بر گه و سنبل جاری شده میرفت و دیگر آبهای روان در آن میدان بسیار

~~بود و درختان آن باغ سر در سر یکدیگر رسانده 2 بود و مرغان

~~خوش الحان بآوازهای دلفریب برشاخ آن درختان نشسته حمد وثنای حق

~~سبحانه تعالی را میگفتند . تمام سنگریزههای آن جوی از در و مروارید

~~ولعل وفیروزه ویاقوت ومرجان بود، وحدا خواست که ازمیوههای پختهآ

~~آن درختان بگیرد ، ناگاه آوازبا هیبت و صلابت بگوش حدا رسید که

~~ای سز گشته قصد گرفتن این میوهها مکن. اگرتویک خوشه از انگور و

~~یا یکی ازمیوههای این درختان بگیری دمار از روز گارت بر آرم و باین

~~گرزگران مغزت را پریشان سازم . بعده حدا برچپ و راست آن میدان

~~نگاه کرد یک پیربا هیبت و صلابت را بدید که بدست گرزگران دارد و

~~بانک بروی میزند . حدا از آن حال بترسید ودست از گرفتن آن میوهها

~~باز داشت و گریزان شد و بطرف دیگر آن میدان رسید . چمنزاری و

~~مرغزاری را دید آراسته و بغایت خوش و خرم و مقدار دوصد [و] بیست

~~و چهار هزار اسب رادید که اندر آن مرغزار میچرید [ند] و دریشت آن

~~اسپان. زینهای زرین تهاده اند و لجامهای آنها بجواهر آراسته ms31 و بر آن اسبان

~~کشیده و جوزاهای آن اسبها را ازدهان آنها بر آورده بودند. باز حدا

~~نگاه کرد و در آن میدان قصری دید زرین و گرد اگرد آن قصر سرایها

~~دید همه بزر و جواهراندوده اند و باطزاف آن قصر مقدار دو صد [و] بیست

~~و] چهارهزار مرد استاده بودند ، بعضی از آنها بلباس سبز. و حدا مرد

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0047.jpg)

~~چاق گر بود و چاق گری را بسیار نیکو و خوب میدانست و هروقتا که بامیر

~~تیموردشمنی روی میداد حدا را به چاق گری میفرستاد، حدا بر بالای تلی

~~بر آمده لشکررا چاق میکرد و عدد آن سپاه را بامیر تیمور میگفت. اماحدا

~~دید که شور وغوغای عجیبی در میان آن مردمان افتاد و آن سبز پوشان

~~و سفید پوشان بایکدیکر گفتند که مردی در میدان در آمده است که اواز

~~مایان نیست و مرد بیگانه است. و حدادرون قصر در آمد و نگاه کرد تختی دید

~~که بجواهر آراسته و بربالای آن شخص نورانی نشسته و بردست راست

~~با لباس سفید نشسته بودند و حدا[از]یکی از آدمان آنجا پرسید که آن

~~شخص که بر بالای آن تخت نشستهاند، بغایت نورانی، ایشان چه کسیاند

~~ونام آن بزر گوار چیست؟ آن گفت بدان و آگاه باش آن مردیکه بر

~~بالای تخت نشستهاند ایشان حضرت شاه زند قثم بن عباس رضی الله عنهمااند

~~که عمزادهآ حضرت پیغمبرما صلی الله علیه و سلم اند و آنکه بدست راست

~~ایشان نشستهاند حضرت ابوالعباس یعنی خضر علیه السلام اند و آنکه بدست

~~چپ ایشان نشستهاند حضرت الیاس علیه السلام اند و دیگر آنها مردان

~~غیب اند و ارواح طیبهاند و سه صد تنان اند و چهل تنان اند و هفت تنان اند و

~~سه تنان اندور جال الغیب اند[ که بخدمت و ملازمت حضرت شاهزنده آمده اند

~~وهرروز بدین منوال تمام مردان غیب وارواح طیبه یکیار بامرپرورد کار

~~هژده هزارعالم بخدمت و ملازمت ms32 حضرت شاه زنده رضی الله عنه می آیند

~~وایشانر ازیارت می کنند و بعد از آن به مکانهای خود میروند و دریمین

~~ویسار ومشرق ومغرب و درتمام روی زمین منشترمی شوند. اما حضرت

~~شاه زنده دیدند که در میان ارواح طیبه و مردان غیب عجب شورش وغوغائی

~~افتاده است. حضرت شاه رضی الله عنه گفتند که ای ارواح طیبه وای مردان

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0048.jpg)

~~غیب شمایان را چه شورش افتاده است ؟ ارواح طیبه گفتند ای حضرت

~~شاه بدانید و آگاه باشید که امروز در میان ما مردی در آمده است که آن

~~ازما نیست و بیگانه است. حضرت شاه زنده رضی الله عنه در قهر وغضب

~~شده گفتند زود باشید و آن مرد بیگانه را گرفته به پیش من بیا[وارید،

~~اورا چگونه حدست که درمیدان در میان مایان در آید. در حال خواجه کل

~~فیض بغدادی که ایشان نزدیک بدروازهآ شیخ[زا5ه] آسوده اند[و] حضرت

~~خواجه محمدفضل بلخی1که ایشان بدروازهآ فیروزآباد آسوده اندهردو

~~معا روان شدند و به پیش حدا آمدند، یکی از دست راست و یکی از دست چپ

~~حدا گرفتند و بنزد شاه زنده رضی الله عنه آوردند . حدا بدرون قصر

~~در آمد و آب ازدیده خود جاری کرد و بحضرت شاه رضی الله عنه سلام کرد

~~وایشان جواب سلام حدا را دادند . اما ازهیبت وصلابت شاه زنده رضی الله

~~عنه بند در بندحدا لرزه افتاد [و] چون برک درختان لرزیدن گرفت ، و

~~باوجودپردلی وبهادری رنک وروی حدا متغیر شد و ترسید . اما حضرت

~~شاه رضی الله عنه سرمبارک خود را در پیش افکند و بعد از آن سر مبارک

~~خود را بالا کرده روی خود را بطرف حدا گردانیده گفتند که ای بنده

~~خدای از ارواح طیبه نترسیدی که چنین دلیرانه بدرون چاه در آمدی

~~وچرا بی ادبی کردی ؟ اکنون ارواح طیبه را بفرمایم که دمار از نهادت

~~بر آرند و دریک ساعت معدوم مطلق گردانند تا دیگران را ms33 عبرت شود

~~که چنین دلیرانه بدرون چاه درمیان ارواح [طیبه] نه در آیند2 وحضرت

~~شاه رضی الله عنه این بگفتند و حدا را عتاب کردند . حدا حضرت شاه

~~زنده را خدمت کرد و گفت یا حضرت شاه زنده مرا عتاب مکنید که من

~~در این امر بیگناهم و من به تور* خود دراین چاه نه در آمده ام و امروزدر

~~سمرقند امیر تیمور نام پادشاه بظهور آمده او ومرابزوری بدرون چاه فرستاده

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0049.jpg)

~~است . بیش ازاین مرا خطاب و عتاب مکنید که من طاقت آن ندارم و

~~عنقریب که هلاک شوم . حضرت شاه رضی الله عنه گفتند که چرا دروغ

~~میگوئی ، امیر تیمورترا به غضب بدرون این چاه نفرستاده است . تو از

~~برای گرفتن ولایت و غنیمت و خلعت باختیار خود بدرون این چاه در آمده ای

~~وبمن بگو که نام توچیست؛ گفت که یاحضرت شاه زنده نام من حداست.

~~حضرت شاه زنده رضی الله عنه گفتندای حدا بایستی اینجا نمیدر آمدی،

~~زینهار اسرارما وا آشکار مکن واین واقعات را پپادشاه خود مگو واگر

~~اسرار ما را ظاهر کنی و واقعات مارا بپادشاه خود بیانسازی برتو المی و

~~ضرری خواهد رسید و عضوی از اعضاء تو کم خواهدشد که آن از ناز کترین

~~اعضاء توخواهد بود . حدا کریان شد و گفت ای حضرت شاه امیر تیمور

~~پادشاه غیوراست و تاریخ را نیکومیداند، اگر سرشما را در پیش او بیان

~~نسازم شاید که مرا عذاب و عقوبت کند و من نتوانم که عذاب اورا تاب

~~وطاقت آورد. ای حضرت شاه اگر من بنا گاه از ترس پادشاه و جان خود

~~این اسراررا آشکارا کنم با من بگوئید که برمن چه ضررخواهد رسید

~~و کدام عضواز اعضاء من برهم خواهد شد . حضرت شاه زنده رضی الله عنه

~~گفتند بمجردی که توسر مارابه پیش[پادشاه اخودعیان کردی دو چشم تو

~~نا بینا خواهدشد و دیگر آنکه تاقیامت هرفرزندی که از اولاد تو بوجود ms34 آید

~~کورمی شود . بعده حضرت شاه گفتند ای حدا اکنون بر خیزو از پیش

~~ما زود بیرون شوو بیش از این ما رادر تشویش مینداز. حدا در حال برخاست

~~و از درون قصر بیرون آمد و از درون مرغزار بر آمد و از میان میدان و باغ

~~گذشت و از آنجا بدرغاررسید و از آنجا به تحت چاه آمد و سر کمند را

~~برمیان بست وریسمان را بجنبانید و از تحت چاه فریادبر آورد ، گفت زود

~~زود باشید و مرا از درون چاه بکشید، و آنان که بر سر چاه ایستاده بودند

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0050.jpg)

~~چون آواز حدا را شنیدید درحال کمند را کشدنده در یک ساعت حدا را

~~ازچاه بیرون آوردند و کمند را از میان او گشادند و پیش امیر تیمور

~~آوردند . حدا امیرتیموررا خدمت کرد . امیر تیمور گفت ای حدابدرون

~~این چاه چه عجایب وغرایب دیدی؟ حضرت شاهزنده در درون این چاه

~~هستند یاته ؟ حداگفت ای شاه دردرون این چاه در آمدم و در تحت آن

~~رسیدم . بغایت تاریک بود . هیچ چیزی بنظرم ظاهر نشد و حضرت شاه

~~دردرون این چاه نیستند . امیرتیمور درقهر وغضب شده بانک با هیبت و

~~صلابت برحدا زد و گفت ای حدا اکنون کار تو باینجا رسیده که در پیش

~~همچومن پادشاه دروغ میگویی و حال آنکه تمام مردم اتفاق دارند که

~~حضرت شاه درون این چاه زنده اند و دیگر در تمام تواریخها نوشتهاند.

~~اکنون زود باش واقعات حضرت شاه رضی الله عنه را بمن عیان ساز و اگر

~~واقعات حضرت شاه را درپیش من بیان نکنی من ترا عذاب خواهم کرد

~~که ماهیان در یاو مرغان در هوا زارزار در گریه در آیند. حدا گفت شهریار

~~من دردرون چاه هیچ چیزرا ندیدم ، چگونه از واقعات ایشان بشما بیان

~~سازم ؟ امیرتیمور روی بطرف حاجبان کرد و گفت ای حاجبان زود

~~باشید جلادان را بیا[ورید . حاجبان رفتند جلادان را آوردند .

~~چون جلادان درون ms35 بارگاه در آمدند امیرتیمور را خدمت کردند ،

~~گفتند ای شهریار کاری و خدمتی باشد که مایان آنرا بانجام

~~رسانیم . امیر تیمور گفت ای جلادان زود باشید سرازتنهآ حدا جدا کنید .

~~جلادان امیر تیمور راخدمت کردند . گفتند این امر خوش باشد و منت

~~داریم . همین ساعت سرازتن حدا جدا سازیم . این بگفتند ودست به قبضهآ

~~شمشیر بردند وتیغ را ازنیام بر آوردند و بر سردست جلوه دادند و قصد

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0051.jpg)

~~کشتن کردند و خواستند سرازتنهآ حدا جدا سازند. حدابترسید، چونکه

~~جان امرشیرین است، فریاد بر آورد که ای جلادان ساعتی دست از من باز

~~دارید که من بامیرتیمور عرضی دارم تا بگویم . جلادان دست بازداشتند

~~وحدا پیش امیر تیمور آمد وخدمت کرد و گفت ای شهریاز عالم اگر من سر

~~شاه زنده را آشکارسازم عضوی از اعضاء من کم خواهد شد، میترسم که

~~عضوی از اعضاء من کم شود، من چه خواهم کرد . امیر تیمور گفت ای حدا

~~بامن بگو که کدام اعضاء تو کم خواهد شد . حدا گفت که ای شهریار

~~بمجردی که من این سررا آشکار نمایم هردو چشم من نابینامیشود و دیگر

~~اینکه از امروزتا روزقیامت هرفرزندی که از اولاد من بوجود آید آنها

~~نیز بمثل من نابینا میشوند.اکنون ای شهریارعالم تو پادشاه مسلمانی، من

~~خدمت ترا بسیار کرده ام، روا مدارید که برمن این چنین محنت وضرر

~~رسد، فرزندان من تا قیامت از مادر نابینا واعمی تولد شوند . امیر تیمور

~~گفت که باکی نیست و شنیدن واقعه مرا خوش است. اگر تو کورشوی

~~از برای تووازبرای اولاد تودردرون شهر مدرسه بنا کنم که او را مدرسهآ

~~کوران نامند و برای توباغی سبز نمایم که اوراباغ حدانامند واز دروازهآ

~~سوز نگران تا دروازة فیروزه دوازده کوی را وقف اولاد تو گردانم که

~~محنت نکشند و دیگر آنکه تو بر بالای اسب دونده سوارشو و اسب را بتاز

~~و از آنجا که اسب تو بتازد و در موضعی ms36 که از تاختن بازماند تا آنجا آن

~~ازمین را باولاد تووقف سازم. ثانیااینکه از سمرقند[هر] کدام تومان را اختیار

~~کنی آنرا بتو دهم . حدا این سخن امیر تیمور گورگان را قبول کرد .

~~بعده امیرتیموراول از برای حدا مدرسه بنا کرد که امروز در شهر آنرا

~~مدرسهآ کوران گویند و درسمرقند باغی بنا نمود که آن را باغ حدا

~~خوانند . بعده درشهرسمرقند دوازده کوی را وقف اولاد حدا کرد . اما

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0052.jpg)

~~حدابخوداندیشید که اگرزمین انهار را اختیار کنم آب درغم خطر تاک

~~است و همیشه آب [بر] او می افتدو اولاد من محنت و مشقت می کشند و یا

~~اینکه به آب درغم غله نکارند، واگرزمین سغد را اختیار نمایم دریای

~~کوهک بغایت کلان می آید و دیگر اینکه زه ولای در [زمین] آن

~~بسیار است[و]او لاد من در آن زحمت و محنت بسیارمی کشند و نتوانند که

~~بزمین سغد بفراغت کشتن، و اگر زمین شاودار را اختیار کنم بغایت دور

~~است [و]اولاد من برفتن زمین شاودار عاجز آیند. نا چارزمین نصر آ باد را

~~اختیار کردم که آن زمین بشهر سمرقند نزدیک است وزمین خشک است.

~~بعده آن اسب را سوار شد از زمین قرشیک تاخته بزمین آق بفه و بزمین

~~سه بخشی رسید ازسه بخشی به مصر رسید واز مصر به توعلق رسید واز

~~آنجابه حاش تپه آمد واز آنجا به دولتشاه رسیده واز دولتشاه بزمین

~~جها نگشا رسید و از جهانگشابه چنگل آمدو از آنجا به سای آهلیک رسید

~~واسب حدا مانده شد ، قدم ته برداشت . حدا گفت دریغا که اسب بسای

~~آهلیک نرسید و اگررسدی خوب بودی که اندک راه مانده بود . حدا

~~این بگفت و تازیانه خود را بجانب سای آهلیک1 انداخت. بغد از آن

~~حدا براسب سوارشد و بنزدیک امیر تیمور آمده خدمت کرد . القصه امیر

~~تیمور از قرشیک تا بسای آهلیک و از دامنهآ نصر آباد تا بلب آب در غم و قف ms37 حدا

~~و اولاد او کرد، و بعداز آن امیر تیمور گفت [اکنون] که ای حداخاطرت

~~جمع شد و ازغم اولاد فارغ شدی بیا و بگوی که در درون چاه چه عجایب و

~~غرایب دیدی و حضرت شاه رضی الله عنه در درون چاه بچه کیفیت نشستهاند.

~~بعده حدا خدمت کرد وزبان به تکلم گشاد و گفت ای شهریار بدان

~~و اگاه باش چون بدرون چاه در آمدم درون چاه را بغایت تاریک دیدم

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0053.jpg)

~~وزمانی درتحت چاه نشستم وچشمان خود را پوشیدم وبدست بالای چشم

~~خود مالیدم و بعد ازساعتی تک چاه را روشن دیدم و بطرف قبله رویهآ آن

~~چاه غاری دیدم در درون آن غار در آمدم، سرایی دیدم که بغایت زیبا و

~~چهار صفهآ خسروانه به چهارجانب آن سرای بناکرده بودندودر آن سرای

~~تختی نهاده و آن تخت را بجواهر آراسته بودند، بدان خوبی که آن تخت

~~را بزبان بیان نتوان کرد، و درون [و] بیرون آن سرای را بزراندوده بودند

~~وطاقها ودروازههای آن سرای بلعل و فیروزه و یاقوت و مرجان ترتیب

~~داده اند. اما بدرون آن سرای هیچ کسی نبود و از آن سرای در گذشتم و

~~باغی دیدم که بغایت آراسته بودند وانگور های آن پخته ، الوان الوان

~~اندر آن باغ میوهها بودو از آن باغ در گذشتم و بمیدانی رسیدم که بسیار

~~زیبا و در آن درختهای الوان الوان و گونا گون بسیار بیحد بود،چون

~~درخت خدنک و سیب وانار وتاک و ناشپاتی وبهی وزرد آلو و آلو بالو

~~و شفتالو و انجیر و خرماو چهار مغزو کیلاس و امرو دوپسته و بادام و چوبدانه *

~~وچیلان وتوت خراسان و درخت جوزودارچین وزنجبیل و فلفل و هلیله و

~~بلیله و ارغوان اندر ان میدان بسیار بود و دریای آن درختان سنبل و ریاحین

~~و گلهای الوان وسبزه وسه بر گه بسیاربود و آب وچشمه ها بود و آب

~~برروی آن سه بر گه ms38 ها جاری میشد و درختان آن میدان سردر سریکدیگر

~~در آورده بودند و مرعان خوش الحان در آن درختان نشسته بآوازهای

~~خوش ودلفریب حمد و تنای پرورد گارهژده هزارعالم را میگفتند و تمام

~~سنگریزههای آن در و مرواریدبود . لعل و فیروزه و یاقوت و مرجان در آن

~~بسیار بود. حدا گفت ای شهریارمن خواستم که از آن [میوهها] بکیرم، ناگاه

~~از یکطرف آن میدان آواز باهیبت و با صلابت بگوشم رسید که ای سرگشته

~~قصد گرفتن این میوه ها مکن که دماراز نهاد توبر آرم وباین کرز گران

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0054.jpg)

~~مغزهای سرت را پریشان سازم ای شهریار!من از هیبت و صلابت اوترسیدم

~~وبر چپ[و راست آن میدان نظر کردم. یک مردی دیدم باهیبت و صلابت

~~که] گرز گران دردست دارد ، و از آن مرد بتر سیدم و گریزان شدم. از

~~میدان بر آمدم و در بیرون میدان مرغزاری و چمنستانی دیدم که بغایت خوش

~~وخرم[بود و] مقدار دو سد[و]بیست [و] چهار هزار اسب بازین ولجام اندران

~~میدان میچر[ید]ند وزینهای آن اسبان از زر بود . حدا گفت ای امیر

~~تیموردر میان آن مرغزار قصری دیدم ززنگار. گرد آن قصرسرایهادیدم

~~زراندود و در اطراف واکناف آن قصر مقدار دو صد [و] بیست [و] چهار

~~هزارمرد ایستاده بودند و بعضی از آن مردان لباس سفید پوشیده بودند .

~~چون اندران موضع رسیدم شورشی از میان ایشانان پیدا شد و آن مردمان

~~با یکدیگر گفتند امروز درمیان مایان مردی در آمده است که او ازما

~~نیست ومرد بیگانه است . حدا گفت که ای شهریار در درون قصر نگاه

~~کردم تختی دیدم بغایت آراسته و در بالای آن تخت یکی مرد نیک صورت

~~را دیدم بی نهایت نورانی نشسته، چنانکه از نورروی مبارک ایشان تمام

~~چمنز ارومیدان و باغ منوروروشن بود . بردست راست آن یک مرد پیر

~~نورانی نشسته با لباس سبز و بر جانب دست چپ آن یک مرد نورانی دیگر

~~ایستاده بالباس سفید . ای ms39 شهریار! من از آن مردمان پرسیدم که آن یک

~~مردی که بر بالای آن تخت نشسته اند، بغایت نورانی، چه کس اند و نام آن

~~بزر گوار چیست و آن آدمهایی که گردا گرد این سرای و قصر نشستهاند

~~ایشانان چگونه مردمانند؟ گفتند که ای بنده خدای بدان و آگاه باش که

~~آن بزر گواری که بربالای تخت نشستهاند ایشان پسرعم حضرت محمد

~~مصطفی صلی الله علیه یعنی قثم بن عباس رضی الله عنهما اند و حضرت شاه

~~جوانان حضرت شاه زنده اند، و آنکه دردست راست نشسته اند حضرت خضر

~~علیه السلام[اند] و آنکه بر دست چپ ایشان نشسته اند حضرت الیاس پیغمبراند

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0055.jpg)

~~علیه الصلوة و السلام؛ و آن مردمانی که گردا گرد این سرای و قصر ایستادهاند

~~ایشانان مردان غیب و ارواح طیبه اند وسه صد تناناند و چهل تناناند و

~~هفت تناناند و] سه تنان اند واوتاد و رجال الغیب [اند] که بخدمت و

~~ملازمت حضرت شاه زنده آمدهاند وهرروزبدین منوال تمام مردان غیب

~~و ارواح طیبه بامر پرورد گار عالم بخدمت و ملازمت حضرت شاه زنده

~~می آیند [و[حضرت شاه را زیارت میکنند و باز بمکانهای خود میروند،

~~ودریمین ویسارومشرق ومغرب ودر تمام روی زمین منتشرمیشوند . حدا

~~گفت: ای شهریار عالم احضرت شاه رضی الله عنه دیدند که در میان مردان

~~غیب شورش افتاد. فریاد کردند که ای ارواح طیبهوای مردان غیب شمایان

~~را چه شورش افتاده است؟ ارواح طیبه گفتند: یاحضرتشاه زنده بدانید

~~و آ گاه باشید که امروز درمیدان مردی در آمده است که اوازمایان

~~نیست و مرد بیگانه است . حضرت شاه [زنده] رضی الله عنه درقهر وغضب

~~شده گفتند که زودباشید و آن مرد را نزد من بیا[و ]رید، و اورا چه حدست

~~که دردورن میدان مادر آید ؟ در حال ارواح طیبه [مرا] به پیش حضرت

~~شاه [زنده] رضی الله عنه آوردند و من سلام کردم . ایشان جواب سلاممرا

~~دادندو گفتند ms40 ای بندهآ خدای نترسیدی که دلیرانه دردرون چاه در آمدی؟

~~و من گفتم یا حضرت شاه زنده من به تور خود بدرون چاه نه در آمده ام،

~~و امیر تیمور مرااز برای خبر گرفتن شمابدرون این چاه فرستاده است. حضرت

~~شاه رضی النه عنه گفتند که برو و از درون این چاه بیرون شوواین سرمارا

~~به پیش پادشاه خود بیان مکن و اگراین سر ما را به پیش پادشاه ظاهر

~~کنی در حال دو چشم تو کورمی شود [و] تا روزقیامت فرزندان تو که از

~~مادر تولد شوند کورتولد می شوند؛ومن گریان شدم و گفتم یا حضرت شاه

~~زنده! [پاد]شاه من بغایت غیوراست، شاید که مرا عذاب کند و من طاقت

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0056.jpg)

~~عذاب وعقوبت کشیدن ندارم واگرسرشما را آشکارا بکنم و کورشوم

~~حال من چگونه خواهد شدهواین بگفتم در پیش حضرت شاه [زنده و ]زار.

~~زار گریه کردم. حضرت شاه [زنده رضی الله عنه گفتند که ای بندهآ خدای

~~گریه مکن که درجهآ بی بصران1 بسیاربلند است، زیرا که بی بصران 1

~~بچشم خیانت نکنند واگربرایشان اجل فراررسد عزرائیل علیه السلامرا

~~نه بینند وازهست وصلابت آن خلاصی یابند؛ وچون بی بصران1 را در

~~گوردفن کنند سؤال منکر و نکیررا بآسانی جواب بدهند،زیرا که منکر

~~و نکیررا نه بینید و ازهیبت و صلابت ایشان نترسند، بدان سبب جواب

~~ایشان را بآسانی بدهند؛ واگربی بصران2 درروز قیامتسر از خاک لجد

~~بردازند نابینا برخیزند و ازجزع وفزع قیامتایمن باشند، و در حسابگاه

~~نابینا باشند، ودر میزان نا بینا باشند، ودر وقت نامهآ اعمال خواندن نابینا

~~باشند؛ وا گر در بهشت در آیند نابیناباشند. چون وقت دیدن دیدارخدای

~~تعالی شود آن روزچشم کوران گشاده شود : اول وهله دیدار بیچون و

~~بی نمونه وبی شبههآ الله تعالی را بینند . حداگفت ای شهریار آنچه دیدم

~~این [بود] که بشما گفتم. چون حدا این سخن را بگفت و دو قطره آب سیاه از

~~چشمان او چکید[ودر ms41 حال دو چشم او کورشد، و نیز اولاداوهم بفرمان خدای

~~تعالی کورشدندو نیز تاروزقیامت کورخواهندشد. والله اعلم بحقیقة الحال.

[از نسخهآ ذیگر نوشته شد]*

نقل است که حضرت سلطان العارفین وقطب الطالبین، یعنی شیخ

~~ابوالمنصورماتریدی علیه الرحمة والرضوان، فرمودهاند که در اینجا از

~~تابعین ذاتی آسوده اند که [ایشان را خواجه عبدی درون میگویندوایشان

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0057.jpg)

~~بسیار بزرک وصاجب باطن بوده اند و ایشان را کرامات بسیار بوده : یکی از

~~کرامات ایشان آن بود که بعد ازوفات آن جناب ملخ زرین باریدهاست.

و دیگرتا هشتاد سال از مر قد شریف ایشان بوی مشک می آمده است.

و دیگر اینکه هروقتا از آب کوهک در گذرند ، آن آب راه

~~میداده است ، ووالدبزر گوارایشان راخواجه عبدی قدیر السعید نام بوده

~~است، وایشان دامادحضرت امیر المؤمنین عثمان رضی الله عنه بودهاند و

~~از سمرقندتا مزارخواجه رفته اندو با کفارغزاکرده وایشان بمنشور حضرت

~~عثمان رضی الله عنه در سمرقند پادشاه بوده اند .

ودیگر مزارخواجه عبدی درون موضع ایستادن ابدال و اوتادبوده

~~است وحضرت خضر و الیاس علیهما السلام در آنجامی آمده اند

و دیگر آنکه در آن موضع حوضی است که در وی چغران نمی -

~~ایستادهاند. سبب اینکه: حضرت خواجه عبدی درون در آنجا اکثر درس

~~میگفتهاند و چغزان بسیار فریاد میکردهاند وحضرت خواجه علیه الرحمة

~~از سر غضب گفته اند که [یا اشمایا ما. بعد از آن تمامی چغزان از آن حوض

~~پر آمده رفتهاند و در هر جا که چغزان باشند از آب آن حوض برده

~~در آنجا ریزند تخم چغزان از آن جا برهم شوه و نماند .

و دیگر آنکه حضرت خواجه علیه الرحمة روزه میداشته اند و

~~هروقت اگر افطار کردنی [می ]شدند آهوان صحرا از کوه می آمده اندو

~~حضرت خواجه آهوان را میچوشیده 1 اند و بآن شیر آهوان روزه

~~میکشادهاند .

ودیکراز کرامات حضرت خواجه علیه الرحمة والرضوان[ آنکه

~~دایم شیرسوار میشدهاند و جفت گاو ایشان شیر بوده ms42 است .

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0058.jpg)

و دیگر آنکه حضرت خواجه [ را ] یسر[ی] تولد شده است و

~~حضرت خواجه پسررابا شیرداده اندو شیر افرز ندایشان را گرفته غایب شده.

~~بعد از پنجسال شیرفرزند ایشان را آورده داده است .

ونیز حضرت خواجه محمد قاضی قدس الله سره گفتهاند که یکهزار

~~وسه صد [و]شصت کتابرا از علوم اولین خواندهام و چهارهزار ولی برحق

~~را در پافتهام و با ایشان صحبت کردم و چهارصد کتاب را در علم اسرار

~~خوانده ام؛ وهم گفته اند که هز ار حدیث خوان در پیش من حدیث خوانده اند

~~و هزار[و هفتصد مرتبه حضرت خضر علیه السلام را دریافته ام و هفتاد صحابه

~~را دیدهام و این دولت را از خدمت یافته ام.

و دیگر آنکه حضرت خواجه عبدی رضیالله عنه از برای طواف خانهآ

~~کعیه بیست [و]بار پیاده رفتهاند ، وهم گفتهاند که حضرت حق سبحانه

~~تعالی مرا مقام شفاعت داده است که تانیم فرسخ راه جوارخود راشفاعت کنم.

واز حضرت شیخ ابوالمنصورماتریدی رحمة الله تعالی مروی است که

~~که ایشان فرموده اند که مرابعد از وفات من بنزدیک حضرت خواجه

~~وعبدی] درون دفن کنید که ایشان گفتهاند که تا نیم فرسخ راه همسایهآ

~~خود را شفاعت خواهم کرد، تا که ازشفاعت ایشان محروم نمانیم.

و دیگر آنکه حضرت خواجه علیه الرحمة والغفران در ولایت

~~سمرقند وفات یافتهاند و ازوفات ایشان چند وقت گذشته بود که ازقبر

~~شریف ایشان آواز فاتحه خواندن میآمد. وفات حضرت خواجه علیه الرحمة

~~درماه ذی القعده درسال دوصد [و اچهدا و اهفت بعد از هجرت بود .

و دیگر آ نکه مادر خواجه عبدی درون گفتهاند که میخواهم که

~~بابار کن 1 رضی الله عنه را دریابم و ایشان در هندوستان اند؛چون کنم و مرا

~~سواری نیست . حضرت خواجه رضی الله عنه گفتند که ای مادر بیرون آئید.

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0059.jpg)

~~بیرون آمدند. دیدند که دو شیر ایستادهاست، وحضرت خواجه هم

~~بر آمدند. هر دو بر آن ms43 [دو اشیر سوار شدند و بیک روزاز ولایت سمرقند

~~بهندوستان رفتهاند وبا بار کن را دریافته اند و صد هزار حدیث را در

~~ییش با بار کن خوانده باز باجازت با بار کن در سمرقند آمدهاند .

نقل است که اول کسی که از پیران هندوستان به نبی ما علیه

~~الصلوة والسلام ایمان آورد با بار کن ولی بودند رضی الله تعالی عنه و از ایشان

~~سر بسیار واقع شده است و گیاه کنب* را ایشان آشکار اکردهاند.

روزی پیغبر ما صلی الله عله و سلم تنها بصحرای مکه میرفتند.

~~دیدند که لک لکی ماری را پیش انداخته قصد گرفتن او داشت. بنا گاه

~~چشم آن مار بروی رسول علیه السلام افتاد وزاری کرد و پناه طلبید. آن

~~حضرت صلی الله علیه و سلم [ ماررا] در آستین مبارک پناه دادند . لکلک

~~گفت یا رسول الله! این ازماران دوزخ است، شما را ضرر خواهد رسانید.

~~خواجه عالم علیه الصلوة والسلام گفتند یفعل الله مایشاء ویحکم مایرید؛

~~لک لک را وخصت دادند . رسول علیه السلام گفتند ای حیه بیرون آی

~~که دشمن تو رفت . حیه گفت ای رسول خدا رخصت دهید تا کجای

~~شمارا بگزم . رسول علیه السلام فرمودند که نیکی را بدی: امام در

~~قصیدهآ نور آورده اند که آن حیه بانگشت حضرت محمد مصطفی صلی الله

~~علیه وسلم زهر انداخت . بعد از آن حضرت پیغمبر علیه السلام انگشت

~~مبارک خود را مکیده [آبدهان مبارکدر مغاک انداختند؛ سال دگر آن

~~گیاه روئید و آن گیاه را بابار کن آشکار کردند. اما برک او حرام و پوست

~~او به آب دهان مبارک آنحضرت صلی الله علیه وسلم جامهآ [اهل] علم شد.

و دیگر آنکه خواجه عبدی درون علیه الرحمة شهادت یدر خودرا

~~رد کرده اند و گفتهاند که ای پدر بزر گوار درحالیکه من شیر خواره بودم

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0060.jpg)

~~شمامرا در باغ کسی در آوردید و دودانه انگور از آن باغ گر فتید: ms44 یکی آ نرا

~~دردهان خود انداختید ویکی آنرا دردهان من انداختید و من دهان خود

~~را بازاستوار کردم و نخوردم و تاهفت سال قی کردم. چون پدرایشان این

~~سخن را شنیدند همانروز از شهر بیرونشدند و درموضع قوچنان متوطن

~~شدند، ازین جهت ایشان را خواجه عبدی بیرون گویند .

و دیگر آنکه حضرت خواجه [عبدی] درون را خواجه گنجی

~~میگفتهاند، از آن سبب که از زیر ایشان هممشه زر می بر آمده است و

~~مشت مشت زرمی پاشیدهاند وهیچ کم تمی شده است .

و دیگر آنکه خواجه عبدی درون گفته اند که من چهل قطب را

~~در یافته ام وسه سال است که من بابدال واو تادو حضرت خضر و الیاس علیهما-

~~السلام همنشینی می کردم ودروقت حیات وممات با من همراه بودند .

و دیگر اینکه حضرت خواجه از برای طلب هیزم بیرون رفته اند و

~~دیدهاند که هیزم زرشده است .

و دیگر اینکه در آن موضع باغی بوده است که آن را باغ شیران

~~میگفته اند . هرسال خواجه عبدی درون بر گردن شیران یوغی می نهادهاند

~~و در آن باغ کارمی کردهاند .

و دیگراینکه حضرت خواجه مدت هفتادسال درغار بوده و حالادر

~~همان غار آسودهاند .

و دیگر اینکه جمیع اولیاء سمرقند کسب حال از روح پر فتوح

~~ایشان کردهاند: مانند خواجه ایمن بن شیخ ابوالقاسم نیشابوری و خواجه

~~ز کریا و شیخ ابوالحسن بصری و شیخ عبدالله انصاری و شیخ ابولیث

~~سمرقندی .

و دیگر آنکه خواجه عبدی درون گفته اند که پیغمبری از پیغمبران

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0061.jpg)

~~از جیحون گذشته اند و بسمرقند می آمدهاند و ایشان مردم سمرقندرابدین

~~دعوت کرده اند و ایشان در بلده سمرقند متوطن شده در آنجافوتده اند*

~~و ایشان صاحب رمل بودهاند و ایشان را نام دانیال پیغمبر علیه السلام

~~است، ومن نیز کسب حال خود را ازروح پرفتوح حضرت دانیال علیه السلام

~~کردهام وهر که خواهد صاحب کشف گردد باید که هرجمعه مز ارفیض

~~آثار حضرت ms45 دانیال پیغمبر علیه السلام را طواف نماید و هر چه از خدای

~~تعالی طلب نماید بیابد .

و دیگر آنکه حضرت خواجه عبدی درون یک جامه را پنجاه سال

~~پوشیدهاند.

و دیگر آنکه سر مبارک حضرت امیر المؤمنین حسین رضی الله تعالی

~~عنه را از دست خوارجان گرفته در سرای خود دفن کرده اند و خود نیز سردر

~~قدم ایشان نهادهاند .

ودیگر آنکه امام حافظ الدین بخاری، که پسرخواجه یونس است

~~و هم داماد امام امیر اسماعیل سامانی، میگویند که جمیع مزارات بلدهآ

~~متبر کهآ بخارا را طواف کردم و بمزار کلابادرفتم، گشادی نشد . بعده باز

~~گشتم و بمزار فیض آثار حضرت خواجه عبدی درون آمدم و روزه میداشتم

~~وشبها بیداربودم، چنان گشادی شد که صد کتاب درعلم معنی نوشتم .

ودیگراینکه حضرت خواجه علیه الرحمة والرضوان گفتهاند که

~~هر که ما را بعد ازجمعه دریابد مظفر باشدبر ملوک دنیا.

و دیگراینکه حضرت خواجه گفته اند که من در سه ماه یک طهارت

~~کردهام ویدرم حضرت خواجه عبدی بیرون در ششماه یکبارطهارت

~~کردندی و با وجودیکه همهآ اعضای خود را مجروح کردی و وضو را

~~تازه کردندی.

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0062.jpg)

ودیگر آنکه خواجه عبدی درون و حضرت امیر المؤمنین حسن

~~وامام زین العابدین دریکجا آسودهاند .

ودیکر آنکه حضرت خواجه عبدی درون مدت هفتادسال خواب

~~نکردهاند.

ودیگر آنکه هر که مزارفیض آثار حضرت خواجه عبدی درون

~~را طواف نماید ثواب هفتاد حج را درنامهآ اعمال او نویسند .

نقلاست از امام محمدبن اسماعیل سامانی وصاحب صحیح بخاری:

~~جمیع اولیای متقدمین بر آنند که خواجه عبدی درون علیه الرحمة

~~قطب الاقطاب اند وجمیع مجتهدین بر آنند که خواجه عبدی درون از

~~دختر پیغمبر علیه السلام تولد شدهاند، چونکه حضرت رسالت پناه صلی الله علیه

~~و سلم دو دخترخودرایکی نام رقیه و یکی ام کلثوم بحضرتعثمان رضی الله

~~عنه تزویج نمودهاند و از رقیه سعید[بن عثمان که پادشاه سمرقند بودهاند

~~وتولدشدهاند او ایشان خواهرزادهآ مادر حضرت خواجه ms46 عبدی درون اند.

ذکرچشمهآ ناوهدان:

نقل است ازشیخ ابوالحسن، ابن امیه بنت شیخ نظام الدین بصری

~~رحمه الله که قریب بچشمه ناودان عزیزی آسوده اند که ایشان را شیخ

~~نورالدین بصیر میگویند، بسیار بزرک و صاحب کرامات ویگانهآ عصر بودهاند.

~~کرامات و مقامات ایشان بسیار بوده است ویکی از کرامات ایشان آن

~~است که جمیع علوم ظاهری وباطنی بی واسطهآ خواص وعوام ازحضرت

~~ملک علام بطریق الهام حاصل شده است وحضرت ایشان را جمیع علوم

~~حاصل شده بود؛ چنانچه بعضی دانشمندان از برای امتحان از اطراف

~~واکناف عالم آمده از حضرت ایشان سؤال میکردهاند و از ایشان جواب

~~باصواب شنیده مرید و مخلص ایشان شده میرفتهاند.

نقل است که شخصی از شیخ شرف الدین سؤال کرده است که

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0063.jpg)

~~حضرت شیخ نورالدین علیه الرحمة رابچه سبب قطب چهاردهم میکویند.

~~ایشان گفته اند که ستار گان در شب چهاردهم ماه اطراف ماه را گرفته

~~غلام اوشوند، همچنان تمام بزرگان اطراف حضرت شیخ نورالدین

~~بصیر را گرفته بخدمت و ملازمت آن جناب میباشند .

ودیگربیان ارادت شیخ نورالدین بصیر علیه الرحمة: بدانکه شیخ

~~نورالدین بصیر ارادت بشیخ زین الدین [ کوی عارفانی ]داشته اند و ایشان

~~ارادت بحضرتامام ربانی شیخ ابو یوسف همدانی قدس سره داشته اند،

~~و ایشان ارادت بحضرت شیخ ابوعلی فارمدی طوسی داشته اندو ایشان ارادت

~~بحضرت شیخ ابوالحسن خرقانی داشتهاند وایشان ازروح پرفتوح حضرت

~~سلطان العارفین سلطان بایزید بسطامی تربیت یافته اند وایشان ارادت

~~بحضرت امام جعفر صادق رضی الله عنه داشتهاند .

نقل است که پدر و مادر حضرت شیخ نور الدین بصیرنور مرقده

~~شریف بغایت پرهیز گاربودهاند و ایشان را فرزند نمیشدو از حضرت خلاق

~~غالم فرزند طلب کردهاند . خدای تعالی حضرت شیخ نورالدین بصیر را

~~عطا نموده بودهاست .

آوردهاند که درخانهآ ایشان اکثر بزر گان می آمدهاند و جمعیت

~~بسیار میشده است و بعد از چند روز از درون ایشان آواز ذکرالله بگوش

~~می آمده است . چون ms47 وجود شریف بظهور آمده نوروصفا در بشرهآ ایشان

~~ظاهر ولایح شده است و هرد و چشم ایشان هموارو بجای آن دو چشم خط سیاه

~~کشیده مانند مژگان .

نقل است که چون ایشان از مرتبهآ طفولیت بر آمدهاند بنزد شیخ

~~عالمیان شیخزین [الدین] کوی عارفانی آورده اند. چون حضرت بزر گوار

~~نظر کردهاند [ گفته اند] که خداوند تبارک و تعالی کنج را در ویرانه

~~گذاشته است و حضرت بزر گوارایشان را بفرزندی قبول کرده بتربیت آن

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0064.jpg)

~~جناب مشغول شدند . گویند که تولد. حضرت برر گوار در موضع نوشکند

~~بوده است.

نقل است که از موضع نوشکند تابه کوی عارفان یک فرسخ است و

~~همیشه شیخ نور الدین بصیر رحمه الله تعالی بملازمت پیرخودمی امدهاند

~~و در آمدن و رفتن چنان مبالغت میکرده اند که پشت مبارک ایشان بطرف

~~والدهآ خود نمیشده است؛ وحضرت بزر گوار رباعی گفتهاند ، این است:

دردیدهآ دیدهام تویی بینایی %~% در لفظ عبارتم تویی گویا یی

اندرقدمم تو راة می پیمایی %~% چون جمله تو ، پس مرا چه میفرمایی

آورده اند که روزی شیخ زمان، شیخ زین الدین کوی عارفانی مریدان

~~خودرا گفته اند که هیچ کس باشد که از معارف و اسر ار حقیقت گوید، که

~~سؤالی داریم، جواب گوید. مریدان همگی خاموش1 گشتهاند و جواب

~~نگفته اندو شیخ تا سه مرتبه میالغه کردهاند و باز همچنین گفتهاند. همه

~~سر در پیش افکنده جواب ندادهاند. نا گاه شیخ نورالدین بصیر رحمه الله

~~تعالی از جای خود برخاسته گفتهاند که اگر اجازت شود فقیر بخدمت

~~شریف جواب گویم . حضرت شیخ زین الدین گفتهاند که ای فرزند

~~گوئید . بعده حضرت بزر گوار قطب الاقطابزبان درربارشکر نثار خود را

~~گشاده اند و بزبان ایشان سخنانی جاری شده است که آن جواب باصواب

~~بوده است و حل چندین مشکلات دیگر شده است و همهآ مریدان

~~متحیرشده اند و غریواز آن مجلس بر آمده است و شیخ زین الدین

~~بسیار خوشحال ms48 و خوشوقت شده خدای تعالی را شکر بسیار

~~گفته اند که در میان یاران ما این چنین کسی بوده است، و بعضی ازیاران

~~که بخدمت بوده اند گفته اند که از آن زمان که بصحبت مشغول شده اند

![image filename](./0900Anonymous.QandiyyaSamarqand_0065.jpg)

~~بک شیانه روز گذشته [بوده] است و مایان چیزی نگفتیم و شمارابی ذوق کردیم:

0900Anonymous.QandiyyaSamarqand

كتاب 0900Anonymous.QandiyyaSamarqand

نبذة عن الكتاب

الفهرس