1 الاهی سینه‌ای ده آتش افروز %~% در آن سینه دلی وان دل همه سوز

2 هر آن دل را که سوزی نیست دل نیست %~% دل افسرده غیر از آب و گل نیست

3 دلم پر شعله گردان سینه پردود %~% زبانم کن به گفتن آتش آلود

4 کرامت کن درونی درد پرورد %~% دلی در وی درون درد و برون درد

5 به سوزی ده کلامم را روایی %~% کز آن گرمی کند آتش گدایی

6 دلم را داغ عشقی بر جبین نه %~% زبانم را بیانی آتشین ده

7 سخن کز سوز دل تابی ندارد %~% چکد گر آب ازو آبی ندارد

8 دلی افسرده دارم سخت بی نور %~% چراغی زو به غایت روشنی دور

9 بده گرمی دل افسرده‌ام را %~% فروزان کن چراغ مرده‌ام را

10 ندارد راه فکرم روشنایی %~% ز لطفت پرتوی دارم گدایی

11 اگر لطف تو نبود پرتو انداز %~% کجا فکر و کجا گنجینه راز

12 ز گنج راز در هر کنج سینه %~% نهاده خازن تو سد دفینه

13 ولی لطف تو گر نبود به سد رنج %~% پشیزی کس نیابد ز آنهمه گنج

14 چودر هر کنج سد گنجینه داری %~% نمی‌خواهم که نومیدم گذاری

15 به راه این امید پیچ در پیچ %~% مرا لطف تو می‌باید دگر هیچ

1 به نام چاشنی بخش زبانها %~% حلاوت سنج معنی در بیانها

2 شکرپاش زبانهای شکر ریز %~% به شیرین نکته‌های حالت انگیز

3 به شهدی داده خوبان را شکر خند %~% که دل با دل تواند داد پیوند

4 نهاد از آتشی بر عاشقان داغ %~% که داغ او زند سد طعنه بر باغ

5 یکی را ساخت شیرین کار و طناز %~% که شیرین تو شیرین ناز کن ناز

6 یکی را تیشه‌ای بر سر فرستاد %~% که جان می‌کن که فرهادی تو فرهاد

7 یکی را کرد مجنون مشوش %~% به لیلی داد زنجیرش که می‌کش

8 به هر ناچیز چیزی او دهد او %~% عزیزان را ms001 عزیزی او دهد او

9 مبادا آنکه او کس را کند خوار %~% که خوار او شدن کاریست دشوار

10 گرت عزت دهد رو ناز می‌کن %~% و گرنه چشم حسرت باز می‌کن

11 چو خواهد کس به سختی شب کند روز %~% ازو راحت رمد چون آهو از یوز

12 وگر خواهد که با راحت فتد کار %~% نهد پا بر سر تخت از سردار

13 بلند آن سر که او خواهد بلندش %~% نژند آن دل که او خواهد نژندش

14 به سنگی بخشد آنسان اعتباری %~% که بر تاجش نشاند تاجداری

15 به خاک تیره‌ای بخشد عطایش %~% چنان قدری که گردد دیده جایش

16 ز گل تا سنگ وز گل گیر تا خار %~% ازو هر چیز با خاصیتی یار

17 به آن خاری که در صحرا فتاده %~% دوای درد بیماری نهاده

18 نروید از زمین شاخ گیایی %~% که ننوشته‌ست بر برگش دوایی

19 در نابسته احسان گشاده‌ست %~% به هر کس آنچه می‌بایست داده‌ست

20 ضروریات هر کس از کم وبیش %~% مهیا کرده و بنهاده‌اش پیش

21 به ترتیبی نهاده وضع عالم %~% که نی یک موی باشد بیش و نی کم

22 تمنا بخش هر سرکش هواییست %~% جرس جنبان هر دلکش نواییست

23 چراغ افروز ناز جان گدازان %~% نیازآموز طور عشق بازان

24 کلید قفل و بند آرزوها %~% نهایت بین راه جستجوها

25 اگر لطفش قرین حال گردد %~% همه ادبارها اقبال گردد

26 وگر توفیق او یک سو نهد پای %~% نه از تدبیر کار آید نه از رای

27 در آن موقف که لطفش روی پیچ است %~% همه تدبیرها هیچ است هیچ است

28 خرد را گر نبخشد روشنایی %~% بماند تا ابد در تیره رایی

29 کمال عقل آن باشد در این راه %~% که گوید نیستم از هیچ آگاه

1 خداوندا نه لوح و نه قلم بود %~% حروف آفرینش بی رقم بود

2 ارادت شد به حکمت تیز خامه %~% به نام عقل نامی کرد ms002 نامه

3 ز حرف عقل کل تا نقطه خاک %~% به یک جنبش نوشت آن کلک چالاک

4 ورش خواهی همان نابود و ناباب %~% شود نابودتر از نقش بر آب

5 اگر نه رحمتت کردی قلم تیز %~% که دیدی اینهمه نقش دلاویز

6 نقوش کارگاه کن فکانی %~% به طی غیب بودی جاودانی

7 که دانستی که چندین نقش پر پیچ %~% کسی داند نمود از هیچ بر هیچ

8 زهی رحمت که کردی تیز دستی %~% زدی بر نیستی نیرنگ هستی

9 هر آن صورت که فرمودیش نیرنگ %~% زدش سد بوسه بر پا نقش ارژنگ

10 ز هر پرده که از ته کردیش باز %~% نهفتی سد هزاران چهره راز

11 کشیدی پرده‌هایی بر چه و چون %~% که از پرده نیفتد راز بیرون

12 ز هر پرده که بستی یا گشادی %~% دو سد راز درون بیرون نهادی

13 اگر بیرون پرده ور درون است %~% بتو از تو خرد را رهنمون است

14 شناسا گر نمی‌کردی خرد را %~% که از هم فرق کردی نیک و بد را

15 یکی بودی بد و نیک زمانه %~% تفاوت پاکشیدی از میانه

16 همای و بوم بودندی بهم جفت %~% به یک بیضه درون همخواب و همخفت

17 نه با اقبال آن را کار بودی %~% نه این را طعنه ادبار بودی

18 ز تو اندوخته عقل این محک را %~% که می‌سنجد عیار یک به یک را

19 ز چندین زاده قدرت که داری %~% کفی برداشتی از خاک خواری

20 به دان عزت سرشتی آن کف خاک %~% که زیب شرفه شد بر بام افلاک

21 طراز پیکری بستی بر آن گل %~% که آمد عاشق او جان به سد دل

22 به ده جا خادمانش داشتی باز %~% که گفتی خاک و چندین قدر اعزاز

23 به خاک این قدر دادن رمز کاریست %~% که عزت پیش ما در خاکساریست

24 چه شد گو خاک باش از جمله در پس %~% منش برداشتم این عزتش ms003 بس

25 بر آن خادمان کش داشتی پیش %~% دوانیدی به خدمت سد حشر بیش

26 همه فرمان برانی کارفرمای %~% همه در راه خدمت پای برجای

27 از آن ده خادم ده جا ستاده %~% مهیا هر چه فرماید اراده

28 چه ده خادم که ده مخدوم عالم %~% مبادا از سر ما سایه شان کم

29 نشاندی پنج از آنها بر در بار %~% ز احوال همه عالم خبردار

30 گذر داران جسم و عالم جسم %~% بر ایشان راه صورتها ز هر قسم

31 ز خاصان پنج با او گاه و بیگاه %~% ندیده هیچگه بیرون درگاه

32 شده هر یک به شغل خاص مأمور %~% به یک جا جمع لیک از یکدیگر دور

33 همه ثابت قدم در راز داری %~% همه با یکدیگر درسازگاری

34 یکی آیینه ایشان را سپردی %~% که خود دانی که زنگش چون ستردی

35 ز بیرون هر چه برقع برگشاده %~% در آن آیینه عکسش اوفتاده

36 چنین آیینه‌ای آنرا که پیش است %~% اگر خود بین شود برجای خویش است

37 دماغش را به مغز آراستی پوست %~% دلی دادیش کاین خلوتگه دوست

38 ز دل راهی گشادی در دماغش %~% فکندی آتش دل در چراغش

39 چراغش را خرد پروانه کردی %~% ز رشکش عالمی دیوانه کردی

40 اگر عقل است اگر طبع است اگر هوش %~% لوای خدمتش دارند بر دوش

41 به خدمت عقل و نفس و چرخ و اختر %~% همه پیشش ستاده دست در بر

42 چه لطف است‌اله اله با کفی خاک %~% که بربستی سر چرخش به فتراک

43 اگر جسمانید ار جان پا کند %~% همه در خدمت این مشت خاکند

44 همه از بهر ما هر یک به کاری %~% دریغا نیست چشم اعتباری

45 ز ما گر آشکارا ور نهان است %~% ز لطف و رحمتت شرح و بیان است

46 بکردیم از تمام هستی خویش %~% نیامد هیچ جز لطفت فرا پیش

47 اگر لطف تو دامن برفشاند %~% ز ما ms004 جز نیستی چیزی نماند

48 بود بی‌رحمتت اجزای مردم %~% صفتهای بد اندر نیستی گم

49 ره هستی سراپا گر نپویند %~% عدم یابند ما را گر بجویند

50 عدم بلک از عدم هم لختی آنسوی %~% بدیهای نهفته در عدم روی

51 ز ما ناید بجز بد نیک دانیم %~% تو ما را نیک کن تا نیک مانیم

52 کسی کو گریه برخود کن شب و روز %~% که بگذاری بدو آتش بدآموز

53 ولی آن گریه را سودی نباشد %~% که از تو در جگر دودی نباشد

54 شراری باید از تو در میانه %~% که دوزخ سوخت بتوان زان زبانه

55 بدیها در خودی خس پوش داریم %~% بده برقی که دود از خود برآریم

56 درخشی شمع راه ماکن از خود %~% تو خود ما را شو و مارا کن از خود

57 کسی کو را ز خود کردی خوشش حال %~% برو گو بر فلک زن کوی اقبال

58 خوشا حال دل آن کس در این کوی %~% که چوگان تو می‌گرداندش گوی

59 فلک گوی سر میدان آنست %~% که گویش در خم آن صولجانست

60 به چوگان هوا داریم گویی %~% هوس گرداندش هر دم به سویی

61 بکش از دست چوگان هوا را %~% شکن بر سر هوا جنبان ما را

62 ببر از ما هوا را دست بسته %~% که ما را سخت دارد سر شکسته

63 هواهایی که آن ما را بتانند %~% بهشت جسم و دوزخ تاب جانند

64 دل چون کعبه را بتخانه مپسند %~% حریم تست با بیگانه مپسند

65 کنشتی پر صنم شد دل سد افسوس %~% در و بامش پر از زنار و ناقوس

66 هوایت شد هوس زنار ما را %~% ازین زنار و بت باز آر مارا

67 بت و زنار این کیشی‌ست باطل %~% بت ما بشکن و زنار بگسل

68 زبان مزدور ذکر تست زشت است %~% که خدمتکار ناقوس کنشت است

69 فکن سنگی به ناقوسش که تن زن %~% وگر بد ms005 جنبد او را بر دهن زن

70 به تاراج کنشت ما برون تاز %~% صلیب هستی ما سر نگون ساز

71 نه در بگذار و نه دیوار این دیر %~% بسوزان هر چه پیش آید در و غیر

72 ز ما درکش لباس بت پرستی %~% هم این را سوز و هم زنار هستی

73 اشارت کن که انگشت ارادات %~% برآریم از پی عرض شهادت

74 به ما تعلیم نفی «ماسوا» کن %~% شهادت ورد سرتا پای ماکن

75 شهادت غیر نفی «ماسوا» چیست %~% ز بعد لای نفی الا خدا چیست

76 به این خلوت کسی کو محرمی یافت %~% به تلقین رسول هاشمی یافت

1 حکیم عقل کز یونان زمین است %~% اگر چه بر همه بالانشین است

2 به هر جا شرع بر مسند نشیند %~% کسش جز در برون در نبیند

3 بلی شرع است ایوان الاهی %~% نبوت اندر او اورنگ شاهی

4 بساطی کش نبوت مجلس آراست %~% کجا هر بوالفضولی را در او جاست

5 خرد هر چند پوید گاه و بیگاه %~% نیابد جای جز بیرون درگاه

6 بکوشد تا کند بیرون در جای %~% چو نزدیک در آید گم کند پای

7 چه شد گو باش گامی تا در کام %~% چو پا نبود چه یک فرسخ چه یک گام

8 بسا کوری که آید تا در بار %~% چو چشمش نیست سر کوبد به دیوار

9 مگر هم از درون بانگی برآید %~% که چشمی لطف کردیمش درآید

10 در این ایوان که با طغرای جاوید %~% برون آرند حکم بیم و امید

11 نبوت مسند آرایان تقدیر %~% وز او اقلیم جان کردند تسخیر

12 به عالی خطبه «الملک لله» %~% ز ماهی صیتشان بررفت تا ماه

13 جهان را در صلای کار جمهور %~% به لطف و قهر تو کردند منشور

14 نه شاهانی که تخت و تاج خواهند %~% ازین ده‌های ویران باج خواهند

15 از آن شاهان که کشور گیر جانند %~% ولایت بخش ملک جاودانند

16 ms006 عطاهاشان به هر بی‌برگ و بی ساز %~% هزاران روضه پرنعمت و ناز

17 بود ملک ابد کمتر عطاشان %~% اگر باور نداری شو گداشان

18 شهانی فارغ از خیل وخزانه %~% طفیل پادشاهیشان زمانه

19 همه از آفرینش برگزیده %~% همه از نور یک ذات آفریده

20 چه ذاتی عین نور ذوالجلالی %~% چه نوری اله اله لایزالی

21 ز نورش هر کجا آثار روحی‌ست %~% به خدمت اندرش هر جا فتوحی‌ست

22 جهان را علت غائی وجودش %~% وجود جمله موج بحر جودش

23 محمد تاجدار تخت کونین %~% دو کون از وی پر از زیب و پر از زین

24 چراغ چشم چرخ انجم افروز %~% ز نامش حرز تو مار شب و روز

25 فلک میدان سوار لامکان پوی %~% مجره صولجان آسمان کوی

26 شکست آموز کار لات و عزا %~% نگونسازی از او در طاق کسری

27 شده ز آب وضوی آو به یک مشت %~% به گردون دود از آتشگاه زردشت

28 شکوه او صلیب از پا در افکند %~% کزان هیزم بسوزد زند و پازند

29 عرب را زو برآمد آفتابی %~% که از وی صبح هستی بود تابی

30 نه خورشیدی که چون پنهان کند روی %~% گذارد دهر را ظلمت ز هر سوی

31 فروزان نیری کاندر نقاب است %~% ازو عالم سراسر آفتاب است

32 ز شرع او که مهر انور آمد %~% جهان را مهر بالای سر آمد

33 چنان شد ظلمت کفر از جهان دور %~% که ناگه خال بت رویان شود نور

34 ز عزت مولدش با مکه آن کرد %~% که اندر هر شبان روزی زن ومرد

35 سجود از چار حد مرکز گل %~% برندش پنج نوبت در مقابل

36 هزاران راه را یک راه کرده %~% سخن بر رهروان کوتاه کرده

37 سپرده ره به ره داران مقصود %~% همه غولان ره را کرده نابود

38 میان آب و گل آدم نهان بود %~% که او پیغمبر آخر زمان بود

39 نداده با نفس یک حرف ms007 پیوند %~% که نقش زر نگشته سکه مانند

40 ز جنبش گیر از وی تا به آرام %~% نبود الا رموز وحی و الهام

41 چو شد قلب آزمای آفرینش %~% به معیاری که دانند اهل بینش

42 نخست آورد سوی آسمان دست %~% فلک را سیم قلب ماه بشکست

43 ز نقد خود چو دیدش شرمساری %~% درستی دادش و کامل عیاری

44 که یعنی آمدم ای قلب کاران %~% به کامل کردن ناقص عیاران

45 کرا قلبیست تا بعد از شکستن %~% درستش کرده بسپارم به دستش

46 نه در دستش همین شق قمر بود %~% به هر انگشت از اینش سد هنر بود

47 به تخت هستی ار خاص است اگر عام %~% همه در حیطه فرمان او رام

48 زمانه خانه زاد مدت اوست %~% ز خردی باز اندر خدمت اوست

49 ز رویش روز تابی وام کرده %~% زمانه آفتابش نام کرده

50 چه می‌گویم به جنب رحمت عام %~% بود بیهوده وام و نسبت وام

51 به شب از گیسوی خود داده تاری %~% بر او هر شب کواکب را نثاری

52 هم از گنجینه جودش ستانند %~% گهرهایی که بر مویش فشانند

53 دویده آسمان عمری به راهش %~% که کرده ذروه خود تختگاهش

54 چه مایه ابر کرده اشکباری %~% که گشته خاصه شغل چترداری

55 زر شک شغل او خورشید افلاک %~% زند هر شام چتر خویش بر خاک

56 سحابش بود بر سر تازیانه %~% چو دید آن خلق و حسن جاودانه

57 سپندی سوخت در دفع گزندش %~% به بالا جمع شد دود سپندش

58 کسی از چشم بد خود نیستش باک %~% که خواند «ان یکاد»ش ایزد پاک

59 در آن عرصه که نور جاودانست %~% براق جان در او چابک عنانست

60 جنیبت تا به حدی پیش رانده %~% که از پی سایه نیزش بازمانده

61 به هر جا کآفتاب آنجا نهد پای %~% پس دیوار باشد سایه را جای

62 فتادی سایه‌اش گر بر سر خاک %~% زمین سر برزدی ms008 از جیب افلاک

63 چو راه خدمتش نسپرد سایه %~% در آن پستی که بودش ماند مایه

64 گرش سایه زمین بوسیدی از دور %~% دویدی چون غلامان از پیش نور

65 به ذوق بزم قرب وحدت انجام %~% بدانسان قالبی بودش سبک گام

66 که گرنه بر شکم می‌بست سنگش %~% ندیدی کس به دیگر جا درنگش

67 تعالی الله چه قالب اصل جانها %~% دوان درسایه لطفش روانها

68 زهی قالب نه قالب جان عالم %~% نه تنها جان و بس جانان عالم

69 ز جسمش گوخرد اندازه بردار %~% حدیث جان همان در پرده بگذار

70 که ترسم گر شود بی‌پرده آن راز %~% نباشد کس حریف وهم غماز

71 در آن قالب کسی کاین جانش باشد %~% به گردون برشدن آسانش باشد

1 شبی روشنتر از سرچشمه نور %~% رخ شب در نقاب روز مستور

2 دمیده صبح دولت آسمان را %~% ز خواب انگیخته بخت جوان را

3 به شک از روز مرغان شب آهنگ %~% خزیده شیپره در فرجه تنگ

4 میان روز و شب فرق آنقدر بود %~% که هر سیاره خورشید دگر بود

5 شد از تحت‌الثرا تا اوج افلاک %~% همه ره چون دلی از تیرگی پاک

6 همه روشندلان آسمانی %~% دوان گرد سرای ام هانی

7 از آن دولتسرا تا عرش اعظم %~% ملایک بافته پر در پر هم

8 زمانه چار دیوار عناصر %~% حلی بربسته ز انواع نوادر

9 ز گوهرها که بوده آسمان را %~% پر از در کرده راه کهکشان را

10 رهی آراسته از عرش تا فرش %~% براقی جسته بر فرش از در عرش

11 براقی گرمی برق از تکش وام %~% ز فرشش تا فراز عرش یک گام

12 ندیده نقش پا چشم گمانش %~% نسوده دست وهم کس عنانش

13 به مغرب نعلش ار خوردی به خاره %~% به مشرق بود تا جستی شراره

14 ازین روی زمین بی‌زخم مهمیز %~% بر آن سوی زمین جستی به یک خیز

15 چو اوصاف تک و ms009 پویش کنم ساز %~% سخن در گوش تازد پیش از آواز

16 به هر جا آمده در عرصه پویی %~% زمین وآسمان طی کرده گویی

17 به زیر پا درش هنگام رفتار %~% نمی‌گردید مور خفته بیدار

18 نبودی چون دل عاشق قرارش %~% که خواهد جان عالم شد سوارش

19 خدیو عالم جان شاه «لولاک» %~% مقیمان درش سکان افلاک

20 بساط آرای خلوتگاه «لاریب» %~% سواره ره شناس عرصه غیب

21 محمد شبرو «اسرابعبده » %~% زمان را نظم عقد روز و شب ده

22 محمد جمله را سرخیل و سردار %~% جهان را سنگ کفر از راه بردار

23 زهی عز براق آن جهانگیر %~% که پیک ایزدش بودی عنانگیر

24 سرای ام هانی را زهی قدر %~% که می‌تابید در وی آن مه بدر

25 بزد جبریل بر در حلقه راز %~% که بیرون آی و بر کون ومکان تاز

26 برون آ یا نبی‌اله برون آی %~% برون آ با رخ چون مه برون آی

27 برون فرما که مه را دل شکسته %~% ز شوقت بر سر آتش نشسته

28 عطارد تا ز وصلت مژده بشیند %~% چو طفل مکتب است اندر شب عید

29 برون تاز و به حال زهره پرداز %~% که چنگ طاقتش افتاده از ساز

30 فرو رفته‌ست خور در آرزویت %~% تو باقی مانی و خورشید رویت

31 کشد گر مدت حرمان از این بیش %~% زند بهرام برخود خنجر خویش

32 ز برجیس و ز کیوان خود چه پرسی %~% که می‌گرید بر ایشان عرش و کرسی

33 برون نه گام و لطفی یارشان کن %~% نگاه رحمتی در کارشان کن

34 سریر افروز عرش از خوابگاهش %~% برون آمد دو عالم خاک راهش

35 به یک عالم زمین داد و زمان داد %~% به دیگر یک بقای جاودان داد

36 براقش پیش باز آمد به تعجیل %~% دویده در رکاب آویخت جبریل

37 رکاب آراست پای احترامش %~% عنان پیر است دست احتشامش

38 به سوی مسجد اقصا عنان داد %~% تک ms010 و پو با درخش آسمان داد

39 ز آدم تا مسیحا انبیا جمع %~% همه پروانه آسا گرد آن شمع

40 در آن مسجد امام انبیا شد %~% خم ابروش محراب دعا شد

41 پس آنگه خیر باد انبیا کرد %~% براقش رو به راه کبریا کرد

42 به زیر پی نخستین عرصه پیمود %~% قمر رخ بر رکاب روشنش سود

43 فروغی کآمدی کرد از رکابش %~% ندادی در دو هفته آفتابش

44 وز آن منزل همان دم کرد شبگیر %~% دبستان دوم جا ساخت چون تیر

45 عطارد لوح خود آورد پیشش %~% که اینم هست کن نعلین خویشش

46 چو در بزم سوم آوازه انداخت %~% به چادر زهره ساز خود نهان ساخت

47 نبودی گر نهان در چادر او %~% شکستی ساز او را بر سر او

48 به کاخ چارمین جا ساخت بر صدر %~% نهان شد خور ز شرم آن مه بدر

49 مسیح انجیل زیر آورد از طاق %~% که جلد مصحف این کهنه اوراق

50 به یک حمله که آورد آن جهانگیر %~% دژ مریخ را فرمود تسخیر

51 شدش بهرام با تیغ و کفن پیش %~% که کردم توبه از خون کردن خویش

52 گذر بردار شرع مشتری کرد %~% به احکام خود او را رهبری کرد

53 که بشکن آلت ناهید چنگی %~% ز خون شو مانع مریخ جنگی

54 وز آنجا بر در دیر زحل تاخت %~% چو او را پیر راهب دید بشناخت

55 بگفتنش داده بودندم نشانی %~% تویی پیغمبر آخر زمانی

56 شهادت گفت و جان در پای او داد %~% به شکر خنده حلوای او داد

57 ثوابت از دو جانب در رسیدند %~% دو شش درج گهر پیشش کشیدند

58 نظر بر تحفه‌شان نگشود و درتاخت %~% ز پیش غیب شادروان برانداخت

59 گذر بر منتهای سد ره فرمود %~% به سدره جبرئیلش کرد بدرود

60 عماری دار شد رفرف وز آنجای %~% به صحن بارگاه قدس زد پای

61 تویی برقع برافکند از میانه %~% دویی ms011 شد محو وحدت جاودانه

62 زبان بیزبانی را ز سر کرد %~% به گوش جان دلش بشنید و بر کرد

63 در آن خلوت که آنجا گم شود هوش %~% نکرد از جمع گمنامان فراموش

64 در آن دیوان نبرد از یاد ما را %~% خطی آورد و کرد آزاد ما را

65 زبان بستم که سر این حکایت %~% خدا می‌داند و شاه ولایت

1 نه هر دل کاشف اسرار «اسرا» ست %~% نه هر کس محرم راز « فاوحا» ست

2 نه هر عقلی کند این راه را طی %~% نه هر دانش به این مقصد برد پی

3 نه هرکس در مقام «لی مع الله» %~% به خلوتخانه وحدت برد راه

4 نه هر کو بر فراز منبر آید %~% «سلونی» گفتن از وی در خور آید

5 «سلونی » گفتن از ذاتیست در خور %~% که شهر علم احمد را بود در

6 چو گردد شه نهانی خلوت آرای %~% نه هرکس را در آن خلوت بود جای

7 چو صحبت با حبیب افتد نهانی %~% نه هرکس راست راز همزبانی

8 چو راه گنج خاصان را نمایند %~% نه بر هرکس که آید در گشایند

9 چو احمد را تجلی رهنمون شد %~% نه هر کس را بود روشن که چون شد

10 کس از یک نور باید با محمد %~% که روشن گرددش اسرار سرمد

11 بود نقش نبی نقش نگینش %~% سراید «لوکشف» نطق یقینش

12 جهان را طی کند چندی و چونی %~% کلاهش را طراز آید « سلونی »

13 به تاج «انما» گردد سرافراز %~% بدین افسر شود از جمله ممتاز

14 بر اورنگ خلافت جا دهندش %~% کنند از «انما» رایت بلندش

15 ملک بر خوان او باشد مگس ران %~% بود چرخش بجای سبزی خوان

16 جهان مهمانسرا او میهمانش %~% طفیل آفرینش گرد خوانش

17 علی عالی‌الشان مقصد کل %~% به ذیلش جمله را دست توسل

18 جبین آرای شاهان خاک راهش %~% حریم قدس روز بارگاهش

19 ولایش « عروةالوثقی» جهان را %~% بدو ms012 نازش زمین و آسمان را

20 ز پیشانیش نور وادی طور %~% جبین و روی او « نور علی نور»

21 دو انگشتش در خیبر چنان کند %~% که پشت دست حیرت آسمان کند

22 سرانگشت ار سوی بالا فشاندی %~% حصار آسمان را در نشاندی

23 یقین او ز گرد ظن و شک پاک %~% گمانش برتر از اوهام و ادراک

24 رکاب دلدل او طوقی از نور %~% که گردن را بدان زیور دهد حور

25 دو نوک تیغ او پرکار داری %~% ز خطش دور ایمان را حصاری

26 دو لمعه نوک تیغ او ز یک نور %~% دوبینان را ازو چشم دوبین کور

27 شد آن تیغ دو سر کو داشت در مشت %~% برای چشم شرک و شک دو انگشت

28 سر تیغش به حفظ گنج اسلام %~% دهانی اژدهایی لشکر آشام

29 چو لای نفی نوک ذوالفقارش %~% به گیتی نفی کفر و شرک کارش

30 سر شمشیر او در صفدری داد %~% زلای «لافتی الاعلی » یاد

31 کلامش نایب وحی الاهی %~% گواه این سخن مه تا به ماهی

32 لغت فهم زبان هر سخن سنج %~% طلسم آرای راز نقد هر گنج

33 وجودش زاولین دم تا به آخر %~% مبرا از کبایر و ز صغایر

34 تعالی اله زهی ذات مطهر %~% که آمد نفس او نفس پیمبر

35 دو نهر فیض از یک قلزم جود %~% دو شاخ رحمت از یک اصل موجود

36 به عینه همچو یک نور و دو دیده %~% که آن را چشم کوته بین دو دیده

37 دویی در اسم اما یک مسما %~% دوبین عاری ز فکر آن معما

38 پس این شاهد که بودند از دویی دور %~% که احمد خواند با خویشش ز یک نور

39 گر این یک نور بر رخ پرده بستی %~% جهان جاوید در ظلمت نشستی

40 نخستین نخل باغ ذوالجلالی %~% بدو خرم ریاض لایزالی

41 ز اصل و فرع او عالم پدیدار %~% یکی گل شد یکی برگ و ms013 یکی بار

42 ورای آفرینش مایه او %~% نموده هر چه جزوی سایه او

43 کمال عقل تا اینجا برد پی %~% سخن کاینجا رسانیدم کنم طی

1 سخن صیقلگر مرآت روح است %~% سخن مفتاح ابواب فتوح است

2 سخن گنج است و دل گنجور این گنج %~% وز او میزان عقل و جان گهرسنج

3 در این میزان گنج و عقل سنجان %~% که عقلش کفه‌ای شد کفه جان

4 سخن در کفه ریزد آنقدر در %~% که چون خالی شود عالم کند پر

5 نه گوهرهاش کانی لامکانی %~% ز دیگر بوم و بر نی این جهانی

6 گهرها نی صدف نی حقه دیده %~% نه از ترکیب عنصر آفریده

7 صدف مادر نه و عمان پدر نه %~% چو این درها یتیم و دربدر نه

8 در گفتار عمانی صدف نیست %~% صدف را غیر بادی زو به کف نیست

9 درین فانی دیار خشک قلزم %~% مجو این در که خود هم می‌شوی گم

10 ز شهر و بحر این عالم بدر شو %~% به شهری دیگر و بحری دگر شو

11 دیاری هست نامش هستی آباد %~% در او بحری ز خود موجش نه از باد

12 در آن دریا مجال غوص کس نی %~% کنار و قعر راه پیش و پس نی

13 چو این دریا بجنبد زو بخاری %~% به امکان از قدم آرد نثاری

14 ز در لامکانی هر مکانی %~% ز ایثارش شود گوهر ستانی

15 بدان سرحد مشرف گر کنی پای %~% بدانی پایه نطق گهر زای

16 سخن خورده‌ست آب زندگانی %~% نمرده‌ست و نمیرد جاودانی

17 سپهر کهنه و خاک کهن زاد %~% سخن نازاده دارد هر دو را یاد

18 اگر خاک است در راهش غباریست %~% و گر چرخ است پیشش پرده داریست

19 تواریخ حدوثش تا قدم یاد %~% که چون در بطن قدرت بود و کی زاد

20 سخن گر طی نکردی شقه عیب %~% کجا هستی برآوردی سر از جیب

21 سخن طغراست منشور ms014 قدم را %~% معلم شد سخن لوح و قلم را

22 دبستان ازل را در گشاده %~% قلم را لوح در دامن نهاده

23 جهان او را دبستانی پر اطفال %~% «الف بی » خوان عقل او کهن سال

24 سخن را با سخن گفت و شنود است %~% نمود بود و بود بی‌نمود است

25 سخن را رشته زان چرخ است رشته %~% که آمد پره‌اش بال فرشته

26 سر این رشته گم دارد خردمند %~% که چون این رشته با جان یافت پیوند

27 ازین پیوند باید سد گره بیش %~% خورد هر دم به تار حکمت خویش

28 نیارد سر برون مضراب فرهنگ %~% که پیوند از کجا شد تار این چنگ

29 نوایی کاندر این قانون راز است %~% ز مضراب زبانها بی‌نیاز است

30 در این موسیقی روحانی ارشاد %~% چو موسیقار حرف مابود باد

31 از این نخلی که شد بر جان رطب بار %~% نماید نوش جان گر خود خورد خار

32 ازین شاخ گل بستان جاوید %~% خوش آید خار هم در جیب امید

33 از آن خاری که آید بوی این گل %~% به عشق او نهد سد داغ بلبل

34 گل خودروست تا رست از گل که %~% که داند تا زند سر از دل که

35 هما پرواز عنقا آشیانی‌ست %~% زبانش چتر شاهی رایگانی‌ست

36 گدایی گر برش سرمایه یابد %~% به پایش هر که افتد پایه یابد

37 ز ابر بال او در پر فشانی %~% ببارد ز آسمان تاج کیانی

38 ز پایش چون سری عیوق سا شد %~% به تعظیمش سر عیوق تا شد

39 کسی را کاین هما بر سر نشیند %~% به بالادست اسکندر نشیند

40 ز تاجش خسروی معراج یابد %~% جهان در سایه آن تاج یابد

41 فلک در خطبه‌اش جایی نهد پا %~% که هست از منبرش سد پایه بالا

42 به منشوری که طغرا شد به نامش %~% نویسند از امیران کلامش

43 سخن را من غلام خانه زادم %~% ولیکن اندکی کاهل ms015 نهادم

44 به خدمت دیر دیر آیم از آنست %~% که با من گاهگاهی سرگرانست

45 کنم این خدمت شایسته زین پس %~% که نبود پیشخدمت تر ز من کس

46 بر این آفتابم ایستاده %~% قرار ذرگی با خویش داده

47 کمال است او همه من جمله نقصم %~% قبولم کرده اما زان به رقصم

48 بدین خورشید اگر چه ذره مانند %~% نخواهم یافت تا جاوید پیوند

49 ولی این نام بس زین جستجویم %~% که در سلک هواداران اویم

50 چه شد کاین کور طبعان نظر پست %~% کزین خورشید کوری دیده‌شان بست

51 کنندم زین هواداری ملامت %~% من و این شیوه تا روز قیامت

1 به حربا گفت خفاشی که تا چند %~% سوی خورشید بینی دیده دربند

2 ازین پیکر که سازد چشم خیره %~% چرا عالم کنی بر خویش تیره

3 ز نشترهاش کاو الماس دیده‌ست %~% به غیر از تیرگی چشمت چه دیده‌ست

4 چه دیدی کاینچنین بی‌تابی از وی %~% تپان چون ماهی بی‌آبی از وی

5 ترا جا در مغاک او را در افلاک %~% برو کوتاه کن دستش ز فتراک

6 چو پروانه طلب یاری که آن یار %~% گهی پیرامن خویشت دهد بار

7 چو نیلوفر از این سودای باطل %~% نمی‌دانم چه خواهی کرد حاصل

8 بگفتش کوتهی افسوس افسوس %~% تو پا می‌بینی و من پر تاووس

9 تو شبهای سیه دیدی چه دانی %~% فروغ این چراغ آسمانی

10 گرت روشن شدی یک چشم سوزن %~% بر او می‌دوختی سد دیده چون من

11 تو می پیما سواد شام دیجور %~% نداری کفه میزان این نور

12 ترازویی که باشد بهر انگشت %~% بود سنجیدن کافور از او زشت

13 همین بس حاصلم زین شغل سازی %~% که با خورشید دارم عشقبازی

14 ازین به دولتی خواهم در ایام %~% که تا خورشید باشد باشدم نام

15 بیا وحشی ز حربایی نیی کم %~% که شد این نسبت و نامش مسلم

16 به خورشید سخن نه دیده دل ms016 %~% مشو خفاش ظلمت خانه گل

17 گر این نسبت بیابی تا به جاوید %~% بماند سکه‌ات بر نقد خورشید

1 بیا وحشی خموشی تا کی و چند %~% خموشی گر چه به پیش خردمند

2 خموشی پرده پوش راز باشد %~% نه مانند سخن غماز باشد

3 چو دل را محرم اسرار کردند %~% خموشی را امانت دار کردند

4 بر آن کس کز هنر یکسو نشسته %~% خموشی رخنه سد عیب بسته

5 خموشی بر سخن گر در نبستی %~% ز آسیب زبان یک سر نرستی

6 بسا ناگفتنی کز گفتنش مرد %~% کند هنگامه جان بر بدن سرد

7 خموشی پاسبان اهل راز است %~% از او کبک ایمن از آشوب باز است

8 نشد خاموش کبک کوهساری %~% از آن شد طعمه باز شکاری

9 اگر توتی زبان می‌بست در کام %~% نه خود را در قفس دیدی نه در دام

10 نه بلبل در قفس باشد ز صیاد %~% که از فریاد خود باشد به فریاد

11 اگر رنج قفس در خواب دیدی %~% چو بوتیمار سر در پر کشیدی

12 زبان آدمی با آدمیزاد %~% کند کاری که با خس می‌کند باد

13 زبان بسیار سر بر باد دادست %~% زبان سر را عدوی خانه زادست

14 عدوی خانه خنجر تیز کرده %~% تو از خصم برون پرهیز کرده

15 ولی آنجا که باشد جای گفتار %~% خموشی آورد سد نقص در کار

16 اگر بایست دایم بود خاموش %~% زبان بودی عبث بی ماحصل گوش

17 زبان و گوش دادت کلک نقاش %~% که گاهی گوش شو گاهی زبان باش

18 ز گوشت نفع نبود وز زبان سود %~% که باشی گوش چون باید زبان بود

19 نوا پرداز ای مرغ نواساز %~% که مرغان دگر را رفت آواز

20 تو اکنون بلبلی این بوستان را %~% صلای بوستان زن دوستان را

21 سرود طایران عشق سر کن %~% نوا تعلیم مرغان سحر کن

22 تو دستان زن که باشد عالمی گوش %~% زبانها را سخن گردد ms017 فراموش

23 کتاب عشق بر طاق بلند است %~% ورای دست هر کوته پسند است

24 فرو گیر این کتاب از گوشه طاق %~% که نگشودش کس و فرسودش اوراق

25 ورق نوساز این دیرین رقم را %~% ولی نازک تراشی ده قلم را

26 اگر حرفت نزاکت بار باید %~% قلم را نازکی بسیار باید

27 چو مطرب نازکی خواهد در آهنگ %~% زند مضراب نازک بر رگ چنگ

28 قلم بردار و نوک خامه کن تیز %~% به شیرین نغمه‌های رغبت آمیز

29 نوای عشق را کن پرده‌ای ساز %~% که در طاق سپهرش پیچد آواز

30 فلک هنگامه کن حرف وفا را %~% برآر از چنگ ناهید این نوا را

31 حدیث عشق گو کز جمله آن به %~% ز هر جا قصه آن داستان به

32 محبت نامه‌ای از خود برون آر %~% تو خود دانی نمی‌گویم که چون آر

33 نموداری ز عشق پاک بازان %~% بیانش از زبان جان گدازان

34 زبان جان گدازان آتشین است %~% چو شمعش آتش اندر آستین است

35 کسی کش آن زبان در آستین نیست %~% زبانش هست اما آتشین نیست

36 حدیث عشق آتشبار باید %~% زبان آتشین در کار باید

1 یکی میل است با هر ذره رقاص %~% کشان هر ذره را تا مقصد خاص

2 رساند گلشنی را تا به گلشن %~% دواند گلخنی را تا به گلخن

3 اگر پویی ز اسفل تا به عالی %~% نبینی ذره‌ای زین میل خالی

4 ز آتش تا به باد از آب تا خاک %~% ز زیر ماه تا بالای افلاک

5 همین میل است اگر دانی همین میل %~% جنیبت در جنیبت خیل در خیل

6 سر این رشته‌های پیچ در پیچ %~% همین میل است و باقی هیچ بر هیچ

7 از این میل است هر جنبش که بینی %~% به جسم آسمانی یا زمینی

8 همین میل است کهن را درآموخت %~% که خود را برد و بر آهن ربا دوخت

9 همین میل آمد ms018 و با کاه پیوست %~% که محکم کار را بر کهرباست

10 به هر طبعی نهاده آرزویی %~% تک و پو داده هر یک را به سویی

11 برون آورده مجنون را مشوش %~% به لیلی داده زنجیرش که می‌کش

12 ز شیرین کوهکن را داده شیون %~% فکنده بیستون پیشش که می‌کن

13 ز تاب شمع گشته آتش افروز %~% زده پروانه را آتش که می‌سوز

14 ز گل بر بسته بلبل را پر و بال %~% شکسته خار در جانش که می‌نال

15 غرض کاین میل چون گردد قوی پی %~% شود عشق و درآید در رگ و پی

16 وجود عشق کش عالم طفیل است %~% ز استیلای قبض و بسط میل است

17 نبینی هیچ جز میلی در آغاز %~% ز اصل عشق اگر جویی نشان باز

18 اگر یک شعله در خود سد هزار است %~% به اصلش بازگردی یک شرار است

19 شراری باشد اول آتش انگیز %~% کز استیلاست آخر آتش تیز

20 تف این شعله ما را در جگر باد %~% از این آتش دل ما پر شرر باد

21 ازین آتش دل آن را که داغیست %~% اگر توفان شود او را فراغیست

22 کسی کش نیست این آتش فسرده‌ست %~% سراپا گر همه جانست مرده‌ست

23 اگر سد آب حیوان خورده باشی %~% چو عشقی در تو نبود مرده باشی

24 مدار زندگی بر چیست برعشق %~% رخ پایندگی در کیست در عشق

25 ز خود بگسل ولی زنهار زنهار %~% به عشق آویز و عشق از دست مگذار

26 به عین عشق آنکو دیده‌ور شد %~% همه عیب جهان پیشش هنر شد

27 هنر سنجی کند سنجیده عشق %~% نبیند عیب هرگز دیده عشق

1 به مجنون گفت روزی عیب جویی %~% که پیدا کن به از لیلی نکویی

2 که لیلی گر چه در چشم تو حوریست %~% به هر جزوی ز حسن او قصوریست

3 ز حرف عیب‌جو مجنون برآشفت %~% در آن آشفتگی خندان شد و گفت

4 ms019 اگر در دیده مجنون نشینی %~% به غیر از خوبی لیلی نبینی

5 تو کی دانی که لیلی چون نکویی است %~% کزو چشمت همین بر زلف و روی است

6 تو قد بینی و مجنون جلوه ناز %~% تو چشم و او نگاه ناوک انداز

7 تو مو بینی و مجنون پیچش مو %~% تو ابرو او اشارت‌های ابرو

8 دل مجنون ز شکر خنده خونست %~% تو لب می‌بینی و دندان که چونست

9 کسی کاو را تو لیلی کرده‌ای نام %~% نه آن لیلی‌ست کز من برده آرام

10 اگر می‌بود لیلی بد نمی‌بود %~% ترا رد کردن او حد نمی‌بود

11 مزاج عشق بس مشکل پسند است %~% قبول عشق برجایی بلند است

12 شکار عشق نبود هر هوسنانک %~% نبندد عشق هر صیدی به فتراک

13 عقاب آنجا که در پرواز باشد %~% کجا از صعوه صید انداز باشد

14 گوزنی بس قوی بنیاد باید %~% که بر وی شیر سیلی آزماید

15 مکن باور که هرگز تر کند کام %~% ز آب جو نهنگ لجه آشام

16 دلی باید که چون عشق آورد زور %~% شکیبد با وجود یک جهان شور

17 اگر داری دلی در سینه تنگ %~% مجال غم در او فرسنگ فرسنگ

18 صلای عشق درده ورنه زنهار %~% سر کوی فراغ از دست مگذار

19 در آن توفان که عشق آتش انگیز %~% کند باد جنون را آتش آمیز

20 اساسی گر نداری کوه بنیاد %~% غم خود خور که کاهی در ره باد

21 یکی بحر است عشق بی کرانه %~% در او آتش زبانه در زبانه

22 اگر مرغابیی اینجا مزن پر %~% در این آتش سمندر شو سمندر

23 یکی خیل است عشق عافیت سوز %~% هجومش در ترقی روز در روز

24 فراغ بال اگر داری غنیمت %~% ازین لشکر هزیمت کن هزیمت

25 ز ما تا عشق بس راه درازیست %~% به هر گامی نشیبی و فرازیست

26 نشیبش چیست خاک راه گشتن %~% فراز او کدام از ms020 خود گذشتن

27 نشان آنکه عشقش کارفرماست %~% ثبات سعی در قطع تمناست

28 دلیل آنکه عشقش در نهاد است %~% وفای عهد بر ترک مراد است

29 چه باشد رکن عشق و عشقبازی %~% ز لوث آرزو گشتن نمازی

30 غرضها را همه یک سو نهادن %~% عنان خود به دست دوست دادن

31 اگر گوید در آتش رو روی خوش %~% گلستان دانی آتشگاه و آتش

32 وگر گوید که در دریا فکن رخت %~% روی با رخت و منت دار از بخت

33 به گردن پاس داری طوق تسلیم %~% نیابی فرق از امید تا بیم

34 نه هجرت غم دهد نی وصل شادی %~% یکی دانی مراد و نامرادی

35 اگر سد سال پامالت کند درد %~% نیامیزد به طرف دامنت گرد

36 به هر فکر و به هر حال و به هر کار %~% چه در فخر و چه در ننگ و چه در عار

37 به هر صورت که نبود نا گزیرت %~% بجز معشوق نبود در ضمیرت

1 یکی فرهاد را در بیستون دید %~% ز وضع بیستونش باز پرسید

2 ز شیرین گفت در هر سو نشانی‌ست %~% به هر سنگی ز شیرین داستانی است

3 فلان روز این طرف فرمود آهنگ %~% فرود آمد ز گلگون در فلان سنگ

4 فلان جا ایستاد و سوی من دید %~% فلان نقش فلان سنگم پسندید

5 فلان جا ماند گلگون از تک و پو %~% به گردن بردم او را تا فلان سوی

6 غرض کز گفتگو بودش همین کام %~% که شیرین را به تقریبی برد نام

1 زبان دان رموز کیمیا کیست %~% که گویم حل و عقد کیمیا چیست

2 نه بحث ما در آن امر محال است %~% که در اثبات و نفیش قیل و قال است

3 سخن در کیمیای جسم و جانست %~% که گر خود کیمیایی هست آنست

4 بیا زین کیمیا زر کن مست را %~% غنی گردان وجود مفلست را

5 مراد از کیمیا تأثیر ms021 عشق است %~% که اکسیر وجود اکسیر عشق است

6 بر این اکسیر اگر خود را زند خاک %~% طلایی گردد از هر تیرگی پاک

7 اگر زین کیمیا بویی برد سنگ %~% عیار سنگ را باشد ز زر ننگ

8 صفات عشق را اندازه‌ای نیست %~% کجا کز عشق حرف تازه‌ای نیست

9 خواص عشق بسیار است بسیار %~% جهان را عشق در کار است در کار

10 ز جام عشق اگر مدخل خورد می %~% کند منسوخ جود حاتم طی

11 نهیب عشق اگر باشد ز دنبال %~% زند زالی به سد چون رستم زال

12 گدا را سر فرو ناید به شاهی %~% اگر عشقش دهد صاحب کلاهی

13 ز بحر عشق اگر بارد بخاری %~% شود هر شوره زاری مرغزاری

14 ز کوی عشق اگر آید نسیمی %~% شود هر گلخنی باغ نعیمی

15 همه دشوارها آسان کند عشق %~% غم وشادی همه یکسان کند عشق

16 گرت سد قلزم آید در گذرگاه %~% به هر گامی نهنگی بر سر راه

17 توجه کن به عشق و پیش نه گام %~% ببین اعجاز عشق قلزم آشام

18 ورت سد بند بر هر دست و پایی‌ست %~% که هر بندی از آن دام بلایی‌ست

19 مدد از عشق جو و ز عشق یاری %~% ببین وارستگی و رستگاری

20 منادی می‌کند عشق از چپ و راست %~% که حد هر کمال اینجاست اینجاست

21 کمال اینجاست دیگر جا چه پویی %~% زهی ناقص ز دیگر جا چه جویی

22 اگر اینجا زن آید مرد گردد %~% رسد بی‌درد صاحب درد گردد

23 به یاقوتی برآید سنگ را نام %~% بر او یک جرعه‌گر ریزی ازین جام

24 مگو نتوان دوباره زندگانی %~% که گر عشقت مدد بخشد توانی

1 زلیخا را چو پیری ناتوان کرد %~% گلش را دست فرسود خزان کرد

2 ز چشمش روشنایی برد ایام %~% نهادش پلکها بر هم چو بادام

3 کمان بشکستش ابروی کماندار %~% خدنگ انداز غمزه رفتش از کار

4 لبش را ms022 خشک شد سرچشمه نوش %~% بکلی نوشخندش شد فراموش

5 در آن پیری که سد غم حاصلش بود %~% همان اندوه یوسف در دلش بود

6 دلش با عشق یوسف داشت پیوند %~% به یوسف بود از هر چیز خرسند

7 سر مویی ز عشق او نمی‌کاست %~% بجز یوسف نمی جست و نمی‌خواست

8 کمال عشق در وی کارکر شد %~% نهال آرزویش بارور شد

9 بر او نو گشت ایام جوانی %~% مهیا کرد دور زندگانی

10 به مزد آن که داد بندگی داد %~% دوباره عشق او را زندگی داد

11 اگرمی‌بایدت عمر دوباره %~% مکن پیوند عمر از عشق پاره

12 ز هر جا حسن بیرون می‌نهد پای %~% رخی از عشق هست آنجا زمین سای

13 نیازی هست هر جا هست نازی %~% نباشد ناز اگر نبود نیازی

14 نگاهی باید از مجنون در آغاز %~% که آید چشم لیلی بر سر ناز

15 ایاز ار جلوه‌ای ندهد به بازار %~% نیابد همچو محمودی خریدار

16 میان حسن و عشق افتاد این شور %~% ز ما غیر نگاهی ناید از دور

17 نه عذرا آگهی دارد نه وامق %~% که می‌گردند چوم معشوق و عاشق

18 زلیخا خفته و یوسف نهفته %~% نه نام و نی نشان هم شنفته

19 ز بیرون آگهی نه وز درون سوی %~% به هم ناز و نیاز اندر تک وپوی

20 نیاز وناز را رایت به عیوق %~% نه عاشق زان هنوز آگه نه معشوق

21 ز راه نسبت هر روح با روح %~% دری از آشنایی هست مفتوح

22 از این در کان به روی هر دو باز است %~% ره آمد شد ناز و نیاز است

23 میان آن دو دل کاین در بود باز %~% بود در راه دایم قاصد راز

24 اگر عالم همه گردند همدست %~% گمان این مبرکاین در توان بست

25 بود هرجا دری از خشت و از گل %~% برآوردن توان الا در دل

26 تنی سهل است کردن از تنی دور %~% دل ms023 از دل دور کردن نیست مقدور

27 در آن قربی که باشد قرب جانی %~% خلل چون افکند بعد مکانی

28 تن از تن دور باشد هست مقدور %~% بلا باشد که باشد جان ز جان دور

29 غرض گر آشناییهای جانست %~% چه غم گر سد بیابان در میانست

30 که مجنون خواه در حی خواه در دشت %~% به جولانگاه لیلی می‌کند گشت

31 نهانی صحبت جانها به جانها %~% عجب مهریست محکم بر دهانها

32 خوش آن صحبت که آنجا بار تن نیست %~% نگهبان را مجال دم زدن نیست

33 تو دایم در میان راز می‌باش %~% پس دیوار گو غماز می‌باش

34 در آن صحبت که جان دردسر آرد %~% که باشد دیگری تا دم برآرد

35 به شهوت قرب تن با تن ضرور است %~% میان عشق و شهوت راه دور است

36 به شهوت قرب جسمانی‌ست ناچار %~% ندارد عشق با این کارها کار

37 ز بعد ظاهری خسرو زند جوش %~% که خواهد دست با شیرین در آغوش

38 چو پاک است از غرضها طبع فرهاد %~% ز قرب و بعد کی می‌آیدش یاد

39 ز شیرین نیست حاصل کام پرویز %~% از آن پوید به بازار شکر تیز

40 ندارد کوهکن کامی که ناکام %~% به کوی دیگرش باید زدی گام

41 به شغل سد هوس خسرو گرفتار %~% به حکم حسن شیرین کی کند کار

42 بباید جست بیکاری چو فرهاد %~% که بتوانش پی کاری فرستاد

43 نهد حسن از پی کار دلی پای %~% که بتواند شد او را کارفرمای

44 رود خوبی شیرین عشق گویان %~% نشان خانه فرهاد جویان

45 بدان کش کار فرمایی بود کار %~% سراغ کارکن امریست ناچار

46 نیاید کارها بی کارکن راست %~% اگر چه عمده سعی کارفرماست

47 درین خرم اساس دیر بنیاد %~% به چیزی خاطر هر کس بود شاد

48 بود هر دل به ذوق خاص در بند %~% ز مشغولی به شغل خاص خرسند

49 برون از نسبت هر ms024 اشتراکی %~% سرشته هر گلی از آب و خاکی

50 از آن گل شاخ امیدی دمیده %~% به نشو خاص ازان گل سر کشیده

51 به نوعی گشته هر شاخی برومند %~% یکی را زهر دربار و یکی قند

52 مذاق هرکس از شاخی برد بهر %~% یکی را قند قسمت شد یکی زهر

53 ولی آنکس که با تلخی کند خوی %~% نسازد یک جهان زهرش ترش روی

54 کسی کز قند باشد چاشنی یاب %~% ز اندک تلخیی گردد عنان تاب

55 ترش رویش کند یک تلخ بادام %~% شکر جوید کز آن شیرین کند کام

56 چو خسرو را به زهر آلوده شد قند %~% ز زهر چشم شیرین شکر خند

57 نمودش تلخ آن زهر پر از نوش %~% که دادش عشوه ماه قصب پوش

58 اگر چه بود شهد زهر مانند %~% به جانش یک جهان تلخی پراکند

59 چنان آزرده گشتش طبع نازک %~% که عاجز گشت نازش در تدارک

60 بشد با گریه‌های خنده آلود %~% لبش پر زهر و زهرش شکر اندود

61 دلش پر شکوه جانش پرشکایت %~% ولی خود دیر پروا در حکایت

62 درون پرجوش و دل با سینه در جنگ %~% سوی بازار شکر کرد آهنگ

63 مزاج شاه نازک بود بسیار %~% ندارد طبع نازک تاب آزار

64 بود نازک دو طبع اندر زمانه %~% که جویند از پی رنجش بهانه

65 یکی طبع شهان و شهریاران %~% یکی از گلرخان و گلعذاران

66 ز طبع زود رنج پادشاهان %~% مپرس از من بپرس از دادخواهان

67 ز خوی دیر صلح فتنه سازان %~% بپرس از من مپرس از بی نیازان

68 کسی زین هر دو گر خود بهره‌مند است %~% که داند خشم و ناز او که چند است

1 مرا زین گفتگوی عشق بنیاد %~% که دارد نسبت از شیرین و فرهاد

2 غرض عشق است و شرح نسبت عشق %~% بیان رنج عشق و محنت عشق

3 دروغی میسرایم راست مانند %~% به نسبت می‌دهم با عشق ms025 پیوند

4 که هر نوگل که عشقم می‌نهد پیش %~% نوایی می‌زنم بر عادت خویش

5 به آهنگی که مطرب می‌کند ساز %~% به آن آهنگ می‌آیم به آواز

6 منم فرهاد و شیرین آن شکرخند %~% کز آن چون کوهکن جان بایدم کند

7 چه فرهاد و چه شیرین این بهانه‌ست %~% سخن اینست و دیگرها فسانه‌ست

8 بیا ای کوهکن با تیشه تیز %~% که دارد کار شیرین شکر ریز

9 چو شیرینی ترا شد کارفرمای %~% بیا خوش پای کوبان پیش نه پای

10 برو پرویز گو از کوی شیرین %~% اگر نبود حریف خوی شیرین

11 که آمد تیشه بر کف سخت جانی %~% که بگذارد به عالم داستانی

12 کنون بشنو در این دیباچه راز %~% که شیرین می‌رود چون بر سر ناز

13 تقاضای جمال اینست و خوبی %~% که شوقی باشد اندر پای کوبی

14 چو خواهد غمزه بر جانی زند نیش %~% کسی باید که جانی آورد پیش

15 و گر گاهی برون تازد نگاهی %~% تواند تاختن بر قلبگاهی

16 به عشقی گر نباشد حسن مشغول %~% بماند کاروان ناز معزول

17 چو خسرو جست از شیرین جدایی %~% معطل ماند شغل دلربایی

18 به غایت خاطر شیرین غمین ماند %~% از آن بی رونقی اندوهگین ماند

19 ز بی یاری دلی بودش چنان تنگ %~% که بودی با در ودیوار در جنگ

20 دلش در تنگنای سینه خسته %~% به لب جان در خبر گیری نشسته

21 به جاسوسان سپرده راه پرویز %~% خبردار از شمار گام شبدیز

22 اگر بر سنگ خوردی نعل شبرنگ %~% وزان خوردن شراری جستی از سنگ

23 هنوز آثار گرمی با شرر بود %~% کز آن در مجلس شیرین خبر بود

24 خبر دادند شیرین را که خسرو %~% به شکر کرده پیمان هوس نو

25 از آن پیمان شکن یار هوس کوش %~% تف غیرت نهادش در جگر نوش

26 از آن بد عهد دمساز قدم سست %~% تراوشهای اشکش رخ به خون شست

27 از ms026 آن زخمی که بر دل کارگر داشت %~% گذار گریه بر خون جگر داشت

28 از آن نیشش که در جان کار می‌کرد %~% درون سنگ را افکار می‌کرد

29 نه غیرت با دلش می‌کرد کاری %~% کز آسیبش توان کردن شماری

30 دو جا غیرت کند زور آزمایی %~% چنان گیرد کز و نتوان رهایی

31 یکی آنجا که بیند عاشق از دور %~% ز شمع خویش بزم غیر پر نور

32 دگر جایی که معشوق وفا کیش %~% ببیند نوگلی با بلبل خویش

33 چو شیرین را ز طبع غیرت اندوز %~% شکست اندر دل آن تیر جگر دوز

34 بر آن می‌بود کرد چاره‌ای پیش %~% که بیرون آردش از سینه ریش

35 ولی هر چند کوشش بیش می‌کرد %~% دل خود را فزونتر ریش می‌کرد

36 نه خسرو در دلش جا آنچنان داشت %~% که آسان مهرش از دل بر توان داشت

37 چو در طبع کسی ذوقی کند جای %~% عجب دارم کزان بیرون نهد پای

38 ز بیخ و بن درختی کی توان کند %~% کز آن بر جا نماند ریشه‌ای چند

39 نهالی بود خسرو رسته زان گل %~% ز بیخ و ریشه کندن بود مشکل

40 نمی‌رفت از دل شیرین خیالش %~% که با جان داشت پیوند آن نهالش

41 نه با کس حرف گفتی نه شنفتی %~% وگر گفتی عتاب آلوده گفتی

42 به رنجش رفتن پرویز از آن کاخ %~% بر او اهل حرم را داشت گستاخ

43 به آن گستاخ گویان سرایی %~% نبودش هیچ میل آشنایی

44 جدایی را بهانه ساز می‌کرد %~% به هر حرفی عتاب آغاز می‌کرد

45 زبانش زخم خنجر داشت در زیر %~% چه خنجر زخم زهر آلوده شمشیر

46 کسی کالوده زخمی‌ست جانش %~% همیشه زهر بارد از زبانش

1 ز هم پرواز اگر مرغی فتد دور %~% قفس باشد به چشمش گلشن حور

2 گرش افتد به شاخ سرو پرواز %~% نماید شاخ سروش چنگل باز

3 رمد طبعش ز فکر آب و دانه ms027 %~% ارم باشد برا و صیاد خانه

4 نهد گل زیر پا آسیب خارش %~% نماید آشیان سوراخ مارش

5 نه ذوق آنکه افشاند غباری %~% کشد مرغوله ای در مرغزاری

6 نه آن خاطر که برآزاده سروی %~% کند بازی به منقار تذوری

7 ز باغ و راغ در کنجی خزیده %~% سری در زیر بال خود کشیده

8 دل شیرین که مرغی بسته پر بود %~% پرش ساعت به ساعت خسته تر بود

9 ز بس غم شد بر آن مرغ غم آهنگ %~% سرا بستان خسرو چون قفس تنگ

10 دگر مرغان پر اندر پر نواساز %~% غم دل بسته او را راه پرواز

11 ز ناخوش بانگ آن مرغان گستاخ %~% بر آن شد تا پرد زان گوشه کاخ

12 نهد بر شاخساری آشیانه %~% شود ایمن از آن مرغان خانه

13 ز کار خویش بردارد شماری %~% کند کاری که ماند یادگاری

14 به پرگاری کشد طرح اساسی %~% که از کارش کند هر کس قیاسی

15 به شغلش خویش را مشغول دارد %~% ز خسرو طبع را معزول دارد

16 یکی را از پرستاران خود خواند %~% کشید آهی و اشک از دیده افشاند

17 که دیدی آشناییهای مردم %~% به مردم بی‌وفاییهای مردم

18 بنامیزد زهی یاری و پیوند %~% عفا اله ز آنهمه پیمان و سوگند

19 چه تخمی‌رست از آب و گل من %~% دلم کرد این که لعنت بر دل من

20 تو او را بین که مارا خواند بر خوان %~% خودش فرمود دیگر جا به مهمان

21 به بازارشکر خود کرده آهنگ %~% مرا اینجا نشانده با دل تنگ

22 چه اینجا پاس این دیوار دارم %~% همانا فرض‌تر زین کار دارم

23 به خسرو ماند این بستان سرایش %~% موافق نیست طبعم را هوایش

24 دراین آب و هوا بوی وفا نیست %~% به چم نرگس باغش حیا نیست

25 فقیر آن بلبلی مسکین تذوری %~% که اینجا با گلی خو کرد و سروی

26 یک نزهتگهی خواهم شکفته %~% غزالی ms028 هر طرف بر سبزه خفته

27 نم سرچشمه‌ها پیوسته با نم %~% بساط سبزه‌ها نگسسته از هم

28 صفیر مرغکان بر هر سر سنگ %~% گلش خوشرنگ و مرغانش خوش آهنگ

29 چنین جایی برای من بجویید %~% بپویید و رضای من بجویید

30 کزین مهمان نوازیهای بسیار %~% بسی شرمنده‌ام از روی آن یار

31 به این مهمانی و مهمان نوازی %~% توان صد سال کردن عشقبازی

32 بزرگی کرد و مهمان را نکو داشت %~% چنین دارند مهمان را که او داشت

33 فرو نگذاشت هیچ از میزبانی %~% که برخوردار باد اززندگانی

34 چه زهر آلود شکرها که خوردیم %~% چه دندانهاکه بر دندان فشردیم

35 زهی مهمان کش آن صاحب سرایی %~% که آید در سرایش آشنایی

36 کند از خانه و مهمان کرانه %~% گذارد خانه با مهمان خانه

1 خوشا خاکی و خوش آب و هوایی %~% که افتد قابل طرح وفایی

2 خوشا سرمنزلی خوش سرزمینی %~% که باشد لایق مسند نشینی

3 عجب جایی بباید بهجت‌انگیز %~% که بر شیرین سرآرد هجر پرویز

4 ملال خاطر شیرین چو دیدند %~% پرستاران جنیبت‌ها کشیدند

5 به کوه و دشت میراندند ابرش %~% مراد خاطر شیرین عنان کش

6 گر آهویی بدیدندی به راغی %~% از آن آهو گرفتندی سراغی

7 به کبکی گر رسیدندی به دشتی %~% بپرسیدند از وی سرگذشتی

8 به هر سر چشمه‌ای هر مرغزاری %~% همی‌کردند بودن را شماری

9 بدین هنجار روزی چند گشتند %~% که تا آخر به دشتی برگذشتند

10 صفای نوخطان با سبزه زارش %~% صفای وقت وقف چشمه سارش

11 هوایش اعتدال جان گرفته %~% نم از سرچشمه حیوان گرفته

12 ز کس گر سایه بر خاکش فتادی %~% ز جا جستی و برپا ایستادی

13 اگر مرغی به شاخش آرمیدی %~% گشادی سایه‌اش بال و پریدی

14 گلش چون گلرخان پرورده ناز %~% نوای بلبلانش عشق پرداز

15 تو گفتی حسن خیزد از فضایش %~% فتوح عشق ریزد از هوایش

16 به شیرین آگهی دادند از آنجای %~% از ms029 آن آب و هوای رغبت افزای

17 که در دامان کوه و کوهساری %~% که تا کوه است از آنجا نعره‌داری

18 یکی صحراست پیش او گشاده %~% فضای او سد اندر سد زیاده

19 اگر بر سبزه‌اش پویی به فرسنگ %~% سر برگی نیابی زعفران رنگ

20 رسیده سبزه‌هایش تا کمرگاه %~% درختانش زده بر سبزه خرگاه

21 گشاده چشمه‌ای از قله کوه %~% گل و سنبل به گرد چشمه انبوه

22 فرو ریزد چو بر دامان کهسار %~% رگ ابریست پنداری گهر بار

23 خورد بر کوه و کوبد سنگ بر سنگ %~% صدای آن رود فرسنگ فرسنگ

24 پر اندر پر زده مرغابیانش %~% به جای موجه بر آب روانش

25 زمینهایش ز آب ابر شسته %~% در او گلهای رنگارنگ رسته

26 بساطش در نقاب گل نهفته %~% گل و لاله‌ست کاندر هم شکفته

27 اگر گلگون در آن گردد عنان کش %~% وگر آنجا بود نعلش در آتش

28 نسیمش را مذاق باده در پی %~% همه جایش برای صحبت می

29 اگر شیرین در او بزمی نهد نو %~% دگر یادش نیاید بزم خسرو

30 ز کنج چشم شیرین اشک غلتید %~% به بخت خود میان گریه خندید

31 که گویا بخت شیرین را ندانند %~% که بر وی اینهمه افسانه خوانند

32 شکر تلخی دهد از بخت شیرین %~% زهی شیرین و جان سخت شیرین

33 چه شیرین تلخ بهری تلخ کامی %~% ز شیرینی همین قانع به نامی

34 اگر سوی ارم شیرین نهد روی %~% ز لاله رنگ بگریزد ز گل بوی

35 به باغ خلد اگر شیرین کند جای %~% نهد عیش از در دیگر برون‌های

36 اگر چین است اگر بتخانه چین %~% بود زندان چو خوشدل نیست شیرین

37 دل خوش یاد می‌آرد ز گلزار %~% چو دل خوش نیست گل خار است و مسمار

38 اگر دل خوش بود می‌خوشگوار است %~% شراب تلخ در غم زهر مار است

39 دلی دارم که گر بگشایمش راز %~% به سد درد ms030 از درون آید به آواز

40 غمی‌دارم که گر گیرم شمارش %~% بترسم از حساب کار و بارش

41 کدامین دل کدامین خاطر شاد %~% که آید از گل و از گلشنم یاد

42 مرا گفتند خوش جاییست دلکش %~% هوا خوش دست خوش کهسار او خوش

43 بلی اطراف کوه و دامن دشت %~% بود خوش گر به ذوق خود توان گشت

44 چو دامان ماند زیر کوه اندوه %~% چه فرق از طرف دشت و دامن کوه

45 چه خرسندی در آن مرغ غم انجام %~% که باغ و راغ باید دیدش از دام

46 دگر گفتند جای می‌گساریست %~% که دشتی پر ز گلهای بهاریست

47 بلی می‌خوش بود در دشت و کهسار %~% ولی گر یار باشد لیک کو یار

48 بود بر بلبل گل آتشین داغ %~% کش افتد در قفس نظاره باغ

1 یکی صیاد مرغی بسته پر داشت %~% به بستان برد و بند از پاش برداشت

2 زدندش طایران بوستانی %~% صلای رغبت هم آشیانی

3 چو پرزد دید بال خویش بسته %~% عدوی خانه در پهلو نشسته

4 برآورد از شکاف سینه خویش %~% صفیری پرخراش از سینه ریش

5 که مرغی را چه ذوق از سرو شمشاد %~% که پروازش بود در دست صیاد

6 قفس باشد ارم بر نغمه سازی %~% که بیند در کمین تاراج بازی

7 شما کزادگان شاخسارید %~% نشاط سرو و گل فرصت شمارید

8 که صیاد مرا با من شماریست %~% مرا هم در شکنج دام کاریست

1 بت پر شکوه ماه پر شکایت %~% گل خوش لهجه سرو خوش عبارت

2 سر و سرکرده نازک مزاجان %~% رواج‌آموز کار بی رواجان

3 نمک پاش جراحتهای ناسور %~% ز سر تا پا نمک شیرین پرشور

4 گره در گوشه ابرو فکنده %~% دهان تنگ بسته راه خنده

5 مزاجی با تعرض دیر خرسند %~% عتابی با عبارت سخت پیوند

6 به رفتن زود خیز و گرم مایه %~% چو دانا در بنای سست پایه

7 اشارت کرد ms031 تا گلگون کشیدند %~% ز مشکو رخت در بیرون کشیدند

8 برون آمد ز مشک و دل پر از جوش %~% نهانش سد هزاران زهر در نوش

9 به خاصان گفت مگذارید زنهار %~% که دیگر باشدم اینجا سر وکار

10 ز هر جنسی که هست از ما بر آن رنگ %~% برون آرید ازین غمخانه تنگ

11 ز هر چیزی که هست از ما بر آن کوی %~% برون آرید از این در کشته مشکوی

12 که از ما بر عزیزان تنگ شد جای %~% نمی‌بینیم بودن را در آن رای

13 کنیزانی کلید گنج در مشت %~% غلامان قوی دست قوی پشت

14 درون رفتند و درها بر گشادند %~% متاع خانه‌ها بیرون نهادند

15 مقیمان حرم کاین حال دیدند %~% به یکبار از حرم بیرون دویدند

16 که ای سرخیل ما شیرین بدخوی %~% متاب از ما چنین یکبارگی روی

17 که‌ای بدخوی ما شیرین خود رای %~% مکش از ما چنین یکبارگی پای

18 نه آخر خود خس این آستانیم %~% چرا بر خاطرت زینسان گرانیم

19 نه آخر عزت داغ تو داریم %~% چرا زینگونه در پیش تو خواریم

20 شدی خوش زود سیر از دوستداری %~% مکن کاین نیست جز بی اعتباری

21 زدی خوش زود پا بر آشنایی %~% مکن کاین نیست غیر از بی‌وفایی

22 تو در اول به یاری خوش دلیری %~% ولی بسیار یار زود سیری

23 تودر آغاز یاری سخت یاری %~% ولی آخر عجب بی اعتباری

24 نمی‌باید به مردم آشنایی %~% چو کردی چیست بی موجب جدایی

25 محبت کو مروت کو وفا کو %~% و گر داری نصیب جان ما کو

26 شکر لب گفت آری اینچنین است %~% ولی گویا گناه این زمین است

27 من اول کآمدم بودم وفا کیش %~% دگرگون کردم اینجا عادت خویش

28 من اول کآمدم بودم وفادار %~% در اینجا سر برآوردم بدین کار

29 شما گویا ندارید این مثل یاد %~% که باشد دزد طبع آدمیزاد

30 به جرم این که ms032 در طبعم وفا نیست %~% به طعنم اینچنین کشتن روا نیست

31 اگر می‌بود عیبی بی‌وفایی %~% نمی‌کرد از شما خسرو جدایی

32 نه شیرین این بنا از نو نهادست %~% که این آیین بد خسرو نهاده‌ست

33 به خسرو طعنه باید زد نه بر من %~% نمی‌دانستم اینها من در ارمن

34 پس آنگه خیرباد یک به یک کرد %~% به پوزش لعل شیرین پر نمک کرد

35 نمک می‌ریخت از لعل نمک ریز %~% وزان در دیده‌ها می‌شد نمک بیز

36 ز دنبال وداع گریه آلود %~% فرو بارید اشک حسرت اندود

37 که ما رفتیم گو با دلبر تو %~% بیا بنشین به عیش و ناز خسرو

38 بگوییدش به عیش و ناز می‌باش %~% ولیکن گوش بر آواز می‌باش

39 چو لختی گفت اینها جست از جای %~% نهاد اندر رکاب پارگی پای

40 به خسرو جنگ در پیوسته می‌راند %~% گهی تند و گهی آهسته می‌راند

41 خود اندر پیش و آن پوشیده رویان %~% سراسیمه ز پی تازان و پویان

42 بلی آنرا که اندوهیست در پی %~% نمی‌داند که چون ره می‌کند طی

43 همی‌داند که افتد پیش و راند %~% چه داند تا که آید یا که ماند

44 براند القصه تا آن دشت و کهسار %~% به خرمن دید گل سنبل به خروار

45 هوایی چون هوای طبع عاشق %~% مزاجش را هوایی بس موافق

46 لبش را عهد نوشد با شکر خند %~% نگه را تازه شد با غمزه پیوند

47 ز چشم خوابناکش فتنه بر جست %~% به خدمتکاری قدش کمربست

48 دوان شد ناز در پیش خرامش %~% نیازی بود در هر نیم گامش

49 غرور آمد که عشقی دیدم از دور %~% اگر دارد ضرورت حسن مزدور

50 در اندیشید شیرین با دل خویش %~% که جانی با هزار اندیشه در پیش

51 چها می‌گویدم طبع هوسناک %~% به فکر چیست باز این حسن بی باک

52 طبیعت مستعد ناز می‌یافت %~% در ناز و کرشمه باز می‌یافت

53 نسیمی ms033 کآمدی زان دشت و راغش %~% ز بوی عشق پر کردی دماغش

54 اگر بر گل اگر بر لاله دیدی %~% نهانی از خودش در ناله دیدی

55 ز هر برگی در آن دشت شکفته %~% نیازی یافتی با خود نهفته

56 ز لعلش کاروان قند سر کرد %~% به همزادان خود لب پر شکر کرد

57 که اینجا خوش فرود آمد دل من %~% از این خاک است پنداری گل من

58 عجب دامان کوه دلنشینی‌ست %~% سقاه اله چه خرم سرزمینی‌ست

59 همیشه ساحت او جای من باد %~% بساط او نشاط افزای من باد

1 بنایی را که باشد حسن بانی %~% نهد اول پیش بر مهربانی

2 به یک روزش رساند تا بجایی %~% که گردد چون فلک عالی بنایی

3 چو وقت آید که بر مسند نهد گام %~% شراب عیش باید ریخت در جام

4 کشد یک خشت از بنیاد سستش %~% کند ویرانتر از روز نخستش

5 بنای حسن را سست است بنیاد %~% اساس عشق یارب بی‌خلل باد

6 گذشته سال‌ها از عصر شیرین %~% همان برجاست نام قصر شیرین

7 اساسی کاینچنین آباد مانده‌ست %~% ز محکم کاری فرهاد مانده‌ست

8 چنین گفت آنکه این طرح نو انداخت %~% که چون شیرین به هامون بارگی تاخت

9 فضایی دید و خوش آب و هوایی %~% برای کار او فرمود جایی

10 نه بادش را غباری بود بر روی %~% نه آبش را گلی آلوده در جوی

11 بساطش را هوایی رغبت انگیز %~% طرب ریز و طرب خیز و طرب بیز

12 طلب فرمود خاصان هنر سنج %~% در افشان شد ز یاقوت گهر سنج

13 که می‌خواهم دو استاد و چه استاد %~% دو استاد هنرورز و هنرزاد

14 همه کار بزرگان ساز داده %~% به دولتخانه‌ها در برگشاده

15 به دست و کار ایشان میمنت یار %~% بدیشان میمنت همدست و همکار

16 نخستین پر هنر صنعت نمایی %~% که از دست آیدش عالی بنایی

17 شماری رفته با صنعت شناسش %~% برون ms034 ز انگشت رد طرح اساسش

18 همه طرحش به وضع هندسی راست %~% فزونی نیزش اندر هر کم و کاست

19 ولی باید که شیرین کار باشد %~% به شیرینیش حسنی یار باشد

20 دگر آهن تنی فولاد جانی %~% که بربندد مشقت را میانی

21 بود از سخت جانی سنگ فرسای %~% به پرکاری سبک دست و سبک پای

22 به ذوق خود کند این سخت کوشی %~% بود مستغنی از صنعت فروشی

23 قیاسی از اساس کارشان کرد %~% به قدر کار زر در بارشان کرد

24 به قطع ره درنگ از یاد بردند %~% گرو ز آتش سبق از باد بردند

25 گزیدند از هنرمندان نامی %~% دو استاد هنرمند گرامی

26 به کار خویش هر یک سد هنرمند %~% به هر انگشت هر یک سد هنر بند

27 یکی از خشت و گل معجز نمایی %~% خورنق پیش او بی قدر جایی

28 عجب پاکیزه دست و سخت استاد %~% خودش چست و بنایش سخت بنیاد

29 اگربام فلک کردی گل اندود %~% سرانگشتش نگردیدی گل آلود

30 بنایی بر سر آب ار نهادی %~% اساسش تا قیامت ایستادی

31 به اعجاز هنر بر یک کف دست %~% هزاران سقف بر یک پایه می‌بست

32 در آن کاری که با فکرش گرو بود %~% چنان دستش به صنعت تیز رو بود

33 که تا در ذهن می‌زد فکر پر کار %~% به خارج خشت آخر بود در کار

34 دگر پر صنعتی کز تیشه بر سنگ %~% نمودی طرح سد چون نقش ارژنگ

35 قوی بازو قوی گردن قوی پشت %~% به فریاد آهن و فولادش از مشت

36 سر پا گر زدی بر سنگ خاره %~% چو تیشه کردی آنرا پاره پاره

37 سبک کردی چو دست تیشه فرسای %~% تراشیدی مگس را شهد از پای

38 اگر گشتی گران بر تیشه‌اش دست %~% به باد دست کوهی ساختی پست

39 هنرمندی که گاه خورده کاری %~% چو دادی تیشه را پیکر نگاری

40 پریدی پشه گر ms035 پیشش به تعجیل %~% نمودی بر پرش سد پیکر پیل

41 بر آن صنعتگران دانش اندیش %~% برون دادند زینسان قصه خویش

42 که زیر پرده ما را حکمرانی‌ست %~% که چون پرویز او را همعنانی‌ست

43 به ارمن سکه شاهی به نامش %~% ولی از ماه تا ماهی غلامش

44 همایون پیکری تاووس تمثال %~% بسی باز سپید او را به دنبال

45 ز خور در پیش روی نور پاشش %~% بگردد راه مه از دور باشش

46 جهان در قبضه تسخیر دارد %~% بسا شاهان که در زنجیر دارد

47 در آن مجلس که با احسان فتد کار %~% کسی باید که آنجا زر کند بار

48 به میلی چند از این آب وهوا دور %~% بهشتی هست در وی جلوه حور

49 خوش افتاده‌ستش آنجا عیش رانی %~% فروچیده بساط شادمانی

50 هوس دارد یکی قصر دل افروز %~% به بی‌مثلان صنعت صنعت‌آموز

51 ز خاره پایه‌اش را زیر پایی %~% ز استادان در او کار آزمایی

52 ازین صنعت نگارانی که دیدیم %~% به این صنعت شما را بر گزیدیم

53 ندارد دیگری این خط پرگار %~% شما را رنجه باید شد در این کار

1 حریص گنج بنای گهر سنج %~% بگفت این کار ممکن نیست بی‌گنج

2 بباید گنجی از گوهر گشادن %~% گره از سیم و قفل از زر گشادن

3 بود بر زر مدار کار عالم %~% به زر آسان شود دشوار عالم

4 اگر خواهی هنر را سخت بازو %~% زر بی سنگ باید در ترازو

5 به خلق و لطف خاطرها شود رام %~% زر و سیم است دام آن دانه دام

6 دو چیز آمد کمند هوشمندان %~% کز آن بندند پای ارجمندان

7 یکی جودی که بی‌منت دهد کام %~% یکی خلقی که بی‌نفرت زند گام

8 برو گر زین دو در ذاتت یکی نیست %~% که در دستت کمند زیرکی نیست

9 بگفتندش که ما صنعت شناسیم %~% هنر را پایه قیمت شناسیم

10 تو صنعت کن که زر خود ms036 بی‌شمار است %~% به پیش ما هنر را اعتباراست

11 هنر کمیاب باشد زر بسی هست %~% هنر چیزیست کان با کم کسی هست

12 هر آن جوهر که نایابست کانش %~% چو پیدا شد بود نرخ گرانش

13 به زر نرخ هنر هست از هنر دور %~% چه نیکو گفت آن استاد مشهور

14 هر آن صنعت که برسنجی به مالی %~% بهای گوهری باشد سفالی

15 به گنج سیم و زر بنواختندش %~% به شغل خویش راضی ساختندش

16 به تعریف و به تحسین و به تعظیم %~% به انعام و به احسان زر و سیم

17 به مرد تیشه سنج سخت بازو %~% چو زر کردند گوهر در ترازو

18 ز کار کارفرمایان بر آشفت %~% گره بر گوشه ابرو زد و گفت

19 مگر از بهر زر ما کار سنجیم %~% ز میل طبع خود زینسان به رنجیم

20 چه مایه زر که ما بر باد دادیم %~% از آن روزی که بازو بر گشادیم

21 به ذوق کارفرما کار سازیم %~% ز مزد کارفرما بی‌نیازیم

22 بلی گفتید در پیشانی مرد %~% نوشته حالت پنهانی مرد

23 برای صورت باطن نمایی %~% چنین آیینه‌ای باشد خدایی

24 ز گنج آسوده باشد آن هنر سنج %~% که پنهانش به هر بازوست سد گنج

25 تهی دستی خروشد از غم قوت %~% که او را نیست بازو بند یاقوت

26 به ناخن تنگدستی گو بکن کان %~% که الماسش نباشد در نگین دان

27 ترا دانیم محتاجی به زر نیست %~% که سد گنجت به پای یک هنر نیست

28 به ذوق کارفرما پیش نه پای %~% که خیزد ذوق کار از کارفرما

29 اگر تو کارفرما را بدانی %~% چو نقش سنگ در کارش بمانی

30 بگفت این کارفرما خود کدام است %~% که درهر نسبتی کارش تمام است

31 بگفتندش که آن شیرین مشهور %~% کزو پرویز را شوریست در شور

32 ز نام او قیاس کار او کن %~% حلاوت سنجی گفتار او کن

33 نه تنها ms037 دیده جاسوس جمال است %~% که راه گوش هم راه خیال است

34 به کامش درنشست آن نام چون نوش %~% چنان کش تلخکامی شد فراموش

35 از آن نامش که جنبش در زبان بود %~% اثر در حل و عقد استخوان بود

36 از آن جنبش که در ارکان فتادش %~% تزلزل در بنای جان فتادش

37 از آن نامش به جان میلی درآمد %~% چه میلی کز درش سیلی درآمد

38 از آن سیلش که در رفت از ره گوش %~% نگون شد سقف و طاق خانه هوش

39 به استادی ره آن سیل می‌بست %~% دل خود را گذر بر میل می‌بست

40 بگفت آنگه بدین شغلم فتد رای %~% که افتد چشم من بر کارفرمای

41 بگفتندش چنین باشد بلی خیز %~% بس است این نازهای صنعت‌آمیز

42 گرت حسن هنر پرناز دارد %~% که یارد تا از آنت باز دارد

43 ز حسن آنجا که باشد نسبتی عام %~% بود نازی چنین شد رسم ایام

44 ولی این ناز هر جا درنگیرد %~% بود کس کش به کاهی بر نگیرد

45 سخی را پرده زینسان می‌گشادند %~% غرض از پرده بیرون می‌نهادند

46 عبارت با کنایت یار می شد %~% به نکته مدعا اظهار می‌شد

47 از آن تخمی که می‌کردند در گل %~% وفا می‌رستش از جان مهر از دل

48 چنانش مهر غالب شد در آن کام %~% که ره می‌خواست طی سازد به یک گام

49 هوای دل چو گردد رغبت‌انگیز %~% ز جان فریاد برخیزد که هان خیز

50 تقاضای دل امید پرورد %~% تن از جان طاق سازد جان ز تن فرد

51 هوس را در گریبان اخگر افتاد %~% صبوری را خسک در بستر افتاد

52 دلی‌پر آرزو جانی هوا خواه %~% سراپای وجود آماده راه

53 به ایشان گفت اگر رفتن ضرور است %~% توقف از صلاح کار دور است

54 کسی کش عزم را بی‌حزم شد پیش %~% چو محبوسان بود در خانه خویش

55 به زندان گر رود ms038 از باغ و بستان %~% درنگ بوستان بند است زندان

56 چو دیدندش به رفتن استواری %~% در آن ناسازگاری سازگاری

57 ستودندش به تعریف و به تحسین %~% به ظاهر از خود و پنهان ز شیرین

58 طلب را کفش پیش پا نهادند %~% غرض را رخت در صحرا نهادند

59 جهانیدند بر صحرا ز انبوه %~% عنان دادند بر هنجار آن کوه

60 به ذوق خویش هر یک نکته پیوند %~% سخن را بر مذاق خود ز سد بند

61 عمل پیوند عشق تازه آغاز %~% نهان از یک به یک در پوزش راز

62 از این پرسیدی آداب بساطش %~% وزان ترتیب اسباب نشاطش

63 که در بزمش بساط آرایی از کیست %~% بساطش را نشاط افزایی از کیست

64 مذاقش را چه زهر است و چه تریاک %~% هوس سوز است طبعش یا هوسناک

65 دلش سخت است یا نرم است چونست %~% عتابش بیش یا لطفش فزونست

66 غروری خواهدش بودن به ناچار %~% که اسباب غرورش هست بسیار

67 بگوییدم که رخش بی نیازی %~% کجا تازد کجا آرد به بازی

68 بگفتندش که آری پر غرور است %~% ولی جایی که استغنا ضرور است

69 تغافلهای او با تاجداران %~% تواضعهای او با خاکساران

70 کس ار مسکین بود مسکین نوازست %~% و گر نه پای استغنا دراز است

71 سحاب رحمت است و سخت باران %~% ولی بر کشتزار عجز کاران

72 از آن ابری که گردد قطره‌انگیز %~% کند از رشحه خود سبزه نوخیز

73 چو آید وقت آن کان سبزه تر %~% رسد جایی کز آن دهقان خورد بر

74 فرو بارد چنان محکم تگرگی %~% که نی شاخش بجا ماند نه برگی

75 چنان ابری که گر بر خشک خاری %~% نم خود را دهد گاهی گذاری

76 چنان نشوی دهد دربار آن خار %~% که نخلی گردد و آرد رطب بار

77 وفا تخمی‌ست رسته از گل او %~% فراموشی نمی‌داند دل او

78 دلی دارد که گر موری شود ریش ms039 %~% به سد عذرش فرستد مرهم خویش

79 به یک ایما بیابد یک جهان راز %~% به یک دیدن بگوید سد چنان باز

80 ز شوخیها که مخصوص جوانیست %~% تو گویی عاشق مرکب دوانیست

81 به خاصان بر نشسته صبح تا شام %~% ندارد هیچ جا یک ذره آرام

82 ازین جانب دواند تیر در شست %~% شود ز آنسوی مرغ کشته در دست

83 یکی چابک عنانش زیر زین است %~% که نی بر آسمان نی بر زمین است

84 هر آن جنبش که بر خاطر گذشته %~% بدان میزان عنان انداز گشته

85 رود بر راه موی پر خم و پیچ %~% که پیچ و خم نجنبد زان شدن هیچ

86 گرش افتد به چشم مور رفتار %~% نگردد ور از آن رفتن خبردار

87 بتازد آنقدر روزیش کان راه %~% نپوید ابلق گردون به یک ماه

88 همان در رقص باشد زیر رانش %~% اگر تازد جهان اندر جهانش

89 برقصد چون نرقصد آری آری %~% که دارد آنچنان چابک سواری

90 سواری چون سوار لعب دانی %~% سواری خود سر و چابک عنانی

91 چو خسرو گر چو خسرو سد هزارند %~% چو او ره سر کند دنباله دارند

92 بتازد از کناره در میانه %~% به بالا برده دست و تازیانه

93 ز شوخی در پی این یک دواند %~% به بازی بر سر آن یک جهاند

94 کنون هر جا که هست اندر سواری‌ست %~% شکار انداز کبک کوهساری‌ست

95 بگفتا وه چه خوش باشد که ناگاه %~% سمندش را گذار افتد بر این راه

96 بگفتندش که راهی نیست بسیار %~% از اینجا تا به آن دامان کهسار

97 عجب نبود که آید از پی گشت %~% که نزدیک است آن صحرا به این دشت

98 یکی سدگشت شوق و اضطرابش %~% ز دل یکباره طاقت رفت و تابش

99 هجوم آورد رغبتهای جانی %~% سراپا دیده شد در دیده‌بانی

100 نه یک دیدن همه دستش نظر گاه %~% نشانده سد نگه در هر گذرگاه ms040

101 بلی چون آرزو در دل نهد گام %~% نظر گردد مجاور در ره کام

102 به وسواس گمان آرزومند %~% به راه آرزو سالی شود بند

103 اساسی دارد این امید دیدار %~% که نتوان کندنش کاهی ز دیوار

104 اگر سد تیشه حرمان شود تیز %~% نگردد گرد این بی جنبش‌آمیز

105 نفرساید بنای استوارش %~% نسازد کهنه طول انتظارش

106 خوش است امید و امید خوش انجام %~% که در ریزد به یکبار از در و بام

107 خوشا امید اگر آید فرادست %~% خوشا بخت کسی کاین دولتش هست

108 تک و پوی نظر از حد گذشته %~% در آن صحرا نگاهش پهن گشته

1 چو شیرین خیمه زد بر طرف کهسار %~% بدان کز غم شود لختی سبکبار

2 مدارا با مزاج خویش می‌کرد %~% حکیمانه علاج خویش می‌کرد

3 خیالش در دلش هر دم ز جایی %~% وزانش هر نفس در سر هوایی

4 می عشرت به گردش صبح تا شام %~% به صبح و شام مشغول می و جام

5 صباحی از صبوحی عشرت اندوز %~% خمار شب شکسته جرعه روز

6 شراب صبح و صبح شادمانی %~% صلای عیش و عشرت جاودانی

7 هوای ابر و قطره قطره باران %~% کدامین ابر ابر نوبهاران

8 بساط دشت و دشتی چون ارم خوش %~% گذرهای خوش و می‌های بیغش

9 جهان آشوب ماه برقع انداز %~% به گلگون پا درآورد از سرناز

10 به صحرا تاخت از دامان کهسار %~% نه مست مست و نه هشیار هشیار

11 ز پی تازان بتان سر خوش مست %~% یکی شیشه یکی پیمانه در دست

12 گذشتی چون به طرف چشمه ساری %~% به آب می‌فروشستی غباری

13 به خرم لاله زاری چون رسیدی %~% ستادی لختی و جامی کشیدی

14 نشاط باده و دشت گل‌انگیز %~% بساط خرم و گلگون سبک خیز

15 بت چابک عنان از باده سرمست %~% نگاهش مست و چشمش مست و خود مست

16 از این صحرا به آن صحرا دواندی %~% از این ms041 پشته به آن پشته جهاندی

17 ز ناگه بر فراز پشته‌ای تاخت %~% نظر بر دامن آن پشته انداخت

18 گروهی دید از دور آشنا روی %~% بزد مهمیز و گلگون تاخت ز آنسوی

19 چو شد نزدیک دید آن کارداران %~% که رفتند از پی صنعت نگاران

20 از آنجانب عنان گیران امید %~% رخ آورده چو ذره سوی خورشید

21 دوانیدند بر وسعتگه کام %~% نیاز اندر ترقی گام در گام

22 چو شد نزدیک از گرد تکاپوی %~% غبار دامن افشاندن ز آنسوی

23 فرو جستند و رخ بر خاک سودند %~% به دأب کهتران خدمت نمودند

24 نگار نوش لب ماه شکر خند %~% عبارت رابه شکر داد پیوند

25 به شیرین نکته‌های شکرآمیز %~% به قدر وسع هر یک شد شکر ریز

26 سخن طی می‌شد از نسبت به نسبت %~% چنین تا صنعت و ارباب صنعت

27 بگفت از اهل صنعت با که یارید %~% ز صنعت پیشگان با خود که دارید

28 بگفتند از فنون دانش آگاه %~% دو صنعت پیشه آوردیم همراه

29 دو مرد کاردان در هر هنر طاق %~% به منشور هنر مشهور آفاق

30 نسق بند رسوم هر شماری %~% هزار استاد و ایشان پیشکاری

31 چه افسون‌ها که بر هر یک دمیدیم %~% که آخر بوی تأثیری شنیدیم

32 نخستین کاردان بنای پرکار %~% نمی‌جنباند از جا پای پرگار

33 ز هر سحری که می‌بستیم تمثال %~% دمیدی باطل السحری ز دنبال

34 به هر افسون که می‌بردیم ناورد %~% به یک جنباندن لب دفع می‌کرد

35 لب عذر آوری بر هم نمی‌بست %~% یک آری از لبش بیرون نمی‌جست

36 چه مایه گنج سیم و زر گشادیم %~% که تا با او قرار کار دادیم

37 زهی پر عقده کار بینوایی %~% که چون زر نیستش مشگل گشایی

38 عجب چیزیست زر! جایی که زر هست %~% به آسانی مراد آید فرادست

39 بلرزد کاردان زان کار پر بیم %~% که برناید به امداد زر و سیم

40 به ما ms042 از سنگ فرسا کار شد تنگ %~% که یکسان بود پیش او زر و سنگ

41 غرور همتش را مایه زان بیش %~% که سنجد مزد کس با صنعت خویش

42 تعجب کرد ماه مهر پرورد %~% که چون خود این سخن باور توان کرد

43 که مردی کش بود این کار پیشه %~% که سنگ خاره فرساید به تیشه

44 کند بی‌مزد جان در سخت کوشی %~% بود مستغنی از صنعت فروشی

45 مگر دیوانه است این سنگ پرداز %~% که قانون عمل دارد بدین ساز

46 بگفتندش که نی دیوانه‌ای نیست %~% به عالم خود چو او فرزانه‌ای نیست

47 چرا دیوانه باشد کار سنجی %~% که پوید راه تو بی پای رنجی

48 نه آن صنعتگر است این تیشه فرسای %~% که افتد در پی هر کار فرمای

49 نهاده سر به دنبال دل خویش %~% دلش تا با که باشد الفت اندیش

50 چه گوییمت که از افسون و نیرنگ %~% چها گفتیم تا آمد فرا چنگ

51 ولی این گفته‌ها در پرده اولاست %~% به تو اظهار آن ناکرده اولاست

52 مه کارآگهان را ناز سر کرد %~% ز کنج چشم انداز نظر کرد

53 تبسم گونه‌ای از لب برون داد %~% سخن را نشأه سحر و فسون داد

54 که خوش ناید سخن در پرده گفتن %~% چه حرف است این که می‌باید نهفتن

55 بگفتندش سخن بسیار باشد %~% که آنرا پرده‌ای در کار باشد

56 اگر روی سخن در نکته دانی‌ست %~% زبان رمز و ایما خوش زبانی‌ست

57 به مستی داد تن شوخ فسون ساز %~% به ساقی گفت لب پر خنده ناز

58 که می‌گفتم مده چندین شرابم %~% که خواهی ساختن مست و خرابم

59 تو نشنیدی و چندین می‌فزودی %~% که عقلم بردی و هوشم ربودی

60 کنون از بی‌خودیها آنچنانم %~% که از سد داستان حرفی ندانم

61 چنان بی‌هوشیی می‌کرد اظهار %~% که عقل از دست می‌شد هوش از کار

62 بدیشان گفت هستم بی‌خود و مست %~% عنان ms043 هوشیاری داده از دست

63 دمی کایم به حال خویشتن باز %~% ببینم چیست شرح و بسط این راز

64 جهاند آنگه به روی دشت گلگون %~% لبی پرخنده و چشمی پر افسون

65 به بازی کرد گلگون را سبک پای %~% خرد را برد پای چاره از جای

66 به سوی مبتلای نو عنان داد %~% هزارش رخنه سر در ملک جان داد

67 چه می‌گویم چه جای این بیان است %~% بیان این سخن یک داستان است

1 خوشا عشق خوش آغاز خوش انجام %~% همه ناکامی اما اصل هر کام

2 خوشا عشق و خوشا عهد خوش عشق %~% خوشا آغاز سوز آتش عشق

3 اگر چه آتش است و آتش افروز %~% مبادا کم که خوش سوزیست این سوز

4 چه خوش عهدیست عهد عشقبازی %~% خصوصا اول این جان گدازی

5 هر آن شادی که بود اندر زمانه %~% نهادند از کرانه در میانه

6 چو یکجا جمع شد آن شادی عام %~% شدش آغاز عشق و عاشقی نام

7 بتان کاردان خوبان پرکار %~% در آغاز وفا یارند وخوش یار

8 ولیکن از دمی فریاد فریاد %~% که عشق تازه گردد دیر بنیاد

9 چو دید از دور شیرین عاشق نو %~% سبک در تاخت گلگون سبکرو

10 به آنجانب که می‌شد در تک و تاز %~% به جای گردش از ره خاستی ناز

11 به راه آن غبار توتیاسای %~% همه تن چشم مرد حیرت افزای

12 عنان را سست کرده لعبت مست %~% که آن مسکن بر آن آسان زند دست

13 به خنده مصلحت دیدی فریبش %~% که چون غارت کند صبر و شکیبش

14 اداها در بیان دلربایی %~% نگه‌ها گرم حرف آشنایی

15 به هر گامی که گلگون برگرفتی %~% اسیر نو نیازی درگرفتی

16 به استقبال هر جولان نازی %~% دوانیدی برون خیل نیازی

17 کشش بود از دو جانب سخت بازو %~% به میزان محبت هم ترازو

18 ز سویی حسن در زور آزمایی %~% ز سویی عشق در زنجیر ms044 خایی

19 از آن جانب اشارتها که پیش آی %~% وز این سو خاکساری ها که کو پای

20 از آنسو تیغ ناز اندر کف بیم %~% وز اینجانب سر اندر دست تسلیم

21 به هر گامی شدی نو آرزویی %~% نهان از لب گذشتی گفتگویی

22 به سرعت شوق چابک گام می‌رفت %~% صبوری لب پر از دشنام می‌رفت

23 چو آن چابک عنان آمد فرا پیش %~% به خاک افتاد پیشش آن وفا کیش

24 سراپا گشت جان بهر سپردن %~% همه تن سر برای سجده بردن

25 دعاها با نیاز عشق پرورد %~% به زیر لب نثار یار می‌کرد

26 سری چون بندگان افکنده در پیش %~% جبینی از سجود بندگی ریش

27 سراسیمه نگه در چشمخانه %~% که چون نظاره را یابد بهانه

28 سراپای وجود از عشق در جوش %~% همین لب از حدیث عشق خاموش

29 پری‌رخ را عنان مستانه در دست %~% نگاهش مست و چشمش مست و خود مست

30 فریب از گوشه‌های چشم و ابرو %~% دوانیده برون سد مرحبا گو

31 نگه در حال پرسی گرم گفتار %~% نه گوش آگاه از آن نی لب خبردار

32 تواضعها به رسم عادت وناز %~% به شرم آراسته انجام و آغاز

33 برون آورد مستی از حجابش %~% ولی بسته همان بند نقابش

34 جمال ناز را پیرایه نو کرد %~% عبارت را تبسم پیشرو کرد

35 سخن را چاشنی داد از شکر خند %~% بگفتش خیر مقدم ای هنرمند

36 بگو تا چیست نامت وز کجایی %~% که گویا سال ها شد کشنایی

37 جوابش داد کای ماه قصب پوش %~% مبادت از خشن پوشان فراموش

38 سدت مسکین چو من در جان گدازی %~% همیشه کار تو مسکین نوازی

39 یکی مسکینم از چین نام فرهاد %~% غلام تو ولیک از خویش آزاد

40 فکن یا حلقه‌ام در گوش امید %~% طریق بندگی بین تا به جاوید

41 بیا این بنده را در بیع خویش آر %~% پشیمان گر شوی آزادش انگار

42 ms045 به شیرین بذله شیرین شکر ریز %~% برون داد این فریب عشوه آمیز

43 که مارا بنده‌ای باید وفادار %~% که نگریزد اگر بیند سد آواز

44 قبول خدمت ما صعب کاریست %~% در این خدمت دگرگونه شماریست

45 دلی باید ز آهن جانی از سنگ %~% که بتواند زدن در کار ما چنگ

46 اگر این جان و دل داری بیا پیش %~% وگرنه باش بر آزادی خویش

47 بگفتش کاین دل و جان جای عشق است %~% وجودم عرصه غوغای عشق است

48 همیشه کار جورت امتحان باد %~% دلم را تاب و جانم را توان باد

49 اگر بر سر زنی تیغ ستیزم %~% مبادا قوت پای گریزم

50 مرا آزار کن تا می‌توانی %~% وفاداری ببین و سخت جانی

51 دل و جان کردم از فولاد آن روز %~% که برق این امیدم شد درون سوز

52 به تابان کوره‌ای در امتحانم %~% که تا بینی چه فولادیست جانم

53 بگفتش ترسم این جان چو فولاد %~% که از سختیش با من می‌کنی یاد

54 چو خوی گرمم آتش برفروزد %~% اگر یاقوت باشد هم بسوزد

55 جوابی گرم گفتش آتش آلود %~% که اینک جان برآر از خرمنش دود

56 در آن وادی که میل دل زند گام %~% چه باشد جان که او را کس برد نام

57 من و میل تو با میل تو جان چیست %~% دگر جان را که خواهد دید جان کیست

58 شکر لب گفت کاین میل از کجا خاست %~% بگفت از یک دو حرف آشنا خاست

59 بگفتش کن چه حرف آشنا بود %~% بگفتا مژده‌ای چند از وفا بود

60 بگفت از گلرخان بیند وفا کس %~% بگفت این آرزو عشاق را بس

61 بگفت این عشقبازان خود کیانند %~% بگفتا سخت قومی مهربانند

62 بگفتش تاکی است این مهربانی %~% بگفتا هست تا گردند فانی

63 بگفتا چون فنا گردند عشاق %~% بگفتا همچنان باشند مشتاق

64 بگفتش نخل مشتاقی دهد بار %~% بگفت آری ولی حرمان بسیار ms046

65 بگفتا درد حرمان را چه درمان %~% بگفتا وای وای از درد حرمان

66 بگفتش لاف عشق و ناله بی جاست %~% بگفتا درد حرمان ناله فرماست

67 بگفت از صبر باید چاره سازی %~% بگفتا صبر کو در عشقبازی

68 بگفت از عشقبازی چیست مقصود %~% بگفتا رستگی از بود و نابود

69 بگفتش می‌توان با دوست پیوست %~% بگفت آری اگر از خود توان رست

70 بگفتش وصل به یا هجر از دوست %~% بگفتا آنچه میل خاطر اوست

71 ز هر رشته که شیرین عقده بگشاد %~% یکی گوهر بر آن آویخت فرهاد

72 نشد خوبی عنان جنبان نازی %~% کزان کوته شود دست نیازی

73 چو حسن و عشق در جولانگه ناز %~% عنان دادند لختی در تک و تاز

74 نگهبانان ز هر سو در رسیدند %~% دو مرغ هم نوا دم در کشیدند

75 حکایت ماند بر لب نیم گفته %~% شکسته مثقب و در نیم سفته

76 سخن را پرده‌ای نو باز کردند %~% ز پرده نغمه‌ای نو ساز کردند

77 اگر چه ظاهرا صورت دگر بود %~% ولی پنهان نوایی بیشتر بود

78 نوای عشقبازان خوش نواییست %~% که هر آهنگ او را ره به جاییست

79 اگر چه سد نوا خیزد از این چنگ %~% چو نیکو بنگری باشد یک آهنگ

80 حکایت ماند بر لب نیم گفته %~% شکسته مثقب و در نیم سفته

81 غرض عشق است اوصاف کمالش %~% اگر وحشی سراید یا وصالش

1 هزاران پرده بر قانون عشق است %~% به هر یک نغمه‌ها ز افسون عشق است

2 به هر دم عشق پر افسون و نیرنگ %~% ز هر پرده نوایی دارد آهنگ

3 ز هر یک پرده‌ای عشق فسون ساز %~% به قانونی برآرد هردم آواز

4 ولی داند کسی کاهل خطا نیست %~% که هر یک نغمه زان قانون جدا نیست

5 یکی میخانه باشد عشق دلکش %~% در او می‌ها همه صافی و بی‌غش

6 چه از خم چه سبو چه شیشه چه ms047 جام %~% دهد مستی به رندن می‌آشام

7 اگر در ظرف ان می فرق باشد %~% میان باده‌ها کی فرق باشد

8 کسی کش دیده بر خم یا سبو نیست %~% و را در وحدت می گفتگو نیست

9 به جام و شیشه کی پابست گردد %~% ز هر جامی خورد سرمست گردد

10 اگر گوش تو بر اسرار عشق است %~% همه گفتارها گفتار عشق است

11 مرا ز افسانه گفتن نیست کامی %~% که بر نظم کسان بد هم نظامی

12 سری دارم سراسر شور و سودا %~% به مشغولی دهم خود را دل آسا

13 ندارم ننگ از این گر گفت دشمن %~% گل از باغ کسان داری به دامن

14 هجوم عشق دل را تنگ دارد %~% کجا پروای نام و ننگ دارد

15 به شیرینم نیازی نیست دانی %~% که بس شیرین لبان دارم نهانی

16 هزاران بکرها در پرده دارم %~% که خاطرها فریبم گر برآرم

17 پی مشغولی این جان غمگین %~% به بکر دیگران می‌بندم آیین

18 چه حاجت گستراندن خوان خود را %~% خورم بر خوان مردم نان خود را

19 غرض عشق است و اوصاف کمالش %~% اگر وحشی سراید یا وصالش

1 چو دید آن نوش لب شوخ پریزاد %~% که فرهاد است در آن صنعت استاد

2 صلاح آن دید چشم شیر گیرش %~% که با تیر نگه سازد اسیرش

3 به مشکین طره سازد پای بستش %~% دهد کاری که می‌شاید به دستش

4 غرورش مصلحت را آنچنان دید %~% که باید مایه دید و پایه بخشید

5 نخستین شرط عشق است آزمودن %~% نشاید هرکسی را در گشودن

6 بسا کس کز هوس باشد نظر باز %~% بسا کز عشق باشد خانه پرداز

7 بباید آزمودش تا کدام است %~% هوس یا عاشقی او را چه کام است

8 به او گر نرد یاری می‌توان باخت %~% نگه را گرم جولان می‌توان ساخت

9 وگر دست هوس باشد درازش %~% توان از سر به آسان کرد بازش

10 خصوصا ms048 چون منی از بخت بدکار %~% مدامم با هوسناکان فتد کار

11 مرا نتوان هوس زد بعد از این راه %~% که خسرو کرده زین نیرنگم آگاه

12 وزان پس با هزاران دلستانی %~% شد آن مه بر سر شیرین زبانی

13 ز شرم پرده داران هوا خواه %~% سخن در پرده راند آن ماه آگاه

14 که آیین هنرور آنچنان است %~% که او را دل موافق با زبان است

15 مرا چشم از پی آن صنعت آراست %~% که از زر چشم او بر کار فرماست

16 چو مزدوران نظر نبود به سیمش %~% نباشد دیه بر امید و بیمش

17 نه رنجش از پی پا رنج باشد %~% کند کاری که صاحب گنج باشد

18 به لعلی قانع ار کانی نباشد %~% به نانی فارغ ار خوانی نباشد

19 نگردد مانعش یک گل ز گلزار %~% نبندد دیده اندک ز بسیار

20 بنایی کرد باید عشق مانند %~% که نتوان دور گردونش ز جا کند

21 به سان همت عشاق عالی %~% چون عهد عشق بازان لایزالی

22 ز پابرجایی و پر استواری %~% چو عاشق گاه رنج و گاه خواری

23 فضایش چون دل آزادگان پاک %~% رواقش چون خیال اهل ادراک

24 نه قصر و کاخ در کار است ما را %~% که از این نوع بسیار است مارا

25 غرض مشغولی و خاطر گشاییست %~% از این بگذشته صنعت آزماییست

26 اگر داری سر این کارفرما %~% هر آن صنعت که داری کارفرما

27 یکایک گفتنی‌ها را چو بشمرد %~% ز لب جان داد و از گفتار دل برد

28 ز شیرین نکته‌های دلفریبش %~% ز جان آرام برد از دل شکیبش

29 زمین بوسید فرهاد هنرمند %~% سخن را با نیاز افکند پیوند

30 که تا گل زینت گلزار باشد %~% به پیش عارضت گل خوار باشد

31 شکر را تا به شیرینی بود نام %~% کند شیرینی از لعل لبت وام

32 فلک را تا فروغ از اختران است %~% زمین را تا طراز از ms049 دلبران است

33 مباد ای اختر خوبی وبالت %~% طراز دلبری بادا جمالت

34 نشایم خدمتی را ور توانم %~% کلاه فخر بر گردون رسانم

35 نباشد قابلیت چون منی را %~% قبول خاطر سیمین تنی را

36 ولی چون التفات مقبلان است %~% چه غم آنرا که از ناقابلان است

37 ببینی پرتو خورشید رخشان %~% کز او سنگی شود لعل بدخشان

38 چو سعی ما و لطف کارفرماست %~% به خوبی کارها چون زر شود راست

39 مرا گفتی که از زر دیده بردار %~% که کارت همچو زر گردد در این کار

40 نیازم هست اما نی به گوهر %~% امیدم هست نی بر سیم و بر زر

41 به مسکینی سر گوهر ندارم %~% ولی از گوهری دل برندارم

42 چو لطف کارفرما هست یارم %~% اگر کوهی بود از جا برآرم

43 توان با شوق کوهی را زجا کند %~% فسرده خار نتواند ز پا کند

44 گل افسرده را آبی نباشد %~% دل افسرده را تابی نباشد

45 به خود این کار را مشکل توانم %~% وگر بتوان ز شوق دل توانم

46 در این کار ار دلم گیرد ثباتی %~% نگیرد جز به اندک التفاتی

47 کنیزان حرف شیرین چون شنیدند %~% نیاز مرد صنعت پیشه دیدند

48 تمامی همزبان گشتند یکبار %~% به فرهاد آگهی دادند از کار

49 که این بانوی ما بس ناصبور است %~% مزاجش نازک و طبعش غیور است

50 به رنجش چون دل او هیچ دل نیست %~% سرشتش گویی از این آب و گل نیست

51 به خونریزی عتابش بس دلیر است %~% که هم پیمان شکن هم زود سیر است

52 اساسی را به گردون گر برآرد %~% به اندک رنجشی از پا در آرد

53 ز بس نازک که طبع آن یگانه‌ست %~% مدامش از پی رنجش بهانه‌ست

54 ز بی‌پرواییش طبعی‌ست مغرور %~% به عاشق سوزیش خویی‌ست مشهور

55 چو خویش آتشین کین بر فروزد %~% جهان را خرمن هستی بسوزد

56 اگر آهن دلی پولاد ms050 پنجه %~% نه از کار و نه از بیداد رنجه

57 در این سودا قدم نه ورنه زنهار %~% سر خود گیر و وقت خود نگه دار

58 گرت از عاشقی پیرایه‌ای هست %~% کرا زاین نغزتر سرمایه‌ای هست

59 مراد خاطرش جوی و میندیش %~% گرت مرهم فرستد ور زند نیش

60 و گر مزدوری او را نیز کار است %~% درم بسیار و گوهر بی‌شمار است

61 چو میل خاطرت با غم نباشد %~% ورا چندان که خواهی کم نباشد

62 بزد آهی ز دل فرهاد مسکین %~% که ای شکر لبان خیل شیرین

63 مرا کاری که اول بار فرمود %~% فریب چشم شیرین عاشقی بود

64 چه مزدی بهتر از این دارم امید %~% که شیرین بهر این کارم پسندید

65 به من بخشید ای من خاک راهش %~% هزاران سال مزد اول نگاهش

66 اگر شکرانه را جان برفشانم %~% همانا قدر این نعمت ندانم

67 مگوییدم که از خویش بیندیش %~% گرت مرهم فرستد ور زند نیش

68 کجا زان طبع نازک باک دارم %~% اگر از او زهر من تریاک دارم

69 در این سودا چرا باشد زیانم %~% که او نازک دل و من سخت جانم

70 در این کار او سزد کاندیشه دارد %~% مرا دربار سنگ او شیشه دارد

71 هوسناک است آن کز رنجش یار %~% بیندیشد که با هجران فتد کار

72 هوس چون راه ناکامی نپوید %~% به هر کاری مراد خویش جوید

73 مرا کام دلی زان دلستان نیست %~% چه کام دل دلی اندر میان نیست

74 اگر رنجد و گر یاری نماید %~% هم از خود کاهد و برخود فزاید

75 ولی چون از میان برخاست عاشق %~% همان خواهد که دلبر خواست عاشق

76 به دل خواهش بود دل نیست با او %~% وگر آسان و مشکل نیست با او

77 ور از هجرش خمار از وصل مستی است %~% نباشد عشقبازی خود پرستی‌ست

1 خوش آن بی‌دلی که عشقش کافر ماست %~% تنش در کار ms051 جانان رنج فرساست

2 گرش از کارها معزول سازد %~% به کار خود ورا مشغول سازد

3 چو دست او فرو شوید ز هر کار %~% برآرد بر سر کارش دگر بار

4 که چون جان باشدش مشغول تن نیز %~% شود این عشق سازی در بدن نیز

5 تنش چون جان چو آن غم در پذیرد %~% سراپای وجودش عشق گیرد

6 که چون خورشید جان بر جسم تابد %~% مزاجش نیز طبع عشق یابد

7 شود از آفتاب عشق جانان %~% تن چون سنگ او لعل بدخشان

8 چو سنگ او نباشد مانع خور %~% به بیرون بر زند عشق از درون سر

9 همه عالم فروغ عشق گیرد %~% در و دیوار نورش در پذیرد

10 چو عکسش بر در و دیوار بیند %~% به هر جا رو نماید یار بیند

11 چو فرهاد از پی خدمت کمربست %~% کمر در عهده اینکار دربست

12 به گلگون بر نشست آن سرو آزاد %~% چو سایه در پیش افتاد فرهاد

13 چنین رفتند تا نزدیک کوهی %~% خجسته پیکری فرخ شکوهی

14 یکی کوه از بلندی آسمان رنگ %~% ازو خورشید و مه را شیشه بر سنگ

15 هزاران چون مجره جویبارش %~% هزاران جدی و ثور از هر کنارش

16 به از کهف از شرافت هر شکافش %~% هزاران قله همچون کوه قافش

17 نشیب او به گردون رهنما بود %~% فرازش را خدا داند کجا بود

18 در او نسرین گردون بس پریده %~% ولی بر ذره‌اش راهی ندیده

19 شده با قلعه او سدره همدوش %~% سپهر از سایه او نیلگون پوش

20 مدار آسمان پیرامن او %~% کواکب سنگهای دامن او

21 به سختی غیر این نتوان ستودش %~% که تاب تیشه فرهاد بودش

22 وگر جویی نشان از من کنونش %~% بود شهرت به کوه بیستونش

23 اشارت رفت از آن ماه پریزاد %~% که آن کوه افکند از تیشه فرهاد

24 مگر کوه وجود کوهکن بود %~% که او را کوه کندن امر فرمود

25 ms052 که یعنی خویش را از پا درانداز %~% وزان پس با جمالم عشق می‌باز

26 اگر خواهی به وصلم آشنایی %~% مرا جا در درون جان نمایی

27 ترا کوهی شده‌ست این وهم و پندار %~% مرا خواهی ز راه این کوه بردار

28 نیم دد تا به کوهم باشد آرام %~% که در کوه است مأوای دد ودام

29 مگر باشد به ندرت کوه قافی %~% کز او سیمرغ را باشد مطافی

30 وزان پس گفت کز صنعت نمایی %~% چنان خواهم که بازو بر گشایی

31 به ضرب تیشه بگشایی ز کهسار %~% نشیمن گاه را جایی سزاورا

32 برون آری به تدبیر و به فرهنگ %~% رواق و منظر و ایوانی از سنگ

33 به نوک تیشه از صنعت نگاری %~% تمنای دل شیرین برآری

34 هر آن صنعت که با خشت و گل آید %~% ترا از سنگ باید حاصل آید

35 نمایی در مقرنس هندسی را %~% فزایی صنعت اقلیدسی را

36 چنان تمثالها بنمایی از سنگ %~% که باشد غیرت مانی و ارژنگ

37 اگر چه دانم این کاریست دشوار %~% نباشد چون تویی را درخور این کار

38 ولی در خیل ما حرفی سرایند %~% که مردان را به سختی آزمایند

1 بدو فرهاد گفت که ای سرو نوخیز %~% لبت جان پرور و زلفت دلاویز

2 خیالت برده از دل صبر و تابم %~% نگاهت کرده سرمست و خرابم

3 کمند زلف مشکین تو دامم %~% شراب لعل نوشینت به جامم

4 به هر خدمت که فرمایی برآنم %~% به جان کوشم درین ره تا توانم

5 نه کوه سنگ اگر باشد ز پولاد %~% کنم با نیروی عشقش ز بنیاد

6 چه جای کوه اگر همت گمارم %~% اگر دریاست گرد از وی برآرم

7 شکفت از گفته فرهاد آن ماه %~% به سان غنچه از باد سحرگاه

8 پس از این گفتگو و عهد و پیوند %~% قرار این داد شیرین شکر خند

9 که تا انجام کار آن شوخ طناز %~% به ms053 هر نزهتگهی جشنی کند ساز

10 به هر دشتی کند روزی دو منزل %~% به مشغولی گشاید عقده دل

11 رسد چون کار آن مشکو به انجام %~% کشد رخت اندر آن آن ماه خودکام

12 وز آن پس لعل شکر بار بگشود %~% به سد شیرینی او را کرد بدرود

13 به مرکب جست و گلگون را عنان داد %~% ز فرهاد آن خبردارد که جان داد

14 برفت از بیستون آن سرو آزاد %~% نه او ماند اندر آن منزل نه فرهاد

1 همایون دشتی و خوش مرغزاری %~% که شیرین را بود آنجا گذاری

2 مبارک منزلی دلکش مکانی %~% که شیرین در وی آساید زمانی

3 فضایی خوشتر از فردوس باید %~% که آنجا خاطر شیرین گشاید

4 مهی کش در دل و جان است منزل %~% ز آب و گل کجا بگشایدش دل

5 گلی کش ناله دلها خوش آید %~% سرود کبک و دراجش نشاید

6 بتی کش خو به دلهای فکار است %~% کجا میلش به گشت لاله زار است

7 کسی کش خسرو و فرهاد باید %~% کجا از سرو و بیدش یاد آید

8 نگار نازنین شیرین مهوش %~% چو زلف خود پریشان و مشوش

9 تمنای درونی شاد می‌داشت %~% امید خاطری آزاد می‌داشت

10 وزان غافل که تا گیتی به پا بود %~% مکافات جفا کاری جفا بود

11 دل آزاد و فرهاد آتشین دل %~% روان شاد و خسرو پای در گل

12 ولی چون لازم خوبی غرور است %~% نکویی علت طبع غیور است

13 به دل آن درد را همواره می‌کرد %~% به یاران خوشدلی اظهار می‌کرد

14 به ساغر چهره را می‌کرد گلگون %~% لبش خندان چو ساغر دل پر از خون

15 بسی ترتیب دادی محفل خوش %~% ولی کو جان شاد و کو دل خوش

16 به هر جا جشن کردی آن دلارام %~% ولی یکجا دلش نگرفتی آرام

17 چو میل دل شدی سوی شرابش %~% به اشک آمیختی صهبای تابش

18 مگر از ms054 ضعف دل پرهیز می‌کرد %~% که صهبا را گلاب آمیز می‌کرد

19 به یاد روی خسرو جام خوردی %~% ولی فرهاد را هم نام بردی

20 چنین صحرا به صحرا دشت در دشت %~% فریب خویشتن می‌داد و می‌گشت

21 ز هر جا می‌گذشت از بیقراری %~% که با طبعم ندارد سازگاری

22 همه از ناصبوری های دل بود %~% بهانه تهمتش بر آب و گل بود

23 به دشتی ناگهان افتاد راهش %~% که از هر گونه گل بود و گیاهش

24 از او در رشک گلزار ارم بود %~% دو گل در وی به یک مانند کم بود

25 هوایش معتدل خاکش روان بخش %~% زلالش همچو خاک خضر جان بخش

26 غزالان وی از سنبل چریده %~% گوزنانش به سنبل آرمیده

27 شقایق سوختی دایم سپندش %~% که از چشم خسان ناید گزندش

28 چنان آماده نشو و نما بو %~% کز او هر برگ را چیدی بجا بود

29 نبستی پرده گر دایم سحابش %~% فسردی از نزاکت آفتابش

30 ز بس روییده در وی سبزه با هم %~% سحاب از برگ دادی ریشه را نم

31 ز بس عطر اندر آن خاک و هوابود %~% گرش صحرای چین گفتی خطا بود

32 به روی سبزه کبکانش به بازی %~% خرام آموز خوبان طرازی

33 غزالانش به خوبان ختابی %~% نموده راه و رسم دلربایی

34 ز بس گل کاندرو هر سو شکفته %~% زمینش سر به سر در گل نهفته

35 کس ار باری از آن صحرا گذشتی %~% خزان در خاطرش دیگر نگشتی

36 سرشته نشأه می با هوایش %~% نهفته باغ جنت در فضایش

37 چو بگذشت اندر آن دشت آن یگانه %~% نماندش بهر بگذشتن بهانه

38 به پای چشمه‌ای آن چشمه نوش %~% فرود آمد که تا جامی کند نوش

39 به ساقی گفت آبی در قدح ریز %~% که اندر سینه دارم آتشی تیز

40 ز بیتابی ببین در پیچ و تابم %~% فشان بر آتش دل از می‌آبم

41 به مطرب گفت ms055 قانون طرب ساز %~% به قانونی که بهتر برکش آواز

42 رهی سرکن که غم از دل رهاند %~% سر و کار دل از غم بگسلاند

43 به فرمان صنم ساقی صلا گفت %~% خمار آلودگان را مرحبا گفت

44 می گلرنگ در جام طرب کرد %~% به مستی هوشیاری را ادب کرد

45 نی مطرب چنان آهنگ برداشت %~% که گفتی دور از شیرین شکر داشت

46 دماغ از آب می چون شست وشو کرد %~% به دایه از غم دل گفت و گو کرد

47 که کس چون من نیفتد در پی دل %~% نبازد عمر در سودای باطل

48 ز کف دل داده و غمخوار گشته %~% پی دل هر طرف آواره گشته

49 ز شهر و بوم خود محروم مانده %~% به هر ویرانه همچون بوم مانده

50 دلی دارم که با هرکس به جنگ است %~% بر او پهنای هفت اقلیم تنگ است

51 ستیزم گر به جانان رای آن کو %~% گریزم گر ز دوران پای آن کو

52 نه جانان را سر ناکامی من %~% نه دوران در پی بدنامی من

53 مرا از خویش باشد مشکل خویش %~% که دارم هر چه دارم از دل خویش

54 جوانی صرف کرده در غم دل %~% شمرده زخم دل را مرهم دل

55 به نیرنگ کسان از ره فتاده %~% به بوی ره درون چه فتاده

56 فریبی را طلب کاری شمرده %~% فسونی را وفاداری شمرده

57 هوس را درپذیرفته به یاری %~% طمع را نام کرده دوستداری

58 وفا پنداشته مکر و حیل را %~% محبت خوانده افسون و دغل را

59 عجبتر اینکه با پیمان شکستن %~% به یار تازه عهد تازه بستن

60 ز شیرین بر زبانش نام هم نیست %~% سزای نامه و پیغام هم نیست

61 کند خسرو گمان کز زغم شکر %~% دل شیرین بود از غم پر آذر

62 مرا خود اولا پروای آن نیست %~% وگر باشد تو دانی جای آن نیست

63 چو خورشید جمالم پرتو ms056 آرد %~% به حربایی هزاران خسرو آرد

64 چو گردد لعل شیرینم شکربار %~% به سر دست شکر بینی مگس وار

65 به دل رشکی نه از پرویز دارم %~% نه از پیوند شکر نیز دارم

66 اگر شکر به حکم من به کار است %~% وگر خسرو ز عشق من فکار است

67 ندیدم چونکه مرد این کمندش %~% به گیسوی شکر کردم به بندش

68 بلی شایسته شیر است زنجیر %~% کمند و بند شد در خورد نخجیر

69 چو خسرو عشق را آمد مسخر %~% چه دامش طره شیرین چه شکر

1 ز شاخی عندلیبی کرد پرواز %~% به دیگر گلبنی شد نغمه پرداز

2 چو تیغ عشق جانش غرق خون ساخت %~% هوس را مرهم زخم درون ساخت

3 ز غم چون خویش را آزاد پنداشت %~% به روی یار نو این نغمه برداشت

4 که چند از رنج بی‌حاصل کشیدن %~% ز جام عشق خون دل چشیدن

5 به سودای یکی افسوس تاکی %~% تمنای کنار و بوس تاکی

6 چمن یکسر پر از گلهای زیباست %~% به یک گل اینهمه آشوب بیجاست

7 عنان بدهم به خود کامی هوس را %~% به کام دل برآرم هر نفس را

8 نشینم هر دمی بر شاخساری %~% سرآرم با گلی بی‌زخم خاری

9 گلش گفت ار درین قولت فروغ است %~% ترا در عاشقی دعوی دروغ است

10 وگر در عاشقی قولت بود راست %~% به هر گلبن روی حسن من آنجاست

11 مرا هم نیست با خسرو شماری %~% ندارم بر دل از وی هیچ باری

12 اگر بنیاد مهرش بر هوس بود %~% ازو چندان که بردم رنج بس بود

13 و گر بر عشق کارش را مدار است %~% به هر جا هست مهرش برقرار است

14 ز شکر کام شیرینش تمناست %~% به هر جا می‌رود اینش تمناست

15 چنین می‌گفت و از عشق فسونگر %~% زبانش دیگر و دل بود دیگر

16 گرش دلداده‌ای در پیش بودی %~% ز حرفش بوی سوز دل شنودی ms057

17 اگر چه دایه پیری بود هوشیار %~% نبود از روی معنی پیر این کار

18 چون اندر تجربت شد زندگانیش %~% از آن دریافت اندوه نهانیش

19 به نرمی بهر تسکین درونش %~% زبان بگشاد و برخواند این فسونش

20 که ای نازت نیاز آموز شاهان %~% سر زلفت کمند کج کلاهان

21 رخت خورشید را در تاب کرده %~% لبت خون در دل عناب کرده

22 گل از رشک رخت خونابه نوشی %~% شکر پیش لبت حنظل فروشی

23 چه فکر است این که گشتت رهزن هوش %~% که بادت یارب این سودا فراموش

24 به دست غم مده خود را ازین بیش %~% بس است این دشمنی تا چند با خویش

25 ترا بینم ازین خونابه نوشی %~% که خویش اندر هلاک خویش کوشی

26 همی ترسم کز این درد نهانی %~% به باغت ره برد باد خزانی

27 دو تا سازد قد سرو روان را %~% به دل سازد به خیری ارغوان را

28 ز حرمان خویشتن را چند کاهی %~% تو خورشید جهانتابی نه ماهی

29 از این غم حاصلت جز دردسر نیست %~% ز کام تلخ جز کام شکر نیست

30 اگر بازار خسرو با شکر شد %~% نمی‌باید تو را خون در جگر شد

31 گلت را عندلیبان سد هزارند %~% رخت را ناشکیبان بی شمارند

32 به کویت ناشکیبی گو نباشد %~% به باغت عندلیبی گو نباشد

33 تو دل جستی و خسرو کام دل جست %~% تو بی آرامی او آرام دل جست

34 بر نازت هوس را دردسر بس %~% تو را فرهاد و خسرو را شکر بس

35 گلت را گر هوای عندلیب است %~% دل فرهادت از غم ناشکیب است

36 و گر داری هوای صید شاهان %~% به دام آوردن زرین کلاهان

37 برافشان حلقه زلف دلاویز %~% مسخر کن هزاران همچو پرویز

38 چو باشد گلبنی خرم به باغی %~% ازو هر بلبلی جوید سراغی

39 تو گل را باش تا شاداب داری %~% چو گل داری ز بلبل ms058 کم نیاری

40 خزان گلبنت جز غم نباشد %~% نباشی چون تو گم عالم نباشد

41 خوشا عشقی که جان و تن بسوزد %~% از و یک شعله سد خرمن بسوزد

1 خوشا بی‌صبری عشق درون سوز %~% همه درد از درون و از برون سوز

2 چو عشق آتش فروزد در نهادی %~% به خاصیت بر او آب است بادی

3 در آن هنگام کاستیلای عشق است %~% صبوری کمترین یغمای عشق است

4 ز عاشق چون برد صبر و قرارش %~% به پیش آرد خیال وصل یارش

5 چو چندی با خیالش عشق بازد %~% پس آنگه از وصالش سرفرازد

6 بسی عشق اینچنین نیرنگ دارد %~% که گاهی صلح و گاهی جنگ دارد

7 بقای وصل خامی آورد بار %~% دوام هجر جان سوزد به یکبار

8 که هریک زین دو چون باید دوامی %~% نگردد پخته از وی هیچ خامی

9 از آن گه آب ریزد گاه آتش %~% که گردد پخته خامی زین کشاکش

10 چه شد فرهاد بر بالای آن کوه %~% تن و جانی به زیر کوه اندوه

11 نه دست و دل که اندر کار پیچد %~% نه آن سر تا ز کار یار پیچد

12 به روز افغانی و شب یاربی داشت %~% زمین عشق خوش روز و شبی داشت

13 به آخر کرد خوش جایی معین %~% کمرگاهی سزاوار نشیمن

14 کسی را کاندر آنجا دیده در بود %~% سراسر دشت و صحرا در نظر بود

15 در آنجا با دلی پردرد و اندوه %~% بر آن شد تا تهی سازد دل کوه

16 پی صنعت میان بر بست چالاک %~% به ضرب تیشه کرد آن کوه را خاک

17 چنان زد تیشه بر آن کوه خاره %~% که شد آن کوه خارا پاره پاره

18 دلی در سینه بودش چون دل تنگ %~% گهی بر سینه می‌زد گاه بر سنگ

19 ز زخمش سنگ اثرها ازبرون داشت %~% ولیکن سینه خونها از درون داشت

20 چو دیدی زخم خود در ms059 کاوش سنگ %~% زدی آهی و گفتی از دل تنگ

21 که اندر طالعم کاش آن هنر بود %~% که آهم را در آن دل این اثر بود

22 و گر گفتی هنر زین به کدامم %~% که آمد قرعه عشقش به نامم

23 شراری کز دل آن کوه زادی %~% چو دل جایش درون سینه دادی

24 که این از خوی شیرینم نشانی‌ست %~% نه آتش بلکه آب زندگانی‌ست

25 خیال روی شیرینش بر آن داشت %~% که نقش آن صنم بر سنگ بنگاشت

26 نهانی عذر گفتی با خیالش %~% کز آن بر سنگ می‌بندم مثالش

27 که از بس صدمه جای آن ندارم %~% که تا بر سینه نقش آن نگارم

28 چنان تمثال آن گلچره پرداخت %~% که بر خود نیز آن را مشتبه ساخت

29 نبودی عشق را گر پیش‌دستی %~% یقین گشتی سمر در بت پرستی

30 به نوعی زلف عنبر می‌کشیدش %~% که آن دل کاندر آن گم کرد دیدش

31 چنان محراب ابرو وانمودش %~% که دل می‌خواست آوردن سجودش

32 چنانش ترک چشم آراست خونریز %~% که در دل یافت ذوق خنجر تیز

33 چنان از باده لعلش نشان داد %~% که عقل او به بد مستی عنان داد

34 ز آتش غنچه لب ساخت خاموش %~% کز او نا کرده بد حرف وفا گوش

35 گر از لعل لبش حرفی شنودی %~% چنان تمثال او بستی که بودی

36 چو نقش گوش او بست آن وفا کیش %~% نخستین بست راه ناله خویش

37 سرش را خالی از سودای خود ساخت %~% قدش را آفت کالای خود ساخت

38 درون سینه کردن کینه خویش %~% نهانی مهر او در سینه خویش

39 الی را ساخت سخت و بی مدارا %~% به عینه چون دلش یعنی چو خارا

40 به عمد این سهو از کلکش برون جست %~% که آنجا راه خسرو بود او بست

41 به تمثال میانش رفت در پیچ %~% که گردد چون میان او نشد هیچ

42 نهفتش از ms060 کمر تا پا به دامان %~% که این نادیده را تمثال نتوان

43 در او بنمود از صنعتگریها %~% همه آیین و رسم دلبریها

44 چنان کان دلربا بود آنچنان کرد %~% هر آنچ از سنگ نتوان کرد آن کرد

45 لبی پر خنده یعنی آشناییم %~% سری افکنده یعنی با وفاییم

46 نگاهی گرم یعنی دلنوازیم %~% زبانی نرم یعنی چاره سازیم

47 سرا پا دلربا ز آنگونه بستش %~% که گر بودی دلی دادی به دستش

48 چو شد فارغ از آن صورت نگاری %~% به پایش سر نهاد از بیقراری

49 فغان برداشت کای بت کام من ده %~% ببین بی طاقتی آرام من ده

50 ترا دانم نداری جان تنی تو %~% بت سنگی و مصنوع منی تو

51 ولی ره زد چنان سودای یارم %~% که غیر از بت پرستی نیست کارم

52 منم چینی و چین در بت پرستی %~% بود مشهور چون با باده مستی

53 چنان عشق فسونگر بسته دستم %~% که هم خود بتگرم هم بت پرستم

54 جهان یکسر درین کارند مادام %~% همه در بت پرستی خاص تا عام

55 گر افسرده‌ست یا تقلید پیشه %~% تواش صورت پرستی دان همیشه

56 چو بی‌عشق است او جسمی‌ست بیجان %~% چه وردش اهرمن باشد چه یزدان

57 بده ساقی شراب لعل رنگم %~% سراسر بشکن این بتها به سنگم

58 مگر در عاشقی نامم برآید %~% ز یمن عاشقی کامم برآید

1 عجب دردیست خو با کام کردن %~% به نا گه زهر غم در جام کردن

2 به سر بردن به شادی روزگاران %~% به ناگه دور افتادن ز یاران

3 عجب کاریست بعد از شهریاری %~% در افتادن به مسکینی و خواری

4 ز اوج کامکاری اوفتادن %~% به ناکامی و خواری دل نهادن

5 خوشی چندان که در قربت فزون تر %~% به مهجوری دل از غم پر ز خون تر

6 شود هر چند افزون آشنایی %~% فزون تر گردد اندوه جدایی

7 اگر چه کوهکن از جام شیرین ms061 %~% ندید از تلخکامی کام شیرین

8 وصال او دمی یا بیشتر بود %~% وز آن یک دم نصیبش یک نظر بود

9 محبت تیر خود را کارگر کرد %~% به فرهاد آنچه کرد آن یک نظر کرد

10 چو دید از یک نظر یک عمر شادی %~% رسیدش نیز عمری نامردای

11 در آن کوه جفا کش با دل تنگ %~% به جای تیشه سر می‌کوفت بر سنگ

12 ز سنگ از تیشه گاهی می‌تراشید %~% به ناخن سینه گاهی می‌خراشید

13 ولی چون تیشه بر سنگ او فکندی %~% به جای سنگ نیز از سینه کندی

14 که نزهتگاه جانان سینه باید %~% چو دل جایش درون سینه شاید

15 گر او در سینه جای دل نهد سنگ %~% تنش چون دل نهم در سینه تنگ

16 به هر نقشی که بربستی به خارا %~% به دل سد نقش بستی زان دلارا

17 از آن دیر آمد آن مشکو به انجام %~% که کار او فزودی عشق خود کام

18 اگر مه بودی آن کوه ار چو گردون %~% به ضرب تیشه‌اش کردی چو هامون

19 به هر جاکردی از آن پشته هموار %~% به دل گفتی چو اینجا پا نهد یار

20 ادب نبود به نوک تیشه سودن %~% چنین در عاشقی نااهل بودن

21 نمودی آن بلند و پست یکسان %~% گهی با ناخن و گاهی به مژگان

22 به هر صورت که بستی زان جفا کار %~% به دل گفتی کجا این و کجا یار

23 ستردی در دم آن نقشی که بستی %~% پس آنگه دست خویش از تیشه خستی

24 بگفتی کاین سزای آنچنان دست %~% که نقش اینچنین گستاخ بشکست

25 به روز و شب نه خوردش بود و نه خفت %~% به خویش از وصل یار افسانه می‌گفت

26 به دل گفتی که ای مینای پر خون %~% مده یکچند خون از دیده بیرون

27 که آن خونخواره چون آید به پیشت %~% نیاید شرمی از مهمان خویشت

28 بگفتی سینه را ms062 زین پیش مگداز %~% تو نیز از تاب دل می‌سوز و می‌ساز

29 که چون نوشد ز خون دل شرابی %~% مهیا سازی از بهرش کبابی

30 بگفتی دیده را کای ابر خون بار %~% ز سیل خون چه می‌بندی ره یار

31 بس است این جوی خون پیوسته راندن %~% که نتوان بررهش آبی فشاندن

32 به غم گفتی که ای همخوابه دل %~% برون کش رخت از ویرانه دل

33 که چون آن گنج خوبی در برآید %~% چو جان جایش به غیر دل نشاید

34 به افغان گفت عشرت ساز او باش %~% به سر می‌گفت پا انداز او باش

35 ز خود پرداختی زان پس به گردون %~% که ای از دور تو در ساغرم خون

36 ز تو ای بیستون دل گر چه خون است %~% فزونتر سختیم از بیستون است

37 چو مهمانی به نزهتگاه شیرین %~% مرا پیوسته تلخ تست شیرین

38 چه باشد کز در یاری در آیی %~% مرا در عاشقی یاری نمایی

39 نمایی روی گلگون را بدین سوی %~% که تاگلگون نمایم از سمش روی

40 ولیکن دانمت کاین حد نداری %~% که او را موکشان سوی من آری

41 که دانم خاطر شیرین غیور است %~% سرش از چنبر حکم تو دور است

42 چو شیرین حلقه گیسو گشاید %~% چو من سد چون تواش در چنبر آید

43 وزان پس با خیال دوست گفتی %~% به خود گفتی ز خود پاسخ شنفتی

44 که یارا هم تو از محنت رهانم %~% که کاری برنیاید زین و آنم

45 تو یاری کن که گردون بر خلاف است %~% تو بامن راست شو کاو بر گزاف است

46 وگر گردون موافق با من آید %~% تو چون بندی دری او چون گشاید

47 نگارا از ره بیداد باز آی %~% بده داد من و بر من ببخشای

48 مکن آزاد از دامم خدا را %~% ولیکن با من بیدل مدارا

49 ز دوری باشدم زان ناصبوری %~% که از یاد تو ms063 دور افتم ز دوری

50 گر از دوری فراموشم نسازی %~% من و با درد دوری جان گدازی

51 نخست از مرگ می‌جستم کرانه %~% که تا دوری نیفتد در میانه

52 چو می‌بینم غمت را جاودانی %~% کنون مرگم به است از زندگانی

53 گمان این بود کان زلف درازم %~% همین جا دام گسترده‌ست بازم

54 کنون چون بینم آن زلف دلاویز %~% کشیده در ره دل تا عدم نیز

55 مران ای دوست از این پس ز پیشم %~% زمانی راه ده در وصل خویشم

56 نخواهم عزتی زین قربت از تو %~% که خواری از من است و عزت از تو

57 ندانم فرق عزت را ز خواری %~% که عشقم کرده این آموزگاری

58 ولی عشقت به لب آورده جانم %~% همیخواهم که بر پایت فشانم

1 اثرها دارد این آه شبانه %~% ولی گر نیست عاشق در میانه

2 عجبها دارد این عشق پر افسون %~% ولی چون عاشق از خود رفت بیرون

3 چو بیخود از دلی آهی برآید %~% درون تیرگی ماهی برآید

4 چو بی‌خود آید از جانی فغانی %~% شود نامهربانی مهربانی

5 چو عاشق را مراد خویش باید %~% به رویش کی در وصلی گشاید

6 نداند کز محبت با خبر نیست %~% همی نالد که با عشقم اثر نیست

7 دلی باید ز هر امید خالی %~% درون سوز آرزوکش لاابالی

8 که تا با تلخ کامی‌ها برآید %~% مگر شیرین لبی را درخورآید

9 چو فرهاد آرزو را در درون کشت %~% کلید آرزوها یافت در مشت

10 به کلی کرد چون از خود کرانه %~% بیامد تیر آهش بر نشانه

11 نمود از دولت عشق گرامیش %~% اثر در کام شیرین تلخ کامیش

12 چنان بد کن شه خوبان ارمن %~% سر شکر لبان شیرین پر فن

13 شد از آن دشت مینا فام دلگیر %~% وزان گلگشت دلکش خاطرش سیر

14 به خود می‌گفت شیرین را چه افتاد %~% که جان با تلخکامی بایدش داد

15 نه وحش ms064 دشتم و نه دام کهسار %~% که بی دام اندر این دشتم گرفتار

16 گل بستانی آوردم به صحرا %~% ندانستم نخواهد ماند رعنا

17 گل صحرا تماشایی ندارد %~% طراوت های رعنایی ندارد

18 خدنگم را اسیر غرق خون به %~% به رنجیرم سر و کار جنون به

19 چه اینجا بود باید با دل تنگ %~% به سر دست و به پا خار و به دل سنگ

20 خود این می‌گفت و خود انصاف می‌داد %~% که جرم این دشت و صحرا را نیفتاد

21 به باغ آیم چو با جانی پر از داغ %~% گنه بر خود نهم بهتر که بر باغ

22 اگر دوزخ نهادی در بهشت است %~% چه بندد بر بهشت این جرم زشت است

23 کسی کش کام تلخ از جوش صفر است %~% به شکر نسبت تلخیش بی‌جاست

24 تو گویی از دلی آهی اثر کرد %~% که شیرین را چنین خونین جگر کرد

25 اگر دانم ز خسرو مشکل خویش %~% هوس را ره نیابم در دل خویش

26 همانا آن غریب صنعت آرا %~% که کار افکندمش با سنگ خارا

27 به سنگ اشکستنش چون بود دستی %~% دلم را زو پدید آمد شکستی

28 به چشم از دل پس آنگه داد مایه %~% ز نزدیکان محرم خواند دایه

29 بگفت ای زهر غم در کامم از تو %~% به لوح زندگانی نامم از تو

30 چه بودی گر نپروردی به شیرم %~% که پستان اجل می‌کرد سیرم

31 به شیر اول ز مرگم وا رهاندی %~% به آخر در دم شیرم نشاندی

32 چه درد است این که در دل گشته انبوه %~% دلست این دل نه هامون است و نه کوه

33 دمی دیگر در این دشت ار بمانم %~% به کوه ازدشت باید شد روانم

34 بگفتا دایه کای جانم ز مهرت %~% فروزان چون ز می تابنده چهرت

35 به دل درد و به جانت غم مبادا %~% ز غم سرو روانت خم مبادا

36 چرا چون ms065 زلف خود در پیچ وتابی %~% سیه روز از چه‌ای چون آفتابی

37 ز پرویز اربدینسان دردمندی %~% از اینجا تا سپاهان نیست چندی

38 به گلگون تکاور ده عنان را %~% سیه گردان به لشکر اسپهان را

39 عتاب و غمزه را با هم برآمیز %~% به تاراج بلا ده رخت پرویز

40 در این ظلمات غم تا چند مانی %~% روان شو همچو آب زندگانی

41 ز تاب زلف از خسرو ببر تاب %~% ز آب لعل بر شکر بزن آب

42 ز لعل آبدار و روی انور %~% به شکر آب شو بر خسرو آذر

43 دل پرویز شیرین را مسخر %~% تو تلخی کردی و دادی به شکر

44 نشاید ملک دادن دیگران را %~% سپردن خود به درویشی جهان را

45 شکر را گر چه در آن ملک ره نیست %~% که دور از روی تو در ذات شه نیست

46 ولی چون دزد را بینی به خواری %~% برافرازد علم در شهریاری

47 حدیث دایه را شیرین چو بشنفت %~% برآشفت و به تلخی پاسخش گفت

48 که ای فرتوت از این بیهوده گویی %~% به دل آزار شیرین چند جویی

49 مگر هر کس دلی دارد پریشان %~% ز پرویزش غمی بوده‌ست پنهان

50 مگر هرکس دلی دارد پر آتش %~% ز شکر خاطری دارد مشوش

51 مرا این سرزمین ناسازگار است %~% به پرویز و سفاهانم چکار است

52 ز پرویزم بدل چیزی نبوده‌ست %~% چنان دانم که پرویزی نبوده‌ست

53 من این آب وهوای ناموافق %~% نمی‌بینم به طبع خویش لایق

54 کجا با اسفهانم خوش فتاده‌ست %~% که پندارم در آن آتش فتاده‌ست

55 غرض اینست کز این آب و خاک است %~% که جان غمگین و دل اندوهناک است

56 چو باید رفت از این وادی به ناچار %~% کجا باید نمود آهنگ رفتار

57 تو کز ما سالخورد این جهانی %~% صلاح خردسالان را چه دانی

58 چو دایه دید پر خون دیده او %~% ز خسرو خاطر رنجیده او

59 ms066 به خود گفت این گل از بی‌عندلیبی %~% سر و کارش بود با ناشکیبی

60 اگر چه طبعش از خسرو نفور است %~% ولی آشفته او را ضرور است

61 مهی در جلوه با این نازنینی %~% نخواهد ساخت با تنها نشینی

62 گلی زینسان چمن افروز و دلکش %~% که رویش در چمن افروخت آتش

63 رواج نوبهارش گو نباشد %~% کم از مرغی هزارش گو نباشد

64 بگفتا گشت باید رهنمونش %~% که راه افتد به سوی بیستونش

65 مگر چون ناز او بیند نیازی %~% به گنجشکی شود مشغول بازی

66 مگر چون زلف او بیند اسیری %~% به نخجیری شود آسوده شیری

67 بگفت اکنون کزین صحرا به ناچار %~% بباید بار بر بستن به یکبار

68 صلاح اینست ای شوخ سمنبر %~% که سوی بیستون رانی تکاور

69 که صحرایش سراسر لاله زار است %~% همه کوهش بهار است و نگار است

70 مگر چون گشت آن صحرا نماید %~% گره از عقده خاطر گشاید

71 هم اندر بیستون آن فرخ استاد %~% که دارد در تن آهن جان ز فولاد

72 یقین زان دم که بازو بر گشوده‌ست %~% ز کلک و تیشه صنعتها نموده‌ست

73 به صنعت‌های او طبعت خوش افتد %~% که صنعتهای چینی دلکش افتد

74 در اینجا نیز چندی بود باید %~% که تا بینم از گردون چه زاید

75 حدیث دایه را شیرین چو بشنید %~% تبسم کرد و پنهانی پسندید

76 بگفتا گر چه اکنون خاطر من %~% به جایی خوش ندارد بار بر من

77 کز آن روزی که مسکن شد عراقم %~% همه زهر است و تلخی در مذاقم

78 ز پرویزم زمانی خاطر شاد %~% نبوده‌ست ای که روز خوش نبیناد

79 ولیکن چون هوای بیستون نیز %~% بود چون دشت ارمن عشرت انگیز

80 بباید یک دوماه آن جایگه بود %~% وزان پس رو به ارمن کرد و آسود

81 به حکمش رخت از آن منزل کشیدند %~% به سوی بیستون محمل کشیدند

82 ز بس هر ms067 سو غزالی نازنین بود %~% سراسر دشت چون صحرای چین بود

83 به سرعت بسکه پیمودند هامون %~% به یک فرسنگی از تک ماند گلگون

84 یکی زان مه جبینان شد سبک تاز %~% به گوش کوهکن گفت این خبر باز

85 چنین گویند کن پولاد پنجه %~% که بود از پنجه‌اش پولاد رنجه

86 میان بربست و آمد پیش بازش %~% نیازی برد اندر خود ر نازش

87 چنان کان ماه پیکر بد سواره %~% به گردن بر کشید آن ماه پاره

88 عیان از پشت زین آن ماه رخسار %~% چو ماهی کاو عیان گردد ز کهسار

89 به چالاکی همی برد آن دل افروز %~% به گلگون شد به چالاکی تک آموز

90 تو کز نیروی عشقت آگهی نیست %~% مشو منکر که این جز ابلهی نیست

91 اگر گویی نشان عشقبازان %~% تنی لاغر بود جسمی گدازان

92 ز عاشق این سخن صادق نباشد %~% وگر باشد یقین عاشق نباشد

93 کسی کو بر دلش چون عشق یاریست %~% برش گلگون کشیدن سهل کاریست

94 نه هر کوعاشق است از غم نزار است %~% بسا کس را که این غم سازگار است

1 شنیدم عاقلی گفتا به مجنون %~% که برخود عشق را بستی به افسون

2 که عاشق لاغر است و زرد و دلتنگ %~% ترا تن فربه است و چهره گلرنگ

3 جوابش داد آن دلداده عشق %~% به غرقاب فنا افتاده عشق

4 که بینی هرکجا رنجور عاشق %~% نباشد عشق با طبعش موافق

5 مرا این عاشقی دلکش فتاده‌ست %~% محبت با مزاحم خوش فتاده‌ست

6 به طبع آتشین ناخوش نماید %~% که عشق آبست اگر آتش نماید

7 چو من در عاشقی چون خاک پستم %~% کجا از آب عشق آید شکستم

8 اگر چهرم چو گل بینی چه باک است %~% نبینی کاصل گل از آب و خاک است

9 تو نیز ای در خمار از باده عشق %~% مزاج خویش کن آماده عشق

10 که چون عشق گرامی سرخوش افتد %~% به ms068 طبعت سرکشیهایش خوش افتد

11 سخن را تاکنون پیرایه‌ای بود %~% که با صاحب سخن سرمایه‌ای بود

12 از آن گفتار شیرین میسرودم %~% کزان لبهای شیرین می‌شنودم

13 کنون می‌بایدم خاموش بنشست %~% که دلدارم لب از گفتار بربست

14 و گر گویم هم از خود باز گویم %~% حدیث از طالع ناساز گویم

15 ز دلبر گویم و ناسازگاریش %~% هم از دل گویم و افغان و زاریش

16 ز جانان گویم و پیوند سستش %~% هم از دل گویم و عهد درستش

17 که دیده‌ست اینچنین یار جفاکیش %~% جفای او همه با بیدل خویش

18 که دیده‌ست اینچنین ماه دل آزار %~% ستیز او همه با عاشق زار

19 برید از خلق پیوندم به یکبار %~% که جای مست دل با غیر مگذار

20 چو دل خالی شد از هر خویش و پیوند %~% بگفتا هم تو رخت خویش بربند

21 که من خوش دارم از تنها نشینی %~% که تنها باشم اندر نازنینی

22 فریب او ز خویش آواره ام ساخت %~% چنین بی خانمان بیچاره‌ام ساخت

23 کنون با هر که بینم سازگار است %~% ز پیوند منش ننگ است و عار است

24 چو گل با هر خس و خاری قرین است %~% چو با من می‌رسد خلوت نشین است

25 به من سرد است و با دشمن به جوش است %~% باو در گفتگو با من خموش است

26 نمی‌پرسد ز شبهای درازم %~% نمی‌بیند به اندوه و گدازم

27 نمی‌گوید اسیری داشتم کو %~% به حرمان دستگیری داشتم کو

28 نپرسد تا ز من بیند خبر نیست %~% نجوید تا ز من یابد اثر نیست

29 نبیند تا ببیند غرق خونم %~% نگوید تا بگویم بی تو چونم

30 نخواند تا بخوانم شرح هجران %~% نیاید تا زنم دستش به دامان

31 نه چون مینا درآید در کنارم %~% نه چون ساغر کند دفع خمارم

32 نه چون چنگم نوازد تا خروشم %~% نه چون بربط خروشد تا بجوشم

33 لبش برلب نه ms069 تا چون نی بنالم %~% ز اندوه و فراق وی بنالم

34 نه دستی تا که خار از پا در آرم %~% نه پایی تا ره کویش سپارم

35 نه دینی تا باو در بند باشم %~% دمی از طاعتی خرسند باشم

36 کنون این بی دل و دینم که بینی %~% حکایت مختصر اینم که بینی

37 عجب تر آنکه گر غیرت گذارد %~% که دل شرحی ز جورش برشمارد

38 ز بیم رنجش آن طبع سرکش %~% زنم از دل به کلک و دفتر آتش

39 همان بهتر که باز افسانه خوانم %~% ز حال خود سخن در پرده رانم

40 بیا ساقی از آن صهبای دلکش %~% بزن آبی بر این جان پرآتش

41 که طبع آتشین چون خوش فروزد %~% مبادا در جهان آتش فروزد

42 شرابی ده چو روی خرم دوست %~% به دل شادی فزا یعنی غم دوست

1 چو آن مه بر فراز بیستون شد %~% تو گفتی مه به چرخ بی‌ستون شد

2 تفرج را خرام آهسته می‌کرد %~% سخن با کوهکن سربسته می‌کرد

3 نخستین گفتش ای فرزانه استاد %~% که کار افکندمت با سنگ و پولاد

4 ندانم چونی از این رنج و تیمار %~% گمانم این که فرسودی در این کار

5 به سنگت هست چون پولاد پنجه %~% و یا چون سنگی از پولاد رنجه

6 من این پولاد روییها نمودم %~% که با سنگت چو پولاد آزمودم

7 چو می‌بینی ز فرهنگی که داری %~% درین ره مومی از سنگی که داری

8 جوابش داد آن پولاد بازو %~% که ای مهر و مهت سنگ ترازو

9 چودر دل آتشی دارم نهانی %~% سزد گر سنگ و پولادم بخوانی

10 اگر سنگ است از فولاد کاهد %~% و گر پولاد سنگی نیز خواهد

11 من آن سنگین تن پولاد جانم %~% که از سنگی به سختی در نمانم

12 اگر زین سنگ و پولاد آتشی زاد %~% یقین می‌دان که عالم داد بر باد

13 شکر لب گفت دشوار ms070 است بسیار %~% که از یک تن برآید اینهمه کار

14 با نیازی نیازت هست دانم %~% به هر جا هست برخوان کش بخوانم

15 که با درد سر کس سر ندارم %~% زر ار باید دریغ از زر ندارم

16 بگفت این پیشه انبازی نخواهد %~% که این طایر هم آوازی نخواهد

17 اگر سی مرغ اگر سیسد هزار است %~% به یک سیمرغ در این قاف کار است

18 درین کشور اگر چه هست دستور %~% که گیرد کارفرما چند مزدور

19 ولی در شهر ما این رسم برپاست %~% که یک مزدور با یک کارفرماست

20 دگر ره سیمبر افشاند گوهر %~% که از زرکار مزدور است چون زر

21 ترا بینم بدین گردن فرازی %~% که از سیم و زر ما بی نیازی

22 گرت سیم‌و زری در کار باشد %~% از این در خیل ما بسیار باشد

23 بگفت آن کس گزیر از زر ندارد %~% که پنهان مخزن گوهر ندارد

24 مرا گنجی نهان اندر نهاد است %~% که با وی گنج باد آورد باد است

25 محبت گنج و اشکم گوهر اوست %~% سیه ماری چو زلفت بر سر اوست

26 بدیدی گنج باد آورد پرویز %~% ببین این گنج آب آورد من نیز

27 به کف زان گنج باد آورد باد است %~% مرا این گنج باد آور مراد است

28 کسی کو گنج دارد باد پیماست %~% ولی این گنج آب روی داناست

29 بگفت این گنج را چون کردی انبوه %~% بگفت از بس که خوردم تیشه چون کوه

30 چو کوهم تیشه غم بر دل آید %~% که این گنج مرادم حاصل آید

31 به کان کندن ز سنگ آرند گوهر %~% به جان کندن مرا این شد میسر

32 بگفت این گنج را حاصل ندانم %~% بگفتا بی نیازی زین و آنم

33 بگفت این بی نیازی را غرض گو %~% بگفتا تا نیاز آرم به یک سو

34 بگفتا چون به یک سو شد نیازت %~% بگفتا گیرم آن ms071 زلف درازت

35 بگفتا جز سیه روزی چه حاصل %~% بگفت این تیره روزی مقصد دل

36 بگفتا باز مقصد در میان است %~% بگفتا زانکه مقصودم عیان است

37 بگفتا چیست مقصودت بگو فاش %~% بگفتا جان فدای روی زیباش

38 بگفتا چیست جان گفتا نثارت %~% بگفتا چیست تن گفتا غبارت

39 به دل گفتا چه داری گفت یادت %~% مرادت گفت چه گفتا مردات

40 بگفتا بی‌خودی گفتا ز رویت %~% بگفت آشفته ای گفتا ز مویت

41 بگفت از عاشقی باری غرض چیست %~% بگفتا عشقبازان را غرض نیست

42 بگفتا محرمت که گفت حرمان %~% بگفتا همنشینت گفت هجران

43 بگفتا جان در این ره بر سر آید %~% بگفتا باله ار جان در خور آید

44 ز پرکاری به هر سو می‌کشیدش %~% به کار عاشقی مردانه دیدش

45 به دل گفتا که این در عشق فردیست %~% به کار عاشقی مردانه مردیست

46 به دامان از هوس ننشسته گردش %~% گواه عشق پاک اوست دردش

47 چو می‌بینم هوس را نیست سوزی %~% سر آرم با محبت چند روزی

48 هوس چندی دلم را رهزن آمد %~% همانا عشق پاکم دشمن آمد

49 به ساقی گفت او را یک قدح ده %~% به این غمدیده داروی فرح ده

50 به ساغر کرد ساقی باده ناب %~% فکند الفت میان آتش و آب

51 گرفت و داد ساغر کوهکن را %~% که درمان ساز غمهای کهن را

52 بدو فرهاد گفت ای دلنوازم %~% غمی کز تست چونش چاره سازم

53 بگفت این می به هر دردی علاج است %~% یکی خاصیتش با هر مزاج است

54 ز درد ار خوشدلی می کان درد است %~% وگر دلخسته‌ای درمان درد است

55 چو از نوشین لبش کرد این سخن گوش %~% به روی یار شیرین شد قدح نوش

56 چو نوشید از کفش جام پیاپی %~% عنان خامشی برد از کفش می

57 برآورد از دل پردرد فریاد %~% بگفت آه از دل پردرد فرهاد

58 که ms072 مسکین را عجب کاری فتاده‌ست %~% که کارش با چنین باری فتاده‌ست

59 نیازی خسروی در وی نگیرد %~% کجا نازش نیاز من پذیرد

60 کسی کز افسر شاهیش عار است %~% به دلق بینوایانش چکار است

61 از این درگه که شاهان ناامیدند %~% گدایان کی به مقصودی رسیدند

62 چه باشد مفلسی را زیب بازار %~% که گردد تاج شاهی را خریدار

63 به راهی کافکند پی بادپایی %~% به منزل کی رسد بشکسته پایی

64 در آن توفان که آسیب نهنگ است %~% شکسته زورقی را کی درنگ است

65 در آن آتش کزو یاقوت بگداخت %~% چگونه پنبه را جا می‌توان ساخت

66 از آن صرصر که کوه از جا درآورد %~% چه باشد تا خود احوال کفی کرد

67 ز سیلابی که نخل اندازد از پای %~% گیاهی کی تواند ماند برجای

68 دلم شد صید آن ترک شکاری %~% که شیران را همی بیند به خواری

69 شدم در چنبر زلفی گرفتار %~% که دارد از سر گردن کشان عار

70 فکندم پنجه با آن سخت بازو %~% که با او چرخ برناید به بازو

71 جهاندم لاشه با چالاک رخشی %~% که خواند رخش گردونش درخشی

72 شدم با جادوی چشمی فسون ساز %~% که سحرش بشکند بازار اعجاز

73 دریغا زین تن فرسوده من %~% دریغا محنت بیهوده من

74 ز پای افتاد و بگرست آن چنان زار %~% کزان کهسار شد سیلی نگون سار

75 شراب کهنه و عشق جوانی %~% در افکندش ز پای آنسان که دانی

76 شکر لب گشت عطر افشان ز مویش %~% ز چشم تر گلاب افشان به رویش

77 بداد از لب میی اندوه سوزش %~% که گویی جان به لب آمد هنوزش

78 بلی ز آن می که در کامش فرو ریخت %~% نمیرد کآب خضرش در گلو ریخت

79 وز آن پس شد به فکر چاره سازیش %~% درآمد در مقام دلنوازیش

80 به سد طنازی و شیرین زبانی %~% ز لعل افشاند آب زندگانی

81 ms073 که ای سودایی زنجیر مویم %~% گذشته ز آرزوها آرزویم

82 به ترکی غمزه‌ام تیرافکن تو %~% شده هندوی مستم رهزن تو

83 مپندار اینچنین نامهربانم %~% که رسم مهربانی را ندانم

84 هنوز آن عقل و آن فرهنگ دارم %~% که با عشق و هوس فرقی گذارم

85 اگر زهرم ولی پازهر دارم %~% به جایی لطف و جایی قهر دارم

86 همه نیشم ولی با خود پسندان %~% همه نوشم به کام دردمندان

87 سمومم لیک خاشاک هوا را %~% نسیمم لیک گلزار وفا را

88 به مغروران غرورم راست بازار %~% نیازم را به مهجوران سر و کار

89 سرم با تاج شاهان سرکش افتاد %~% ولی سوز گدایانم خوش افتاد

90 به خود گر راه می‌دادم هوس را %~% نبود از من شکایت هیچ کس را

91 ولی هر جا هوس شد پای برجای %~% کشد عشق گرامی از میان پای

92 بر آزادگان تا دلپسندم %~% گر آن را زه دهم این را ببندم

93 ترا خسرو مبین کش تاب دادم %~% به رنجور هوس جلاب دادم

94 گلش را با شکر پیوند کردم %~% وزان گلشکرش خرسند کردم

95 چو هم آهو ترا شد صید و هم شیر %~% بری آن را به باغ این را به زنجیر

96 و گر بر هر دو نیز آسیب خواهی %~% از آن جان پروری زین مغز کاهی

97 مرا خود نیز هست آن هوشیاری %~% که دانم جای کین و جای یاری

98 به صیادی چو بازم شهره و فاش %~% که بشناسم کبوتر را ز خفاش

99 به گلزار وفا آن باغبانم %~% که خار اندازم و گل برنشانم

100 به دلجوییش طرحی تازه افکند %~% سخن را با نیاز افکند پیوند

101 به چشمم گفت آن خونخوار جادو %~% که مست افتاده در محراب ابرو

102 به وصلم یعنی ایام جوانی %~% به لعلم یعنی آب زندگانی

103 به آشوب جهان یعنی به بویم %~% به تاراج خرد یعنی به مویم

104 به این هندوی آتشخانه رو ms074 %~% به خورشید نهان در شام گیسو

105 به شاخ طوبی و این سرو نازم %~% به عمر خضر و گیسوی درازم

106 بدان نیرنگ کن را عشوه رانی %~% به نیرنگ دگر کن را ندانی

107 به رنگ‌آمیزی کلک خیالم %~% به شورانگیزی شوق وصالم

108 به مهمان نوت یعنی غم من %~% به شام هجر و زلف درهم من

109 به بحر چرخ یعنی شبنم عشق %~% به اصل هر خوشی یعنی غم عشق

110 که تا سروم خرام‌آموز گشته‌ست %~% جمالم تا جهان افروزگشته‌ست

111 ندیدم راست کاری با فروغی %~% سراسر بوده لافی یا دروغی

112 نه با خسرو که باهر کس نشستم %~% چو دیدم یک نظر زو دیده بستم

113 همه در فکر خویش و کام خویشند %~% همه در بند ننگ و نام خویشند

114 اگر چه عشق را دامن بود پاک %~% ز لوث تهمت مشتی هوسناک

115 ولی در دفع تهمت ناشکیب است %~% که گفت اسلام در دنیا غریب است

116 به رمز این عشق را اسلام گفته‌ست %~% غریبش گفته کز هرکس نهفته‌ست

117 سفرها کرده در غربت به خواری %~% به امید وفا و بوی یاری

118 به آخر چون طلبکاری ندیده‌ست %~% به خود جز خود خریداری ندیده‌ست

119 فکنده خوی خود با بی‌نصیبی %~% نهاده بر جبین داغ غریبی

120 غلط گفتم که آن کس بی‌نصیب است %~% کز این آب حیات او را شکیب است

121 چو خور پرتو فکن باشد چه پرواش %~% که او را دشمن آمد چشم خفاش

122 چو گل را نکهت و خوبی تمام است %~% چه نقصانش که مغزی را زکام است

123 شکر شیرین نه اندر کام رنجور %~% قمر روشن نه اندر دیده کور

124 فرشته دیو را کی در خور آید %~% که همچون خویشتن دیریش باید

125 ز عشق ای عاقلان غافل چرایید %~% چرا زینگونه غفلت می‌فزایید

126 چرااو را به خود وا می‌گذارید %~% چرا زینسان غریبش می‌شمارید

127 بگیریدش که این طرار دهر است %~% بگیریدش ms075 که این آشوب شهر است

128 همه دل می‌برد دین می‌رباید %~% جهان را بی دل و دین می‌نماید

129 نه منصبتان گذارد نه ز رو مال %~% که او خود دشمن مال است و آمال

130 عزیزیتان بدل سازد به خواری %~% به خواریتان فزاید سوگواری

131 چو او خود ساز و سامانی ندارد %~% چو او خود کاخ و ایوانی ندارد

132 ز سامانتان به مسکینی نشاند %~% ز ایوانتان به خاک ره کشاند

133 چو او خود یار و پیوندی ندارد %~% چو او خود خویش و فرزندی ندارد

134 برد پیوندتان از یار و پیوند %~% کند چون خویشتان بی‌خویش و فرزند

135 مرا باری دل از وی ناگزیر است %~% سرم در چنبر عشقش اسیر است

136 فدای این غریب آشنا خوی %~% که هست اندر غریبی آشنا جوی

137 غریب کشور بیگانگان است %~% ولیکن در دلش منزل چو جان است

138 به این دل الفتی دارد نهانی %~% که از «حب الوطن» دارد نشانی

139 دلم چون مسکن او شد از این است %~% که گاهی شاد و گاه اندوهگین است

140 زمانی نوش بخشد گاه نیشش %~% تصرفها بود در ملک خویشش

141 اگر آباد سازد ور خرابش %~% کسی را نیست بحث از هیچ باش

142 بیا ساقی به ساغر کن شرابم %~% بکلی ساز بی‌خویش و خرابم

143 مگر کاین بیخودی گیرد عنانم %~% نماید ره به کوی بیخودانم

1 اگر خواهی بماند راز پنهان %~% به دل آن راز پنهان ساز چو جان

2 مکن راز آشکارا تا توانی %~% که اندر محنت و اندوه مانی

3 حکیم این راز را خود پرده در شد %~% که رازی کن دو بیرون شد سمر شد

4 که گل چون راز خویش از پرده بگشاد %~% به اندک فرصتی در آتش افتاد

5 در اول نکهت و تابش ببردند %~% در آخر ز آتشی آبش ببردند

6 چو کان از کیسه بیرون یک گهر داد %~% تن خود را به راه سد خطر ms076 داد

7 نخستش پیکر از پولاد سودند %~% وزان پس گوهرش یغما نمودند

8 چو راز کوهکن چون کوه شد فاش %~% به سر افکنده خسرو فکر یغماش

9 که آن گوهر که در خورد شهان بود %~% چودل در سینه پاکش نهان بود

10 چنین گویید کز شیرین و فرهاد %~% خبر در محفل پرویز افتاد

11 که از چین چابک استادی قوی دست %~% که در فرسودن سنگش بود دست

12 رسیده در بر بانوی ارمن %~% سر شیرین لبان شیرین پرفن

13 گشاده دست در کار آزمایی %~% نموده سحر در صنعت نمایی

14 ز دست و تیشه آن مرد فسون ساز %~% شده پولادسای و خاره پرداز

15 تهی از بیستون کرده‌ست طاقی %~% چو چرخ بی‌ستون عالی رواقی

16 ز تیشه نقشهابربسته بر سنگ %~% که مانی را ز خاطر برده ارتنگ

17 چنان در کار برده هندسی را %~% که شسته نامه اقلیدسی را

18 در این صنعت به شوق زر نبوده‌ست %~% که با شوق دگر بازو گشوده‌ست

19 نه بر سیم است چشم او نه بر زر %~% که افشاند ز نوک تیشه گوهر

20 چو مزدوران نداند زر پرستی %~% که هست از باده دیگر به مستی

21 چنین گویند با آن کس که گفته %~% نباشد اعتمادی بر شنفته

22 که شیرین گوشه چشمی نموده‌ست %~% به کلی خاطر او را ربوده‌ست

23 بدان هم نیز می‌ماند از آن رو %~% که کرد او آنچه در یک مه به نیرو

24 بود چون خسروی گر کارفرما %~% نیاید او ز چندین خاره فرسا

25 به حدی خاطر شیرین برآشفت %~% که نه خوردش به خاطر ماند و نه خفت

26 چنانش آتش غیرت بر افروخت %~% که یاقوتی که بودش بر کمر سوخت

27 اگر چه غیرت اندرهرتنی هست %~% برد بر خسرو آتش بیشتر دست

28 که درویش ارچه غیرتمند باشد %~% به عجز خویشتن در بند باشد

29 ولی غیرت چو با قدرت کند زور %~% حریف ار چرخ باشد نیست ms077 معذور

30 چو شه غیرت کند با قدرت خویش %~% جهان سوزد ز سوز غیرت خویش

31 به خلوت شد شه و شاپور را خواند %~% فزودش قدر و پیش خویش بنشاند

32 به خود پیچید و گفت ای دانش اندوز %~% چه گویی چون کنم با این غم و سوز

33 چه سازم با چنین نا آشنائی %~% که بگزیده‌ست بر شاهی گدایی

34 چه گویم با چنین بی روی و راهی %~% که خوی افکنده با ظلمت ز ماهی

35 همانا آن پری را برده دیوی %~% که پردازد به دیوی از خدیوی

36 نبودم واقع از طبع زبونش %~% که آگاهی نبودم از درونش

37 بر آزادگان نبود ستوده %~% که بندی دل به کس ناآزموده

38 کسی با ناسزایی چون دهد دست %~% سزایش عهد و پیمانی که بشکست

39 چه خوش گفت آنکه با نا اهل شد خویش %~% که هرکس خویش کاهد قیمت خویش

40 به دشمن شهد و با ما چون شرنگ است %~% تو بینی تا کجا شیرین دو رنگ است

41 زمین با خصم و با ما آسمان است %~% تو بینی تا کجا نا مهربان است

42 تو آنرا بین که با شاهان نپراخت %~% به نطع خسروی بازی در انداخت

43 بگویم تا که خونش را بریزید %~% که با شاهان گدایان کم ستیزند

44 زمین را بوسه زد فرزانه شاپور %~% که رای شاه باد از هر بدی دور

45 مبادا آسمان از خدمتت سیر %~% همه کارت به وفق رای و تدبیر

46 جهان را روشنی از اخترت باد %~% سرگردن کشان خاک درت باد

47 یکی گستاخ خواهم گفت شه را %~% به شرط آنکه شه بخشد گنه را

48 خطا در خدمت شاهان روا نیست %~% ولی گویم که شیرین را خطا نیست

49 مگر شیرین نه بهر خدمت شاه %~% سفر ازمنزل خود کرده چون ماه

50 مگر نه شهره شد در شهر و بازار %~% به مهر و الفت شاه جهان دار

51 مگر ms078 نه رنجها در راه شه دید %~% مگر نه طعنه‌ها از خلق بشنید

52 به هر چیزی که دید از نیک و از بد %~% قدم کی بر خلاف دوستی زد

53 به جرم آنکه بی پیوند و آیین %~% نیامد با شه او را سر به بالین

54 به یک ره خسرو از وی دل بپرداخت %~% ترش رو شد به شیرین با شکر ساخت

55 همین جرم آن نگار سیمبر داشت %~% که از الطاف شاه اندر نظر داشت

56 که همچون خاصگان شاهش نبیند %~% چو خاصانش به بانویی گزیند

57 چو شاه از لطف خود کردش گرامی %~% ز شکر داد او را تلخکامی

58 نشاید پیش شاهان گفت جز راست %~% گر اینجا نیست شیرین خسرو اینجاست

59 همین با این روشها باورم نیست %~% که شیرین لحظه‌ای بی شه کند زیست

60 گمانم کاین حدیث آوازه اوست %~% هم از نیرنگهای تازه اوست

61 که خسرو را در اندازد به تشویش %~% تهی سازد دل پر اندوه خویش

62 کجا همچون جهانداری جهان را %~% که شیرین خوش کند جان غمین را

63 گمانم آنکه آن بیچاره مزدور %~% بود محنت کشی از خانمان دور

64 ز سختی لختی آسوده‌ست جانش %~% که خسرو را کند حق مهربانش

65 دگر در کشتن آن بی گنه مرد %~% چه کوشی چون ندانی او چه بد کرد

66 ز مسکینی که آگاهیت نبود %~% برو آن به که بد خواهیت نبود

67 مکن در خون مسکینان دلیری %~% ز مسکینی بترس و دستگیری

68 صلاح آن بینم ای شاه جهانگیر %~% که بفرستی یکی با رای و تدبیر

69 فرستی نامه‌ای همراه او نیز %~% عباراتی سراسر شکوه‌آمیز

70 هم از آخر نمایی عذرخواهی %~% دهی امیدش از الطاف شاهی

71 توقع دارد او نیز ای شهنشاه %~% کز او یادآوری در گاه و بیگاه

72 نگویی عهد شیرین بی ثبات است %~% ز شه موقوف اندک التفات است

73 که دلگیر از حریم شه برون رفت %~% دل ms079 او داند و او خود که چون رفت

74 چو آزردیش باشی عذر خواهش %~% ور از ره رفت باز آری به رامش

75 به افسون رای خسرو را بر آن داشت %~% که می‌باید به شیرین نامه بنگاشت

76 دبیر آمد به کف بگرفت خامه %~% پرند چین گشوده بهر نامه

77 طراز پرنیان نام خدا کرد %~% که چرخ بی‌ستون را او بپاکرد

78 فلک از زینت افزا شد ز انجم %~% خرد در وی چو وهم اندر خرد گم

79 جهان افروز از خورشید و از ماه %~% درون آزار عقل و جان آگاه

80 سر گردن کشان در چنبر او %~% رخ شاهان عالم بر در او

81 ادب فرمای عشاق از نکویان %~% بساط آرای خاک از لاله رویان

82 بلا پیدا کن از بالا بلندان %~% خرد شیدا کن از مشکین کمندان

83 شهت اما نه چون من بنده عشق %~% دهنده عشق نی افکنده عشق

84 برون آرا ز عقل عافیت ساز %~% درون پیرا ز عشق خانه پرداز

85 یکی را سر نهد در دامن دوست %~% یکی را خون کند در گردن دوست

86 به این درد و به آن درمان فرستد %~% به هر کس هر چه شاید آن فرستد

87 وزان پس از شه با داد و آیین %~% سوی بیدادگر بانوی شیرین

88 نگار زود رنج تلخ پاسخ %~% بت دیر آشتی شیرین فرخ

89 قدح پیمای بزم بی‌وفایی %~% نوا پرداز قانون جدایی

90 به دل سنگ افکن مینای طاقت %~% به خوی آتش زن کشت محبت

91 به صورت نازنین و شوخ و چالاک %~% به دل دور از همه خوبان هوسناک

92 خریداری شنیدم کردت آهنگ %~% که نبود در ترازویش بجز سنگ

93 تو هم دل در هوای او نهادی %~% گرفتی سنگی و سنگیش دادی

94 بجز رسوایی خود زین چه بینی %~% که بر شاهی گدایی برگزینی

95 خوش است این رسم با شاهان گرانی %~% به مسکینان بی‌دل مهربانی

96 نه با شاهی ms080 که از شاهی گذشته‌ست %~% به پیشت خط به مسکینی نوشته‌ست

97 خوش است این شیوه با عالم بگویی %~% به یک جانب نهادن زشت خویی

98 نه دل پرداختن از شاه عالم %~% نشستن با گرانی شاد و خرم

99 مرا از خلق عالم خود یکی گیر %~% ز افزونی گذشتم اندکی گیر

100 خوش است این ره به طبع خلق بودن %~% مدارا با همه عالم نمودن

101 نه از سر بازکردن سروری را %~% گزیدن رند بی پا و سری را

102 چو شه را گوهری ارزنده باشی %~% گدایی را نیرزد بنده باشی

103 از این بگذشته از یاران جدایی %~% به هر بیگانه کردن آشنایی

104 خلل آرد به ملک خوبرویی %~% گرفتم من نگفتم خود نکویی

105 گرفتم کز شکر آزرده بودی %~% که از رشکش بسی خون خورده بودی

106 نشاید در هلاک خویش کوشی %~% چنین از رشک شکر زهر نوشی

107 چو غیرت دامنت ناچار بگرفت %~% به رغم گل نشاید خار بگرفت

108 مرا کام دل و جان از شکر نیست %~% به غیر از شهوت تن بیشتر نیست

109 از آن آتش که عشقت در من افروخت %~% وجودم جمله از سر تا قدم سوخت

110 تو خود نفشانی و نپسندیم نیز %~% که خویش آبی زنم بر آتش تیز

111 چو شیرین همچو فرهادیش باید %~% چرا پرویز را شکر نشاید

112 چرا دست و دل از انصاف شویی %~% مرا فرمایی و خود را نگویی

113 تو تا در فکر خویش و کام خویشی %~% نه خصم من که خصم نام خویشی

114 به رغم من به هر کس آشنایی %~% به من گر دشمنی با خود چرایی

115 ز من از بیم بدنامی گذشتی %~% به نام دیگران بدنام گشتی

116 نیالودی گرفتم دامن پاک %~% چه سازی زین که خوانندت هوسناک

117 دو رویی گر چه خوی نیکوان است %~% ولیکن خوبرویی را زیان است

118 به کام دوستان بد نام بودن %~% از آن بهتر که دشمن ms081 کام بودن

119 کنون با شکوه‌های من چه سازی %~% به طعن و خنده دشمن چه سازی

120 مرا گر چون تو طبعی بیوفا بود %~% کنونم جای چندین طعنه‌ها بود

121 ولیکن چون مرا آن طبع و خو نیست %~% اگر حرف بدی گویم نکو نیست

122 اگر چه تا مرا این طبع و خو بود %~% سپهرم برخلاف آرزو بود

123 کجا در دوستی برخود پسندم %~% که همچون دشمنانت بردوست خندم

124 به نیکویی بدت را می‌شمارم %~% به شیرینی به زهرت رغبت آرم

125 نهم بر خویش جرمی کز تو بینم %~% گل افشانم به خاری کز تو چینم

126 فریبم خاطر خود گاه و بیگاه %~% که باشد در دل سنگ توام راه

127 به صورت گر چه تلخی می‌فزایی %~% نهانم کام جان شیرین نمایی

128 به عین دلبری دل مینوازی %~% بری در آتش اما پخته سازی

129 مثل زد دلبری دیوانه‌ای را %~% که ماند عشق مکتب خانه‌ای را

130 نخست استاد با طفلی کند خوی %~% که از طفلی به دانش آورد روی

131 کند در دامن او قند و بادام %~% که یکسر تلخ نتوان کردنش کام

132 چو اندک خو به دانش کرد کودک %~% کند تلخی فزون شیرینی اندک

133 به دانش هر چه آنرا میل جان خواست %~% به سختی این فزود از مرحمت کاست

134 چو یکسر خو به دانش کرد و فرهنگ %~% بدل گردد به صلح و دوستی جنگ

135 بتان را نیز با دل داستانهاست %~% به فرهنگ محبت ترجمانهاست

136 دهند اول ز عیاری فریبش %~% از آن چشم و ذقن بادام و سیبش

137 ز راه و رسم دلداری در آیند %~% چو میل افزود بر خواری فزایند

138 وفا چندان که ورزد عاشق زار %~% شود بی مهرتر دلدار عیار

139 چو یکسر خاطرش با خویشتن دید %~% چو یک جان با خود او را در دو تن دید

140 به کلی جانب او آورد روی %~% به کام او ز عالم ms082 برکند خوی

141 مرا نیز از جفایش شکوه‌ها بود %~% چو نیکو دیدم آن عین وفا بود

142 اگر چه هر چه را نیکو بر آن خوست %~% به حکم آنکه را نیکوست نیکوست

143 ولیکن من نگویم خوش میندیش %~% که شه را فرقها باشد ز درویش

144 بر آن سنگین دلت از بس فغان کرد %~% دلم گفتی که کوبد آهن سرد

145 گدایی تا چه حیلت کار فرمود %~% که آهن نرم گشتش همچو داود

146 نه عارت بود ای ناسفته گوهر %~% که شاهان بر نشانندت بر افسر

147 چرا ننگت نمی‌آید بدین حال %~% که مسکینی در آوردت به خلخال

148 اگر رخش هوس زینگونه دانی %~% به رسوایی کشد کار تو دانی

149 قلمزن چون به کار نامه پرداخت %~% شه از خاصان غلامی را روان ساخت

150 بدادش نامه و گفت برانگیز %~% دل مجروح شیرین را نمک ریز

151 اگر خواهی که آساید دل شاه %~% نباید هیچت آسودن در این راه

152 گرفت از شاه و چون سیلی برانگیخت %~% بنای طاقت شیرین ز هم ریخت

1 بهار دلکش و باغ معانی %~% چنین پیدا کند راز نهانی

2 که شیرین آن بهار گلشن راز %~% بهاران شد به دشتی غصه پرداز

3 بهشتی کوثر اندر چشمه سارش %~% دم عیسی نهان در نوبهارش

4 فضایش چون سرای می‌فروشان %~% هوایش چون دماغ باده نوشان

5 همه صحرا گرفته لاله و گل %~% خروش ساری و دستان بلبل

6 زبان سوسنش از گفت خاموش %~% که آهنگ تذوراتش کند گوش

7 به پای چشمه با گلهای شاداب %~% فروغ آتش افزون گشته از آب

8 ز سنگش لاله‌های آتشین رنگ %~% برآورده برون چون آتش از سنگ

9 در او رضوان به منت گشته مزدور %~% ز خاکش برده عطر طره حور

10 گلش یکسر به رنگ ارغوان بود %~% ولیکن با نشاط زعفران بود

11 ز خاکش سبزه چون خنجر دمیده %~% به قصد جان غم خنجر کشیده

12 ز بس در وی ms083 درخت سایه گستر %~% نبودش جز سیاه سایه پرور

13 نگون بید موله در سمن زار %~% سمن را سجده می‌بردی شمن زار

14 از آن ساغر که نرگس داده پیوست %~% شقایق خورده و افتاده سرمست

15 از آن لحنی که موزون کرده شمشاد %~% شنیده سرو و گشته از غم آزاد

16 نگون از کوه سیل از ابر آزار %~% توگفتی کوهکن گرید به کهسار

17 چمن از باد گشته عنبر آگین %~% تو گفتی طره بگشاده‌ست شیرین

18 چمان در آن چمن شیرین مه رو %~% چو شاخ طوبی اندر باغ مینو

19 ز قامت سرو بن را جلوه آموز %~% شقایق را ز عارض چهره افروز

20 ز درویش ارغوان را آب رفته %~% ز مویش سنبل اندر تاب رفته

21 سر زلف آشنا با شانه کرده %~% ز سنبل باد را بیگانه کرده

22 دو نرگس را نمود از سرمه مشکین %~% چمن کرد از دو آهو صفحه چین

23 تبسم را درون غنچه ره داد %~% به دست غمزه تیری از نگه داد

24 بهم بر زد کمند صید پرویر %~% بلای زهر گشت آشوب پرهیز

25 عدوی کوهکن را کرده سرمست %~% هزاران دشنه‌اش بنهاد در دست

26 بلای عقل را آموخت رفتار %~% عدوی صبر را فرمود گفتار

27 تفرج را سوی سرو و سمن شد %~% گلستانی به تاراج چمن شد

28 به پای سرو گه آرام بگرفت %~% به زیر یاسمن گه جام بگرفت

29 نگویی میل سرو و یاسمن داشت %~% که سرو و یاسمی در پیرهن داشت

30 خرام آموختی سرو و چمن را %~% طراوت وام دادی یاسمن را

31 ز چشم آموخت نرگس را فریبی %~% ز طرز دلبری دادش نصیبی

32 به سنبل شد ز گیسو داد گستر %~% که گر دل می‌بری باری چنین بر

33 به گلگشت از رخ خویش آتش افکن %~% که آتش در دل بلبل چنین زن

34 به جان سرو تالی داد سروش %~% که داد آگاهی از جان تذورش

35 چو ms084 لختی جان شیرین آرمیدش %~% به سوی باده میل دل کشیدش

36 یکی زان ماهرویان گشت ساقی %~% به جامش کیمیای عمر باقی

37 بپیمود آتش اندیشه سوزش %~% فروزان کرد ماه شب فروزش

38 به لب چون برد راح ارغوانی %~% به کوثر داد آب زندگانی

39 چو آتش گشت از می‌روی شیرین %~% نمود از روی شیرین خوی شیرین

40 چو سر خوش گشت از جام پیاپی %~% بزد آهی وگفت ای بخت تا کی

41 اسیر محنت ایام بودن %~% به کام دشمنان نا کام بودن

42 کجا شیرین کجا آن دشت و وادی %~% کجا شیرین و کوی نامردای

43 کجا شیرین و زهر غم چشیدن %~% کجا شیرین و بار غم کشیدن

44 کجا شیرین کجا این درد و این سوز %~% کجا شیرین کجا این صبح و این روز

45 نه از کس آتشم در خرمن افتاد %~% که این آتش هم از من در من افتاد

46 گرفتم دشمنی را دوست داری %~% شمردم خود سری را حق گزاری

47 محبت خواستم از خود پرستی %~% نهادم نام هشیاری به مستی

48 وفا کردم طلب از بیوفایی %~% سزای من که جستم ناسزایی

49 به تلخی روز شیرین می‌رود سر %~% لب خسرو شکر خاید ز شکر

50 گهی انصاف دادی کاین چه راه است %~% به کس بستن گناه خود گناه است

51 تو صیدی افکنی بر خاک چالاک %~% نبندی از غرور او را به فتراک

52 چو صیاد دگر گیرد ز راهش %~% گنهکار از چه خوانی بیگناهش

53 ترا در دست ز آب صاف جامی %~% ننوشی تا بنوشد تشنه کامی

54 اگر درهم شوی بس ناصواب است %~% نه جرم تشنه و نه جرم آب است

55 ترا پا در شود ناگه به کنجی %~% ز استغنا به یک دانگش نسنجی

56 چو از وی مفلسی کامی برآرد %~% پیشمان گر شوی سودی ندارد

57 چو در دست تو شمعی شب فروز است %~% تو گویی چهره‌ام خورشید روز است

58 ms085 از او گر بی‌کسی محفل فروزد %~% اگر سوزد دلت آن به که سوزد

59 وگر بهر فریب خاطر خویش %~% نمودی معذرت را مرهم ریش

60 که گر چه سینه از غم ریش کردم %~% سپاس من که پاس خویش کردم

61 نهان کردم ز دزد خانه کالا %~% به گنج خویش بستم راه یغما

62 به گلچینان در گلزار بستم %~% هوس‌را آرزو در دل شکستم

63 ببستم چنگل شاهین ز دراج %~% ندادم گنج گوهر را به تاراج

64 نهفتم غنچه‌ای از باد شبگیر %~% گرفتم آهویی از پنجه شیر

65 حذر از دشمن خون خواره کردم %~% رطب را پاس از افیون خواره کردم

66 چنین با خویشتن می‌گفت و می‌گشت %~% که آمد برق خرمن سوزی از دشت

67 سواری چون شرر ز آتش جهیده %~% ز خسرو در بر شیرین رسیده

68 به دستش نامه سر بسته شاه %~% جگر سوز و درون آشوب و جانکاه

69 عباراتی به زهر آلوده پیکان %~% بدل آتش برآتش گشته دامان

70 اشاراتی همه چون خنجر تیز %~% جگر سوراخ کن خونابه انگیز

71 چو شیرین حرف حرف نامه را دید %~% به خویش از تاب دل چون نامه پیچید

72 به یاران گفت جشن ای سوگواران %~% که آمد نامه یاران به یاران

73 کرا لب تشنه اینک آب حیوان %~% کرا شب تیره اینک مهر تابان

74 کرا برجست چشم این شادمانی %~% کرا خارید کام این ارمغانی

75 که گفتی شه ز شیرین کی کند یاد %~% بگو این نامه شه کوریت باد

76 که فالی زد که این شادی برآمد %~% که آهی زد که این اندر سر آمد

77 کدامین طالع این امداد کرده‌ست %~% که شاه از مستمندان یاد کرده‌ست

78 پرستاری ز شه بیمار گشته‌ست %~% که بخت بی کسان بیدار گشته‌ست

79 شکر را آسمان خاری به پا کرد %~% که خسرو صدقه بخشید فدا کرد

80 ازین بی شبهه شه را مدعایی‌ست %~% ز مسکینان طلبکار دعایی‌ست

81 همیشه خوش ز ms086 دور آسمانی %~% شکر از طالع و شاه از جوانی

82 پس آنگه نامه شه را بینداخت %~% ز نرگس یاسمن را ارغوان ساخت

83 چو لختی ارغوان بر یاسمن کشت %~% به تلخی پاسخ این نامه بنوشت

1 که از ما آفرین بر آن خداوند %~% که نبد در خداوندیش مانند

2 خداوندی که هست آورد از نیست %~% جز او از نیست هست آور دگر کیست

3 سپهر از وی بلند و خاک از او پست %~% بلند و پست را او می‌کند هست

4 یکی را طبع آتشناک داده‌ست %~% یکی را مسکنت چون خاک داده‌ست

5 یکی را بار نه کرد و قوی دست %~% یکی را بارکش فرمود و پا بست

6 یکی را گفت رو آتش بر افروز %~% یکی را گفت چون خاشاک می‌سوز

7 یکی را توتی شهد و شکر کرد %~% یکی را قوت دل خون جگر کرد

8 به خسرو داد مغروری که می‌تاز %~% به شیرین داد مسکینی که می‌ساز

9 به خسرو هر چه خواهی گفت میگوی %~% به شیرین هر چه جوید گفت میجوی

10 کرم گستر خدیوا سرفرازا %~% عدالت پرورا مسکین نوازا

11 زهی هر کام از اختر جسته دیده %~% شکر را رام و شیرین را رمیده

12 رسید آن نامه یعنی خنجر تیز %~% رسید آن نامه یعنی تیغ خون ریز

13 روان افروخت اما همچو آذر %~% جگر پرورد لیکن همچو خنجر

14 نمود آن ناوک زهر آب داده %~% به دل از آنچه می‌جستی زیاده

15 اثر چندان که می‌جویی فزون‌تر %~% جگر چندان که خواهی غرق خون‌تر

16 ز بی‌انصافی شاهم به فریاد %~% کزین سان بسته شیرین را به فرهاد

17 ز بیم آن شهم درتهمت افکند %~% که بر شکر زند لعلم شکر خند

18 زدی طعنم که گر مسکین نوازی %~% چرا با بی دلی چون من نسازی

19 تو شاهی پادشاهان ارجمندند %~% نیاز عشق برخود چون پسندند

20 تو نازک طبع و شیرین آتشین خوی %~% به هم ms087 کی سر کنند آن طبع و این خوی

21 به یک تلخی که از شیرین چشیدی %~% به درد خود ز شکر چاره دیدی

22 ترا جز کامرانی خو نباشد %~% چو شکر هست گو شیرین نباشد

23 چرا تلخی ز شیرین بایدت برد %~% چو شیرینی ز شکر می‌توان خورد

24 دگر فرمود شه کز رشک شکر %~% چو شیرین داشتی جانی بر آذر

25 چرا بد نام کردی خویشتن را %~% به یاری بر گزیدی کوهکن را

26 شکر دور از تو چندانی ندارد %~% که شیرینش به انسانی شمارد

27 چه جای آن که بی انصافی آرم %~% چنین هم سنگ مردانش شمارم

28 تو نیز ای شه به بد کس را مکن یاد %~% میالا خویش را در طعن فرهاد

29 مبین نادیده مردم را به خواری %~% که دور است از طریق شهریاری

30 چه کارت با گدای گوشه‌گیری %~% ستمکش خسته‌ای زاری فقیری

31 اسیر محنت درد جهانی %~% بلای آسمانی را نشانی

32 ز سختیهای دوران خورده نیرنگ %~% فتاده کار او با تیشه و سنگ

33 به دست آورده با سد گونه تشویش %~% لب نانی به زور بازوی خویش

34 نه جسته خاطرش دلجویی کس %~% نه اندر گفته‌اش بدگویی کس

35 قرار زحمت ما داده بر خویش %~% اگر بگذاردش طعن بد اندیش

36 ز سختیهای سنگین نیست آزار %~% مگر از سخت گوییهای اغیار

37 مگر با هر که فرماید کسی کار %~% نهانی با ویش گرم است بازار

38 مگر از کارفرما گر به مزدور %~% رود لطفی ز تهمت نیست معذور

39 اگر چه با کسی کاری ندارم %~% که بر ناکرده سوگندی بیارم

40 ولیکن ز آنچه در مکنون شاه است %~% خدا داند که شیرین بی‌گناه است

41 مرا مشمول تهمت سازی این شاه %~% که با اغیار پردازی به دلخواه

42 مگر بی تهمت آزادی نیابی %~% دلی نا کرده خون شادی نیابی

43 مگر تا زهر در کامی نریزی %~% به عشرت باده در جامی نریزی ms088

44 و گر افسوس شیرین خورده بودی %~% غم ناموس شیرین خورده بودی

45 مکن شاها مخور افسوس شیرین %~% مفرما تلخ بر خود عیش شیرین

46 مخور چندین غم شیرین نباید %~% که درعیش تو نقصانی در آید

47 ترا پروای شیرین اینقدر نیست %~% از اینها جز تمنای شکر نیست

48 چه بر من ترسی ازبدنامی ای شاه %~% کزین ره دیگران را داده‌ای راه

49 ز رسوایی کسی را کی گزند است %~% چو طبع شه چنین رسوا پسند است

50 چرا رسوایی خود را نجویم %~% که پیش شه فزاید آبرویم

51 مگرنه دیگران را این هنر بود %~% که هر دم آبروشان بیشتر بود

52 مرا دامان بحمدالله پاک است %~% ز حرف عیب جویانم چه باک است

53 ز خسرو بهتری اندر جهان کو %~% ز من کامی که دیدی باز برگو

54 چه افسونهای شیرین کار بردی %~% که از حلوای شیرینم نخوردی

55 چو راه دل نزد افسون شاهم %~% که خواهد بردن از افسون ز راهم

56 اگر شیرین ز افسون نرم گشتی %~% کجا بازار شکر گرم گشتی

57 اگر گشتی ز دامان آتشم تیز %~% ز من کی سرد گشتی مهر پرویز

58 اگر درمن هوس را راه بودی %~% کمینه شکر گویم شاه بودی

59 هوس دشمن شدم روزم سیه گشت %~% وفا جستم چنین کاری تبه گشت

60 فریب هر هوسناکی بخوردم %~% که خسرو از هوسناکان شمردم

61 تو خود را پاس دار از حرف بدگو %~% چو خود بهتر شدی درمان من جو

62 چو خوش با یار گفت آن رند سرمست %~% که از مستی فتاد و شیشه بشکست

63 که چون من راه رو تا خود نیفتی %~% بدان ماند نصیحتها که گفتی

64 ز کار نامه چون پرداخت خامه %~% سمنبر مهر زد بر پشت نامه

65 به پیک شاه داد و گفت برخیز %~% سنان بر تحفه جای ناوک تیز

66 زبانی‌گفت با پرویز بر گوی %~% که این آزرده را آزار کم جوی ms089

67 مزن تیغ آنکه را تیر است بر دل %~% منه بار آنکه را بار است در دل

68 جفا با این دل ناشاد کم کن %~% چو از چشمم فکندی یاد کم کن

69 ترا عیشی خوش و روزیست فیروز %~% چه میخواهی از این جان غم اندوز

70 تو روز و شب به عیش و کامرانی %~% ز شبهای سیه روزان چه دانی

71 به شکر آنکه داری جان خرم %~% مرنجان خسته جانی را به هردم

72 نه آن شیرین بود شیرین که دیدی %~% که گر کوه بلا دیدی کشیدی

73 کنون سختی چنان از کارش افکند %~% که کاهش می‌نماید کوه الوند

74 وز آن پس کرد گلگون را سبک خیز %~% به کوه بیستون بر رغم پرویز

75 همی رفتی و با خود راز گفتی %~% غم و درد گذشته باز گفتی

76 به دل گفتی که ای سودا گرفته %~% من از دستت ره صحرا گرفته

77 به چندین محنتم کردی گرفتار %~% نمی‌دانم دلی یا خصم خون خوار

78 به خاک تیره گر خواهی نشستم %~% دگر عهد هوا خواهان شکستم

79 گرم با درد همدم خواهی اینک %~% گرم رسوای عالم خواهی اینک

80 فزونتر شد جنونم ز آنچه خواهی %~% به رسوایی فزونم ز آنچه خواهی

81 برون مشکل برم جان از چنین دل %~% به اندر سینه پیکان از چنین دل

82 تنوری باشد و اختر درونش %~% به از سینه و این دل در درونش

83 چه اندر خانه سد خصمم به کینه %~% چه این دل را نگه دارم به سینه

84 فتادم تا پی دل خوار گشتم %~% شدم تا یار دل بی یار گشتم

85 ز شهر و آشنایان دورم از دل %~% به جان زار و به تن رنجورم از دل

86 بتی بودم ز سر تا پا دلارا %~% چنان گشتم که نشناسم سر از پا

87 ز گیسو داشتم زنجیر شیران %~% به زنجیر اوفتادم چون اسیران

88 هر آن خنجر که از ms090 مژگان کشیدم %~% به من بر گشت و زهر او چشیدم

89 کمند زلف بهر صید بودم %~% چو دیدم خویشتن در قید بودم

90 لبم کآب حیات خویشتن داشت %~% برای خویش مرگ جاودان داشت

91 به نرگس جادویی تعلیم کردم %~% به جادو خویش را تسلیم کردم

92 فروزان بود چهر آتشینم %~% ندانستم که در آتش نشینم

93 چو شمشیرم بد ابروی خمیده %~% کنون شمشیر بر رویم کشیده

94 دل سنگین که بد در سینه من %~% کنون سنگی بود بر سینه من

95 مرا چاهی که بد زیب زنخدان %~% در آن چاهم کنون چون ماه کنعان

96 وز آن آتش که خوی من برافروخت %~% مرا خود خرمن صبر و سکون سوخت

97 بلا بودم چو بالا مینمودم %~% ولی آخر بلای خویش بودم

98 ز نزدیکان یکی را خواند نزدیک %~% کز او افروختی شبهای تاریک

99 بگفت و کرد چهر از اشک خون تر %~% که از شیرین کسی بینی زبون تر

100 به خواری بسته دل نادیده خواری %~% به یار بسته دل نادیده یاری

101 به حدی ساخت خواری با مزاجش %~% که بر مرگ است پنداری علاجش

102 چنان خصمی بود با جان خویشش %~% که گویی نیست جان خصمی‌ست پیشش

103 چو سوزد بیش راحت بیش دارد %~% مگر کآتش‌پرستی کیش دارد

104 مرا بینی که چون سخت است جانم %~% عدوی خویش و ننگ خاندانم

105 به خود خصمی ز دشمن بیش کردم %~% که کرده‌ست آنکه من با خویش کردم

106 کس از ظلمات جوید مهر تابان %~% کس از شمشیر نوشد آب حیوان

107 غزالی کاو وصال شیر جوید %~% نخست از جان شیرین دست شوید

108 طمع بستن به کس وانگه به پرویز %~% بود پلهو زدن بر خنجر تیز

109 وفا جستن ز کس وانگه به خسرو %~% بود عمر گذشته جستن از نو

110 به یادش سینه بر خنجر نهادم %~% که پا ننهاد بر خاری به یادم

111 به نامش زهرها نوشید کامم %~% که ms091 در کامش نشد جامی به نامم

112 وفاداری بر پرویز ننگ است %~% بود یک رنگ با هرکس دورنگ است

113 هوس را در برش قدری تمام است %~% از آن خصمیش با هر نیکنام است

114 طمع داند به خون خود وفا را %~% طفیلی نام بنهد آشنا را

115 به مسکینی کسی کاید به کویش %~% چو مسکینان نظر دارد به رویش

116 گذشتم در رهش از شهریاری %~% چرا او بنگرد بر من به خواری

117 چو آیم من به پای خود ز ارمن %~% از این افزون سزاوار است برمن

118 ببست از دیگرانم چشم امید %~% به چشم دیگرانم کاش می‌دید

119 مرا داند پرستاری به درگاه %~% که با من عشق می‌ورزد به دلخواه

120 گر از چشم بزرگی دیده بر خویش %~% از او کم نیستم گر نیستم بیش

121 از آن بگذر که در ارمن امیرم %~% به ملک دلبری صاحب سریرم

122 اگر فر جهانداری‌ست دارم %~% وگر فرهنگ دلداری‌ست دارم

123 چه شد کز سر تکبر دور دارم %~% ترحم با دلی رنجور دارم

124 به خود گفتم که گر خسرو امیر است %~% چو داغ عاشقی دارد فقیر است

125 همه عجز است و مسکینی‌ست خویش %~% نشاید از تکبر دید سویش

126 بر او از مهر همدردی نمودم %~% زنی بودم جوانمردی نمودم

127 وفاداری خوش است اما نه چندان %~% که بار آرد چنین خواری و حرمان

128 تهی از ده دلان پهلو کنی به %~% به یاران دورو یک رو کنی به

129 به پهلو یکدلی بنشان نکو خو %~% که جز یک دل نمی‌گنجد به پهلو

130 به شکر بست خود را وین نه بس بود %~% مرا بندد به فرهاد این چه کس بود

131 بر مردان نهد پتیاره‌ای را %~% کز او رسوا کند بیچاره‌ای را

132 شه آفاق داند خویشتن را %~% فقیری بی سر و پا کوهکن را

133 همانا در دل این اندیشه دارد %~% که او خنجر به دست این تیشه ms092 دارد

134 نداند کز فریب چشم جادو %~% گذارم تیشه این در کف او

135 چنین می‌گفت و از دل ناله می‌کرد %~% دل از مژگان خود پر کاله می‌کرد

136 زمین از اشک چشمش سیل خون شد %~% روان با سیل سوی بیستون شد

137 به لب زین رشک جان خسرو آمد %~% ولی فرهاد را جانی نو آمد

1 بهر جا وصل از دوری نکوتر %~% بجز یک جا که مهجوری نکوتر

2 رهد عطشان ز مردن آب خوردن %~% بجز یک جا که بهتر تشنه مردن

3 چه جا آنجا که یار آید ز در باز %~% برای آنکه بر دشمن کند ناز

4 ز یاران رنج به کاو بر تن آید %~% که بهر گوشمال دشمن آید

5 غذا به گر خورم از پهلوی خویش %~% کز آن گسترده خوان بهر بداندیش

6 به ار خون جگر باشد به جامم %~% که ریزد ساغر غیری به کامم

7 ز شبهای سیه چندان نسوزم %~% که شمع از آتش غیری فروزم

8 ولی غیرت هم از راهی نه نیکوست %~% کدام است آنکه بربندیم بر دوست

9 چو آمد یار خوش بر روی اوباش %~% به رغم هر که خواهد باش گو باش

10 به کام تشنه وانگه آب حیوان %~% هلاک آن دل کز او برگیری آسان

11 به ساغر کوثر و دلدار ساقی %~% حرام آن قطره‌ای کاو مانده باقی

12 چو عمر رفته را بخت آورد باز %~% از آن بدبخت‌تر کو کورد باز

13 ز شیرین کوهکن را جام لبریز %~% بهانه گو شکر گو باش پرویز

14 به کوه این نامراد سنگ فرسای %~% به نقش پای شیرین چشم تر سای

15 ز درد جان گداز و آه دل سوز %~% ز شب روزش بتر بودی شب از روز

16 همه شب از غم جانان نخفتی %~% خیالش پیش چشم آورده گفتی

17 که او از یاد ناشادم نرفته %~% ز چشم ار رفته از یادم نرفته

18 ز جان از تاب زلفم ms093 تاب برده %~% ز چشم ار چشم مستم خواب برده

19 نگفتی چون برفتم کیم از ناز %~% نگفتم عمر رفته نایدم باز

20 نگفتی با وفا طبعم قرین است %~% نگفتم عادت بختم نه این است

21 نگفتی گشت خواهم آشنامن %~% نگفتم راست است اما نه بامن

22 نگفتی دل ستانم جانت به خشم %~% نگفتی این نبخشی و آنت به خشم

23 نگفتی راز تو با کس نگویم %~% نگفتم گویی اما پیش رویم

24 نگفتی خسروان از من به تابند %~% نگفتم ره نشینان تا چه یابند

25 نگفتی یکدلم با ره نشینان %~% نگفتم پیش آنان وای اینان

26 نکردی آنچه نیرنگت بیاراست %~% بیا تا آنچه گفتم بنگری راست

27 به وصل خود نگشتی رهنمونم %~% بیا بنگر که از هجر تو چونم

28 چو بنشستی به دلخواهی به پیشم %~% بیا بنگر به دلخواهی خویشم

29 ببین از درد هجرم در تب و تاب %~% ز چشم و دل درون آتش و آب

30 مرا گفتی چو دل در عشق بندی %~% دهد عشقت به آخر سر بلندی

31 بلندی داده عشق ارجمندم %~% ولی تنها به این کوه بلندم

32 مرا از بهر سختی آفریدند %~% نخست این جامه را بر تن بریدند

33 شدم چون از بر مادر به استاد %~% سر و کارم به سنگ افتاد و پولاد

34 همی بر سختیم سختی فزودند %~% به بدبختیم بدبختی فزودند

35 بدان سختی چو لختی چاره کردم %~% ز آهن رخنه‌ها در خاره کردم

36 فتادم با دلی سنگین سر و کار %~% که آسان کرد پیشم هر چه دشوار

37 کجا آهن که با این سخت جانم %~% اگر کوشم در او راهی ندانم

38 بسی خارا به آهن سوده کردم %~% از این خارا روان فرسوده کردم

39 نگارا وقت دمسازیست بازآ %~% مرا هنگام جانبازیست بازآ

40 که از جان طاقت از تن تاب رفته %~% در این جو مانده ماهی آب رفته

41 بر این کهسار تاب ای ماهتابم %~% فرو ms094 نارفته از کوه آفتابم

42 همی ترسم که ای جان جهانم %~% نیایی ور رود بر باد جانم

43 گر از جان دادنم بیمی‌ست زان است %~% که جان بهر نثار دلستان است

44 به سختی با اجل زان می‌ستیزم %~% که باز آیی و جان بر پات ریزم

45 به هجران سخت باشد زندگانی %~% به امید تو کردم سخت جانی

46 اجل را می‌دهم هر دم فریبی %~% مگر یابم ز دیدارت نصیبی

47 به حیلت روزگاری می‌گذارم %~% که جان در پای دلداری سپارم

48 چه بودی طالعم دمساز گشتی %~% که جان رفته از تن بازگشتی

49 زمانی روی گلگون کن بدین سوی %~% ز گردش بخت را گلگونه کن روی

50 براین کوه ار شدی آن برق رفتار %~% چو برقی کاو فرود آید ز کهسار

51 وگر از نعل او فرسودی این کوه %~% ز من برخاستی این کوه اندوه

52 نمی گویم کزین کارم نفور است %~% به کار سخت همدستی ضرور است

53 گرم همدست سازی پای گلگون %~% کنم این کوه را یک لحظه هامون

54 خیالت گر چه‌ای بیگانه کیشم %~% نخست آمد به همدستی خویشم

55 ولی چندان فریب و ناز دارد %~% که از شوخی ز کارم باز دارد

56 چنین می‌گفت و خون دیده باران %~% از آن کهسار چون سیل بهاران

57 زمانی دیده بست و بیخود افتاد %~% چو دید آن دم که از هم دیده بگشاد

58 به نام ایزد یکی دشت از غزالان %~% همه بالا بلندان خردسالان

59 همه در زیر چتر از تابش خور %~% چو تاووسان چتر آورده بر سر

60 در فردوس را گفتی گشادند %~% که آن حورا وشان بیرون فتادند

61 همه صید افکنان در راه و بیراه %~% کمند زلفشان بر گردن ماه

62 همه گلچهرگان با زلف پرچین %~% از ایشان دشت چون دامان گلچین

63 سگ افکن در پی آهو به هر سو %~% همه در پویه چون سگ دیده آهو

64 ز مژگان چنگل شاهین ms095 گشاده %~% چو شاهین در پی کبکان فتاده

65 شراب لاله گونشان در پیاله %~% همه صحرا تو گفتی رسته لاله

66 زمین از رویشان همچون گلستان %~% هوا از مویشان چون سنبلستان

67 بت گلگون سوار اندر میانه %~% روان را آرزو دل را بهانه

68 ز مژگان رخنه کن در خانه دل %~% ز صورت شعله زن در خانه زین

69 خرد زنجیری زلف بلندش %~% سر زنجیر مویان در کمندش

70 قمر از پیشکاران جمالش %~% جنون از دستیاران خیالش

71 بلا را دیده بر فرمان بالاش %~% اجل را گوش بر حکم تقاضاش

72 نگاه فتنه بر چشمان مستش %~% فلک را دست بیرحمی به دستش

73 دل آشوبی ز همکاران مویش %~% جهانسوزی ز همدستان خویش

74 شه از گنج گهر او را خریدار %~% فقیر از آه شبگیرش طلبکار

75 به آن از زلف طوق بندگی نه %~% به این از لب شراب زندگی ده

76 چو چشم افتاد به روی کوهکن را %~% همی مالید چشم خویشتن را

77 به خود می‌گفت کاین آن سرونازست %~% که شاهان را به وصل او نیاز است

78 که شد سوی گدایان رهنمونش %~% که ره بنمود سوی بیستونش

79 کدام استاد این افسونگری کرد %~% که این افسون به کار آن پری کرد

80 که راهش زد که اندر راهش آورد %~% به من چون دولت ناگاهش آورد

81 کرا تاب کمند آمد بر افلاک %~% که ماه آسمان افکند بر خاک

82 مگر راه سپهر خویش دارد %~% که ره بر این بلندی پیش دارد

83 در این بد کآمد از آن دلفریبان %~% بتی چون سوی رنجوران طبیبان

84 پی آگاهی فرهاد مسکین %~% فرستادش مگر بانوی شیرین

85 سخنهایی که بود از بیش و کم گفت %~% برهمن را ز آهنگ صنم گفت

86 حدیث نامه شاه جهان را %~% جواب نامه سرو روان را

87 گر از خود یا از آن شیرین دهن گفت %~% تمامی را به گوش کوهکن گفت

88 از آن گفت ms096 و شنو بیچاره فرهاد %~% به جایی شد که چشم کس مبیناد

89 تنش گفتی ز بس تاب و تب آورد %~% نثار پای گلگون بر لب آورد

90 چو سیلاب از سر کوه آن یگانه %~% به استقبال شیرین شد روانه

91 شکر لب یافت اندر نیمه راهش %~% به سد شیرینی آمد عذر خواهش

92 به کوه آمد نگار لاله رخسار %~% چو خورشیدی که او تابد به کهسار

93 رسید آنجا که مرد آهنین دست %~% به کوه آن نقشهای طرفه بر بست

94 رسید آنجا که عشق سخت بازو %~% به کوه افکنده بد غارت به نیرو

95 شده سد پاره کوه از عشق پر زور %~% بدانسان کز تجلی سینه طور

96 چو پیش آمد رواقی دید عالی %~% که کردش دست عشق از سنگ خالی

97 شکسته طاق چرخ دیر بنیاد %~% به زیرش طاق دیگر بسته فرهاد

98 همی شد تا به سنگی شد مقابل %~% که بر تمثال آن شیرین شمایل

99 بگفت این سینه فرهاد زار است %~% که در وی نقش شیرین آشکار است

100 به زلف خویش دستی زد پریوش %~% نگشت از حال خود آن نقش دلکش

101 از آنجا یافت کان تمثال خویش است %~% که احوالش نه چون احوال خویش است

102 و یا استاد چینی کرده نیرنگ %~% یکی آیینه بنموده‌ست از سنگ

103 تبسم را درون سینه ره داد %~% به صنعت پیشه مزد از یک نگه داد

104 به شوخی گفت کای مرد هنرور %~% تو گویی بوده شیرینت برابر

105 مرا خود یک نظر افزون ندیدی %~% چسان این صورت دلکش کشیدی

106 اگر گویم هنر بود این هنر نیست %~% چنین تمثال کار یک نظر نیست

107 بگفت آن یک نظر از چشم دل بود %~% از آنش دست هجران محو ننمود

108 چو دیدم بر رخت از دیده دل %~% از آن دارم شب و روزت مقابل

109 بگفت این نقش بد گو را بهانه‌ست %~% به بی پروایی شیرین بهانه‌ست

110 ms097 همی گوید که آن کاین نقش بسته‌ست %~% چو دل شیرین به پهلویش نشسته‌ست

111 که کس نادیده نقش کس نپرداخت %~% و گر پرداخت چو اصلش کجا ساخت

112 بگفتا داند این کاندیشد این راز %~% که این صورت که بر مه زیبدش ناز

113 برهر کس که جای از ناز دارد %~% ز بس شوخی زکارش باز دارد

114 دلی از سنگ باید جانی از روی %~% که پردازد به سنگ و تیشه زین روی

115 چو شیرینش چنین بی خویشتن دید %~% به بیهوشی صلاح کوهکن دید

116 بگفتا بایدش جامی که پیمود %~% به مستی چند حرفی گفت و بشنود

117 اگر حرفی زند مستی بهانه‌ست %~% توان گفت او به بد مستی نشانه‌ست

118 وزین غافل که عاشق چون شود مست %~% لب از اسرار عشقش چون توان بست

119 مگر می‌خواست وصف نوگل خویش %~% عیان تر بشنود از بلبل خویش

120 به دور آمد شرابی چون دل پاک %~% روان افروز دور از هر هوسناک

121 میی سرمایه عشق جوانی %~% کمین تعریفش آب زندگانی

122 به صافی چون عذار دلنوازان %~% به تلخی روزگار عشقبازان

123 سراپا حکمت و آداب گشته %~% فلاتونی‌ست در خم آب گشته

124 ادبها دیده از خردی زدهقان %~% شده در خورد بزم پادشاهان

125 نخست آن مه به لعل آلوده یاقوت %~% نمود از لعل تر یاقوت را قوت

126 از آن رو جام می جان پرور آمد %~% که روزی بر لب آن دلبر آمد

127 چو جام از لعل او شد شکر آلود %~% به آن تلخی کش ایام پیمود

128 چو جوش باده هوش از دل ربودش %~% که چندان گشت آشوبی که بودش

129 جنون کش با خرد گرگ آشتی بود %~% چو فرصت یافت بر وی دست بگشود

130 که بیرون شو ز سرکاین خانه ماست %~% نیاید صحبت عقل و جنون راست

131 خرد عشق و جنون را دید همدست %~% از آن هنگامه رخت خویش بر بست

132 ادب را رفت ms098 گستاخی به سر نیز %~% که گستاخی‌ست جا ننگ است برخیز

133 حجاب این کشمکش چون دید شد راست %~% به او کس تا نگوید خیز برخاست

134 خرد با پیشکاران تا برون راند %~% جنون با دستیاران در درون ماند

135 حجاب عقل رفت و جای آن بود %~% حجاب عشق بر جا همچنان بود

136 حجاب عشق اگر از پیش خیزد %~% به مردی کاب مردان را بریزد

137 چه غم گر عشق داور پرده رو نیست %~% که خورشید است و چشم بد بر او نیست

138 ولی عشقی که نبود پرده‌اش پیش %~% زیان بیند هم از چشم بد خویش

139 که عاشق چون نظر پرورده نبود %~% همان بهتر که او بی‌پرده نبود

140 چو آتش عاشق آنگه رخ برافروخت %~% که اول خویش و آنگه پرده را سوخت

141 از آتش سوختن از پرده پیش است %~% که او خود پرده سیمای خویش است

142 چو شیرین کوهکن را پرده در دید %~% به شیرینی از او در پرده پرسید

143 که ای چینی نسب مرد هنرمند %~% به چین با کیستت خویشی و پیوند

144 در آن شهری ز تخم سر بلندان %~% و یا از خاندان مستمندان

145 تو با فرهنگ و رای مهترانی %~% نپندارم که تخم کهترانی

146 نخستین روز کت پرسیدم از بوم %~% نگردید از نژادت هیچ معلوم

147 همی خواهم که دست از شرم شویی %~% نژاد خویشتن با من بگویی

148 دگر گفتش تو گویی بت پرستی %~% کت اندر بت تراشی هست دستی

149 بسی نقش است در این کوه خارا %~% نباشد همچو این صورت دل آرا

150 بدو فرهاد گفت آری چنین است %~% ز چینم بت پرستی کار چین است

151 تو ای بت‌گر به چین منزل گزینی %~% به غیر از بت پرستی می نبینی

152 چنین می رفت در اندیشه من %~% کز اول روز دانی پیشه من

153 ولی معذوری ای سرو سمن سا %~% که یک سرداری و سد گونه ms099 سودا

154 صنم ازناز دستی برد بر روی %~% به سد ناز و کرشمه گفت با اوی

155 که ای از تیشه رکش کلک مانی %~% ترا بینم به مزدوران نمانی

156 غریبی پیشه ور از کارفرما %~% ز سودای زر و نه فکر کالا

157 اگر روی زمین گردد پر از در %~% ترا بینم که چشم دل بود پر

158 همه گوهر ز نوک تیشه داری %~% نخواهی زر چه در اندیشه داری

159 چنین بی‌مزد این زحمت کشیدن %~% مرا بار آورد خجلت کشیدن

160 کشی رنج و هوای زر نداری %~% اگر رنج دو روزه بود باری

161 کرا داری بگو در کشور خویش %~% که نه داری سر او نه سر خویش

162 به حق آشنایی ها که پیشم %~% سراسر شرح ده احوال خویشم

163 از این گفتار فرهاد هنرمند %~% به خود پیچد و خامش ماند یکچند

164 وزان پس شرح غم با نازنین گفت %~% چنین شیرین نگفت اما چنین گفت

165 که ای لعلت زبانم برده از کار %~% زبانت بازم آورده به گفتار

166 چه می‌پرسی که تاب گفتنم نیست %~% و گر چه هم دل بنهفتنم نیست

167 شنیدم ای نگار لاله رخسار %~% دلی داری غمین جانی پرآزار

168 گلت پژمرده و طبعت فسرده‌ست %~% که سودا در مزاجت راه برده‌ست

169 به حیلت کوه و صحرا می‌سپاری %~% که یک دم خاطری مشغول داری

170 چه باید بر سر غم غم نهادن %~% به فکر غم کشی چون من فتادن

171 به چنگ و باده ده خود را شکیبی %~% نه از درد دل چون من غریبی

172 ولی گویم به پیشت مشکل خویش %~% به امیدی که بگشایی دل خویش

173 مگو از غم ره غم چون توان بست %~% که می گویند خون با خون توان بست

174 نگویم کز غمم آزاد سازی %~% که از غم خاطر خود شاد سازی

175 بدان ای گل عذار مه جبینم %~% که من شهزاده اقلیم چینم

176 من از ms100 چینم همه چین بت پرستند %~% چو من یک تن ز دام بت نرستند

177 مرا مادر پدر بودند خرسند %~% ز هر کام از جهان الا ز فرزند

178 پدر گفته‌ست روزی با برهمن %~% که گر بت سازدم این دیده روشن

179 به فرزندی نماید سرفرازم %~% مر او را خادم بت خانه سازم

180 چنان گفت و چنان گشت و چنان کرد %~% مرا شش ساله در بتخانه آورد

181 یکی بتگر در آنجا رشک آذر %~% مرا افتاد خو با مرد بتگر

182 چو بت می کردم از جان خدمت او %~% که بد میل دلم با صنعت او

183 از آن خدمت روان او برافروخت %~% هر آن صنعت که بودش با من آموخت

184 برهمن بت تراشی داد یادم %~% بماند آن خوی طفلی در نهادم

185 چو از چشم محبت سوی من دید %~% چنان گشتم که استادم پسندید

186 بتی باری به سنگی نقش بستم %~% ربود آن بت عنان دل ز دستم

187 شب و روزم سر اندر پای او بود %~% سرم پیوسته پر سودای او بود

188 بسی گشتم که او را زنده بینم %~% به جان آن گوهر ارزنده بینم

189 ندیدم در همه چین همچو اویی %~% شدم شیدایی و آشفته خویی

190 از آن آشوب بی اندازه من %~% همه چین گشت پرآوازه من

191 همه گفتند شادان نیک بختی %~% زباغ خسروی خرم درختی

192 کش اول بت می صورت چشاند %~% به معنی بازش از صورت کشاند

193 همه بامن نیاز آغاز کردند %~% مرا از همگنان ممتاز کردند

194 برهمن چون مرا بی خویشتن دید %~% مرا همچون صنم خود را شمن دید

195 من از سودای بت ز آنگونه گشته %~% که فرش بت پرستی در نوشته

196 هجوم خلق و عشق بت چنان کرد %~% که دورم عاقبت از خانمان کرد

197 سفر کردم ز صورت سوی معنی %~% ترا دیدم بدیدم روی معنی

198 چه بودی باز چشمش بازگشتی %~% هم از صورت ms101 به معنی بازگشتی

199 وصال از دیده جانت گشاده‌ست %~% ترا نیز اینچنین کاری فتاده‌ست

200 هوس‌های دل دیوانه تو %~% همه بت بوده در بتخانه تو

201 خیال منصب و ملک و زن ومال %~% هوای عزت و سلمن و اقبال

202 هنرهایی که بود آخر و بالت %~% سراسر نقص می‌دیدی کمالت

203 همه چون بت پرستی‌های خامه %~% سیاه از وی چو بختت روی نامه

204 چو با عشق بتان افتاد کارت %~% شرابی شد پی دفع خمارت

205 ز صورت های بی معنی رمیدی %~% چنان دیدی که در معنی رسیدی

206 بسی از سخت گوییهای اغیار %~% به سنگ و آهن افتادت سر و کار

207 بسی آه نفس را گرم کردی %~% که تا سنگین دلی را نرم کردی

208 بر دلها بسی رفتی به زاری %~% که نقش مهر بر سنگی نگاری

209 جفاها دیدی از بیگانه و خویش %~% ز جور دلبر و کین بداندیش

210 که گردیدی و سنجیدی کنونش %~% فزودن دیدی زکوه بیستونش

211 لبی دیدی که از شیرین کلامی %~% شکر را داده فتوا بر حرامی

212 رخی دیدی که خورشید سحر تاب %~% چو نیلوفر ز عشقش رفته در تاب

213 بدیدی مویی آتش پرور عشق %~% هزاران خسرو اندر چنبر عشق

214 قدی دیدی خرام آهو زشمشاد %~% به رعنایی غلامش سرو آزاد

215 تذروی دیدی از وی باغ رنگین %~% خضاب چنگلش از خون شاهین

216 غزالی دیدی از وی دشت را زیب %~% و زو بر پهلوی شیران سد آسیب

217 بهشتی دیدی از وی کلبه معمور %~% سرا پا رشک غلمان غیرت حور

218 اگر چه آن هم از صورت اثر داشت %~% ولیکن ره بمعنی بیشتر داشت

219 اگر چه نقش آن صورت زدت راه %~% ولی جانت ز معنی بود آگاه

220 ترا گر نی دل و گردیده بودی %~% چو فرهادش به معنی دیده بودی

221 برو شکری کن ار دردی رسیدت %~% که آخر چاره از مردی رسیدت

222 که معنی‌های مردم ms102 صورت اوست %~% جنون سرمست جام حیرت اوست

223 هر آن معنی که صورت را مقابل %~% کجا بند صور بگشاید از دل

224 چو بحر معنی آید در تلاطم %~% شود این صورت معنی در او گم

225 در این معنی کسی کاو را نه دعوی‌ست %~% یقین داند که صورت عین معنی‌ست

226 به نام خالق پیدا و پنهان %~% که پیدا و نهان داند به یکسان

227 در گنج سخن را می‌کنم باز %~% جهان پر سازم از درهای ممتاز

228 حدیثی را که وحشی کرده عنوان %~% وصالش نیز ناورده به پایان

229 به توفیق خداوند یگانه %~% به پایان آرم آن شیرین فسانه

230 که کس انجام آن نشیند از کس %~% که در ضمن سخن گفتندشان بس

231 حکایتها میان آن دو رفته‌ست %~% که نه آن دیده کس نی آن شنفته‌ست

232 شبی در خواب فرهاد آن به من گفت %~% که چشمم زیر کوه بیستون خفت

233 که آن افسانه کس نشنیده از کس %~% که من خواهم که بنیوشند از این پس

234 ز وحشی دید یاری روی یاری %~% وصالش داشت از یاری به کاری

235 بسی در معانی هردو سفتند %~% به مقداری که بد مقدور گفتند

236 به نام خسرو و فرهاد و شیرین %~% بیان عشق را بستند آیین

237 ولی ز آن قصه چیزی بود باقی %~% که پرشد ساغر هر دو ز ساقی

238 ز دور جام مردافکن فتادند %~% سخن از لب ز کف خامه نهادند

239 شدند اندر هوای وصل جانان %~% به گیتی یادگاری ماند از آنان

240 کنون آن خامه در دست من افتاد %~% که آرد قصه‌ای شیرین ز فرهاد

241 چو شرح حال خود را کوهکن گفت %~% ندانی پاسخش چون زان دهن گفت

242 وصال اینجا سخن را بس نموده‌ست %~% نقاب از چهره جان بس نموده‌ست

243 ز صابر بشنو آن پاسخ که او داد %~% که بس کام از لبش زان گفتگو داد

1 چو از فرهاد شیرین ms103 قصه بشنید %~% ز زیر لب به سان غنچه خندید

2 که حالی یافتم داری چه اندوه %~% که از دست تو می‌نالد دل کوه

3 ز دستت بیستون آمد به فریاد %~% که ای شیرین فغان از دست فرهاد

4 چو نامم از ندایت کوه بنشیند %~% به آواز صدا همچون تو نالید

5 مرا آگاهی از درد دلت داد %~% مخور غم کاخر از من دل کنی شاد

6 به هجرم خون اگر خوردی زیان نیست %~% ز وصلم حاصلت جز قوت جان نیست

7 ز هجرم داد عشق از گوشمالت %~% دهد می اینک از جام وصالت

8 شب تاریک هجرانت سرآید %~% مهت با مهر تر از اختر آید

9 ز تمثالی که در این کوه بستی %~% دل ناشاد شیرین را شکستی

10 تو اندر بت تراشی بودی استاد %~% ندانستی در اینجا باید استاد

11 بیا انصاف ده بر سنگ خاره %~% چنین بندند نقش ماهپاره

12 کجا کی روی من دیدی که بر سنگ %~% زدی نقشم چنین ای مرد فرهنگ

13 به چشم مستم آری نگاهی %~% بنشناسی سفیدی از سیاهی

14 همی بینی از این برگشته مژگان %~% به سینه خنجر و در دیده پیکان

15 وگر بر ابرویم پیوسته بینی %~% ز تیرش پیکر جان خسته بینی

16 چو رویم ز آتش می برفروزد %~% ز برقی خرمن سد جان بسوزد

17 ز لعلم گر بیارد با تو گفتار %~% چه دریای کزو آری پدیدار

18 به رویت در نه زانسان تنگ بسته %~% که بین خنده‌ای زان همچو پسته

19 جمالی را که یزدان آفریده‌ست %~% بدین خوبی که چشم کس ندیده‌ست

20 تو نتوانی به کلک و تیشه سازی %~% بدین صنعتگری گردن فرازی

21 به رویم گر توانی نیک دیدن %~% ببین تا نیک بتوانی کشیدن

22 به یک دیدن چه دریابی ز رویم %~% بجز ماندن به قید تار مویم

23 برای آن که در صنعت شوی فرد %~% به رویم بایدت چندین نظر کرد

24 حواست را بدین ms104 خدمت سپردن %~% ز لوح دل غبار غیر بردن

25 نمودن آینه ی دل ازهوس پاک %~% که نقشم را تواند کردن ادراک

26 چو زنگ از آینه ی خود پاک سازی %~% در آن نقش مرا ادراک سازی

27 چو در آیینه ات نقش جمالم %~% در آمد کش چنان نقش مثالم

28 چو فرهاد این سخن ز آن ماه بشنید %~% برآورد از درون آهی و نالید

29 که من ز اول نظر کن روی دیدم %~% به آخر پایه حیرت رسیدم

30 به موی تو که در روی تو حیران %~% شدم از غمزه آن چشم فتان

31 ز بالایت به پا دیدم قیامت %~% نمودم زان قیامت جای قامت

32 ز ابرویت شدم از عالمی طاق %~% ز رویت بر جمالت سخت مشتاق

33 ز مژگانت که زخمش بر جگر بود %~% به وصف ازبخت من بر گشته تر بود

34 به دل سد زخم کاری بیش دارم %~% ولی سد چشم یاری پیش دارم

35 از آن خالی که چشمت را به دنبال %~% بود گشته‌ست دیگرگون مرا حال

36 ز خندان پسته‌ات از هوش رفتم %~% سخنگو آمدم خاموش رفتم

37 ز زلف بسته زنجیر ماندم %~% به زنجیر تو چون نخجیر ماندم

38 ز شوق گردنت از سر گذشتم %~% به سر سیل از دو چشم تر گذشتم

39 گرفته گردنت در عشوه کردن %~% به شوخی خون سد بی دل به گردن

40 از این دستان سرانگشتان نجویم %~% فرو بردی ز دستت بین که چونم

41 تنت سیم است یا مرمر ندانم %~% ندیده وصفی از وی چون توانم

42 اگر پستان و گر نافی ترا هست %~% ندیده نقشی از وی کی توان بست

43 به زیر ناف اگر داری میانی %~% ندانم تا ز او آرم نشانی

44 اگر چیز دگر در آن میان هست %~% نه من دانم نه خسرو تا جهان هست

45 به گلگونت دوبار این روی دیدم %~% که تمثالت به آن آیین کشیدم

46 چو نپسندیدی ms105 آن تمثال از من %~% مپوشان از من این روی چو گلشن

47 مگر این خدمت از من خوش برآید %~% به کامم آبی از آتش برآید

48 چو شیرین این سخنها کرد از او گوش %~% برون رفتش قرار از دل ز سر هوش

49 زمانی در شگفت از آن بیان ماند %~% جوابی بودش اما در دهان ماند

50 پس از اندیشه بسیار خندان %~% ز ناز آورد گلگون را به جولان

51 به ابرویش اشارت کرد کای یار %~% بیا همراه من تا طرف گلزار

52 بیا تا با تو بنشینم زمانی %~% بگویم با تو شیرین داستانی

53 بیا آیینه‌ای نه پیش رویم %~% ببر تمثال رخسار نکویم

54 بیا تا از لبت بخشم شرابی %~% که از دورش چنین مست و خرابی

55 بیا تا بر رخت آرم نگاهی %~% که در کیش وفا نبود گناهی

56 بیا تا ساغری نوشیم با هم %~% به مستی یک نفس جوشیم با هم

57 بیا تا مزد خدمتهات بخشم %~% یکی پیمانه زین لبهات بخشم

58 که تا باشی ز مستی برنیایی %~% به فکر ساغر دیگر نیایی

59 پس آنکه گفت ساقی را که باما %~% بیا و همره آور جام صهبا

60 که از غم تو گلم افسرده گشته‌ست %~% دلم از دست خسرو مرده گشته‌ست

61 پس از این گفت گلگون را عنان داد %~% به دنبالش دوان فرهاد چون باد

62 به هر جایی که گلگون پا نهادی %~% رخ از یاریش او بر جا نهادی

63 چنین می‌رفت تا خوش مرغزاری %~% که با سد گل نبودش رسته خاری

64 گل و سبزه ز بس انبوه گشته %~% نهان در زیر سبزه کوه گشته

65 روان از چشمه‌هایش آب روشن %~% عیان در آب روشن عکس گلشن

66 غزلخوان بلبلان بر شاخسارش %~% به سرخیمه ز ابر نوبهارش

67 به خاک دشت بس بنشسته ژاله %~% دمیده لاله چون پر می پیاله

68 ز خوشه همچو پروین تارم تاک %~% خیال همسری داده به افلاک ms106

69 دل شیرین در آنجا گشت نازل %~% فرود آمد ز گلگون از پی‌دل

70 به فرش سبزه چون گلزار بنشست %~% به فکر کار آن افکار بنشست

1 چو نازل شد به فرش سبزه چون گل %~% به گل افشاند زلف همچو سنبل

2 بر خود خواند آن آواره دل را %~% برایش نرم کرد آن خاره دل را

3 نشاندش رو به روی و پرده برداشت %~% که دیدش کام خشک و چشم تر داشت

4 به ساقی گفت آن مینای می کو %~% نشاط محفل جمشید و کی کو

5 بیار و در قدح ریز و به من ده %~% گلم افسرده بین آب چمن ده

6 بت ساقی قدح از باده پر کرد %~% هلال جام را از می چو خور کرد

7 بزد زانو به خدمت پیش شیرین %~% به دستش داد بدری پر ز پروین

8 گرفت از دست او شیرین خود کام %~% به شوخی بوسه‌ای زد بر لب جام

9 پس آنگه گفت با فرهاد مسکین %~% که بستان این قدح از دست شیرین

10 بخور از دستم این جان داروی هوش %~% که غمهای کهن سازد فراموش

11 اگرخسرو به شکر کرده پیوند %~% تو هم از لعل شیرین نوش کن قند

12 به کوری شکر قند مکرر %~% مکرر بخشمت از لب نه شکر

13 شکر در کام خسرو خوش گواراست %~% کز این قند مکرر روزه داراست

14 گرفت از دست شیرین جام و نوشید %~% چو خم از آتش آن آب جوشید

15 روان شد گرمی می در دماغش %~% فروزان شد ز برق می چراغش

16 خرد یکباره بیرون شد ز دستش %~% حجاب افکند یک سو چشم مستش

17 پی نظاره پرده شرم شق کرد %~% ز تاب دیدنش شیرین عرق کرد

18 به برگ گل نشستن خوی چو شبنم %~% گلش را تازگی افزود در دم

19 ز لب چون غنچه خندان گشت و بشکفت %~% به دلداری یار مهربان گفت

20 بیا چون دل برم ms107 بنشین زمانی %~% که برخوان وصالم میهمانی

21 نظر بگشا به رخساری که خسرو %~% بود محروم از آن ز آن دلبر نو

22 ز کام قندم از شکر گذشته %~% ز بدر نامم از اختر گذشته

23 ز ارمن کان قندم را طلبکار %~% شد و با شکرش شد گرم بازار

24 مگس طبعی یار بلهوس بین %~% به هر جا شکر او را چون مگس بین

25 چو فرهاد این سخن‌ها کرد از او گوش %~% برفت از کار او یکباره سرپوش

26 ز جا برجست و در پهلوش بنشست %~% سخن بشنید از او خاموش بنشست

27 سراپا دیده شد تا بیندش روی %~% شود همدم به آن لعل سخنگوی

28 ولی از شرم سر بالا نمی‌کرد %~% نظر بر آن رخ زیبا نمی کرد

29 مراد خویشتن با او نمی‌گفت %~% سخن در آن رخ نیکو نمی‌گفت

30 چو شیرین اینچنینش دید در دم %~% به ساقی گفت می درده دمادم

31 دمی از باده ما را آزمون آر %~% ز وسواس خردمندی برون آر

32 حکیمان را براین گفت اتفاق است %~% که اندر بزم هشیاران نفاق است

33 ز عقل دوربین دوریم ازعیش %~% ز دانش سخت مهجوریم از عیش

34 خوشا مستی و صدق می پرستان %~% که نی سالوس دانند و نه دستان

35 شنید از وی چو ساقی جام پر کرد %~% قدح را پخته باز از خام پر کرد

36 گرفت و خورد دردیهای آن جام %~% نصیب کوهکن آمد سرانجام

37 چو سور یار شیرین خورد فرهاد %~% ز قید خو بکلی گشت آزاد

38 نه یاد خویش نی بیگانه ماندش %~% نه صبر اندر دل دیوانه ماندش

39 به روی یار شیرین شد غزلخوان %~% کتاب عشق را بگشود عنوان

1 که بر رویم نگاهی کن خدا را %~% به صحبت آشنا کن آشنا را

2 به بوسی زان لبم بنواز از مهر %~% مکن پنهان ز رنجوران دوا را

3 گدای کوی تو گشتم به شاهی %~% به خوان وصل ms108 خود بنشان گدا را

4 میان عاشقانم کن سر افراز %~% بنه تا سر نهم بر پات یارا

5 اگر خسرو نیم فرهاد عشقم %~% که از یاری به سر بردم وفا را

6 نیم صابر که صبر آرم به هجران %~% بده کام دلم یا دل خدا را

7 غزل را چون به پایان برد فرهاد %~% به شیرین گفت از هجر تو فریاد

8 نه تلخ است آنچنان کامم ز هجران %~% که چون خسرو شکرخایم به دندان

9 بده بوسی از آن لعل چو قندم %~% که تو عیسی دمی من درد مندم

10 خمار هجر دارم ده شرابم %~% که از بهر شراب تو کبابم

11 دل شیرین به حالش سوخت دردم %~% به ساقی گفت کو آن ساغر جم

12 بیا یک دم ز خود آزاد سازم %~% خراب از عشق چون فرهاد سازم

13 شنید و جام پر کرد و به او داد %~% کشید و داد جامی هم به فرهاد

14 سوم ساغر چو نوشیدند با هم %~% به صحبت سخت جوشیدند با هم

15 چنین بودند تا شب گشت آن روز %~% نهان شد چهر مهر عالم افروز

16 به مغرب شد نهان مهر دل آرا %~% ز مشرق ماه بدر آمد به بالا

17 چو رخ بنهفت خور بنمود کیوان %~% چراغان شد ز کوکبهای رخشان

18 پرستاران شیرین راز گفتند %~% سخنهایی که باید باز گفتند

19 که امشب را کجا چون برسر آری %~% که را با خود به بزم و بستر آری

20 رود زینجا که و ماند که اینجا %~% نظر کن تا چه می‌باید به فردا

1 بگفت از راز من پوشیده دارید %~% شبی با کوهکن بازم گذارید

2 که در عشقم بجز خواری ندیده‌ست %~% ره و رسم وفاداری ندیده‌ست

3 به سنگ و آهن از من یار گشته‌ست %~% ز سختی محنتش بسیار گشته‌ست

4 به یادم می‌تراشد کوه را روی %~% به رویش می‌رود از خون دل جوی

5 تنش زار و دلش ms109 بیمار عشق است %~% زیان و سودش از بازار عشق است

6 ز هجرم جز دل پر غم ندارد %~% به زخم از وصل من مرهم ندارد

7 که تا نخل قدم بر بار دیده‌ست %~% رطب ناخورده نیش خار چیده‌ست

8 بیارایید امشب محفلم را %~% دهید از کوهکن کام دلم را

9 گلم بی‌بلبلی خندان نگردد %~% سرم بی‌شور با سامان نگردد

10 لوای شادکامی بر فرازید %~% می و نقل و کباب آماده سازید

11 اگر سیب سفاهان نیست غم نیست %~% زنخدانم به لطف از سیب کم نیست

12 هم از نارنج و اترج بی‌نیازم %~% که لیمو بار دارد سرو نازم

13 ز حلوا گر ندارید آب دندان %~% بود حلوای لعلم باب دندان

14 ازاین مهمان که امشب هست مارا %~% نخواهد بست غم در شست ما را

15 شب قدر است و روز عید امشب %~% نوازد چنگ خود ناهید امشب

16 همی می در قدح ریزید تا مست %~% شود هر کس که در این کوه سر هست

17 که کس را آگهی از ما نباشد %~% میان ما کسی را جا نباشد

18 پس از آراستن بزم طرب را %~% به ما تا روز بگذارید شب را

19 نه دایه نه کنیزی هست در کار %~% که بخت کوهکن گشته‌ست بیدار

20 پرستاران ز او چون این شنیدند %~% ز حیرت جمله انگشتان گزیدند

21 ولی غیر از رضای او نجستند %~% به پیش او ورای او نجستند

22 یکی بزم طرب آماده کردند %~% صراحی هر چه بد پر باده کردند

23 به محفل هر چه می‌بایست بردند %~% به جان پا در ره خدمت فشردند

24 نهالیها نهادند و برفتند %~% در آن بیدار شب تا روز خفتند

25 یکی آگه نشد زیشان که شیرین %~% چسان آسود با فرهاد مسکین

26 مگر پر کار گلبانوی هشیار %~% که چون کوکب دو چشمش‌بود بیدار

27 فراز پشته‌ای از دور تا روز %~% ز حسرت بد دهانش باز چون یوز

28 به جاسوسی ms110 ز خسرو بود مأمور %~% که بی‌اجری نباشد هیچ مزدور

1 چو شیرین کوهکن را دید با خویش %~% به تنها دور از چشم بداندیش

2 به نرمی گفت او را خیرمقدم %~% که جانت از وصالم باد خرم

3 غم دیرین مگو در سینه دارم %~% که در ساغر می دیرینه دارم

4 بگو بشنو چو اکنون هست فرصت %~% که عاقل گاه فرصت ندهد از دست

5 کم افتد کز دری یاری درآید %~% پس از سالی گل از خاری برآید

6 به هر سودا اگر می‌بود سودی %~% فقیری در جهان هرگز نبودی

7 به ملک و مال اگر کس کام دیدی %~% ز لعلم کام خسرو جام دیدی

8 ز قسمت بیش نتوان خورد هرگز %~% ز مدت پیش نتوان برد هرگز

9 چو فرهاد این سخنها کرد از او گوش %~% به سر همچون خم می آمدش جوش

10 بگفتا عقل کو تا کار بندم %~% بگو تا پیش تو زنار بندم

11 بگفتا از لبم شکر نخواهی %~% بگفتا خواهم ار کیفر نخواهی

12 بگفتا شکرم را نرخ جان است %~% بگفتا گر به سد جان رایگان است

13 بگفتا یک دو ساغر خورد باید %~% بگفتا هر چه فرمایی تو شاید

14 بگفتا نه صراحی پیش دستم %~% بگفتا ده قدح زان چشم مستم

15 نگاهی کرد از آن چشم مستش %~% بکلی برد دین و دل ز دستش

16 قدح پر کرد و گفتا گیر و درکش %~% گرفت و خورد و گفتا پرده برکش

17 شنید و برقع و معجر برانداخت %~% به رویش دیده برکرد و سرانداخت

18 چوشیرین آن نیاز از کوهکن دید %~% به رویش چون گل سیراب خندید

19 ز درج لعل مروارید بنمود %~% نیاز کوهکن زان خنده افزود

20 تقاضا کرد بوسیدن لبش را %~% به سر ننهاد دندان مطلبش را

21 چو شیرین گشت آگه از تقاضاش %~% به سان غنچه خندان گشت لبهاش

22 میان خنده و مستی به کامش %~% نهاد آن لب که از ms111 وی بود کامش

23 لبش چون با لب شیرین قرین شد %~% به کام از کوثرش ما معین شد

24 نبودش باور از بخت این که شیرین %~% نشسته در برش چون باغ نسرین

25 به دندان خواست خاییدن لبش را %~% نه تنها لب که سیب غبغبش را

26 ولی ترسید کز لعلش چکد خون %~% فتد از پرده راز عشق بیرون

27 به بوسیدن نیفزود او گزیدن %~% که چون خسرو شکر باید مزیدن

28 دل شیرین هم از آن کار خوش بود %~% که با او یار و او با یار خوش بود

29 زمانی دیر در این کار ماندند %~% دویی را در برون در نشاندند

30 یکی گشتند همچون شیر و شکر %~% نه از پا باخبر بودند و نی سر

31 چو جان و تن به هم پیوسته گشتند %~% ز هر اندیشه‌ای وارسته گشتند

32 چو از شب رفت پاسی دست فرهاد %~% شد اندر سینه آن سرو آزاد

33 دولیمو دید شیرین و رسیده %~% که به ز آن باغبان هرگز ندیده

34 برای دفع صفراهای هجران %~% بر آن شد تا گزد او را به دندان

35 ولیکن از گزیدن پاس خود داشت %~% مکیده و بوسه‌ای در پاش بگذاشت

36 براند از ساحت سینه به نافش %~% چو شیرین داشت زین جرأت معافش

37 ز ناف او دل فرهاد خون شد %~% چو مشک از نافه نافش برون شد

38 مگرپنداشت ناف او فتاده‌ست %~% به حقه لعل رخت خود نهاده‌ست

39 همی رفت از پی افتاده نافش %~% که جا بدهد چو مشک اندر غلافش

40 ره از شلوار بندش دید بسته %~% چو بندی شد دلش زین عقده خسته

41 ولی از معنی خیر الامورش %~% نه در نزدیک دل ماند و نه دورش

42 کز اینجا بر گذشتن حد کس نیست %~% بجز خسرو کسی را این هوس نیست

43 چو نقدش از محک بی‌غش برآمد %~% چو آب افتاده چون آتش برآمد

1 به گرمی گفتش ار ms112 کار دگر هست %~% بجو تا وقت و فرصت این قدر هست

2 که این شب چون به روز آید ز شیرین %~% به هجران وصل بگراید ز شیرین

3 پس از این شب بود روز جدایی %~% که این بوده‌ست تقدیر خدایی

4 چو فرهاد این شنید از دل به سد درد %~% برآورد آهی و از جان فغان کرد

5 که ای وصلت دوای درد هجران %~% چه سازم در فراقت با دل و جان

6 تو گر رخ پوشی از من جان نخواهم %~% اگر دردم کشد درمان نخواهم

7 به هجران گر بر این سر کوه مانم %~% به زیر کوه سد اندوه مانم

8 نخواهم زندگانی در فراقت %~% که شادم ز اجتماع و احتراقت

9 بگفت از اجتماع و احتراقم %~% اگر شادی میندیش از فراقم

10 که در قربت مه ار مهرش بسوزد %~% ز مهرش بار دیگر برفروزد

11 هلالش را چو خواند در مقابل %~% کند بدر و برد اندوهش از دل

12 اگر خسرو نبندد پایم از راه %~% به هر مه بردمم زین کوه چون ماه

13 شبان تیره‌ات را نور بخشم %~% گه از نزدیک و گه از دور بخشم

14 و گر چون شکرم در کام گیرد %~% ز لعل شکرینم جام گیرد

15 دگر نگذاردم از کف زمانی %~% که آساید ز وصلم خسته جانی

16 اگر با خسروم افتد چنین کار %~% به هجرانم بباید ساخت ناچار

17 ز وصلم گر به ظاهر دور مانی %~% به سد محنت ز من مهجور مانی

18 به تمثال و به یادم آشنا شو %~% ز اندوه جداییها جدا شو

19 میسر بی منت گر هست خوابی %~% به خواب آیم ترا چون آفتابی

20 غرض هر کامت از من هست مقصود %~% بخواه اکنون که آمد گاه بدرود

21 بگفتا کام خسرو کام من نیست %~% به شهد شهوت آلوده دهن نیست

22 رضای تو مرا مقصود جان است %~% نه کام دل نه دل اندر میان است

23 ms113 تراگر راندن شهوت مراد است %~% مرا نی در کمر آب و نه باد است

24 وگر این نیست قصد و امتحان است %~% مرا آن تیر جسته از کمان است

25 به چین افکندم آنرا همچو نافه %~% چو آهوی ختایی بی گزافه

26 و گر زان صورتی بر جای مانده‌ست %~% به راه عاشقی بی پای مانده‌ست

27 بنتواند ز جا برخاست کامی %~% ندارد جز قعود بی‌قیامی

28 چو خسرو گر کسی آلفته گردد %~% بود کین در به سعیش سفته گردد

29 ز حرف کوهکن شیرین برآشفت %~% بخندید و در آن آشفتگی گفت

30 چوخسرو بایدت آلفته گشتن %~% که می‌باید درم را سفته گشتن

31 تو کوه بیستون از پا درآری %~% چرا افزار در سفتن نداری

32 وگر داری و از کار اوفتاده‌ست %~% چو خوانیمش به خدمت ایستاده‌ست

33 رضای من اگر جویی زجا خیز %~% به خدمت کوش و از شنعت مپرهیز

34 که بی مردی زنی را خرمی نیست %~% که بی روح القدس این مریمی نیست

35 بسنب این گوهر ناسفته ام را %~% بکن بیدار عیش خفته ام را

36 که از آمیزش خسرو به شکر %~% نهادم پیشت این ناسفته گوهر

37 فکندم گنج باد آورد از دست %~% که جانم با غم عشق تو پیوست

38 ز عشقت بی نیاز از ملک و مالم %~% در این برج شرف نبود وبالم

39 نخوانده خطبه‌ام خسرو به محضر %~% نکرده بیع این ناسفته گوهر

40 متاع خویش را دیگر به خسرو %~% بنفروشم که دارد دلبری نو

41 بیا آسان کن از خود مشکلم را %~% به برگیر و بده کام دلم را

42 که مه را مشتری در کار باشد %~% نه هر انجم که در رفتار باشد

43 چو فرهاد این سخنها کرد از او گوش %~% به کامش شد شرنگ از غیرت آن نوش

44 بگفت ای عشق تو منظور جانم %~% کرم فرما به این خدمت مخوانم

45 از این خدمت مرا معذور می‌دار %~% که ms114 در سفتن بسی کاریست دشوار

46 به هجران تا رضای تست سازم %~% به وصلم گر نوازی سرفرازم

47 مرا در عشق تو از خود خبر نیست %~% به غیر از عاشقی کار دگر نیست

48 بر این سر کوهم ار گویی بمانم %~% وگر خواهی به پایت جان فشانم

49 چو شیرین این سخنها کرد از او گوش %~% به کامش باز کرد آن چشمه نوش

50 دهانش را ز نقل بوسه پر کرد %~% ز مژگان هم کنارش پر ز در کرد

51 در آغوشش دمی بگرفت چون جان %~% به کامش لب نهاد و گفت خندان

52 که الحق چون تو اندر عشق فردی %~% ندیده تا جهان دیده‌ست مردی

53 نشاندم بر سر خوان وصالت %~% نپوشیدم ز چشم جان جمالت

54 ترا چندان که باید آزمودم %~% به رویت باب احسانها گشودم

55 زرت آمد برون پاک از خلاصم %~% چه غم دیگر ز طعن عام و خاصم

56 بمان چندی بر این سرکوه چون برف %~% گدازان کن به یادم عمر را صرف

57 که آخر زین گدازش جام لاله %~% دمد زین خاک چون پر می پیاله

58 به پایان نخل عشق آرد از آن بار %~% کند آسان هزاران کار دشوار

59 میان گفتگو شد صبح را چاک %~% گریبان و عیان شد عرصه خاک

60 ز زیر زاغ شب چون بیضه خورشید %~% عیان شد چون به محفل جام جمشید

61 پرستاران شیرین هم ز بستر %~% برآوردند سر چون خفت اختر

62 پی پوشیدن آن راز شیرین %~% ز جا برخاست همچون باغ نسرین

63 چو خور بر کوهه گلگون برآمد %~% چو سیل از کوه در هامون برآمد

64 وداع کوهکن کرد و عنان داد %~% به گلگون و روانش ساخت چون باد

65 پرستارانش هم از پی براندند %~% به هجرش کوهکن را برنشاندند

66 از آن هامون چو بیرون رفت شیرین %~% نماند آنجا بجز فرهاد مسکین

67 به سنگ و تیشه باز افتاد کارش %~% به تکمیل مثال ms115 روی یارش

68 ندانم در فراق یار چون کرد %~% ز تیشه بیستون را بی‌ستون کرد

69 پس از چندی که شیرین را به خسرو %~% گذار افتاد و جست آن شادی نو

70 حدیث کوهکن گفتند با هم %~% در این مدعا سفتند با هم

71 میان گفتگو خسرو ز شیرین %~% شنید از محنت فرهاد مسکین

72 به عشق کوهکن دیدش گرفتار %~% پی آزادیش دل ساخت بیدار

73 به دفع کوهکن اندیشه ها کرد %~% بسی تیر خطا از کف رها کرد

74 در آخر از حدیث مرگ شیرین %~% به جان کوهکن افکند زوبین

75 نبودش چون ز عشق او فروغی %~% به جانش زد خدنگی از دروغی

76 به تیشه دست خود سر کوفت فرهاد %~% شد از کوه دو سد اندوه آزاد

77 درخت عشق را جزغم ثمر نیست %~% بر و برگش جز از خون جگر نیست

78 نه تنها کوهکن جان داد ناشاد %~% که خسرو هم نشد زین غصه آزاد

79 یکی از تیشه تاج غم به سرداشت %~% یکی پهلو دریده از پسر داشت

80 خمش کن صابر ازین گفت پرپیچ %~% که دنیا نیست غیر از هیچ در هیچ

81 زبان زین گفتگو بربند یکچند %~% که توتی از زبان مانده‌ست در بند

82 وصال و وحشی این افسانه خواندند %~% به پایان نامده دامان فشاندند

83 تو هم رمزی از این افسانه گفتی %~% که اندر خواب دیدی یا شنفتی

84 جهان گویی همه خواب و خیال است %~% خیال وخواب اگر نبود چه حال است

85 دلم از معنی این قال خون است %~% که در آخر ندانم حال چون است

86 بود خواب و خیال این خواری ما %~% پس از مردن بود بیداری ما

فرهاد أو شيرين

فرهاد أو شيرين

نبذة عن الكتاب

الفهرس