1 ابتدای سخن به نام خداست %~% آنکه بی مثل وشبه وبی همتاست

2 خالق الخلق و باعث الاموات %~% عالم الغیب سامع الاصوات

3 ذات بیچونش را بدایت نیست %~% پادشاهیش را نهایت نیست

4 نه در آید به ذات او تغییر %~% نه قلم وصف او کند تحریر

5 زآنکه زاندیشه‌ها برونست او %~% بری از چند و چه و چونست او

1 حی و قیوم و قادر و قاهر %~% اول اول آخر آخر

2 نطق‌ ابکم بمانده در صفتش %~% وهم‌ عاجز شده زمعرفتش

3 نبرد عقل‌ در ‌صفاتش راه %~% نبود وهم را به ذاتش راه

4 کی رسد وهم در جهان قدم %~% که بلند است آستان قدم

5 نص قرآن شده است ای عاشق %~% در صفات جلال او ناطق

6 «شهد الله‌» گواه معرفتش %~% ‌«وحده لاشریک له» صفتش

7 نه از او زاد کس‌ نه او از کس %~% «‌قل هو الله‌» دلیل و حجت بس

8 از مکان و زمان بری ذاتش %~% محض جهلست نفی و اثباتش

9 هست واجب وجود او دائم %~% زآنکه باشد به ذات خود قائم

10 غایت ملک او نداند کس %~% همه او و بدو نماند کس

11 نیست با هیچ چیز پیوندش %~% نبود جفت‌ و مثل و مانندش

1 وترو قدوس و واحد است و صمد %~% وصف‌ او لم یلد ولم یولد

2 بود او اول و بدایت نه %~% هستیش آ‌خر و نهایت نه

3 به قدیم است اولش معروف %~% به دوام است آخرش موصوف

1 به یقین واجب الوجود یکیست %~% هر چه در وهم و خاطر آید نیست

2 مالک الملک و پادشاه به حق %~% منشی‌ نفس و فاعل مطلق

3 هر چه درکل کون کهنه و نوست %~% هست مفعول و فاعل همه اوست

4 بی قلم صورت بدیع نگاشت %~% بی ستون خیمه رفیع افراشت

5 مایه بخش عقول اولی اوست %~% فاطر صورت و هیولا اوست

6 نظم ترکیب آفرینش داد %~% چشم دل را کمال بینش ms01 داد

7 نقشبند وجود جز او نیست %~% مستحق سجود جز او نیست

8 زآنکه معبود انس و جان است او %~% مبدع جسم و عقل و جان است او

9 در رهش چرخ و انجم و ارکان %~% همه درمانده‌اند و سرگردان

10 همه پوینده‌اند در طلبش %~% همه جوینده‌اند روز و شبش

11 جنبش هر یک از سرشوق است %~% هر یکی را از این طلب ذوق است

12 حلقة حکم اوست شوق‌ همه %~% او منزه زشوق و ذوق همه

13 نامهای بزرگ طاهر او %~% هست اوصاف صنع ظاهر او

14 فارغ از شوق و ذوق ونیک‌وبدست %~% برتر از وهم و فکرت‌وخردست‌

15 کس نداند که چیست الا او %~% صفتش ‌لا اله االا هو

16 هر که خواهد که ذکر او گوید %~% در نگنجد زبان که «‌هو» گوید

17 به زبان ذکر او که داند گفت‌ %~% جان بود آنکه «هو» تواند گفت

18 سخن است آنکه بر زبان آید %~% ذکر «‌هو» از میان جان آید

19 گرچه بی‌جا و بی مکان است او %~% ساکن دل شکستگانست او

20 نه به ذاتست ساکن هر دل %~% بلکه لطفش همی کند منزل

21 هر کجا دل شکسته‌ای بینی %~% بینوایی و خسته‌ای بینی

22 بی زبان ذکر او از او شنوی %~% شرح اسما «‌هو» از او شنوی

23 ذکر او از زبان بسته طلب %~% معرفت از دل شکسته طلب

24 چند بی او به‌کعبه درتک و پوی %~% در خرابات آی و او را جوی

25 چون تو در جستنش نمایی جد %~% در خرابات جست یا مسجد

1 راه جستن زتو هدایت از او %~% جهد کردن زتو عنایت از او

2 هرچه بینی زخاک تا گردون %~% نیست چیزی زعلم او بیرون

3 زآنچه بیرون زسقف گردون‌است %~% جمله معلوم اوست‌کو چون است

4 هست علمش محیط برهمه چیز %~% حکم او نافذ است در همه چیز

5 دافع جملة بلیات است %~% عالم السر والخفیات است‌

6 هر چه در خاطرت ms02 بیندیشی %~% همه معلوم اوست‌ در پیشی

1 ای صفات مقدس تو صمد %~% وی منزه زشبه و جفت و ولد

2 ای برآرنده مه و خورشید %~% نقشبند جهان بیم و امید

3 ای به تو زنده جان و جسم به جان %~% جسم و جان را زلطف‌توست‌روان

4 قبله روح آستانه توست %~% دل مجروح ما خزانه توست

5 کرم و رحمت تو بی عدد است %~% روح را هر نفس زتو مدد است‌

6 در جهان هر چه هست در کارند %~% آنکه مجبور و آنکه مختارند

7 همه گردن نهاده حکم ترا %~% دم که یارد زدن زچون و چرا‌!

8 این و آن عاشق جمال تواند %~% روز و شب طالب وصال تواند

9 تا در آن کارگاه کار کراست %~% تا در آن آستانه بار کراست

10 ای بسا مسجدی که رانده توست %~% ای بسا بت ستا‌که خوانده توست

11 گر سیاست کنی تو مسجد کیست‌‌! %~% ورعنایت کنی تو بتکده چیست‌‌!

12 هر چه خواهی‌کنی‌که حکم تراست %~% زآنکه حکمت ورای چون و چراست

1 ما ضعیفان که در مجاهده‌ایم %~% طالب لذت مشاهده‌ایم

2 به غلامیت جمله منسوبیم %~% رد مکن گرچه زشت و معیوبیم

3 همه فانی شویم و تو باقی %~% همه مست توایم و تو ساقی

4 بندگانیم ما خدای تویی %~% رهنماییم‌ و رهنمای تویی

5 طلب ما زتوعنایت توست %~% رهبر ما به تو هدایت توست‌

6 چون در لطف و جود بگشادی %~% رهنمایی به ما فرستادی

1 سید کائنات شمع رسل %~% مفخر و پیشوای جمع رسل

2 شاهد حضرت ربوبیت %~% خازن گنج سر هویت

3 ساکن خانقاه «ا‌واد‌نی» %~% سالک شاهراه «ارسلنا»

4 عنصرش محض زبده فطرت %~% مدحتش نقش تخته فکرت

5 هست «والیل»‌ شرح گیسویش %~% «‌والضحی» وصف روی نیکویش

6 هست تن عصمت وسکون وفرح %~% خلعت صدر او الم نشرح‌

7 دولتش پنج نوبه زد بر خاک %~% چار بالش نهاد بر افلاک

8 صدف در معرفت دل او %~% سقف عرش مجید منزل او ms03

9 سید کل نسل آدم اوست %~% سبب رحمت دو عالم اوست

1 بلبل گلستان «‌ما اوحی‌» %~% شمسه چرخ «‌الذی اسری»

2 دل او خازن خزانه عشق %~% سر او مرغ آشیانه عشق

3 صیت شرعش همه جهان بگرفت %~% هم زمین و هم آسمان بگرفت

4 انبیا و رسل طفیل وی اند %~% اوست سرخیل و جمله خیل وی اند

5 ملکش خاک روب میدان است %~% عیسی اش پاسبان ایوان است

6 محترم بوده در جهان قدم %~% نور او پیش از آدم و عالم

1 تو چه دانی چه در معنی سفت %~% اندر آن دم که «لی مع الله‌» گفت

2 زآنکه بودست روز و شب مطلق %~% ظاهرش با تو باطنش با حق

3 هر که فرمان او به جا بگذاشت %~% کله از سر سرش زتن برداشت

4 چاربارش که شهسوارانند %~% از شرف بهترین یارانند

5 هر چهار آفتاب چرخ امم %~% بحر صدق و حیا و عدل وکرم

1 دین حق را زابتدا زرسول %~% جز ابوبکر کس نکرد قول

2 هر چه پیغمبرش زحق گفته %~% کرده باور زصدق و پذرفته

3 جسم او همچو روح صافی بود %~% با همه کس به طبع وافی بود

4 مشرق آفتاب صدق‌ دلش %~% اثر لطف ایزد آب و گلش

5 محرم راز حضرت نبوی %~% عاشق نور روی مصطفوی

1 قوت دین حق زعمر بود %~% خانه دین بدو معمر بود

2 جگر مشرکان پر از خون کرد %~% کبرشان از دماغ بیرون کرد

3 از پی معدلت میان‌ اوبست %~% کمر عدل در جهان‌ اوبست

4 عادت بدعت از جهان برداشت %~% که کژی جز که در کمان نداشت

5 برتر از چرخ بود پایه او %~% دیو بگریختی زسایه او

1 دین شرف یافته و دنیا زین %~% از جمال وجود ذوالنورین

2 منبع جود و جامع قرآن %~% صد ف در مکرمت عثمان

3 آنکه همت ورای کیوان داشت %~% جیب جان نور نقد قرآن داشت

4 طلعتش بوده نور هر دیده %~% سرمه ms04 شرم داشت در دیده

5 دلش از حرص و حقد خالی بود %~% فلکش اختر معالی بود

1 بود حیدر در مدینه علم %~% حافظ و خازن خزینه علم

2 جان جود و جهان علم او بود %~% بحر فضل و مکان حلم او بود

3 زو ظفر یافته مسلمانی %~% ملت کفر ازو به نقصانی

4 «‌اقتلوالمشرکین‌» فرو خوانده %~% به سر تیغ حکم آن رانده

5 شور و شر در دیار کفرافکند %~% شاخ بدعت زبیخ و بن برکند

1 دوش چون شاهد جهان افروز %~% زلف شب برگرفت از رخ روز

2 من چو عنقا نهفته روی از خلق %~% شسته حرف پا زتخته زرق

3 گاهی اندر فنا بقا جستم %~% درد را زان جهت دوا جستم

4 کاه سر بر در عدم زده‌ام %~% در ره نیستی قدم زده‌ام

5 به وثاقم درآمد از ناگاه %~% خضر پیغمبر آن ولی الله

6 گفت ای عندلیب گلشن کن‌ %~% طوطی خوش نوای نغز سخن

7 تا کی این عاجزی و حیرانی %~% اندرین تنگنای ظلمانی

8 چونکه بر تافتی زدعوی روی %~% خیز و آب حیات معنی جوی

9 تا زین ظلمتت نجات بود %~% در جهان بقا حیا ت بود

10 در مضیق جهان توقف چیست‌ %~% این همه غصه و تاسف چیست‌

11 نه چو یعقوب‌گم شدت فرزند %~% که بریدی زخرمی پیوند

12 گفت خضرم ز راه غمخواری %~% کای فرو مانده در گرفتاری‌

13 بیت احزان چه جای توست بگو %~% مصر عشق از برای توست بجو

14 خیز و بیرون خرام ازین مسکن %~% رخت خود پن وطن برون افکن

15 کاندرین خطه خراب آباد %~% نشود خود دل خراب آباد

1 گفتم ای مرهم دل ریشم %~% سخنت نوش جان پر نیشم

2 ای همایون لقای عیسی دم %~% وی مبارک پی خجسته قدم

3 ای سبک روح این چه دلداری است %~% وی گرانمایه این چه غمخواری است

4 ای ملک سایه این چه تعریف است %~% وی فلک پایه این چه تشریف است ms05

5 التفات توام مکرم کرد %~% لطف تو از غمم مسلم کرد

6 مددم ده به همت ای مکرم %~% تا من دل شکسته مجرم

7 پای از بند حرص بگشایم %~% یکدم از بند خود برون آیم‌

8 پیش گیرم طریق تقوا را %~% از برای صلاح عقبا را

9 ره روم تا رسم بدان منزل %~% که آگهی یابم از حقیقت دل‌

10 مگر آن بخت یابم از اقبال %~% کافکنم رخت در جهان کمال

1 خردم دوش اندپن معنی %~% نکته‌ای چند نغز کرد املی

2 گفت شهری‌که جا و مبین ماست %~% صحن او سقف‌گنبد اعلا‌ست

3 خاک او راست نکهت عنبر %~% آب او راست‌ لذت شکر

4 نز برودت در او اثر بینی‌ %~% نز حرارت در او شرر بینی

5 اندر آن شهر ما گلستانهاست %~% که چمنهاش نزهت جانهاست

6 طوطیان بینی ندر آن بستان %~% همه را ذکر حق بود الحان

7 چون کند لطف او تعلمشان %~% «‌ربی الله» بود ترنمشان

8 در چمنهاش بلبلان گویا %~% نغمه‌شان جمله «‌ربنا الاعلی»

9 «‌مقعد صدق‌» ازو ولایت ماست %~% هرکه آنجاست در حمایت ماست

10 همگان خاص حضرت سلطان %~% جسته از بند انجم و ارکان

11 رهروان بینی از سر غیرت %~% همه اوفتاده در ره حیرت

12 ساکنان بینی از سر اخلاص %~% چشم بگشاده بر سرادق خاص

13 چون بدان شهر جان فرود آیی %~% پن همه دردسر بیاسایی‌

14 مسکن و جایگاه ما بینی %~% مجلس خاص شاه ما بینی

15 خلعت شاه‌ بی بدن پوشی %~% باده شوق‌ بی دهن نوشی

16 نغمه بلبلان ره شنوی %~% «‌وحده لاشریک له» شنوی

1 گفتم ای سایه الهی تو %~% زآنچه هستی جوی نکاهی تو

2 ای تو بر لوح‌کون حرف نخست %~% آفرینش همه نتیجه توست

3 نشو از توست شاخ فطرت را %~% ثمر از توست باغ فکرت را

4 چون مرا دیده‌ای بدین سستی %~% هر چه‌گفتی صلاح من جستی

5 چون کنم‌چون‌من‌حزین ضعیف %~% پای‌ بندم در این سواد کثیف

6 ms06 نیست‌گویی جهان زشت و نکو %~% جز از او و بدو هم خود او

7 هست این خطه را هوای عفن %~% ساکنانش شکسته پای و زمن

8 گرچه هست این رباط منزل من %~% هست مایل به شهر تو دل من

9 جان بر افشانم از طرب آن دم %~% که نهم اندر آن سواد قدم

10 من مسکین در این رباط خراب %~% ساخته خانه بر ره سیلاب

11 بسته بند و حبس ارکانم %~% پای برتر نهاد نتوانم

12 نشود نفس خاکیم فلکی %~% تا نگردد نهاد من ملکی

13 نرسد کس به کعبه تحقیق %~% تا نباشد رفیق او توفیق

14 هیچ دانی که چون گرانبارم %~% به غم دیگران گرفتارم

15 روزگاری برای قوت عیال %~% باز می‌داردم زکسب کمال

16 هستم از استحالت دوران %~% چون شتر مرغ عاجز و حیران

1 نیستم اندرین سرای مجاز %~% طاقت بار و قوف پرواز

2 نه غم این طرف توانم خورد %~% نه بدان شهر ره توانم برد

3 پس همان به که گوشه‌ای گیرم %~% تن زنم گر زیم و گر میرم

4 به حوادث رضا دهم شاید %~% چه کنم آنچنانکه پیش آید

5 بروم باهنر همی سازم %~% وزهنر بر فلک سرافرازم

6 به خدایی‌که پاک و بی عیب است %~% واهب العقل و عالم الغیب است

7 که مرا اندربن سرای هوس %~% جز هنر نیست یار و مونس‌کس

8 هنرم هست لیک دولت نیست %~% در هنر هیچ بوی راحت نیست

9 باهنر کاش دولتم بودی %~% تا غم و غصه‌ام نفرسودی

10 هست معلوم عالم و جاهل %~% که در این روزگار بی حاصل

11 منصب آل را بویه شورانگیخت %~% نان‌کسی خورد‌که آب رو‌ی بریخت

12 من نه آنم که شورانگیزم %~% آبرو را برای نان ریزم

13 همتم هست گرچه نانم نیست %~% سخن فحش بر زبانم نیست

14 تا ابد بینوا بخواهم ماند %~% فحش و بد بر زبان نخواهم راند

15 بخت من زان چنین نژند افتاد %~% که مراهمت بلند افتاد ms07

16 نه خطا گفتم و غلط کردم %~% ‌حشو بود این‌گهرکه من سفتم

17 من در این غصه جان همی‌کاهم %~% منصب این جهان نمی‌خواهم

18 عزت آن جهان همی باید %~% گر ذلیلم در این جهان شاید

1 چه‌کنم باکه‌کویم این سخنم %~% گله از بخت یا زچرخ کنم

2 جگرم خون‌گرفت و نیست‌کسی %~% که شود غمگسار من نفسی

3 روزعمرم‌به‌شب رسید ونبود %~% جز تعب حاصلم زچرخ کبود

4 ناله‌ام زان شدست سر ‌آهنگ %~% کز عنا قامتم خمیده چو چنگ

5 اشک چون لعل‌گشت در چشمم %~% روز چول شب شدست بر چشمم

6 دود دل جیب و آستینم سوخت %~% سقف چرخ آه آتشینم سوخت

7 من مسکین مستمند ضعیف %~% باغم و محنتم ندیم و حریف

8 گله دارم ز روزگار بسی %~% با که گویم‌که نیست همنفسی

9 دوستی نیست کو شود همدم %~% همدمی نیست کو شود محرم

10 قدم از فکر ساختم با ‌خود %~% بوکه بینم مگر به چشم خرد

11 جمله روی زمین بگردیدم %~% همدمی کافرم اگر دیدم

12 دلم از جور چرخ جفت عناست %~% که اندرین روزگار قحط وفاست

13 خود گرفتم که آن سخن دانم %~% کز عبارت نظیر حسانم

14 در چنین روزگار بانفرت‌ %~% با چنین منعمان دون همت‌

15 چون کشم این همه پریشانی %~% در ثنا و مدیح حسانی

16 روزگاری بهانه می‌جستم %~% قصه‌ای را فسانه می‌جستم

17 تا سخن را بر آن اساس نهم %~% زان سخن بر جهان سپاس نهم

18 چند جستم ولیک دست نداد %~% قصه‌ای آنچنان نمی‌افتاد

19 که بر او زبور سخن بندم %~% دل در این بند بود یک چندم

20 آخرالامر یک شبی با دل %~% گفتم ای خفته زخود غافل

21 چند گرد دروغ گردی تو %~% آبرویم بری چه مردی تو‌!

22 بس‌از ان وصف زلف و طره‌وخال %~% بس از این هرز گفت وگوی محال‌!

23 چون زمدح آب روی نفزاید %~% گر نگویی مدیح هم شاید

24 پن سپس در ره طریقت پوی %~% کر ms08 سخن گویی از حقیقت گوی

25 خاطرم چون در دقایق زد %~% قرعه بر رقعه حقایق زد

26 نکئه‌ای چند لایق آمد پیش %~% جمله سر حقایق آمد پیش

27 سخن نغز همچو در ثمین %~% درج در نکته‌های سحر مبین

28 داد ایزد شعار توفیقش %~% نام کردم «‌طریق تحقیقش‌»

1 بود روزی مبارک و فرخ %~% کاین سعادت نمود ما را رخ

2 در این گنجنامه بگشادم %~% وین سخن را اساس بنهادم

3 نقش این کارنامه می‌بستم %~% تیر بوسید خامه و دستم

4 گفتم این نظم را طرازش چیست‌ %~% زیور این عروس‌ مدحت کیست‌

5 بر که افشانم این نثار بگوی‌ %~% کیست لایق در این دیار بگوی‌

6 گفت این بحر پر معانی را %~% چشمه آب زندگانی را

7 عیسی آثار سروری باید %~% خضر سیرت سکندری باید

8 که طراز سخن ثناش بود %~% ورد جان و خرد دعاش بود

9 نه غلط گفتم این خطا باشد %~% که طراز سخن ثنا باشد

10 زین نمط هر سخن‌که آن من است %~% به حقیقت طراز هر سخن است

11 گرچه بی برگ و بی نوایم من %~% بلبل نغز خوش سرایم من

12 زان در افواه خلق مذکور است %~% سخن من‌ که از طمع دور است

13 خرد از گوشه‌ای در آمد چست %~% گفت این نقد راکه سکه‌توست‌

14 سخن سرسری نمی‌بینم %~% زان کسش مشتری نمی‌بینم

15 گرچه هست این سخن تمام عیار %~% بس کساد است اندر این بازار

16 سکه این نقد راز معرفت است %~% معرفت را نشان این صفت است

17 که در این کار نامه کردی درج %~% نکنش تا توانی اینجا خرج

18 زآنکه صاحبدلی نمی‌بینم %~% حال را مقبلی نمی‌بینم

19 که درو ذکر او توانی کرد %~% یا زجودش بری توانی خورد

20 کو قدم تا بدین طریق رود %~% یا کجا گوش کاین سخن شنود

21 همه محبوس شهوت و حسدند %~% طالب قوت و قوت جسدند

22 میل اینها به ترهات بود %~% فعلشان نیز ms09 بر صفات بود

23 نز طریقت کسی اثر دارد %~% نز حقیقت دلی خبر دارد

24 چون ترا این سخن فتوح آمد %~% عاشقان را غذای روح آمد

25 نزد آن کاو محبتی دارد %~% این سخن قدر و عزتی دارد

26 که زشرحش زبان بود قاصر %~% نرسد در نهایتش خاطر

27 عارفان کاین سخن فروخوانند %~% هر چه جز حق بود برافشانند

28 قیمت این سخن کسی داند %~% که همه نقش معرفت خواند

1 خالق خلق وایزد بی چون %~% فاعل کارگاه «‌کن فیکون»

2 هر چه آورد از عدم به وجود %~% از وجود همه تویی مقصود

3 خویشتن را نخست نیک بدان %~% تخته آفرینشت برخوان

1 در نگر تا که آفرید ترا %~% از برای چه برگزید ترا

2 خاک بودی ترا مکرم کرد %~% زان پست جلوه دو عالم کرد

3 از همه مهتر آفرید ترا %~% هر چه هست از همه گزید ترا

4 در نظر از همه لطیف‌تری %~% به صفت از همه شریف‌تری

5 خوبتر از تو نقشبند ازل %~% هیچ نقشی نبست در اول

6 قدرتش بهترین صفت به تو داد %~% شرف نور معرفت به تو داد

7 گوهر مردمی شعار تو کرد %~% کرم و لطف خود نثار تو کرد

8 باطنت را به لطف خود پرورد %~% ظاهرت قبه ملایک کرد

9 آن یکی گنج نامه عصمت %~% این یکی کارنامه حکمت

10 اختر آسمان معرفتی %~% زبده چار طبع و شش جهتی

11 قاری سوره مجاهده‌ای %~% قابل لذت مشاهده‌ای

12 خلقتت برد کوی استکمال %~% همتت راست سو‌ی استدلال

13 خاطرت مدرک وجود خودست %~% عنصرت مستعد نیک و بدست

14 با تو بودست در الست خطاب %~% با تو باشد به روز حشر حساب

15 گفته اسم جمله اشیا %~% در حق توست «‌علم الاسما»‌

16 طارم آسمان و گوی زمین %~% از برای تو ساخته ست چنین

17 فرش غبرا برای تو گسترد %~% چرخ فیروزه سایبان تو کرد

18 آفرینش همه غلام تواند %~% از پی قوت و ms10 قوام تواند

19 حکمت و فطنت وکیاست و علم %~% همت و سیرت و مروت و حلم

20 در وجود تو جمله موجودست %~% وین همه لطف وجود معبودست

21 صفت تو به قدر آنکه تویی %~% نتوان گفت آنچنان که تویی

22 نشنیدی‌که آن حکیم چه‌گفت %~% که به الماس در معنی سفت

23 تو به قیمت ورای دو جهانی %~% چه کنم قدر خود نمی‌دانی

24 این همه عزت و شرف‌که تراست %~% تو زخود غافلی عظیم خطاست‌!

1 تو چه پنداشتی که ایزد فرد %~% از پی بازیت پدید آورد!

2 عمر ضایع مکن به بیخردی %~% دور شو دور از صفات بدی

3 با دد و دیو چند همنفسی %~% علم‌آموز تا به حق برسی

4 هر که از علم دین نشد آگاه %~% در بیابان جهل شد گمراه

5 آخر این علم کار بازی نیست %~% علم دین پارسی و تازی نیست

6 از پی مکر و حیلت و تلبیس %~% درست از منطق است و اقلیدیس

7 تاکی این جنس و نوع و فصل بود %~% عزم آن علم کن که اصل بود

8 چیست علم‌ از هوارهاننده‌! %~% صاحبش را به حق رساننده‌

9 هرکه بی علم رفت در ره حق %~% خواندش عقل کافر مطلق

10 در حضورمن که هست نامحدود %~% هرکه را علم نیست شد مردود

11 اگرت هست آرزوی قبول %~% رو به تحصیل علم شو مشغول

12 حکمت‌آموز تا حکیم شوی %~% همره و همدم کلیم شوی

13 چون تو در بند علم دین باشی %~% ساکن خانه یقین باشی

14 نفس اماره را ندانی چیست %~% گاه و بیگاه همنشین تو کیست

15 نفس‌ بس کافرست اینت بس‌! %~% گر شدی تابعش زهی ناکس‌!

16 سر برون پر زخط فرمانش %~% جهد کن تا کنی مسلمانش

17 چون تو محکوم نفس خودباشی %~% به یقین دان که نیک بد باشی

1 گر کنی قهر ازو نفیس شوی %~% ورمرادش دهی خسیس شوی

2 وه چه ساده دلی و چه نادان %~% که ms11 ندانی تو عصمت از عصیان

3 از صفا ت حمیده بگریزی %~% در صفا ت ذمیمه آویزی

4 جهد آن کنیه جمله نور شوی %~% وزصفات ذمیمه دور شوی

5 در تو هم دیوی است و هم ملکی %~% هم زمینی به قدر و هم فلکی

6 ترک دیوی کنی ملک باشی %~% از شرف برتر از فلک باشی

7 تا از این همنشین جدا نشوی %~% دان که شایسته خدا نشوی

8 تواز این همنشین چوگردی دور %~% ملک باقی تراست و دارسرور

9 تو ازین جایگه فرج یابی‌ %~% چون بدانجا رسی درج یابی

10 گر به اینجایت پای بست کند %~% باسگ و خوک هم نشست‌کند

11 تاکه دیوت بود به راه دلیل %~% نکند با تو همرهی جبریل

12 تا زآلایش طبیعی پاک %~% نشوی‌ کی شوی تو برافلاک

13 پهلو از قدسیان تهی چه کنی‌ %~% با دد و دیو همرهی چه‌کنی‌

14 شرم بادت که با وجود ملک %~% ننهی پا ی بر روا ق فلک

15 بر زمین با ددان نشینی تو %~% صحبت دیو و دد گزینی تو

16 ترک یوسف کنی زبی نظری %~% همدم گرگ باشی اینت خری‌!

17 با رفیقان بد چه پیوندی %~% زین حریفان چه طرف بربندی

18 حسد و حرص را بجای بمان %~% برهان خویش را ازین و از آن

19 گرنه یکبارگیت قهر کنند %~% نوش در کام جانت زهر کنند

20 چون از ایشان به گور فردروی %~% به قیامت زیور مرد روی

21 چون برندت زخانه مرده به گور %~% مرد خیزی زیور وقت نشور

22 گر فرشته صفت شدی زاینجا %~% با فرشته است حشر تو فردا

23 ورتوسگ سیرتی‌به وقت‌نشور %~% هم سگی خیزی از میانه گور

1 تو اگر نیک نیکی اربدبد %~% بدونیک تو باتو باشد خود

2 چون بدی‌ پس بدان که بیخردی %~% که خرد نیست رهنمون بدی

3 هر که پرورده خرد باشد %~% کی درو فعل دیو و دد باشد

4 هر که را عز آن جهان باید ms12 %~% دامن دل به بد نیالاید

5 گر کند عقل نیکی‌ات تلقین %~% پس تو و بارگاه علیین

6 وگرت دیو رهنمای بود %~% اسفل السافلینت جای بود

7 ددی تو زناسپاسی توست‌ %~% بدی تو زناشناسی توست

8 گر شعارت بود سپاس و شناس %~% این ندا آید «ا‌نت خیرالناس‌»

1 اندر آن دم که مبدع اشیا %~% کرد نقش وجود را پیدا

2 قدسیان چشم بر تو بگشادند %~% حال را در تردد افتادند

3 یوسفی دیده‌اند زیبا روی %~% شاهدی دیده‌اند نیکوخوی

4 از عدم آمده به شهر وجود %~% کرده منزل به طالع مسعود

1 همه افتاده‌اند در تک و تاز %~% کرده بر تو زبان طعن دراز

2 چون زفطرت تو بوده‌ای مقصود %~% همگنان چون برادران حسود

3 کارها ساختند بر سر رام %~% تا ترا در فکنده‌اند به چاه

4 ساکن قعر چاه ماری‌ چند! %~% در بن چاه حرص داری چند

5 اینک آمد نظر کن ای مسکین %~% بر سر چاه ژرف بشری هین!

6 در چه انداخت بهر دعوت را %~% حبل قرآن و دلو عصمت را

7 بیش از این در مان چاه مپای %~% دست بر حبل زن‌ زچاه برآی

8 خویشتن را زچاه بالاکش %~% علم عشق بر ثریا کش

9 چست با کاروان صدق و یقین %~% سفری کن به مصر علیین

10 تا ز ناچیز و هیچ‌ چیز شوی %~% واندر آن مملکت عزیز شوی

11 حاسدان تو چون تو را بینند %~% آن همه بهجت و بها بینند

12 همه از گفت خود خجل گردند %~% اندر آن وقت تنگدل گردند

13 منشین غافل ار خرد داری %~% پیشه گیر و بکن نکوکاری

14 آنچنان زی‌ درین جهان زنهار %~% تانگردی خجل به روزشمار

1 ای شده پای بست و زندانی %~% اندرین خاکدان ظلمانی

2 تاکی این گفت و گوی پر باطل %~% تاکی این جست و جوی بی حاصل

3 راه رو راه‌ کرد گفت مگرد %~% که به گفتار ره نشاید کرد

4 تا ز بند هوا ms13 برون نایی %~% ندهندت کمال بینایی

5 نبری ره به عالم وحدت %~% نتوانی زدن دم وحدت

6 زین نشیمن سفر به بالاکن %~% خویشتن را چو عقل والا کن

7 دم به تجرید زن‌که بی تجرید %~% نرسد کس به عالم توحید

1 بگذر از نقش عالم گل تو %~% ره تو و راهروتو منزل تو

2 رهروی‌ روسخن زمنزل گوی %~% همره و همنشین مقبل جوی

3 چون تو غافل نشینی از کارت %~% نبود لطف ایزدی یارت

4 در سرای اثیر خواهی بود %~% جفت رنج و زحیر خواهی بود

5 جهد کن کز اثیر درگذری %~% به سلامت مگر تو جان ببری

6 زین جهان جهان تبرا کن %~% رو به بستان جان تماشا کن

7 کان جهان زین جهان شریفترست %~% خاک او از هوا لطیفترست

8 رخت بیرون فکن از این ماوی %~% خیمه زن در فضای آن صحرا

9 چشم بگشای تا جهان بینی %~% وان جهان را به چشم جان بینی

10 زانکه زادراک حس بیرون است %~% آستانش ورای گردون است

11 خاک او عنبر آب او تسنیم %~% محنتش عافیت سموم نسیم

12 پایه عرشش‌ از هوان فارغ %~% چمن باغش از خزان فارغ

13 بدر گردونش از خسوف ایمن %~% قرص خورشیدش ازکسوف ایمن

14 ساکنانش مسبح و ذاکر %~% همه یکرنگ باطن و ظاهر

15 حاصل جمله دولت سرمد %~% مایه عمرشان بقای ابد

16 گر بکوشی زخود برون آیی %~% چون بدانجا رسی بیاسایی

17 بلبل بوستان انس شوی %~% همدم ساکنان قدس شوی

18 حضرتی بینی از ورای مکان %~% فارغ از استحالت دوران

19 آنچنان حضرتی و تو غافل‌! %~% تن زده اینت ابله و جاهل‌!

20 عاشقانی چو آدم و چو کلیم %~% چون حبیب و مسیح و ابراهیم

21 از پی وصل دلستان همه را %~% سر بر آن فرخ آستان همه را

22 هر که یابد بر آستانش بار %~% نتواند زدن دم اسرار

23 نطق را بارگیر لنگ شود %~% عرصه ماجراش تنگ شود

24 وهم کآنجا رسد ms14 فروماند %~% ابجد سر نخواند نتواند

1 بگذر از وهم و این سخن بگذار %~% کی بود وهم مدرک اسرار

2 دل تواند یکی مطالعه کرد %~% لوح اسرار قرب مبدع فرد

3 هر چه عین کمال معرفت است %~% خاص دل‌راست‌کاین‌بهین‌صفت‌است

4 دل چو در عالم بشر باشد %~% زان معانیش کی خبر باشد

5 تا مکاشف نگشت نتواند %~% که از آن نقطه‌ای فرو خواند

6 تا مجرد نشد زفعل ذمیم %~% حق خطابش نکرد «قلب سلیم»

7 بشریت چو از تو دور شود %~% آنچه عین دل است نور شود

8 چون شود کشف سر عالم غیب %~% زود معنی نهندت اندرجیب

9 چون بیابی حقیقت اخلاص %~% ره کنی قطع تا سرادق خاص

10 بر بساط جلال بنشینی %~% آنچه بینی به چشم دل بینی

11 گر تو خود را در آن جهان فکنی %~% فرش عزت برآسمان فکنی

1 دوش ناگه نهفته از اغیار %~% یافتم بر در سرایش بار

2 مجلسش زان سوی جهان دیدم %~% دور از اندیشه و گمان دیدم

3 مجمعی دیده‌ام پر از عشاق %~% جسته از بند گنبد زراق

4 چار تکبیر کرده بر دو جهان %~% گشته فارغ زشغل هر دو جهان

5 باده از جام معرفت خورده %~% راه زان سوی شش جهت کرده

6 همه گویای بی زبان بودند %~% همه بی دیده‌ نقش خوان بودند

7 ماجرایی که آن زمان می‌رفت %~% سخن الحق نه بر زبان می‌رفت

8 نکته‌ها رفت بس شگرف آنجا %~% درنگنجید صورت و حرف آنجا

9 صوت وحرف از جهان جسم بود %~% بهر ترکیب فعل و اسم بود

1 در جهانی که عالم ثانی است %~% بی زبانی همه زبان دانی است‌

2 عاشقان صف کشیده دوشادوش %~% ساقیان بر کشیده نوشانوش

3 سالک گرم ر‌و در آن‌بازار %~% «‌ارنی» گوی از پی دیدار

4 عاشقان از وصال یافته ذوق %~% «‌لی مع الله» گوی از سر شوق

5 رهروان در جهان حیرانی %~% برکشیده لوای «‌سبحانی»

6 دیگری اوفتاده در تک و پوی %~% لیس ms15 فی جبتی سوی الله‌ گوی

7 آنکه او گوهر محبت سفت %~% به زبان و به دل «اناالحق» گفت

8 همگنان جان و دل بدو داده %~% واله و مست و بیخود افتاده

9 بهر او بود جست و جوی همه %~% او منزه زگفت و کوی همه

10 من دلسوخته جگر خسته %~% پای در دام شش جهت بسته

11 صفتم در جهان صورت بود %~% صورت آلوده کدورت بود

12 فرصتی نه که چست برتازم %~% در چنان منزلی وطن سازم

13 قوتی نه که باز پس کردم %~% با سگ و خوک همنفس گردم

14 دل در اندیشه تا چه شاید کرد %~% ره بدانجا چگونه باید کرد

15 چون کنم کاین طلسم بگشایم %~% پایم از بند جسم بگشایم

16 در رهش خان و مان براندازم %~% جان کنم خرقه و دراندازم

17 ناگهان در رسید از در غیب %~% کرده پرگوهر حقایق جیب

18 گفت ای رخ به خون دل شسته %~% در جهان فنا بقا جسته

19 تا در این منزلی‌که هستی توست %~% پستی تو زخود پرستی توست

20 چون زهستی خویش درگذری %~% هر چه هستیست زیرپی سپری

21 تو چه دانی که زاستان قدم %~% چند راهست تا جهان قدم

22 چند سختی کشید می‌باید %~% چند منزل برید می‌باید

23 تا به نیکی بدل کنی بد را %~% واندر آن عالم افکنی خود را

24 گر ترا میل عالم قدم است %~% ترک خودگفتن اولین قدم است

25 نرسی تا تو با تو همنفسی %~% قدم از خود برون نهی پرسی

26 تا طلاق وجود خود ندهی %~% پای در عالم قدم ننهی

27 تا وداع جهان جان نکنی %~% ره بدان فرخ آستان نکنی

28 در هوایش زبند جان برخیز %~% جان بده و زسر جهان برخیز

29 به وجود جهان قلم درکش %~% در صف عاشقان علم برکش

30 زهد ورز اقتدا به عیسی کن %~% طلب او و ترک دنیا کن

31 منشین اینچنین که ناخوب است %~% خیزو آن را طلب‌که ms16 مطلوب است

1 رهروانی که وصل اوجویند %~% معتکف جمله بر در اویند

2 از وجود جهان خبر‌شان نیست %~% جز غم او غم دگر‌شان نیست

3 در جهانند و از جهان فارغ %~% همه با او زجسم و جان فارع

4 سرقدم ساخته چو پرگارند %~% لاجرم صبح و شام در کارند

1 ساکنانی که جمله چون روحند %~% مرهم سینه‌های مجروحند

2 همه را درس‌ نقد ابجد عشق %~% همه را میل‌ سوی مقصد عشق

3 همه را گشته سر غیبی کشف %~% جان و تن کرده در بلایش وقف

4 لوح روحانیان زبردارند %~% پایه از مه بلندتر دارند

5 سرورانند بی کلاه و کمر %~% خسروانند بی سپاه و حشر

6 زده در رشته حقایق چنگ %~% فارغ از نفع نوش و ضر شرنگ

7 همه مست می وصال قدم %~% در روش یافته ثبات قدم

8 لطف ایزد به مجلس توفیق %~% باده شان داده از خم تحقیق

9 چون تو دیدی علو همتشان %~% این همه کار و بار و عزتشان‌

10 پس تو نیز از سر هوا برخیز %~% که هوا آتشی است بادانگیز

11 بیش پن بر بروت خویش مخند %~% همچو مردان بیا میان بربند

12 خدمتش می‌کن از سر اخلاص %~% تا چو ایشان شوی توخاص‌الخاص

1 چه کنی عیش با زن و فرزند %~% ببر از جمله دل‌ بدو پیوند!

2 چه نشینی میان قومی دون‌ %~% چه بری سر زبند شرع برون‌

3 ای ستم کرده بر تو شیطانت %~% مانده در ظلمت سقر جانت

4 تا زشیطان خود شوی ایمن %~% شرع را شحنه ولایت کن

5 گر شریعت شعار خودسازی %~% روز محشر کنی سرفرازی

6 هر که بد کرد زود کیفر برد %~% وآنگه بی شرع زیست کافر مرد

7 گرنه‌ای هرزه گرد و دیوانه %~% تاکی این ترهات و افسانه

8 شعر بگذار و گرد شرع درآی %~% که شریعت رساندت به خدای

9 بند بر قالب طبیعت نه %~% پای بر منهج شریعت نه

10 لقمه از سفره ms17 طریقت خور %~% می‌زخمخانه حقیقت خور

11 یا خضر شو گذر به دربا کن %~% یا چو عیسی سفر به بالا کن

12 زآن سوی چرخ تکیه جای طلب %~% برتر از عقل‌ رهنمای طلب

1 ای همه ساله پای بست غرور %~% در خرابات حرص مست غرور

2 حرصت افگنده باز از ره حق %~% اینچنین کی رسی به درگه حق‌

3 راه دور است و مرکبت لنگ است %~% بار بسیار و عرصه پرسنگ است

4 بار حرص و حسد زدوش بنه %~% هر چه داری بخور بنوش‌ و بده

5 ره تو دور شد یقین بشنو %~% تو مجرد شو و مپای و برو

6 ترک این هستی مزور کن %~% دل به نور یقین منور کن

7 تا بدانی مسافت راهش %~% کم و بیش و دراز و کوتاهش

8 دو قدم بر سر وجود نهی %~% وان دگر بر در ودود نهی

1 خود تو کاهل نشینی ای غافل %~% ناپسندست غفلت از عاقل

2 خیز و خود را بساز تدبیری %~% بر جهان زن چهار تکبیری

3 در میان آی چست چون مردان %~% صفت و صورتت یکی گردان

4 زآنکه باشد شعار ناپاس %~% از درون خبث‌ و زبرون پاکی

5 تا درون و برون نیارایی %~% حضرت قدس را کجا شایی‌

6 تا ز آلودگی نگردی پاک %~% نگذری از بسیط خطه خاک

7 خویشتن پاک کن زچرک هوا %~% تا نهی پای در مقام رضا

8 تا به‌کی تو چنین بخواهی زیست %~% می‌ندانی که در قفای توچیست‌

9 راست بشنو که در جهان جهان %~% از اجل کس نیافته‌ست امان

10 تو چه گویی ابد نخواهی ماند %~% نامه مرگ برنخواهی خواند

1 هر که آمد در این سرای غرور %~% همدمش محنتست و منزل‌گور

2 کو زپیغمبران مسیح و کلیم‌ %~% آدم و شیث و نوح و ابراهیم‌

3 یونس ولوط و یوسف و یعقوب %~% صالح و هود و یوشع و ایوب

4 یا کجا خواجه سراچه کل %~% خاتم انبیا چراغ رسل ms18

5 کو ابوبکر و عمر و عثمان %~% کو علی شیر کردگار جهان

6 بشر حافی و بوسعید کجاست‌ %~% شبلی و شیخ بایزید کجاست‌

7 از حکیمان عهد ارستون کو %~% ارسطاطالس و فلاطون کو

8 ازشهان کیان جم و هوشنگ %~% یا فریدون با فر و فرهنگ

9 کو منوچهر و ایرج و نوذر %~% بهمن و کیقباد و اسکندر

10 یا زگردنکشان تهمتن کو %~% گیو وگودرز و طوس و بیژن‌کو

11 این همه صفدران قلب شکن %~% سام و دستان و نیرم و قارن

12 همگان خفته‌اند در دل خاک %~% آن یکی خرم آلا دگر غمناک

1 ای شنیده فسانه بسیاری %~% قصه کوزه‌گر شنو باری

2 کوزه‌گر سال و ماه در تک و پوی %~% تاکند خاک دیگران به سبوی

3 چون که خاکش نقاب روی کنند %~% دیگران خاک او سبوی کنند

1 تا جهان است کار او این است %~% نوش او نیش و مهر اوکین است

2 اندر این خاکدان افسرده %~% هیچ کس نیست از غم آسوده

3 آنچنان زی درو که وقت رحیل %~% بیش باشد به رفتنت تعجیل

4 رخت بیرون فکن زدار غرور %~% چه نشینی میان دیو شرور‌

5 حسد و حرص را به گور مبر %~% دشمنان را به راه دور مبر

6 دو رفیقند هر دو ناخوش و زشت %~% باز دارندت این و آن زبهشت

7 پیشتر زآنکه مرگ پیش آید %~% از چنین مرگ زندگی زاید

8 به چنین مرگ هر که بشتابد %~% از چنین مرگ زندگی یابد

9 تا از این زندگی نمیری تو %~% در کف دیو خود اسیری تو

10 نفس تو تابدیش عادت و خوست %~% به حقیقت بدان‌که دیو تو اوست

11 مرده دل گشتی و پراکنده %~% کوش تا جمع باشی و زنده

1 گر حیات ابد همی خواهی %~% خیز و با عشق جوی همراهی

2 رو دم از عشق زن‌که‌کار این است %~% رهروان را بهین شعار این است

3 به زبان سر عشق نتوان گفت %~% آنچنان ms19 در به گفت نتوان سفت

4 هر چه گویی گر آنچنان باشد %~% صفت عشق غیر از آن باشد

5 عشق را عین و شین و قاف مدان %~% بلکه سریست در سه حرف نهان

6 سخن سر عشق کار دلست %~% عشق پیرایه و شعار دلست

7 عاشقی قصه و حکایت نیست %~% عشقبازی در این ولایت نیست

8 عالم عشق عالم دگر است %~% پایه عشق از این بلندتر است

9 کی به هر مسکنی کند منزل %~% تابود میل او به عالم گل

10 عشق در هر وطن فرو ناید %~% حجره خاص عشق‌ دل باید

11 مرکب عشق سخت‌تیزرواست‌ %~% هر زمانیش منزلی زنو است

12 هر که با عشق همعنان باشد %~% منزلش زآن سوی جهان باشد

13 دل که از بوی عشق بی رنگ است %~% نه دلست آن که پاره سنگ است

14 به زبان قال و قیل عشق مگوی %~% خیز و دل را به آب صدق بشوی

15 دل زخبث هوا نمازی کن %~% چون شدی پاک عشق بازی کن

16 عشقبازی (‌است‌) وعشق‌بازی‌نیست %~% هوسی به زعشقبازی نیست

1 هر که در راه عشق گردد مات %~% در جهان کمال یافت نجات

2 آنکه از سر عشق باخبرست %~% دایم ازخورد و خواب برحذر است

3 و آنکه او شربت محبت خورد %~% هرگز از نان و آب یاد نکرد

4 تا زخورد و زخواب کم نکنی %~% وزطعام و شراب کم نکنی‌

5 نتوانی زدن زعشق نفس %~% بسته مانی در این سرای هومن

6 تا دلت چشم سربنگشاید %~% شاهد عشق روی ننماید

7 بنده عشق لایزالی باش %~% عاشق چست لاابالی باش

8 گر زنی دم زصدق معنی زن %~% خاک در چشم لاف و دعوی زن

9 دعوی عاشقی کنی وانگه %~% ترس از جان و سر زهی ابله‌!

10 چه زنی لاف عاشقی زگزاف‌ %~% بر سردار زن چو مردان لاف

11 آنکه از عاشقان «‌اناالحق» زد %~% پس بر این ریسمان معلق زد

12 غیرت حق گرفت دامانش ms20 %~% پسمان شد زه گریبانش

13 در ره عشق سوز و دردت کو %~% نفس گرم و آه سردت کو

14 عاشقی راکه شور و شوق بود %~% دایم از درد عشق ذوق بود

15 از سرکام نفس برخیزد %~% از هوا و هوس بپرهیزد

16 چون تمنای روی دوست کند %~% حالی آهنگ کوی دوست کند

1 مرکب جهد زیر ران آرد %~% رخ بدان فرخ آستان آرد

2 سفر او نه آب و گل باشد %~% رفتن او به پای دل باشد

3 در طلب چون رسد به مطلوبش %~% حاصل آید وصال محبوبش

4 چون سخن گویدازمحبت‌ دوست %~% از طرب بر تنش بدرد پوست

5 در میان زحمت بیان نبود %~% نکته را راه بر زبان نبود

6 سخنش کامل و شگرف بود %~% بی میانجی صوت و حرف بود

7 جمله عضوهاش دیده شود %~% تا نشانی زدوست دیده شود

8 زآنکه این دیده دید نتواند %~% دیده از دیدنش فرو ماند

9 دیده را دیده دگر باید %~% تا بدان دیده دیدنش شاید

10 به چنین دیده‌ها که ما داریم %~% طاقت دیدنش کجا دار

1 ای به خود راه خویش کم کرده %~% این بود راه مرد پژمرده

2 ای همه لاف ترک دنیا گو %~% لاف و دعویت هست‌ معنی کو

3 چند از این شیوه‌های رنگ‌آمیز %~% چند از این گفته‌های بادانگیز

4 تاکی ای مست‌ لاف هوشیاری %~% چند لنگی بری به رهواری

5 موسیت همره و توچون خامان %~% رفته و گشته همدم هامان‌!

6 از خلیل خدا ابا کرده %~% رفته نمرود را خدا کرده‌!

7 کم آدم گرفته از تلبیس %~% دوستی کرده با که‌ با ابلیس‌‌!

8 تا هوا و هوس شعار تواند %~% امل و حرص یار غار تواند

9 زبن حریفان به کس نپردازی %~% خود به خود یک نفس نپردازی

10 خویشتن پن همه مجرد کن %~% طلب دولت مؤبد کن

1 خوبرویی تو زشتخوی مباش %~% راست بشنو دروغ گوی مباش

2 بامن پیوسته تازه روی و لطیف ms21 %~% تا شوی در میان جمع حریف

3 چون زنخوت کنی دماغ تهی %~% پای بر تارک سپهر نهی

4 وگر از کبر برتری‌طلبی %~% سرفرازی و سروری‌طلبی‌

5 کبرت از چرخ برزمین فکند %~% در دل مردم از تو کین فکند

6 کبر را عقل و شرع نستایند %~% عاقلان سوی کبر نگرایند

7 صورت کبر را سگی دانش %~% که بدست آشکار و پنهانش

8 هر که دروی زکبر اثر باشد %~% دان که از سگ پلیدتر باشد

9 از تواضع بزرگوار شوی %~% وز تکبر ذلیل و خوارشوی

10 چون تو کبر و بی پا باشی %~% خا ص درگا ه کبریا باشی

1 تا توانی به گرد کبر مگرد %~% با عزازیل بین که کبر چه کرد

2 آب طاعت برید از جویش %~% نیل لعنت کشید بر رویش

3 بود آدم که کرد یک عصیان %~% روز و شب «ربنا ظلمنا» خوان

4 چون بیفزود قدر و عزت او %~% داد «ثم اجتباه» خلعت او

5 هرکه خود را فکند بر در او %~% در دو عالم عزیز شد بر او

6 خویشتن را شناس ای نادان %~% تا مشرف شوی چو عقل و چوجان

7 اندرین ره که راه مردانست %~% هر که خو‌د فکند مر‌د آنست

8 آنکه او نیست‌گشت‌ هستش دان %~% آنکه خو‌د دید بت پرستش دان

9 بی‌خبر زان جهان و مست یکیست %~% خویشتن بین و بت پرست‌یکیسب

1 صفت آنکه داردش حق دوست %~% هر چه جز حق بود همه بت‌اوست

2 دان که آنجا که شرط بندگی است %~% بهترین طاعتی فکندگی است

3 تا تو خود را نیفکنی زاول %~% نکنند ت قبول هیچ عمل

4 تات باشد به کنج زاویه جاه %~% برگرفتی به قعر هاویه را

5 نیست شو در رهش که راه‌این‌است %~% دربن چاه شو که جاه این است

6 از پی آنکه زاهدت خوانند %~% صوفی چست و عابدت خوانند

7 ظاهر آراستی به حسن عمل %~% باطن انباشتی به زرق و حیل

8 نه غلط ms22 گرداب خطات افتاد %~% این خطابین‌ که از کجات افتاد

9 رهروان را روش چنین نبود %~% در طریقت طریق این نبود

10 نشود گر کند به آب گذر %~% قدم راهرو به دریاتر

11 وربگیرد همه جهان آتش %~% دامنش را نسوزد آن آتش

12 نقد دل قلب شد در این بازار %~% کودلی در جهان تمام عیار

13 دل که او دار ضرب عشق ندید %~% روی اخلاص و نقش صدق ندید

14 ای زنقد وجود خویش به شک %~% خیز و بنمای نقد خود به محک

15 تاببینی توکم عیاری خویش %~% زین چنین شور و زشت‌کاری خویش

16 به زبان خیره لاف چند زنی‌‌! %~% لاف نیز از گزاف چند زنی‌‌!

17 چند گویی که من چنین کردم‌ %~% اول شب به روز آوردم‌

18 طاعت روزم اینچنین بودست‌ %~% تیره‌شب ‌سوزم‌اینچنین‌بودست‌

19 در نماز و نیاز خاشع باش %~% در قیام و قعود خاضع باش

1 باش پیوسته با خضوع و بکا %~% روز و شب در میان خوف و رجا

2 باش با نفس و قهر خود قاهر %~% دار یک رنگ باطن و ظاهر

3 از برای قبول خاصه و عام %~% به پا باشدت قعود و قیام

4 بی ریا در ره طلب نه پای %~% خالصا مخلصا برای خدای

5 چابک وچست رو نه‌کاهل و سست %~% تا بدانجا رسی‌که مقصد توست

6 مقصد ت عالم الهی دان %~% بی تباهی و بی تناهی دان

7 رو به کونین سر فرود میار %~% تا بر آن آستان بیابی بار

8 چون لگد بر سر دوکون زنی %~% رخت خود در جهان «‌هو» فکنی

9 گرتواینجا به خویش مشغولی %~% دان که زان کارگاه معزولی

10 وربگردد از این نسق صفتت %~% حاصل آید کمال معرفتت

11 هر کمالی که آن سری نبود %~% جز که نقصان و سرسری نبود

12 گر کمالی طلب کنی آنجا %~% که زنقصان بری بود فردا

13 راست بشنو اگر به تنگی حال %~% بی نیازی زخلق اینت کمال‌!

1 جهد ms23 آن کن که سرفراز شوی %~% ور در حلق بی‌ نیاز شوی

2 بر در این و آن به هرزه مپوی %~% وز در حلق آبروی مجوی

3 عزت از حضرت خدای طلب %~% منصب و جاه آن سرای‌ طلب

1 ای سنایی‌ زجسم و جان بگسل! %~% هر چه آن غیر اوست زان بگسل!

2 صنعت شعر و شاعری بگذار %~% دست از گفت و گوی هرزه بدار

3 بیش از این در ره مجاز مپوی %~% صفت زلف و خط و خال مگوی

4 خط در این علم و این صناعت‌کش %~% پای در دامن قناعت کش

5 ازپی هر خسیس مدح مگوی %~% وز در هر بخیل صله مجوی

6 دست در رشته حقایق زن %~% پای بر صحبت خلایق زن

7 گوهر عشق زبور جان کن %~% قصد آب حیات ایمان کن

8 شورش عشق در جهان افکن %~% فرش عزت بر آسمان افکن

9 چست و چابک میان خلق‌درآی %~% همچو پروانه گرد شمع برآی

10 سرگردون به زبر پای درآر %~% یک نفس در ره خدای برآر

11 صحبت عاشقان صادق جوی %~% همره و همدم موافق جوی

12 چند گردی به گرد کعبه گل‌ %~% یک نفس کن طواف کعبه دل‌!

1 اندرین ملک پادشاه‌ دلست %~% در ره سدره بارگاه دلست

2 کالبد هیچ نیست عین‌ دلست %~% ساکن «‌بین اصبعین» دلست

3 قابل نقش کفر و دین است او %~% تخته مشق مهر وکین است او

4 قصه جام جم بسی شنوی %~% واندر آن بیش وکم بسی شنوی

5 به یقین دان‌که‌جام‌جم‌دل‌توست %~% مستقر نشاط و غم دل توست

6 گر تمنا کنی جهان دیدن %~% جمله اشیا در اوتوان دیدن

7 چشم سر نقش آب وگل بیند %~% آنچه سر است چشم دل بیند

8 تا زدل زنگ حرص نزدایی %~% دیده سر تو بازنگشایی

9 دیده دل نخست بیناکن %~% پس تماشای جمله اشیاکن

10 چون نشد دیده دلت بینا %~% اندرین هفت گنبد مینا

11 توچه‌دانی برون زخرگه چیست‌ %~% فاعل‌هفت چرخ‌اخضرکیست‌

12 ms24 هر چه دارد وجود او امکان %~% علوی و سفلی و زمان و مکان

13 هر چه بیرون درون خرگاهست‌ %~% صانع و نقشبندش الله است

14 در ازل گر به نفس هست انشا %~% جوهر و جسم و صورت و معنا

1 کاف و‌نون چون به یکدگرپیوست %~% شد پدید آنچه بود و باشد و هست

2 هر چه موجود شد زامرش دان %~% پیشتر عقل آمد آنگه جان

3 اثر فیض اوست نامحصور %~% عقل از آن فیض‌گشت قابل نور

4 عقل اگر چند شاه و سلطان است %~% بر در امر بنده فرمان است

5 از پی بود زند و هستی عمرو %~% فیض حق را توسط آمد امر

6 تخته کلک نقش امرست او %~% دایه نفس زید و عمروست او

7 مبدع کائنات جوهر اوست %~% مرجع روح پاک کشور اوست

8 قادر مطلق ایزد متعال %~% ذات او را حیات داد و کمال

9 والی کشور وجود است او %~% سایه رحمت ودود است او

10 ساکن بزم او به صف نعال %~% نفس کل از برای کسب کمال

11 هست پیوسته میل آن طرفش %~% زآنکه آنجاست مقصد و شرفش

12 عقل شاهست و نفس حاجب او %~% در ممالک دبیر و نایب او

13 قوت از فیض عقل گیردنفس %~% زان نفس مایه می‌پذیرد نفس

14 قائل است و زبان ندارد او %~% نقش‌ بی کلک می‌نگارد او

15 هر چه بر لوح ممکنات نگاشت %~% خط او نور بد سواد نداشت

16 خط بدینجاست کوسیه روی است %~% که همه رنگ زاج و مازوی است

17 معنی لفظهای نغز و شگرف %~% نور محض است در سیاهی حرف

18 ورکمالیست از بها و جمال %~% عقل کل را کشد به استقبال

19 از برای صلاح دنیا را %~% پرورش او دهد هیولا را

20 در جهان از پی تمامی را %~% مایه بخشید روح نامی را

21 مدد از بذل اوست عالم را %~% نشو او داد شخص آدم را

22 نور‌نه چرخ و سیر ms25 هفت اختر %~% شش جهت پنج حس چهارگهر

23 مایه هر چه هست از خرد است %~% که خرد مایه بخش نیک و بداست

24 چون برو کرد نور حق اشراق %~% بذل کرد از مکارم اخلاق

25 مکرم و معطی و خجسته پی است %~% بی نیازست از آنچه تحت وی است‌

26 او زمبدع همی پذیرد ساز %~% پس به ابداع می‌رساند باز

27 مبدع کن فکان که قیوم است %~% ذات او را نظیر معدوم است

28 نظم هستی بدین نسق داده است %~% هستی ازکاف ر نون چنین زاده است

29 گر بهشت است ورجحیم ازوست %~% گر سموم است ورنسیم ازوست

1 لطف او هر که را دلالت داد %~% آخرش هدیه هدایت داد

2 قهرش آن را که بد مقالت کرد %~% هدف پاسخ ضلالت کرد

3 زشتی و خوبی وکم و بیشی %~% رنج و راحت‌ غنا و درویشی

4 کرده اوست جمله نیک بدان %~% «‌یفعل الله مایشا» برخوان

5 بد و نیک تو در عمل بسته ست %~% نقش آن جمله در ازل بسته‌ست

6 هر چه امروز پیش می‌آید %~% همه برجای خویش می‌آید

1 این مثل در زمانه معروف است %~% که عملها به وقت موقوف است

2 باش راضی بدانچه او دهدت %~% گر همه زشت‌ ورنکو دهدت

3 نیک و بد نفع و ضر و راحت ورنج %~% کز تو بگذشت در سرای سپنج‌

4 یا چو افسانه‌ایست یا خوابی %~% یا چو در بها روان آبی

5 حاصل عمر جز یکی دم نیست %~% و آن دم از رنج و غم مسلم نیست

6 نفسی کز تو بگذرد آن رفت %~% در پی آن نفس نه بتوان رفت

7 کوش تا آن نفس‌که آید پیش %~% نشود از تو فوت ای درویش

8 از سر نفس خیز بهر خدای %~% تا شوی روشناس هردوسرای

9 در ره عشق او بلاکش باش %~% همچو ایوب در بلا خوش باش

10 چون در آید بلا مگردان روی %~% روی درحق کن و ms26 «‌رضینا» گوی

1 عاشقان را غذا بلا باشد %~% عاشقی بی بلا کجا باشد

2 لقمه از سفره بلا خوردند %~% می‌زمیخانه رضا خوردند

3 هرکه را در جهان بلا دادند %~% اولش شربت رضا دادند

4 نزد آن کس‌که در ره آمد مرد %~% رنج و راحت یکیست و دارو و درد

5 رهروان از بلا نپرهیزند %~% چون بلا رخ نمود نگریزند

1 تا توانی به خنده لب بگشای %~% سردندان به خنده در منمای

2 خنده هرزه آبروی برد %~% راز پنهان میان کوی برد

3 با پسر اینچنین مثل زد سام %~% گریه بهتر زخنده بی هنگام

4 گریه ابر بین وخنده برق %~% درنگر تا که چیست اینجا فرق

5 ابر از آن گریه نعمت اندوزد %~% برق از آن خنده آتش افروزد

6 ابلهی از گزا ف می‌خندید %~% زیرکی آن بدید و نپسندید

7 گفت ای بی حیا و بی آزرم %~% اینچنین خندی و نداری شرم

8 گریه تو زظلم و بیدادی %~% به که بی وقت خنده و شادی

9 خنده هرزه آیت‌ جهل است %~% مرد بیهوده خند نا اهل است

10 هان و هان تا نخندی ای‌ خیره %~% که بسی خنده دل کند تیره

11 هیچ شک نیست اندرین گفتار %~% گریه آید زخنده بسیار

1 برتو بادا که خیره کم خندی %~% وربخندد کسی تو نپسندی

2 هیچ دانی غرض از اینها چیست‌ %~% هر که خندید بیش‌ گریست

3 در جهانی دهان زخنده ببند %~% چون برستی زهول حشر بخند

1 هر که را داد ایزدش توفیق %~% صبر و شکرش بود همیشه رفیق

2 این بکاهد بلا و محنت را %~% وان فزاید غنا و نعمت را

3 صبرتلخ است ازو بود حرجت %~% او دهد از بلا و غم فرجت

4 چون شکر ذوق شکر شیرین‌است %~% نعمت افزای و قوت آیین است

5 باد دایم به هر دو حال ترا %~% تا میسر شود کمال ترا

1 وقت ضر و عنا دل صابر %~% گاه نفع و غنا ms27 زبان شاکر

2 صبرو شکری همی نمای به نقد %~% تا خطابت کنند «نعم العبد»

1 در جهان هر چه هست عاریت است %~% بهترین نعمتیش عافیت است

2 هست اندر جهان جسمانی %~% عافیت ملکت سلیمانی

3 هر که در عافیت بداند پست %~% قدر این مملکت شناسد چیست

4 خشک نانی به عافیت زجهان %~% نزد من به زملکت خاقان

5 فرخ آن کو دل از جهان برکند %~% ببرید از جهانیان پیوند

6 فرخ آن کو به گوشه‌ای بنشست %~% گشت فارغ زگفت وگوی‌برست

7 هرکه را این غرض میسر شد %~% از شرف با ملک برابر شد

8 شاه ایوان غلام او باشد %~% جرعه خواران جام او باشد

9 چون ترا عافیت نماید روی %~% پس از آن بر طریق آزمپوی

10 آز بگذار تا نیاز آری %~% کاز آرد به رویها خواری

11 طمع و آز را مرید مباش %~% بایزیدی کن و یزید مباش

12 از پی ملک او گزید سفر %~% دو جهان پیش او نداشت خطر

13 بزن ای پیرو جوانمردان %~% بر جهان پشت پای چون مردان

14 تا ترا بر جهان و جان نظر است %~% هر چه هستی توست در خطراست

15 برفشان آستین زجان و جهان %~% التفاتی مکن بدین و بدان

16 شاخ حرص و هوا ز بیخ بکن %~% کردن آز و آرزو بشکن

17 هر چه یابی زنعمت دنیا %~% برفشان بهر عزت عقبا

18 چون الف آن‌کسی‌که هیچ نداشت %~% اندر آن هیچ بند و پیچ نداشت

19 دم زتجرید آن تواند زد %~% که لگد بر جهان‌ تواند زد

20 در روش چون بدین مقام بود %~% دان که در عاشقی تمام بود

21 مرد این ره چو راهرو باشد %~% هر زمان قربتیش نو باشد

22 نقش کژ محو کن زتخته دل %~% تا شود کشف بر تو هر مشکل

23 هر مرادی که از تو روی بتافت %~% نتوان جز براستی دریافت

1 راستی شغل نیک بختانست %~% هر کراهست‌ نیکبخت آنست

2 دل زبهر ms28 چه برکشی بستی‌ %~% راستی پیشه کن زغم رستی

3 گر کژی را شقاوتست اثر %~% راستی را سعادتست اثر

4 هر که او پیشه راستی دارد %~% نقد معنی در آستی دارد

5 تا در این رسته‌ای‌که مسکن‌توست %~% نفست ارکجروست دشمن توست

6 راستی کن که اندربن رسته %~% نشوی جز به راستی رسته

7 بر تو بادا که تاتوانی تو %~% نامه ناکسان نخوانی تو

1 طلب صحبت خسان نکنی %~% تکیه بر عهد ناکسان نکنی

2 که نکردست خس‌ وفا با کس %~% سگ به گاه وفا به از ناکس

3 گر رخ ناکسان نبینی به %~% با خسان هر چه کم نشینی به

4 زانکه ناکس ز دد بتر باشد %~% راست خواهی زبدبتر باشد

5 گر تو نیکی‌ بدان کنند بدت %~% کم کند صحبت بدان خردت

6 تا توانی مجوی صحبتشان %~% که مه ایشان مه نام و کنیتشان

7 زین حریفان وفای عهد مجوی %~% وز درخت کبست شهد مجوی

8 منشین با بدان و بدکاران %~% باش دائم رفیق دینداران

9 از برون و درون مردم بد %~% صورت آدم است و سیرت دد

10 پای در کش زهمنشینان %~% دیده بر دوز تا نبینیشان

1 دوستیت مباد با نادان %~% که بود دوستیش کاهش جان

2 این مثل زد وزیر با بهمن %~% دوست نادان بتر زصد دشمن

3 بثبنو اپن کنه راکه سخت نکوست %~% مار به دشمنت که نادان دوست

4 تا توانی رفیق عام مباش %~% پخته عشق بامن و خام مباش

5 که همه طالب جهان باشند %~% بسته بند آب و نان باشند

6 همگالا بی خبر زمبدع خویش %~% واگهی نه که چیستشان در پیش

7 عاشق خورد و خواب و پوشش بس %~% تابع شهوت و هوا و هوس

8 یار خاصان نه آن نه این جویند %~% از پی او بقای جان جویند

1 رنگ و بویی که در جان بینی %~% گر همه سود وگر زبان بینی

2 صلح با عدل و جنگ باستم‌است %~% با بدی ms29 نیک و با نشاط غم است

3 رهروان را ازآن چه نفع وچه ضر %~% گر همه خیر باشد ار همه شر

4 عالم دیگر است عالمشان %~% نیست فرقی زمور تا جمشان

5 در جهان جز به دیده عبرت %~% ننگرند اینت غایت همت

6 خاطر از هیچ کس نرنجدشان %~% هر دو عالم جوی نسنجد شان

7 هر که او لذت جهان جوید %~% روز و شب در پی جهان پوند

8 زوگریزان جهان و او پویان %~% همچو دیوانگان جهان جویان

9 نتواند بدان جهان پیوست %~% زین جهان باد دارد اندر دست

1 آن شنیدی که از سر سوزی %~% گفت عیسی به همرهان روزی

2 زین جهان دل به طبع بردارید %~% مهر او جمله کینه انگارید

3 که جهان زودسیر و بد مهر است %~% همه خاری ست اگر چه‌گلچهراست

4 همه معشوقه‌ایست عاشق کش %~% عاشق او خرد ندارد و هش

5 دایه‌ای دان که هر که را پرورد %~% خون پرورده را بریخت و بخورد

6 تا جهان است کارش این بوده‌است %~% رسم و آیینش اینچنین بوده است

7 آن کزو زاد و آنکه از تو بزاد %~% هر دو راکشت و تو بدو شده شاد

8 او به آزردنت چنین مایل %~% تو درو بسته دل زهی غافل‌!

9 دل منه بر جهان‌که آن نه نکوست %~% اوترا دشمن و تو او را دوست

10 گر بمانی در این جهان صد سال %~% بی غم و رنج جفت نعمت و مال‌

11 روزی آید که دلفگار شوی %~% خسته زخم روزگار شوی

12 چیست‌ نام جهان سرای مجاز %~% در سرای مجاز جای مساز

13 کار و بار جهانیان هوس است %~% وتن همه طمطراق یک نفس است

14 من بر این کار و بار می‌خندم %~% دل در این روزگار چون بندم

15 چون ندانی‌که چند خواهی پست %~% این همه طمطراق بیهده چیست‌

16 از پی یک دو روزه عمر قصیر %~% چند هیزم کشی به قعر سعیر

17 زین جهانت ms30 بدان جهان سفرست %~% گذرت راست بر پل سقرست

18 غم این ره نمی‌خوری چه کنم‌ %~% هیمه با خود همی بری چه‌کنم‌

1 روزی از روزها به راهگذر %~% خرکی بر دکان آهنگر

2 از قضا می‌گذشت با هیمه %~% شرری جست از یکی نیمه

3 هیمه آتش‌گرفت یکسر سوخت %~% آخرالامر در میان خر سوخت

4 چون تو با هیمه بر سقرگذری %~% عجب اربگذری و جان ببری

5 نگذری زانکه بس گرانباری %~% پر بارگران گرفتاری

6 خوردن و خفتن است عادت تو %~% بهره‌ت این است از سعادت تو

1 ازپی لقمه‌ای چه ترش و چه شور %~% تاکی این گفت وگوی شیرین شور

2 بر در این و آن چو سگ چه دوی‌ %~% گرنه‌ای سگ چنین به تک چه چه دوی‌

3 بیش خوردن قوی کند گردن %~% لیک زبرک شوی زکم خوردن

4 آفت علم و حکمتست شکم %~% هرکه را خورد بیش‌ دانش کم

5 مرد باید که کم خورش باشد %~% تا درونش به پرورش باشد

6 هر چه پرسی ازو نکو داند %~% سرهای حقیقت او داند

7 فرخ آن کاختیار او همه سال %~% عمل صالحست و اکل حلال

8 هست به نزد من در این ایام %~% بینوا زیستن زکسب حرام

9 چونکه جان را زعشق قوت بود %~% قوت از حی لایموت بود

10 ای عزیز این همه ذلیلی چیست‌ %~% وی سبک روح این ثقیلی چیست‌

11 شکم از لوت چار سو چه کنی‌ %~% خویش را بنده گلو چه کنی‌

12 لقمه‌ای کم خوری زکسب حلال %~% به بود از عبادت ده سال

13 مرد باید که قوت جان جوید %~% هر چه گوید همه زجان گوید

14 نظر از کام و از گلو بگسل %~% هر چه آن نیست حق‌ ازو بگسل

15 تا تو در بند آرزو باشی %~% پر بار خسان دوتو باشی

16 چون تو از آرزو بتابی روی %~% آرزو در پی‌ات کند تک و پوی

17 به حقیقت بدان که ایزد فرد %~% در ms31 ازل روزی‌ات مقدر کرد

1 آنکه جان آفرید روزی داد %~% شور بختی و نیک روزی داد

2 روزی از وی طلب نه از مکسب %~% از فلک جوی مه نه از نخشب

3 غم روزی مخورکه خود برسد %~% به خردمند و بیخرد برسد

4 روزی خود به پر چرخ‌کبود %~% نتواند کسی به جهد افزود

5 پیش هر ناکس و خسیس و بخیل %~% از یی نان مباش خوار و ذلیل

6 خویش را زآفتاب سایه نمای %~% همچو کیوان بلند پایه نمای

7 تن مپرور که جای او گورست %~% خورش کرم و روزی مور است

8 روح پرور اگر خرد داری %~% هان و هان ضایعش بنگذاری

9 چون که آن دم به وقت‌کار آید %~% روح باشد که در شمار آید

10 روح نوریست زان ولایت پاک %~% که تعلق گرفت با این خاک

11 پرتو نور فیض ر‌بانی است %~% گر چه محبوس جسم ظلمانی است

1 در کلام مجید ایزد فرد %~% «‌امر» گفت آن چنانکه یادش کرد

2 تو به حرص و حسد میالایش %~% به خصال حمیده آرایش

3 با سگ وخوک همنشین مکنش %~% با رفیقان بد قرین مکنش

4 چون کند مرگ از همه دورت %~% وافکند پشت در کو گورت

5 بود او محرم حصور ابد %~% در نیاید به تنگنای لحد

6 هست اینجا برای قوت و قوت %~% بازگشتش به عالم ملکوت

7 چار عنصر چو در شمار آید %~% تن مرکب از این چهار آید

8 جان چو از تن مفارقت جوید %~% هر یکی سوی اصل خود پوید

9 آنچه از هستی اش نشان ماند %~% جان بود جان که جاودان ماند

10 قفس پنج حس را بشکن %~% مرغ جان را ازو برون افکن

11 باز را در قفس چه کار بود %~% جای او دست شهریار بود

12 زین نشیمنگهش برون انداز %~% تاکند در هوای او پرواز

1 ای خطاب تو نیر اعظم %~% ای خضر کسوف مسیحا دم

2 ای فریدون خطه اعلی %~% بی ms32 نصیب از تو دیده اعمی

3 چون نمایی به صبح رایت نور %~% خیل ضحاک شب شود مقهور

4 در حجاب تو اختران یکسر %~% اندرین هفت منظر اخضر

5 دو وشاقند بسته دردو وثاق %~% بر میان بهر بندگیت نطاق

6 هم قمر پرده‌دار ایوانت %~% هم عطارد دبیر دیوانت

7 از پی بزم توست خنیاگر %~% در سیم قصر زهره ازهر

8 بسته پیشت کمر به سرهنگی %~% والی عقرب آن یل جنگی

9 سعد اکبر عیال‌ انعامت %~% راهب دیر حارس بامت

10 توکه در هفت‌کشوری خسرو %~% شهسواری و لیک تنها رو

11 دار ملک تو کشور چارم %~% بام قصر تو پنجمین طارم

1 ای مسلم‌ترا سحر خیزی %~% هر سحر چون زخواب برخیزی

2 سر زبالین شرق برداری %~% دامن وجیب پر ز زرداری

3 پس کنی در جهان زرافشانی %~% بر فقیر و توانگر افشانی

4 چون زنی بر فلک سراپرده %~% بندی از نور در هوا پرده

5 در هوا ذره را کنی تعریف %~% بدن خاک را دهی تشریف

6 چون در آیی به بارگاه حمل %~% بنمایی هزار گوه عمل

7 پور حسن بر جهان بندی %~% نقش دیبای گلستان بندی

8 برقع از روی غنچه بگشایی %~% چهره یاسمن‌ بیارایی

9 در چمن سبزه تازه روی شود %~% گلستان پر ز رنگ و بوی شود

10 قدح لاله پر شراب کنی %~% عارض ارغوان خضاب کنی

11 چون‌کنی یک نظر سوی معدن %~% خاک گردد به گوهر آبستن

12 در رحم جنبش جنین از توست %~% ماه را پرتو جبین از توست

13 تو رسانی همی به هفت اقلیم %~% از هزاران هزار گونه نعیم

14 در نظر شاهد ملیح تویی %~% بر فلک همدم مسیح تویی

15 یوسف مصر آسمانی‌ تو %~% کدخدای همه جهانی تو

16 ایتت عزف که صانع عالم %~% بر وجود تو یاد کرد قسم‌!

17 مردم چشم عالمی به درست %~% که جهان سر به سر منیراز توست

18 با وجود تو ای جهان آرای %~% از چه رو اندرین ms33 سپنج سرای‌

19 روز من‌ خسته تیره فام بود %~% صبح بر چشم من حرام بود

20 چیست جرمم چه کرده‌ام باری‌ %~% که نهی هر دمم زنوخاری

21 مژه من زموج خون جگر %~% همچو دامان ابر داری‌تر

22 چون منی را چنین حزین داری %~% با غم و غصه همنشین داری

23 عادت چون تویی چنین باشد %~% جگرم خون کنی همین باشد

24 نه‌ خطا گفتم‌ از تو این ناید %~% چون تو مهری‌ زمهرکین ناید

25 این همه جور دور گردون است %~% اوکند اینکه اینچنین دون است

26 نه منم اینچنین بدین آیین %~% خسته و مستمند و زار و حزین‌

27 عالمی را همه چنین بینی %~% همه را با عنا قرین بینی

28 گشته از حادثات دور فلک %~% سینه‌شان پرزخون زجور فلک

1 در جهان هرکه بینی ازکه و مه %~% همه در بند آنکه فردا به

2 همه را بر امید بوک و مگر %~% عمر بگذشت و روز روز بتر

3 کار بر خاص و عام شد مشکل %~% غصه دارند این و آن حاصل

4 رفت کار جهانیان زنسق %~% گشت یکباره ملک بی رونق

5 کرد بنیاد ملک‌ ظلم‌ خراب %~% رفت خورشید عدل زبرسحاب

6 چرخ منسوخ کرد آیت عدل %~% سرنگون گشت باز رایت عدل

7 معدلت اندرین زمانه شوم %~% شد چو سیمرغ وکیمیا معدوم

8 نیست انصاف در ولایت ما %~% دل ما خون شد از حکایت ما

1 بود در عهد ما شهی کافر %~% نام او در جهان به عدل شمر

2 سایه عدل بر جهان گسترد %~% خلق را در خط امان آورد

3 ملک خود را به عدل‌کرد آباد %~% کآفرین بر شهان عادل باد!

4 مهربان بود بر رعیت خود %~% از برای صلاح دولت خود

5 در پناهش رعیت آسوده %~% ده به داد و دهش بیفزوده

6 ایزدش عز این جهانی داد %~% مدتی دیر زندگانی داد

7 روزگاری جهانگشایی کرد %~% کامرانی و پادشایی کرد

1 بازدیدم که ظالمان بودند %~% در ms34 جهان هفته‌ای نیاسودند

2 زانکه او ظالم و مسلمان بود %~% خلق‌ عاجز خدای ناخشنود

3 چشم دل بازکن زروی یقین %~% ظلم حجاج (‌و) عدل کسری بین

4 این یکی کافر و پسندیده %~% وین مسلمان ولی نکوهیده

5 ظلم از هرکه هست نیک‌‌بد است %~% وانکه ار ظالم است نیک بد است

6 هر کجا عدل روی بنمودست %~% نعمت اندر جهان بیفزودست

7 هر کجا ظلم رخت افکنده است %~% مملکت را زبیخ پرکنده است

8 عدل بازوی شه قوی دارد %~% قامت ملک مستوی دارد

1 عدل شمعی بود جهان افروز %~% ظلم شه آتشی ممالک سوز

2 رخنه در ملک شاهی آرد ظلم %~% در ممالک تباهی آرد ظلم

3 شه چو ظالم بود نپاید دیر %~% زود گردد برو مخالف چیر

4 ظلم تا در جهان نهاد قدم %~% عافیت شد در آرزوی عدم

5 عدل تا سایه از جهان برداشت %~% خوشدلی رخت از این مکان برداشت

6 مادر خرمی عقیم بماند %~% غصه در سینه‌ها مقیم بماند

7 جگر اهل دل پر از خون شد %~% دل ارباب فضل محزون شد

8 در جهانی که هست کون و فساد %~% در کشیدند رخ‌ صلاح و سداد

9 دورگردون نگرکه جون دون شد %~% جنبش اختران دگرگون شد

10 برکشید آسمان لئیمان را %~% تیره کرد اختر کریمان را

11 خاک بر تارک ضعیفان بیخت %~% آبروی همه شریفان ریخت

12 این لئیمان که سر برآوردند %~% عادت و رسم دیگر آوردند

13 همه از دانش است دعویشان %~% لیک بی دانشی است معنیشان

14 علمشان بهر فتنه انگیزی است %~% فضلشان از برای خونریزی است

15 بوی گند آید از فضایلشان %~% دیو بگریزد از شمایلشا ن

16 خویشتن ناشناس و بی‌ادبند %~% همه آزار خلق را سببند

17 آنچه بینی که مشتری نظرند %~% گه زکیوان نحس‌ نحس‌ترند

18 هم زبانشان زفحش آموده %~% هم درونشان به خبث آلوده

19 عالمی پر زدیو و دد بینی %~% جمله مست شراب خود بینی

20 هر یکی همچو دیو ms35 درنگ و پوی %~% همه دور از خدا و دنیا جوی

21 تو چه کوبی چنانکه ایشانند %~% بکن اندیشه نامسلمانند

22 این گروه دگر که مظلومند %~% اندرین روزگار محرومند

23 همه سرکشته و پریشانند %~% خسته تیغ ظلم ایشانند

24 آهشان سوخت سقف گردون را %~% اشکشان دجله ساخت‌ هامون را

25 عجب ارآهشان اثر نکند %~% درود دلشان جهان سقر نکند

26 هست آن را که هست نادانتر %~% کار او از همه به سامانتر

27 وآنکه داند که کار دنیا چیست %~% یکنفس خوش نمی‌تواند پست

1 ای دریغا که در زمانه ما %~% هزل آید به کارخانه ما

2 هزل را خواستگار بسیار است %~% زنخ و ریشخند در کار است

3 میل ایشان به هزل بیشتر است %~% هزل‌ آلحق زجد عزیزتر است

4 مرد را هزل زی گناه برد %~% جد سوی عالم اله برد

5 چون تو جد یافتی ببر از هزل %~% تا از آن مملکت نباشی عزل

6 من چو زین شیوه رخ بتافته‌ام %~% هر چه کردم طلب‌ بیافته‌ام

7 از ره هزل پا برون بردم %~% تخته دل ز هزل بستردم

8 پس برو نقش جد نگاشته‌ام %~% علم عشق برفراشته‌ام

9 اندرین کارنامه عصمت %~% بسته‌ام نقش خامه عصمت

10 بس گهرشان فشاندم از سر کلک %~% در معنی کشیدم اندر سلک

11 این سخن تحفه‌ایست ربانی %~% رمز و اسرارهای روحانی

12 سخن از آسمان بلندتر است %~% تانگویی که نظم مختصر است

13 لفظ او شرح رمز و اسرار است %~% معنی‌اش‌ شمع روی ابرار است

14 نظم نغزش زنکته و امثال %~% سحر مطلق ولی مباح و حلال

15 بوستانی است پر گل و نسرین %~% آسمانی است پرمه و پروین

16 مونس عارفان حضرت حق %~% قائد طالبان قدرت حق

17 اهل دل کاین سخن فرو خوانند %~% آستین از جهان برافشانند

18 خاطر ناقصم چو کامل شد %~% به سخنهای بکر حامل شد

19 هر نفس شاهدی دگر زاید %~% هر یک از یک شگرفتر زاید

20 شاهدانی به ms36 چهره همچو هلال %~% در حجاب حروف زهره جمال

21 اینکه بینی که من ترش رثم %~% کز عنا پر زچین شد ابرویم

22 سخنم بین چه نغز و شیرین است %~% منتظم همچو عقد پروین است

23 صورت من اگر چه مختصرست %~% صفتم بین که عالم هنرست

24 مهر و مه بنده ضمیر منند %~% عاشق خاطر منیر منند

25 من چو شمعم‌که مجلس افروزم %~% رشته جان خود همی سوزم

26 شمع کردار بر لگن سوزان %~% روشن از من جهان و من سوزان

27 این سخنهاکه مغز جان من است %~% گر بد ارنیک شد زبان من است

28 نیستم در سخن عیال کسی %~% نپرم من به پر و بال کسی

29 تو چه دانی چه خون دل خوردم %~% تامن این را به نظم آوردم

30 فکرم القصه حق گزاری کرد %~% اندرین نظم جان سپاری کرد

31 پانصد و بیست و هشت آخر سال %~% بود کاین نظم نغز یافت کمال

32 در جهان زین سخن بدین آیین %~% کامل و نغز و شاهد و شیرین‌

33 جز سنایی دگر نگفت کسی %~% اینچنین گوهری نسفت کسی

34 هست معنیش اندرون حجاب %~% چون عروس زمشک بسته نقاب

35 نخچوان راکه فخر هر طرفست %~% در جهانش بدین سخن شرفست

36 در مقامی که این سخن خوانند %~% عقل و جان سحر مطلقش دانند

37 خاکیان جان نثار او سازند %~% قدسیان خرقه‌ها در اندازند

38 این زمان بهر عزت و تمکین %~% جبرئیل از فلک کند تحسین

39 ختم این نظم بر سعادت باد %~% هر نفس‌ دم به دم زیادت باد

طريق

طريق

نبذة عن الكتاب

الفهرس