150tn 964-94257-7-2 نهرست نویسی بر اساس اطلاعات نیا. وازه نامه. 1. شعر فارسی -- ترن 8ق. الف. میرافضلی، علی. ب. عنوان. Pm5447/7 /9د 1/32فا8 1382 کنابخانهآ ملی ایران 10328-82م

از اشعار حیدر شیرازی یک دیوان مختصر باقی مانده که شامل همهآ سرودههای او نمیشود و به موش الارواح موسوم است. نیم بیشتر اشعار او را غزلهایش تشکیل میدهد و نیم کمترش را قصایدش. دستنویس منحصر به فرد دیوان او در کتابخانهآ موزهآ بریتانیا نگهداری میشود و تصویر آن در کتابخانهآ مرکزی دانشگاه تهران موجود است.

در مورد اوضاع و احوال اجتماعی و سیاسی ایران در قرن هشتم هجری در منابع تاریخی و ادبی به تفصیل سخن رفته و تکرار ms01 آن گفتارها در این کتاب لطف و فایدهای ندارد و جز گرد ملال چیزی بر لوح فکر و خاطر خوانندگان فرهیخته و اهل مطالعه و تحقیق نمیافزاید. در مقدمه این کتاب بنده سعی کردهام به نکاتی بپردازم که به طور خاص به زندگی و شعر حیدر شیرازی مربوط است. ابتدا شرح مختصری از زندگانی حیدر آنچنان که از اشعارش بر میآید آوردهام. برای این کار، منبعی جز شعرهای حیدر در اختیار نداریم. در این بخش، در مورد ممدوحین حیدر نیز نکاتی بیان شده که در روشن شدن سوانح زندگی این شاعر تأثیر بسیار دارد. در بخش بعدی مقدمه، به بررسی چند و چون شعر او پرداخته و مشابهاتهای میان شعرهای حیدر و اشعار سعدی و خواجو و حافظ را نشان دادهام. و در آخر، نسخهآ خطی دیوان حیدر شیرازی معرفی و ویژگیهای کتابتی آن بیان شده است. پس از نقل اشعار حیدر، تعلیقات و توضیحات مجمل و مختصری در مورد اشارات و امارات ادبی و واژگان و اصطلاحات نادر و دشوار دیوان او آمده است که بیشتر به کار عامهآ خوانندگان میآید. در این بخش سعی شده است شواهدی که برای هر واژه و

نور قربت در دل پیر و جوان انداخته

مان پر کرده از در وگهر ماه را چون گوی سیمین در میان انداخته روز فرشی را ز زر گسترده بر روی فلک شب بساطی را به راه کهکشان اندا.

درت او صبحدم از جامهآ زرین مهر سبز خنگ چرخ را برگستوان انداخته در بدخشان، تاب مهر عالم افروزش به صنع خ ms02

خون لعل اندر دل سنگین کان انداخته هر که بی پروانهآ حکمش زبان آور شده همچو شمعش آتشی اندر زبان انداخته زآستین صنع ، دست قدرتش روز ازل فتنه ها در دامن آخر زمان انداخته 1 هر کسی کو آتش حرص و هوا افروخته ز آتش غم دودش اندر دودمان انداخته دوستان را روح و راحت در رسانیده به دل دشمنان را در عذاب جاودان انداخته هر که عشق او بهشت، از مدبری و کافری آتشی از دوزخش در خان و مان انداخته غیر نامش هر که نامی بر زبان آورده است از ندامت، خاک راه اندر دهان انداخته عاشق ذات جلالش هر دم از مجرای دل ناوک آه از زمین بر آسمان انداخته 15 صانع بیچون به دست قدرت خود در بهشت خوان پر نعمت ز بهر بندگان انداخته عارف حق از خدا چیزی نخواهد جز لقا گرچه بیند جنت اعلی و خوان انداخته

ش حق طلب کو ز دیده کوثر و حور و جنان انداخته کوثر و حور و جنان هیچ است پیش حق طلب کوز دی بندهای را بر فراز تخت شاهی داده جای بندهای را دردمند و ناتوان انداخته 2زاهدی را کرده در مسجد امام و پیشوا راهبی را مست در کوی مغان انداخته خالق اشیا، گناهی کآمد از ما در وجود سز پوش است و طبق پوشی بر آن انداخته ات پنهانش که پیداتر بود از آفتاب سر به سر اهل یقین را در گمان انداخته

زامر حق، در تیره شب خویشتن را همچو شمعی در دخان انداخته مه، برین چرخ یکم از امر حق، در تیره شب منشی ملک دوم، آن کو عطارد نام اوست مست حضرت گشته و کلک از بنان انداخته 25مطرب بزم سوم، زهره، به امر دادگر از غریو چنگ در گردون فغان انداخته خسرو چرخ چهارم، آفتاب، از نور حق آتشی اندر نهاد خود عیان انداخته رزم ساز کشور ms03 پنجم، شه بهرام نام هیبت قهر حق از دستش سنان انداخته قاضی ملک ششم، برجیس، در دارالقضا دست قدرت بر سر او طیلسان انداخته شاه چرخ هفتمین، کیوان، به امر کردگار هفت گردون معلا زیر ران انداخته 30دست صنعش، فصل نیسان از شقایق، فرش آل برکنار سبزه و آب روان انداخته چترهای هفت رنگ از شاخهها افراخته وز زمرد فرشها در بوستان انداخته از بهار و ارغوان ولاله و نسرین وگل برقعی بر روی باغ از پرنیان انداخته شاخ سنبل بر کنار ضیمران افراخته شور بلبل در میان گلستان انداخته ارغوان، رخ سرخ کرده از برای شاهدی غیرت او آتشی در ارغوان انداخته 35رنگ و بوی گل پدید آورده در بستان عشق غلغلی در بلبل فریادخوان انداخته در شب معراج گفته یک سخن با مصطفا زآن س

زآن سخن آوازهای اندر جهان انداخته دین او دریاست، در وی مؤمنان چون گوهرند

کافران را موج، چون خس بر کران انداخته دولت او کوس در عرش معلآکوفته نوبتش آوازه در کون و مکان ان

شتی کآن نیست در دریای دین ملاح آن نگر و تیرش شکسته، بادبان انداخته

حیدر عاشق ز بهر آنکه باشد احمدی

غلغلی از عاشقی در لامکان انداخته

زامر حق، در تیره شب خویشتن را همچو شمعی در دخان انداخته مه، برین چرخ یکم از امر حق، در تیره شب منشی ms04 ملک دوم، آن کو عطارد نام اوست مست حضرت گشته و کلک از بنان انداخته 25مطرب بزم سوم، زهره، به امر دادگر از غریو چنگ در گردون فغان انداخته خسرو چرخ چهارم، آفتاب، از نور حق آتشی اندر نهاد خود عیان انداخته رزم ساز کشور پنجم، شه بهرام نام هیبت قهر حق از دستش سنان انداخته قاضی ملک ششم، برجیس، در دارالقضا دست قدرت بر سر او طیلسان انداخته شاه چرخ هفتمین، کیوان، به امر کردگار هفت گردون معلا زیر ران انداخته 30دست صنعش، فصل نیسان از شقایق، فرش آل برکنار سبزه و آب روان انداخته چترهای هفت رنگ از شاخهها افراخته وز زمرد فرشها در بوستان انداخته از بهار و ارغوان ولاله و نسرین وگل برقعی بر روی باغ از پرنیان انداخته شاخ سنبل بر کنار ضیمران افراخته شور بلبل در میان گلستان انداخته ارغوان، رخ سرخ کرده از برای شاهدی غیرت او آتشی در ارغوان انداخته 35رنگ و بوی گل پدید آورده در بستان عشق غلغلی در بلبل فریادخوان انداخته در شب معراج گفته یک سخن با مصطفا زآن س

زآن سخن آوازهای اندر جهان انداخته دین او دریاست، در وی مؤمنان چون گوهرند

کافران را موج، چون خس بر کران انداخته دولت او کوس در عرش معلآکوفته نوبتش آوازه در کون و مکان ان

شتی کآن نیست در دریای دین ملاح آن نگر و تیرش شکسته، بادبان انداخته

حیدر عاشق ز بهر آنکه باشد احمدی

غلغلی از عاشقی در لامکان انداخته

ش حق طلب کو ز دیده کوثر و حور و جنان انداخته کوثر و حور و جنان هیچ است پیش حق طلب کوز دی بندهای را بر فراز تخت شاهی داده جای بندهای را دردمند و ناتوان انداخته 2زاهدی را کرده در مسجد امام و پیشوا راهبی را مست در کوی مغان انداخته خالق اشیا، گناهی کآمد از ما در وجود سز پوش است ms05 و طبق پوشی بر آن انداخته ات پنهانش که پیداتر بود از آفتاب سر به سر اهل یقین را در گمان انداخته

زامر حق، در تیره شب خویشتن را همچو شمعی در دخان انداخته مه، برین چرخ یکم از امر حق، در تیره شب منشی ملک دوم، آن کو عطارد نام اوست مست حضرت گشته و کلک از بنان انداخته 25مطرب بزم سوم، زهره، به امر دادگر از غریو چنگ در گردون فغان انداخته خسرو چرخ چهارم، آفتاب، از نور حق آتشی اندر نهاد خود عیان انداخته رزم ساز کشور پنجم، شه بهرام نام هیبت قهر حق از دستش سنان انداخته قاضی ملک ششم، برجیس، در دارالقضا دست قدرت بر سر او طیلسان انداخته شاه چرخ هفتمین، کیوان، به امر کردگار هفت گردون معلا زیر ران انداخته 30دست صنعش، فصل نیسان از شقایق، فرش آل برکنار سبزه و آب روان انداخته چترهای هفت رنگ از شاخهها افراخته وز زمرد فرشها در بوستان انداخته از بهار و ارغوان ولاله و نسرین وگل برقعی بر روی باغ از پرنیان انداخته شاخ سنبل بر کنار ضیمران افراخته شور بلبل در میان گلستان انداخته ارغوان، رخ سرخ کرده از برای شاهدی غیرت او آتشی در ارغوان انداخته 35رنگ و بوی گل پدید آورده در بستان عشق غلغلی در بلبل فریادخوان انداخته در شب معراج گفته یک سخن با مصطفا زآن س

زآن سخن آوازهای اندر جهان انداخته دین او دریاست، در وی مؤمنان چون گوهرند

کافران را موج، چون خس بر کران انداخته دولت او کوس در عرش معلآکوفته نوبتش آوازه در کون و مکان ان

شتی کآن نیست در دریای دین ملاح آن نگر و تیرش شکسته، بادبان انداخته

حیدر عاشق ز بهر آنکه باشد احمدی

غلغلی از عاشقی در لامکان انداخته

ش حق طلب کو ز دیده کوثر و حور و جنان انداخته کوثر و حور و جنان هیچ است ms06 پیش حق طلب کوز دی بندهای را بر فراز تخت شاهی داده جای بندهای را دردمند و ناتوان انداخته 2زاهدی را کرده در مسجد امام و پیشوا راهبی را مست در کوی مغان انداخته خالق اشیا، گناهی کآمد از ما در وجود سز پوش است و طبق پوشی بر آن انداخته ات پنهانش که پیداتر بود از آفتاب سر به سر اهل یقین را در گمان انداخته

زامر حق، در تیره شب خویشتن را همچو شمعی در دخان انداخته مه، برین چرخ یکم از امر حق، در تیره شب منشی ملک دوم، آن کو عطارد نام اوست مست حضرت گشته و کلک از بنان انداخته 25مطرب بزم سوم، زهره، به امر دادگر از غریو چنگ در گردون فغان انداخته خسرو چرخ چهارم، آفتاب، از نور حق آتشی اندر نهاد خود عیان انداخته رزم ساز کشور پنجم، شه بهرام نام هیبت قهر حق از دستش سنان انداخته قاضی ملک ششم، برجیس، در دارالقضا دست قدرت بر سر او طیلسان انداخته شاه چرخ هفتمین، کیوان، به امر کردگار هفت گردون معلا زیر ران انداخته 30دست صنعش، فصل نیسان از شقایق، فرش آل برکنار سبزه و آب روان انداخته چترهای هفت رنگ از شاخهها افراخته وز زمرد فرشها در بوستان انداخته از بهار و ارغوان ولاله و نسرین وگل برقعی بر روی باغ از پرنیان انداخته شاخ سنبل بر کنار ضیمران افراخته شور بلبل در میان گلستان انداخته ارغوان، رخ سرخ کرده از برای شاهدی غیرت او آتشی در ارغوان انداخته 35رنگ و بوی گل پدید آورده در بستان عشق غلغلی در بلبل فریادخوان انداخته در شب معراج گفته یک سخن با مصطفا زآن س

زآن سخن آوازهای اندر جهان انداخته دین او دریاست، در وی مؤمنان چون گوهرند

کافران را موج، چون خس بر کران انداخته دولت او کوس در عرش معلآکوفته نوبتش آوازه در کون و مکان ان

شتی کآن نیست ms07 در دریای دین ملاح آن نگر و تیرش شکسته، بادبان انداخته

حیدر عاشق ز بهر آنکه باشد احمدی

غلغلی از عاشقی در لامکان انداخته

لؤلؤ شهوار از یک قطره باران آفرید زابر فیض، اندر بن دریای حکمت، در صدف لؤلؤش از برای آنکه بنشانند بر تخت زرش پرتوی از مهر در لعل بدخشان آفرید دست صنعش آتش خورشید را در کان فکند وین همه یاقوت ولعل اندر دل کان آفرید 45 تا همیشه دامن من معدن جوهر بود در کنار جزع من یاقوت و مرجان آفرید اندرین درج زمرد، در شب تقدیر خویش صد هزاران لؤلؤ شهوار رخشان افرید گه بهار شادمانی، گه خزان بیغمی گاه تابستان خرم، گه زمستان آفرید رعد، غران کرد و جسم باد بی آرام ساخت برق، خندان کرد و چشم ابر گریان آفرید تا به قدرت کرد گریان دیدهآ ابر بهار در میان خارها گلبرگ خندان آفرید 1 نار چون پستان خوبان در چمن پر بار کرد بهآ بهرنگ عاشقان در طرف بستان آفرید در لب جانان حیات جاودانی جمع کرد بر رخ خوبان سر زلف پریشان آفرید گل رخ و نسرین بر و مشکین خط و مهوش نگاشت دلبر سنگین دل و سیمین زنخدان آفرید سر صنع لایزال از بهر خلط عاشقان در خط و خال ولب و رخسار جانان آفرید عاشق ذات جلال خویش در صحرای عشق از شراب لایزالی مست و حیران آفرید 55 ماه چابک سیر در یک جا نمی گردد مقیم ماه را سرگشته در گردون گردان آفرید تا حساب ملک بنویسد به کلک معرفت تیر پیر چرخ را منشی دیوان آفرید تا نوازد چنگ و گوید قول و نوشد جام می در فلک گویندهای خوب و ms08 غزل خوان آفرید در جهان آفرینش بر سر تخت مراد پادشاه چرخ چارم را زرافشان آفرید تا سراندازی کند از سرکشی در شرق و غرب ترک خونریز فلک با تیغ بران آفرید 6 تاکند حل نکتههای شرع در دار القضا قاضی گردون گردان را سخندان آفرید پیر پر دستان که بر هفتم فلک فرمان ده است بر سر شش طاق گردونش نگهبان آفرید حکمتش را بین که در دار الشفای معرفت درد دل را از وصال خویش درمان آفرید خاک و باد و آب و آتش، مهر و ماه و روز و شب جسم و جان و عقل ودانش، جمله یزدان آفرید

یش اندر ازل گرچه پنداری ترا از چار ارکان آفرید آفریدهست او ترا از نور خویش اندر ازل این همه قدرت که در دنیا و عقبا جمع کرد صنع بیچونش همه از بهر انسان آفرید گاه بر فوق ثریا، گاه در تحت الثری در جهان معرفت انسان بدین سان آفرید از برای کژنشینان دوزخ تابنده ساخت وز برای راست بینان باغ رضوان آفرید از برای کافران، دنیا چو جنت راست کرد وز برای مؤمنان، دنیا چو زندان آفرید در جهان آدم ز محرومی ملامتها کشید گویی آدم در جهان از بهر حرمان آفرید از برای آنکه تا یونس رود در بطن حوت ماهیئی را در بن دریای عمان آفرید در ازل، رزاق روزیده، ز خوان قیض خویش جسم ایوب از برای قؤت کرمان آفرید چون نمود ادریس، در باغ بهشت از امر خود از برای حله دوزی در تنش جان آفرید گاه ابراهیم را در آتش سوزان فکند گاه اسماعیل را از بهر قربان آفرید 5 گاه یوسف را عزیز مصر کرد از بعد حزن گاه یعقوب از برای بیت الاحزان آفرید سجده کن پیش حکیمی را که امر حکمتش وصل یوسف را دوای پیرکنعان آفرید تا به زیر پا در آرد شرق و غرب از ms09 دستبرد بر سر باد صبا تخت سلیمان آفرید تا حیات جاودان یابند در ملک وجود از برای خضر والیاس آب حیوان آفرید کوری نمرود کابراهیم در آتش افکند قدرتش از آتش سوزان گلستان آفرید 0 تا در آب رود نیل نیستی غرقش کند دفع فرعون لعین، موسی عمران آفرید از برای آنکه سحر ساحران باطل کند قدرت بیچون او از چوب ثعبان آفرید عیسی اندر خاک راه آمد ز مادر در وجود جایگاهش بر سپهر چارم از ان آفرید از برای آنکه تاج مهر بر فرقش نهد تخت گاهش در بر خورشید تابان آفرید چون زکریا شد ز بیم خصم پنهان در درخت اره بر فرق سرش، دارای دوران آفرید تاکند اظهار معجز، صالح خلوت نشین ناقه را از سنگ خارا سهل و آسان آفرید صد هزار و بیست و چار آمد پیمبر در وجود مصطفای مجتبا بر جمله سلطان آفرید این همه پیغمبران اندر رکاب او روند از برای آنکه او سالار ایشان آفرید عارضش زیباتر از برگ گل و نسرین نگاشت قامتش رعناتر از سرو خرامان آفرید

از برای آنکه تا نعت نبی گوید زجان

طبع حیدر در سخنگویی چو حتسان آفرید.

از ورقهاشان، قبای سبز در بر آفرید

وز نظافت، لاله را همرنگ آذر آفرید از لطافت، رنگ رخسار سمن چون آب بست وز غنچهآ رعنا که میپوشد قبای فستقی

بر مثال دختری در زیر چادر آفرید سوسن اندر طرف بستان ده زبانی میکن از برای آنکه یزدانش سخنور آفرید 105 از بهار و ارغوان و لاله و نسرین وگل در میان بوستان، دیبای ششتر آفرید چون گل صد برگ را جام شراب ناب داد مستی و شوخی همه در چشم عبهر آفری

وز شقایق در کنار باغ اخگر آفرید از شکوفه در میان بوستان گوهر نمودوز؟ نرگس صاحب نظر، چون دیدهآ خود باز کرد از دم ابر بهاری دیدهاش ت فصل نیسان، قدرت او از بهار هفت رنگ بر سر دوشیزگان باغ، معجر آفری چون درخت گل بخندید و رخ خود سرخ کرد برکف او جامی از یاقوت آخمر آفر

نها برکف نرگس - که سر مست است - ساغر آفرید برکف لاله - که مخمورست - جام می نهاد

رباغ، چون گل را سپر داد از هوا در میان بوستان، با بید خنجر آفرید نی چون کف بگشودو در خدمت میان ده جابیست در نهاد او ز صنع خویش شکر آفرید 15 نرگس رعنا چو برتخت زمرد جای داد تاج بر فرق سرش از سیم و از زر آفرید زیر دامان درختان چمن، فصل ربیع لالههای آتشین مانند مجمر آفرید در میان نوجوانان ms11 چمن، فصل بهار یاسمین مانندهآ پیر موقر آفرید بوستانها از لطافت همچو جنت راست کرد جویهای آب شیرین همچو کوثر آفرید گوهری از امر خود بنهاد در درج عقیق چون از آن نه ماه شد، ماهی منور آفرید 20 قدرت و صنعش تماشاکن که از یک قطره آب صورتی محبوب گلروی سمن بر آفرید سرکشان نازنین گلرخ نسرین بدن مهوشان دلکش خورشید پیکر آفرید از برای «گنت گترا، این همه اسرار صنع در خط وخال ولب و رخسار دلبر آفرید قادر بیچون که این دنیا و عقبا راست کرد بهترین دنیی و عقبی پیمبر آفرید مصطفا و مجتبا و ابطحی وهاشمی بر همه پیغمبرانش شاه و سرور آفرید 125 چون بهدست صنع خود گیسوی احمد برفشاند عالم از گیسوی مشکینش معنبر آفرید جون به معراج یقیین میرفت با فر و شکوه جبرییلش در ره تعظیم، چاکر آفرید روز محشر أمتان یکسر بدو بخشد خدا از برای آنکه او سالار محشر آفرید در میان شاعران سالک توجید گوی تا نپنداری که کس مانند حیدر آفرید

گرچه تلخی میکشد از شوربختی در جهان

شعر شیرین خوشش از شهد خوشتر آفرید

لالهها در باغ از قدرت نمودار آورد 135 فصل نیسان چون بگرید ابر و خندد روی دشت لالهه ضیمران تار و بنفشه کوژ و لاله شرمسار ارغوان خونین و گل شوخ و ms12 سمن زار آورد پیشتر از آنکه در پوشد گل رعنا قبا نرگس سرمست در بستان کلهدار آورد فصل تابستان به قدرت در میان بوستان صد هزاران صنع گوناگون ز اشجار آورد میوه های خوب شفتالود و امرود و ترنج سیب و زرد آلود و نارج و به و نار آورد از هوای شام، نفح عنبر سارا دهد وز نسیم صبح، بوی مشک تاتار آورد 140 پادشاه پادشاهان روز محشر در بهشت عاشقان مست را با خویش در کار آورد در بر ایشان به دست قدرت خود از گرم دم به دم از حوض کوثر جام اسرار آورد گه به قدرت مهر رخشان را به شب پنهان کند گه به حکمت روز روشن از شب تار آورد در سحر چون وا نشاند شمع ماه از باد صبح مشعل خورشید در عالم پدیدار آورد تا درین مرکز فراوان نقش قدرت برکشد مهر همچون نقطه و گردون چو پرگار آورد 145 هر شب اندر مجلس گردون ز بهر روشنی از مه و انجم چراغ و شمع بسیار آورد مهر و ماه و مشتری و زهره و بهرام و تیر با زحل هر هفت در گردون به رفتار آورد هست اقرارم که گبر و کافرست و دوزخی هر که او در قدرتش یک ذره انکار3 شکر از نی، گندم از گل، میوهها از چوب خشک از برای بندهآ بیچارهآ زار آو و آنگهی بر دست قدرت از میان باغ صنع میوهآ الوان گوناگون به بازار آورد بندهام از جان خدایی را که بهر بندگان این همه قدرت درین اطوار و ادوار آورد

گاه در مصرش جهانی را خریدار آورد گاه یوسف را به ده درهم فروشد در جهانگ

او هنگام قدرت در جهان معجزات عیسی یک روزه را ناگه به گفتار آورد

و آنگهش از غیرت خود بر سر دار آورد خود کند تقدیر و منصور از آنا الحق دم زندو آنگهش ms13 5 گاه زهر جانستان از زخم مار آرد پدید گاه دفع رنج آن از مهرهآ مار آورد

پشهای بفرستد و او را نگونسار آورد گرچه نمرود دنس لاف الوهیت زندپشهای ور چه فرعون لعین آن دعوی باطل کند همچو خس در رود نیل او را گرفتار آور گر به دست امر بردارد حجاب از روی کار از هدایت کافر صد ساله اقرار آورد

حیدر توحید گوی از غایت صدق و صفا

روی دل پیوسته بر درگاه دادار آورد 60 قادرا، پاکا به درگاهت پناه آوردهام

هت پناه آوردهام سر زره گر برده بودم، سر به راه آورده ام

ن به صبح اول اندر حضرت آوردم به صدق تا نگویی دیر آوردی، بگاه آوردهام پای غزت در رهت هر شامگه بنهادهام روی طاعت بر درت هر صبحگاه آوردهام من به پیش قاضی الحاجات بر اقرار خویش مصطفا و مرتضا هر دو گواه آوردهام از برای آنکه تا پشت و پناه من بود روی دل دایم به درگاه الاه 45دستگاهم نیست وز افلاس پایم در گل است تا نپنداری که پیشت دستگاه آوردهام شرمسار حضرتم، افکندهام سر پیش پای از برای آنکه در حضرت گناه آوردهام من مسلمانم، نکردم اشتباه حق به کس کافرم گر ز آنکه هرگز اشتباه آوردهام از برای سجده هر بانگی که بر من میزنند قامت خود بر در حضرت دوتاه آوردهام

در میان بحر چون ماهی شناه آوردهام بس که دریای سرشک از دیدهآ من میرود در میان بحر چون ما، ناگهان طوفان نوح اندر جهان آید پدید بس که من از دیدهآ خونین میا حال من باشد تباه از جرم و آوردم برت راستی را در برت حالی تباه آوردهام درد من افزون شد و کاهید عمرم از ندم بس که من از سینه آه عمزکاه آوردهام 18 جان ز تن آوردهام در ملک مصر وحدتت یوسف مصری نگر کز قعر چاه آوردهام من ز «الآ الله» می گویم سخن در حضرتت تا نگویی من سخن از «لا اله» آوردهام ای مسلمانان! درین عرصه ز اسب آرزو من پیاده گشتم و رخ پیش شاه آوردهام گرچه هر کس را بود پشت و پناهی در جهان در حقیقت من ز حق پشت و پناه آوردهام این چنین عشقی که من آوردهام با کردگار تا نپنداری که در این سال و ماه آوردهام 185 در ازل من بودهام عاشق به ذات پاک او عشق او با خویشتن زآن جایگاه آوردهام تا مگر عذرش بخواهی از خداوندی خویش حیدر دل خسته پیشت عذرخواه آوردهام

از سیاست سخت می ترسم که از دیوانگی

بندهآ مجرم به پیش پادشاه آوردهام

میکند این همه قدرت ز صنع خویش پیدا میکند صانع بیچون که این عالم هویدا میکند این همه ق 10 چون درست مهر پنهان میکند دامن گردون پر از لؤلؤ لالا میکند در شب تاریک بهر روشنایی در سپهر صد هزاران مشعل انجم هویدا میکند چرخ صوفی وضع ازرق پوش را هنگام شام در کنارش از ms15 شفق یاقوت حمرا میکند نی غلط گفتم که اندر کاسهای از لاجورد دست صنع و قدرتش یک جرعه صهبا میکند از ثریا عقدی از گوهر به گردون میدهد وز مه نو حلقهای در گوش جوزا میکند 95 غرهآ مه آنکه غراکرد دست قدرتش طرهآ عنبرفشان شب مطرا میکند این همه قدرت برای خاطر ما مینهد این همه صنع از برای دیدن ما میکند لعل و یاقوت و گهر از سنگ می آید برون کآتش مهرش اثر در سنگ خارا میکند دست صنع و قدرتش هر شب به کلک معرفت دفتر گردون پر از حرف معما میکند هر سحر نقاش قدرت شمسهای از زر ناب بر سر لوح زمرد آشکارا میکند 200عالمی از صنع مالامال قدرت کرده است خرم آن کس کین همه قدرت تماشا میکند پرتوی از نور ذات خویش در میافکند خاک را از صنع خود گویا و بینا میکند سرمهآ تورات اندر چشم موسی میکشد حلقه انجیل در گوش مسیحا میکند یوسف دل خسته در دست زلیخا میدهد آدم بیچاره سرگردان حوا میکند هر شب اندر گردن گردون گردان، دست صنع خوشههای گوهر از عقد ثریا میکند 205 قدرت و صنعش تماشاکن که از یک قطره آب صورت مهآ پیکر و خورشیدسیما میکند لبر سیمین تن سنگین دل یاقوت لب کملرخ نسرینبر شمشاد بالا میکند

ان شراب لایزالی میدهد از جام شوق عاشقان خویش را سرمست و شیدا میکند چون به دست صنع خود خوان کرم می گسترد روزی خلق جهانی را مهیا میکند

درد او را از وصال خود مداوا میکند گر کسی را هست دردی در نهاد از عشق اودرد او را 210گوهر وحدت به بحر نیستی میافکند چشم گوهر بار من مانند دریا میکند

د از وصال خویشتن او را شکیبا میکند کافران را ز آتش دوزخ محابا هیچ نیست مؤمنان را ز آتش دوزخ محابا ms16 میکند بر سر راه بیابان طلب از آرزو سالکان راه وحدت بی سر و پا میکند تا شش و پنجی ازین چار و سه بیرون آورد جای هفت اختر درین نه طاق مینا میکند پادشاه پادشاهان برفراز تخت دلمخزن اسرار خود سر هویدا میکند 15 احمد مرسل که باشد سرور پیغمبران در دو گونش از شرف محبوب دلها میکند

پایگاهش بر سر عرش معلا میکند در شب معراج قربت دستگیرش میشود پایگاهش بر

هرکسی را در جهان باشد تمنایی ز حق

حیدر از حق در جهان هم حق تمنا میکند.

دست صنعش طرهآ مشکین شب را تاب داد پادشاهی که به شب خلق جهان را خواب داد دست صنع هر دم از دار الشفای شوق از بهر دوا دردمندان را ز حکمت شکر و عناب داد 220 چون بهدست صنع خود خوان کرم می گسترید از خداوندی خود روزی شیخ و شاب داد ابر احسانش که عالم از کرم سیراب کرد تشنگان عشق را دریای بی پایاب داد اندرین طاق زبرجد رنگ، یعنی آسمان در شب تاریک بهر روشنی مهتاب داد بهر روز دل فروزان مشعل خورشید کرد بهر نور شبنشینان پرتو مهتار شمع وحدت کآفتاب از عکس نورش روشن است در شب تاریک غم در دشت معنی تاب داد 29 باغ را از برق خندان آتش اندر دل فکند اغ را از ابر گریان لؤلؤ خوش آب دا دست صنع و قدرت بیچون او در درج مهر روز روشن چرخ را یه

هر روز روشن چرخ را یک پاره لعل ناب داد

خنجر زرین خورشید فلک را تاب داد

تا زگردی و دلیری مالش سهراب داد رستم اندر گوشهآ میدان مردی گرم کرد تا زگ 23 تا کند حکم کواکب چون منجم از رصد تیر پیر چرخ را از مهر اسطرلاب داد بندهای را در زمانه ms17 خوار و بی آداب کرد بندهای را بیبهانه در جهان آداب داد غافلان را در میانه دیدهها در خواب کرد عاقلان را برکناره دیدهآ بیخواب داد نامرادی را میان خاک و خاکستر نشاند سرفرازی را سمور و قاقم و سنجاب داد کافران را از ندم بت داد و زنار و صلیب مؤمنان را از کرم سجاده و محراب داد 235هر که در طاعت دو تا قامت نشد همچون کمان بر مثال تیر از پیش خودش پرتاب داد سجده کن پیش مسبب زآن که نبود بیسب گر مسبب بندهای را در جهان اسباب داد چون به غار اصحاب کهف ایزد تعالی خواستند از خداوندی خود دولت بدان اصحاب داد ساکنان غار عزلت از لقا درخواب کرد تشنگان راه وحدت از عطا جلاب داد عرش را از عزت خود این همه تعظیم کرد

فرش را از قدرت خود این همه اعجاب داد 240 پادشاهی کو در وحدت به روی کس نبست از در خود خلق را أمید فتح الباب داد نازنینان ریاحین چهره را شاداب کرد

نوعروسان چمن را زلف مشکین تاب داد در بر دوشیزگان باغ و مستان چمن جامی از وحدت به دست لالهآ سیراب داد نامداری را ز شوکت داد سیم بیشمار سوگواری را ز حیرت اشک چون سیماب داد گرچه قلاب است این دنیای دون بی وفا نقد جمله مردمان در دست این قلاب داد

دولاب است، زودش در نورد زآنکه می خواهم ازین دریای چون دولاب، داد آنکه دعوی کرد بیمعنی و غرق جهل بود با سر و ریش مرصع جان در آن غرقاب داد عقل ر نهم و هوش و هنگ و دانش و تدبیرو رای جسم و جان و علم و حکمت از کرم وهاب داد

طبع شعر و اعتقاد خوب و ایمان درست

شکر کن حیدر که از فضلت اولو الالباب داد

دنیا و آخرت ز برای محمدست در شهر اندرون که درو جز خدای نیست دل خانهآ حق است که جای محمدست خورشید آسمان که جهان غرق نور اوست یک ذره روشنی ز صفای محمدست تا دیدهام لقای محمد بسان نور در دیدهام همیشه لقای محمدست در درج سینه گوهر ایمان نهادهام وین نیز ه

وین نیز هم ز بحر عطای محمدست هر روز آفتاب که عام است فیض او سرگشته در فلک به هوای مح

باشد رضای حق چو رضای محمدست ول به راه شرع قدم نه که روز حشر باشد رضای حق چو رضای در حشر با سلوک رسولان برابرست عمال أمتی که سزای محمدست

حیدر که در دهن شکر نعت مینهد

چون طوطیی ز بهر ثنای محمدست

ردان راح که عشقبازی و مستی به دین ماست مباح رسید موسم گل ساقیا! بگردان راح ز بهر آنکه کنم کهربا بهرنگ عقیق بیار لعل مذاب از زمردین اقداح به نیم شب دل من همچو شمع روشن کن از آن شراب که روشندل است چون مصباح 26 تو از صلاح مگو با من آر خردمندی از آن که عاشق بیچاره نیست مرد صلاح در افکنید گمیت نشاط در میدان که پادشاه خرد برکشید قلب و جناح ز عکس باده که خورشید مشرق طرب است به نیم شب بنما عکس فالق الاصباح چون آمدی به سلامت بخیر خوش بنشین که بر تو خیر و سلامت بود ص

که بر تو خیر و سلامت بود صباح و رواح بیا که دیده به روی تو میشود روشن بیا که زنده به بوی تو میشود اروا چون در کنار فلک گوی زر روان گردی در آمد از درم آن ماه مهربان چو صباح چه گفت؟ گفت که حیدر کتاب عشق بساز کز آن ی

کز آن کتاب بود کار بسته را مفتاح

بگفتمش که کتاب مرا چه نام نهی

بگفت نام کتاب تو: مونس ms19 الارواح

کرد مستان را بسان نرگس مخمور خویش مست و خراب گرفت کاسه و از باده کرد مستان را گذشت نالهآ مستان ز عرش از شادی به دور صفدر گردون شکوه سدرهآ جناب

یگانه نصرت دین پادشاه ملک عجم

ستوده سایهآ حق قهرمان تیغ و قلم گو که چیست که گردن کشی کند زگهر عدو نشان و ممالک ستان و دین پرور

باب سرعت و خورشید رای و مه پرتو بلند رفعت و گردون توان و نیک اختر به روز معرکه با گردن سران در خشم به گاه عربده با پر دلان زبان آور زمانی از سر گردن کشان ربوده کلاه گهی به سرزنش بدسگال بسته کمر گهی ز هیبت او لرزه بر تن فغفور گهی ز جنبش او فتنه بر سر قیصر بلند همت و خورشید رای و مه پرتو ستاره هیبت و روشن نهاد و تیز نظر ز بیم می سپرد تن به خاک تیره عدو در آن زمان که به دست فنا رباید سر ز سرکشی به سر آید از آنکه دست تضا چو کودکیش همی پرورد به خون جگر

ز بیم سهم ms20 سنانت چون مار پیچان باد هر آن کسی که کند با تو کژ روی چون کمان زبیم سه

ز خون خصم تو روی زمین گلستان باد بسان سوسن آزاده گر برآری تیغ زخون اگر چه رستم دستان جهان به تیغ گرفت مطیع گلشن رویت هزاردستان باد

هزار رحمتت از کردگار بر جان باد از آنکه رحمت حق آمدی، ز ابر عطا مهیمنا، صمدا! این جهان جود و هنر همیشه بر سر خلق جهان نگهبان باد 29

مکن همیشه صفدر و صاحبقران و سلطان باد مدام سرور و گردن فراز و قلب شکنهمیشه صفد

بر آنکه رحم کند بر دل شکستهآ من

نگهبان وجودش رحیم و رحمان باد خسرو خاور چو پنهان شد ز شاه زنگبار پادشاه شام شد بر توسن گردون سوار زورق زرین چو پنهان گشت در بحر محیط کشتی سیمین روان گردید در دریای قار پیر ازرق پوش را دامن پر از در و گهر لیکن از رنگ شفق یاقوت بودش در کنار 30 چون نگه کردم کنار چرخ دیدم پر درم

پر درمهمچو بر فرش زمرد ریخته برگ بهار قرص زرین فلک تا در دل شب شد نهان در فلک دیدم هزاران لعبت سیمین عذا عقل گل انگشت حیرت برده در دندان فکر از تعجب کین

از تعجب کین عجب قصری است پرنقش و نگار ار چنان بیدار و حیران بودر من در خواب خوش دیدم ایوانی بخوبی خوشتر

خوشتر از باغ ارم پر بهار و ارغوان و یاسمین و ms21 لاله زار 31 زآنکه تا عشاق را برگ نوا حاصل شود

ود بر سر هر گلبنی میخوانآد موسیقی هزار تا به رقص آرد درخت بید و ساج و کاج و سرو در میان بوستان د

در میان بوستان دست طرب میزد چنار بر مثال سلسبیل وکوثر از هر سو روان جویهای سرد شیرین همچو نوش خوشگوار دست قدرت از درختانش به صنع آویخته سیب و زرد آلو و امرود و به و نارنج و نار حوض کوثر بر لبش دو تخت سلطانی زده پایهشان بر رفتهتر از نه سپهر با وقار 15کوتوال چرخ هفتم آنکه کیوان نام اوست بر در ایوان به دربانی نشسته روز بار مشتری در وعظ و مریخ ایمن و خور بی خبر زهره با چنگ و عطارد نیزن و مه پرده دار مطربان درهای و هوی و دلبران درگفت و گوی صد هزاران شمع میافروخت از دست نگار دف به قانون چون فغان میکرد از زخم قفا چنگ ونای و عود و بربط ناله می کردند زار مسکنی میمون و اجلاسی خوش و قومی شریف ساعتی سعد و زمانی خوب و وقتی اختیار 32 همچو من کروبیان نه سپهر از خرمی رقص میکردند و بودند از محبت بی قرار حوریان هشت جنت جمله بیرون آمدند و اندر آن مجلس باستادند از بهر نظار بس که شب میریخت مشک از آستین رجیب خریش از زمین تا آسمان پر بود از مشک تتار تاج دولت بر سر و بنشسته با بلقیس عهد بر سر تخت سلیمان پادشاه کامکار نصرت دنیا و دین، گردن فراز شرق و غرب شاه یحیای مظفر، سایهآ پروردگار 325 بر سپهر لاجوردی قدسیان از خرمی گوهر سیاره میکردند بر فرقش نثار در جنان جاه و جلالت آنچنان صاحبقران چون سزا دیدم بر او کردم دعای بی شمار کردگارا! بر سر ما این چنین صاحبقران در چنین جاه و جلالت تا ابد پاینده دار همرهش ms22 بادا سعادت، همدمش بادا ظفر همنشینش دولت و، نصرت قرین و، بخت یار شاه چون نوشین روان آمد به گاو عدل و داد وین وزیر زیرکش: بوزرجمهر روزگار

آورد کاغذ به پیشت بهر حاجت چند بار تیر پیر چرخ اگر چه میزند دایم قلم در میان ما ز عدلت کس ننالد جز که نی زهره از شادی ازین رو چنگ دارد در کنار از هوای مجلس جان پرورت هر صبحدم پیر ازرق پوش گردون میکند مهر آشکار 340 ترک خونریز فلک، مریخ، در روز نبرد میکند رمحش درون دیدهآ خصمت گذار

ست آورد کاغذ به پیشت بهر حاجت چند بار قاضی گردون گردان، آنکه نامش مشتری است

ان با هیبت که کیوان نام اوست پاسبان بام ایوان تو باشد بنده وار تا ببیند پادشاهی چون تو بر تخت مراد سالها تا دیدهآ گردون همیکرد انتظار

نه طبق پر کرده است از دانههای شاهوار 345 ز آسمانها دست قدرت بهر پای مرکبت نه طبق پر کرده است از مردم شیرازت از جان دوستدار حضرتند وز ارادت در دعا کوشند در لیل و نهار همچو حیدر از ms23 محبت روزو شب از جان و دل عمر و جاه دولتت خواهند از پروردگار من به القاب همایونت دو دفتر ساختم تا به اقبالت بماند در زمانه یادگار تا بخوانند و بدانند و بگویندت دعا بردهام در وی س

دعا بردهام در وی سخنهای تر شیرین به کار من به خاک راهت افتادم ز بهر بندگی خوش بود کز خاک برگیری تن این خاکسار

توب است و شما ولتت باد از جنوب و نصرتت باد از یسار

روز عید فرخ و دامادی فرخندهات

بر تو میمون و مبارک باد تا روز شمار

فراز گنبد فیروزه گون بزد سنجق علی الصباح که سلطان طارم ازرقفراز گنبد فیروز ز بیم خنجر خورشید، لشکر انجم ز روی چرخ گریزان شدند چون زیبق 255 ز خواب صبح چون ملاح روز سر برداشت روانه کرد درین بحر نیلگون زورق ز روی صدق، به صابون مهر، گازر روز سحر ز دامن گردون بشست روی شفق چو آفتاب برآمد، در آمد از در من

رمن بتی که از رخ او ماه را بود رونق شکسته سنبل او نرخ عنبر سارا گرفته عارض او بر گل و ریاحین دق فراز سرو قدش یاسمین و سنبل وگل

سلدرون پیرهنش برگ لاله و زنبق 60کشیده از سر زلف آفتاب در زنجیر فکنده بر مه تابان ز مشک ناب وهق ز عکس آتش رخسار چون بهار، گلش گلاب گشته و افتاده در میان عرق نشاط در دل و در دست جام لعل مذاب شراب در سر و در پاکشان کشان یلمق به عشوه ترک کماندار ناوک اندازش نشانده در دل من تیغ غمزه نا بر حق به شکر شکر شیرین دوست، طوطی نطق دهان به چربزبانی گشاده چون فستق 365 بگفتم: ای بت ساقی، بیار جام شراب کنون که مطربم انگش

کنون که مطربم انگشت میزند بر رق نهاد برکف من جام باده، گفتا: نوش! چون نوش کردم از ms24 دست او می راوق ز عشق نرگس سرمست و نوبهار رخش بسان غنچه دریدم ز عاشقی قرطق ز بهر آنکه شوم سرفراز همچو کلاه به خاک پاش فتادم چون موزه و بشمق چه گفت؟ گفت که حیدر برو به خدمت شاه بخوان به حضرت أعلی قصیدهای مغلق 37 دراز همچو سعادت به پادشاهی رو که پادشاهی و دولت بدو بود ملحق هر آن کسی که سر از خط او بگرداند

رداند به زخم تیغ زبان چون قلم کنندش شق به گرد سوز سرایش که به ز فردوس است بود ز روی زمین تا به عرش یک خندق گهی که شاهرخ آرد بر اسب در عرصه هزار پیل چو فرزین برد به یک بیدق

ش همی کشند به دست ز بهر پیشکش، این تند سرکش ابلق مطهرست به عالم چو یحیی معصوم از آنکه نام وی از نام او بود مشتق375 یگانه نصرت دین یحیی ستوده خصال دلیر و صفدر آفاق، پادشاه بحق به پادشاهی و بخشندگی و شرم و ادب تویی که بردهای از خسروان عهد سبق شهان دور که مشهور عالمند امروز به مجلس تو چو طفلان گرفتهاند سبق ترا به معرفت حق به حق شناختهام تو اهل معرفتی در جهان جان الحق به معرفت دو جهان را گرفتی از مردی چه حاجت است ترا در جهان به تیغ و درق280 بدین دلیری و گرذافکنی و شیردلی هر آن کسی که ترا دید میزند صدق حروف انجم ونه دفتر سپهر امروز بود ز دفتر قدر توکم ز نیم ورق ز خدمتت نگریزد فلک به هیچ طریق رخ از در تو نتابد ملک به هیچ نسق به قاف قرب ز سیمرغ پیشتر باشد اگر دمی به هوای تو پر زند عقعق

به پیش خلق جهان باز میدهد لاحق285 سپهر پیر که اقرار بندگی تو کرد به پ به هیچ روی نباشد عزیز ms25 در بر خلق کسی که با تو دورویی کند بسان هبق هر آن کسی که علم شد به دوستداری تو به پیش خلق بود سرافراز چون بیرق عدوی ناکس بی آبرو - که بادا خاک! در آتش حسد و حرص میشود محر به خالقی که بگسترد هفت فرش زمین به قادری که برافراخت نه فلک معلق به صانعی که شب از بهر روشنایی خلق فروخت مشعلهآ ماه در میان غسق290 به مصطفی که خدا در ازل به کن فیکون بیافرید جهان را به عشق او مطلق به یاوران و به اولاد پاک زاهر او که جز به دوستی حق نمیزنند نطق به ان یکاد که از بهر چشم زخم دمند به قل أعوذ که باشد کلام رب فلق به چار طبع و سه روح و سه نفس و سه مولد به شش جهان و به هفت اختر به نه جوسق به رهروان طریقت، به عاشقان خدای که از ریاضت در چشمشان نماند رمق295 به مطبخ شب و گاو سپهر و برهآ چرخ به آفتاب که هر صبحدم ز غایت مهر فراز طارم نیلوفری زند سنجق به قرص ماه و به نه گردخوان و هفت طبق ایه در میانهآ شاهان به شرم و حلم و ادب نظیر تو نبود زیر گنبدازرق

پرد عصفور به صوت و نغمهآ بلبل کجا رسد لقلق چو شاهباز حقیقت کجا پرد عصفور

ر خدای جهان که هست امروز کسی که باز شناسد همای را از بق 405همان به است که کوته کنم حدیث ms26 دراز ز بهر آنکه درازی به غایت است احمق همیشه تا به گه شام زورق خورشید شود درین بن دریای قار مستغرق

ز بهر آنکه تو دایم به حق همیکوشی

نگاهدار وجود تو باد دایم حق! سرو آزاد که در باغ نشانند او را بندهآ قامت رعنای تو خوانند او را آن جهاندار جهان نام جهان از بر من به جهانی زکف من بجهانند او را 10ندهندش به همه ملک جهان یک سر موی به همه ملک جهان گر بستانند او را یا در آرند نگارین به سلامت بر من ی

ن یا سلام من مسکین برسانند او را

پیش من آید نفسی از در غیب چون در آید که همه کس نگرانند او را خوانم الحمد و به اخلاص به رویش بدم گر به نزدیک من سوخته خوانند او را

حیدر از کوی وصال تو به جایی نرود

گر به شمشیر فراق تو برانند او را

اگر آشفته شود زلف تو از باد صبا صد هزاران دل سودا زده در خاک افتد اگر آشفته شود از هوای رخ چون آتش و آب خط تو میرود خاک من سوخته بر باد هوا

تا مخالف شدی ای جان جهان با عشاق

سوختی جان و دل حیدر بیبرگ و نوا باز ازین واقعه ما را ms27 دل و جان می سوزد نا

نه دل ما، که دل خلق جهان می سوزد گوبیا آتش دوزخ به جهان در زدهاند که دل مرد و زن و پیر و جوان می سوزد چنگ در چنگ مغنی ز درون مینالد شی

شمع در مجلس ما گریه کنان می سوزد نه منم سوخته در دهر که از آتش مهر دل چرخ از غم سلطان جهان می سوز بوسعید آن شه قرخ رخ فرخنده وصال آنکه در ماتم او کون و مکان می سوزد شاه در خاک نهاد این فلک چابک سیر در همه جایگهی آتش از آن می سوزد

عاشق سوخته با انده وغم می سازه

حیدر خسته دل از عشق فلان می سوزد.

از تشنگی بمردم بر آتشم زن آبی مطرب بزن نوایی، ساقی بده شرابی از تشنگی بمردم ب تا من خیال رویت دیدم به خواب مستی از حسرت خیالت راضی شدم به خوابی گر سر ز پای اسبت از دست غم بتابم در گردنم در افکن از زلف خود طنابی از خال همچو دانه کام دلم برآور کز آب دیدگانم میگردد آسیابی گر از درم برانی چون بندگان به خواری نگریزم از در تو هرگز به هیچ بابی از لعل شکرینت، هر خندهای و مصری وز زلف عنبرینت، هر حلقهای و تابی روزی به خنده گفتی: کام دلت برآرم درویش مستحقم گر میکنی ثواب ک بوسه از لبانت بهر زکات خوبی صد ره سئوال کردم، یک ره بده جوابی

حیدر بسان مستان در بزم می پرستان

از خون خورد شرابی، وز دل کند کبابی را در موردستان گلستانی است که گل چون روی او در گلستان نیست دلم بربود و جانم زنده گردد اگر آید برم، کآرام جانی است رخش باشد چو خورشید آشکارا ولی از چشم نامحرم نهانی است

ی سخن گوید ز شکر برگفتار او شیرین زبانی است چو روی مهوشت گلزار خوبی است ms28 چو قد دلکشت سرو روانی است بیا آخر زمانی در بر ن که ترک جان کنم کآخر زمانی است

برو حیدر به کوی عشقبازان

به ترک جان بگو چون دلستانی است

اگر حیدر سخن گوید ز لعلش

کنم در گوش جان چون گوشواری حسبة لله عزیزان یار من باز آورید دل ز دستم میرود، دلدار من باز آورید از سر راه وفا از غایت لطف وکرم تا شود غمخوار من، غمخوار من باز آورید 455 آن طبیب دل که یاقوتش دوای جان بود از برای این دل بیمار من باز آورید آن بت مهآ پیکر خورشید روی زهرهآ چشم مشتریوارش سوی بازار من باز آورید خاک پای مرکبش کآن کحل بینایی بود از برای چشم گوهربار من باز آورید ساقیان سیم تنا زآن آتشین آبم دهید باشد آبی را به روی

ب باشد آبی را به روی کار من باز آورید

همچو حیدر در جهان دیوانه گردم روز و شب

تا به پیش من پری رخسار من باز آورید

همچو حیدر بنده بودم، پادشه میخواندمش

زآن به گوش جان ز زلفش گوشواری داشتم

خورشد رخشنده رخ بر فروخت دل آسمان را به آتش بسوخت خرد گفت: رو پیش سلطان عهد که بالای گردون کشیدهست مهد که او گوهر بحر شاه ولی است به گاه وفا و سخا چون علی است بود شاهزاده، بود تاج بخش به مردی فزون از خداوند رخش بزرگ زمین است و شاه زمان پدر بر پدر شاه و صاحب قران دلیر و سرافراز و بخشنده اوست به بخشندگی مهر رخشنده اوست حسین حسن روی حیدز توان به تدبیر پیر و به دولت جوان سعادت ازو میشود آشکار چوب

چو بویی که آید ز مشک تتار چو شیران جنگی ببندد کمر به مردی بگیرد جهان سر بسر چو جدان خود پادشاهی کند زمه حکم تاگاو و ماهی کند

الهی ترا عمر بسیار باد

خدای جهانت نگهدار بادا

خوش بود جام می و بوی گل و روی نگار روز نوروز و هوای چمن و فصل بهارخوش بود جام می از گل و نسترن و یاسمن و سرو و سمن باغ پر نقش و نگارست، زهی نقش و نگار! 48 بر لب ساغر گل، عکس می شور انگیز برکف دست شقایق، قدح نوشگوار گسترانند در اطراف چمن دیبه سبزیا مگر خاک چمن نقش کنند از ژنگار بلبل از حسرت گل نغمه کند در نوروز ق مری از سرو سهی دم زند از موسیقار تا شود فاش که گل جامه دریدهست سحر عندلیب است و مطوق که بگویند اسرار

طوطی و فاخته و کبک در و قمری و سار 485 چون من از حسرت معشوقه غزلخوان شدهاندطوط بلبل از شاخ گل تازه فغان در گیرد کز چه در طرف چمن غنچه نشیند با خار همچو ms30 بلبل بسرا و گل بستان افروز درد و تیمار رهاکن که کشد بوتیمار گر زند دست چنار از پی شادی چه عجب زآنکه برخاست دگر بوی گل و بانگ هزار بس که مرغ سحر از عشق غزل میخواند در چمن سرو سهی رقص کند صوفیوار گر زنی لاله صفت خیمهآ عشرت در کوه بشنوی قهقههآ کبک دری از گهسار49 مطربا! سوز بود کار دلم، پرده بساز ساقیا! باد بود شغل جهان، باده بیار در چنین وقت که شیراز بود چون جنت در چنین روز که گلزار شود چون فرخار عاشق رند بود هر که در آید سرمست زاهد خشک بود هر که نشیند هشیار خویش باز آر ز بازار، به گلشن بنشین که نمی خواهم از آن گل که بود در بازار بوی معشوقهآ من هست ز نسرین ظاهر رنگ رخسارهآ من گشت ز خیری اظهار 495 زعفران عکس رخ زرد مرا دید به خواب لاجرم چهرهآ او زرد بود چون دینار با وجود رخ معشوقه و جام می ناب هستم از جام جم و ملک سلیمان بیزار در خمارم چه کنم؟ جام میام میباید ساقیا!ا لطف کن و دفع خمارم ز خم آر هر کسی را که دلی هست در این موسم گل در میان چمنی باده

در میان چمنی باده خورد با دلدار چون مدار طرب از بادهآ لعلی باشد باده نوش از کف معشوقه و اندیشه مدار 50 چون بجز باد هوا هیچ ندارد در دست میندانم که چرا پنجه گشودهست چنار

د در سر ما شاید ار دور کنیم از سر خویش این پندار

ون است هست یک نقطه درین گردش همچون پرگار آفتابی که دو صد ره ز جهان افزون است من که باشم؟ چه کنم؟ خود به چه خوانند مرا؟ عاشق سوختهآ گشته ز هجران افگار تاکند سرو وگل از قامت و رخسار خجل در چمن سرو گل اندام من آمد به گذار گفتم: از سیب زنخ ms32 گر بدهی شفتالود به شوم حالی و در پوست نگنجم چو انار 5 گفت: اگر زرد شوی از غم من چون نارنج باشی از سیب و ترنج و به من برخوردار گرچه شمشاد و صنوبر قد رعنا دارند

ارندقد چون نارون او به ازیشان صد بار

کام من زآن لب شیرین شکرخنده برآر گفتم: ای پسته دهان چون شدهام فرهادتک گفت: چون خسرو اگر شکر شیرین خواهی همچو فرهاد در أفتی زکمر عاشق و زار زلف او سنبل تر بود و رخش برگ سمن نی غلط رفت که بد زلف و رخش لیل و نهار

کس نداند که مرا در دل زارست چه نار53 بی زنخدان چو سیبش که به از نارنج است کس دمش روی چو ایمان و مسلمان گشتم بازش از کفر سر زلف ببستم زنار گفتم: از وصف تو حیدر غزلی خواهد گفت شاید آر گوش کنی ای صنم سیم عذار: ای سمن عارض مه پیکر شیرین گفتاروی زده دایره بر گرد گل از مشک تتار نرگس مست تو در باغ ارم باده فروش سنبل پست تو بر برگ سمن غالیه بار

خال مشکین تو هندو بچهای در گلزار 125 زلف پرچین تو آشفته دلی در فردوسخال مشکین تو هندو بچ چشم میگون تو هنگام سحر مست مدام لعل نوشین تو در وقت طرب باده گسار طرهآ زلف تو از سنبل تر گرد سمن نقطهآ خال تو از غالیه بر برگ بهار زلف مه پوش تو بر خرمن گل عنبر بیز سرو

سرو دلجوی تو بر طرف چمن خوش رفتار سنبل از سنبل مشکین تو در تاب و گره نرگس از نرگس مخمور تو در عین خمار علرضت مهوش و اندام لطیفت نازک نرگست دلکش و مژگان چو تیرت خونخوار540 عاشقت چاکر و چون عاشق سرگشته بسی

ق سرگشته بسی حیدرت بنده و چون حیدر بیچاره هزار گفت: اگر بندهآ مایی، برو و مدحی گوی ms33 بهر سلطان جهان، بحر هنر، کوه وقار آنکه در معرکه بر هم شکند قلب عدو آنکه در روز یلی صید کند شیرشکار آنکه چون تیر دلیری بجهد از شستش خال از چهرهآ زنگی ببرد در شب تار

رکوه گردد از ضربت او کوه دو نیمه چون خیار 545 آنکه چون تیغ جهان گیر زند بر سر کوه آنکه چون گرز یلی برکشد از کوههآ زین به یکی حمله به دست آورد این هفت حصار تیر دلدوز وی از قلب عدو در گذرد تیغ خونریز وی از خصم برآورد دمار چون ز مجری بجهد ناوک او روز نبرد در دل سنگ سیه غرقه شود تا سوفار نه فلک بر سر ما بر زبر یکدیگرست مگر از پای سمندش به هوا رفت غبار شرف دنیی و دین، بحر هنر، شاه حسین آنکه کیوانآش غلام است و فلک خدمتکار 55

به محمد که خدا عمر دهادش بسیار

تا بر از عمر و جوانی بخوری در عالم

بادی از عمر و جوانی به جهان برخوردار! پرتو روی تو از روی صفا می بینم مردم چشم

ینممردم چشم تو در عین حیا میبینم ms34 در لبت مینگرم، جوهر جان مییابم در رخت مینگرم، صنع خدا میبینم شام گیسوی تو یا ملک ختن مینگرم؟ زلف پر چین تو یا مشک خطا میبینم؟

: کوه از سر غیرت چو کمر میگردم زآنکه اندام تو در بند قبا میبینم چون صبا بی سر و پا میروم و سودایی تا سر زلف تو در دست صبا میبینم دل یکتای خود از غایت سرگردانی بسته در سلسلهآ زلف دو تا میبینم تا بههم در شکند قلب اسیران کمند ترک سرمست تو با تیغ جفا میبینم دل که از غصه به تنگ آمد و ناپیدا شد ثرش در دهن تنگ شما میبینم از تو چندان که به من جور و جفا میآید همچنان در دل خود مهر و وفا میبینم

حیدر از آرزوی آتش و آب رخ تو

خاکش از مهر تو بر باد هوا میینم

هرچه دارد همه در پای شما میریزد مردم دیدهآ دریا دل گوهر پاشم هرچ

نافههای ختن از باد هوا میریزد تا صبا میزند از چین سر زلف تو دم سنبلت پای دل پیر و جوان میبندد نرگست خون دل شاه و گدا میریزد

در چمن برگ گل از روی حیا می ریزد 57 چون تو در طرف چمن میروی ای آب حیات

یا مگر غالیه از جیب صبا میریزد در گذر دامن تو خاک چمن مشکین کرد یا مگرغ دست ساقی به صبوحی ز پی دفع خمار می صافی است که در جام صفا میریزد تا بگیرد ختنت را به خطا لشکر زنگ چین زلف سیهت مشک خطا میریزد

طبع حیدر ز هواداری تو دریایی است

ورنه این گوهر معنی ز کجا میریزد؟

آتش عشق تو چون خاک دهد بر بادم 58 آب کز دیده روان شد ببرد بنیادم آتش عشق ت

بهر دردانه به دریای محیط افتادم دیده ms35 خون ریز که چون مردم دریایی چشم بهر دردان مردم از گریهآ من غرقه دریای غمند تا عنان نظر از دست مصالح دادم بس که در دیدهآ خود دجله روان میبینم در شک افتم که مگر در طرف بغدادم

گشتهآ شکر شیرین تو چون فرهادم چون کمر خوش به میان آی که بر دامن کوه ک خانهآ دیدهآ من جای خیال رخ تست زآن در دیده به روی دگری نگش هر سحر در طلب پرتو خورشید جلال پردهٔ‌ اطلس گردون بدرد فریادم

جستن حیدر وفا از هوس دیدن تو

ترک سر کردم و پا در طلبت بنهادم

چهره به فریادم رس کز هوایت ز فلک میگذرد فریادم آخر ای ماه پری چهره به فریادم رس 90گر کسی از غم هجران تو شادی طلبد منم آن کس که به غم خوردن رویت شادم

تون ستمت را بکشم چون قرهاد زآنکه بی شکر شیرین تو چون فرهادم

گر همه روی زمین سرو شود آزادم با وجود قد رعنای تو همچون سوسن گ پیش از آب و گل خود در ازل از لوح قضا ابجد عشق تو آموخته از استادم با وجود رخ چون آتش و آب خط تو بر سر خاک دوان بی سر و پا چون بادم

طالعم از مه روی تو چو حیدر نبود

تا من از مادر فطرت به چه طالع زادم؟ روز نوروز و می و مطرب و معشوق و بهار مستی و عشرت و آغوش و بر و بوس و کنار سمن و نسترن و یاسمن و سرو چمن سوسن و برگ گل و جام می و روی نگار کام و آرام و نشاط و طرب و عیش وخوشی سرو و شمشاد و گل و سنبل و سیب و به و نار مستی نرگس و رنگ چمن و سایهآ بید غلغل بلبل ms36 و بوی گل و آواز هزار شیوه و ناز و عتاب صنم سیم اندام شاهد و شمع و شراب و بت شیرین گفتار باغ و صحرا ولب جوی وقد سرو سهی

جوی و قد سرو سهی عنبر و عود و عبیر و سمن و مشک تتار چشم در شاهد و گل در بر و ساغر در دست گوش بر مطرب و می در سر و لب بر لب یار یار در مجلس و مه در خور و حیدر با دوست باده در ساغر و جان در بر و دل با دلدار

خوش بود این همه گر دست دهد وقت صبوح

خوش بود این همه گر جمع شود فصل بهار

ترک سر گویم و جان در قدمش افشانم پیش پایش به زمین افتم و دستش بوسم ترک لابه آغازم و دستان زنم و باده خورم تاکمروار در آید به میان دستانم 75 در برش گیرم و کام از لب لعلش یابم در برش

ابم در برش میرم و بر باد رود ایمانم گر کسی طعنه زند بر من و حال دل من گو مزن طعنه که من قصه غلط میخوانم

منکر من چه شوی، سرزنش من چه کنی؟

برو ای خواجه! که من حیدر بی سامانم

که برین خاک نهادند همه روی نیاز خاک شیراز مگر کعبه عالم شد بازکه ب

خوش عروسی است ولی رشک برد از شیراز 615 باغ فردوس که مرد از هوسش میمیرد خوش عر این هم از لطف خداوند جهاندار بود ms37 خلق شیراز به شادی همه در نعمت و ناز

بر بازیچهآ ما هر نفس از پردهآ غیب بازیی میکند از نو فلک شعبده باز

هد بودبا مخالف نتواند که رود سوی حجاز بینوایی که ز عشاق حرم خواهد بود با مخالف

غبار در ویس زین سپس چهرهآ محمود و کف پای ایاز زین سپس دیدهآ رامین و غبار در ویس پرده بر عالمیان از سر مستی بدری همچو صبح آر بهدر آیی ز پس پردهآ ناز تا به مسجد رخ چون قبلهآ تو میبینم سجده در پیش رخت میبرم از بهر نماز گاه چون عود، روان من دل خسته بسوز گاه چون چنگ، دمی با من سرگشته بس

حکیدر از دام سر زلف گره بر گرهش

همچو گنجشک بلا میکشد از چنگل باز

ذردمه خورشیدرخ موئ میان می گذرد بت شکر سخن پستهدهان میگذرد 25خلق شیراز! بدانید و نظر بازکنید کآفت مرد و زن و پیر و جوان میگذرد تا من از سینهآ مجروح سپر ساختهام از دلم ناوک مژگان فلان میگذرد به ظریفی و حریفی و لطیفی و خوشی یار من از همه خوبان جهان میگذرد تا تو با روز رخ و زلف چو شب می گذری خود شب و روز ندانم به چه سان می گذرد تو چه دانی که ز عشق رخ همچون روزت شب تاریک چه بر خسته دلان میگذرد 630تا بر آن آب حیات دهنت تشنه شدم عمر در عشق تو چون آب روان میگذرد هر که او پای نهد بر سر کوی تو شبی چون من سوختهدل از سر جان میگذرد

حیدر عاشق و سودا زده از بیم رقیب

هر شبی بر سر کوی تو نهان میگذرد جانم از آتش آن لعل شکر بار بسوخت دل چو پروانه

دل چو پروانه بر شمع رخ یار بسوخت

ر تنگ شکر خال سیاهش مگسی است یا سپندی است که بر آتش رخسار بسوخت 35در ms38 شب تیره سراپای من بی سر و پا همچو شمع از هوس صبح رخ یار بسوخت ای طبیب! از لب جان بخش خود از بهر شفا شربتی ده که دل خستهآ بیمار بسوخت در چمن مشعلهآ آتش گل بر کردند بلبل بیخبر از آتش گلزار بسوخت تا ز شرم رخ چون آتش تو آب شود از چمن، گل

، شود از چمن، گل شد و در کورهآ عطار بسوخت پرتو مهر تو یک شعلهآ آتش بر زد ملک جان من دل خسته به یکبار بسوخت یست پیدا اثر حیدر دردیکش مست مگر از آتش می بر در خمار بسوخت

حق بود در نظر پیر حقیقترو عشق

هر که منصوزصفت بر زبر دار بسوخت.

چون تواند دل از آن تنگ شکر باز آمد؟ دل به مصر دهنت رفت و شد آنجا عاشقچون

دل من از همه باز آمد و در دست غمت

همچو مستی است که در پیش خطر باز آمد. المنة لله که در میکده بازست زآن رو که مرا بر در او روی نیازست خمها همه در جوش و خروشند ز مستی و آن می که در آنجاست حقیقت نه مجازست 650 از وی همه مستی و غرورست و تکبر وز ما همه بیچارگی و عجز و نیازست رازی که بر خلق نگفتیم و نگویم با دوست بگویم که او محرم رازست شرح شکن زلف خم اندر خم جانان کوته ms39 نتوان کرد که آن قصه درازست پای دل مجنون و خم طرهآ لیلی رخسارهآ محمود و کف پای ایازست بردوختهام دیده چو باز از همه عالمتا دیدهآ من بر رخ زیبای تو بازست65 در کعبهآ کوی تو هر آن کس که در آمد از قبلهآ ابروی تو در عین نمازست

ای مجلسیان! سوز دل حیدر مسکین

از شمع بپرسید که در سوز و گدازست

چون حیدر کرار به فرمان محمد

در کعبهآ جان رفتم وبتها بشکستم

آشفتگیی از شکن زلف تو دارم عمری است که در عشق تو بی صبر و قرارم آشفتگیی دین و دل و دنیا همه در کار تو کردم ور جان طلبی، پیش تو حالی بسپارم بیزار مشو از من بازاری مسکین کز چنگ سر زلف تو با زاری زارم تا روی و خط و قد و بناگوش تو دیدم فازغ زگل و سنبل و شمشاد و بهارم رفتم ز میان تا به کناری بنشینم زآن رو که میان تو جدا شد زکنارم

چ است برم ملک جم و نعمت قارون با آنکه جوی در همه آفاق ندارم دستی زدم از عشق و گریبان بدریدم باشد که ms40 مگر دامن کامی به2 تا لاف انا الحق زدهام بر سر بازار رعشق تو منصوزصفت بر سر دارم

تا از تو نگارین شدهام دور چو حیدر

زخساره ز عشق تو به خونابه نگارم

ی من دیوانه گرفتار تو باشم در بند سر زلف سیه کار تو باشم

در حسرت یاقوت شکر بار تو باشم از آرزوی قامت رعنای تو میرم در حسرت یان حان خستهآ آن غمزهآ غماز تو بینم دل بستهآ آن طرهآ طرار تو باشم اکی من دلداده ز هجران تو سوزم تاکی من سرگشته طلبکار تو باشم ای راحت جان من دلخسته، زمانی خواهم که تو یار من و من یار تو باشم در باغ جهان سنبل گلبوی تو بویم در طرف چمن بلبل گلزار تو باشم

تا چند من زار جگرخوار، چو حیدر

مجروح و پریشان و دل افگار تو باشم؟ جانا!ا دل من چون دهن تنگ تو تنگ است پشتم ز خیال سر زلف تو چو چنگ است پای دلم از بهر تو در بحر محیط است کام دلم از کام تو در کام نهنگ است بر حال من زار جگرخوار نبخشی آن دل که تو داری مگر از آهن و سنگ است685 خونم بخوری، دل ببری، چهره بپوشی ای ماه پری چهره نگویی که چه ینگ است شکرانه دهم جان و کنم آشتی از نو گر ز آنکه ترا با من دل سوخته جنگ است آن چشم خوش دلکش سرمست جهانگیر ترکی است کمان دار که با تیر

از خوی تو بیداد کشد حیدر بیدل

خوی تو چه خویی است مگر خوی پلنگ است؟

تا باز کند بر من دل خسته گذاری بر رهگذرش عاشق ms41 و دل خسته نشستم تا با باز آمد و بگذشت و من خسته نشسته بر رهگذرش در هوس بوس و کناری گفتم نظری کن که زمهر تو نهادم بر پشت دل از آرزوی روی تو باری

گفتار برو ای حیدر بیدل که چه باشد

گر بار کشی در شب و روز از غم یاری من عاشق آن سنگدل تنگ دهانم دل بسته آن پستهآ شیرین فلانم خواهم که برش بر بر چون سیم بسایم خواهم که لبش بر لب شیرین برسانم آیا بود آن روز که در مجلس شادی بنشینم و در صحبت خویشش بنشانم

بوسه دهم بر لب شیرین چو قندش گه کام دل از پستهآ تنگش بستانم گر کفر دو زلفش ببرد دنیی و دینمورغمزهآ شوخش بستاند دل و جانم، من ترک چنان ترک پری چهره نگویم همچون سر و زر در قدمش جان بفشانم

فریاد که چون حیدر ازین داغ جگرسوز

از هفت فلک میگذرد آه و فغانم

با چیس با چین گره بر گرهش مشک خطا چیست با زلف چو شامش نفس باد صبا چیست با چین گره ای یار مخالف شده! در موسم نوروز عشاق جگر سوخته را برگ و نوا چیست 70 جان من سرگشتهآ بیطاقت و آرام چون ذره ز خورشید تو در بند هوا چیست

کز وصل تو أمید من بی سر و پا چیست جز واقف اسرار نداند به جهان کسکز گفتم که ز مهر تو وفایی به غریب است گفتا همه جو

گفتا همه جورست و جفا، مهر و وفا چیست

وسه ز لعلت گفتا چو زرت نیست مگو یاوه، دعا چیست گفتم به دعا میطلبم بوسه ز لعلت گفتا چه کسی بر در ایوان وصالم گفتم شه خوبان خ

گفتم شه خوبان خطا، بنده، دغا چیست 710 خواهد که بر آید چو کمر گرد میانش هر کس که بیند که در آن زیر قبا چیست

حیدر که ms42 دم از چین سر زلف بتی زد

در پیش نسیم سخنش مشک خطا چیست؟ ای آنکه ندانی که وفاداری ما چیست از مهر من آموز که آیین وفا چیست چون لشکر زنگ آمد و بگرفت ختن را چین شکن زلف تو در بند خطا چیست ای ترک خطایی! به خطایی که نکردیم تیر ستمت بر سپر سینهآ ما چیست روی تو و مه را چو بدیدیم بگفتیم با پرتو خورشید فلک، نور سها چیست؟ در چاه زنخدان تو ای یوسف ثانیاز زلف تو بر پای دلم بند بلا

رویش در زلف چو شامش گذر باد صبا چیست؟ یاری که نیارم که کنم دیده به رویش در زلف چ

گر زآنکه نه یکتای تو باشد دل حیدر

پیوسته در آن سلسلهآ زلف دو تا چیست؟

یاران! به سر یار که در عالم معنی

حیدر دلش از مردم اغیار گرفتهست درمان دل خسته ندانم زکه جویم یا حال پریشانی خاطر به که گویم خود با که توان گفت که در آتش هجران خوناب دل و دیده چه آورد به رویم تا سر بودم بر سر زانو نهم از غم تا جان بودم در طلب وصل بپویم 2ترک سر و زر گویم و روی از تو نتابم رخسار به خون شویم و دست از تو نشویم تا بر سر من بگذری از ناز و تکبر در پای تو افتاده چو ms43 خاک سرکویم ای دوست! چه گویم من بیچارهآ سکین کر زلف چو چوگان تو سرگشته چوگویم

گر ز آنکه به تیغ تو شوم گشته چو حیدر

من ترک تو ای ثرک پری چهره نگویم

رو همچو من از دیدهآ بی دیده نهان باش ای جان! بربودی دل و رفتی و نشستی لطفی کن و برخیز و بیا در پی جاز تا مست لب لعل شکربار تو باشم از لعل خودم باده بده، گو رمضان باش

تا عشق شود حاکم جان تو چو حیدر

از جان به جهان عاشق آن جان و جهان باش

مانند من از مهر رخش بی دل و جان شد بر چهرهآ او هر که زمانی نگران شد ماند من از م یارم به در مسجد نو بر لب جویی آمد چو گل تازه و چون سرو روان شد بر سینه زدم سنگ و دلم تنگ شد از غم تا از برم آن سنگ دل تنگذدهان شد در مجمع خوبان که به از حور بهشتد لدار من آن دارد و دل عاشق آن شد

تا مست شوی از لب معشوقه چو حیدر

می نوش که عید آمد و ماه رمضان شد

ای ms44 سیب زنخدان، تو چه دانی که چه نارست 750 رخسارهآ دلجوی تو یا باغ بهشت است بوی شکن زلف تو یا باد بهارست؟ روی چمن امروز ز مشاطهآ نوروز چون روی نگارین تو پر نقش و نگارست اده ملولیم که در ساغر عام است وزگل ببریدیم که همصحبت خارست بلبل! نه تویی عاشق و دیوانه به تنه برچهرهآ گل عاشق و دیوانه هزارست

حیدر زهوای سر زلف تو به عالم

چون باد صبا دل سبک و شیفته کارست 290 به طره طیرهآ مشکی، به چهره غیرت ماه کهای، چهای، چه کسی؟ لا اله ال الله تو نور چشم منی ز آن سبب که در شب و روز ندیده دیدهآ من بیرخت سفید و سیاه بر آنکه در نظر عاشقان کنی گذری بود ز هر طرفی صد هزار دیده به راه

زلف چون رسنت عاشقان به بند کشد در افکند به زنخ صد هزار خسته به چاه گرم به دست کرم چون قبا به برگیری شوم ز خلق جهان سرفراز همچو کلاه 0به حضرتت چو غلامان به خدمت آمدهام ولی عجب ز گداگر رسد به حضرت شاه

وی کار بخواهم شد و نخواهی کرد به روی کار من زار دل شکسته نگاه

نالرد از مه روی تو طالعی حیدر

چه طالع است مرا؟ لا اله ال الله!

چه آتشی است که در شیخ و شاب میگیرد فروغ چهرهآ خوبت که آب رویم برد چه آتشی است که در شیخ و من از برت نگریزم که الچی غم تو چو رستم است که افراس درون کوی خرابات نیستی، حیدر به یاد لعل تو جام ms45 شراب میگیرد

فروغ بادهآ لعلی درون جام بلور

چو آتش است که از روی آب میگیرد. بت سمن بر سیمین عذار سنگین دل چگونه صبر کند در غم تو چندین دل770 زعشق حقهآ لعل تو میدهد جان، جان به کفر طرهآ زلف تو میدهد دین، دل دل تو بر من بیدین و دل نمیبخشد بگو که تا چه کنم در زمانه با این دل؟

ی ز عشق آن لب شکرفشان شیرین، دل به خون خویش چو فرهاد میکند بازی زعشق آن لب شگ در آرزوی خیال تو ساخت چندین جان در انتظار جمال تو سوخت مسکین دل از آن زمان که نظر کرد و عارض تو بدید نمیکند نظری سوی ماه و پروین، دل775

زعشق روی تو چون حیدر پریشان حال

به خون خویش کند روی خویش رنگین دل

اگر شبی سر زلف بتی بهدست آری طریق شبروی - ای دل!-ز دست نگذاری اگرش شدی که لشکر دولت کنی مسخر خویش ولی چه سود که بختت نمیدهد یاری گهی چو طره به روی مهی پریشانی گهی به سلسلهآ دلبری گرفتاری 780 گهی بسان صراحی زدیده خون ریزی گهی به یاد لبی چون پیاله خونخواری چو دف ز بس که قفا می خوری ز چنگ غمش چو چنگ و نی بودت پیشه ناله و زاری

که تا مراد دل خویش در کنار آری کنار جوی دلا! زین میان چو زنده دلان که تا مراد دل-

به پای مرکب معشوق خویش چون حیدر

بباز سر به وفاگر سر وفاداری 785 نگار عهد شکن بیونای دوران است بیا و دور رخش راب

بیا و دور رخش را ببین که دور آن است خطش چو خضر و در زلفش بسان ظلمات است ولی لب و دهنش همچو آب حیوان است دمی که در نظرم آن نگار دلجوی است شبی که در برم آن راحت دل و جان است؛ بهار و باده و معشوق و ms46 چنگ ر بانگ دف است بهشت وکوثر و حور و قصور و رضوان است کمند زلف تو چون درکشم که دلگیرست؟ دهان تنگ تو چون بنگرم که پنهان است؟ 90به کفر زلف تو ایمان خویش تازه کنم که کفر زلف توام ماورای ای کسی که روی بگرداند از تو، بیدین است هر آنکه سجدهآ رویت کند مسلمان است از بار غصه و باران غم که میبار چه بار بر دل من حاصل است و بار آن است

تو عهد مشکن و پیمان، چو عاشقی حیدر

که یار عهدشکن سخت سست پیمان است

مگو ز سیب سپاهان چرا که به زآن است ترنج غبغب و نار برش اگر بینیمگو ز سیب تن ضعیف من از مهر عالمافروزش چو ماه یک شبه از چشم خلق پنهان است

فندق و بادام میکند گریان شکزلبی که دهانش چو پسته خندان است فبار خط که نوشتی، به نسخ حاجت نیست محقق است که خط تو به ز ریحان است 8

مسوز حیدر بیدل چو عود در مجلس

که همچو نای ز چنگ غم تو نالان است بیا که مردمک دیده غرقه در آب است ببین که اشک روانم بهرنگ عناب است به یاد یار گل اندام، خار همچو سنان به زیر پهلوی مجروح من چو سنجاب است ز حال دیدهآ بیخواب من چه غم دارد ستمگری که ز جام غرور در خواب است زگریه مردم دریانشین دیدهآ من به حسرت گهری در میان غرقاب است 805 رخ منور دلبر به زیر سایهآ ms47 زلفچنان که د

فچنان که در شب تاریک نور مهتاب است ز خط یار بپرهیز از آنکه خونریز است به زلف دوست میاویز از آنکه در تاب است به گنج مسجد جامع، خوشا نماز کسی که طاق ابروی یارش به جای محراب است

سرش به سرکشی و سلطنت فرو ناید

هر آن کسی که چو حیدر غلام اصحاب است

هزار جان عزیزم فدای جان تو باد وجود خاکی من گرچه میدهی بر باد هزار جان عزیزم ف هوای آتش و آب رخت نگویم ترک گرم چو خاک دهی عمر نازنین بر باد اگر چه ترک تو تیغ جفا کشیده بود ببوسمت لب شیرین و هر چه باداباد!

خوشا هوای مصلا و آب رکناباد خوشا نگار گلاندام و باغ نوروزیخوشا هوای م

خرابهآ دل حیدر که خانهآ غم تست

از گنج وصل تو خوش باشد آر شود آباد. زگریه مردم چشمم نشسته در خون است بیین که در طلبت حال مردمان چون است به یاد لعل تو، بی چشم مست میگونت ز جام غم می لعلی که میخورم خون است ز مشرق سرکوی، آفتاب طلعت تو اگر طلوع کند طالعم همایون است حکایت لب شیرین کلام فرهادست شکنج طرهآ لیلی مقام مجنون است دلم بجو که قدت همچو سرو دلجوی است سخن بگو که کلامت لطیف و موزون است 820ز دور باده به جان راحتی رسان ساقی که رنج خاطرم از جور دور گردون است از آن نفس که ز چنگم برفت رود عزیز کنار دیدهآ من همچو رود جیحون است چگونه شاد شود اندرون غمگینم به اختیار که از اختیار بیرون است

ز بیخودی طلب یار میکند حیدر

چو مفلسی که طلبکار گنج قارون است

ز غصه حیدر آشفته دل به پای طلب

همیشه بر سر کوی تو از نیاز آید حسرت از قفس سینه مرغ جان برود چو از برابرم آن یار دلستان برود به یکدم از سپر نه سپهر در گذرد دمی که ناوک آه من از کمان برود بیا بیا و دمی در کنار من بنشین که اگر دمی بنشینی غم از میان برود شود چو زلف سیاه تو دیدهها تاریک چو نور روی تو از چشم عاشقان برود به باغ اگر گل رخسار خویش عرضه دهی ز رشک، رنگ ز رخسار ارغوان برود 83

به جستجوی تو خواهد که از جهان برود هر آن کسی که بهشت رخ تو میطلبد به جستجوی تو مصر کوی تو گشتم مقیم و گفت رقیب عجب بود ز مگس کز شکزستان برود به مصلحت نفسی پیش عاشقان بنشین که گر کناره کنی خون درین میان برود

رقیب گفت که حیدر برو ز پیش رخش

چگونه بلبل بیدل ز گلستان برود؟

جلس اغیار و گفتگوی رقیب اگر کرشمه کند چشم یار خوش باشد مجلسی که گشم جام زهر چون حیدر ز دست او چو می خوشگوار خوش باشد

جفا و جورکش ای ناتوان که بر بنده

جفا و جور خداوندگار خوش باشد. عروس گل چو به طرف چمن در آمد باز

ه طرف چمن در آمد باز زعشق بلبل شوریده برکشید آواز 80به روی خرم کل بلبلان ادا کردند میان باغ به نوروز نغمههای حجاز نگار و بادهآ لعلی گرت به دست آید

آید چو لاله فرش زمرد به پیش پای انداز دلا! چو راز نهان آشکار خواهی کرد خیال یار پری چهره ساز محرم را بمیر پیش مسافر چو بوسعید از ملک بنه ز عشق چو محمود سر به پای ایاز

فزودهای هوس عاشقان به شیوه و ناز دلم چو کعبهآ کوی تو دید، کرد طواف تنم *

تنم چو قبلهآ روی تو دید، برد نماز به مجمع تو بود عود و شمع در خور سوز به مجلس تو بود رود و چنگ در خور

به گرد کوی تو حیدر چو بگذرد، گوید

مگس به متزل سیمرغ میکند پرواز خیال دوست که در خواب میکند بازی درون دیدهآ پر آب میکندبازی در آفتاب، سر زلف عنبر افشانش چو هندویی ز سر تاب میکند بازی ز طوطی خط او چون نبات بگدازم از آنکه با شکر ناب میکند بازی به گرد چشمهآ نوش و لب شکر بارش ms50 بنفشه با گل سیراب میکند بازی از آن زمان که پرید از برم کبوتر دل در آن دو طرهآ پر تاب میکند بازی بیا و بر رخ همچون زرم تماشاکن که آب دیده3

که آب دیده چو سیماب میکند بازی از نازکی تن چون قاقمش به رنج آید اگر چه بر سر سنجاب میکند بازی تنم که غرقهآ دریای اشک خونین شد چو ماهی است که در آب می کند بازی

درون خانهآ دلبر نمیرود حیدر

چو حلقه بر در ازین باب میکند بازی

که از فراق رخت نوش میکند حیدر

ز دست غصه قدحهای زهر مالامال چنان که قطرهآ شبنم زارغوان بچکد عرق ز عارض آن ماه مهربان بچکد ز شرم آتش و آب رخش به طرف چمن گل آب گردد و بر روی گلستان بچکد اگر ز دیدهآ من یک زمان نهان گردد هزار قطرهآ خونم ز دیدگان بچکد ز دست دیده و دل روز و شب به فریادم ز بس که خون دل از دیدهام روان بچکد گهر چو رستهآ دندان او کجا باشد؟که ms51 قطر

که قطرهای است که از ابر درفشان بچکد چو ثرک عربده جویش سنان غمزه کشد عجب نباشد اگر خونش از سنان بچکد اگر به نرگس مستش نظر کنم از شرم هزار قطره گلابش ز ارغوان بچکد به یاد آتش و آب لب شکر ریزش « هزار بیت بگویم که آب از آن بچکد»

چو وصف گوهر دندان او کند حیدر

هزار لؤلؤ شهوارش از زبان بچکد

نگشت به اشک دیدهآ خونین کنم نگار انگشت به حرف من چو نهاد این زمان نگار انگشت بگفتم از لب شیرین مرا بده کامی نهاد بر لب شیرین آبدار انگشت محقق از خط ریحان یار رشک برد در آن زمان که نویسد خط غبار انگشت 89 از آن زمان که تو از دست من بدر رفتی همیگزیم به دندان هزار بار انگشت اگر چنان که تو با ما بدین نسق باشی برآوریم ز دستت به زینهار انگشت

ان لا اله ال الله بر آوریم به پیش تو آشکار انگشت

ز حیدر - ای صنم! - آر خردهای پدید آمد

به حرف او منه - ای سرو گل عذارا- انگشت

زخطهآ شیراز و قوم او شادست که به زخطهآ مصر و دشق و بغدادست 895 به هر طرف که روم دلبری شکزدهن است به هر کجا نگرم لعبتی پریزادست طواف خطهآ شیراز میکنم شب و روز که همچو کعبه عزیز و لطیف بنیادست

به لالهزار خرامم که جنت آبادست چو یار حور وشم با شراب دست دهد به درآ به باغ ملک، بند غم ز دل بگشا ببین که لاله عذارم چو سرو آزادست بیا که جنت و کوثر مصلی و رکنی است ببین که باغ ارم باغ جعفرآبادست900 مگر که خسرو شیرین دهن نمیداند که شور شکر شیرین ز سوز فرهادست؟ در آب و آتش عشقش چگونه خاک شوم که خاکساری من در هوای او بادست

نمیخورد غم دنیا و آخرت حیدر

دلش به شادی وصل ms52 تو در جهان شادست

سمه ایام خوشترس وز روز عید، روی دلارام خوشترست روزی است عید کز همه ایام خوشترست 5.گل خرم و خوش است، ولی در میان گل در بر گرفته یار گل اندام خوشترست ای ناتمام! نسبت رویش به مه مکن زآن رو که روی او ز مه تام-

کین مرغ پائبسته درین دام خوشترست جانا!ا ز زلف خویش دلم را رها مکن

بیمار گشت حیدر و بر یاد لعل تو

هر دم که باده میخورد از جام، خوشترست خواهم که حاجت من بیدل رواکنی خواهم که با وصال خودم آشنا کنی از فخر پای بر سر هفت آسمان نهم روزی اگر نظر به من بینوا کنی تاکی کمان چاچی ابرو کشی به من تاکی به تیر غمزه مرا مبتلا کنی در چین زلف خویش مرا ره نمیدهی اصل تو از خطاست، از آن رو خطاکنی ای ترک تنگ چشم جفاکار جنگجو! با عاشقان خویش چرا ماجراکنی؟ در صفهآ صفا به تو دارم توقعی کز روی لطف با من مسکین صفا کنی و آن گه شوی طبیب من زار ناتوان وز لعل خویش درد دلم را دواکن حیدر اگر دعاش کنی منتی منه اعی دولتی، چه شود گر دعا کنی؟

ور خلق روزگار زنندت به تیغ تیز

شاید اگر حوالت آن با خداکنی

دارد به جیب ابر سیه، ماهتاب تاب باشد به زیر دامن شب، دلفروز روز دارد به جیب سطری نبشت بر مه تابان زگرد عود خطی کشید بر گل خندان ز مش ای خط جان فزای تو جان بخش مرد و زن وی زلف دلربای تو دلبند5 ms53 لفت به کار خسته دلان میزند گره خطت به خون سوختگان میکند شتاب رخسار مه به مشک سیه کردهای نهان یا پیش گل ز سنبل تر بستهای نقاب؟12

شاها! ز حیدر آر بستانی خطی به خون

چون بنده از درت نگریزد به هیچ باب

روز و عید ماست که روی تو دیده ایم وز شام غم به صبح سعادت رسیدهایم ای نور دیده! چهرهآ روشن به ما نمای کز بهر دیدن تو سراپای دیدهایم از آرزوی روی و لب جانفزای تو صد باز پشت دست به دندان گزیدهایم

از احترام در قدمت گستریدهایم بگذر دمی به ناز که دیبای روی زرد از احترام در ق از گنج وصل خویش ز بهر شفای دل تریاک ده که زهر دمادم چشیدهایم از بهر پای اسب تو در دامن بصردردانهها به خون جگر پروریدهایم

در زلف مشکبار تو چون حیدر ضعیف

پیوستهایم، وز همه عالم بریدهایم

حیدر! دمی مرو به تماشای نوبهار

زآن رو که روی دلبرت از نوبهار، به ! ساقی! بیار باده و مطرب بساز ساز تا برگ عیش را بود گر کعبه کوی دوست بود میکنم طواف

بود میکنم طوافورقبله روی یار بود میبرم نماز تا همچو باز دیده فروختم زغیرجز بر رخ

جز بر رخ تو مینکنم هر دو دیده باز یک دم کرشمهای کن و صد ms54 بینوا بسوز روزی عنایتی کن و با عاشقی بساز 925 تاقامت و رخ تو بدیدم نمیکنم هرگز تفرج گل خندان و سرو ناز رامین شدی و کعبهآ خود ساز کوی ویس محمود باش و قبلهآ خود کن رخ ایاز

حیدرا حمایت سر زلفش چه میکنی

کوته زبان چگونه حکایت کند دراز؟

بر امید وعدهآ فردای تو حالیا امروز جان می پرورمبر امید و.

بلا هرگز نپرهیزد دلم کربلای من بود بالای تو

حیدر بیدل غزل گویی کند

همچو بلبل بر گل رعنای تو حیات جاودان شد جان سعدی ز عشق آمد پدید ایمان سعدی

اگر آیند در میدان سعدی سخنگویان بیفتند از فصاحت اگر آیند در م به تیغ نظم چون آفاق بگرفت به شرق و غرب شد فرمان سعدی در آری زیر فرمان چار ارکان اگر آری بجا ارکان سعدی وگر خواهی، بیابی از حقیقت دلیل عشق از برهان سعدی بسان پارسایان، خلق عالم شدند از جان و دل حیران سعدی

به کیش عشق شو قربان سعدی دلا! گر روز عید وصل خواهی به کیش مبر در پیش شاعر نام خواجو که او دزدی است از دیوان سعدی چو نتواند که با من شعر گوید چرا گوید سخن در شان سعدی مگس بنگر که از شوخی که دار حلاوت می برد از خوان سعدی

اگر حیدر ببازد جان چه باشد

هزارش جان فدای جان سعدی

یک قطره چبود گرکنون در بحر عمان میرسد؟ ای حیدر پاکاندرون وی مهر مهرت در درون

ای صفدر صاحب قران، ای پادشاه انس و جان!

در شهر شیراز این زمان جاسوس کرمان میرسد ماه ملایک منظری، سنگین دل سیمین بری رش

رشک بتان آزری، جان و دل از من میبری گل شمهای از بوی تو، شب تارهای از موی تو مه پرتوی از روی تو، در آسمان دلبری 75 خورشیدروی و مهوشی، با لعل همچون آتشی خطی ز سنبل می کشی بر گرد گلبرگ طری شد خاک جسم پاک من، خون شد دل غمناک من گر بگذری برخاک من جان در تنم باز آوری تا دیدهام بالای تو کردم دل و جان جای تو سر مینهم در پای تو تا به سر من بگذری زلفت کند بختم نگون، خالت کند حالم زبون لعلت کند مکر و فسون، چشمت کند جادوگری ای طرهآ شب موی تو شکل هلال ابروی تو

شد خور ز شرم روی تو در پردهآ نیلوفری 980گه در چمن غلغل کنی گه بوستان پرگل کنی که بانگ چون بلبل کنی گه جلوه چون کبک دری

ای غیرت شمس و قمرا از روی یاری یک نظر

در حیدر بیدل نگر تا از جوانی برخوری

ی رسد یا در بر صاحب دلان آن راحت جان می رسد از پردهآ صبح دوم خورشید تابان میرسد در مجلس آزادگان در بزم کار افتادگان گلبرگ خندان میدمد، سرو خرامان میرسد یعقوب بینا میشود، دولت مهیا میشود کز ملک مصر دلبری یوسف به کنعان میرسد با روی چون حور و پری، با زلف و خال عنبری با مهر و ms56 ماه و مشتری سلطان خوبان میرسد 985 ای جان عاشق مست تو، دلها همه پابست تو فریاد ما از دست تو در گوش سلطان میرسد سازم کنون درمان دل نبود دگر افغان دل کامروز در بستان دل آن میوهآ جان میرسد هر کس که با یاری بود یا در سمنزاری بود در مجلس روحانیان دردش به درمان میرسد تا سبزهآ بر گرد لبش از مشک پیدا میشود خضر خط دلجوی او در آب حیوان میرسد

عاشق اگر خون میخورد هجرش به پایان میرود

حیدر اگر جان میدهد جانش به جانان میرسد ای ساقی سیمین دهن! در ده شراب ناب خاکم به باد غم مده، بر آتشم زن آب چشم خواب آلود تو در خواب مستی دیده ام در دیدهآ بی خواب خود دیگر ندیدم خواب را از آتش تب سوختم، عناب دارد لعل تو تا آتشم را کم کند میخواهم آن عناب را تا من خیال لعل تو در دیدهآ خود دیدهام میبینم از عکس لبت در دیده لعل ناب را مهتاب کی خوانم ترا ای آفتاب خاوری! کز اوج خوبی، میبرد روی تو از مه تاب را 998 از غمزه و چشم خوشش پرهیز کن گر عاشقی کان غمزهآ جادوی او دل برد شیخ و شاب را در کعبهآ کویت اگر روزی در آیم در نماز گه قبله از رویت کنم، گه ز ابرویت محراب را در حلقهآ شوریدگان تا دست در زلفش زدم پیچ سر زلف کژش برد از دل من تاب را

حیدر به ترک جان بگو دست از دل مسکین بشو

کآن مه به غارت میبرد جان و دل اصحاب را

درمان دل مسکین ای خواجه نمی دانم بر پیش طبیب دل افتاده و رنجورم درمان دل . من روی تو میجویم من ماه نمیبینم من وصل تو میخواهم من قصه نمی خوانم

در کوی وفاداران چون حیدر بی سامان

گر خون دلم ریزی، بادا به فدا جانم ساقی بیا و جام طرب پر شراب کن بیدار باش و دیدهآ غفلت به خواب کن ای آفتاب کشور خوبی! به وقت صبح خاطر منور از می چون آفتاب کن گر بایدت شراب، بیا خون من بخور ور بایدت کباب، دلم را کباب کن 1010 گفتم بر طبیب که زارم ز دور چرخ گفتا دوای خویش ز دور شراب کن بعشوق و جام می به دعا میکنم طلب یارب دعای من به گرم مستجاب کن حیدر! ز چنگ زلف چو چنگش به هر مقام از سوز سینه ناله ز دل چون رباب کن

دردانه با من است، ازین غصه، مدعی!

رو همچو بحر دیده ز حسرت پر آب کن

حیدر بر آستانهآ خدمت بهپای سعی

خدمتگذار باش که آن دستگیر تست.

وله ایضا روز نوروز و هوای چمن و فصل بها وش بود جام می و بوی گل و روی نگار

از گل و نسترن و یاسمن و سرو و سمن

باغ پر نقش و نگارست، زهی نقش و نگارا

وله ایضا من نکنم توبه ز معشوق ms58 و می توبه ز معشوقه و می تا ب از رمضان گر بجهم روز عید روزهآ سی روزه گشایم به می هر که میسر شودش وصل یار به که میسر شودش ملک کی فیدر دل خسته بود بینوا در رمضان همچو دف و چنگ و نی

عید کند بلبل طبعش نوا

از هوس روی چو گلزار وی

مونس روزگار من باشد اگر آن یار یار من باشد مونس روزگ بیم باشد که از میان بروم اگر او در کنار من باشد اختیار جهانیان است او لاجرم اختیار من باشد روی محبوب و زلف مشک افشان سنبل و نوبهار من باشد گه بود عمر و زندگانی من گه خداوندگار من باشد گر به کارم نظر کند دلبر در جهان کار کار من باشد پرده بر خویش پاره پاره کنم گر نه او پردهدار من باشد

حیدر این شعر تر که میگوید

سخنش یادگار من باشد آن بت که چشم مستش دلها همی ژباید خ واهم لبش بیوسم، خوش باشد آر بر آید یاقوت شکرینش در خوشاب پوشد گیسوی عنبریش بر گل عبیر ساید نقش ونگار رویش در کارگاه خوبی مانی اگر ببیند انگشتها بخاید در دست انتظارش گر جان دهیم اولی در پای نازنینش گر سر نهیم شاید گفتاگرت بکشتم بازت حیات بخشم دیدیم هر چه آمد، بینیم هر چه آید در قرن اگر برآید در آفتاب گردش از مادر زم

از مادر زمانه همچون تویی نزاید 20از خون دل نشانها بر برگ و بار باشد روزی اگر گیاهی از خاک من بر آید

گر فتح باب خواهی زین در مرو چو حیدر

کو گر دری ببندد دیگر دری گشاید

چه جای جان شیرینم که شیرین تر ز جان است او کنم در دیدگان جایش ببازم سر ز سودایش

بنازم پیش بالایش که چون سرو روان است او ms59 ز رویش از قمر پرسم ز لعلش از شکر پرسم

ز کوهش از کمر پرسم که با وی در میان است او اگر این لحظه جان من بخواهد خان و مان من

فدا بادش روان من که آرام روان است او چو بر پشت سمند آید چو شمشاد بلند آید

به گیسو چون کمند آید به ابرو چون کمان است او غلامش از دل و جانم مدامش مدح میخوانم

از آنش بنده فرمانم که سلطان جهان است او الا ای سرو نسرینبر، سمن بوی پری پیکر!

بترس از نالهآ حیدر که با آه و فغان است او الا ای سرو نسرین بر! که سنبل بر سمن داری

خطا در طرهآ پر چین، حبش گرد ختن داری ز برگ گل بهرنج آیی چراگل در سمن پوشی

ازین به جامه در بر کن که بس نازک بدن داری می از لعل تو مینوشم که در مستی شکر بخشی

دل از زلف تو میجویم که در گیسو شکن داری

تویی خسرو که چون شیرین هزاران کوهکن داری مگر در زلف شبرنگش گذر کردی که مشکینی

الا ای باد نوروزی که بوی یار من داری قمر در شام و خور در دام و شب بر بام و لب می فام

شکر در کام و می در جام و گل در پیرهن داری 55شکر شیرین، قمر رنگین، گهر پروین، نظر جان بین

سپر پر چین، خطا در چین، حبش گرد ختن داری شب پیچان، رخ جانان، در و مرجان، حیات جان

خط ریحان، گل خندان، بهار و نسترن داری شکر می پوش وگل درجوش ولب خاموش و من مدهوش

روان در نوش و در در گوش و گوهر در دهن داری میانت کس نمیبیند کمر گردش چه میبندی؟

دهانت هست ناپیدا، کجا جای سخن داری؟ چو در گلزار رخسارت غبار خط محقق شد

به ریحان ms60 نسخ کن عنبر که سنبل بر سمن داری 60 در اصفاهان حسینی وار با عشاق در نوروز

دل حیدر به چنگ آور که خود وجه حسن داری

تمت دیوان حیدر الشیرازی. نام این کتاب مونس الارواح است فرغ من تحریر هذه الدیوان علی ید العبد الضعیف النحیف المحتاج الی رحمة ربه الغفور محمد بن حسن بن عبدالله النکساری. فی شهر اواخر رجب المرجب لسنة احدی ثمانین

و ثمانمائه الهجریة هلالیة نبویة.

ديوان

ديوان

نبذة عن الكتاب

الفهرس