1 به نام خدایی که با تیره خاک %~% بر آمیخت این جوهر جان پاک

2 چو با یکدگر کردشان آشنا %~% دگر بارشان کرد از هم جدا

3 که دانست کان آشنائی چه بود %~% پس از آشنائی جدائی چه بود

4 درین پرده کس را ندادند بار %~% نمی‌داند این راز جز کردگار

5 به بوئی که در نافه افزون کند %~% بسی آهوان را جگر خون کند

6 صدف تا کند دانه در پدید %~% بسی شور و تلخش بباید چشید

7 بر افراخت نه پرده لاجورد %~% ده و دو مقام اندر و راست کرد

8 بهر پرده و هر مقامی که ساخت %~% یکی را زد و دیگری را نواخت

9 شکر را زنی خانه‌ای بر فراخت %~% گره کاری و بند گیریش ساخت

10 مگس خواست حلوائی از خوان او %~% عسل آیتی گشت در شان او

11 خداوند هفت آسمان و زمین %~% زمین گستر و آسمان آفرین

12 ز خورشید مه را جدائی دهد %~% شب و روزشان روشنائی دهد

13 نپرسی چرا اختر و آسمان %~% شب و روز گردند گرد جهان

14 مپندار کین بی سبب می‌کنند %~% خداوند خود را طلب می‌کنند

15 نمی‌گنجد او در تمنای تو %~% تو او را بجو کوست جویای تو

16 گل ما بنا کرده قدرتش %~% دل ما سرا پرده عزتش

17 به نورش دو چشم جهان ناظر است %~% از آن نور مردم شده ظاهر است

18 خداوند چار و دو و سه یکی است %~% بماند شش و چار و نه اندکی

19 به مسمار هفت اخترش دوخته %~% فلک حلقه‌ای بر درش دوخته

20 به حکمت رسانیده است آن بدین %~% روان ز آسمان و تن از زمین

21 فزون از زمین است تا آسمان %~% تفاوت مر این هر دو را در میان

22 دگر بارشان کرد از هم جدا %~% دو بیگانه با هم شدند آشنا

23 که آن از گل تیره است این ز نور %~% ز تن تا ms01 به جان نسبتی هست دور

24 به زاری و حسرت جدا می‌شوند %~% چو با یکدیگر آشنا می‌شوند

25 نمی‌بودشان کاشکی اتصال %~% چون جان را و تن را چنین بود حال

1 الهی الهی خطا کرده‌ایم %~% تو بر ما مگیر آنچه ما کرده‌ایم

2 گنه کارم و عذر خواهم توئی %~% چه حاجت بپرسش گواهم توئی

3 به گیتی نداریم غیر از تو کس %~% به لطف تو داریم امید و بس

4 مرا مایه‌ای بس گران داده‌ای %~% به شهر غریبم فرستاده‌ای

5 که تا دولت هر دو عالم خرم %~% کنم سود و سرمایه باز آورم

6 کنون می‌روم کیسه پرداخته %~% همه سود و سرمایه در باخته

7 به خود روی خود را سیه کرده‌ام %~% به بد کار خود را تبه کرده‌ام

8 مگر هم تو بر حال فردای من %~% کنی رحمتی ورنه ای وای من

9 در آن دم که جان عزم رفتن کند %~% ز سودای جان مرغ دل پر زند

10 مرا ذوق شهد شهادت چشان %~% به نام خودم ساز و شیرین زبان

11 ندارم بغیر از تو فریاد رس %~% الهی در آن دم به فریاد رس

12 گنه کارم و آنگه امید وار %~% که دریای فضلت ندارم کنار

13 مگر باز پوشد گنه داورم %~% وگر باز پرسد چه عذر آورم

14 فرو مانده‌ام سخت در کار خویش %~% سیه رویم از کار و کردار خویش

15 ز اشکی که آید به رویم فرو %~% چه سود است جز ریختن آبرو

16 چه حاصل دهد با گنه کاریم %~% جز از درد سر ناله و زاریم

17 به عذر گناهم که رسم است و خو %~% سرشکی همی ریزم آنگه برو

18 زند هر کس از طاعت خود نفس %~% مرا تکیه بر رحمت تست و بس

19 به پیرانسر ار چه گنه می‌کنم %~% ولیکن در رحمتت می‌زنم

20 خداوندگارا به حق رسول %~% که فرما مناجات سلمان قبول

1 رسولی که پا بر عرش سود %~% ز ms02 پایش سر عرش را تاج بود

2 بلند آفتاب مبارک نظر %~% که او راست هر دو عالم اثر

3 رسول کریم و متاع امین %~% امام الوری قدوه العالمین

4 گهی جبرئیلش بود میر بار %~% گهی عنکبوتش بود پرده‌دار

5 امام شش و هفت و سی بار ده %~% سپهر و دو مه و چارده

6 شد از نافه مشگ عبد مناف %~% معطر حرم کان زمین راست ناف

7 از اینجا براقش توجه نبود %~% به جائی که آنجایگه جای نبود

8 به یک پی بساط فلک در نوشت %~% چو تیر از کمان فلک در گذشت

9 چنین رفت تا سدره المنتها %~% به ملکی گذر کرد بی منتها

10 کجا دایه رحمتش داد شیر %~% مسیحا شد آنجاش طفلی به شیر

11 اگر معجز یوسف از ماهی است %~% تو خورشیدی و معجزت ماهی است

12 نهاده قدم بر سر آسمان %~% نینداخته سایه بر خاکدان

13 ز یونس به احمد همان است راه %~% که از قعر ماهی است تا اوج ماه

14 همه عقل و روح است و روحی لدیه %~% ایا معشر الناس صلوا علیه

15 پس از شکر دادار نعمت نبی است %~% وز آن پس عائی که فرض است چیست

16 دعای شهنشاه دیهیم و گاه %~% پدر بر پدر خسرو و پادشاه

17 فشاننده گنج دریا به بزم %~% دراننده قلب خارا به رزم

18 فرازنده پایه سروری %~% فروزنده ماه نیک اختری

19 سپهر از کمر بستگان درش %~% ظفر یک سپاهی است از لشکرش

20 کجا لشکر عزم او سیر کرد %~% رود چرخ گردنده آنجا به گرد

21 بر آفاق گسترده ظل همای %~% در آن سایه آسوده خلق خدای

22 ز یک سوی ظلم است و یکسو امان %~% چه سدی است شمشیر او در میان

23 ز شیر درفشش درفشان ظفر %~% چو از خانه شیر تابنده خور

24 نیبند شبیهش بصر جز به خواب %~% نیابد نظیرش نظر جز در آب

25 گر از کوه پرسی ms03 که در بحر و بر %~% که زیبد که بندند پیشش کمر

26 به لفظ صدا پاسخ آید ز کوه %~% که سلطان اویس آسمان شکوه

27 الا ای جهاندار پیروز بخت %~% سزاوار شاهی و زیبای تخت

28 سر فرقدان پایه تخت تست %~% بلند آسمان سایه بخت توست

29 نگینی است خورشید بر افسرت %~% حبابی است ناهید در ساغرت

30 زمین و زمانه به کام تواند %~% همه پادشاهان غلام تواند

31 شب مملکت را مه و اختری %~% تن سلطنت را سر و افسری

32 زهی در تن مملکت جاودان %~% وجود تو چون جان و حکمت روان

33 کسی را که کین تواش داد تاب %~% ندادش جز از چشمه تیغ آب

34 اگر حمله بر کوه خارا کنی %~% چو خاشاکش از جای خود بر کنی

35 به عهد تو خونریز شد بی دریغ %~% چنین واجب الحد از آنست تیغ

36 قلم کرد تزویر در عهد شاه %~% بریدش زبان کرد درویش سیاه

37 خدایت همه هر چه بایست داد %~% جوانمردی و دانش و دین و داد

38 ترا داد رسم است و بخشش طریق %~% همین کن که توفیق بادت رفیق

39 مراد از جهان نام نیک است و بس %~% بجز نام نیکو نماند به کس

40 جهان راست حاصل همه چیز لیک %~% چه با خود توان برد جز نام نیک

41 بخوان قصه خسروان جوان %~% ز هوشنگ و جم تا به چنگیز خان

42 که گر عکس شمشیرشان آفتاب %~% بدیدی اسد را شدی زهره آب

43 ز چندین زر و افسر و تخت و گنج %~% که کردند حاصل به سختی و رنج

44 بجز نام نیکو ازین انجمن %~% ببین تا چه بردند با خویشتن

45 شنیدم که می‌گفت بهرام گور %~% پدر را کز او شد جهان پر ز شور

46 که:« آه ضعیفان به گردون رسید %~% سرشک یتیمان به جیحون رسید

47 از آن ترسم ای شهریار جوان %~% که اشک ستمدیدگان ناگهان

48 فراهم ms04 شود ملک گردد خراب %~% برد جاه ما را به یکباره آب‌»

49 چو بشنید در دیده آورد آب %~% بپیچید مردانه دادش جواب

50 که ایزد تو را بخشش و داد داد %~% به من در ازل جور و بیداد داد

51 تو را آن نصیب من این آمدست %~% چه تدبیر قسمت چنین آمدست

52 مرا جز که بی معدلت نیست رای %~% ولی غیر از این است حکم خدای

53 درختی است عدل ملک بارور %~% که بیخش دوام است و دولت ثمر

54 اساس بقا عدل ثابت کند %~% درخت سعدات ستم برکند

55 نبی ملک را گفت دین توام است %~% حقیقت بدان کان بدین قائم است

56 قیامت که آنجاست قاضی خدای %~% برابر نشینند شاه و گدای

57 اگر عدل باشد گوای ملک %~% شود عرش ثابت برای ملک

58 بود ساعتی عدل دارای دین %~% ز هفتاد ساله عبادت گزین

59 صبوح سعدات صباح تو باد %~% جنود ملائک جناح تو باد

60 کسی را که با تست سر در غرور %~% کلاه از سر و سر ز تن باد دور

1 الا ای جگر گوشه فرزند من %~% تو ای قره العین دلبند من

2 جوانی و فرزانه و هوشیار %~% اوان جوانی غنیمت شمار

3 جوانی است سرمایه‌ای بس عزیز %~% به بازی چو من در نبازی تو نیز

4 کنون سالم از شصت و یک در گذشت %~% بساط نشاطم جهان در نوشت

5 ز شام سرم صبح پیری دمید %~% سپیدیم گشت از سیاهی پدید

6 درختم به آورد بر جای سیب %~% ز بالا نهادم سر اندر نشیب

7 ز شخص ضعیفم خیالی نماند %~% ز نخل وجودم خلالی نماند

8 جوانی و پیری بهار است و دی %~% نه آن دی که باشد بهارش ز پی

9 غنیمت شمر پیش از آن کاین گلت %~% شود زرد و نسرین دهد سنبلت

10 نشیند به جای سمن زار برف %~% چو گل در هوایت شود عمر صرف

11 زمان هوی ms05 و هوس در گذشت %~% هوا بر دلم سرد و می تلخ گشت

12 چو صافی عمر من ایام برد %~% از آن جرعه‌ای ماند و آن نیز درد

13 چه می‌شاید از جرعه انگیختن %~% که در خاک می‌بایدش ریختن

14 ازین پیش سرو بلند قدم %~% ز پستی به بالا نهادی قدم

15 شد آن یرو بالای من سرنگون %~% به خاک سیه میل دارد کنون

16 کسی را که سوده است سر بر سماک %~% چه سود است چون می‌رود زیر خاک

17 جهان غره عمر من تلخ کرد %~% همان عیش می‌بر دلم تلخ کرد

18 هواب بتان رفتم از سر بدر %~% به یکبارگی عقلم آمد به سر

19 سعادت کسی را بود راهبر %~% که در خدمت شاه بندد کمر

20 کسی همعنان سعادت شود %~% که چون سایه اندر رکابش دود

21 نمی‌آید از دست من هیچ کار %~% که تا نعمتش را شوم حقگزار

22 شدم حاصل از نعمتش مغز و پوست %~% ورم مغز استخوان است از اوست

23 بسی نعمت از دولتش خورده‌ام %~% به نانش چهل سال پرورده‌ام

24 کنون گشت موی سیاهم سپید %~% ز عمر گرامی شدم ناامید

25 برو حلقه در گوش کن ای پسر %~% همی گرد بر آستانش چو در

26 اگر من نشستم تو در پای باش %~% ور از جای رفتم تو بر جای باش

27 من از یمن اقبال این خاندان %~% گرفتم جهان را به تیغ زبان

28 من از خاوران تا در باختر %~% ز خورشیدم امروز مشهورتر

29 اگر چه من از ذره‌ای کمترم %~% ولی خدمتی کرده اندر خورم

30 چه دانی چه جائی است خاک درش %~% عجب کیمیائی است خاک درش

31 کمر بر میان بند چون کوهسار %~% ولیکن ثبات قدم گوش دار

32 کسی کز مقیمان این در شود %~% اگر خاک باشد همه زر شود

33 بیا تا به قاف قناعت رویم %~% چو عنقا بر آن قاف ساکن شویم

34 گشائیم بر دل هوای ms06 جلال %~% که آن قاف بر عین عزاست دال

35 سریر سلاطین ملک رضا %~% ریاض ریاحین باغ بقا

36 جهان رضا را شده کدخدا %~% سریر سران را زده پشت پا

37 به یک دم دو عالم بر انداخته %~% به بیش و کم از هیچ در ساخته

38 کسی کو عنانش به دست هواست %~% اگر پادشاهست پیشم گداست

39 تو رنج ار کشی ور نخواهی کشید %~% نصیب تو البته خواهد رسید

40 مقرر شد اول همه قسم تو %~% دگر جان دمیدند از جسم تو

41 چو حال نصیبت یقین شد که چیست %~% پس این جستجوی تو از بهر کیست

42 اگر تیغ خواهی زدن ور قلم %~% نخواهد شدن روزیت بیش و کم

43 توانگر یکی دان که پیشش یکی است %~% کم و بیش و نیک و بد و هست و نیست

44 هر آنچش در آید ببازد روان %~% ورش در نیاید بسازد بدان

45 اگر در قناعت گریزد کسی %~% نباید شدش بر در هر خس

46 یکی خیمه تنگ و تیره است دل %~% تو ای خیمگی خیمه بر کن ز دل!

47 بزن خیمه جائی که تا جاودان %~% نباید شدن هیچ جا ز آن مکان

48 کسی راز طاس سپهر دغا %~% نیابد به ششدر سپنجی سرا

49 سرای جهان پیش اهل نظر %~% چو خانی نماید که باشد دو در

50 ازین در کسی کامدش در درون %~% همی بایدش رفت از آن در برون

51 چنان زی که نام تو روز حساب %~% نویسند با راستان در کتاب

52 کسی کو به غم حاصل آرد زری %~% غم زر خورد او و زر دیگری

53 تو نعمت کجا گرد می‌آوری %~% کجا می‌بری چون تو غم می‌خوری

54 برین زندگی هیچ بنیاد نیست %~% جز از پاره‌ای خاک بر باد نیست

55 عجب نیست در تو که ما و منی است %~% که اصل سرشتت ز ما و منی است

56 کسی کو در آز بندد فرو %~% گشایند ms07 درهای جنت برو

57 دلت مست آزاست هشیار باش %~% به خواب غرور است بیدار باش

58 که چون بگذرد نیز این هفته عمر %~% ز خواب اندر آئی بود رفته عمر

59 برو سینه خاک را باز کن %~% ببین در دلش رازهای کهن

60 در او نازکان گل اندام بین %~% همه خشت بالین و بستر زمین

61 بر آنی که ایشان ازین خاکدان %~% برفتند و تو زنده‌ای جاودان

62 همه در پی یکدگر می‌رویم %~% نماند کسی سر به سر می‌رویم

63 دلا برگ این راه نیکو بساز %~% که راهی است باریک و دور و دراز

64 شب زندگانی به آخر کشید %~% شبت روز شد وقت رفتن رسید

65 یکایک برفتند یاران تو %~% رفیقان و اندوه گساران تو

66 رسیدند هر یک به ماوای خویش %~% تو مسکین گرانباری و راه پیش

67 در این منزل آخر چرا خفته‌ای %~% رباطی است ویران کجا خفته‌ای

68 بسی کاروان شد درین ره روان %~% نیامد کسی باز از این کاروان

69 که ز آن رفتگان باز گوید خبر %~% که چون است احوالشان در سفر

70 بسا کاروانا کزین پل گذشت %~% مگر نیست ز آنسو ره بازگشت

71 شبی بنده را شاه پیروز بخت %~% طلب کرد و بنشاند در پیش تخت

72 در آمد ز راه سخن گستری %~% سخن راند از نظم در دری

73 که از در معنی چه پرورده‌ای %~% ز درای خاطر چه آورده‌ای

74 بیاور ز نو گوهری پر ثمن %~% که داند خرد لایق گوش من

75 در گنج معنی دلم باز کرد %~% سخن را ز هر گونه‌ای ساز کرد

76 گهرهای من شاه در گوش کرد %~% شکرهای نغزم همه نوش کرد

77 ز من نامه‌ای خواست اندر فراق %~% که آن نامه باشد سراسر فراق

78 برین طرز نظمی روان از نوی %~% بیارای در کسوت مثنوی

79 طلب کردم آن را به هر کشوری %~% ز هر قصه خوانی و هر دفتری

80 پس از ms08 روزگار کهن روزگار %~% در آموختم داستان دو یار

81 که با یکدیگر هر دو را مدتی %~% دم صحبتی بود و خوش صحبتی

82 یکی پادشاه جهان جلال %~% یکی آفتاب سپهر جمال

83 یکی داور کشور آب و گل %~% یکی حاکم خطه جان و دل

84 یکی بر فلک سوده پر کلاه %~% یکی تکیه گه جسته زلفش ز ماه

85 به ملک جلال آن یکی شاه بود %~% به اوج جمال این یکی ماه بود

86 چنان بود با ماه شه را نظر %~% که از جان خود داشتش دوست‌تر

87 به آخر میانشان جدائی فتاد %~% که کس در بلای جدائی مباد

88 به فرمان دارای فرمان روان %~% نهادم من آغاز این داستان

89 که تا ماند از من بسی روزگار %~% به گیتی از این داستان یادگار

90 همی خواهم از داور کردگار %~% که چندان امانم دهد روزگار

91 که ده نامه زین نامه خسروی %~% دهم جلوه در کسوت مثنوی

92 سخن را بر آرم به خورشید نام %~% به نام شهنشاه سازم تمام

93 کنون از زبان من ای هوشیار %~% بیا گوش کن قصه آن دو یار

1 شنیدم که شاهی به ایران زمین %~% سزاوار دیهیم و تاج و نگین

2 زر افشان چو خورشید در گاه بزم %~% سر افشان چو شمشیر درگاه رزم

3 ز آب کفش بحر گریان شده %~% ز تاب تفش ببر بریان شده

4 اگر با فلک در کمر دست کین %~% زدی آسمان را زدی بر زمین

5 به رمح از فلک عقده را می‌گشود %~% ز چوگان او گوی مه می‌ربود

6 چو دستش کمان را بیاراستی %~% ز هازه ز هر گوشه برخاستی

7 چو بر گوش مرکب نهادی قدم %~% زدی خامه را پای کردی قلم

8 زهی زور دست شهنشاه زه %~% که بست از سر دست بر چرخ زه

9 همه رادی و مردی و بخردی %~% ز سر تا به پا فره ایزدی

10 قدش در لطافت که ms09 جانی است پاک %~% فرو برده آب روان را به خاک

11 اگر مانی آن روی دیدی یقین %~% به هم برزدی صورت نقش چین

12 خرامان قدش با رخ ماهتاب %~% چو سروی که بار آورد آفتاب

13 چو خورشید ماهیش منظور بود %~% ز سر تا قدم پایه نور بود

14 فرشته نهادی پری پیکری %~% لطیفی ظریفی هنر پروری

15 ز سر تا به پا و ز پا تا به سر %~% همه جان و دل بود و هوش و هنر

16 دو گنجش نهان در دو کنج دهن %~% نبودش در آن کنج گنج سخن

17 ز شور لب لعل شیرین وی %~% به تلخی همی داد جان جام می

18 به هر گوشه نرگسش دلربا %~% در آن گوشه‌ها جاودان کرده جا

19 جوانی به قد راست چون نیشکر %~% تراشیده اندام و بسته کمر

20 لبانش سراسر ز قند و نبات %~% دهانش لبالب ز آب حیات

21 از او پر هنر‌تر جوانی نبود %~% به حسن رخش دلستانی نبود

22 ز معشوق عاشق به خوبی بسی %~% فرون بود و دانست این هر کسی

23 خرد وزنشان کرد با یکدگر %~% به شیرینی این بود از آن چرب‌تر

24 در آیینه می‌دید رخسار خویش %~% که او بود صد ره به از یار خویش

25 ولی عشق را با چنین‌ها چه کار %~% هوی پادشاهی‌ است بس کامگار

26 گهی خیمه را بر سرابی زند %~% گهی بر کند بر سر آبی زند

27 گهش راه روم است و گه ز نگبار %~% گهش جای هند است و گه قندهار

28 شهنشاه را مونس و یار بود %~% شب و روز دلجوی و دلدار بود

29 مه و سالشان چون مه و آفتاب %~% نظر بود با همه به روز شباب

30 کشیدی گه و بیگه از جام کی %~% به شادی روی دلارام می

31 چو چشم و لب خویشتن کامیاب %~% گهی در شکار و گهی در شراب

32 چو ابروی خود گاه ms10 در بوستان %~% کشیدند بر گلستان سایه‌بان

33 چو خورشید تابان به فصل بهار %~% مبارک شده هر دو بر روزگار

34 « چو شیر و شکر با هم آمیخته » %~% چو جان و خرد در هم آمیخته

1 بهاران که خندان شدی نسترن %~% چو مینا شدی دشت و مینو چمن

2 هوا فرش ز نگاری افراختی %~% سمن برگ و بلبل نوا ساختی

3 چو طفلان نو دایه روزگار %~% نشاندی گل و سرو را بر کنار

4 فسان کردی آغاز بلبل به شب %~% دمیدی فسون باد در زیر لب

5 گرفته به خنجر چمن شاخ بان %~% به مرز چمن در شده مرزبان

6 زهر پشته‌ای رودی آمد فرود %~% نوازنده با رود مرغان سرود

7 ندانم چه می‌گفت بلبل به شب %~% که گل خنده می‌کرد در زیر لب

8 رخ لاله گلگون ز جام شراب %~% سر نرگس سرگران مست خواب

9 گرفته چو پیکان دل غنچه زنگ %~% به خون اندر آغشته وز غصه تنگ

10 به شکل دل عاشقان آمدی %~% وز آن دل همه بوی جان آمدی

11 به شادی همه روز و شب دوستان %~% زدندی می لعل در بوستان

12 زمان بهار و اوان شباب %~% هوای زنگار و نشاط شراب

13 کسی را که حاصل بود هر سه چار %~% تو دانی چه خوش باشدش روزگار

14 سحر لاله چون در گرفتی چراغ %~% سرا پرده گل زدندی به باغ

15 بیاراستی بزمشان نای و نوش %~% به می بودشان چشم و برنای گوش

16 چو کردندی از باغ عزم شکار %~% بر آهو شدی کوه و هامون حصار

17 چو چرم گوزن آمدیشان به شست %~% روان گوزن آمدیشان به دست

18 گرازان در آن عرصه دلپذیر %~% هزار آهو از پی همه شیر گیر

19 چو برخاست اسب تکاور ز جاش %~% فتاد آهو از عجز در دست و پاش

20 عقاب از پی کپک رفتی فراز %~% به پیش عقاب آمدی کبک باز

21 زسودای بط باز رفتی ز ms11 دست %~% به ابروی کبکان شدی پای بست

22 ز بسیاری کبک و دراج و غاز %~% گرفتی به دندان سر انگشت باز

23 بر ایشان گذشتی سه مه روزگار %~% بدین شادمانی و عشرت بهار

1 چو بنمودی از برج مه مهر چهر %~% شدی چرخ را گرم با خاک مهر

2 شدی زرد رخسار گلگون وی %~% بدی در رگ کان روان خون وی

3 اگر ابر ناگه شدی قطره بار %~% ز تاب تفش قطره گشتی شرار

4 و گر در هوا برق کردی گذر %~% چو پروانه‌اش سوختی بال و پر

5 سیه گشته خون از حرارت چو مشک %~% دهان شمر چون لب بحر خشک

6 شده بر سر شاخ بریان ز تاب %~% عنادل چو بر سیخ مرغ کباب

7 تن ماهیان در دل آبگیر %~% چنان سوختی کاندر آتش حریر

8 ز گرمی آب و هوا گرم گاه %~% همی برد ماهی بر آتش پناه

9 در آن آب جوشیده بر روی شط %~% ز سوز جگر ماغ گفتی به بط

10 که وقت سمندر ز ما خوشتر است %~% خنک جان آن کس که بر آذر است

11 ز بس کآفتاب از هوا یافت تاب %~% دل سنگ می‌سوخت بر آفتاب

12 گه آتش فکندی هوا در سحاب %~% گهی سوختی در زمین پای آب

13 درین موسم و در چنین حالتی %~% ملک بود در خوشترین حالتی

14 به بیتی درون خوش نشسته دو یار %~% چو ابیات من روشن و آبدار

15 به مجلس نشسته دو نو خاسته %~% به آب رزان مجلس آراسته

16 نهادیش رضوان به از بیت خویش %~% خنک آنکه دارد چنین بیت پیش

17 نبودی در او راه خورشید را %~% بجز باده یا باد یا بید را

18 چو مطرب زدی ز خمه بر روی آب %~% ز فواره بر فور دادی جواب

19 سحر گاهشان از نسیم زلال %~% شدی سرد بر دل شمیم شمال

20 چو از خانه بیرون شدی شهریار %~% زدی خیمه بر ms12 کوه خورشید وار

21 دماغ و درون را به باد سحر %~% ز برگ سمن داشتی تازه‌تر

22 به هر دم که باد سحر می‌گشود %~% هوای دگر بر دلش می‌فزود

23 چو فصل بهارش بر آن ماه چهر %~% شدی گرم‌تر روز در روز مهر

24 گهی شاه کردی بر آن کوه گشت %~% گهی تاختی اسب بر روی دشت

25 چو مهر از افق بر فراز آمدی %~% به خیش خوش خویش باز آمدی

1 به وقتی که باد خزان خاستی %~% رزان را به زیور بیاراستی

2 هوای مخالف زدی باغ را %~% شدی زرد و بیمار شاخ از هوا

3 خزان بر رزان دامن افشاندی %~% چراغ گل و لاله بنشاندی

4 زمانی شدی بید بن تیغ بار %~% دمی باد می‌برد دست چنار

5 ز سوز فراق سمن یافت داغ %~% از آن جامه زرد پوشید باغ

6 نبینی که خور پشت چون برکند %~% زمین جامه رزد در بر کند

7 اوان جوانی و فصل بهار %~% همه رنگ و بوی است و نقش و نگار

8 خزان است ایام پیری و مرگ %~% شود روی زرد و برد باد برگ

9 بهار ار نبودی خزان کی شدی %~% چنین زرد روی رزان کی شدی

10 رخ زرد به را گرفتی غبار %~% به خون سرخ می‌کرد دندان انار

11 ز بی برگی از بس که بر سر چنار %~% زدی دست دستش فتادی ز کار

12 بسی آب نالید و بر خود گریست %~% که زنجیر بر گردن من ز چیست

13 بسم نیست این کاندرین روز چند %~% هوا کرد خواهد مرا تخته بند

14 بساط رزان بود در زر نهان %~% چو بزم جهانبخش گیتی ستان

15 به فصلی چنان شاه پیروز بخت %~% سر آب جستی و پای درخت

16 می‌ زرد زرین چو برگ رزان %~% کشیدندی اندر هوای خزان

17 نسیم خزانی چو برخاستی %~% همه بزم مستان بیاراستی

18 ملک در خزان داشتی نوبهار %~% درختش برومند و باغش به ms13 بار

19 گزیدی لب یار را بی حجیب %~% گرفتی ز نخدان سیمین چو سیب

20 به حسن ار چه سیب از میان برد گو %~% ز نخدان زد او با ز نخدان او

21 اگر چه زند خنده شیرین انار %~% به خود خندد او با لب لعل یار

1 کجا تاختی خسرو خاروان %~% عنان بر زمستان گه آسمان

2 شدی شاخ از باد لرزان چو بید %~% سر سبز کهسار گشتی سپید

3 چو برخاستی باد بهمن ز جای %~% فرو مردی آتش به دست و به پای

4 شدی آب در قاقم از باد خشک %~% به سنجاب گشتی نهان بید مشک

5 سپیدی گرفتی همه کوه و راغ %~% سیاهی ندیدی کسی جز کلاغ

6 به برف ار فرو رفتی آن روز خور %~% کجا بر توانستی آمد دگر

7 چو درای سیماب بودی زمین %~% سر از برف بر ابر سودی زمین

8 ستاده درختان گل ناامید %~% برهنه تن از باد لرزان چو بید

9 بر ایشان بسی نوحه کردی سحاب %~% به زاری بباریدی از دیده آب

10 شده سرو را خشک و افسرده دست %~% چنار است در آستین برده دست

11 هوا شیر را پوستین می‌درید %~% سیه گوش را گوشها می‌برید

12 کجا مرد را باد دیدی به کوی %~% به جستی و بینی ببردی ز روی

13 به ناوک هوا موی را می‌شکافت %~% سنان می‌زد و روی را می‌شکافت

14 هر آنکس که دردی در آتش نبود %~% دمی خوش نمی‌آمدش همچو عود

15 ملک منقل زر برافروختی %~% همه عود و عنبر بر آن سوختی

16 ز گلنار منقل چو بستان شدی %~% به بستان بسی مرغ بریان شدی

17 روان گشته در بزم جام شراب %~% چو گردنده گرد فلک آفتاب

18 بلورین قدح بود مرجان نما %~% چنان کاتشی سرکشد در هوا

19 سر هر دو از عشق و می گرم بود %~% نمی‌داشت دی را دم سرد سود

20 به می مجلس عیش خوش داشتند ms14 %~% دم سرد دی باد پنداشتند

21 کسی را که در ماه دی آتشی %~% ز می نیست یا از رخ مهوشی

22 حقیقت بدانش که افسرده‌ای است %~% چه افسرده یکبارگی مرده‌ای است

1 شبی همچو روز قیامت دراز %~% پریشان چو موی بتان طراز

2 هوا نقطه‌ای بود گفتی سیاه %~% ز تاریکیش چرخ گم کرده راه

3 همه روشنان فلک گشته جمع %~% شده طالب روشنایی چو شمع

4 تو گفتی که گردون نهان کرد مهر %~% و یا ایزد از وی ببرید مهر

5 تهی گشته پستان گردون ز شیر %~% بر اندوه درهای مشرق به قیر

6 سیه گشته چشم جهان سر به سر %~% در او کس ندید از سپیدی اثر

7 نهان گشته مرغان سبز آشیان %~% سیاهی ز زاغ سیه طیلسان

8 تو گفتی که راه هوا بسته‌اند %~% همه بال در بال پیوسته‌اند

9 ملک گفت تا مجلس آراستند %~% ز ساقی گلچهره می‌خواستند

10 بیاراست بزمی چو باغ بهشت %~% به رخسار خوبان حوری سرشت

11 به یک جای صد نازنین مست مل %~% فراهم نشسته چو در غنچه گل

12 می‌افکنده بر روی ساقی شعاع %~% شده ماه و خورشید را اجتماع

13 چو بر حسن می حسن ساقی فزود %~% همه خانه نور علی نور بود

14 صراحی به گردن درش خون دن %~% ز خونش قدح را لبالب دهن

15 چو بنمود رامشگر از پرده راز %~% همه برگ عیش از نوا کرد ساز

16 دلی پرده از غم نمی‌داشتی %~% مغنی زدی پرده برداشتی

17 نوای دف و نی به هم گشت راست %~% ز عشاق مشتاق فریاد خاست

18 چو بلبل نمی‌گشت مطرب خموش %~% به او داده گلچهرگان گوش هوش

19 می اندر سر شاهدان تاخته %~% ز اندیشه‌ها دل بپرداخته

20 ز باد جوانی سر افشان شده %~% به بستان همه پایکوبان شده

21 نشسته به عشرت چو خورشید شه %~% برابر ستاده مه چارده

22 در آن مجلس آن هر دو مه را نظر %~% چو خورشید ms15 و مه بود با یکدیگر

23 به هر می که کردی شهنشاه نوش %~% شهنشاه را گفتی آن ماه نوش

24 ملک ساغری با پری روی خورد %~% چو جرعه پری رخ زمین بوس کرد

25 سهی سرو خورشید را سجده برد %~% به گلبرگ روی زمین را سترد

26 که شاها درونت چو گل شاد باد! %~% دل از بار چون سروت آزاد باد!

27 تو تابنده مهری زوالت مباد %~% تو رخشند ماهی وبالت مباد!

28 چراغ من از دولتت در گرفت %~% مرا لطفت از خاک ره بر گرفت

29 سعادت مرا سایه بر سر فکند %~% شد از خاک پایت سر من بلند

30 چو لطف تو در چاهم افتاده دید %~% شدم دستگیر و مرا بر کشید

31 شها از جهان سایه‌ات کم مباد! %~% جهان بی رضای تو یک دم مباد!

32 تویی آن دلفروز و شمع جهان %~% که گیرد ز نورت چراغ آسمان

33 منم همچو پروانه شیدای تو %~% سر مردنم هست در پای تو

34 امیدم ز لطف خداوندگار %~% فزون زین نمی‌باشد ای شهریار

35 که چون خاک سازند بستر مرا %~% تو باشی در آن حال بر سر مرا

36 چو خسرو سخن‌های شیرین شنید %~% ز شیرینی‌اش لب به دندان گزید

37 ز ناز دو چشمش ملک مست بود %~% ز سودای او رفته از دست بود

38 بدو گفت ای سرو دلجوی من %~% گل مهربان وفا خوی من

39 همه روز‌ه‌ام یار و مونس توئی %~% شب تیره‌ام شمع مجلس توئی

40 توای آنکه گوئیز سر تا به پای %~% به دلخواه من آفریدن خدای

41 پری یا ملک یا بنی آدمی %~% چو انسان عینی همه مردمی

42 تو عمری از آن نیست هیچت وفا %~% چو صبحی که پیوسته بادت بقا

43 سعادت رفیق جوانیت باد %~% فزون از همه زندگانیت باد

44 نکوئی ز حسن نکوئی تو را %~% چه می‌باید ای دوست غیر از وفا

45 به بازی سخن تلخ می‌گفت شاه %~% چو ms16 آتش برافروخت زین طیره ماه

46 رخ شمع مجلس پر از تاب شد %~% در آن تاب چشمش پر ازآب شد

47 گهر ریخت از جزع و در از عقیق %~% به آواز گفت ای سروشت رفیق

48 منم بنده شاه تا زنده‌ام %~% به سر در رکاب تو تا زنده‌ام

49 چنین بی‌وفا از چه خوانی مرا %~% بجور از در خود چه رانی مرا

50 ترا کار شاهی مرا بندگی است %~% درین راه رسمم سرافکندگی است

51 چو در زندگانی جفا می‌برم %~% من این زندگانی کجا می‌برم

52 چو من بی‌وفایم همان به که من %~% نیایم ازین پس درین انجمن

53 بگفت این و برخاست از پیش شاه %~% ز مجلس بتابید رخشنده ماه

54 چو آزاد سروی پر از باد سر %~% روان گشت و از مجلس آمد بدر

55 روان رفت و آورد پا در رکاب %~% دلی پر ز تاب و سری پر عتاب

56 تکاور برانگیخت مانند باد %~% سراندر بیابان و صحرا نهاد

57 گهش سایه می‌ماند باز از رکاب %~% گهی در پیش قطره می‌زد سحاب

58 ز خاک زمین داشت گردی هوا %~% که بر دامنش می‌نشینی چرا

59 از آن رو که بر تخت او پشت کرد %~% چه بنشست در وجه او غیر گرد

60 جهان را همه ساله آئین و خوست %~% جدائی فکندن میان دو دوست

61 همانا حسد برد بر حالشان %~% زمانه تبه کرد احوالشان

62 رخ عشقشان گرچه بس خوب بود %~% از آرایش هجر محجوب بود

63 از آن تا بدانند قدر وصال %~% به هجران فلک دادشان گوشمال

64 کسی تا به هجران نشد پایمال %~% ندانست قدر زمان وصال

65 وصال آورد رخنه در کار عشق %~% جدائی کند گرم بازار عشق

66 ازین سوی شبگیر چون شاه چین %~% در آورد خنگ فلک را به زین

67 در آمد از آن خواب نوشین ملک %~% پریشان ز غوغای دوشین ملک

68 دلش بود در بند سودای یار %~% وز آن ms17 مستی دوش در سر خمار

69 ندانست کز دست بازش برفت %~% دل آزرده شد دلنوازش برفت

70 یکی گفت کان روشنائی چشم %~% شب تیره شد در سیاهی به چشم

71 شهنشاه پیچید در خویشتن %~% ولی راز نگشود بر انجمن

72 دل از بزم یکبارگی بر رفت %~% به ترک می و جام و ساغر گرفت

73 می از دست ساقی نمی‌کرد نوش %~% به گفتار مطرب نمی‌داد گوش

74 نمی‌داد در پیش خود راه نی %~% همی ریخت بر خاک ره خون می

75 گهی سنگ زد بر سبوی شراب %~% گه از کاسه بر بست دست رباب

76 گذشت از گل و باغ و صحرا همه %~% که با یار خوش باشد آنها همه

77 نه پروای باز و نه رای شکار %~% که بازش نمی‌آمد آنجا به کار

78 ندیدی به غیر از خیال رخش %~% نجستی بجز طلعت فرخش

79 ملک چون جدا ماند از یار خویش %~% خیال نگارینش آمد به پیش

80 خیالی نمودش سحرگاه دوست %~% شد از جای و برجست و پنداشت اوست

81 گهی دست کردی چو زلفش دراز %~% که چون گیسویش در برآرد به ناز

82 به غیر از خیال رخ دلبرش %~% نیامد شب تیره کس بر سرش

83 چو آغوش بهر کنارش گشود %~% نظر کردش اندر میان هیچ بود

84 به خورشید گفتی بر آن رخ متاب %~% مبادا که آزرده گردد ز تاب

85 به باد صبا لابه کردی سحر %~% که آهسته بر راه او می‌گذر

86 مبادا که چشمش که خوش خفته است %~% همان زلف مشکین که آشفته است

87 به آواز پایت در آید ز خواب %~% رود از حدیث تو ناگه به تاب

88 دلم را ز خاک درش باز جو %~% وگر یابی آنجاش آهسته گو

89 که من دورم ای دل ز جانان تو %~% تو با جان خوشی ای خوشا جان تو

90 تو نزدیکی ای دل بر آن دل گسل %~% مرا چاره‌ای کن که دورم ms18 ز دل

91 شب تیره‌اش دیده دمساز بود %~% خروش و فغانش هم آواز بود

92 ز سودای دل نامه‌ای زد رقم %~% سیاهی ز دل ساخت مژگان قلم

1 ‌سر نامه بنوشت نام خدای %~% خدای جهانداور رهنمای

2 رساننده عاشقان را به کام %~% رهاننده بستگان را ز دام

3 نگارنده گلشن لاجورد %~% برآرنده گنبد سالخورد

4 فروزنده شمع و ناهید مهر %~% فرازنده طاق مینا سپهر

5 هزار آفرین باد بر جان تو %~% خداوند عالم نگهبان تو

6 ز چشم بدان ایزدت گوش دار %~% هوای غریبی تو را سازگار

7 همه ساله بخت تو بادا جوان %~% مبیناد باغ بهارت خزان

8 از این دامن از خود برافشانده‌ای %~% ز کام دل خود جدا مانده‌ای

9 ازین عاشق صادق مستهام %~% تو را می‌رساند دعا و سلام

10 اگر من حدیث فراقت کنم %~% و یا قصه اشتیاقت کنم

11 همانا که با تو نگوید رسول %~% دل نازک تو گردد ملول

12 قلم خواست تا شرح غوغای تو %~% نویسد ولی سر سودای تو

13 کجا گنجد اندر زبان قلم %~% که بادا سیه دودمان قلم!

14 میان من و تو ز دلبستگی %~% جدائی فزون کرد پیوستگی

15 کسی کز مراد دل خود جداست %~% اگر پادشاهی کند بینواست

16 تو دانی که من پادشائی خویش %~% بزرگی و کار و کیائی خویش

17 به یک سو نهادم گزیدم تو را %~% به خوناب دل پروریدم تو را

18 در آخر مرا خوار بگذاشتی %~% دل از من به یکباره برداشتی

19 برانم که پاداش من این نبود %~% خطائی اگر رفت چندین نبود

20 کنون روز و شب دیده دارم به راه %~% که تا کی بر آید درخشنده ماه

21 شب تار هجران به پایان رسد %~% تن بی‌روایم به جانان رسد

22 دهم هر نفس بوسه بر پای باد %~% که باد آمد و بوی زلف تو داد

23 هر آن برق کان از دیارت جهد %~% دو چشم مرا روشنائی دهد

24 اگر ms19 ناله مرغم آید به گوش %~% بزاری ز جانم برآید خروش

25 که من دانم این ناله و آه سرد %~% نیاید به غیر از دلی پر ز درد

26 ندارم به غیر از خیالت هوس %~% مرادم به گیتی همین است و بس

27 شب و روز می‌خواهم از بی‌نیاز %~% که چندان امانم ببخشد که باز

28 ز روی توام خانه گلشن شود %~% به نور توام دیده روشن شود

29 بیا رحم کن بر جوانی من %~% ببخشای بر ناتوانی من

30 کنون از همه چیز باز آمدم %~% تو باز آ که من نیز باز آمدم

31 گر چه حدیث مرا نیست بن %~% مبادا که گردی ملول از سخن

32 حدیث ملولان فزاید ملال %~% پراکنده گوید پراکنده حال

33 در اندیشه شاه ناگه گذشت %~% که باید بساط سخن در نوشت

34 بر آن نامه بر مهر شاهی نهاد %~% بر آن ره نورد سخن سنج داد

35 سخندان محرم بریدی گزید %~% که با باد در چابکی می‌پرید

36 که این نامه ای قاصد نامور %~% به آن قاصد جان مشتاق ببر

37 برید سخندان زمین بوسه داد %~% روالن گشت و افتاد در پیش باد

38 ز گرد ره آمد چو باد بهار %~% ره آوردی آوردش از شهریار

39 سهی سرو چون نامه شاه دید %~% روان جست چون باد و پیشش دوید

40 بر آن نامه بس در و گوهر فشاند %~% به گوهر چو چشم خودش در نشاند

41 سر و پای آن نامه را بوسه داد %~% ز دستش ستد نامه بر دل نهاد

42 همین کان سر نامه را باز کرد %~% ز مژگان گهر باری آغاز کرد

43 گشادش به صد ناز چون چشم یار %~% که صبحی گشاید ز خواب خمار

44 سواد حروفش پر از نور بود %~% بیاضش پر از در منثور بود

45 شکن بر شکن همچو زلف بتان %~% که در هر شکن داشت صد دل نهان

46 به سطری کز آن نامه ms20 می‌خواند ماه %~% به یک حرف می‌کرد صد بار آه

47 پشیمان از آن کرده خویش بود %~% پشیمانی آنگه نمی‌داشت سود

48 به خود بر تن خویش بیداد کرد %~% برین داستانی جهان یاد کرد

49 ازین پیش خوش طوطئی نغز گوی %~% به گفتار از اهل سخن برده گوی

50 قضا را بدست لطیفی فتاد %~% به گفتار نغزش دل و هوش داد

51 ز پولاد چین ساختش خانه‌ای %~% در آن خانه بنهاد هر دانه‌ای

52 برایش نبات و شکر می‌خرید %~% به خوشتر نباتیش می‌پرورید

53 حسد برد بر حال او روزگار %~% شدش لقمه عافیت ناگوار

54 به دل گفت چندین درین تنگنای %~% چرا باشم آخر بدین پر و پای

55 چه گفتم که بود آن سخن ناپسند %~% که هستم به زندان آهن به بند

56 فراخ است روزی و روی زمین %~% چه باشم در این خانه آهنین

57 چو این رای بد با خود اندیشه کرد %~% برون رفتن از جای خود پیشه کرد

58 به بومی شد آن طوطی بلهوس %~% که از بوم ناشناختش باز کس

59 نخوردی بجای برنج و شکر %~% بجز ریزه سنگ و خون جگر

60 متاعی که او داشت نخرید کس %~% سخن هر چه او گفت نشنید کس

61 چو حالش ز نعمت به محنت کشید %~% بجز بازگشتن طریقی ندید

62 به زحمت سفر کرد و راحت گذاشت %~% در آخر بدانست که اول چه داشت

63 بجائی که وقتت خوش است ای پسر %~% نمی‌بایدت کرد ز آنجا سفر

64 مکن دولت عافیت را رها %~% مینداز خود را به خود در بلا

65 مکن دست آز و هوس را دراز %~% به چیزی که بخشیده‌اندت بساز

66 اگر مور را آز کمتر بدی %~% چرا پایمال همه کس شدی

67 گل رفته از بوستان چون شنید %~% نسیم صبا از گلستان دمید

68 همی خواست کاید به باغ و بهار %~% ولی داشت از شرم در پای خار

69 به ناچار بشکست بازار ms21 خویش %~% دگر باره آن رنجش آورد به پیش

70 نه بر جای خود نازی آغاز کرد %~% سر قصه‌های کهن باز کرد

71 دوات و قلم و خواست آن مه چو تیر %~% ز مشک ختن زد رقم بر حریر

72 ستردی همه سرنوشت قلم %~% همی شست خونی به خون دم به دم

73 چو سطری نوشتی به خون جگر %~% صنم هم به مژگان خوناب تر

74 نخست آفرین کرد بر دادگر %~% بر آن آفریننده ماه و خور

75 که حسن رخ دلبران او دهد %~% هوی در دل عاشقان او نهد

76 کسی درنبندد دری کو گشود %~% ز کاری که کرد او پشیمان نبود

77 مه ارداشتی اختیاری به کف %~% نرفتی به برج و بال از شرف

78 کسی را جز او در میان نیست دست %~% از و دان جز او را مدان هرچه هست

79 ازو رحمت و فضل بادا نثار %~% شب و روز بر حضرت شهریار

80 خداوند دیهیم و تخت مهی %~% شهنشاه اقلیم فرماندهی

81 بر آرنده آفتاب از نیام %~% نماینده فر و احشام شام

82 به صبح حبیبان که آن روی تست %~% به شام غریبان که آن موی تست

83 به خاک کف پات یعنی سرم %~% که از خاک پای تو در نگذرم

84 کمین بنده برگرفته ز راه %~% رساننده بر واج خورشید و ماه

85 از آن پس که بر مه سر افراخته %~% به خاک سیاهش در انداخته

86 چو خورشید بودم منت در حضور %~% کنون ذره وارم ز خورشید دور

87 چو شاخ گیا کو نیابد هوا %~% چو ماهی که از آب گردد جدا

88 ز هجران روی تو پژمرده‌ام %~% تو باقی بمانی که من مرده‌ام

89 تو تا همچو ابرم برفتی ز سر %~% ز برگ رزان هر دمم خشکتر

90 مگر سایه‌ای بر سر آری مرا %~% دگر تازه‌ و تر برآری مرا

91 مرا جان برای تو باشد عزیز %~% وگرنه ملولم من از عمر نیز ms22

92 به چشم تو می‌بندم از دیده خواب %~% همیشه خیال تو جویم در آب

93 به شب ناله‌ام بر ثریا رسد %~% ز مژگان سرشکم به دریا رسد

94 شبی نلتفت گر ز حالم شوی %~% ز صد ساله ره ناله‌ام بشنوی

95 اگر بی‌وفایند ارباب حسن %~% درین حسن روی مرا باب حسن

96 مخوان خوب را بی‌وفا کان خطاست %~% که خود پیش من حسن حسن وفاست

97 سگ و بی‌وفا هر دو پیشم یکی است %~% مرا بی‌وفا خواندنت شرط نیست

98 نه کنج رفت بد عهد را سگ مخوان %~% که گر بشنود سگ بر آرد فغان

99 که سگ حق نعمت شناسد نکو %~% ولی هیچ حقی نمی‌داند او

100 شبی وقت گل بودم اندر چمن %~% می و شمع بودند شب یار من

101 شنیدم که پروانه با بلبلی %~% که می‌کرد از عشق گل غلغلی

102 همی گفت کاین بانگ و فریاد چیست %~% ز بیداد معشوق این داد چیست

103 چو بلبل شنید این نالید زار %~% که من تیره روزم تویی بختیار

104 تو را بخت یار است و دولت رهی %~% که در پای معشوق جان می‌دهی

105 به روز من و حال من کس مباد %~% که یارم رود پیش چشمم به باد

106 بباید برآن زنده بگریستن %~% که بی‌یار خود بایدش زیستن

107 مرا زندگانی برای تو باد %~% اگر من بمیرم بقای تو باد

108 چو در نامه احوال خود باز راند %~% فرستاده شاه را پیش خواند

109 رخ و دیده مالید بر پای او %~% زر افشاند و گوهر به بالای او

110 سر نامه بوسید و پیشش نهاد %~% حکایت ز هر گونه می‌کرد یاد

111 که گر بر درش جای خود دیدمی %~% بر این نامه خود را بپیچیدمی

112 چو گرد آمدی با تو این خاکسار %~% بر آن درگر از من نبودی غبار

113 دگر بار گفتش که ای چاره ساز %~% مگیر از من خسته دل پای باز

114 تو ms23 می‌آیی و می‌روم زین سپس %~% که پیشم گرامی‌تری از نفس

115 به آمد شدت زنده است این بدن %~% گر آمد شدن کم کنی وای من

116 برو که آفریننده یار تو باد %~% خلاص من از رهگذار تو باد

117 از آن ماهر و قاصد اندر گذشت %~% چو با وزان شد در این پهن دشت

118 روان پشت بر آفتاب بهار %~% رخ آورد در سایه کردگار

119 چو برق دمان هر نفس می‌جهید %~% در و دشت و کهسار را می‌دوید

120 بیامد دوان تا در شهریار %~% چو خرم نسیمی به باغ بهار

121 چو بر تخت روی شهنشاه دید %~% تو گفتی که بر آسمان ماه دید

122 سریر شهنشاه را بوسه داد %~% زبان دعا و ثنا برگشاد

123 که شاها خدای تو یار تو باد %~% مرا دل اندر کنار تو باد

124 مرا آن نامه را پیش تختش نهاد %~% ملک برگرفت و بر آن بوسه داد

125 چو بگشود آن نامه را شاه سر %~% چو برگ سمن کردش از ژاله تر

126 ببارد بر سرخ گل اشک زرد %~% وزان سنبلستان خط آب خورد

127 چو پیغام کدش ز لب پیش او %~% نمک ریخت پندار بر ریش او

128 قرار و شکیب درونش نماند %~% زمانی مجال سکونش نماند

129 ز دل آتش دیگرش بر فروخت %~% در افتاد و اسباب صبرش بسوخت

130 هوای دلش آن سخن تازه کرد %~% همان عهد و مهر کهن تازه کرد

131 دگر باره زد رای کلک و دوات %~% دلش کرد سودای کلک و دوات

132 به نامه نوشتن قلم برگرفت %~% قلم وار سودایی از سر گرفت

133 بر آمد ز سوداش جان دوات %~% سیه شد همی دودمان دوات

134 قلم را ز سر بر تراشید پا %~% بنام خداوند بی‌انتها

135 چو دیباچه حمد حق شد تمام %~% شخنشاه کرد ابتدای سلام

136 سلامی که جان را روان می‌دهد %~% به بوی خوشش یار جان می‌دهد

137 سلامی که غلامیش ms24 باد بهار %~% سلامی سیاهیش مشک تتار

138 سلامی چو باد صبا در چمن %~% که خیزد ز برگ گل و نسترن

139 بر آن طلعت کامرانی من %~% بر آن حاصل زندگانی من

140 چو خورشید تابان مبارک نظر %~% چو صبح دلفروز فرخ اثر

141 نگار چگل زبده آب و گل %~% چه آب و چه گل سر به سر جان و دل

142 نیازم به دیدار توست آنچنان %~% که باشد تن بی‌روان را به جان

143 به روز غریبان بی‌رگ و جا %~% به سوز یتیمان بی‌دست و پا

144 به فریاد مظلوم در نیمه شب %~% به نومیدی جان رسیده به لب

145 کزین بیش در درد دوری مرا %~% مدارا مفرما صبوری مرا

146 همین دم دو اسبه شتابی مگر %~% وگرنه مرا در نیابی دگر

147 گذر کن که دوری به غایت رسید %~% نظر کن که وقت عنایت رسید

148 گرم هست عیبی بدان کم نگر %~% وگر رفت سهوی از آن درگذر

149 ز سوز دلم آتشی درگرفت %~% در افتاد و گیتی سراسر گرفت

150 نظامی که امروز حسن تو راست %~% بدان کز پریشانی حال ماست

151 از آن سرو است چنین سر فراز %~% که پروردش این جوی چشمم بناز

152 اگر نیستی در پی‌ات چشم من %~% تو نشناختی پایه خویشتن

153 تو این آبرو گر ز خود دیده‌ای %~% همانا که این قصه نشنیده‌ای

1 که آب روان بخش در جویبار %~% به پرورد سرو سهی در کنار

2 اگر بر سرش تند بادی گذشت %~% دل نازک آب آشفته گشت

3 چو سر بر کشید و فرو برد پای %~% زبر دست گشت و شدش دل ز جای

4 به دل گفت کز آب من برترم %~% چرا منت او بود بر سرم

5 منم سروری آب تر دامنی %~% کجا دارد او پای همچون منی

6 نکر التفاتی به آب روان %~% سر از کبر می‌سود بر آسمان

7 به آب روانش چون نبودی نیاز %~% گرفت آب ms25 نیز از سرش پای باز

8 بدانست از آن پس که آن تاب یافت %~% که هر چیز کو یافت ازان آب یافت

9 تو را بر من ای دوست بیداد هم %~% ز پهلوی عشق من است ای صنم

10 ز عشق است تیزی بازار تو %~% ز شوق است آرایش کار تو

11 ملک تا غباری نیاید پدید %~% پی باد پای سخن را برید

12 سر نامه خسروی مهر کرد %~% سپردش بدان قاصد ره نورد

13 بدو گفت جائی توقف مکن %~% بگو از زبانم به یار این سخن

14 بیا ورنه کارم تبه می‌شود %~% دعا گفت و جانم ز تن می‌رود

15 به روزی مبارک ز درگاه کی %~% روان شد همان قاصد نیک پی

16 بیامد روان تا به جانان رسید %~% چو از گرد ره دلستانش بدید

17 روان رفت و بر پای او بوسه داد %~% که پایت بر این مرز فرخنده باد

18 نخستین بپرسیدش از رنج راه %~% دگر جست ازرو نامه پادشاه

19 بدان چشم کوشاه را دیده است %~% به آن لب که پایش ببوسیده است

20 به بوسه ز قندش شکر ریز کرد %~% سراپای او شکر آمیز کرد

21 سبک قاصد آن نامه شاه را %~% بداد آن پریروی دلخواه را

22 دلی بود پیچیده و پر ز درد %~% گشاد آن دل بسته را باز کرد

23 به هر نکته که آنجا رسیدی نظر %~% برو ریختی از دیده عقد گهر

24 فرو خواند آن نامه سر تا به پای %~% بر آمد ز جان و دلش وای وای

25 برای جوابش قلم در گرفت %~% سخن را دگر باره از سر گرفت

26 که چون آیت رحمت از آسمان %~% رسول مبارک مثال امان

27 رسانیدم از شاه و آنگه چه شاه %~% ز ماهیش محکوم تا اوج ماه

28 خط عنبرین خال مشکین رقم %~% مرکب شده مشک و گوهر به هم

29 نوشته حروفش به سودای دل %~% شکن‌های خطش همه جای دل ms26

30 ز بویش همه بوی جان یافتم %~% دوای دل و جان در آن یافتم

31 چو آورد قاصد روانی به من %~% تو گوئی رسانید جانی به من

32 روان جان شیرین من در طلب %~% بر آمد به لب گفت در زیر لب

33 که ای سایه کردگار جهان %~% به حکم تو موقوف کار جهان

34 اگر بیندت عکس تیغ آفتاب %~% درآید به چشمش از آن آب آب

35 تو مشغول گنجی و شاهی و داد %~% تو دردی نداری که دردت مباد!

36 تو شاهی و من کمترینت رهی %~% مطیع توام تا چه فرمان دهی

37 اگر زانکه می‌باید آمد بگوی %~% که تا پیشت آیم به سر همچو گوی

38 ندارم جز این آرزو از خدا %~% که یکبار دیگر ببینم تو را

39 دهد چرخ فیروزه پیروزیم %~% چو روز وصالت شود روزیم

40 دگر من ز پیمان تو نگذرم %~% نبرم ز تو گر ببری سرم

41 اگر خاک گردم من خاکسار %~% دگر ز آن درم برنخیزد غبار

42 فرستادن پیک و قاصد بسم %~% فرستادمش وز عقب می‌رسم

43 سخن را بر اینگونه کوتاه کرد %~% پس آن نامه با پیک همراه کرد

44 سر زلف شب را چو بر تافت روز %~% کلید در بسته را یافت روز

45 چو مهر فلک دید شادی شب %~% بشادی بخندید در زیر لب

46 از آن پس بسیج سفر کرد ماه %~% شب و روز پیمود چون ماه راه

47 روان شد به اسبی چو باد بهار %~% که بر وی نشیند نسیم تتار

48 جهنده براقی چو برق یمان %~% رونده سمندی چو آب روان

49 گه از تیزیش کند می‌گشت فهم %~% گه از رفتنش باز می‌ماند و هم

50 به کهسار چون ابر خوش بر شدی %~% نه ز آن ابر کز خوی تنش تر شدی

51 به زیر آمدی همچو سیل از زبر %~% نبودی ز سیرش زمین را خبر

52 گهش مشک و عنبر ز گرد و ms27 غبار %~% گهش فرش و بالین ز خارا و خار

53 گمان برد کان خار و خارا مگر %~% ز چینی حریر است و گل نرمتر

54 گهی بود بر پشت ماهیش جای %~% گهی سود بر تارک ماه پای

55 بیامد چنین تا به درگاه شاه %~% پذیره شدندش سراسر سپاه

56 فرو آمد و رفت در بارگه %~% زمین را ببوسید در پیش شه

57 چو نرگس سر افکنده از شرم پیش %~% ز روی شهنشاه و از کار خویش

58 بزرگان درگاه برخاستند %~% به پوزش زبان را بیاراستند

59 که شاها کمین بنده شهریار %~% برین آستان آمد امیدوار

60 گرش می‌کشی بیش ازینش سزاست %~% وگر جرم بخشی طریق شماست

61 گر از ما نه عصیان پدید آمدی %~% کجا عفو شاهان پدید آمدی

62 به خود کار خود را تبه می‌کنیم %~% به امید عفوت گنه می‌کنیم

63 به پیش آمد آنگه صنم شرمناک %~% به عادت ببوسید صد جای خاک

64 در انداخت خود را به پایش چو موی %~% بغلتید بر خاک مانند گوی

65 چو برخاست چون گرد از خاک راه %~% بزد دست در دامن پادشاه

66 که گر رنجشی بر دل است از منت %~% وزین گر غباری است بر دامنت

67 به یکبار دامن بیفشان ز من %~% خطا رفت خاطر مرنجان ز من

68 به خود بر تن خود جفا کرده‌ام %~% خطا کردم آری خطا کرده‌ام

69 خطایم بپوشان که آمد تو را %~% فزون ملک عفو از بسیط خطا

70 ملک بازش از خاک ره بر گرفت %~% سرش را ببوسید و در بر گرفت

71 نخستین بپرسید کای ماه من %~% تو خود چونی از رنج آمد شدن

72 ز سختی نباید نمودن عتیب %~% که باشد جهان را فراز و نشیب

73 وجود تو را منت از دادگر %~% که دیدم به خیر و سلامت دگر

74 چو از مجلس عام برخاستند %~% نشستند و بزمی آراستند

75 لب ساقیان گشت خندان چو جام %~% خم و ms28 چنگ را پخته شد کار خام

76 به مجلس ره چنگ دادند باز %~% شد از پرده غیب کارش بساز

77 نی و نای را باد شاهی دمید %~% دف بی‌نوا را نوائی رسید

78 دل عود را باز بنواختند %~% به مجلس مقامی خوشش ساختند

79 برآورد خوش نازکان را شراب %~% به رقص اندر آوردشان چو رباب

80 ملک گفتش ای نازنین یار من %~% چنین سیر گشتی ز دیدار من

81 چه دیدی ز گرمی و سردی من %~% که رفتی چو گل ناگهان از چمن

82 ترا نیک‌تر دیدم از چشم خود %~% چرا دور کرد از منت چشم بد

83 به روی تو خوش بود احوال من %~% برفتی و بر هم زدی حال من

84 چه گویم ز هجر تو بر جان چه رفت %~% ز گفتن چو سوداست رفت آنچه رفت

85 همین به که باشیم امروز شاد %~% ز کار گذشته نیاریم یاد

86 سر شمع مجلس ز می گرم بود %~% ز گرمی درآمد زبان را گشود

87 که شاها مرا نیست حد جواب %~% بگویم اگر شاه بیند صواب

88 فرو بردن زهر به پیش من %~% که بردن فروگاه گفتن سخن

89 اگر می‌برم این سخن را فرو %~% مثال صراحی بود با سبو

90 راحی به خم گفت کای خم نخست %~% سبو خورد خون تو هست این درست

91 سبو راستی تلخ دادش جواب %~% که در گردن تو است خون شراب

92 بلورین صراحی چو آب از سبو %~% فرو برد چون گشت روشن بر او

93 اگر چه صراحی سخن گوی بود %~% ولیکن به غایت تنک روی بود

94 بدان کو فرو داشت کرد این سخن %~% به گردن فرو آمدش خون دن

95 چو وقت جواب سخن در گذشت %~% نمی‌باشد آن قول را بازگشت

96 خموشی به وقت حکایت مکن %~% مکن هیچ وقت خموشی سخن

97 خموشی گزیدن به وقت جواب %~% خطادیده‌اند اهل صوب صواب

98 از آن بارگه شاه بیرون مرا ms29 %~% اگر کردی و ریخت خون مرا

99 بدینم خجالت کجا ماندی %~% که در مجلسم بی‌وفا خواندی

100 ملک قول آن سرو دانست راست %~% که می‌دید کز پای تا سر وفاست

101 بدان معترف شد که بد کرده‌ام %~% بدی با دل و جان خود کرده‌ام

102 بدستت کنم توبه افزون ز حد %~% بدی گفتم استغفر الله ز بد

103 بیا پیش تا ز آن لب چون نبات %~% دهان را بشویم به آب حیات

104 صنم چون شنید این سخن شاد گشت %~% درونش ز بند غم آزاد گشت

105 بیامد به پای ملک در فتاد %~% ملک بوسه‌اش بر سر و چشم داد

106 می لعل خوردند تا گاه شام %~% چو شد جام مغرب ز می لعل فام

107 سر ماهرویان مجلس به خواب %~% ز مستی فرو رفت چو آفتاب

108 سوی کاخ خود هر یکی را به دوش %~% کشیدند می در سر و رفته هوش

109 چنین بودشان مجلس آراستن %~% به می روز و شب کام دل خواستن

110 سپیده‌دم آن دم که ساقی هور %~% می لعل دادی به جام بلور

111 شراب صبوحی صنم خواستی %~% به می بزم عشرت بیاراستی

112 ملک داغ سودای آن ماه چهر %~% کشیده کشیدی می از جام مهر

113 در آمیختندی به هم راح و روح %~% کشیدندی از نیل داغ صبوح

114 سهی سرو چون گشتی از باده مست %~% بر افشاندی پای کوبنده دست

115 بر هر سوی کو میل کردی به ناز %~% بر آن سو کردی دل و جان و نماز

116 چو رفتی برفتی دل و جان روان %~% چو باز آمدی آمدی باز جان

117 گه رفتنش دل برفتی ز شست %~% چو باز آمدی آمدی دل به دست

118 بدستان چو او پایکوبان شدی %~% ز حیرت جهان دست بر هم زدی

119 به هر آستین کو برافشاندی %~% ملک دامنی گوهر افشاندی

120 ز رامشگران بانگ و فریاد خاست %~% ز جان زینهار و ز دل ms30 داد خواست

121 چنین عیش کردند با یکدگر %~% حسد برد گیتی بر ایشان مگر

122 جهان را همه وقت این رسم و خوست %~% که چون جمع بیند میان دو دوست

123 کند هردو را شادی و اندوه و غم %~% به تیغ جدایی ببرد ز هم

124 به فراش فرمود یک روز شاه %~% که بر روی صحرا زند بارگاه

125 سر و سرکشان را همه گرد کرد %~% ز جام بلورین می لعل خورد

126 نگارش ستاده در آن انجمن %~% چو سرو سهی در میان چمن

127 گهی داشتی جام می شاه را %~% گهی بر مغنی زدی راه را

128 گهی نکته خوش در انداختی %~% دل مجلس از غم بپرداختی

129 چو از روز یک نیمه اندر گذشت %~% سر سرفرازان ز می گرم گشت

130 ز گیلان فرستاده‌ای در رسید %~% که فرمانده‌اش سر ز فرمان کشید

131 ز طاعت برون برد یکباره سر %~% ز بیداد ویران شد آن بوم و بر

132 به جان نیست ایمن از او هیچکس %~% ایا شاه ایران به فریاد رس

133 زمانی در اندیشه شد شهریار %~% دگر باره می‌خواست از میگسار

134 که امروز روز نشاط است و بزم %~% نشاید به بزم اندرون یاد رزم

135 چو فردا برآید ز کوه آفتاب %~% ببینیم تا چیست روی صواب

136 دگر روز گردنکشان را بخواند %~% حکایت در این باب بسیار راند

137 سران سپهدار برخاستند %~% اجازت به عرض سخن خواستند

138 که شاها کسی جنگ گیلان نکرد %~% که آن جایگه نیست جای نبرد

139 نکرده است کس عزم این رزم جزم %~% نخست است فکرت دگر باره رزم

140 به هرکاری اندیشه باید نخست %~% همه کار از اندیشه آید درست

141 چو گردنکشان را صنم دید سست %~% بدانست کز چیست رنجید چست

142 به شاه جهان گفت ای پادشاه %~% به کام تو بادا همه سال و ماه

143 چو قسم من است این همه گنج و بزم %~% چرا دیگری را ms31 رسد رنج رزم

144 چو صافی این باده من می خورم %~% بود دردی‌اش نیز هم درخورم

145 به اقبال داری پیروزگر %~% من این رزم را بسته دارم کمر

146 ملک را موافق نیامد سخن %~% ولیکن ستودش در آن انجمن

147 چو خالی شد از سروران بارگاه %~% شهنشاه گفت ای دل افروز ماه

148 تو دانی که امروز در انجمن %~% چه گفتی به قصد دل و جان من

149 تو قصد سر دشمنان می‌کنی %~% و یا بیخ عمر مرا می‌کنی

150 شکر لب به گفتار بگشاد لب %~% که شاها نگفتم سخن بی‌سبب

151 بر آنند ایشان که در کارزار %~% نمی‌آید از دست من هیچ کار

152 مرا بلبلی در گلستان بزم %~% شمارند و خود را عقابان رزم

153 برآنم که ایشان کیانند و من کیستم %~% بر این در عزیز از پی چیستم

154 شهنشه دژم شد ز گفتار او %~% فرومانده در کار و کردار او

155 بدو گفت کای یار جانی من %~% مجو تلخی زندگانی من

156 نشد حاصل از داغ هجرم فراغ %~% چرا می‌نهی بر سر داغداغ

157 مرو از برم برگ دوریم نیست %~% ز تو احتمال صبوریم نیست

158 تو بی من توانی به هر حال زیست %~% مرا نیست ازین دستگه چاره نیست

159 اگر ز آنکه رای تو خواهد چنین %~% مرا نیست رای دگر غیر از این

160 سپاه م و ملک من ز آن تست %~% همه کشور من به فرمان تست

161 بخواه آنچه می‌خواهی از خواسته %~% ز مردان و اسبان آراسته

162 صنم روی مالید بر روی خاک %~% شهنشاه را گفت: روحی فداک!

163 ملک نیز چون دید که آن نیکخواه %~% سخن را نمی‌گوید الا به راه

164 به ناچار فرمود تا سرکشان %~% همه نامداران و لشکرکشان

165 سراپرده از شهر بیرون برند %~% درفش همایون به هامون برند

166 سحرگه که زد خسرو آسمان %~% سراپرده صبح بر خاوران

167 بینداخت شب خیمه‌های سیاه %~% زد از زر ms32 فلک فلکه بارگاه

168 ببستند بر پیل روئینه خم %~% دمیدند دم در دم گام دم

169 از آواز کوس و دم کره نای %~% برآمد دل کوه خارا ز جای

170 درفش درفشان برافراختند %~% ز هر سو سپاهی برون تاختند

171 هنرمند مردان با برگ و ساز %~% سر جعبه‌ها را گشادند باز

172 ز پولاد خفتان و آهن کلاه %~% بیاراست از پای تا سر سپاه

173 در آمد ز هر سو سپه فوج فوج %~% زمین شد چو دریای چین پر از موج

174 ز نیزه زمین چون نیستان شده %~% دلیران چو شیران غران شده

175 سپهدار خوبان خیل ختن %~% به هر سو خرامان در آن انجمن

176 به زیر اندرش نقره خنگی چو آب %~% چو بر پشت صبح دمان آفتاب

177 ز بس کوهه زین مرکب سوار %~% تو گفتی پلنگ است در کوهسار

178 همی تاخت در جامه آهنین %~% چو تابنده گوهر ز پولاد چین

179 میانی ز چشم تصور نهان %~% درآویخته خنجری ز آن میان

180 چو یک قطره آب اندر آمیخته %~% چو کوهی به مویی درآویخته

181 شهنشه بیامد سپه بنگریست %~% چو گردون زمین را همه خیمه دید

182 سیاهی لشکر کرانی نداشت %~% کسی از شمارش نشانی نداشت

183 به لشکر گه خویش چون بنگرید %~% لبش گشت خندان دلش می‌گریست

184 به دل گفت جان من است این جوان %~% که جان را فرستد بر دشمنان

185 که کرد این که من در جهان می‌کنم %~% ز تن جان خود را روان می‌کنم

186 مگر این چنین کرد یزدان نصیب %~% که مه بیشتر وقت باشد غریب

187 پس آن خسرو خاوری را براند %~% شکر پاره لشکری را بخواند

188 بر آن لشکرش میر و سالار کرد %~% دل و گوش او پر ز گفتار کرد

189 که: رو بخت پیروز یار تو باد %~% مراد دل اندر کنار تو باد

190 به هرجا که اسبت فراز آمده %~% دو اسبه ظفر پیشباز آمده

191 ms33 برای وداعش ملک در کنار %~% گرفت و ببارد خون در کنار

192 سپهدار بوسید پای ملک %~% بسی گفت در دل دعای ملک

193 روان شد وز آنجا ملک بازگشت %~% دگر باره با ناله دمساز گشت

194 دری بار بر شادمانی ببست %~% چو یعقوب با بیت احزان نشست

195 به غیر از غم یار چیزی نخورد %~% به جز وصل او آرزویی نکرد

196 شبی صورت یارش آمد به پیش %~% به زاری همی گفت با یار خویش

197 که ای جان من کرده از تن سفر %~% و یا روشنایی دور از نظر

198 کجایی و چونی و حال تو چیست %~% که بر حال من مرغ و ماهی گریست

199 به قصد عدو مرکب انگیختی %~% ولی خون احباب خود ریختی

200 چنان است بر دشمنانت نظر %~% که از دوستان نیست هیچت خبر

201 ببخشای بر زندگانی من %~% بیا رحم کن بر جوانی من

202 اگر دشمنت از دوستانت خبر %~% بیابد بگوید به خون جگر:

203 به جانت که صبر و قرارم نماند %~% دگر طاقت انتظارم نماند

204 اگر باز بینم جمالت دگر %~% نکردم جدا از وصالت دگر

205 نیارم زدن دم ز سوز درون %~% که می‌آید از سینه آتش برون

206 بود شرح حالم نوشتن محال %~% در آیینه دل ببین روی حال

1 همین قصه می‌کرد مرغی به باغ %~% ز درد جدائیش در سینه داغ

2 شب تیره تا روز روشن نخفت %~% غم یار خود با دل ریش گفت

3 برآمد به گوش ملک زاری‌اش %~% بدانست کز چیست بیماری‌اش

4 بدو گفت کای یار دمساز من %~% تویی در غم دوست انباز من

5 تو را داغ بر دل مرا بر جگر %~% بیا تا بسوزیم با یکدگر

6 کسی را که داغی بود بر جگر %~% دهر ناله او ز حالش خبر

7 همه بوی مشک آید از درون %~% چو مشک از حدیثش دمد بوی خون

8 ز قولش برآشفت و نالید مرغ %~% جوابیش خوش ms34 گفت و بالید مرغ

9 که عشق من و تو هردو یکی است %~% تفاوت میان من و تو بسی است

10 مرا کرد یار از بر خویش دور %~% منم عاشقی در فراقش صبور

11 به ناچار دور ش ز در مانده‌ام %~% بدین حالت از هجر درمانده‌ام

12 همه روز ز هر غمش می‌چشم %~% همه شب از ناله بر می‌کشم

13 به درد و غمم می‌رود روزگار %~% ندانم چه باشد سرانجام کار

14 تو یاری به کف داشتی چون نگار %~% بدادی ز دست از سر اختیار

15 چو کام دل خویشتن رانده‌ای %~% به ناکامی امروز درمانده‌ای

16 تو را بوده کام دلی در کنار %~% ندیده چنان کام دل روزگار

17 ز بیش خودش رانده‌ای ناگهان %~% ندیدم که عاشق بود کامران

18 ملک چون ز مرغ این حکایت شنید %~% بزد دست و بر تن گریبان درید

19 که دردا ز ناپایداری من %~% در این عاشقی شرمساری من

20 که در عاشقی اعتبارم کند %~% که مرغی چنین شرمسارم کند

21 چه بودی اگر بال بودی مرا %~% که با مرغ بپرید در هوا

22 ملک با خبال رخش صحبتی %~% شب و روز می‌داشت در خلوتی

23 و از آن سو سپهدار خوبان چنین %~% بیاورد لشکر به گیلان زمین

24 همه را پر بیشه و کوه بود %~% رهی تنگ و لشکر بس انبوه بود

25 درختان سر افراشته بر فلک %~% سر و بیخشان بر سما و سمک

26 بلندی کوهش بدان پایگاه %~% که تیغش خراشید رخسار ماه

27 سر کوه سوده فلک را کمر %~% چو کوه و کمر هر دو با یکدیگر

28 شده بر کمر کوه را حلقه یار %~% مقیمانش را اژدها یار غار

29 همه کوه و هامون گیاه و کیا %~% کیایی نهان در بن هر گیاه

30 هوایش به حدی چنان بود گرم %~% که چون موم می‌شد دل سنگ نرم

31 خبر چون به سالار گیلان رسید %~% که آمد درفش سپاهی پدید ms35

32 فرستاد از هر سویی لشکری %~% به هر مرز و بومی و هر کشوری

33 سپاهی بیاور مانند کوه %~% کز آن کوه و هامون همی شد ستوه

34 بیاراستند آن سپه کوه و در %~% به خشت و تبریزین و گیلی سپر

35 بدان مرز گفتی که هر مرد کشت %~% برآمد به جای علف تیغ و خشت

36 دو لشکر رسیدند با یکدگر %~% پر از کین درون و پر از باد سر

37 دو کوه گران در هم آویختند %~% دو دریا به یکدیگر آمیختند

38 ز باریدن تیغ و گرد غبار %~% هوا گشت چون ابر پولاد بار

39 فلک را دم کر و نای از خروش %~% در آن روز کر کرد چون صخره گوش

40 نهان گشت روی هوا در غبار %~% علم می‌فشاند آستین بر غبار

41 در افکند دریا بر ابرو گره %~% بپوشید در آب ماهی زره

42 سر سرکشان از دم تیغ چاک %~% زنان زیر لب خنده زهرناک

43 به ضرب تبر سر ز هم وا شده %~% چو بسته درو مغز پیدا شده

44 فتاده ز سر مغز گردان برون %~% بر آن مغز شمشیر گریان به خون

45 شد از گرد تاریک چرخ برین %~% زمین آسمان آسمان شد زمین

46 رخ لعل فرسوده در زیر نعل %~% ز خون آهنین نعل‌ها گشته لعل

47 چکا چاک شمشیر بد هولناک %~% دل کوه شد ز آن چکا چاک چاک

48 چه در خون گردان تبر زین نشست %~% گذشت از سر و تن تبریزین شکست

49 نمی‌خورد جز آب خنجر جگر %~% نمی‌کرد جز تیر بر دل گذر

50 سپهدار ایران چو باد وزان %~% که خیزد به فصل خزان در رزان

51 به هر سو که مرکب برانگیختی %~% سر از تن چو برگ رزان ریختی

52 گهی راند بر چپ گهی سوی راست %~% ز هر سو چو دریای چنین موج خاست

53 سپاه بد اندیش را روی بست %~% چو زلفش سراسر به هم در ms36 شکست

54 چنین تا به سر خیل گیلان رسید %~% سپهبد چو عکس درفشش بدید

55 به دل گفت که اینجا درفش است و مشت %~% عنان را بپیچید و بر کرد پشت

56 صف لشکر از جای برکنده شد %~% به هر سوی لشکر پراکنده شد

57 سراسیمه در دشت و کهسار گشت %~% دو روزی و آخر گرفتار گشت

58 وز آن پس در آن مرز ماهی نشست %~% در عدل و بیداد بگشاد و بست

59 چو آمد همه کار گیلان به ساز %~% به پیروزی و خرمی گشت باز

60 در آندم که سلطان نیلی حصار %~% ظفر یافت بر لشکر زنگبار

61 ببستند بر کوهه پیل کوس %~% هوا شد ز گرد زمین آبنوس

62 سپه را ز گیلان به ایران کشید %~% خبر چون به شاه دلیران رسید

63 بفرمود تا سروران سپاه %~% سراسر پذیره شدندش به راه

64 بیامد سپهدار پیروز جنگ %~% درفشی پس و پشت فیروزه رنگ

65 شده لعل رخسارش از آفتاب %~% ز برگ گل لعل ریزان گلاب

66 نشسته بر اطراف رویش غبار %~% چو بر گرد مه گرد مشک تتار

67 قدش رایت لشگر و دلبری %~% سر رایتش خسرو خاوری

68 دو مشکین کمند و دو زنجیر مو %~% فرو هشته بر آفتاب از دو سوی

69 ز یک سو سر دشمنان در کمند %~% ز یک سو دل دوستانش به بند

70 رخش در فروغ جمالش به تاب %~% کشیده سپر در رخ آفتاب

71 کجا رانده او ادهم رهنورد %~% شده عنبر اشهب آنجا به گرد

72 بیامد چنین تا به درگاه شاه %~% فرود آمد و رفت در بارگاه

73 چو از دور تاج شهنشه بدید %~% نیایش کنان پیش تختش دوید

74 سر تخت بنهاد در پیش تخت %~% شهنشه گرفتش در آغوش سخت

75 ملک مدتی آب حیوان طلب %~% همی کرد تا باز خوردش به لب

76 بپرسیدش از رنج و راه دراز %~% که چون آمدی در نشیب و فراز

77 ms37 بسی منت از داور دادگر %~% که باز آمدی دوستکام از سفر

78 بفرمود تا مطرب دلنواز %~% ز ساز آورد بزم عشرت به ساز

79 پری چهره آن جام جمشید و کی %~% در آورد رخشان ز خورشید می

80 در افکند بحری به کشتی زر %~% که در نمی‌کرد کشتی گذر

81 ملک تشنه آن جام می‌بستدش %~% چو کشتی که دریا کشد در خودش

82 به شادی روی صنم نوش کرد %~% زمان گذشته فراموش کرد

83 بفرمود دارای گیتی ستان %~% به گنجور تا حملهای گران

84 به پیلان ز گنجینه بیرون برد %~% کلاه و کمر کوه کوه آورد

85 نخستین از آن سرکشان پادشاه %~% چو خورشید بخشید خلعت به ماه

86 چو چرخش قبای مرصع بداد %~% چو مهرش ز زر تاج بر سر نهاد

87 دل و جان بر او کرده ایثار بود %~% چه جای زر و اسب و دینار بود

88 به نام آوران و سران سپاه %~% قبا و کمر داد و رومی کلاه

89 در گنج بگشاد و دینار داد %~% به لشکر زهر چیز بسیار داد

90 بر آن ماه چندانکه که بگذشت سال %~% فزون می‌شدش حسن همچون هلال

91 هوا هر نفس بود بی شرم‌تر %~% همی کرد مهر فلک گرم‌تر

92 همه روزه تخم طرب کاشتند %~% ز آب رزش آب می‌داشتند

93 همه ساله بودند با بزم می %~% چه بزمی که زد خنده بر بزم کی

94 چنین تا برآمد برین چند سال %~% بر آن ماه ناگه بگردید حال

95 خم آورد بالای سرو سهی %~% گرفتش گل لعل رنگ بهی

96 نسیم خزان بر بهارش گذشت %~% چو چشم خوش خویش بیمار گشت

97 طلب کرد بالین سرش از وبال %~% نهالی وطن ساخت سیمین نهال

98 زمانه مه روشنش تیره کرد %~% ز دوران رسید آفتابش به زرد

99 چو شد تیره روزش به شب نیم شب %~% همین کامدش جان به لب زیر لب

100 به یاران خود گفت یاری کنید ms38 %~% چو مرغان بر این سرو زاری کنید

101 بیاید یاران و بر حال یار %~% ببارید اشک و بنالید زار

102 که من داده‌ام زندگانی به باد %~% چو گل می‌روم در جوانی به باد

103 بر این سبز خط و بر این گلعذار %~% چو ابر بهاری بگریید زار

104 به می در ز لعلم حکایت کنید %~% به مستی ز چشمم روایت کنید

105 به شادی لعل لبم می‌خورید %~% ز من گه گهی یاد می‌آورید

106 به آب سرشکم بشوئید تن %~% بسازیدم از برگ نسرین کفن

107 گل اندر عماری من گسترید %~% عماریم چون غنچه گل برید

108 به سوی چمن تا سهی سرو ناز %~% برد بر قد نازنینم نماز

109 سرآسیمه در باغ آب روان %~% زند سنگ بر سینه دارد فغان

110 که او خوی خوش از من آموخته است %~% صفای درون از من اندوخته است

111 بسی بر لبش کامران بوده‌ام %~% بسی بر کنارش من آسوده‌ام

112 به چشم اندر آرد ز غم لاله خون %~% چو نرگس کند شمع را سرنگون

113 چو در گل نهید این تن پر ز ناز %~% ز خاکم قدم را مگیرید باز

114 فرو شد مه چارده نیمه شب %~% برآورد شیرین روان را به لب

115 قفس خرد بشکست و طوطی پرید %~% به هندوستان رفت و باز آرمید

116 بیامد که بر سر کند خاک خور %~% نمی‌یافت کز اشک شد خاک تر

117 به عادت فلک بر سر کوی و راه %~% همی ریخت از خرمن ماه کاه

118 همه راه ز آمد شد کهکشان %~% پر از کاه شد چون ره کهکشان

119 دم صبح آهی برآورد سرد %~% پلاسی چو شب در بر روز کرد

120 بلورین قدح زهره بر زد به سنگ %~% به ناخن خراشید رخسار چنگ

121 دریدند خنیاگران روی دف %~% به سر بر همی زد می لعل کف

122 رخ نی ز آه سیه شد سپاه %~% نیامد برون از دمش غیر آه

123 ms39 ز حسرت در افتاد آتش به عود %~% دلش سوخت وز دل بر آورد دود

124 نمیزد کسی با نی آنروز دم %~% ز چشمش نمی‌آمد الا که نم

125 پس آنگه به کافور و مشک و گلاب %~% بشستند اندام چون آفتاب

126 تن نازنین‌تر ز برگ سمن %~% گرفتند چون غنچه‌اش در کفن

127 ز عود و زرش مرقدی ساختند %~% ز دیبای چین فرش انداختند

128 چو شکر در آمیختندش به عود %~% بر آمد ز سوز دل خلق دود

129 تو گفتی که بودش سیاه و کبود %~% زمین در پلاس سیه تار و پود

130 چو تابوتش از جای برداشتند %~% همه ناله و وای برداشتند

131 بزرگان سراسیمه چون بیهشان %~% همه راه بر دوش نعشش کشان

132 نهادند یاران به خاک اندرش %~% شده خشت بالین و گل بسترش

133 جهانا ندانم دلت چون دهد %~% که بادی خنک بر چنین گل جهد

134 چنان تازه سروی چرا بر کنی %~% به تابوت در تخته بندش کنی

135 به کردار آتش رخش برفروخت %~% دل آخر بر آن آتشت چون نسوخت

1 از آن پس چو آمد به شاه آگهی %~% کز آن دانه در صدف شد تهی

2 چو ابر از دل آتشین آه زد %~% دو دریا بر آورد و بر ماه زد

3 چو گل جامه را کرد صد جای چاک %~% چو باد صبا بر سر افشاند خاک

4 نشسته ملک بر سر خاک او %~% کنان نوحه بر سروچالاک او

5 شهنشه همی گفت کای یار من %~% نگار وفادار و دلدار من

6 دریغ آن تن ناز پرورد تو %~% دریغا به درد من از درد تو

7 دریغا و دردا و وا حسرتا %~% که شد کشته شمعم به باد فنا!

8 که ای سرو بالای کوتاه عمر %~% تو عمر گرامی شدی آه عمر!

9 خراب است دل آه! دلدار کو %~% جهانیست غم وای غمخوار کو

10 ندانم چه بودت بتا هر چه بود %~% کنون بودنی ms40 بود گفتن چه سود

11 سپردم به زلفت دل و هوش و جان %~% تو را می‌سپارم به خاک این زمان

12 عجب باشد ای ماه رضوان سرشت %~% اگر چون تو سروی بود در بهشت

13 دلم رشک بر حوض کوثر برد %~% که سرو تو را کنار آورد

14 دل و جانم از رشک پیچیده‌اند %~% که غلمان و حورت چرا دیده‌اند

15 به آب مژه پاک می‌شویمت %~% تو در خاک و در آب می‌جویمت

16 از آن اشک ریزم چو ابر بهار %~% که از گل برآرم تو را لاله وار

17 نمی‌خواستم گرد بر دامنت %~% کنون در دل خاک بینم در تنت

18 اگر گرد مشک تو بر روی ماه %~% دلم دیدی از دود گشتی سیاه

19 کنون بر تن تست خاکی زمی %~% که خاک سیه بر سر آدمی

20 روا باشد ای آسمان اینچنین %~% مه سر و بالا به زیر زمین

21 گل نازکش نیست در خورد گل %~% که هر ذره جزویست از جان و دل

22 دریغا که این سرو قد آفتاب %~% فرو رفت در بامداد شباب

23 شکمخواره خاکا خنک جان تو %~% که جان جهانی است مهمان تو

24 تن نازکان می‌خوری زیر زیر %~% نگشتی از این خوردنی هیچ سیر

25 من نامراد از تو دارم غبار %~% که داری مراد مرا در کنار

26 در اول بسی بی‌قراری نمود %~% در آخر بجز صبر درمان نبود

27 پس از مرگ او شاه سالی چو ماه %~% نمی‌رفت جز در کبود و سیاه

28 چو درماند از وصل آن ماه رو %~% کشیدند بر تخته‌ای شکل او

29 تو پنداشتی شکل آن سرو ناز %~% بر آن تخته شاهی است بر تخت باز

30 در آن تخته حیران فرو ماند شاه %~% بسی نقش از آن تخته می‌خواند شاه

31 ملک دید نقشی که جانش نبود %~% از او آنچه می‌جست آتش نبود

32 دلا پیش از آن کز جهان بگذری %~% بر آن باش کاول ms41 ز جان بگذری

33 کسی کو تواند گذشت از جهان %~% بر او خوار و آسان بود ترک جان

34 بسا درد و حسرت که زیر ز می است %~% دل خاک پر حسرت آدمی است

35 همه سرو بالاست در زیر خاک %~% چو گل کرده پیراهن عمر چاک

36 زمانه بر آمیخت چون گل به گل %~% تن نازنینان چین و چگل

37 به هر پای کان می‌نهی بر گذر %~% سر سرفرازی است آهسته‌تر

38 نگوئی که خاکش بفرسوده است %~% که او نیز چون تو کسی بوده است

39 کجا آن جوانان نو خاسته %~% کجا آن عروسان آراسته

40 کشیدند در پرده خاک‌رو %~% جهان داد بر بادشان رنگ و بو

41 بهار آمد و خاک را کرد باز %~% زمین را به صحرا در افکند راز

42 ز مهد زمین هر پری طلعتی %~% برون آمد امروز در صورتی

43 شکوفه چو نازک تن سیمبر %~% ز صندوق چوبین برون کرده سر

44 بنفشه است مشکین سر زلف یار %~% بریده ز یار خودش روزگار

45 چو زلفش از آن رو سرافکنده است %~% بخاک سیه در پراکنده است

46 بر آنم که سوسن پریزاده‌ای است %~% زبان آور و خوب آزاده‌ای است

47 زبان دارد اما ز راه کهن %~% اجازت ندارد که گوید سخن

48 سهی سرو یاری نگاری است چیست %~% که بر جویبار از روان دست شست

49 هوای خرامیدن است اندر او %~% به دستان ولی سرو را پای کو

50 بر آن گلرخان نوحه‌گر شد سحاب %~% بدیشان همی بارد از دیده آب

51 کجا آن رخ ناز پروردشان %~% بیا این زمان بین گل زردشان

52 اجل بر سمن خاکشان بیخته %~% چو گل نازک اندامشان ریخته

53 وگرنه خروشیدن مرغ چیست %~% نگویی که این نالش از بهر کیست

54 چرا لاله را بهر خون جوشیده‌ است %~% بنفشه کبود از چه پوشیده است

55 چرا باد در خاک غلطان شود %~% چرا آب گریان و نالان شود

56 ms42 به مقدار خود هریکی را غمی است %~% دلی نیست کو خالی از ماتمی است

57 که باشد که از دوری دل گسل %~% نگرید مگرسنگ پولاد دل

58 خطا می‌کنم سنگ را نیز هم %~% دمی چشم‌ها نیست خالی زنم

59 اگر شمع بینی بدانی یقین %~% که می‌سوزد از فرقت انگبین

60 به خونابه رخسار از آن شست لعل %~% که خواهد جدایی ز کان جست لعل

61 دل نافه ز آن روسیه گشت و ریش %~% که خواهد بریدن ز دلدار خویش

62 صبا گفت با نافه مشک چین %~% که بهر چه خون می‌خوری چون چنین

63 جهان پروریدت به خون جگر %~% شدی پیش اهل جهان معتبر

64 چرا دل سیاهی و خون می‌خوری %~% به خون جگر چون بسر می‌بری

65 به باد صبا گفت در نافه مشک %~% که از هجر شد بر تنم پوست خشک

66 از آن در دلم شد سیاهی پدید %~% که نافم جهان بر جدایی برید

67 هنوز آن زمان در شکم خون خورم %~% که دور فلک برد از مادرم

68 صبا گفتش ای نافه مشک بس! %~% دم اندر کش ارچه تویی خوش نفس

69 جهان گرچه از یار خویشت برید %~% تو را این بزرگی ز هجران رسید

70 گول کهنه‌ای داشتی درختا %~% ز دیبای چین داری اکنون قبا

71 گهی شاهدان از نسیم تو مست %~% گهی با بتان در گریبانت دست

72 تو را خود بس است این قدر عیب و عار %~% که افکند مادر به صحرایت خوار

73 اگر بیش ازین غرق خون آمدی %~% شدی پاک و ز آهو برون آمدی

74 به باد صبا گفت مشک ختن %~% که این قصه باد است از آن دم مزن

75 اگر چه مرا حرمت اینجاست بیش %~% ولیکن خوشا صحبت یار خویش

76 که در خانه با یار خوردن جگر %~% به است ز شکر در مقامی دگر

77 به نرگس نگر کز گلش بر کنند %~% ز سیم و زرش فرش ms43 و بستر زنند

78 فراق دیار و هوای وطن %~% کند کاخ زرینش بیت الحزن

79 غریبی نه رنگش گذارد نه روی %~% به باد هوایش دهد رنگ و بوی

80 همان شوق مسکن بود در سرش %~% بود کوخ خود به ز کاخ زرش

81 به نار حجیم از کسی خوی کرد %~% بود بر دلش باد فردوس سرد

82 سمندر که او دل بر آتش نهاد %~% نسیم سمن بر دلش هست باد

83 ز یاران جدایی مکن بی‌سبب %~% که هجر است بی‌اختیار از عقب

84 تن از چاره هجر بیچاره گشت %~% ز رنج بریدن دلش پاره گشت

85 نخواهی که گردی به هجران اسیر %~% برو هیچ پیوند با کس مگیر

86 تو خود باش همراز و دمساز خویش %~% مکن دیگران را تو انباز خویش

87 نیابی به از جان خود همدمی %~% نبینی به از خویشتن محرمی

88 که با دوست یاری اگر دل نهد %~% وگر جان دهد زو دلش چون رهد

89 به شمشیر گاه جوانی ز جان %~% بریدن بود بهتر از دوستان

90 شنیدم که صاحبدلی وقت گشت %~% به دکانچه درزییی بر گذشت

91 در آن حالت او جامه‌ای می‌درید %~% خورش دریدن به گوشش رسید

92 بنالید صاحبدل از ناله‌اش %~% ز مژگان روان شد به رخ ژاله‌اش

93 بر آورد افغان که آه از فراق %~% جهان گشت بر دل سیاه از فراق

94 جدایی تن از جان جدا می‌کند %~% جدایی چه گویم چه‌ها می‌کند

95 ببینید تا این دو سه پود و تار %~% چه فریاد بر خویشتن می‌زنند

96 از اینجا نظر کن به حال دو دوست %~% به هم بوده یک چون مغز و پوست

97 دو نازک دو همدم دو هم خوی گل %~% مصاحب چو رنگ گل و بوی گل

98 در آن روز بی‌اختیاری نگر %~% که شان دور باید شد از یکدیگر

99 جهانا ندانم چه آیین تو است %~% چه بنیاد بر مهر و بر کین تو است

100 ms44 که سرو سهی را در آری به ناز %~% کنی سر بلندش به عمر دراز

101 ز بیخ و بنش ناگهان برکنی %~% کنی سرنگونش به خاک افکنی

102 اگر مرگ را آوری در نظر %~% حقیقت جدایی است از یکدگر

103 مه و مهر از آنرو گرفته دلند %~% که هر ماهی از یکدگر بگسلند

104 ثریا بود جمع دانی چرا %~% که از جمع او کس نگردد جدا

105 به خورشید گفتم که درگاه بام %~% زخت از چه چون گل شود لعل فام

106 چرا می‌شوی آخر زود زرد %~% چو برگ رزان از دم باد سرد

107 دمی چهره‌ات ارغوانی بود %~% گهی چون رخم زعفرانی بود

108 چو بشنید رخساره پرتاب کرد %~% دو چشم از ستاره پر از آب کرد

109 جوابیم گرم از سر مهر گفت %~% به مژگان اندیشه از دل برفت

110 که هر صبحدم چشم من می‌جهد %~% ز دیدار یاران خبر می‌دهد

111 به روی عزیزان این انجمن %~% رخم سرخ و روشن شود چشم من

112 شبانگه که آید زمان فراق %~% که بادا سیه دودمان فراق

113 شود چشمه بخشت من تیره آب %~% نه توش و توانم بماند نه تاب

114 ز بیم جدایی غمی می‌شوم %~% به خود زرد و لرزان فرو می‌روم

115 جهان را جفا و ستم رسم و خوست %~% نخواهد وفا کرد با هیچ دوست

116 کدامین گل تازه از خاک زاد %~% که آخر زمانه ندادش به باد

117 سهی سرو گشت از هوا سر بلند %~% در آخر ز پا هم هوایش فکند

118 کجا آن چو گل نازکان چگل %~% که اکنون چخ رخسار ایشان چه گل

119 بسا سرو کان گشت با خاک راست %~% بس آب حیاتا که آن خاک راست

120 بسا سرو بالا که زیر ز می است %~% دل خاک بر حسرت آدمی است

121 بغایت شبیه است نرگس به دوست %~% که زرین قدح مانده از چشم اوست!

122 خوشا لاله و چهره فرخش ms45 %~% که دارد نشانی ز خال رخش

123 شب تیره چون زنگی بسته لب %~% گشادم زبان را و گفتم به شب

124 که بهر چه چون صبح خندان شود %~% ستاره ز روی تو ریزان شود

125 بغایت سیه کاسه‌ای در سحر %~% چو چشمم چه ریزی به دامان گهر

126 شب تیره گفتا که باید مرا %~% سحرگه شدن زین شبستان جدا

127 ز سودای یار و فراق دیار %~% به وقت سحر می‌شوم اشکبار

128 ستاره خود از جای خود چون رود %~% سرشک است کز چشم من می‌رود

129 سحر وقت اسفار و رحلت بود %~% از آن در سحر مرغ نالان شود

130 از آن در سحر کوس دارد فغان %~% ز چشم هوا اشک باشد روان

131 به گاه وداع دیار از حزن %~% کدامین سیه دل نگرید چو من

132 شب مرگ روز فراق است و بس %~% که روز جدایی مبیند کس

133 چه خوش گفت دانای هندوستان %~% که هرگز مرا با کسی در جهان

134 نخواهم که هیچ آشنایی بود %~% مبادا که روزی جدایی بود

135 فراق از نبودی نمردی کسی %~% جفای محبت نبردی کسی

136 ز کشته دل خاک پر خون شدست %~% از آن خون رخ لاله گلگون شده است

137 گرانمایه گنجی است این آدمی %~% دریغ این چنین گنج زیر زمی

138 ز حسرت که دارد زمین در درون %~% کناره ندارد که آید برون

139 به هر گل که برکرده از گل سر است %~% هزاران سمن رخ به زیر اندر است

140 شبی می‌شنیدم که با جان بدن %~% همی گفت در زیر لب این سخن

141 که ای نازنین مونس و همنفس %~% تو دانی که غیر از توام نیست کس

142 ز خاک سیاهم تو برداشتی %~% گلین خانه‌ام را تو افراشتی

143 منم خاک و از صحبتت زنده‌ام %~% چو دور از تو باشم پراکنده‌ام

144 به هم سالها عیش‌ها رانده‌ایم %~% بسی دست عشرت برافشانده‌ایم

145 تو را من به صد ms46 ناز پرورده‌ام %~% دمی بی تو خود بر نیاورده‌ام

146 من و تو دو هم صحبت و مونسیم %~% چو رفتیم کی باز با هم رسیم

147 تو آب حیاتی و من خاک تو %~% غباری ز من بر دل پاک تو

148 چو تو رفته باشی برون زین مغاک %~% چه من پیشت آنگه چه یک مشت خاک

149 مرا از تو هرگز رهایی مباد %~% میان من و تو جدایی مباد

150 تن این راز می‌گفت در گوش جان %~% چو بشنید دادش جوابی روان

151 که ما هردو از یک شکم زاده‌ایم %~% به هم هریک از جایی افتاده‌ایم

152 مرا سربلندی ز پستی توست %~% همین پایه از زیر دستی توست

153 من این حال خوش از بدن یافتم %~% ز پهلوی تست آنچه من یافتم

154 اگرچه بر آرد سپهرم ز تو %~% کجا برکند بیخ مهرم ز تو

155 تو را حق نعمت بسی بر من است %~% مرا حق سعی تو در گردن است

156 چو ما روزگاری به هم بوده‌ایم %~% به اقبال یکدیگر آسوده‌ایم

157 نباشد عجب گر بنالم ز غم %~% که سخت است بر ما بریدن ز هم

158 کنون ما که از هم جدا می‌شویم %~% به منزلگه خویشتن می‌رویم

159 جدایی ضروریست معذور دار %~% که ما را در این نیست هیچ اختیار

160 قضا چون در آشنایی گشاد %~% اساس جهان بر جدایی نهاد

161 خدای جهان است بی‌یار و جفت %~% کسی را بر این در جهان نیست گفت

162 در اندام خود بنگر اول ببین %~% که از هم جدا ساخت جان آفرین

163 دو چشم تو را هردو چون فرقدان %~% حجابی عجب بینی اندر میان

164 به غیر از دو ابرو که پیوسته‌اند %~% به پیشانی آن نیز بر بسته‌اند

165 دو گوشند در گوشه‌ای هر یکی %~% تعاقب ندارد یکی بر یکی

166 دو دست و دو پا را همین صورت است %~% مراد آنکه بنیاد بر فرقت است

167 مه و خور ms47 دلیل تو روشن بسند %~% که هر ماه یکبار با هم رسند

168 نهاده شب اندر پی روز سر %~% نبینند هرگز رخ یکدیگر

169 چنین گفت یک روز نوشیروان %~% به موبد که ای پیر روشن روان

170 من اندر جهان از سه چیزم به رنج %~% کز آن بر دلم سرد شد تاج و گنج

171 یکی مرگ کز وی شود روی زرد %~% دوم زن که ننگ اندر آرد به مرد

172 سوم علت آز و رنج و نیاز %~% کزو جان به رنج است و تن در گداز

173 چنین داد پاسخ که ای شهریار %~% نگر تا نداری تو این هرسه خوار

174 اگر ز آنکه رن نیستی در جهان %~% نبودی چو تو شاه روشن روان

175 قباد از جهان را بپرداختی %~% تو تاج شهی را بر افراختی

176 مرا گر نبودی به تختت نیاز %~% چرا بردمی پیش تختت نماز

177 حکیمی که جان و جهان آفرید %~% زمین گسترید و زمان آفرید

178 یقین دان که هر چیز کو ساخته است %~% به حکمت حکیمانه پرداخته است

1 الا ایکه داری امید وصال %~% به یکبارگی از جدایی مثال

2 فراق و وصال است عیش و اجل %~% در این هردو هستند یاس و امل

3 امید وصال است در اشتیاق %~% ولی در وصال است بیم فراق

4 امید نعیم است و بیم جحیم %~% به هر حال امید بهتر که بیم

5 فراق است مشاطه روی عشق %~% نهد بر رخ شاهدان موی عشق

6 شب تیره را هست امید بام %~% ولی بام را در کمی است شام

7 اگرچه وصال است خوش بر مذاق %~% نیرزد به تلخی روز فراق

8 دلا گر نه تلخی هجران بدی %~% کجا لذت وصل پیدا شدی

9 مراد از دلارام عشق است و بس %~% ز وصلت شود که هوی و هوس

10 جدایی کند عشق را تیزتر %~% بود خنجر هجر خون ریزتر

11 لب وصل شیرین کند کام دل %~% حرام ms48 است بر عاشق آرام دل

12 کمال ات مر عاشقان را وصال %~% جدایی جهان را بر آرد کمال

13 مجو آنچه کام تو حاصل کند %~% ز چیزی که مقصود باطل کند

14 جوانی جوانبخت و خورشید چهر %~% شنیدم که بام مه رخی داشت مهر

15 چو مژگان خود در تمنای او %~% همی ریخت گوهر به بالای او

16 شب و روز از مهر چون ماه و خور %~% فشاندی بر آن ماهرو سیم و زر

17 نصیبی ازو جز خیالی نداشت %~% مرادی به غیر از وصالی نداشت

18 گل اندام دامن از او می‌کشید %~% بر او سایه سروش نمی‌گسترید

19 چو نرگس نمی‌کرد در وی نظر %~% سر اندر نیاورد با او به زر

20 خراباتی بی‌سر و پا و مست %~% به یکبارگی داده طاقت ز دست

21 به سودای دلدار دل بسته داشت %~% ز هجران رویش دلی خسته داشت

22 بدان سرو سیمین هوایی نمود %~% به آتش هوا بیشتر میل بود

23 نمی‌جست جز عشق کامی ز دوست %~% از او خواست مغز حقیقت نه پوست

24 چو باز آید آب وصالش به جو %~% فرو می‌رود آتش تیز او

25 یکی کرد از آن ماه پیکر سوال %~% که با من بگو ای جهان جمال

26 جوانی بدین حسن و رای و خرد %~% که هر موی او دل به جایی خرد

27 چراش آنچنان خوار بگذاشتی %~% سر ناسزایی برافراشتی

28 نگارین صنم خوش جوابیش گفت %~% به الماس یاقوت در نوش سفت

29 که من همچو خورشیدم و چون هلال %~% نمی‌جوید از من بجز اتصال

30 جوان همچو بدر است و من خور مثال %~% نمی‌جوید از من جز از اتصال

31 ز دوری من گرچه کاهد چو ماه %~% در آخر به وصلم پناهد چو ماه

32 همین کاجتماعی فتد بعد ازآن %~% از آن نور مهرش نماند نشان

33 ولی می‌کند این پراکنده حال %~% ز من نور مهرش طلب چون هلال

34 ز من هر ms49 زمانی شود دورتر %~% درونش ز عشق است مهجورتر

35 همین تا کند مهر کارش تمام %~% از او نور خواهند مردم بوام

36 چو می‌گر چه تلخ است طعم فراق %~% ازو شکرین است جان را مذاق

37 به خسرو لب لعل شیرین رسید %~% ولی لذت عشق فرهاد دید

38 به پولاد فرهاد خارا شکافت %~% مراد دل خود در آن سنگ یافت

39 همه روز خسرو پی وصل تاخت %~% خنک جان آن کس که با هجر ساخت

40 کسی دولت کعبه عشق دید %~% که رنج بیابان هجران کشید

41 از آن نیست در عشق خسرو قوی %~% که می‌جست در عاشقی خسروی

42 ز پرویز فرهاد از آن بر گذشت %~% کزین پیر فرهاد کش درگذشت

43 یکی گفت مجنون چو مجنون شدی %~% سرو سرور عاشقان چون شدی

44 بود بخت عاشق ز وصل حبیب %~% از این قسم هرگز نبودت نصیب

45 شود کار عاشق ز صحبت تمام %~% تو را یار هرگز نبخشید کام

46 بس آشفته می‌بینم این کار تو %~% چرا شد چنین گرم بازار تو

47 چنین داد پاسخی که من اتصال %~% نجستم ز معشوق در هیچ حال

48 ز لیلی مرا آرزو هجر بود %~% در عشق بر من ز هجران گشود

49 اگر دیگری وصل جوید ز دوست %~% مراد من از دوست سودای اوست

50 مبارک زمانس است دور وصال %~% به شرطی که افزون بود اتصال

51 دل ار قیمت هجر بشناختی %~% به وصل از فراقش نپرداختی

52 نگویی که دل خسته‌ام در فراق %~% که با دوست پیوسته‌ام در فراق

53 ز دوری سخن گشت روز دراز %~% کنون خواهم آمد از راز باز

54 اگر شرح دوری دهم بر دوام %~% نخواهد شد این قصه هرگز تمام

55 نگویم که سلمان تویی کم ز کم %~% گرفتم که بیشی ز هوشنگ و جم

56 بین تا از آن پایه سروری %~% چه بردند ایشان تو نیز آن بری

57 اگر نردبانی نهی بر فلک ms50 %~% به قصر فلک بر شوی چون ملک

58 از آن قصر دوران به زیر آردت %~% چو آهو به چنگال شیر آردت

59 اگر شیر یا اژدهایی به زور %~% سرانجام خواهی شدن صید گور

60 اگر خواجه‌ای ور امیر اجل %~% نیابی رهایی ز تیر اجل

61 اگر رستمی و خود بمردی و نام %~% وگر زال زر هستی از تخم سام

62 مبین تا که بختت فزون می‌شود %~% ببین تا سرانجام چون می‌شود

63 مجو کام کاین جایگه کام نیست %~% سفر کن که اینجای آرام نیست

64 اقامت چه سازی بدر می‌روی %~% از اینجا به جای دگر می‌روی

65 چرا خفته‌ای خیز کاری بساز %~% که خود در پی تست خوابی دراز

66 چه می‌آیی ای دل بدین خوان فرو %~% که می‌آید این خان ویران فرو

67 چنان زی که در راحت آباد جان %~% بر آسایی از رحمت آن جهان

68 الی به خاصان درگاه تو %~% تن و جان فدا کرده در راه تو

69 به عرفان معروف سر سری %~% که پایان کارم به خیر آوری

فراقنامه

فراقنامه

نبذة عن الكتاب

الفهرس