1 بنام آنکه گنج جسم و جان ساخت %~% طلسم گنج جان هردو جهان ساخت

2 جهانداری که پیدا و نهانست %~% نهان در جسم و پیدا در جهانست

3 چو ظاهر شد ظهور او جهان بود %~% چو باطن شد بطونش نور جان بود

4 زپنهانیش در باطن چو جان ساخت %~% ز پیداییش در ظاهر جهان ساخت

5 چه ظاهر آنکه از باطن ظهورست %~% چه باطن آنکه ظاهر تر ز نورست

6 زمین را جفت طاق آسمان ساخت %~% خداوندی که جان داد و جهان ساخت

7 تن تاریک نور جان ازو یافت %~% خرد نوباوه ایمان ازو یافت

8 چو کاف طاق و نون را جفت هم کرد %~% بسی فرزند موجود از عدم کرد

9 ز کفکی مادر ازدودی پدر ساخت %~% ز هر دو هر زمان نسلی دگر ساخت

10 چو طفلی ساخت شش روز این جهان را %~% چو مهدی داد جنبش آسمان را

11 سر چرخ فلک در چنبر آورد %~% بصد دستش فرو برد و برآورد

12 شب تاریک را آبستنی داد %~% ز ابطانش فلک را روشنی داد

13 شبانگه چون طلسم شب عیان کرد %~% بوقت صبحدم گنجی روان کرد

14 چو صادق کرد صبح گوهری را %~% برو افشاند زر جعفری را

15 چو آتش گرم در راهش قدم زد %~% فرو کرد آب رویش تا علم زد

16 چو باد از مهر اوره زود برداشت %~% گرش از خاک گردی بود برداشت

17 چو آب از سوز شوقش چاشنی برد %~% بیک آتش ازو تر دامنی برد

18 اگرچه خاک آمد خاکسارش %~% ز ره برداشت از بادی غبارش

19 چه گویم گر زمین گر آسمانست %~% یکی لب خشک ودیگر تشنه جانست

20 همه در راه او سرگشتگانند %~% بدو تشنه بدو آغشتگانند

21 کفی خاک از در او آدم آمد %~% غباری از ره او عالم آمد

22 خداوند جهان و نور جان اوست %~% پدید آرنده هر دوجهان اوست

23 جهان یک قطره از دریای جودش ms001 %~% ولی جان غرقه نور وجودش

24 بیک حرف از دو حرف ایجاد کرده %~% بشش روز این سپهر هفت پرده

25 فلک گسترده و انجم نموده %~% دو گیتی در وجودش گم نموده

26 نه بی او جایز آن را خود فنائی %~% نه بی او هیچ ممکن را بقائی

27 نه هرگز جنبشش بود ونه آرام %~% نه آمد شد نه آغاز و نه انجام

28 خداوند اوست از مه تا بماهی %~% زهی ملک و کمال و پادشاهی

29 بدانک او در حقیقت پادشاهست %~% که مراین را که گفتم دو گواهست

30 گواهی میدهد بر هستی پاک %~% بلندی سپهر و پستی خاک

31 همه جای اوست و او از جای خالی %~% تعالی الله زهی نور معالی

32 چو او را نیست جایی در سر و پای %~% توانی یافت او را در همه جای

33 جهان کز اول و کز آخر آمد %~% وگر باطن شد و گر ظاهر آمد

34 در اصل کار چون هر دو جهان اوست %~% چه گردی گرد شبهت اصل آن اوست

35 چه میپرسی چه باطن یا چه ظاهر %~% چه میگویی چه اول یا چه آخر

36 چو ذاتش باطن و ظاهر ندارد %~% صفاتش اول و آخر ندارد

37 مکان را باطن و ظاهر نماید %~% زمان را اول و آخر نماید

38 عدد گردر حقیقت از احد خاست %~% ولی آنجا نیامد جز احد راست

39 یقین دان این چه رفت و بی شکی دان %~% هزار و یک چوصد کم یک یکی دان

40 وجودی بی نهایت سایه انداخت %~% نزول سایه چندین مایه انداخت

41 وجود سایه چون در یافت آن خواست %~% که خود را بی نهایت آورد راست

42 چو طاوس فلک را زرفشان کرد %~% هزاران دانه زرین عیان کرد

43 لباس خور چو از کافور پوشید %~% ز عنبر در شب دیجور پوشید

44 زروز و شب دو خادم بر در اوست %~% که آن کافور و این یک عنبر اوست ms002

45 چو مصر جامع عالم عیان کرد %~% ز چرخ نیلگون نیلی روان کرد

46 ز آبی در زمستان نقره انگیخت %~% ز بادی در خزان زر بر زمین ریخت

47 سر هر مه مه نو را جوان کرد %~% بطفلی پشت او همچون کمان کرد

48 زره پوشید در آب از نسیمی %~% بماهی داد جوشن همچو سیمی

49 چو قهرش از شفق خونی عجب کرد %~% همه در گردن زنگی شب کرد

50 چو زنگی بی گنه برگشت خندان %~% زانجم بین سفیدش کرد دندان

51 ز نوح پاک کنعانی برآورد %~% خلیلی ازگلستانی برآورد

52 برآورد از قدمگاهی زلالی %~% که شد خشک آن ز گر ماهم بسالی

53 ز راه آستین آبستنی داد %~% ز روح محض طفلی بی منی داد

54 ز مریم بی پدر عیسی برآورد %~% ز شاخ خشک خرمایی ترآورد

55 چو شاه صبح را زرین سپر داد %~% بملک نیمروزش چتر زر داد

56 چو بالا یافت ملک نیمروزش %~% علم میزد رخ عالم فروزش

57 همو را در زوال چرخ انداخت %~% وزو اندر ترازو چشمهیی ساخت

58 که هان ای چشمه خشک روانه %~% چو چشمه در ترازو زن زبانه

59 که تا بنمایی اینجا زور بازو %~% بهای خود ببینی در ترازو

60 بساط آسمان تا هفتمینش %~% کند طی چون سجلی از زمینش

61 کند چون پشم کوه آهنین را %~% چنان کاندر بدل فرش زمین را

62 زمین را او بدل در حال سازد %~% که از اوتاد کوه ابدال سازد

63 چو آتش هفت دریا را تب آرد %~% زمین را لرزه دا الثعلب آرد

64 دهد یرقان اسود ماه و خور را %~% چو تنگی نفس صبح و سحر را

65 چو هر شب در شبه گوهر نشاند %~% نگین روز را در زر نشاند

66 گشاید نرگس از پیهی سیه پوش %~% ز عصفوری برآرد لاله گوش

67 گه از آتش گلستانی برآرد %~% گه ازدریا بیابانی برآرد

68 ز سنگ خاره اشتر او نماید %~% ز ms003 آبی دانه در او نماید

69 چو گل را مهد از زنگار سازد %~% بگردش دور باش از خار سازد

70 چو لاله می درآرد سر براهش %~% ز اطلس بر کمر دوزد کلاهش

71 چو سر بنهد بنفشه در جوانیش %~% دهد خرقه بپیری جاودانیش

72 چو سوسن ده زبان شد یاد کردش %~% غلام خویش خواند آزاد کردش

73 چو نرگس زار تن در مرگ دادش %~% هم از سیم و هم از زر برگ دادش

74 چو آمد یاسمین هندوی راهش %~% بشادی نیک میدارد نگاهش

75 چو اصلش بی نهایت بود او نیز %~% وجود بی نهایت خواست یک چیز

76 ولی بر بی نهایت هیچ نرسد %~% ازین نقصان بدو جز پیچ نرسد

77 ز پیچیدن نبودش هیچ چاره %~% شد القصه ز نقصان پاره پاره

78 چو هر پاره بهر سویی برون شد %~% چنین گشت و چنان و چند و چون شد

79 اگر هستی تو اهل پرده راز %~% بگویم اول وآخر بتو باز

80 وجودی در زوال حد و غایت %~% فرو شد در وجود بی نهاست

81 چو بود او روز اول در فروغش %~% در آخر سوی او آمد رجوعش

82 درآمد پشهیی از لاف سرمست %~% خوشی بر فرق کوه قاف بنشست

83 چو او برخاست زانجا با عدم شد %~% چه افزود اندران کوه و چه کم شد

84 ازانجا کاین همه آمد بصد بار %~% بدانجا باز گرددآخر کار

85 همه اینجا برنگ پوست آید %~% ولی آنجا برنگ دوست آید

86 کلام الله اینجا صد هزارست %~% ولی آنجا بیک رو آشکارست

87 همه اینجا برنگ خویش باشد %~% ولی آنجا هزاران بیش باشد

88 همه آنجایگه یکسان نماید %~% که هرچ آنجایگه شد آن نماید

89 اگر جمله یکی ور صد هزارست %~% بجز او نیست این خود آشکارست

90 اگر گویی عدد پس چیست آخر %~% شد و آمد برای کیست آخر

91 جواب تو بسست این نکته پیوست %~% که کوران پیل میسودند در دست ms004

92 یکی خرطوم او سود و یکی پای %~% همه یک چیز را سودند و یکجای

93 چو وصفش کرد هر یک مختلف بود %~% ولی در اصل ذاتی متصف بود

94 اگر خواهی جوابی و دلیلی %~% جهانی جمله پرکورند و پیلی

95 اگر یک چیز گوناگون نماید %~% عجب نبود چو بوقلمون نماید

96 عدد گر مینماید تو یقین دان %~% که توحیدست در عین الیقین آن

97 تو هم یک چیزی و هم صد هزاری %~% دلیل از خویش روشنتر نداری

98 عدد گر غیر خودبینی روانیست %~% ولی چون عین خود بینی خطا نیست

99 هزاران قطره چون در چشمم آید %~% اگردریا نبینم خشمم‌ آید

100 ز باران قطره گر پیدا نماید %~% چو در دریا رود دریا نماید

101 وگر تو آتش وگر برف بینی %~% همه قرآنست گر صد حرف بینی

102 اگر بر هر فلک صد گونه شمعند %~% برنگ آفتاب آن جمله جمعند

103 مراتب کان در ارواحست جاوید %~% چو صد شمعست پیش قرص خورشید

104 اگر روحی بود معیوب مانده %~% بماند همچنان محجوب مانده

105 هزاران خانه در شهدست اما %~% یقین دان کان طلسمست و معما

106 همی آن خانها هرگه که حل گشت %~% عدد شد ناپدید و یک عسل گشت

107 هزاران نقش بر یک نحل بستند %~% ولی جز آن همه درهم شکستند

108 اگر سنگی نیی نقش آر در سنگ %~% ببین آن نقشها یک رو و یک رنگ

109 همه چیزی چو یکرنگست اینجا %~% اگر جمع آوری سنگست اینجا

110 دران وحدت دو عالم را شکی نیست %~% که موجود حقیقی جز یکی نیست

111 خداست و خلق جز نور خدا نیست %~% ولی زو نور او هرگز جدانیست

112 حقست ونور حق چیزی دگر نیست %~% بباید گفت حق جز حق دگر کیست

113 اگر آن نور را صورت هزارست %~% ولی در پرده یک صورت نگارست

114 اگر باشد در عالم ور نباشد %~% همه او باشد و دیگر نباشد

115 نبود ms005 این هر دو عالم بود او کرد %~% نه خود رازان زیان نه سود او کرد

116 چنان کو بود اگرچه صد جهانست %~% کنون با آن و این او همچنانست

117 در اول تن سرشت و جانت او داد %~% خرد بخشیدت و ایمانت او داد

118 در آخر جان و تن از هم جدا کرد %~% ترا در خاک ره چون توتیا کرد

119 چو مرگ آمد ترا بنمود باتو %~% ندانستی که آن او بود یا تو

120 که گر او باتو چندینی نبودی %~% ترا جان و دل و دینی نبودی

121 چو تو بی او نیی تو کیستی اوست %~% همه اوست ای تو در معنی همه پوست

122 چو زو داری تو دایم جان و تن را %~% چه خواهی کرد با او خویشتن را

123 چو تو باقی بدویی این بیندیش %~% بدو باید که مینازی نه بر خویش

124 تو میگویی که خوش باشم من اینجا %~% چگونه خوش بود با دشمن اینجا

125 ترا دشمن تویی از خودحذر کن %~% اگر خاکیست در کان تو زر کن

126 چو تو کم میتوانی گشت جاوید %~% در آن نوری که عکس اوست خورشید

127 چو آخر زر تواند شد همه خاک %~% نماند خاک و نبود مرد غمناک

128 چو داری آفتابی سایه بگذار %~% چو شیر مادر آید دایه بگذار

129 بقدر ذرهیی گر در حسابی %~% ز خورشید الهی در حجابی

130 بیک ذره ندارد هیچ تابی %~% کسی از دست تو جز آفتابی

131 کسی کو در غلط ماندست از آنست %~% که در بحر شک و تیه گمانست

132 ولیکن هر که دارد کعبه درگاه %~% نگردد در میان کعبه گمراه

133 کسی کو در میان کعبه درگشاد است %~% همه سویی برو کعبه گشادست

134 ز نور معرفت تحقیق مابس %~% وزو راه هدی توفیق ما بس

135 بلی قومی که گم گشتند ازان ذات %~% فقالوا ربنا رب السموات

136 ولی قومی که در ره خیره گشتند ms006 %~% بدو چشم جهان بین تیره گشتند

137 کسی خورشید اگر بسیار بیند %~% شود خیره کجا اغیار بیند

138 ولی چون آفتاب آید پدیدار %~% نماند سایه را در دیده مقدار

139 که داند کان چه خورشیدست روشن %~% که بر هر ذرهیی تابد معین

140 اگر بر ذره‌ایی تابد زمانی %~% فرو گیرد چو خورشیدی جهانی

141 روا باشد اناالله از درختی %~% چرا نبود روا از نیک بختی

142 کسی کو محو آن خورشید گردد %~% فنایی در بقا جاوید گردد

143 اگر خواهی که یابی آن گهر باز %~% چو پروانه وجود خویش در باز

144 اگر قومیپی این راه بردند %~% چو گم گشتند پی آنگاه بردند

145 ترا بی خویش به با دوست بودن %~% که بیخود بودنت با اوست بودن

146 اگر با او توانی بود یکدم %~% بحق او که بهتر از دو عالم

147 چو مردان خوی کن با او که پیوست %~% نخواهی بود بی او تا که او هست

148 چو باید بود با او جاودانت %~% نباید بود بی او یک زمانت

149 برنگ او شوومندیش از خویش %~% کزو اندیشی آخر به که از خویش

150 چو قطره هیچ نندیشد ز خود باز %~% یقین میدان که دریا شد ز اعزاز

151 چنین آمد ز حق کانانکه هستند %~% چو جان در راه او بازند رستند

152 چگونه نقد جان بازیم با او %~% که از خود مینپردازیم با او

153 چگویم چون نمیدانم اگر هیچ %~% که اویست و همویست و دگر هیچ

154 چرا گویم که چون او هست کس نیست %~% چو او هست وجز او نیست اینت بس نیست

155 نمیآید احد در دیده تو %~% احد آمد عدد در دیده تو

156 چو تو بر قدر دید خویش بینی %~% یکی را صد هزاران بیش بینی

157 که دارد آگهی تا این چه کارست %~% تعدد هست و بیرون از شمارست

158 درین ره جان پاکان چون گرفتست %~% که راهی مشکل و کاری شگفتست ms007

159 همه عالم تهی پر بر هم آمیخت %~% تعجب با تحیر در هم آمیخت

160 بسی اصحاب دل اندیشه کردند %~% بآخر عجز و حیرت پیشه کردند

161 چو تو هستی خدایا ما که باشیم %~% کمیم از قطره در دریا که باشیم

162 تویی جمله ترا از جمله بس تو %~% نداری دوستی با هیچکس تو

163 از آن باکس نداری دوستداری %~% که تو هم صنع خود را دوست داری

164 چو صنع تست اگر جز تو کسی هست %~% اثر نیست از کسی گرچه بسی هست

165 چو استحقاق هستی نیست در کس %~% ترا قیومی و هستی ترا بس

166 کمال ذات تو دانستن آسانست %~% ولی از جانب ماجمله نقصانست

167 تویی جمله ولی ما می ندانیم %~% ز پنهانیت پیدا می ندانیم

168 جهان پر آفتابست و ستم نیست %~% اگر خفاش نابیناست غم نیست

169 اگر خفاش را چشمی نباشد %~% ازو خورشید را خشمی نباشد

170 کسی کوداندت بیرون پردهست %~% که هر کو در درون شد محو کردهست

171 خیال معرفت در ما از آنست %~% که آن دریا ازین قطره نهانست

172 چو دریا قطره را عین الیقین شد %~% نبودش تاب تا زیر زمین شد

173 شناسای تو بیرون از تو کس نیست %~% چو عقل و جان تو میدانی تو بس نیست

174 تویی دانای آن الا تویی تو %~% چه داند عقل و جان الا تویی تو

175 چو تو هستی یکی وین یک تمامست %~% برون زین یک یکی دیگر کدامست

176 اگر احول احد را در عدد نیست %~% غلط در دیده اوست از احد نیست

177 اگر قبطی زلالی خورد و خون شد %~% ولیکن عقل میداند که چون شد

178 ز بوقلمون عالم در غروری %~% سرابی آب میبینی که دوری

179 چو دوری عالم پرپیچ بینی %~% که گر نزدیک گردی هیچ بینی

180 خداوندا بسی اسرار گفتم %~% چگویم نیز چون بسیار گفتم

181 الهی سخت میترسم بغایت %~% که در پیشست راهی ms008 بینهایت

182 ز تاریکی در آوردی تو ما را %~% بتاریکی فرو بردی تو ما را

183 بخوبی صورتی پرداختی تو %~% بخواری سوی خاک انداختی تو

184 قبای فهم این بر قد ما نیست %~% کسی را زهره چون و چرا نیست

185 تو میدانی که عقلم دور بینست %~% سر مویی نمیبینم یقینست

186 سر مویی مرا معلوم گردان %~% که در دست توام چون موم گردان

187 اگر من دوزخیام گر بهشتی %~% تو میدانی تو تا چونم سرشتی

188 مرا چون در عدم میدیدهیی تو %~% که مال ونفس من بخریدهیی تو

189 ز من عیبی که میبینی رضا ده %~% چو بخریدی مکن عیبم بهاده

190 مزن زخمم که غفا را لذنوبی %~% مکن عیبم چو ستار العیوبی

191 چو بهر کردن آزاد یا رب %~% فریضه کردهیی مال مکاتب

192 بسر سینه آزاد مردان %~% که کلی گردنم آزاد گردان

193 خداوندا بسی تقصیر کردم %~% شبه در معصیت چون شیر کردم

194 که هر کازادی گردن ندارد %~% قبول بندگی کردن ندارد

195 ندارم هیچ جز بیچارگی من %~% ز کار افتادهام یکبارگی من

196 مرا گر دست گیری جای آن هست %~% وگر دستم نگیری رفتم ازدست

197 چو هستی ناگزیر ای دستگیرم %~% مزن دستم که ازتو ناگزیرم

198 بسی گرچه گناه خویش دانم %~% ولکین رحمتت زان بیش دانم

199 خداوندا دل و دینم نگهدار %~% تو دادی آنم راینم نگهدار

200 در آن ساعت که ما و من نماند %~% چراغ عمر را روغن نماند

201 از آن زیتونه وادی ایمن %~% که نه شرقی و نه غربیست روغن

202 چراغ جان بدان روغن برافروز %~% چو من مردم مرا بی من برافروز

203 چو جانم بر لب آید میتوانی %~% مرا آن دم ندایی بشنوانی

204 که تا من زان ندا در استقامت %~% شوم در خواب تا روز قیامت

205 کفی خاکم چو خاکم تیره داری %~% مگردان زیر خاکم خاکساری

206 چو دربندد دری از خاک و خشتم %~% دری بگشای ms009 در گور از بهشتم

207 چو پیش آری صراط بیسر و پای %~% مرا پیری ده و طفلی براندای

208 اگرچه بر عمل خواهی جزاداد %~% توانی داد بی علت عطا داد

209 عمل کان از من آید چون من آید %~% که از لاف و منی آبستن آید

210 چو فضلت هست بی علت الهی %~% بجرم علتی از من چه خواهی

211 ولی فضل تو چون بیعلت افتاد %~% بهر که افتاد صاحب دولت افتاد

212 نبوت بی عمل چون میتوان داد %~% توانی بیعمل خط امان داد

213 چنانم رایگان کردی پدیدار %~% بفضلت رایگانم شو خریدار

214 برون بر از دو کونم ای نکوکار %~% درون مقعد صدقم فرود‌ آر

215 بجز تو درجهان کس را ندانم %~% بجز تو جاودان کس را نخوانم

216 ترا خوانم گرم خوانی وگرنه %~% ترا دانم گرم دانی وگرنه

217 بسی نم ریخت این چشمم تو دانی %~% بیک شبنم گرم بخشی توانی

218 اگر گویم بسی وگر نگویم %~% چو میدانی همه دیگر چگویم

219 هم از خود سیرم و هم از دو عالم %~% ترا میبایدم و الله اعلم

1 ثنایی کان ورای عقل و جانست %~% چه حد شرح و چه جای بیانست

2 ثنا و مدح صدری چون توان گفت %~% که مدح او خداوند جهان گفت

3 محمد کافرینش را غرض اوست %~% مراد از جوهر و جسم و عرض اوست

4 محمد مشفق دنیا و دین را %~% شفیع اولین و آخرین را

5 شگرف کارگاه هر دو عالم %~% نبی و خواجه اولاد آدم

6 سوار چابک میدان افلاک %~% نظام عالم و سلطان لولاک

7 لطایف گوی رمزلایزالی %~% معارف جوی گنج ذوالجلالی

8 سپهسالار دیوان رسالت %~% امام مسند و صدر جلالت

9 ز عالم تا بآدم پرتو اوست %~% ز مشرق تا بمغرب پیرو اوست

10 سپهر دانش و خورشید بینش %~% بزیر سایه او آفرینش

11 باصل و فرع مالک عقل و جان را %~% بجان و دل ولی نعمت جهان را ms010

12 تنش معیار دارالضرب اشباح %~% دلش طیار دارالملک ارواح

13 ملایک خاشه روب گلشن او %~% خلایق خوشه چین خرمن او

14 نیازش پیک راه قاب قوسین %~% نمازش جلوه گاه قرة العین

15 خرد با حکم شرعش یافه گویی %~% جهان از مشک خلقش نافه جویی

16 خدا را در حقیقت اوست بنده %~% لباس اصطفا در بر فکنده

17 زر خالص ز کان کبریا اوست %~% همه عالم مس آمد کیمیا اوست

18 نه عالم بود و نه آدم که او بود %~% که او بود و خدا آن دم که او بود

19 چو از کنت نبیا راه برداشت %~% بیک ره بر جهانی رهگذر داشت

20 در آن ره آن قدمها را شمارست %~% چنین دانم که بیش از صد هزارست

21 ز خاک هر قدم کان صدر برداشت %~% خدا پیغمبری با قدر برداشت

22 چو شد خاک رهش در هم سرشته %~% سجودش کرد صد عالم فرشته

23 اگر ظاهر نمیدانی تو آن خاک %~% نبود آن خاک الا آدم پاک

24 نه آدم بود هرگز نه سلیمان %~% که او از پیش و از پس داد فرمان

25 چو آمد انبیا را خاتم آن صدر %~% ازان خاتم سلیمان یافت آن قدر

26 چو آن سلطان دین آمد پدیدار %~% هزاران بت ز عالم شد نگونسار

27 درین نه طاق ازرق خیمه افراخت %~% بچفته طاق نوشروان درانداخت

28 جهان تاریک بود از کفر کفار %~% ز نور او منور شد بیکبار

29 برون آمد ز پرده همچو خورشید %~% دل و دین را منور کرد جاوید

30 چو شد لطف خداوندیش دایر %~% بران بی سایه میغ افکند سایه

31 چو خورشید از پس پرده زدی تیغ %~% برو سایه فکندی یکسره میغ

32 چرایی تو کثیرالصمت کافلاک %~% ز نطق تست رقاصی طربناک

33 چرایی دایم الفکر اینت بس نیست %~% که چون از تو گذشتی جز تو کس نیست

34 چو مهر انبیایی در دو عالم %~% بمهر تست ذریات آدم

35 ms011 دو قوس قاب قوسین اول کار %~% یکی شد کامد آن صورت پدیدار

36 ز چشم بد چو سربرداشت بد خواه %~% مگر عقرب از آن افتاد در راه

37 درآمد جبرییل آن پیک کونین %~% یکی تیر از کمان قاب قوسین

38 بزد بر عقربو بر آسمان دوحت %~% چنان محکم که عقرب بر کمان دوخت

39 ز مهر مهره پشتش بر افلاک %~% همه مهره بریخت و حقه شد پاک

40 چو ماهی گیسوی او چون زره یافت %~% خجل شد جوشن از تشویر بشکافت

41 بپشتی چنان مهری که بر پشت %~% تو داری میشکافی مه بآنگشت

42 گر انگشتت نبودی در مقابل %~% ندیدی منزلت ماه از منازل

43 بهر منزل که میگردد شب و روز %~% ترا میخواند ای در شب افروز

44 بهر منزل سلوکی طرفه دارد %~% که گاه اکلیل گاهی صرفه دارد

45 طوافت میکند تا در وجودست %~% که او رادر روش سعدالسعودست

46 از آن در راه قلبش منزل آمد %~% که پر دل رفت او و پر دل آمد

47 تو جانی و کسی کز عشق جان رفت %~% اگر منزل رود پر دل توان رفت

48 چو پر دل بود و بر دل بود راهت %~% خطاب آمد بدل از پیشگاهت

49 که گردندانت بشکستند از سنگ %~% بر افروزیم آتش چند فرسنگ

50 ولیک ار سنگ در مردم فروزیم %~% بت سنگین و سنگین دل بسوزیم

51 چو دندان تو از سنگی نگون شد %~% دل سنگ ای عجب از درد خون شد

52 بسنگ آن را که با تو جنگ باشد %~% دل او سخت تر از سنگ باشد

53 چو سنگت میزند اعدای ناچیز %~% بزن هم سنگ دل هم سنگ را نیز

54 فلک از شرم او پرده نشین شد %~% گهی بر رفت گاهی بر زمین شد

55 چومهرت سنگ مغناطیس آمد %~% حسود سنگدل ابلیس آمد

56 کسی باتو چو سنگ و آبگینه %~% بیک دم سنگسارش کن ز کینه

57 حسودت سنگ بر ms012 دل پاره پاره %~% چو سنگ آتش آمد زخم خواره

58 چو سنگ افسرده آمد جانش گویی %~% ز سنگ آمد برون ایمانش گویی

59 اگر قرآن فرو خواندی تو بر سنگ %~% شود چون سنگ سرمه نرم و یکرنگ

60 بقرآن کوه سنگین شاخ شاخست %~% از آن روی زمین پر سنگلاخست

61 دل خصم تو چون نقشیست بر سنگ %~% که از قرآن نگردد نرمتر سنگ

62 ز قران سنگدل را نیست تبدیل %~% ولی سنگش به از طیرا ابابیل

63 عدوی توبتی از سنگ دارد %~% عجب نبود که بروی سنگ بارد

64 چو خصمت کرد جنگ سنگ آغاز %~% تو نیز ای شمع دین سنگی در انداز

65 سهیل شرع او را جدی بشناخت %~% ادیم از بهر نعلینش در انداخت

66 رسن چون دلو گردان چرخ پرتاب %~% که تا بهر براق او برد آب

67 چو دیدش هشت خلد از هفت پرده %~% باستقبال شد هر هفت کرده

68 از آن گیسوی کژوان قامت راست %~% ز حوران صد قیامت بیش برخاست

69 فلک در آستین صد جان برآمد %~% بخدمت چون گریبان بر سر آمد

70 چو با جان در طبق پیش آمدش باز %~% چو طاق آمد بخدمت شد سرافراز

71 فلک از راه او کحلی طلب کرد %~% که درچشم کواکب شب بشب کرد

72 چو گرد خاک پایش آسمان یافت %~% کواکب پرده کحلی از آن یافت

73 فروغ صبح ازان بر عالمی زد %~% که با او از سر صدقی دمی زد

74 چراغش خواند حق تا گشت از اخلاص %~% همه قندیلهای عرش رقاص

75 قلم در پیش او لوحی فرو خواند %~% بسی عرش آیة الکرسی برو خواند

76 چو شد القصه در صدر طریقت %~% سبق گفت انبیا را از حقیقت

77 وز آنجا همچو خورشیدی روان شد %~% چو سایه هر دو عالم زو نهان شد

78 جهانی دید پر موج مسمی %~% بیک ره هم جهان محو و هم اسما

79 اگرچه داشت جبریل منور %~% هزاران ms013 پر طاوس معطر

80 باستاد و پیمبر گفت آنگاه %~% منم پروانه شمعم نورالله

81 اگر سازد وگر سوزد چنان به %~% نیم من در میان حق جاودان به

82 تو طاوس ملایک مینمایی %~% منم پروانه نور خدایی

83 بدر منشین چو آن همخانه تو %~% بیفکن پر چو آن پروانه تو

84 زهی نور جهان پرور که او داشت %~% که پیشش هر دو عالم سر فروداشت

85 چو نور او علم زد از رهی دور %~% دو عالم خورد با هم کوس ازان نور

86 چو او در بندگی داد قدم داد %~% خداوندش چنین کوس و علم داد

87 چو رفت آنجا که اصل کار آنجاست %~% جهان را نقطه پرگار آنجاست

88 درآمد پیک الهامی ز پیشانش %~% سخن گفت از زبان وحی در جانش

89 که بنگر قاب قوسین الهی %~% مثال بندگی و پادشاهی

90 بدست او یکی وان چیست ایمان %~% بدست تو یکی رفتن بفرمان

91 چو قوس جان من یافت استطاعت %~% تو قوس جسم برزه کن بطاعت

92 چو یک زه تو کشیدی و یکی من %~% زهی تو نه منم جمله زهی من

93 هزاران زه سزد یکیک زبان را %~% اگر تو میبری این دو کمان را

94 نه از انگشت تو بر ماه یکبار %~% دو قوس آمد بزاغ شب پدیدار

95 یکی شد بعد ازان دو قوس آنگاه %~% پدید آمد ازان دو قوس یک ماه

96 کنون نیز آن دو قوس قاب قوسین %~% یکی شد از تو ای سلطان کونین

97 عدد از ماه تا ماهیست در راه %~% عدد گم گشت باقی ماند یک ماه

98 تویی آن ماه ای خورشید اصحاب %~% که انجم بر تو میلرزد چو سیماب

99 ز عالم نرگس چشمت فرو پوش %~% بکش این دو کمان تالاله گوش

100 بلندی دو عالم پستی تست %~% غرض از آفرینش هستی تست

101 دو گیتی حور و از شعر تو بویی %~% دو عالم نور و از فرق تو مویی ms014

102 ز دو ابروت طاق چرخ بابی %~% ز دو گیسوت مهر و ماه تابی

103 ز حسنت جنة القلبست پر نور %~% ز نورت جنة الفردوس پرحور

104 چو تو آسایش عقل و روانی %~% بحق آرایش هر دو جهانی

105 چه کژ موییست در چشم تو افلاک %~% بیک یک مینگر لا تعدعیناک

106 تواضع مینهد تاجی بتارک %~% اگر خواهی علو و اخفض جناحک

107 نظر درعکس این قوم اصفیااند %~% ولاتطرد که عکس نور مااند

108 که اول زمرهیی نه واقف راز %~% ترادادند از نه حجره آواز

109 سپهری را که بر اندازه تست %~% کنون نه حجره پر آوازه تست

110 بآخر نور آن حضرت علم زد %~% محمد محو شد آنگاه دم زد

111 ز امت در سخن آمد زمانی %~% بدو بخشید امت را جهانی

112 چو کار امتش از پیش برخاست %~% بحق خویش قرب خویش درخواست

113 میان آندو حضرت دو کمان بود %~% ز احمد تا احد میمی میان بود

114 چو در میمی که میگویی دو میمست %~% بهر یک میم یک عالم مقیمست

115 چو این عالم در انعالم نهان شد %~% دومیم آمد یکی‌ وحدت عیان شد

116 چو آن میم دگر برخاست از پیش %~% احد ماند و فنا شد احمد از خویش

117 ترا این سر که میگویم عیانست %~% قل ان کنتم تحبون صدق آنست

118 چوب از آمد از آنجا جانش آنجا %~% ایاز اینجایگه سلطانش آنجا

119 نشست القصه پیش صفه بار %~% همه مقصود او حاصل بیکبار

120 سخن از جسم و از جانش برون گفت %~% که نحن السابقون الآخرون گفت

121 چو تشریف لعمرک بر سر افکند %~% دو گیسوی مسلسل در برافکند

122 بیک موی حقیقت آن مسلسل %~% محقق کرد نسخ دین اول

123 همه خطها از آن در درج او بود %~% که دخل کل عالم خرج او بود

124 زهی کونین عکس نور پاکت %~% خطاب از نه فلک روحی فداکت

125 زهی کرسی درت را حلقه ms015 داری %~% ز دستت عرش اعظم خرقه داری

126 کجا خورشید باشد سایه داری %~% ندارد سایه با خورشید کاری

127 زهی در حلقه گیسوت مضمر %~% برات هشت خلد و هفت اختر

128 تو بنشسته طویل الحزن جاوید %~% ز تو هر ذره میتابد چو خورشید

129 تنش از سایه زان معنی جدا بود %~% که دایم سایه پرورد خدا بود

130 کسی کو در قیامت قطب مردانست %~% وزو هفت آسیای چرخ گردانست

131 چو او را نیم جو هفت آسیا نیست %~% کند دست آس چون این کار مانیست

132 چو این نه حجره را میکرد دست آس %~% وزو نه آسیای چرخ را پاس

133 که داند تا دران منصب که او بود %~% چنان عالی چرا اینجا فرو بود

134 ترا ام القری کی در حسابست %~% نبی امی ازام الکتابست

135 چو دارد خط حق نقش دل خویش %~% چه بنویسد چنان خطیش در پیش

136 چو علم اولین و آخرین داشت %~% چه برخواند که ناخواندن ازین داشت

137 چو سر بر خط نهادش عرش و کرسی %~% بسش این خط دگر از خط چه پرسی

138 خدا چون خواند در دارالسلامش %~% چه خواهد خواند این خواندن تمامش

139 دلش چون غرق قرآن بود و اخبار %~% درین منصب چه خواهد کرد اشعار

140 چو شد بیت الله و بیت المقدس %~% ردیف این دو بیتش شعر من بس

141 دم سحر حلال بیت دامست %~% که بیت لایقش بیت الحرامست

142 اگر اول گل سرخش عرق کرد %~% ازان در آخرش زرین طبق کرد

143 که تا بر نام او زر میفشاند %~% گلاب از دیده تر میفشاند

144 ازان گل صدورق شد در ره ناز %~% که تا آن صدورق از هم کند باز

145 ازان یک یک ورق چون عاشق مست %~% صفات روی او خواند بصد دست

146 چو بسیاری بود آن شرح عالی %~% فرو ریزد ز هم از سر جالی

147 شنودی آنکه طشت آورد جبرئیل %~% نه برشق ms016 کرد صد را و بتعجیل

148 چو عکس انداخت این طشت مثمن %~% ز عکسش گشت این نه طاس روشن

149 مزین کرد آن طشت از دل او %~% چنانک آن طاق ازرق از گل او

150 دل او میبشست این کی بود راست %~% که فردوس از دل او میبیاراست

151 غلو قهر شرع موسوی بود %~% غلو لطف دین عیسوی بود

152 یکی از قهر ملت نفس میسوخت %~% یکی از لطف دین دل می بر افروخت

153 چو قهر و لطف با هم معتدل شد %~% رسول ما طبیب نفس و دل شد

154 چو او سلطان دارالملک جانست %~% سر موییش بیش از دو جهانست

155 چو هفده موی شد در دین سپیدش %~% دو عالم سر بسر اندر امیدش

156 چنان آن هفده مویش سایه انداخت %~% که هژده الف عالم سر بر افراخت

157 چو نور هفده مویش موجزن شد %~% نماز هفده فرض مرد و زن شد

158 خدا‌آن هفده میدانست از پیش %~% فریضه هفده کرده از همه بیش

159 رخ او را و مه را اهل اقلیم %~% همی گفتند چون سیبی بدونیم

160 چو سیب ماه را بشکافت ز انگشت %~% سخنها چون چراغی در دهان کشت

161 چو گویی دید ماه آسمان را %~% شبی ز انگشت چوگان ساخت آن را

162 چو زخمی شد ز چوگانش آشکاره %~% بیک ره گشت گوی مه دو پاره

163 کنون از شوق انگشتش از آنگاه %~% گهی گوی و گهی چوگان شود ماه

164 چو خورشید رخش افگند سایه %~% همای چرخ را بشکست مایه

165 ز فر او از ان مه پاره آمد %~% که او خورشید صد مهپاره آمد

166 ازان مه پاره هست آسمان شد %~% که او مهپاره هر دو جهان شد

167 زهی روشن چراغی کوبانگشت %~% چراغ ماه را بر آسمان کشت

168 زهی چشم و چراغ چرخ چارم %~% زهی نور دو چشم هفت طارم

169 زهی برقبه افلاک جایت %~% زهی بر فرق ساق عرش ms017 پایت

170 اگر فر تو همچون فیض یزدان %~% بموری بگذرد گردد سلیمان

171 تو بی شک از سلیمانی بسی بیش %~% منت پای ملخ آوردهام پیش

172 ز من بپذیر زیرا کاین حکایت %~% ز تو کردند ره بینان روایت

173 که پیغمبر که داغ کبریا داشت %~% یکی مهر مدور بر قفا داشت

174 بسی سر سبزی ونورش از آن بود %~% که در سر حقیقت آسمان بود

175 ز مهر مهر پشتت ای سرافراز %~% بصد پشتی بپشت افتادهام باز

176 طمع دارم کزان مهر نبوت %~% نهی بر کار من مهر مروت

177 میان از بهر فرمان بسته دارم %~% که نامت حرز جان خسته دارم

178 اگر من ذرهام امیدوارم %~% که در پرده چو تو خورشید دارم

179 سبکسارم کن ای پشت و پناهم %~% که از صد ره گران بار گناهم

1 امام اهل دین سلطان اول %~% امیرالمؤمنین صدیق افضل

2 ولی عهد سپهر صدق صدیق %~% خلافت را ولی او بود بتحقیق

3 چو یافت از فقر پیغمبر نسیمی %~% همه در باخت جز هیچ و گلیمی

4 نبود از معرفت پروای گفتش %~% ازینجا کن قیاس خورد و خفتش

5 شبانروزی خموشی پیشه او %~% ورای هر دو کون اندیشه او

6 خلافت را نخست او لایق آمد %~% که صدیقست و صبحش صادق آمد

7 خلافت را اگر کس صبح دیدی %~% که بودی پیش او کاذب دمیدی

8 چودر عالم دمید آن صبح انوار %~% کواکب رنگ او گیرند هموار

9 چو اصحابش کواکب را مثالند %~% بنور صبح همرنگ از کمالند

10 ز نور او موحد شد مقرب %~% که در صبحست همرنگی کوکب

11 ولی آن صبح صادق را بتحقیق %~% نمیداند کسی مانند صدیق

12 بنور صبح صدیقست لایق %~% که آنها کوکبند او صبح صادق

13 پس اینجا تو یقین دان کانکه هستند %~% بنور صبح صادق حق پرستند

14 نبی گفتست اگر ایمان صدیق %~% بسنجد آنکه از ایمان بتحقیق

15 از ایمان خلایق بیش آید %~% پس ms018 آن بهتر که اول پیش آید

16 چو ابراهیم امت را پدر بود %~% بصدیقیش قرآن جلوه گر بود

17 چو افضل آمد و دین را پدر شد %~% لقب صدیق یافت و نامور شد

1 چراغ جنت و شمع دو عالم %~% امیرالمؤمنین فاروق اعظم

2 اگر چه بود ملکی در میانش %~% نمیارزید ملکی یک زمانش

3 غلامی بر سرش استاده بودی %~% زبان بر نیکویی بگشاده بودی

4 همی گفتی بدو الموت الموت %~% که تا عمرش نگردد لحظهیی فوت

5 کسی کو را موکل مرگ باشد %~% کجا ملک جهان پر برگ باشد

6 شبی بودی که خود هیزم بچیدی %~% برای پیره زن هیزم کشیدی

7 چراغ خلد هیزم چین که دیدست %~% چنین روشن چراغ دین که دیدست

8 چو دین را مغز بودی در دماغش %~% بسی کردند روغن در چراغش

9 چو در دنیا نمیگنجید آن نور %~% چرغی شد میان جنت و حور

10 اگر در دل ز فاروقت غباریست %~% ترا در راه دین آشفته کاریست

11 چه برخیزی بخصمی چراغی %~% که روشن زوست چون فردوس باغی

12 بخصمی زخم او برخویشتن زن %~% بروابلیس را کن کورو تن زن

13 چو زو ابلیس شد کور اول کار %~% از آن در خصمی او با تو شد یار

14 عجم بگشاد و این فتحی مدامست %~% چو پیغمبر عرب را وین تمامست

15 عجم آنگه جهود و گبر بودند %~% ازو گوی مسلمانی ربودند

16 کسی اجدادش اسلام از عمر یافت %~% ز مهر او چرا امروز سر تافت

17 کسی کو اعجمی افتاد در راه %~% ز سعی او مسلمان گشت و آگاه

18 چو از سعیش درون آمد باقرار %~% چرا باوی برون آمد بانکار

19 گر او هرگز نکردی نشر ایمان %~% که گشتی در عجم هرگز مسلمان

20 کسی را زو بود ایمان برونق %~% چگونه گویدش کو بود ناحق

1 جهان معرفت دریای عرفان %~% امیرالمؤمنین عثمان عفان

2 حیابحریست کورا پاو سر نیست %~% ولی دروی بجز ms019 عثمان گهر نیست

3 کسی در صحبت قرآن همیشه %~% حیا چون نبودش پیوسته پیشه

4 دلش در علم و تقوی عالمی پاک %~% نبی را و نبی را همدمی پاک

5 نکویی با پیمبر بی عدد کرد %~% بسی در ساعة العسرش مدد کرد

6 بدامادی پیمبر بر گزیدش %~% مکن ردش چو پیغمبر گزیدش

7 چو او مقبول قرآن و رسولست %~% ترا گر نیست مغزت بر فضولست

8 چنان آن گوهر پاکش صفا داشت %~% که در دریای قرآن آشنا داشت

9 دل پاکش چو جان پاک در باخت %~% بپاکی با کلام پاک در ساخت

10 بهر حرفی که از قرآن بخواندی %~% ز سرش صدورق از جان بخواندی

11 ولی تا یک ورق از جان گرفتی %~% جهانی علم از جانان گرفتی

12 بمعنی حرف او بودی جهانی %~% ز کاف و نون ترا این بس نشانی

13 جهانی چون زهر حرفی درون داشت %~% ببین تا وسعت جان چند و چون داشت

14 ز یک یک نقطه قرآن چنان بود %~% که نقطه نقطه چشمش خون فشان بود

15 ز هر نقطه که در اسرار میگشت %~% بگرد نقطه چون پرگار میگشت

16 چو عثمان کرد آن بنیاد آغاز %~% ثواب جمله میگردد بدو باز

1 سپهر معرفت خورشید انور %~% امیرالمؤمنین کرار صفدر

2 امام مطلق ارباب بینش %~% بدانش آفتاب آفرینش

3 چو او شیر حق آمد داغ حق داشت %~% بمردی و جوانمردی سبق داشت

4 اسد چون خانه خورشید باشد %~% علی کالشمس ازو جاوید باشد

5 چو اصل اهل بیت افتاد حیدر %~% بلی بایست شهر علم رادر

6 چو شهر علم دین پیغمبر آمد %~% اگر بابیست آن را حیدر آمد

7 چو بیت آفتاب ذوالجلالست %~% گرش شیر خدا خوانی حلالست

8 چنین گفت او که در دین حق تعالی %~% مرادادست در علم آن کمالی

9 که گردربا بسم الله ز اسرار %~% کنم تضیف بیش از ده شتروار

10 بهر حرف از کلام صانع پاک %~% کنم هر دم ms020 هزاران معنی ادراک

11 چو دنیا را طلاقی داد جانش %~% مگر انگشتری ماند از آنش

12 خداوندش یکی سایل فرستاد %~% که آمد در نمازش پیش‌ استاد

13 که در دین تو دنیا بند جانست %~% تو میدانی که این خاتم از آنست

14 چو شد زین سر عالی سرفراز او %~% بسایل داد خاتم در نماز او

15 نمازش را چو خاتم در نگنجید %~% بجز حق ذرهیی هم درنگنجید

16 نمازش چون حضوری معتبر داشت %~% کی از پیکان برون کردن خبر داشت

17 کسی کو در حقیقت تشنه جانست %~% که کلی سیر از کار جهانست

18 اگر آبیش میباید که جان خورد %~% ز دست ساقی کوثر توان خورد

19 عزیزی کو دو چشم راه بین داشت %~% سه روح ازچاریار راستین داشت

20 ترا از زهر بدعت گر گزندست %~% همین تریاق اربع سودمندست

1 امامی کو امامت را حسن بود %~% حسن آمد که جمله حسن ظن بود

2 همه حسن و همه خلق و همه حلم %~% همه لطف و همه جود و همه علم

3 زجودش هفت دریا هشت آمد %~% ز شوقش نه فلک در گشت آمد

4 سه نور بس قوی را چارم او بود %~% برای آن همه چیزش نکو بود

5 مربع زان سه آمد جوهر او %~% مثلث دو مثنی در بر او

6 چو دو میراث مشکین زان سه تن داشت %~% چو جان در بر ازو با خویشتن داشت

7 دل پر نور او دریای دین بود %~% دو موی او دو شست عنبرین بود

8 چو در دریا فکند آن شست در راه %~% بشست افتاد از ماهیش تا ماه

9 رخی چون روز و زلفی همچو شب داشت %~% کسی کان هر دو دید الحق عجب داشت

10 چو آه از دل برآوردی بغم در %~% در افتادی شب و روزش بهم در

11 شب از موی سیاهش تیره گشته %~% ز رویش ماه روشن خیره گشته

12 لبش قایم مقام حوض کوثر ms021 %~% که بودی چشمه نوش پیمبر

13 چنان نوشی بزهر آلوده کردند %~% جگر پر خون دلش پالوده کردند

14 ز زهرش چون جگر شد پاره پاره %~% ز غصه گشت خونین سنگ خاره

15 دل خصمش نشد از خون جگر رنگ %~% ولی از درد او خون شد دل سنگ

1 امامی کافتاب خافقینست %~% امام از ماه تا ماهی حسینست

2 چو خورشیدی جهان را خسرو آمد %~% که نه معصوم پاکش پس رو آمد

3 چو آن خورشید اصل خاندانست %~% بمهرش نه فلک از پی روانست

4 چراغ آسمان مکرمت بود %~% جهان علم و بحر معرفت بود

5 بهمت هر دو عالم کم گرفته %~% ولی نورش همه عالم گرفته

6 رخ او بود خورشید الهی %~% شبی تاریک مویش از سیاهی

7 کسی کو آفتاب و شب بهم خواست %~% حسن آن از حسین آمد بهم راست

8 امام ده و دو حق کرد قسمت %~% که هر یک پردهیی سازد ز عصمت

9 ده و دو پرده زان آمد پدیدار %~% حسینی بود اما پردهیی زار

10 ببر داین راه او گر مبتلا بود %~% ولی خونریز او در کربلا بود

11 اگر هستی تو اهل پرده راز %~% ازین پرده بزاری میده آواز

12 بسی خون کرده‌اند اهل ملامت %~% ولی این خون نخسبد تا قیامت

13 هر آن خونی که بر روی زمانهست %~% برفت از چشم و این خون جاودانهست

14 چو ذاتش آفتاب جاودان بود %~% ز خون او شفق باقی ازان بود

15 چو آن خورشید دین شد ناپدیدار %~% در آن خون چرخ میگردد چو پرگار

1 جهان را هم امام و هم خلیفه %~% کرا میدانی الا بوحنیفه

2 جهان علم و دریای معانی %~% امام اول و لقمان ثانی

3 اگر اعدای دین بسیار جمعند %~% ز کار بوحنیفه سر چو شمعند

4 چراغ امت آمد آن سرافراز %~% چراغی کو عدو را مینهد گاز

5 قضا کردند بر وی عرضه ناگاه %~% بنپذیرفت یعنی جان آگاه

6 قضا ms022 را و قدر را معتبر یافت %~% ولیکن این قضا اندر قدر یافت

7 چو نعمان سرخ روی حق چو لالهست %~% قضا چکند بشاگردش حوالهست

8 قضا در جنگ او آمد فروتر %~% که از یوسف همه چیزی نکوتر

9 چو تو یوسف قضا را این زمان بس %~% مرا قاضی اکبر جاودان بس

10 چودر دین محمد داد دین داد %~% محمد را چنین بود و چنین داد

11 چو او استاد دین آمد در اسرار %~% چو تو بگذشتی از قرآن و اخبار

12 اگر در فقه صد جامع کبیرست %~% ز یک شاگردش آن جامع صغیرست

13 مجرد شو اگر کوفی شعاری %~% برافشان چون الف چیزی که داری

14 ره کوفیت میباید روان شو %~% الف دانی تو باری همچنان شو

1 کسی کو ابن عم مصطفی بود %~% امامت در دو کون او را روا بود

2 دو ابن عم رسول حق چنان داشت %~% که دینش از هر دو نور جاودان داشت

3 ز ابن مطلب برخاست امامت %~% چنانک از ابن عباسش خلافت

4 اگر اهل طریقت صد هزارند %~% وگر صد جز طریق او ندارند

5 یقینم شد که او سلطان جیشست %~% دلیلم الامیة من قریشست

6 چو دین صدر عالم بایدم داشت %~% قریشی را مقدم بایدم داشت

7 دلش تا پیشگه چون بی حسابست %~% کتاب امتش امالکتابست

8 اگر روزی بدریا راه یابد %~% شود گمنام بحر آنگاه یابد

9 چو او در دین پیغمبر فرو شد %~% بجای او نشست آن بحرو او شد

10 چو آن دریا بجای خود روان یافت %~% قریشی و محمد نام ازان یافت

11 محمد بر زبان او گهر شد %~% چنان کانجا سخن حق بر عمر شد

12 اگر او محو پیغامبر نبودی %~% حدیث و آیتش همبر نبودی

13 حدیث آن بجای این چو برخاست %~% شد از صاحب حدیثی قامتش راست

14 قریشی جدو ادریسش اب آمد %~% طریقت از بهشت این مذهب آمد

15 چو این مذهب بنا داده ms023 به ادریس %~% بهشتش نقد دان اعداش ابلیس

16 نبی بنهاد گنجی جمله رحمت %~% بحصه بوحنیفه کرد قسمت

17 درآمد شافعی آن گنج عالی %~% چو دید الحق براو افشاند حالی

18 گرت از مهر کوفی حاصلی نیست %~% چو بوفت جز خرابی منزلی نیست

19 چو داری شافعی و بوحنیفه %~% تویی هم مالک دین هم خلیفه

20 وگر این داری اما آن نداری %~% دلی داری ولیکن جان نداری

21 چو ایشانند هردو چشم دین را %~% بنه سر این دو چشم راه بین را

22 اگر این هر دو را باهم نداری %~% تو یک عالم ز دو عالم نداری

23 چه میگویی که هر دو در مقابل %~% یکی اندو دو میبینی تو احول

24 اگر زیشان تو در دل خشم داری %~% دو چشمت کوربین گر چشم داری

1 خدا را آنکه محبوب و حبیبست %~% ابوالفضل زمان ابن الربیبست

2 دل و دین خواجه سعدالدین که امروز %~% دل اوست آفتاب عالم افروز

3 خراسان را وزارت داشت بابش %~% ولی انداخت او تابرد آبش

4 چو ابراهیم ادهم ملک بگذاشت %~% که او ملک خلافت یکجو انگاشت

5 قیام آفرینش از دل اوست %~% که نقد هر دو عالم حاصل اوست

6 سر یک موی او عالم نداند %~% که داند قدر او اوهم نداند

7 چو حق تحت قباب لایزالیش %~% فرود آورد حق داند معالیش

8 بحق امروز قطب اولیا اوست %~% حریم خاص را خاص خدا اوست

9 گر اوتادند و گر ابدال امروز %~% ازو دارند کشف حال امروز

10 هر آن علمی که در لوح جهانست %~% باقصی الغایة او را نقد جانست

11 کمال فضل و علم او نهان نیست %~% ولیکن کور دل را چشم آن نیست

12 چو رو آورد در معلوم پیوست %~% همه پشتش ورای روی آن هست

13 چو بود او در شریعت شافعی دوست %~% طریقت را علی الحق شافعی اوست

14 که سر جمله فقه و اصول او %~% معین دیده از نور ms024 رسول او

15 همه اسرار قرآنش عیانست %~% که با او علم مطلق در میانست

16 بود بر قرب ماهی شرب آبش %~% برین میکن قیاس خورد و خوابش

17 طعام او چه گویم کز چسانست %~% که هر روزش کم از ده سیر نانست

18 شده سی سال تادل بر سخنها %~% بخلوت روی آوردست تنها

19 بترک جمله عالم گرفتست %~% فرو رفته بهم در دم گرفتست

20 خدایا قادری و میتوانی %~% باوج همت خویشش رسانی

21 مرا در خرمن او خوشه چین دار %~% ز نور او دلم را راه بین دار

1 الا ای کارفرمای معانی %~% بگستر سایه صاحب قرانی

2 چو داری عالم تحقیق در راه %~% ز عالم آفرین توفیق در خواه

3 چو تودر وقت خود همتا نداری %~% هنر داری چرا پیدا نیاری

4 چو در باب سخن صاحبقرانی %~% چرا ای خوش زبان خامش زبانی

5 چنان خوشگوی شو کز هر زبانی %~% برآید بانگ احسنت از جهانی

6 خموشی را بگویایی قضا کن %~% زبان بگشای و خاموشی رها کن

7 چنان نوع سخن را جلوه گر باش %~% که نطقت طوطیی خواند شکرپاش

8 چو در و گوهر منثور داری %~% چرا از سلک نظمش دور داری

9 همه آن خواهمت کاسرار گویی %~% نه کم گویی و نه بسیار گویی

10 ز بحر قلزم پر در خاطر %~% بغواصی برون آری جواهر

11 توان کردن بهر بیتی صنیعت %~% ولی از وی بگیرد هر طبیعت

12 صنیعت را برای خویشتن گوی %~% حکایت را برای انجمن گوی

13 سخن قوت دل هر خرده دانست %~% ولی صنعت سخن را جان جانست

14 کنون هم جان جان هم قوت دل به %~% حکایت با صنیعت معتدل به

15 کراماندست نساخ جهان را %~% که بنویسد بزر این داستان را

16 بزرگانی که بر گردون رسیدند %~% بزر بر لوح گردون مینویسند

17 بعهد من اگر نوگر کهن هست %~% سخن دزدان این شیرین سخن هست

18 ندارد کس سخن هرگز درین ms025 دست %~% بحق حق که بنگر تا چنین هست

19 فرو دیدن باسرار کهن من %~% کشیدم روغن از مغز سخن من

20 کتاب افسانه گفتن را چه خوانی %~% چنان خوان کانچه میخوانی بدانی

21 چو این سحر حلالست ای یگانه %~% حرامت باد اگر خوانی فسانه

22 هر آن عاشق که پر عشقست جانش %~% بود معشوق نغز این داستانش

23 هر آن شاعر که بی بهر اوفتادست %~% چو این برخواند او را اوستادست

24 هران عارف که دارد همدمی دور %~% برون گیرد از اینجا عالمی نور

25 پس از من دوستان را بوستانست %~% که الحق داستانی دلستانست

26 بنام خسرو روی زمین را %~% نهادم نام خسرونامه این را

27 خداوندا زهر در در بسیار %~% بسی سفتم نگهدارش ز اغیار

28 بدرج دل رسان در شب افروز %~% بچشم عقل روشن دار چون روز

29 ز چشم کور چشمان دور دارش %~% بچشم اهل بینش نور دارش

30 چنان این حرفها را دار همپشت %~% که کس ننهد برین یک حرف انگشت

31 نهفته دارش از مشتی فسونگر %~% درون هردلش از بد برون بر

32 شبی خوشتر زنوروز بهاری %~% خوشی میتافت مهتابی بزاری

33 دران شب مشتری از قوس میتافت %~% جهان از نور چون فردوس میتافت

34 بدست زهره جام می سراسر %~% ستاده مشتری را در برابر

35 کواکب را نظرهای دلفروز %~% خواطر را بحکمت مشکل آموز

36 نشسته بودم و شمعی نهاده %~% جماعت سوی من سمعی گشاده

37 دماغم مغز پالودن گرفته %~% خیال عشق پیمودن گرفته

38 زهر نوعی سخن گفتیم بسیار %~% زهر علمی بسی راندیم اسرار

39 بآخر چون باشعار اوفتادیم %~% ز کار رفته در کار اوفتادیم

40 رفیقی داشتم عالی ستاره %~% دلی چون آفتاب وشعر باره

41 ز شعر من چو بیتی گوش کردی %~% ز مهرم خویش را بیهوش کردی

42 چو کردی بار دیگر آن تفکر %~% چو صوفی رقص کردی از تحیر

43 ز شعرم یادداشت از طبع داعی %~% همه مختار نامه ms026 از رباعی

44 ز گفت من که طبع آب زرداشت %~% فزون از صد قصیده هم ز برداشت

45 غزل قرب هزارو قطعه هم نیز %~% ز هر نوعی مفصل بیش و کم نیز

46 جواهرنامه من بر زبان داشت %~% ز شرح القلب من جان بر میان داشت

47 چو ازدیوان من بیتی بخواندی %~% چگویم من که چون واله بماندی

48 بمن گفتی که ای هر نکته جانی %~% نداری هیچ تحسین را زیانی

49 بدان دریا که درش جان پاکست %~% اگر تحسین رود ورنی چه باکست

50 چنین دریا ز در پیوسته پرباد %~% نثار هر دری صد دانه در باد

51 درین شب این رفیقم بود در بر %~% چو شمع از آتش دل دود بر سر

52 بمن گفت ای بمعنی عالم افروز %~% چنین مشغول طب گشتی شب و روز

53 طب از بهر تن هر ناتوانست %~% ولیکن شعر وحکمت قوت جانست

54 سه سالست این زمان تالب ببستی %~% بزهد خشک در کنجی نشستی

55 اگرچه طب بقانونست اما %~% اشاراتست در شعر و معما

56 چو پر کردی ز هر چیزی جهان را %~% هم امشب ابتدا کن داستان را

57 که من از بدر اهوازی هم امروز %~% بدست آوردهام نثری دلفروز

58 بغایت داستانی دلپسندست %~% ز هر نوعی سخنهای بلندست

59 چو بیشک بی نظیری در سخن تو %~% سخن گویی خویش اظهار کن تو

60 ببین خورشید را در چار پرده %~% فروغ خویشتن اظهار کرده

61 کسی را چون بود خطی روانه %~% روانه به که باشد جاودانه

62 چو صاحب سری این اسرار را باش %~% مگردان ناامیدم کار را باش

63 بسی پیشینیان افسانه گفتند %~% چو تو گفتند نه حقا نگفتند

64 که از گفتن صفای سینه باشد %~% چو دقیانوسی و دیرینه باشد

65 هران شعری که عمر نوح دارد %~% چو عیسی کی همه تن روح دارد

66 خوشی در سلک کش در سخن را %~% بمعنی نو کن این جان کهن را ms027

67 چه گر از قصه گفتن عار داری %~% ولیکن عالمی اسرار داری

68 تو منگر قصه اسرار سخن بین %~% سخن گفتارو گفتار سخن بین

69 بغایت حق تعالی خوب گوید %~% حدیث یوسف و یعقوب گوید

70 که مخلوقی ز مخلوقی چنین شد %~% یکی عاشق ز معشوقی چنین شد

71 حدیث هر دو تن گر بیش خوانی %~% ازان حق گفت تا برخویش خوانی

72 تو نیز این را فسون ساز و بهانه %~% توان دانست افسون از فسانه

73 سخن گفتن چو بر جایی توان گفت %~% بلاشک بایدت این داستان گفت

74 جهانی راز داری در میان آر %~% همه در لفظ کوش و در بیان آر

75 که گر یک بیت بنشیند بجایی %~% همه کارت براید از دعایی

76 چو من زان دوست پاسخ این شنیدم %~% شدم شوریده چون شیرین شنیدم

77 چو بر من الحق او حق داشت بسیار %~% پذیرفتم سخن زان مرد هشیار

78 قلم را سر برون دادم ز پنجه %~% بماندم همچو کاغذ در شکنجه

79 چه میگویم که هر بیتی که گفتم %~% چو گل از شادی او برشکفتم

80 نهادم سر بکاغذ بر شب و روز %~% قلم راندم بدرهای شب افروز

81 حکایت گفتم و دوشیزه گفتم %~% معانی گفتم و پاکیزه گفتم

82 قرین نور پاک آن پاک رایی %~% که این گوینده راگوید دعایی

1 الا ای جوهر قدسی کجایی %~% نه در عرش و نه در کرسی کجایی

2 نه در کونین و نه در عالمینی %~% که سرگردان بین الاصبعینی

3 گرت نقدست دنیی دین توداری %~% یکی دلدار برسیمین توداری

4 پس آن جامی که گویم این سخن دان %~% تو آن می بیخودی خویشتن دان

5 چو کار افتاده و محرم تو باشی %~% اگر دل گویمت آنهم تو باشی

6 اگر من شعر سازم جامه راز %~% تو مرد راز شو جامه بینداز

7 کنون گر تو چنین کردی که گفتم %~% فشانم بر تو هر دری که سفتم

8 ms028 رفیقی داشتم کو حاصلی داشت %~% بجان در کار من بسته دلی داشت

9 مرا گفتا چو خسرونامه امروز %~% فروغ خسروی دارد دلفروز

10 اگرچه قصه‌ایی بس دلنوازست %~% چگویم قصه کوته بس درازست

11 اگر موجز کنی این داستان را %~% نماند هیچ خار آن بوستان را

12 چو اندر راز قشر و مغز باشد %~% همه روغن گزینی نغز باشد

13 دگر توحید و نعت و پند و امثال %~% که خسرونامه را بود اول حال

14 چو در اسرار نامه گفتهیی باز %~% دو موضع کردهیی یک چیز آغاز

15 اگرچه اوستادانی که هستند %~% ره توحید و نعت و پند جستند

16 ولیک اندک سخن گفتند از آن دست %~% نهانی نیست میبین تا چنان هست

17 ترا دادست این قوت خداوند %~% که در توحید و نعتت نیست مانند

18 اگر توحیدی و نعتی بگویی %~% جزای آن ترابس این نکویی

19 چو او در حق این قصه نکو گفت %~% چنان کردم همی القصه کو گفت

20 برون کردم از آنجا انتخابی %~% برآوردم ز یک یک فصل بابی

21 خدا را نعت و توحیدی بگفتم %~% ز هر در در حکمت نیز سفتم

22 اگرچیزی ترازش رازیان داشت %~% بگردانیدم از طرزی که آن داشت

23 سخن بعضی که چون زر نامور شد %~% در آتش بردمش تا آب زر شد

24 مصیبت نامه کاندوه جهانست %~% الهی نامه کاسرار عیانست

25 بداروخانه کردم هر دو آغاز %~% چگویم زود رستم زین و آن باز

26 بداروخانه پانصد شخص بودند %~% که در هر روز نبضم مینمودند

27 میان آن همه گفت و شنیدم %~% سخن را به ازین نوعی ندیدم

28 اگر عیبی بود گر عیب پوشی %~% چو تحسین نکنیم باری خموشی

29 مصیبت نامه زاد رهروانست %~% الهی نامه گنج خسروانست

30 جهان معرفت اسرار نامهست %~% بهشت اهل دل مختار نامهست

31 مقامات طیور اما چنانست %~% که مرغ عشق را معراج جانست

32 چو خسرونامه را طرزی عجیبست %~% ز طرز او ms029 که و مه را نصیبست

33 کنون بشنو سخن تا راز گویم %~% ز مغز قصه‌ معنی بازگویم

34 که در هر نقطه صد معنی نهانست %~% ولی در چشم صاحبدل عیانست

1 الا ای بلبل دستان زننده %~% گهی جان بخش و گه بر جان زننده

2 چو یوسف رویی و داودی آواز %~% زبور عشق چون بلبل کن آغاز

3 چو در افسانه گل بایدت بود %~% هزار آوا چو بلبل بایدت بود

4 ز بلبل بیقراری بیش داری %~% که شرح عشق گل در پیش داری

5 چو تو تیغ زبان داری گهربار %~% بیا ای ابر روحانی گهر بار

6 سخنگویی که برداندر سخن گوی %~% سخن گویی چنین کرد آن سخنگوی

7 که شاهی بود گیتی زیر فرمانش %~% همه عالم مسلم چون سلیمانش

8 سپهرش بود دارالملک شاهی %~% ولی او آفتاب ماه و ماهی

9 چو خورشیدی بصد تعظیم میگشت %~% میان برج هفت اقلیم میگشت

10 توان گفتن بسی هر جنس و فصلش %~% کز اجداد سکندر بود اصلش

11 جهان را چون سکندر پادشه بود %~% ز سر تا پای رومش پر سپه بود

12 ز بس لشکر چنان افتاد رایش %~% که هر سالی دو موضع بود جایش

13 میان بحر بودش یک جزیره %~% همه گنج شه آنجا بد ذخیره

14 یکی ایوانش بودی سر بعیوق %~% که نرسیدی باوجش چشم مخلوق

15 همایی بر سر قصر سرافراز %~% که کردی با دونسرچرخ پرواز

16 بشادی پادشاه آنجا نشستی %~% بهر سالی سه ماه آنجا نشستی

17 چو فصل سال نامعلوم گشتی %~% بکشتی نوح دین تا روم گشتی

18 بسنبل نیز قصری داشت عالی %~% که کم بودی ز گلرویانش خالی

19 بحق چون شهریار بحر و بر بود %~% گهش در بحر و گه در بر سفر بود

20 بصدق آمد جهان جان مطیعش %~% که ترسا بود و روح الله شفیعش

21 مپرس از عدل او در کشور روم %~% وگر نامش بپرسی قیصر روم

22 ز عدل او ms030 همه کشور چنان بود %~% کز آبادی زمین چون آسمان بود

23 چو عدل و داد بودش کار و پیشه %~% بعدل و داد فرمودی همیشه

24 ز بس کودر جهان داد و دهش کرد %~% جهان تند خورا خوش منش کرد

25 چو برحق بود بی دینی نیاورد %~% بناحق خونی از بینی نیاورد

26 نه ظلم شمع بر پروانه بگذاشت %~% نه بومی را یکی ویرانه بگذاشت

27 اگر یک طفل پر زر کرده طشتی %~% بگرد کشور قیصر بگشتی

28 ز بیم شه نبودی یک دلاور %~% که پرسیدی که این خاکست یازر

29 چنان عدلش گشاده داشتی دست %~% که دست باد بر سنبل فروبست

30 که از بیمش نکردی باد گردی %~% کلاه گل ربودن ترک کردی

31 اگر بادی بجستی از درشتی %~% ندانم تا چراغی نیز کشتی

32 اگرچه پیلتن را بود زوری %~% نیازردی ازو بر خاک موری

33 اگرچه بود عالی پادشایی %~% سخن گفتی بلطفی باگدایی

34 ازان زیباست شه را شهریاری %~% که در شاهی کند درویش داری

35 ترا از خلق خوش نبود زیانی %~% چو زر ندهی مکش باری زبانی

36 زبانی کاب زر ازوی چکیدست %~% جهانی بنده بی زر خریدست

37 میان زیرکان شاه گرامی %~% بعدل و خلق گیرد نیکنامی

38 مکن ظلم و ز من دار این سخن یاد %~% بترس از آه پیران کهن زاد

39 نه شمشیر آن تواند کرد و نه تیر %~% که در وقت سحر آه دل پیر

40 اگر تو پادشاهی‌همچو خورشید %~% مکن یک ذره را از خویش نومید

41 شه قیصر که بودش عدل ودادی %~% نکردی ظلم و داد عدل دادی

42 سپاه او درون هر دیاری %~% برون از تنگنای هر شماری

43 مه تو گشته طغرای وزیرانش %~% عطارد را خط آموزد دبیرانش

44 حکیمانش ز دل تقویم کرده %~% بفکرت نه فلک تقسیم کرده

45 ز گنجش گنج قارون صدقهیی بود %~% کلید گنج او را حلقهیی بود

46 ز عدلش چشمهای فتنه در خواب ms031 %~% ز جودش ابر گریان بحر غرقاب

47 بهر کشور که شه لشکر کشیدی %~% در آن کشور کسی لشکر ندیدی

48 ظفر بودی یزک دار سپاهش %~% فلک کردی زمین بوس کلاهش

49 چه گر بودش مراد و شادکامی %~% نبودش هیچ فرزند گرامی

50 شه آزاده چون دلدادهیی بود %~% که جانش بسته شهزادهیی بود

51 نبودش پیشگه را شهریاری %~% که تابودی پس از وی یادگاری

52 یکی را دل بجان آید ز فرزند %~% یکی را جان بفرزند آرزومند

53 یکی در آرزوی بچه پیوست %~% یکی را ده بچه یک نان نه دردست

54 عجب کاری که کار چرخ گردونست %~% که هر کس را ازو رنجی دگرگونست

55 همی مردم اگر هستش و گر نیست %~% بجز غم خوردنش کاری دگر نیست

56 بقای ما بلای ماست ما را %~% که راحت در فنای ماست ما را

57 شه از اندیشه در شب افروز %~% حکیمان را بر خود خواند یک روز

58 بدیشان گفت از درجی که گردونست %~% نصیب هر کسی دری دگرگونست

59 چو من شاهی که زیراین کهن دیر %~% بشاهی میزنم بانگ و لاغیر

60 بخدمت ربع مسکون در سجودم %~% بعشرت سبع دریا عشر جودم

61 اگر گردون بکام من نگردد %~% نگردد تاغلام من نگردد

62 چنان از اخترم فالی بلندست %~% که چشم بد بر آتش چون سپندست

63 چنان از دور گردون با نصیبم %~% که هر کو غم خورد آید عجیبم

64 کند در دست شستن همت من %~% بهشت عدن را طشتی مثمن

65 ز کوثر آب آرد حور عینم %~% نهد کرسی ز چرخ هفتمینم

66 چو خشمم خط سوی دوزخ نوید %~% جوابش نام او بریخ نویسد

67 چورایم دراسد خورشید گردد %~% دلم آیینه جمشید گردد

68 اگر بر خود بپیچم ز آتش خشم %~% ز بیمم آتش آرد آب در چشم

69 اگر گرمیم بیند دوزخ از شرم %~% فتد در سردسیری با دلی گرم

70 چو رایم دراسد آمد علم زد %~% اسد ms032 شیر علم شد تا که دم زد

71 بجان من که گر جوید جهان جنگ %~% ز لشکر بر جهان آرم جهان تنگ

72 خطای ترک در من دایم آمد %~% خطا گفتم صوابم خادم آمد

73 چنان بختم ز بیداری پر آبست %~% که فتنه زیر بختم مست خوابست

74 کجا در خواب بیند چشم جانی %~% ببیداری چو بخت من جوانی

75 جوانی دارم و ملک سلیمان %~% چو فرزندی ندارم چیست درمان

76 مرا باید که چون من بر نهم رخت %~% مرا تاجی بود کورادهم تخت

77 کنون از قعر این نه طاق دوار %~% که دریایی روانست و نگونسار

78 چو غواصان بجویند آشنایی %~% مگر دریا کنار آید ز جایی

79 خردمندان ده و دو برج افلاک %~% زدند از آسمان بر تخته خاک

80 وزان پس عنکبوت هر سطرلاب %~% شد از خورشید چارم پرده برتاب

81 چو روی عنکبوت از تف اثر یافت %~% دو چشم ثقبه از پرده خبر یافت

82 چو تار عنکبوتی بود گردون %~% ز ثقبه شد بطالع وقت بیرون

83 تو گفتی ثقبه زیرش نور روشن %~% بهم چون سوزنست و چشم سوزن

84 سوی خورشید عیسی کرد اشارت %~% که سوزن را بترسابر بشارت

85 که خواهد خاست شه را شاهزادی %~% همایون طلعتی فرخ نژادی

86 یکی گوهر که در سلک زمانه %~% سخن منظوم گوید جاودانه

87 بدانایی زر افشاند چو آتش %~% چگونه آتشی چون آب زر خوش

88 چنان واقف شود بر سر افلاک %~% که افلاکش نهد رخساره بر خاک

89 بشاهی چون قبا پوشد شه نو %~% کله بنهد بپیش او مه نو

90 چنان دست افتد از مردی بحالی %~% که رستم آیدش چون پیرزالی

91 چنان بخشد عطا ان نافه مشک %~% که دریا آیدش چون چشمه خشک

92 چنان زیبا بود مصر جمالش %~% که یوسف برکشد نیل کمالش

93 ولی این هفت میدان جفا کیش %~% نهد استانه سختش فرا پیش

94 چو برخیزد ز پیش آن آستانه %~% از ms033 آن پس راست بنشیند زمانه

95 چو شه را در دل آمد این بشارت %~% دلش گفتی که شادی کرد غارت

96 شه از شادی دلی چون عقل کل کرد %~% حکیمان را دهن پر زر چو گل کرد

97 زر و سیم و گهر چندان فشاند او %~% که برچیننده درماند و بماند او

98 بدان بنشست تا از نقطه کار %~% چه نقشی افکند تو چتر پرگار

99 شگفتی در پس پرده فراوانست %~% نمیدانی و لیکن بر تو آسانست

100 اگر آن بر تو تابنده نبودی %~% دلت چندین پراکنده نبودی

1 کنیزی بود قیصر را در ایوان %~% که بودش مشتری هندوی دربان

2 نبودی آدمی در روم و بغداد %~% بزیبایی آن حور پری زاد

3 لبش جان داروی دلبستگان بود %~% مفرح نامهدلخستگان بود

4 دهانش پر شکر چون نقل دانی %~% چگویم پسته چون ناردانی

5 هزاران خوشه مشکین بمویش %~% چو خوشه سرکشیده گرد رویش

6 ز مشک تازه یک یک موی شسته %~% بآب زندگانی روی شسته

7 ز ابرو طاق بر گردون فکنده %~% ز گیسو مشک بر هامون فکنده

8 حریر عارضش نرمی خز داشت %~% رخش گلنار و گل را رنگرز داشت

9 در ایوان شد شه قیصر بشبگاه %~% نشسته بود آن بت روی چون ماه

10 چو شاه آن چهره زیبای او دید %~% دل خود مست یک یک جای او دید

11 بچربی گفت جانا در برم کش %~% بنقدی بوسهیی دو بر سرم کش

12 کنیزک پیش شاه برجست از جای %~% نهادش همچو گیسو روی بر پای

13 شه از قندش شکر را بار میکرد %~% شکر میخورد و دیگر کار میکرد

14 چو شه بر تل سیمین برد خیمه %~% شد از یاقوت‌درج در دو نیمه

15 درآمد آب گرم از باد گیری %~% شکر در لب گداخت و ریخت شیری

16 چو شیر و شکرش هر دو بسر شد %~% کنیزک یکسر از شه بارور شد

17 پس از یک هفته کاری بود ms034 رفته %~% که شه شد دور از آن ماه دو هفته

18 برون شد از جزیره همچو بادی %~% که پیکی در رسیدش بامدادی

19 که کافر عزم شهر روم دارد %~% بترسا قصد نامعلوم دارد

20 شه آن بت را رها کرد و برون شد %~% بدریا رفت و زو صد جوی خون شد

21 چو اسکندر به آب زندگانی %~% بسنبل آمد آن جمشید ثانی

22 سپه چون مور جمله زیر فرمان %~% شه قیصر بکردار سلیمان

23 درو دشت از سپاه او سیه شد %~% ز بیم شاه رنگ از روی مه شد

24 درآهن غرق کرده همچنان سم %~% مگر چشم از دو گوش اسب تادم

25 سپه چون کوه میشد فوج بر فوج %~% چنانک از روی دریا موج بر موج

26 ز لشکر پشت ماهی شد شکسته %~% شکم را باز برآورد خسته

27 نمیافکند جوشن بیم آن بود %~% ولیکن پای گاوی در میان بود

28 چو قیصر رفت آن زیبا کنیزک %~% بنازیدی بفرزند مبارک

29 که گرمن مادر فرزند گردم %~% چو شاخ سبز نیرومند گردم

30 چو شاخ سبزم آرد میوه دربار %~% زبی برگی برون آیم بیکبار

31 وگربی میوه شد شاخ سرافراز %~% بسوزد تا بماند بارکش باز

32 کنون بنگر که چرخ حقه کردار %~% چگونه مهره گردانید در کار

33 شه قیصر یکی خاتون زنی داشت %~% که دل از رشک او ناروشنی داشت

34 کنیزک بود ملک خود هزارش %~% وزان صد خادم و صد پیشکارش

35 ز قارون کم ندیدی نعمت خویش %~% ز قیصر بیش دیدی حرمت خویش

36 رخی چون ماه داشت آن دانه در %~% بمه در ننگرستی از تکبر

37 ز شیرینی چو شکر تلخ کش بود %~% جهان بر وی ز شیرینی ترش بود

38 ز کار آن کنیزک آگهی داشت %~% همی بر کار او اندیشه بگماشت

39 که گر او را ز قیصر بچه آید %~% همه کار منش بازیچه آید

40 ز گردون برتری جوید دماغش %~% بپیش آفتاب آید ms035 چراغش

41 شود از تر مزاجی پای کوبی %~% ببندد دست من بر خشک چوبی

42 چو من این دم ز آتش دود بینم %~% گر این آتش نشانم سود بینم

43 چو چوبی را توانی ساخت تختی %~% اگر تو خوار بگذاریش لختی

44 بغفلت چون برآید روزگاری %~% شود آن چوب تخت آنگاه داری

45 خرد را رهنمون باید گرفتن %~% چنین کاری کنون باید گرفتن

46 چو یاری خواهی از یاری که باید %~% بوقت خویش کن کاری که باید

47 کنیزی را برخود خواند بانو %~% که درمانی بساز و گیر دارو

48 بحلوا کن همی داروی این درد %~% شکر لب را بده حلوا و برگرد

49 مگر زین دارو آن مرغ سبکدل %~% بیندازد بچه چون مرغ بسمل

50 کنیزک همچو گردون پشت خم داد %~% چو صبحی خنده زد و انگاه دم داد

51 که گر دارد رخم چون غنچه آن ماه %~% چو گل خونش بریزم بر سر راه

52 بگفت این وز پیش آن فسونگر %~% پری رخ شد برون چون حلقه بر در

53 چو شد بیرون بکرد اندیشه آن ماه %~% نداد آن گفت را در گوش دل راه

54 که گر امروز گیرم سست این کار %~% بصد سختی شوم فردا گرفتار

55 نباید کرد بد با بی گناهی %~% نباید کند خود را نیز چاهی

56 گنه نبود بتر زین در طبیعت %~% مکن با بی گناهی این صنیعت

57 دل قیصر اگر گردد خبردار %~% مرا در خون بگرداند چو پرگار

58 ز قفل غم دلش در بند آمد %~% بپیش مادر فرزند آمد

59 که از خاتون شنیدم پاسخ امروز %~% که داری در شکم دری شب افروز

60 مرا از درد تو فرمود بانو %~% که آن در را فرود آرم بدارو

61 دل من بسته دارد با خدا کار %~% نیم این بیوفایی را وفادار

62 چرا باکودکی گردم فسونساز %~% که گردد آن فسون آخر بمن باز

63 دلی کو خویش را نبود نکوخواه ms036 %~% بزودی چشم بد یابد بدو راه

64 کنون من راز خاتون با تو گفتم %~% بسی از پرده بیرون با تو گفتم

65 ز کارتو غمی بسیار خوردم %~% ز تو بر جان خود زنهار خوردم

66 چنان باید که فرمانم بری تو %~% بکوشی تا ز فرمان نگذری تو

67 ترا در خانه خود جای سازم %~% ز رویت خانه شهر آرای سازم

68 بیندازم ترادر خانه بستر %~% بیایم چون قلم پیش تو بر سر

69 بسازم کار تو پنهان ز خاتون %~% که تا گل بشکفد از غنچه بیرون

70 چو گل بشکتفه شد برگیرم او را %~% کجا من با دو پستان شیرم او را

71 ازین شهرش بشهر خود برم من %~% بشیر و شکرش میپرورم من

72 چو بالا گیرد آنگه بازش آرم %~% بر قیصر بصد اعزازش آرم

73 که گر اینجا بماند این گل نغز %~% زند خاتون زرشکش خار در مغز

74 شد آبستن از آن اندیشه بی خویش %~% چو مستسقی شکم بنهاد در پیش

75 نمیدانست آن آبستنی شاه %~% که شب آبستنست و طفل در راه

76 چو بشنود این سخن تن زد زمانی %~% گشاد از پسته چون شکر زبانی

77 بران زیبا کنیزک آفرین کرد %~% که منشیناد بر تو از زمین گرد

78 چو دور چرخ بادا زندگانیت %~% مبادا چرخ بی دور جوانیت

79 ترامن ای کنیزک گرچه خامم %~% دلم میسوزد از جانت غلامم

80 ز دولتگاه جان دلداریت باد %~% ز عمر خویش برخورداریت باد

81 کسی کز نیکویی دارد نصیبی %~% نکو خواهی ازو نبود غریبی

82 ترا گر این سخن ناگفته بودی %~% خراج گور بر من رفته بودی

83 کنون کاری که میخواهی بجا آر %~% مرا زین سرنگونساری بپا آر

84 کنیزک برد او را سوی خانه %~% یکی معجون برآمیخت از بهانه

85 در آن خانه پر از خون کرد طاسی %~% نهاد این کار را بر خون اساسی

86 ز خون پر کرده طاسی مینهادند %~% که عشقی را ms037 اساسی مینهادند

87 تو هم در طاس گردون سر نگونی %~% نمیدانی که سر در طاس خونی

88 گر آن خون بایدت دل بر شفق نه %~% فلک بر خون رود جان بر طبق نه

89 کنیزک شد سوی کدبانوی خویش %~% بشادی شکر گفت از داروی خویش

90 که دارو دادم و خون شد روانه %~% زهی دارو که در خون کرد خانه

91 شنود آن قول خاتون مکر نشناخت %~% چو چنگش در درون پرده بنواخت

92 بدو گفت آنچه باید کرد کردی %~% کنون درمانش کن گر مرد مردی

93 چو خون خصم در گردن نشاید %~% بیک دارو دو خون کردن نشاید

94 کنیزک باز گشت و چون گل از خار %~% بپیش طاس خون آمد دگر بار

95 نشست و ماجرا از دل ادا کرد %~% بسی برجانش آبستن دعا کرد

96 کنیزک پرده دار کار او شد %~% چو مه در پرده خدمتگار او شد

97 بشیر و شکرش پروانه میداد %~% چو شهدش تربیب درخانه میداد

98 چو زن را نوبت زادن درآمد %~% ز غنچه گل بافتادن درآمد

99 گلی بشکفت همچون نوبهاری %~% که حسنش ماه را بنهاد خاری

100 چو آمد بر زمین آن سرو دلخواه %~% خجل در پرده شد بر آسمان ماه

101 چنان پاکیزه و بازیب و فر بود %~% که خورشیدی ز جمشیدی دگر بود

102 چوجانآمد عزیز از مصر شاهی %~% چو یوسف نیل چرخ از شرم ماهی

103 اگرچه کودک یکروزه بود او %~% بتن یکسالهیی را مینمود او

104 چنین دانم که از دریای عنصر %~% نظیر او نخیزد دانه در

105 چو مادر دید ماه و سرو باغش %~% جهان روشن شد از چشم چراغش

106 برومی کرد نام آن دلستان را %~% که باشد پارسی خسرو زبان را

107 کنیزک گفت کاکنون وقت آنست %~% که رفتن به بود کار این زمانست

108 بشهر خود برم این دلستان را %~% چو جانست او بکوشم سخت جان را

109 که میدانست کان گل را ms038 بناچار %~% گلی در آب خواهد بود پرخار

110 دری کان از صدف آمد بصد ناز %~% بدریا افکند خاتون بسر باز

111 بزهر آن نوش لب را چاره جوید %~% بدارو درد آن مهپاره جوید

112 بسی بگریست مادر از پس او %~% که بود آن مادر بیکس کس او

113 ولی چون کار سخت افتاد ناکام %~% چو مرغی ماند بی دردانه در دام

114 اگر ما روز و شب تدبیر سازیم %~% همان بهتر که با تقدیر سازیم

115 سپر چون نیست یک تیر قضا را %~% رضاده حکم و تقدیر خدا را

116 کنیزک دل از آن بنگاه برداشت %~% بکشتی در نشست و راه برداشت

117 دو گنجش بود در کشتی نهاده %~% یکی از زر دگر از شاه زاده

118 دو خادم نیز خدمتگار بودند %~% که چون کافور و عنبر یار بودند

119 درآمد باد و ابری سخت ناگاه %~% بگردانید کشتی قرب یک ماه

120 به بیراهی بس کشتی نگون کرد %~% باخر سر بآبسکون برون کرد

121 کنار بحر جمعی کاروان بود %~% شکر لب همچو شمعی در میان بود

122 مگر آن کاروان میشد باهواز %~% بهمراهی ایشان گشت دمساز

123 روانه شد چنان کز باد خاکی %~% بزیر محمل او بیسراکی

124 زهر منزل بهر منزل همی شد %~% سبک میشد از آن کز دل همی شد

125 شبی تیره جهانی آرمیده %~% سیاهی در پلاس شب دمیده

126 زمینی بود بگرفته سیاهی %~% فکنده قیر برمه سایگاهی

127 همه شب شب سیاهی میسرشتی %~% شتر در شب سیاهی مینوشتی

128 شبانروزی بماهی ره بریدند %~% سرمه رهزنان در راه دیدند

129 بگرد کاروان بس حلقه کردند %~% ز حلق آن حلقه در خون غرقه کردند

130 مگر دزدی که خون بی باک میریخت %~% ز حلق دایه خون بر خاک میریخت

131 بسی از درد دل آن دایه بگریست %~% که بی من چون بود این طفل را زیست

132 ندارم از جهان جز نیم جانی %~% دهید این نیم جان را ms039 نیم نانی

133 که تا هر کار کان آید ز دستم %~% بدان رغبت نمایم تا که هستم

134 چو بس بیچاره میدیدند او را %~% بجان آخر ببخشیدند او را

135 بره درباخودش بسیار بردند %~% ز بیمارش بسی تیمار خوردند

136 چو خوزستان پدیدار آمد از دور %~% شکر را سر بره دادند رنجور

137 کنیزک ماند با آن بچه خرد %~% برهنه پای و سر بر دست میبرد

138 گرسنه بیسر و سامان بمانده %~% ز جان سیر آمده حیران بمانده

139 طمع ببرید ازدور جوانی %~% چو پیری ناامید از زندگانی

140 ز دست روزگارش پای در گل %~% ز چرخ بیسر و پا دست بر دل

141 چو ابری بر رخ صحرا بمانده %~% چو باران اشک بر صحرا فشانده

142 ز نرگس روی آن صحرا فروشست %~% ز اشک او گل از صحرا برون رست

143 ز خون چشم صحرا کرد پرگل %~% جهانی درد صحرا کرد بر دل

144 دلش از صحن آن صحرا برون بود %~% تنش وابسته صحرای خون بود

145 ز خون هر سنگ صحرا کرد گلگون %~% دل هر سنگ صحرا گشت ازو خون

146 بزاری چشم بر صحرا نهاده %~% وزو فریاد در صحرا فتاده

147 در آنصحرا ز ابر افزون گرسته %~% وزو هر سنگ صحرا خون گرسته

148 در آن صحراش یک گرگ آشنانه %~% ز صحرا در دلش جز تنگانه

149 چو تنگی دید در صحرای سینه %~% ز سینه ریخت بر صحرا خزینه

150 بسی سودا بصحرا خواست آورد %~% ولیکن همچو صحرا کاست آورد

151 بآخر شش شبانروز آن دلفروز %~% قدم میزد بره تا هفتمین روز

152 چو پیدا گشت از ایوان چارم %~% بروز هفتمین سلطان انجم

153 ز چرخ نیلگون آیینه خور %~% سپیده سرمه ریخت از مهبط زر

154 چنان آن گوی زر زیر علم شد %~% که لوح مه ز تیغ او قلم شد

155 بخوزستان رسید آن تنگ شکر %~% گرفته شیرخواری تنگ در بر

156 بره در منظری پر ms040 کار میدید %~% یکی ایوان فلک کردار میدید

157 چنان ازدور آن ایوان نمودی %~% که جفت طاق نوشروان نمودی

158 دکانی بود پیشش سرکشیده %~% فلک بابام او سر در کشیده

159 کنیزک سخت سستی داشت در راه %~% بدکانی برآمد چون بشب ماه

160 ز رنج شیر و تفت آشکاره %~% بنالید آن شکر لب شیرخواره

161 کجا برگ گلی را تاب باشد %~% که در شهری شکر بی آب باشد

162 بسستی سیمبر را بر بیفتاد %~% زبانش پیش دراز در بیفتاد

163 ز نرگس روی زر پر سیم کرد او %~% دل پرخون بحق تسلیم کرد او

164 چو کاری سخت آمد پیش مخروش %~% سبک کن حلقه تسلیم در گوش

165 دلی در بند تا وقتش درآید %~% ترازان حلقه درها برگشاید

166 که حق یک در نبندد مصلحت را %~% که صد نگشایدت صد منفعت را

167 شه آن ناحیت را بود باغی %~% زحوضش چشمه گردون چراغی

168 بخوشی باغ در عالم علم بود %~% مگر آن باغ خوش باغ ارم بود

169 کنیزک بر در آن باغ خفته %~% دلش بیدار و عقل و هوش رفته

170 برون آمد از آن در باغبانی %~% گلی تر دید پیش گلستانی

171 کجا مه مرد بود آن مرد را نام %~% جوانمردی او را کهتر ایام

172 در آن نزدیک طفلی مرده بودش %~% جهان پیر جانی برده بودش

173 مصیبت خورده مرد از باغ میرفت %~% ز درد طفل دل پر داغ میرفت

174 زن مه مرد با او بود همراه %~% ز طفل رفته اندر ناله و آه

175 جهان آن طفلشان افکند در سر %~% که تا این طفل را گیرند در بر

176 چو دیدندنش چنان بر در بمانده %~% مهی ماه نوش در بر بمانده

177 بدو مه مرد ظنی بس نکو برد %~% بکهتر خانه خویشش فرو برد

178 نشست القصه مرد و زن سخنور %~% بپرسیدند حال آن سمنبر

179 سمنبر گفت حال من درازست %~% نمانده آب و یک نانم ms041 نیازست

180 که این گلرخ ز بی شیری مادر %~% گدازان شد ز بهر شیر و شکر

181 توانم دید خود را خاکساری %~% نیارم دید بر فرقش غباری

182 بشد مه مرد حلوا برد و نانش %~% که طفلش مرده بود این بود و آنش

183 توهم ای مرد مرده باش از پیش %~% که تا حلوا رسد از تو بدرویش

184 چو حلوا خوردن تو بیش گردد %~% شود خون و سزای نیش گردد

185 چراحلوا بشیرینی کنی نوش %~% که خون آرد بشیرینیت در جوش

186 ز حلوا کی بود روی سلامت %~% که حلوا در قفا دارد حجامت

187 درونت دوزخست ای مالک خویش %~% طبق دارد ز جسمت هفت بندیش

188 گر آرندت طبق با نان ز مطبخ %~% طبق بانان در اندازی بدوزخ

189 بهر گندم که خوردی بیحسابی %~% دلت را با بهشت افتد حجابی

190 شکم چون دوزخی با هفت در دان %~% درو هروادیی وادی دگر دان

191 ازان یک وادیش پیشان ندارد %~% که حرص آدمی پایان ندارد

192 اگر معده نبودی غم نبودی %~% خصومت در همه عالم نبودی

193 شنودی قصه حلوا و نان را %~% بسست این زله کن این را و آن را

194 کنیزک چون بسی حلواو نان خورد %~% دلش شد گرم و تن زنهار جان خورد

195 عرق همچون گلاب از وی روانشد %~% دو گلبرگش چو شاخ زعفران شد

196 دو چشمه خشک باز آمد ز پستانش %~% دو چشمه چشم بگشاد ازنم آنش

197 ز بیماری درآید کوه از پای %~% چه سنجد کاه برگی باد پیمای

198 برنجوری شکر شیرین نیاید %~% که لب را از شکر تلخی فزاید

199 بتراز تن شکستن زحمتی نیست %~% ورای تندرستی نعمتی نیست

200 دو نعمت را مکن در شکر سستی %~% یکی امن و دگر یک تندرستی

201 چو در باغ آن سمنبر گشت بیمار %~% بماند آن باغبان در رنج و تیمار

202 بزن گفت ای غلام تو زمانه %~% نهان دار این کنیزک ms042 را بخانه

203 که تا گر این کنیزک زار میرد %~% دلم این طفل را دلدار گیرد

204 که هرگز در همه روی زمین من %~% ندیدم ماهرویی مثل این من

205 ببینی گر بود از عمر بهره %~% که چون زیبا شود این ماه چهره

206 بدین روی و بدین منظر که او راست %~% بماهی و بسروی ماند او راست

207 بجان خواهم که کارش را کنی ساز %~% نگیری زین شکر لب شیرخود باز

208 زنش گفتا بجان فرمان برم من %~% که گر این طفل بردم جان برم من

209 چنان در پرده پنهان دارم این راز %~% که نتواند شدن از پرده آواز

210 ز زیر پرده این در شب افروز %~% نگردد آشکارا گر شود روز

211 چو نور دیده او را راز دارم %~% بزیر هفت پردهش باز دارم

212 زن بد را مده نزدیک خود جای %~% که مردان از زن نیکند بر پای

213 بسی بهتر بود در کنج خانه %~% عیال نیک از گنج و خزانه

214 چو مرد نیک رازن سازگارست %~% همه کارش بدان زن چون نگارست

1 کنیزک را چو وقت مرگ آمد %~% درخت عمر او بی برگ آمد

2 جهانش دستکاری خواست کردن %~% طریق کژ نمایی راست کردن

3 هنوز آن روی چون گل ناشکفته %~% گل او خواست شد در گل نهفته

4 چو مرگ آمد دلش برخاست از درد %~% که شد خورشید عمرش ناگهان زرد

5 کنیزک بر جوانی زار بگریست %~% ز جور چرخ کج رفتار بگریست

6 زن مه مرد را گفت ای گرامی %~% سرآمد بر دل من شادکامی

7 جهانم می بنگذارد چه سازم %~% که پیش آمد رهی دور و درازم

8 صلای عمر من در داد ایام %~% بجای مرگ بنشینم سرانجام

9 بسی رفتیم و چون ره بس درازست %~% که میداند که چندین راه بازست

10 ندیدم شادی و غم بیشمارست %~% چگویم چون نه دل نه روزگارست

11 ولی این کودک نیکو لقا را ms043 %~% نگهدارید از بهر خدا را

12 که این طفل گرامی شاهزادست %~% ز شاهی در گدایی اوفتادست

13 سزد از ترک خورشیدش غلامی %~% که قیصر زاد روم است این گرامی

14 خدا را دارد این طفل و شما را %~% گواه این سخن کردم خدا را

15 سپردم با شما او را بصد ناز %~% که تا فردا سپاریدش بمن باز

16 ندارد هیچکس خصمش خدایست %~% کنون این کار کار آن سرایست

17 نهان در موی یک انگشتری داشت %~% که مهر او نشان قیصری داشت

18 بدو گفت این پسر با این نشانی %~% اگر در خفیه با قیصر رسانی

19 ز رفعت سر بگردونت رساند %~% بنقد گنج قارونت رساند

20 چو هر دو این سخن را گوش کردند %~% تو گفتی زهر ازان لب نوش کردند

21 بسی بگریستند و جای آن بود %~% پذیرفتند ازو ورای آن بود

22 کنیزک را از آن گرداب حسرت %~% روان شد از دو نرگس آب حسرت

23 چو درتلخی مردن مبتلا شد %~% بسختی جان شیرین زو جدا شد

24 فرو مرد آتش روز جوانی %~% برش طفلی چو آب زندگانی

25 چنان زین تنگنا بگذشت زود او %~% که گفتی در جهان هرگز نبود او

26 جهان پیرست اما طفل سالست %~% که در پیریش طفلی همچو زالست

27 اگر پیری نبودی طفل پیشه %~% نگشتی سال و ماهش نو همیشه

28 گل بی برگ را بی مایه بگذاشت %~% چه مادر چه پدر چه دایه بگذاشت

29 بسی دارد جهان زین دستکاری %~% نخواهد یافت یک جان رستگاری

30 اگر جانست نام و گر جهانت %~% جهان بیجان کند در یک زمانت

31 درین عالم همه غرق جهانی %~% در آن عالم همه مشغول جانی

32 جهان را ترک گیر و خصم جان شو %~% ز هر دو بگذر و جان جهان شو

33 ز کار این زن بی کس زمانی %~% اگر مردی تو خون بگری جهانی

34 مثال کار عالم همچو میغست %~% که برقش درد ms044 و بارانش دریغست

35 دریغا خفته ماندی و بصد سوز %~% دریغا بر تو میبارد شب و روز

36 کنیزک چون جهان بروی بسر شد %~% جهان جان بستدو جای دگر شد

37 چو زن در خاک کرد آن مهربان را %~% بجان پذرفت طفل دلستان را

38 نهادش نام هرمز طفل دلریش %~% گرفتش زن ببر همچون دل خویش

39 چو چشمش جای زیر پرده کردند %~% بشیر و شکرش پرورده کردند

40 چنان پرورده شد در پرده ناز %~% که بیرون نامدش از پرده آواز

41 چو در پرده بت آفاق بودی %~% پس او در پرده عشاق بودی

42 چو شد آن سرو سیمین پنج ساله %~% بلالایی برویش رفت لاله

43 چنان بی مثل گشت آن ماهپاره %~% که گشت از رشک رویش ماه پاره

44 اگر من دم زنم از شرح رویش %~% پریشانیم بار آرد چو مویش

45 چو در وی یک نظر ارزید جانی %~% بمهرش هر نفس نازید جانی

46 کسی کز دور وصفش میشنیدی %~% ترنج ودست بی او میبریدی

47 همه کشور ازو پرجوش میشد %~% که هرکش دید ازو مدهوش میشد

48 دل مه مرد از آن در گرامی %~% چو دریا موج میزد شادکامی

49 جهان بی صبح روی او ندیدی %~% دعا چون صبح بروی میدمیدی

50 بخوزستان شهی خورشید فر بود %~% که او را پنج ساله یک پسر بود

51 بنام آن مهر پرور بود بهرام %~% که از بهرام بهری داشت جزنام

52 چو هرمز بود آن شهزاده را حال %~% بهم آن هر دو مه بودند همسال

53 چو وقت آمد که آن شهزاده بهرام %~% شود چون مشتری در علم احکام

54 خدیو شهر خوزان شاه اقلیم %~% نشاندش پیش استادی بتعلیم

55 بسی همزاد او با هم نشستند %~% همه از جان دلی در کار بستند

56 ز چندان کودکان هرمز یکی بود %~% که عقلش بیش و عمرش اندکی بود

57 زاندک عمر بسیاری خرد داشت %~% ز عمر خویش کاری نیک برداشت ms045

58 چو هرمز لوح بگرفت و قلم زد %~% ز نور علم جان او علم زد

59 علی الجمله در اندک روزگاری %~% نماندش در هنر آموزگاری

60 اگرچه یک سخن چون موی بودی %~% ازو یک موی را صد روی بودی

61 چنان در بذله گفتن بی بدل شد %~% که آن بیمثل در گیتی مثل شد

62 چنان برداد و دانش شد توانا %~% که شاگردیش کرد استاد دانا

63 لغتها ترکی و تازی درآموخت %~% ز عبری و ز رومی دل برافروخت

64 چنین میگفت با مه مرد استاد %~% که گاوی را فریدون حق فرستاد

65 بصورت فره شاهیست او را %~% بمعنی سخت آگاهیست او را

66 ندانم تا کجا خواهد رسیدن %~% کنون باری بما خواهد رسیدن

67 چنان بیدار بختی گشت هرمز %~% که نتوان دید آن درخواب هرگز

68 دمی دم می نزد بهرام بی او %~% زمانی مینیافت آرام بی او

69 بشادی از دبیرستان خود شاه %~% بسوی باغ رفتندی شبانگاه

70 همه شب چون دو شاه از دلنوازی %~% بگرد باغ گشتندی ببازی

71 چو مرغ صبح افتادی بفریاد %~% چو جوزا هر دو رفتندی باستاد

72 چو از انواع دانش بازپرداخت %~% بتیر و تیغ و یوز و باز پرداخت

73 دوبازو همچو دوران هیون کرد %~% بمردی شیر مردان را زبون کرد

74 بیکدست آسیا سنگی سپردی %~% نماندی گرچه فرسنگی ببردی

75 برافگندی بقوت گرز از مشت %~% قلم کردار بگرفتی بانگشت

76 اسد چون بر فلک میدید کارش %~% خجل میشد ز گرز گاو سارش

77 چو بر مرکب شدی چون ژنده پیلی %~% بدشواریش بردی اسپ میلی

78 چو تیرش ازکمان یک نیم رفتی %~% سخن در موی یا در میم رفتی

79 چو رفتی از کمان تیرش بتعجیل %~% بپیکان درکشیدی مور رامیل

80 چو گشتی از سر مویی هدف ساز %~% چو موئی سر زهم بشکافتی باز

81 بتاب ار تیر پرتابی گشادی %~% ازین عالم بدان عالم فتادی

82 اگردر خشم تیری درکشیدی %~% بچشم سوزن ms046 عیسی رسیدی

83 کشیدی تیر تا گوش و وزان چشم %~% ز گوش خود رسانیدی بدان چشم

84 وگر تیری زدی بی هیچ زوری %~% قلم کردی ز پیکان پای موری

85 چو تیغ نیلگون در کف گرفتی %~% ز تیغش بحر نیلی کف گرفتی

86 ز بیم تیغ او چون میغ لرزان %~% اجل بر تیغ رفتی خسته از جان

87 ز تف برق تیغش نامداران %~% سپر بر آب افکندی چو باران

88 چو از فتراک بگشادی کمندی %~% هژبران را بگردن برفگندی

89 چو سر پنجه زدی بر پای نیزه %~% ز سندان بر دمیدی سنگ ریزه!

90 چنانش نیزه گردان بود در چنگ %~% کزو آتش شدی سیماب در سنگ

91 اگر در پیش رمحش خاره بودی %~% بیک ساعت همی صد پاره بودی

92 وگر سوی فلک زوبین فگندی %~% بزخمی خوشه پروین فگندی

93 چو چوگان گیر و میدان جوی گشتی %~% فلک چوگان و ماهش گوی گشتی

94 چو گوی آن ماه افگندی بره در %~% مه از کویش ببردی گوی بر سر

95 شد آن چشم و چراغ روی آفاق %~% بعلم و زور چون ابروی خود طاق

96 چنان آوازه او معتبر شد %~% که چرخ ازوی بپا آمد بسر شد

97 چو سال هرمز آمد برده و شش %~% رخش برنه جهان بفروخت آتش

98 بخوبی خط زیباییش دادند %~% مثال عالم آراییش دادند

99 درآمد خط سبزش از بناگوش %~% خطش شد سبزه زار چشمه نوش

100 خط سبزش که جان را قوت بودی %~% زمرد رنگ بر یاقوت بودی

101 سر زلفش کمند جان و تن بود %~% لب لعلش بلای مرد و زن بود

102 بهرجایی که حوری سیمبر بود %~% ز عشق روی او رویش چو زر بود

103 بتی کو طوطی خطش بدیدی %~% دلش در بر چو مرغی میتپیدی

104 ز عشقش جمله را خفتن نبودی %~% ولیکن زهره گفتن نبودی

105 چو زیر خط نشست آن مشک ماهش %~% فغان برخاست از خط سیاهش

106 ز ms047 زیبایی که خط او بپیوست %~% نمیآموخت کس را بر خطش دست

107 چو طوطی بود خطش پر گشاده %~% دری در بسته و شکر گشاده

108 ز سنبل در خط آمد لاله زارش %~% چو گلبرگی که باشد مشک خارش

109 نبودش جز تماشا هیچ کاری %~% کبابی و شرابی و شکاری

110 عجب ماندند از رویش جهانی %~% که چون خیزد شهی از باغبانی

111 چو بر گلگون نشستی روی چون ماه %~% فرو بستی زبس نظارگان راه

112 یکی میگفت هرمز آن او نیست %~% که شهزادیست هرگز آن او نیست

113 یکی گفتی ازو چون شاه خیزد %~% ز خوزستان چگونه ماه خیزد

114 چو هرمز در توانایی چنان شد %~% که هر مردی ز زورش ناتوان شد

115 بآسانی شبی آن کار کردی %~% که ده روز آن کسی دشوار کردی

116 چنان مه مرد بر وی مهربان شد %~% که مهر هرمزش مهر روان شد

117 وزانجا کاصل فرهنگ شهی بود %~% دل هرمز ز مهر او تهی بود

118 بدل میگفت مه مردم پدر نیست %~% مرا در دل ز مهر او اثر نیست

119 نماند چهر او با چهره من %~% ندارد هرگز او خود زهره من

120 ازین غم گرچه دل پرجوش بودش %~% ضرورت را زبان خاموش بودش

1 الا ای پیک باز تیز پرواز %~% چو در عالم نداری یک هم آواز

2 دمی گر میزنی بر انجمن زن %~% نفس بیخویشتن با خویشتن زن

3 چو یک همدم نمیبینم زمانیت %~% که خواهد بود همدم در جهانیت

4 تو خود را تا ابد محرم تمامی %~% که هم همخانه هم همدم تمامی

5 بگوی این قصه و با خویشتن گوی %~% بخوشگویی ببر از خویشتن گوی

6 چنین گفت آن سخن ساز سخن سنج %~% که برده بود عمری در سخن رنج

7 که شاهنشاه خوزی دختری داشت %~% که هر موییش در خویی سری داشت

8 سمنبر خواهر بهرام بودی %~% گلش اندام و گلرخ نام بودی

9 بنگشادی شکر ms048 از شرمگینی %~% گلش میخواندند از نازنینی

10 اگر عاقل بدیدی نقش رویش %~% شدی دیوانه زنجیر مویش

11 وگر دیوانه دیدی روی آن ماه %~% چو عاقل آمدی زان نقش با راه

12 همه صورتگران صورت آرای %~% ز رویش نقش بردندی بهر جای

13 که نقشش بود دل را نقش بر سنگ %~% چو مویش برد رویش نقش ارژنگ

14 چو مثل نقش گل در هیچ حالی %~% نبود امکان نقشی وجمالی

15 چونقاشان لطیفش نقش بستند %~% قلم بر نقش حسن او شکستند

16 زبانها پر ز شرح حال او بود %~% بر ایوانها همه تمثال اوبود

17 نبودی ماه را اندازه او %~% ز مه بگذشته بود آوازه او

18 کمین بر انس و جان زلفش چنان داشت %~% که هر موییش جانی بر میان داشت

19 کمان را پر زاغ هر دو ابروش %~% کشیده تا بگوش از زاغ گیسوش

20 هزاران قلب بشکسته بدیده %~% از آن مژگان صف بر صف کشیده

21 برخ بر هر بتی خالی دگر داشت %~% ولیکن خال او حالی دگر داشت

22 رخ شیرینش لعلی بود در پوست %~% بر سیمینش سیمی بود دل دوست

23 لب جان بخش او را آب حیوان %~% شده چون صورتی بیجان در ایوان

24 دهانش تنگ شکر لیک گلرنگ %~% چو چشم مردم دیده ولی ننگ

25 بسی در چشم مردم داشتی گوش %~% که سیمایش کند در چشمه نوش

26 ولی چون رهگذر بربسته بودی %~% امیدش منقطع پیوسته بودی

27 دهانی چون دهان همزه یک نیم %~% چو اقلیمی شکر در چشم یک میم

28 زهی ملکی که در اقلیم او بود %~% که عالم پر شکر از میم او بود

29 میان میم بی نون حرف سین داشت %~% ولی در لعل سی در ثمین داشت

30 چهی در سیم داشت آن سنگدل ماه %~% رسن افگنده مشکین بر سر چاه

31 اگر خود بیژن مردانه بودی %~% ز عشق چاه او دیوانه بودی

32 بلوری را که آبش زیر پل ms049 بود %~% غلام ساعد سیمین گل بود

33 ببالا بود چون سرو بلندی %~% نبودش هیچ باقی جز سپندی

34 دل عشاق خود بود آن سپندش %~% که میسوخت آتش لعل چو قندش

35 شده هر موی بر حسنش دلیلی %~% چه چیزش بود در خور جز که نیلی

36 همه خوبان مصر حسن آن نیل %~% کشیدندی بنام او بتعجیل

37 ز دارالملک حسنش داروگیری %~% همه چیزیش نقد الا نظیری

38 نظیرش بود گر خود گاه گاهی %~% همی کردی در آیینه نگاهی

39 ز بس کاوازه او شد پدیدار %~% بجان گشتند شاهانش خریدار

40 یکی شه بود در شهر سپاهان %~% که بودندی غلامش پادشاهان

41 نه چندانی بزرگی بود او را %~% که بتوان گفت شرحی زود او را

42 گل سیراب را خواهندگی کرد %~% تلطفها نمود و بندگی کرد

43 بسی نوبت زر و زاری فرستاد %~% بدلبر دل بسرباری فرستاد

44 که سوی ما فرست آن سیمبر را %~% که قدری نیست اینجا سیم و زر را

45 میان سیم و زر سازم نشستش %~% کلید گنج بسپارم بدستش

46 چو از من میگشاید این چنین نقد %~% ترا بی نسیه باید بستن این عقد

47 جهان را نیست شهزادی به از من %~% که خواهی یافت دامادی به از من

48 شکفت از کار گلرخ شاه شاهان %~% که رست او را نباتی در سپاهان

49 چو سالی بگذرد پیش سپاهی %~% پس از سالی ببندد عقد ماهی

50 شه آن اندیشه در دل همچو جان داشت %~% ولیکن چرخ در پرده نه آن داشت

51 قضا را گلرخ دلبر چو ماهی %~% ببام قصر بر شد چاشتگاهی

52 تماشا را برآمد تا لب باغ %~% نهادش آن تماشا بر جگر داغ

53 بزیر بید هرمز بود خفته %~% ز مستی عقل زایل هوش رفته

54 قبا از بر چو گل در پای کرده %~% خطش بر ماه شهر آرای کرده

55 کتان غلغلی نو در بر گل %~% ازو غلغل در افتاده ببلبل

56 ms050 هزاران حلقه پیش مه فگنده %~% ذؤابه بر میان ره فگنده

57 رخی چون گل لبی چون چشمه نور %~% چگویم از لب و دندان گل دور

58 از آن چاهش که در زیر ذقن بود %~% چو یوسف عقل خونین پیرهن بود

59 سر زلفش رسن افگنده بر ماه %~% دل گل زان رسن رفته فرو چاه

60 سر آن حلقههای زلف پر چین %~% شده در گردن گل طوق مشکین

61 بتلخی پسته شورش دلازار %~% بشیرینی چو شکر تیز بازار

62 رخش لاف جهان آرای میزد %~% جهان را حسن او سر پای میزد

63 خطی چون مشک و رویی همچو ماهی %~% چو گل در بر فگنده خوابگاهی

64 شده سرو بلندش بر زمین پست %~% میان سایه و خورشید سرمست

65 خط چون طوطیش در سایه بید %~% دم طاوس نر در عکس خورشید

66 خرد بر گرد راه او نشسته %~% عرق بر گرد ماه او نشسته

67 کمند عنبرینش خم گرفته %~% گل صد برگ او شبنم گرفته

68 غم عشقش زهی سودای بی سود %~% لب لعلش زهی حلوای بی دود

69 چو گل را نرگس تر بر مه افتاد %~% دلش چون ماهتابی در ره افتاد

70 چو گلرخ آن سمنبر را چنان دید %~% چو جانش آمد بروی او جهان دید

71 ز عشقش آتشی در جانش افتاد %~% که دردی سخت بی درمانش افتاد

72 دلش در عشق معجون جنون ساخت %~% رخش از اشک صد هنگامه خون ساخت

73 چو در دام بلای عشق آویخت %~% هزاران دانه خون بر رخش ریخت

74 بدانسان غمزه او دل ربودش %~% که گفتی غمزه خون آلود بودش

75 دلش در پای دلبر سرنگون شد %~% سر خود برگرفت و رفت خون شد

76 چو مرغی در میان دام میسوخت %~% وزان آتش چو عود خام میسوخت

77 دم سرد از جگر میزد چو کافور %~% فرو میبرد آب گرم از دور

78 چو ابر نوبهاری اشک ریزان %~% چو گلبرگ از صباافتان و ms051 خیزان

79 بمانده در عجب حالی مشوش %~% ز دست دل دلی در دست آتش

80 دلش صد داستان بر عشق خوانده %~% چو شخصی بی خرد در عشق مانده

81 خرد با عشق بسیاری بکوشید %~% ولیکن عشق یکباری بجوشید

82 همی بدرید جان آن سرو سرمست %~% بجای جانش آمد جامه در دست

83 بزد دست و قصب از مه بیفگند %~% کمند دلشکن در ره بیفگند

84 جهان بر چشم او زیر و زبر شد %~% بیفتاد و ز مستی بیخبر شد

85 چگونه پر زند در خون و در گل %~% میان راه مرغ نیم بسمل

86 چنان پر میزد آن مرغ دل افگار %~% که از جان و ز دل میگشت بیکار

87 جهان عشق دریای عظیمست %~% سفینه چیست عقلی بس سلیمست

88 تو تا مشغول بیتی و سفینه %~% از آن دریات نبود نم بسینه

89 دلش ناگه بدریایی فرو شد %~% بکنج محنتش پایی فرو شد

90 میان آتش سوزان چنان بود %~% که نتوان گفت کز زاری چسان بود

91 چو طفلی شیر خواره تشنه آب %~% ز رنج تشنگی جان داده در تاب

92 چو مرغی بی زبان محتاج دانه %~% نه بالی نه پری نه آشیانه

93 چو ماهی زابخوش بیرون فتاده %~% میان ریگ غرق خون فتاده

94 چو موری پر فگنده پای کنده %~% نگونساری بطاسی در فگنده

95 چو آن پروانه اندر پیش آتش %~% میان سوختن جان میدهد خوش

96 دودیده خیره و دو دست بر دل %~% چونقش سنگ پایش مانده در گل

97 بمانده بی کلیدی مشکل او %~% جگر تفته ز ره رفته دل او

98 بدل گفت این چه آتش بود آخر %~% که ازجانم برآمد دود آخر

99 دلم سرگشته نامحرمی شد %~% عروسی من اکنون ماتمی شد

100 برفت از دست من سر رشته دل %~% ز دست دل شدم سرگشته‌دل

101 ز دست تو بجان آیم دلا زود %~% که آوردی چنین پای گل آلود

102 که داند کانچه در جان ms052 من افتاد %~% چگونه عقل ازو بر گردن افتاد

103 که داند کانچه دل بر موج خون کرد %~% سر آخر از کجاخواهد برون کرد

104 چه سازم یا کرا بر گویم آخر %~% که گل را باغبانی جویم آخر

105 چگونه ما دو را باهم توان داد %~% که من شهزادهام او باغبان زاد

106 نه بتوان گفت با کس این سخن را %~% نه نتوان خواستن آن سرو بن را

107 نه دل را روی آزادیست زین بند %~% نه گل را یک شکر روزیست زین قند

108 نه چشم از روی وی بر میتوان داشت %~% نه او را نیز در بر میتوان داشت

109 اگر این راز بگشایم زمانی %~% بزشتی باز گویندم جهانی

110 بسی به گر لته در حلق مانم %~% ازان کاندر زبان خلق مانم

111 خدایا میندانم هیچ تدبیر %~% شدم دیوانه زان موی چو زنجیر

112 اگر جانست بیش اندیش دردست %~% وگر دل سیل خون در پیش کردست

113 کمابیشی من پیداست آخر %~% ز خون من چه خواهد خاست آخر

114 جهان از مرگ من ماتم نگیرد %~% ز مشتی استخوان عالم نگیرد

115 بگفت این و بصد سختی از آن بام %~% فروتر شد بصد سختی بناکام

116 نه یک همدم که یک دم راز گوید %~% نه یک محرم که رمزی باز گوید

117 همی شد از هوای خویش درخشم %~% همی گشت آه در دل اشک در چشم

118 از آن شد تفته اندر عشق جانش %~% که میجوشید مغز استخوانش

119 چو مستی تشنه دل پر سوز مانده %~% لبش بی آب جان افروز مانده

120 کسی لب تشنه پیش آب حیوان %~% چگونه ترک گوید ترک نتوان

121 چو گردانید روی از روی هرمز %~% ز دست دل شد آن بتروی عاجز

122 ز دست عشق غوغا کرد ناگاه %~% بدان نظاره آوردش دگر راه

123 دلش گردن کشید از دلنوازش %~% فلک آورد گردن بسته بازش

124 نمیآورد گل طاقت دگربار %~% بشورید ای خوشا شور ms053 شکر بار

125 دلش در بیخودی شد واقف عشق %~% صلا در داد جان را هاتف عشق

126 همی زد مژه و خوناب میریخت %~% ز بادام اشک چون عناب میریخت

127 بدل میگفت آخر این چه حالست %~% ز هرمز خار در پایت محالست

128 بخوبی گرچه بی مثل جهانست %~% ولی تو پادشاه او باغبانست

129 بگو تا چون تو هرگز نازنینی %~% کجا جستست زینسان همنشینی

130 چگونه آب با آتش شود یار %~% بسی فرقست از طاوس تامار

131 جهانداری بغوری کی توان داد %~% سلیمانی بموری کی توان داد

132 چو جان در آستینش شد دلاویز %~% علم زد عشق او چون آتش تیز

133 بهر پندی که داده بود خود را %~% شد ان هر پند او بندی خرد را

134 ازان پس دل ز جان خویش برداشت %~% خرد را پیش عشق از پیش برداشت

135 زبان بگشاد عشق نکته پرداز %~% خرد را گوشمالی داد ز اغاز

136 که گرچه نام هرمز روستاییست %~% ولی بروی نشان پادشاییست

137 اگر هرمز ندارد نیز اصلی %~% ترا مقصود از اصلست وصلی

138 چو جای وصل دارد اصل کم گیر %~% ز صد گونه هنر یک فصل کم گیر

139 چو هم نیکو بود هم خوش‌گدایی %~% بسی خوشتر ز ناخوش پادشایی

140 ترا روی نکو باید نه شاهی %~% نکو رویست او دیگر چه خواهی

141 شکر چون در صفت افتاد شیرین %~% شکر خور می چه پرسی از کجاست این

142 گدایی سر که و شاهیست شکر %~% ترا صفرا بکشت این هر دو بهتر

143 گلی تو او درین باغست بلبل %~% بسی خوشتر سراید بلبل ازگل

144 گلی تو او لبی دارد شکر ریز %~% تو بیماری بشکر گل درآمیز

145 چوعشق از هر طریقی گفت برهان %~% خرد الزام گشت و عقل حیران

146 اگرچه بود گلرخ شاهزاده %~% ولی شه مات شد از یک پیاده

147 چو عشق آن شیوه شرح یاردادی %~% دل او بیش ازو اقرار دادی

148 نه ms054 زانسان بود گل را عشق هرمز %~% کزوزایل شدی چون عقل هرگز

149 ز بس کالقصه دزدیده نگه کرد %~% جهان برنرگس ساحر سیه کرد

150 بدل میگفت ای دل کارت افتاد %~% بزن جان را که او دلدارت افتاد

151 ز دل تا صبر صد فرسنگ بیشست %~% ز جان تا عشق مویی راه پیشست

152 چه سازم میبباید ترک جان گفت %~% کسی کوکاین سخن با او توان گفت

153 مرا نادیده ماه و آفتابی %~% شدم زین ماه دیدن ماهتابی

154 مثال آنکه جانی یافت دل شد %~% برسوایی مثال من سجل شد

155 چو من ماهی که خورشید دل افروز %~% جهان بر روی من بیند همه روز

156 چو من سروی که صد سرو سرافراز %~% ز قد من کند آزادی آغاز

157 چو من حوری که حوران بهشتی %~% ز من بر خشک میرانند کشتی

158 چو من دری که گر دریا زند جوش %~% کنم یک یک درش را حلقه در گوش

159 چو من لعلی که یاقوت نکو رنگ %~% گرفت از خجلت من قلعه در سنگ

160 چو من شمعی که چون من رخ فروزم %~% چو شمعی شمعدان مه بسوزم

161 چو من گنجی که شب پیروز گردد %~% گر از زلفم طلسم آموز گردد

162 ندارد زهره آن زهره مست %~% که داند داشت زیر کوزهام دست

163 مه رخشنده با این نور دادن %~% نیارد کفش پیش من نهادن

164 اگر چون صبح برگردون بخندم %~% ز پسته راه بر گردون ببندم

165 اگر صد چرب گوی آید بحربم %~% بچربی بر همه خوبان بچربم

166 اگر زلفم بر افشاند سیاهی %~% نخست ازمه در آید تا بماهی

167 وگر رویم ببیند ماه ازین روی %~% نهد از آسمانم بر زمین روی

168 ز چشم گاو میشم شیر افلاک %~% شود مست و زند دنبال بر خاک

169 ز بوی طره مشکین من حال %~% بر آید مرغ مخمل را پر و بال

170 هزاران جان شریک موی جعدم %~% چو ms055 برقی باز میدوزد به رعدم

171 کجا آرد بلوری در برم تاب %~% که از شرم تنم شد سیم سیماب

172 لبم را خود صفت نتوان که چونست %~% که وصف او ازین عالم برونست

173 ز تری آب حیوان ناپدیدست %~% که از شرم لبم ظلمت گزیدست

174 بلب گه جان دهم گه جان ستانم %~% ز خوبی هیچ باقی میندانم

175 لبم گر بادهیی بخشد بساقی %~% از آن مستی نماند هیچ باقی

176 کنون با این همه صاحب جمالی %~% دل لایعقلم شد لاابالی

177 دلی با من بسی در پوست بوده %~% بجان شد دشمن من دوست بوده

178 بیک دیدن که دیداو روی هرمز %~% مرا گویی ندید او روی هرگز

179 بخونم تشنه شد و ز سینه بگریخت %~% ز من آن محرم دیرینه بگریخت

180 گهی در چین زلفش ره بدر برد %~% گهی راهی بهندستان بسر برد

181 گهی در زنگبار مویش افتاد %~% گهی در بند روم رویش افتاد

182 گهی شکر خورد آب حیاتش %~% گهی در خط شود پیش نباتش

183 گهی زان خنده مست مست گردد %~% گهی زان غمزه چابک دست گردد

184 گهی بر پسته او شور آرد %~% گهی بر شکر او زور آرد

185 گهی بر خط او در قال آید %~% گهی بر خال او در حال آید

186 گهی در نرگسش حیران بماند %~% گهی در مجلسش طوفان براند

187 نمیدانم که تا هرگز کند رای %~% بسوی گل چنین دل در چنین جای

188 ز دست این دل پر شیون خویش %~% همی پیچم چو دست اورنجن خویش

189 دل مستم اگر فرمانبرستی %~% بسی کار دلم آسان ترستی

190 چه کرد این دل که خون شد در بر من %~% که این از چشم آمد بر سر من

191 توای دیده چو خود کردی نگاهی %~% بسر میگرد در خون سیاهی

192 بیک نگرش بسی بگریستی تو %~% ندانم تا چرا نگریستی تو

193 کنون جز صبر من رویی ندارم %~% ز صبر ms056 ارچه سر مویی ندارم

194 اگر از سنگ و از آهن کنم صبر %~% دلم را بی قراری بارد از ابر

195 بآخر چون فرو شد طاس سیماب %~% برآمد شاه هرمز را سر از خواب

196 چو شد بیدار ماه مست خفته %~% گل سیراب شد از دست رفته

197 چو زیر بید سر برداشت مویش %~% نهانی گل بروزن برد رویش

198 ز مستی چشم میمالید هرمز %~% که فندق سود بر بادام هرگز

199 چو یافت از فندقش بادام او تاب %~% ز فندق گشت بادامش چو عناب

200 تو گفتی نرگسش سرخی ازان داشت %~% که از خون ریزیش گلرخ نشان داشت

201 چو زلف عنبرین بفشاند از گرد %~% گل بی دل گلابی گشت از درد

202 چو از بستر کلاه آورد برماه %~% فلک پیشش کله بنهاد بر راه

203 چو دست در فشان بر خط نهاد او %~% بخون خلق عالم خط بداد او

204 چو موی مشک رنگ از راه برداشت %~% ز ناف آهوان مشک آه برداشت

205 چو زلف از زیر پای آورد بر دوش %~% بخاست از سبزپوشان فلک جوش

206 چو روی از گرد ره در آب شست او %~% هلاک ماه روشن روی جست او

207 چو در رفتن قدم برداشت هرمز %~% دل گل رفت و تن افتاد عاجز

208 درآمد آتش عشق جگر سوز %~% گرفت از پیش و پس راه دل افروز

209 گل سیراب بر آتش بمانده %~% گلاب از جزع بر آنش فشانده

210 صبوری کوچ کرده عقل رفته %~% دل افتاده خرد منزل گرفته

211 جگر خسته بصر خونبار مانده %~% دهن بسته زبان بیکار مانده

212 جهان بر چشم او تاریک گشته %~% اجل دور از همه نزدیک گشته

213 بهشتی زین جهان بیرون گذشته %~% برو سیلابهای خون گذشته

214 بدینسان مانده بود آن ماهپاره %~% که تا برچرخ پیدا شد ستاره

215 ز طاوس فلک بنمود محسوس %~% مه نو چون هلال پر طاوس

216 چو مه رویی بود صاحب ms057 جمالی %~% کشندش نیل بر شکل هلالی

217 درین شب شکل ماه نو رسیده %~% هلالی بود بر نیلی کشیده

218 شهی در حجره چارم بخفته %~% بمهری ماه را در بر گرفته

219 یکی جاندار خونی بر سر شاه %~% بلی بی خون ندارد جان وطنگاه

220 شده در پاسبانی هندوی چست %~% نه او مقبل نه زو یک نیکوی رست

221 یکی اقضی القضاتی پیشگه را %~% مزور ساخته معلول ره را

222 بتی زا نو مربع وار کرده %~% مثلث ساخته عود از سه پرده

223 دبیر منقلب پیر و جوانی %~% قلم در خط شده زو هر زمانی

224 عروس شب چنان پیرایه ور بود %~% که چون صحن مرصع پرگهر بود

225 شب آبستن آنکه در زمانی %~% بزاده لعبت زرین جهانی

226 که داند تا چرا این هر ستاره %~% درستی مینماید پاره پاره

227 که داند کاین همه پرگار پرکار %~% چرا گردند در خون نگونسار

228 فرو میرد شبش شمع چهارم %~% بروزش کشته آید شمع انجم

229 چو بسیاری برافروخت و فرو مرد %~% جهانی را برآورد و فرو برد

230 گهی مهرش جهان بفروخت بر ماه %~% گهی مه نیز رویی دوخت برماه

231 چوماه او چنان مهرش چنینست %~% بسی در خون بگرداند یقینست

232 کنون وقت آمد ای مرغ دلارام %~% که گلرخ را فرود آری ازین بام

233 چو گل بر بام همچون خار درماند %~% دلش چون حلقه زیروز برماند

234 بلا بر جان او بیشی گرفته %~% وجودش با عدم خویشی گرفته

235 بخون گشته شبیخون در گذشته %~% ز شب یک نیمه افزون درگذشته

236 بصد چشمی چو نرگس در نظاره %~% بگل بر خون گرسته هر ستاره

237 سیه پوشیده شب درماتم او %~% شفق در خون نشسته از غم او

238 صبا از حال گل آگاه گشته %~% ز تف جانش آتش خواه گشته

239 هزاران بلبلان نوبهاری %~% فغان برداشته بر گل بزاری

240 گل گلگونه چهره دایهیی داشت %~% که در خرده شناسی مایهیی داشت ms058

241 فسونگر بود مرغی چابک اندیش %~% بدیدی حیله صد ساله از پیش

242 بشکلی بوالعجب کار جهان بود %~% که لعب چرخ با او در میان بود

243 اگر درجادویی آهنگ کردی %~% ز سنگی موم و مومی سنگ کردی

244 چنان در ساحری گیرا نفس بود %~% که شیخ نجد با او هیچکس بود

245 دمی کان آتشین دم بر گرفتی %~% اگر بر سنگ خواندی در گرفتی

246 زبانی داشت در حاضر جوابی %~% بتیزی چون لب تیغ سدابی

247 دل سنگین او از مکر پر بود %~% بغایت سخت خشم و نرم بربود

248 چو صبح تیز بی خورشید روشن %~% دمی دم می نزد بی گل بگلشن

249 چو برگی دل برولرزنده بودش %~% که گلرخ گوهری ارزنده بودش

250 چو تخت زر ز سیمین تن تهی دید %~% سراچه بیرخ سرو سهی دید

251 وطن میدید و گوهر دروطن نه %~% چمن میدید و گلرخ در چمن نه

252 در ایوان قبله جمشید میجست %~% چراغی خواست وان خورشید میجست

253 چو لختی گرد ایوان گام زد او %~% قدم بر در ز در بر بام زد او

254 سمنبر اوفتاده دید بر خاک %~% ز خون نرگس او خاک نمناک

255 دلش با نیستی انباز گشته %~% ز شخصش رفته جان پس بازگشته

256 گسسته عقد و بسیاری گهر زان %~% بخاک افگنده چشمش بیشتر زان

257 ز خون دیده آن ماهپاره %~% شفق گشته هلالی گوشواره

258 سر زلفش پریشان گشته در خاک %~% شده توزی لعلش بر سمن چاک

259 دلش در بر چو مرغی پر همی زد %~% دمی از دل بر آن دلبر همی زد

260 چودایه دید گل را همچنان زار %~% چو گل شد پای او پرخار از آن کار

261 چنان برقی بجان او درآمد %~% که چون رعدی فغان از وی برآمد

262 گشاد اشک و بسی فریاد در بست %~% دلش از دست شد و افتاد از دست

263 ز بانگ او بتان گشتند آگاه %~% که ms059 هر یک میزدندی بانگ بر ماه

264 گل سیراب را در خون بدیدند %~% دو چشم دل ز گل در خون کشیدند

265 بلا دیدند و آتش بهره گل %~% فشاندند آب گل بر چهره گل

266 چو هر دم آتشی در نی نشیند %~% چنان آتش بآبی کی نشیند

267 چو باد صبحدم بر روی گل جست %~% بآزادی رسید آن سرو سر مست

268 گل بی دل چو قصد این جهان کرد %~% دو نرگس برگشاد و خون روان کرد

269 خیال سبزه خطش عیان شد %~% ز نرگس آب بر سبزه روان شد

270 چو حال خویشتن با یادش آمد %~% ز هر یک سوی صد فریادش آمد

271 سحر از باد سرد او خجل شد %~% فلک از تف جانش گرم دل شد

272 برفت از هوش شکر بار سرمست %~% دگر باره چو بار اول از دست

273 گلی در خون و آتش بوده چندین %~% چگونه تاب آرد نیست مشک این

274 گلاب و مشک بر رویش فشاندند %~% نبود آن گرد از مویش فشاندند

275 رخش چون از گلاب و مشک تر شد %~% گلاب از آه سردش خون جگر شد

276 بتان در نیم شب ماتم گرفتند %~% ز نرگس ماه در شبنم گرفتند

277 بدر مشک از سر گیسو بکندند %~% بفندق ماه یعنی رو بکندند

278 یکی بستر بیاوردند ز اطلس %~% بایوان باز بردندش بده کس

279 همه شب دم نزد چون صبح ازماه %~% که تا پیک سپیده دم زد از راه

280 چونوشد نوبت روز دلاویز %~% برآمد نعره مرغان شب خیز

281 چو پروین همچو گرد از راه برخاست %~% ز باد سرد صبح آن ماه برخاست

282 چو گل برخاست دل بنشست آزاد %~% وزان برخاستن برخاست فریاد

283 چو آن گنج گهر را باز دادند %~% بصدقه گنج زر را درگشادند

284 دل همچون کباب و موی چون شیر %~% کباب آورد و شربت دایه پیر

285 بگل گفت ای سمن عارض چه دیدی %~% کزین ms060 عالم بدان عالم رسیدی

286 فتاده قد تو چون سرو بر خاک %~% بگرد سرو توتوزی شده چاک

287 مگر توزی ز رویت ریخت در راه %~% که توزی را بریزد پرتو ماه

288 زبان بگشاد گلبرگ سمن بوی %~% که گر از صد زبان گردم سخن گوی

289 ز صد نتوانم ای دایه یکی گفت %~% نه از بسیار با تو اند کی گفت

290 ز دل تنگی شدم بر بام ناکام %~% که ای من خاک بادی کاید از بام

291 سوی آن باغ رفتم در نظاره %~% تماشا چون گلم دل کرد پاره

292 گلی دیدم چمن آراسته زو %~% ز هر برگی فغان برخاسته زو

293 ز بویش بود ریحانی نفس بود %~% زرنگش دیده را از لعل بس بود

294 از آن گل آتشی در دل فتادست %~% چو آن بلبل که اندر گل فتادست

295 ز شاخی بلبلی چون دید آن گل %~% ببی برگی فتاد از عشق بلبل

296 گهی از عشق گل آوازمیداد %~% گهی دل را بخون سرباز میداد

297 گهی میگشت در یکدم بصد حال %~% گهی میزد بصد گونه پر و بال

298 گهی در روی گل نظاره میکرد %~% گهی چون گل قبا را پاره میکرد

299 بآخر آتشی در بلبل افتاد %~% ز شاخ سبز پیش آن گل افتاد

300 میان خاک و خون چندان بسر گشت %~% که از پای و سر خود بیخبر گشت

301 مرا زان درد‌آتش در دل افتاد %~% ز آتش دود دیدم مشکل افتاد

302 از آن آتش دلم چون دود خون گشت %~% پلی بستم ز خون بنگر که چون گشت

303 بیک باره دلم از بس که خون شد %~% بپل بیرون نشد از پل برون شد

304 خداوند جهان بیرون شوم داد %~% درون دل ز سر جایی نوم داد

305 وگرنه باز ماندم در هلاکی %~% چو ماهی بودمی بر روی خاکی

306 دواسبه سوی رفتن داشتم ساز %~% فرستادم کنون ناگاه خرباز

307 پس آنگه دایه گفت ms061 ای گلرخ ماه %~% چو خورشیدی دلت شد گرم ناگاه

308 ندادی گوش و مستی تیز خشمی %~% چو خورشیدت رسید ایماه چشمی

309 حدیث مرد حکمت گوی نیکوست %~% که چشم بد بلای روی نیکوست

310 ببین تا گفتهام زین نوع چندی %~% که بر سوزید هر روزی سپندی

311 مرا جانیست وان در صدق پیشست %~% که جای صد هزاران صدقه بیشست

312 چو شمع آسمان آمد پدیدار %~% ستاره بیش شد پروانه کردار

313 چو این زرین سپر زد بر فلک تیغ %~% چو جوشن شد ز تیغش بر فلک میغ

314 بسلطانی نشست این چتر زر بفت %~% ز سیر چتر او آفاق پر تفت

315 چو شب شد روز این در شب افروز %~% بباغم گفت دل میخواهد امروز

316 بیندازید گرد حوض مفرش %~% که دارم سینهیی چون حوض آتش

317 ندیدم در جهان زین حوض خوشتر %~% که گویی آب او هست آب کوثر

318 چو من بر حوض زرین غوطه خوردم %~% چرا پس گرد پای حوض گردم

319 چو آبم برد آب حوض زین پیش %~% چرا میریزم آب حوض زین بیش

320 گلاب از نرگسان صد حوض راندم %~% ز خجلت در عرق چون حوض ماندم

321 بدانسان شد دلم زین حوض فرتوت %~% که شد این حوض بر من حوض تابوت

322 که من بر حوض دیدم روی آن گل %~% چو آب حوض رفتم سوی آن گل

323 چو شد دور از کنار حوض ماهم %~% کنون آب از میان حوض خواهم

324 بگرد حوض خواهم بار گاهی %~% که گرد حوض خواهم گشت ماهی

325 کسی کو بر لب حوضی باستاد %~% نظر آنگه بغواصی فرستاد

326 نگونسار آید او در دیده خویش %~% ازین حوضم نگونساریست در پیش

327 اگر از دست شد پایم بیکبار %~% که گشتم گرد پای حوض بسیار

328 اگر این حوض خود صد پایه باشد %~% بسر گشتن مرازومایه باشد

329 شکر با گل بیکجا نقد باشد %~% شکر بر حوض بهر عقد باشد ms062

330 گلم من با شکر در بر نشستم %~% شکر بر حوض دیدم عقد بستم

331 ز حد بگذشت ازین حوضم فسانه %~% کنون ماومی و این حوضخانه

332 بگرد حوض تخت زر بیارند %~% می و حوران سیمین بر بیارند

333 که تا ز اواز چنگ و ناله نای %~% بجای آید دل این رفته از جای

334 چرا باید ز هر اندیشه فرسود %~% که گر شادیست ور غم بگذرد زود

335 کنون باری چرا غمناک گردیم %~% که میدانیم روزی خاک گردیم

336 زمانی کام دل باهم برانیم %~% کزین پس میندانم تا توانیم

337 یکی شاهانه مجلس ساز کردند %~% سماع و نقل و می آغاز کردند

338 برون کردند هرمز را از آن باغ %~% دل گل یافت چون لاله از آن داغ

339 سبب او بود شادی و طرب را %~% چرا پس برگرفتند آن سبب را

340 نگین حلقه آن جمع او بود %~% ندیدند از رخ چون شمع او دود

341 چرا کردند از آنجا شمع را دور %~% که بی شمعی نباشد جمع را نور

342 چو مطرب زیر گل بستر بیفکند %~% ز لحن چنگ بلبل پر بیفکند

343 پری رویان دیگر همچو لاله %~% گرفته شیشه و جام و پیاله

344 پری رویی کزان یک شیشه خوردی %~% بافسون صدپری در شیشه کردی

345 ز پیش چارسوی مجلس ناز %~% منادی گر شده چنگ خوش آواز

346 چو شد آواز بیست و چار درگوش %~% چه بیست و سی که صد بودند مدهوش

347 پریزادی ز جن و انس آمد %~% عجب نوعی حریف جنس آمد

348 حریفی زهره طبع و آب دندان %~% چو خورشید آتشین چون صبح خندان

349 بریشم را بناخن ساز میداد %~% ز پردههاتفی آواز میداد

350 چوبانگ چنگ در بالا گرفتی %~% دل از سینه ره صحرا گرفتی

351 ز پرده نغمه را بر تار میزد %~% دم عیسی ز موسیقار میزد

352 چو پیش آورد از رگ او ره راست %~% دل از طبع مخالف ms063 طبع برخاست

353 نمود از ناخنی علم و عمل را %~% بگفت از پرده خوش این غزل را

354 کجایی ای چو جان من گرامی %~% بیاگر بر دو چشمم میخرامی

355 بجز تو درجهان حاصل ندارم %~% برون از تو درون دل ندارم

356 دلی گر هست بی نامت دژم باد %~% چنان دل را ز عالم نام گم باد

357 قرارم برد زلف بیقرارت %~% بآبم داد لعل آبدارت

358 نمودی روی از من زود رفتی %~% چو آتش در زدی چون دود رفتی

359 چو بی روی تو جشن از رشک سازم %~% کباب از دل شراب از اشک سازم

360 چنان دل مست شد از تو بیکبار %~% که تا محشر نخواهد گشت هشیار

361 خوشا عشقی که باشد در جوانی %~% خصوصا گر بود با کامرانی

362 خوشا با یار کردن دست در کش %~% خصوصا گر بود یار تو سرکش

363 خوشا از لعل او شکر چشیدن %~% خصوصا گر بجان باید خریدن

364 چو بشنید این سخن گلروی از چنگ %~% ز مژگان کرد بر گل اشک او رنگ

365 شد از بادام ماهش پر ستاره %~% بفندق فندقی را کرد پاره

366 چو گل نازک دلی پر عشق و سرمست %~% سماع و می صبوری چون دهد دست

367 چو شهزاد از صبوری گشت درویش %~% ز بیهوشی بزد یک نعره بی خویش

368 وجودش از دو عالم بیخبر گشت %~% ز دو عالم برون جای دگر گشت

369 همه رامشگران بر گرد آن ماه %~% بزاری میزدند از راهوی راه

370 گل اندر پرده زان پرده بسر گشت %~% دو چشم پرده دارش پرده درگشت

371 درآمد عشق و گل بیخود فروشد %~% خدادانست و بس جایی که او شد

372 چنان در عشق آن دلدار پیوست %~% که بگسست از خود و در یار پیوست

373 بخوابش دید لب بر لب نهاده %~% چو شکر بر لب گل لب گشاده

374 گرفته موی او پیچیده در دست %~% فتاده روی بر هم ms064 خفته سر مست

375 بدو گفت ای نگار ناوفادار %~% جفا ورزد کس آخر با چو من یار

376 چنین خود بیوفایی چون کنی تو %~% بباغ آیی مرا بیرون کنی تو

377 سوی باغ آمدی بشکفته چون گل %~% مرا از آشیان راندی چو بلبل

378 چو تو در عشق چون بلبل نباشی %~% اگر بلبل برانی گل نباشی

379 چرا راندی مرا تا بر گل مست %~% چو بلبل کردمی زاری بصد دست

380 چو گل بشکفتی و خوارم نهادی %~% چو یوسف صاع در بارم نهادی

381 چو گل بشنود آن از خواب برجست %~% زبان بگشاد و صد فریاد در بست

382 بزاری همچو چنگی پر الم گشت %~% رگ و پی بر تنش چون زیر و بم گشت

383 روان شد خون زچشم سیل بارش %~% ز خون چشم پرخون شد کنارش

384 گل بیدل ز بیخوابی چنان بود %~% که از زاری چو برگ زعفران بود

385 چو دید آن خواب عشقش گشت بسیار %~% شدش زانخواب چشم فتنه بیدار

386 گل آشفته را یکدم کفایت %~% گل بسرشته را یک نم کفایت

387 غم یعقوب را یادی تمامست %~% گل صد برگ را بادی تمامست

388 چو کار از دست شد گلرخ برآشفت %~% دگر کارش صلاحیت نپذرفت

389 گل تر را جگر خشک و نفس سرد %~% تنش گرمی گرفت و گونه شد زرد

390 چو تب در گل فگند از عشق تابی %~% عرق ریزان شد از گل چون گلابی

391 شبان روزی در آن تب زار میسوخت %~% تنش همواره ناهموار میسوخت

392 چو خاتون سرای چرخ خضرا %~% برآورد آستین از جیب مینا

393 بگردید و زرخ برقع برانداخت %~% بعالم آستین پر زر انداخت

394 پزشگان را بیاوردند دانا %~% برای درد آن گلبرگ رعنا

395 پزشک آخر دوای گل چه داند %~% که گل را باغبان درمان تواند

396 بباید باغبانی همچو هرمز %~% وگرنه گل نگردد تازه هرگز

397 چو باشد بر سر گل باغبانی %~% بگل نرسد ز ms065 هر خاری زیانی

398 علی الجمله دوا کردند یک ماه %~% نشد یک ذره آن خورشید با راه

399 دوای عشق کردن رو ندارد %~% که درد عاشقان دارو ندارد

400 ز درمان هر زمان دردش بتر گشت %~% صبوری کم شد و غم بیشتر گشت

401 چو درمان مینپذرفت آن سمنبر %~% بایوان باز بردندش بمنظر

402 بآخر به شد و بر بام شد باز %~% چو مرغ خسته پیش دام شد باز

403 چو بد مرغ دلش پریده از بام %~% بسوی بام زد بار دگر گام

404 چو مرغی برکنار بام میگشت %~% بپای خویش گرد دام میگشت

405 از آن بر بام داشت آن مرغ امید %~% که تا هادی شود در پیش خورشید

406 دلش بگذاشت چون مرغی وطن را %~% که دید آن مرغ جان خویشتن را

407 دلش در آرزوی چینه برخاست %~% چو مرغ از چارچوب سینه برخاست

408 دلش چون مرغ وحشی در غلو بود %~% صفیر مرغ بازش آرزو بود

409 دلش پر میزد و بیشرم میرفت %~% چو مرغی در هوای گرم میرفت

410 دلش برداشته چون مرغ آواز %~% که ای هرمز بیاچینه درانداز

411 صفیری زن مرا آخر سوی بام %~% که چون من مرغ ناید تیز در دام

412 نظر بگشای تا بر بامت افتد %~% چو من مرغی مگر در دامت افتد

413 چو سر از چینه گردی در کمندم %~% بدست خویشتن نه پای بندم

414 مرا بر چینه خود آشنا کن %~% چو هادی گردم از دستم رهاکن

415 وگر هادی نگردم دل بپرداز %~% بزن دست و بپیش بازم انداز

416 من آن مرغم که بیتو هیچ جایی %~% نجویم جز هوای تو هوایی

417 من آن مرغم که زرین بود بالم %~% بسوخت آن بالم و برگشت حالم

418 من آن مرغم که از یک دانه تو %~% بماندم تا ابد دیوانه تو

419 تلطف کن دمی با همدمی ساز %~% دلم را از مدارا مرهمی ساز

420 بگفت این و فرو افتاد ms066 بر بام %~% همه بام از سرشکش گشت گل فام

421 چگویم همچنین آن عالم افروز %~% بگرد بام میگشتی شب و روز

422 همه گر صبحدم گر شام بودی %~% تماشا گاه گل بر بام بودی

423 بسی بر بام میشد شام و شبگیر %~% بتهمت اوفتاد آن دایه پیر

424 گل ارچه راز دل با کس نمیگفت %~% سرشک روی او روشن همی گفت

425 بشب در خواب دیدش گشت جوشان %~% بجست از جای گریان و خروشان

426 ز بس آتش دلش چون جوی خون شد %~% کفش بر لب زد و از سر برون شد

427 چو عشق از در درآمد گام برداشت %~% گل بی صبر راه بام برداشت

428 برهنه پای و سر بر بام میشد %~% برای کام دل ناکام میشد

429 جهانی بود در زیر سیاهی %~% بیارامیده دروی مرغ و ماهی

430 شبی در زیر گرد تند پنهان %~% چو دوده ریخته بر روی قطران

431 شبی چون زنگی اندر قیر مانده %~% عروس روز در شبگیر مانده

432 شد آگه دایه و گل را چنان دید %~% ز تخت زر سوی بامش روان دید

433 فغان برداشت کاخر این چه حالست %~% ز کم عقلان چنین حالی محالست

434 چه گمراهیست کاکنونت گرفتست %~% نداری عقل یا خونت گرفتست

435 گره بر جان پرتابم زدی تو %~% چه رنگست اینکه در آبم زدی تو

436 بهر ساعت سوی بام آوری رای %~% شوی گیسو کشان چون چنگ درپای

437 یقین دانم که کارت مشکل افتاد %~% کزین مشکل بس آتش در دل افتاد

438 زبان بگشای تا مشکل چه داری %~% خدا داند که تادر دل چه داری

439 اگر گویم چه میسازی تو بر بام %~% مرا گویی که تادل گیرد آرام

440 کجا باور کند دایه ز گل این %~% کجا بیرون شود با من بپل این

441 اگر بر تخت زرین شب گذاری %~% ز بس سستی تو گویی جان نداری

442 وگر بر بام باید شد ببازی %~% شوی ms067 تو شوخ دیده جره بازی

443 چو اسبی تند باشی بر شدن را %~% خری کاهل فزونی آمدن را

444 اگر گویم سوی قصر آی از بام %~% ز صد در بیش گیری در ره آرام

445 فرو افتی و نشناسی سر از پای %~% نجنبی و نگیری پای از جای

446 وگر گویم که بر بام آی و برخیز %~% برافروزی و چون آتش شوی تیز

447 چو مرغی میزنی بیخود پر و بال %~% چو روباهی نهی بر دوش دنبال

448 بجلدی آستین را در نوردی %~% همه شب بر کنار بام گردی

449 نهاده در کنار از دیده دودی %~% دلی پر درد میگویی سودی

450 گهی ازنرگست خوناب پالای %~% گهی بی چوب گز مهتاب پیمای

451 گهی با مرغ کردی هم صفیری %~% گهی ازناله دربندی نفیری

452 گهی از شاخ مرغی را برانی %~% گهی از باغ مرغی را بخوانی

453 گهی سنگی دراندازی به آبی %~% گهی سرسوی سنگ آری بخوابی

454 گهی گریان شوی چون شمع خندان %~% گهی دستار چه خایی بدندان

455 گهی بام از گرستن رود سازی %~% گهی سیبی کلوخ امرود سازی

456 گهی در دست گیری دسته گل %~% گهی نوحه کنی بر بانگ بلبل

457 گهی بیرون کنی دست از گریبان %~% گهی دریای افتی همچو دامان

458 گهی برروی دیوار افکنی خویش %~% گهی دیوار پیمایی پس و پیش

459 گهی از دل براری آه سردی %~% گه از گرمی فرو افتی بدردی

460 گهی باشد دو بادامت شکر خیز %~% گهی گردد دو گلبرگت عرق ریز

461 ز بسیاری که گرد بام پویی %~% بدری هر شبی کفشی ببویی

462 اگرچه من نیم حاضر جوابی %~% ز تو غایب نیم در هیچ بابی

463 همه شب گوش میدارم ترامن %~% تو پنداری که بگذارم ترا من

464 همه شب دل زمانی ساکنت نیست %~% بجز بر بام رفتن ممکنت نیست

465 ازین ممکن شود واجب خیالی %~% ندانم حال و دانم هست حالی

466 شبی چندان نیابد ms068 چشم تو خواب %~% که منقاری زند یک مرغ در آب

467 قرارت نیست و آرامت برفتست %~% ببد نامی مگر نامت برفتست

468 چه حالست این ترا آخر چه بودست %~% پری داری مگر دیوت ربودست

469 همه خلق جهان را خواب برده %~% ترا گویی که برفیست آب برده

470 چه میخواهی ز پیر ناتوانی %~% که در عالم تویی او را و جانی

471 چه میخواهی ازین مسکین بی زور %~% کزو موییست باقی تالب گور

472 دلم خون شد ز زاری کردن تو %~% ندارم طاقت خون خوردن تو

473 نیاری رحمتی بر من چه سازم %~% تو زاری میکنی من میگدازم

474 چو شب درانتظار روز باشی %~% چو شمعی تا سحر در سوز باشی

475 چو روز آید شوی بر رخ گهر بار %~% که کی باشد که شب آید پدیدار

476 شبانروزی قرارت می نه بینم %~% بجز غم هیچ کارت می نه بینم

477 چو دایه زین سخنها لب فرو بست %~% زبان بگشاد گل چون بلبل مست

478 بدایه گفت دل بر میشکافم %~% که گویی زیر بار کوه قافم

479 چو کوه قاف با من در کمر شد %~% ز آهم خون چشمم چون جگر شد

480 چنین دردی که در جانم نهفتست %~% زبانم پیش کس هرگز نگفتست

481 دل دایه ز درد او چنان شد %~% که از دست دلش گویی که جان شد

482 بگل گفت ای چو جان من گرامی %~% بگردانیده روی از شادکامی

483 دلت بنشان بگو تا از کجا خاست %~% مکن کژی و بامن دل بنه راست

484 بجان پروردهام من در کنارت %~% مشوش چون توانم دید کارت

485 چرا ای مرغ زرین دلاویز %~% نیابی خواب چون مرغ شب آویز

486 بمنظر بر روی سر پا برهنه %~% بگوراست و مخوان تاریخ کهنه

487 بگو تادست سیمین تو امروز %~% بزیر سنگ کیست ای عالم افروز

488 تو میدانی که چون راز تودارم %~% نفس از راز داری بر نیارم

489 ندیدستی ز ms069 من بسیار گویی %~% نه هرگز ده زبانی و دورویی

490 نگفتم پیش تو هرگز خطایی %~% دروغی نیز نشنودی ز جایی

491 همیشه تا که بودم بنده بودم %~% ز ماهت دل بمهر آگنده بودم

492 شبم شب نیست بی موی سیاهت %~% نه روزم روز بی روی چو ماهت

493 همه کام دلت باشد مرادم %~% تو باری نیک دانی اعتقادم

494 نداند دید بر ماه تو دایه %~% که یک موی افکند بی مهر سایه

495 اگر بر گل فتد یک سایه گل %~% چو گل درخون نشیند دایه گل

496 تویی جان من ای در شب افروز %~% که جانم بر تو میلرزد شب و روز

497 چناندارم دل از مهر تو پرتاب %~% که هر شب برجهم ده بار ازخواب

498 زمانی شمع بالینت فروزم %~% زمانی شمع آیینت فروزم

499 بسوزم عود و عنبر بر سر تو %~% کنم همواره بر تو چادر تو

500 چو خال سبز بر رویت کنم راست %~% شکنهای دو گیسویت کنم راست

501 کنم در کوزه جلاب تو شیرین %~% نه از یکسوی از دو سوی بالین

502 مرا در حق تو شفقت چنینست %~% ترا ای مهربان با من چه کینست

503 اگرچه خسته ایام گشتم %~% اسیر چرخ نافرجام گشتم

504 جهان تا پشت من همچون کمان کرد %~% جوانی را چو تیر از من روان کرد

505 رگم گشته کبود و روی چون کاه %~% زخویشم شرم آید گاه و بیگاه

506 جهان را مدتی بسیار دیدم %~% چه میجویم دگر انگار دیدم

507 چو حرصم شد دراز و عمر کوتاه %~% مرا پیری پیام آورد ناگاه

508 که بگذر زود چون بادی بدشتی %~% که سوی خاک داری باز گشتی

509 کنون وقت رحیل آمد بناکام %~% مرا با تو بهم نگذارد ایام

510 ز تو بربایدم ایام آخر %~% بود این عمر را انجام آخر

511 ز عمرم هیچ دورانی نماندست %~% مرا بر نانوانانی نماندست

512 چه من گر سایهام تو آفتابی %~% مرا بسیار جویی ms070 و نیابی

513 بگو تا از که میگردی بخون تر %~% کرامی بینی از خود سرنگون تر

514 اگرچه دردمند و ناتوانم %~% روا باشد که درمانی بدانم

515 نه هر چیزی همه کس داند ای ماه %~% مرا زین حال پوشیده کن آگاه

516 بحق آنکه تن را جفت جان ساخت %~% خرد را کارفرمای جهان ساخت

517 هزاران شمع از طاقی برافروخت %~% چراغ از جان مشتاقی برافروخت

518 چو عنصر بود بیگانه جدا کرد %~% بما بیگانگان را آشنا کرد

519 بحق مریم پاکیزه گوهر %~% بناقوس و چلیپا و سم خر

520 بانجیل و بزنار و به برهبان %~% ببیت المقدس و محراب و ایوان

521 بروح عیسی خورشید آسا %~% بایمان وفاداران ترسا

522 که گر رازم تو بر گویی نهانی %~% نهان دارم چو جانش زانکه جانی

523 بخون دل بزرگت کردم آخر %~% بشیر و شکرت پروردم آخر

524 نگاهت داشتم از آب و آتش %~% که تا گشتی چنین رعنا و سرکش

525 مرادر گردنت حق بیشمارست %~% بگو در گردن من تا چه کارست

526 سبک روحی تو و از خشم تو من %~% گران جانی شدم در چشم تو من

527 سخنهای مرا در تو اثر نیست %~% مرا با تو کنون کاری دگر نیست

528 بدان میآریم در انتقامت %~% که گویم شیر پستانم حرامت

529 چو بسیاری بگفت آن دایه پیر %~% برآمد آن جوان را روی چون قیر

530 سرش در گشت و چشمش رود خون شد %~% کجا بادایه آن از پل برون شد

531 ز شرم دایه خوی بر گل نشستش %~% دل چون شیشه بیرون شد ز دستش

532 فسونگر گشت و در بیداد آمد %~% ز دست دایه در فریاد آمد

533 که رسوا خواهیم کردن سرانجام %~% چه میخواهی از این افتاده در دام

534 همی از دست ندهی پیشه‌خویش %~% مرا بگذار در اندیشه خویش

535 فکندی چینه سالوس در دام %~% چه میخواهی ازین سرگشته ایام

536 چه رنجانی من دیوانه دل را ms071 %~% که شد دردی عجب همخانه دل را

537 مرا از دست دل کاری فتادست %~% دلم در درد وتیماری فتادست

538 نه درد خویش بتوان گفت کس را %~% نگاهی کرد باید پیش و پس را

539 نه نیز این درد را پنهان توان داشت %~% نه این دشوار را آسان توان داشت

540 بگویم بی شکی رسوا بمانم %~% نگویم هم درین سودا بمانم

541 بگویم سرزنش دارم ز هر دون %~% نگویم تا درین گردم جگرخون

542 بگویم در جهان گردم نشانه %~% نگویم تا کسی آرم این بهانه

543 بگویم تاب رسوایی ندارم %~% نگویم ترک تنهایی ندارم

544 اگر این راز من پنهان نماند %~% یقین دانم که بر من جان نماند

545 سخن تا در قفس پیوسته باشد %~% بسان تخم مرغی بسته باشد

546 ولیکن چون ز دل سوی زبان جست %~% چو مرغی گشت و بر هر شاخ بنشست

547 ازآن ترسم که گر راز نهانم %~% بگویم سر ببرند از زبانم

548 کنون ای دایه چون کارم شد از دست %~% گشایم راز اگر بر تو توان بست

549 ترا اکنون سخن باید چنان داشت %~% که از خود باید آن را هم نهان داشت

550 بگویم باتو تا درجان نماند %~% که سوز عاشقان پنهان نماند

551 بدان کاین باغبان مه مرد استاد %~% پسر دارد یکی چون سرو آزاد

552 ز رویش ماه زیر میغ مانده %~% ز لعلش گوهر اندر تیغ مانده

553 بنرگس خواب بسته جادوان را %~% بابرو طاق بوده نیکوان را

554 جگر از هر دو چشمش تیر خورده %~% شکر از هر دو لعلش شیر خورده

555 لب لعلش چو گلگون را نهد ننگ %~% ازو در سر بگردد زلف شبرنگ

556 ستاره دیده در شکرستانش %~% زمین بوسیده ماه آسمانش

557 لبش گویی که حلوای نباتست %~% چه حلوای نبات آب حیاتست

558 ز پسته طوطی خطش دمیده %~% بگرد شکرش صف برکشیده

559 دو چشم مور صد حلقه گشاده %~% ز عنبر بر در پسته نهاده ms072

560 دو لب چون دانه‌ناری مکیده %~% برسته دانه و سبزی دمیده

561 ز لعل او دمیده خط شبرنگ %~% ز رشک افگنده گلگون نعل در سنگ

562 نمود از لب دهان غنچه را دوست %~% خط سرسبز او چون غنچه در پوست

563 لبش نیرنگ خط چون برنگین زد %~% بسبزی آسمان را بر زمین زد

564 خطی دیدم چو ریحان ارم من %~% نهادم سر بر آن خط چون قلم من

565 خطی خوش بود لوح دل قلم کرد %~% خطی بر خونم آورد و ستم کرد

566 از آن خط شد پری در من چه سازم %~% بدین سانم در آن خط عشق بازم

567 دلم چون شیشهیی زان خط شد ازدست %~% پری دل بر دو دل چون شیشه بشکست

568 پری در شیشه آید وین پریزاد %~% دلم در شیشه کرد و شیشه افتاد

569 چو خط او بدیدم زین دل تنگ %~% شدم در خط چو دل زد شیشه بر سنگ

570 کنون کز دست کودک شیشه افتاد %~% ندارد هیچ سودی بانگ و فریاد

571 مپرس ای دایه تا من زان پری روی %~% چگونه چون پری پویم بهر سوی

572 ببالای منست آن زلف شبرنگ %~% ز زلفش روی گلگون برکشم تنگ

573 چو اول دیدمش در سایه بید %~% بپیش حوض خفته همچو خورشید

574 ز مستی از دو عالم بی خبر بود %~% ولی عالم ازو زیر و زبر بود

575 چو آهو چشم من بیهوش افتاد %~% ز چشمش خواب برخرگوش افتاد

576 چو گل دید آن رخ چون ماهپاره %~% ز باد سرد کردی جامه پاره

577 رخش چون آتشی سیراب دیدم %~% ز آب و آتش او تاب دیدم

578 بجست از من دل دیوانه چون تیر %~% نگه چون دارم از زلفش بزنجیر

579 چوباهوش آمد و ناگاه برخاست %~% فغان از سرو و جوش از ماه برخاست

580 کله چون کوژبنهاد و کمر بست %~% همه خون در دل من چون جگر بست

581 چو آن ms073 سروروان من عیان شد %~% ز آزادی او اشکم روان شد

582 چو از پیشم برفت آن گوهر خاص %~% دل من پیش ازو میرفت رقاص

583 دل لایعقلم دیوانه اوست %~% که او شمعست و دل پروانه اوست

584 منم در انتظار مرگ مانده %~% وزان شکر گلی بی برگ مانده

585 نه شب خوابست و نه روزم قرارست %~% شب و روزم خیال آن نگارست

586 دلم دستی بجام ناز بردی %~% اگر یک لحظه خوابم باز بردی

587 همه شب بستر نرم از درشتی %~% کند با پهلوی من خار پشتی

588 کنون ناگفتنی چون باتو گفتم %~% چه سازی تاشود آن ماه جفتم

589 اگرچه از رخت شرمم گرفتست %~% دلم گرمست ازان گرمم گرفتست

590 منم گلبوی و آن دلبر سمن بوی %~% بزرگی کن میان ما سخن گوی

591 ازین شاه آن گدایی را شهی ده %~% وزین گل آن شکر را آگهی ده

592 برو گو تو عقیقی با گهر ساز %~% شکرداری بر گل گلشکر ساز

593 برو گو تو چو سروی من چو شمشاد %~% بیا تا بر جمال من شوی شاد

594 برو گو تو چو ماهی من چو مهرم %~% چو ذره رقص کن در پیش چهرم

595 کنون ای دایه دل پرداختم من %~% ترا دربان این درساختم من

596 از آن پاسخ چنان شد دایه پیر %~% که گفتی خورد بردل زان جوان تیر

597 چو بشنود این سخن برداشت پنجه %~% بزد بر روی پرچین صد تپنچه

598 برسوایی خروشی درجهان بست %~% که هرگز آن نگوید در جهان مست

599 زهی همت نکویاری گزیدی %~% نگه دارش نکو جایی رسیدی

600 ترا یاری چنین در پرده ناز %~% چرا بامن نمیگفتی یکی راز

601 نبتوان گفت باری این همه جای %~% که شرمت باد ای بی عقل بی رای

602 ز گفت دایه شد در خشم گلرخ %~% بدو گفت ای بتلخی زهر پاسخ

603 اگر صد پند شیرینم دهی تو %~% نیم من زانکه هم زینم دهی ms074 تو

604 برامد از دل پر بنددودی %~% ندارد آتشین را پند سودی

605 دل خود را بصد در پند دادم %~% چو پیمان بستدم سوگند دادم

606 چرا پس زین سبب فریاد کردی %~% همه سوگند و پیمان یاد کردی

607 دگر ره دایه شد زان کار دلتنگ %~% که گل را عشق نقشی بود در سنگ

608 سخن را رنگ داد آن مرغ استاد %~% باستادی ز در بیرون فرستاد

609 زبان را در فسون گل چنان کرد %~% که بلبل را زبان بند زبان کرد

610 به گلرخ گفت نیکو آوریدی %~% که بر شاهی گدایی را گزیدی

611 ترا نقدست با هم ترک و هندو %~% کدامت دل همی خواهد زهر دو

612 ترا شاه سپاهان خواهد آخر %~% توتن خواهی ترا جان خواهد آخر

613 کسی در شاهی و در کامرانی %~% چگونه آرزو خواهد شبانی

614 کسی را نقد باشد ماهپاره %~% چگونه مهر جوید از ستاره

615 چو این بی جان تن آسانست بگذار %~% همه تن گر همه جانست بگذار

616 اگر تو توبه نکنی زارزویت %~% بگویم تا ببرد شاه مویت

617 هوا در تف و در سوز اوفگندت %~% چه بدبختی بدین روز اوفگندت

618 مگر نشنیدی این تنبیه هرگز %~% سیه سر بر نتابد پیه هرگز

619 تو خسرو او گدایی بچه آخر %~% تو شاه او روستایی بچه آخر

620 تو نوروز بتان جان فزایی %~% برو عیدی بکن بی روستایی

621 بعالم نیست طوطی را شکر بار %~% که پیش گاوبندی خر کنی بار

622 گل و بیلست او را کار پیوست %~% ببیل او ترا کی گل دهد دست

623 زهی خر طبعی آخر ازتو چندی %~% بآخر میچمی از گاوبندی

624 که دارد پهلویی و دستگاهی %~% که پهلو ساید او با چون تو ماهی

625 اگر زین گاو باشد یک دمت وصل %~% بخر گم کردهیی مانی تو بی اصل

626 بدست خویش افگندی تو در پای %~% سر خود از یکی تا پای بر جای

627 ms075 چه خلقی تو چنین آشفته رفتار %~% که یک جو مینگیرد در تو گفتار

628 من از هر نیک و از هر بد که گفتم %~% یکی دردت نکرد از صد که گفتم

629 تو شسته چشم از ناشسته رویی %~% ز خون خویش شستی دست گویی

630 ببد نامی خود گستردهیی پر %~% برسوایی برهنه کردهیی سر

631 اگر آبت بریزد نیست بیمت %~% که نفروشد کسی نانی بسیمت

632 ترا دیو هوی دیوانه کردست %~% خرد را با دلت بیگانه کردست

633 خجل شد گل چنان کز خوی بیاغشت %~% ز شرم او نقاب از گل فرو هشت

634 بدایه گفت من عاجز ازین کار %~% بیکسوکی شوم هرگز ازین کار

635 اگر بسیار گویی ور نگویی %~% مرا یکسانست تا دیگر نگویی

636 چنان سوداش در دل محکم افتاد %~% که در سنگ آنچنان نقشی کم افتاد

637 مبادا جان من گر سوی او نیست %~% مبادا چشم من گر روی او نیست

638 بچشم تو اگر آن ماه زشتست %~% بچشم من چو حوری از بهشتست

639 بچشم تو اگر دیوست پر خشم %~% بچشم من چو مردم اوست در چشم

640 بچشم خویش کار خویشتن بین %~% بچشم من جمال یار من بین

641 مدارای دایه زان دلخواه بازم %~% چو دل او را همی خواهد چه سازم

642 ازین محنت ترا بادا سلامت %~% که هرگز برنگردم زین ملامت

643 چو دل امید بهبودی ندارد %~% ملامت کردنت سودی ندارد

644 چه میریزی میان ریگ روغن %~% بهرزه آب میکوبی بهاون

645 گشادم پیش تو راز نهانی %~% بگفتم گفتنی اکنون تو دانی

646 ببین تا چند سوگندان بخوردی %~% که هرگز از سر پیمان نگردی

647 کنون با آن همه سوگند خورده %~% ز من می بگسلی پیوند کرده

648 چرا شرمت نمیآید ز رویم %~% که گویی تا ببرد شاه مویم

649 ترادیدم چو نرم آهن دلی سخت %~% ز دایه نیست دلداری زهی بخت

650 دمی نبود که در خونی نگردم %~% اگر عاشق شدم ms076 خونی نکردم

651 تو میگفتی بگو چون گفته شد راز %~% شدی در خشم و کردی فتنه آغاز

652 بسی عیب من آتش فشان تو %~% چو آب از برفروخواندی روان تو

653 چوکارم می بنگشایی تو آخر %~% بچه کارم همی آیی تو آخر

654 چو صیدی مرده در شستم فتادی %~% چو پای مور در دستم فتادی

655 چو پیش دام بگرفتی مراتو %~% گرفته میزنی ای بیوفا تو

656 دلیری گر دلیری را گرفتی %~% زهی شیری که شیری را گرفتی

657 نباید بامنت زین بیش آویخت %~% که هر مرغی بپای خویش آویخت

658 بده آبم چو قرعه بر من افتاد %~% که باتو نان من در روغن افتاد

659 مکن ای نرم زن با من درشتی %~% که ما بر خشک میرانیم کشتی

660 شدم در پای محنت پست تو من %~% فرو کوبم بسی از دست تو من

661 ترا چون مردمان گر شرم بودی %~% مرا پشتی برویت گرم بودی

662 چو گربه نقد بیند دیگ سرباز %~% نیابد شرم سگ به زوبدر باز

663 بگفت این و خروشی سخت برداشت %~% بچشم دایه رخت از تخت برداشت

664 چو دایه این سخن بشنید از خشم %~% دل خونین برون افگند از چشم

665 بگل گفت از هوا دلگرم کردی %~% مرا صد باره بی آزرم کردی

666 ز پیش خویش صد بارم براندی %~% بخواری آستین بر من فشاندی

667 سگم خواندی و بانگم بر زدی تو %~% چو گربه زود در بانگ آمدی تو

668 ترا صد بار گفتم هوش میدار %~% سخن در گوش گیر و گوش میدار

669 اگر رازیت باشد فرصتی جوی %~% دهان برگوش من نه راز برگوی

670 زبان بود اینکه با دوشم نهادی %~% دهان بود اینکه بر گوشم نهادی

671 لباس نیکنامی بردریدی %~% بزر خواری و بدنامی خریدی

672 چو گل پاسخ شنود از جای برجست %~% ز چشم دایه جایی دور بنشست

673 بیک ره صبر ازو زنجیر بگسست %~% بزخم او زه صد تیر ms077 بگسست

674 ز آه و ناله آن ماهپاره %~% بیک ره در خروش آمد ستاره

675 زمین پر گرد گشت از آة سردش %~% فلک پر درد شد از سوز دردش

676 دلش در آتش و تن مانده در آب %~% نه خوردش بود ازین اندیشه نه خواب

677 نه بادایه سخن گفت و نه باکس %~% که یار من درین محنت خدابس

678 همه بیچارگان را غمگسار اوست %~% همه وقتی همه جاییت یار اوست

679 رضای او طلب تا زنده گردی %~% خداوندی مکن تا بنده گردی

680 خداوندا دلم را بنده گردان %~% بفضلت مردهیی را زنده گردان

681 دلم میخواهد از تو یاری تو %~% کرامت کن مرا بیداری تو

682 دلا افسانه گفتن شرع و دین گفت %~% چرا گفتی که آوردت بدین گفت

683 دمی کانرا بها آید جهانی %~% پی آن دم نمیگیری زمانی

684 گرفتی از سر غفلت کم خویش %~% نمیدانی بهای یک دم خویش

685 ازین غفلت چو فردا گردی آگاه %~% پشیمانی ندارد سودت آنگاه

1 الا ای قمری مست خوش آواز %~% ازین خاشاک دنیا خوی کن باز

2 چو هادی گشتهیی بگذار خانه %~% چه خاشه میکشی بر آشیانه

3 تو تا این آشیان بر خاک دادی %~% ز راه پنج حس خاشاک دادی

4 دمی طوبی لک از زندان غدار %~% بسوی شاخ طوبی پربهنجار

5 بزیر سایه او بال بگشای %~% گلوخوش کن وزان پس راز بسرای

6 چنان بسرای کان پاکان حلقه %~% بیک ره بر تو اندازند خرقه

7 ز بستان سخن در فکر گلروی %~% چو سوسن ده زبان شو حال گل گوی

8 چو یک مه خشم گل بادایه برداشت %~% وزان خورشید طلعت سایه برداشت

9 دلش در عشق آن گلرخ همی سوخت %~% چو شمع از تاب آن فرخ همی سوخت

10 بگل نزدیک شد در رنج دوری %~% که برخیزد ز دست ناصبوری

11 چو دید آن آفتاب دلنوازان %~% چو شمع از آتش گل شد گدازان

12 دلش را شعلههای ms078 آتشین بود %~% چو مومی شد دلش گر آهنین بود

13 رخش را قطرههای خون نهان داشت %~% بروشد خونفشان گر سنگ جانداشت

14 تنش را ذرهها شد همچو سیماب %~% چگونه ذره آرد در هوا تاب

15 شبی تاریک بود و سینه پرجوش %~% ز بیصبری نشد یک ذره خاموش

16 چو شب شد از دو جزعش پر ستاره %~% شب آنشب ماند برجا ازنظاره

17 زبان بگشاد گل کای بیخور و خواب %~% ز بیخوابی شدم از دیده غرقاب

18 ازان خوابی بچشمم مینیاید %~% که آب چشم خوابم در رباید

19 ندانم تا چه خواهم دید ز ایام %~% که من نه خواب مییابم نه آرام

20 مگر خوابم ببست افگند در آب %~% که سربگشاد آب از چشم بیخواب

21 منم امشب چو شمع از سوز زنده %~% نخواهم بود جز تاروز زنده

22 منم امشب دلی بریان بداده %~% چو شمع از آتش دل جان بداده

23 منم امشب چو شمعی عمر کوتاه %~% چنین در سوز مانده تا سحرگاه

24 شبی بودآسمانی چون زمینش %~% شده روز قیامت همنشینش

25 جهان را روی قیر اندود کرده %~% ز ماهی تا بمه پردود کرده

26 مه گردون بداده پشت ازخشم %~% زده انگشت شب انگشت در چشم

27 همه چوبک زنان بام گردون %~% فتاده مست سر در طشت پرخون

28 نهاده بند بر پای ستاره %~% در افتاده مؤذن از مناره

29 خروس صبح در ویرانه مرده %~% دهل زن را زنش در خانه مرده

30 گشاده زنگی شب دستها را %~% در آتش کرده مار و اژدها را

31 فلک را قطب کرده میهمانی %~% فگنده قطب بر گردون گرانی

32 شباهنگ فلک در گور مانده %~% چراغ آسمان شب کور مانده

33 قبا بدریده دوران قمر را %~% زبان ببریده مرغان سحر را

34 همه شب صبحدم دم درکشیده %~% پلاسی را بعالم درکشیده

35 ستاره چار میخ و ماه دربند %~% سپاه روز دور و راه در بند

36 دمیده چشم اختر میل در چشم ms079 %~% پلاس شب کشیده نیل در چشم

37 شده اسکندر شب در سیاهی %~% نهان چون خضر مرغ صبحگاهی

38 بیک ره کهکشان هفت پرده %~% همه داروی بیهوشانه خورده

39 فتاده زنگی شب سرنگونسار %~% ستاره دامنش راکرده مسمار

40 سیه پوشیده هاروت سپیده %~% فتاده ماه در چاه زبیده

41 بسوزن مرغ شب از هفت طارم %~% همی چید ارزن زرین ز انجم

42 چنان شب نوک سوزن چون توان دید %~% بسوزن ارزن آخر کی توان چید

43 شبی چون روی زنگی پر سیاهی %~% رسیده زنگ شب تا پشت ماهی

44 کلید صبح در دریا فتاده %~% جهان را کوه بر بالا فتاده

45 تو گفتی صبح را پروای دم نیست %~% ز سنگ آید برون آن نیز هم نیست

46 فغان دربست گل کای شب زمانی %~% دری بگشای و بازم خر بجانی

47 تو ای شب گرنه روز رستخیزی %~% چرا آخر سبک تر برنخیزی

48 چو شمعی ماندهام در سوز امشب %~% مگر شب را فرو شد روز امشب

49 دلم تا چند بریان داری ای صبح %~% دمی بر زن اگر جان داری ای صبح

50 مگر ای صبح از آن برنخیزی %~% که همدستان روز رستخیزی

51 چو از حد رفت نامعلومی صبح %~% گشاده گشت قفل رومی صبح

52 چو صبح این دیبه زر بفت گردون %~% گرفت از کارگاه سبز بیرون

53 چو گرد نیل شب از راه برخاست %~% چو یوسف روی روز از جای برخاست

54 همه شب دایه گل را گوش میداشت %~% در آن بیهوشی او را هوش میداشت

55 نمیآورد طاقت دایه پیر %~% که گلرخ زار مینالید چون زیر

56 برگل رفت و چون گل زار بگریست %~% بسی بررخ زد و بسیار بگریست

57 بپهلو در بر آن مه بگردید %~% میان خاک و خون ره بگردید

58 بگل گفت ای شده در خون جانم %~% بجانم سیر کردی از جهانم

59 منم ماهی میان خشک مانده %~% تویی ماهی کناری خون فشانده

60 مرا ماهیست ms080 تا حالیست بی تو %~% که از ماهم شبی سالیست بی تو

61 مپرس از من که من چونم درین حال %~% فرومانده چو مرغی بی پر و بال

62 نه روی آنکه سازم چاره کار %~% نه برگ آنکه ماند گل چنین زار

63 ز دست تو من کار اوفتاده %~% بیکبار از دو خر ماندم پیاده

64 کنون چون ترک نام وننگ گفتم %~% بعیاری برین سر سنگ خفتم

65 چه فرمایی مرا تا آن کنم من %~% که فرمانت از میان جان کنم من

66 کجا در تو رسد سگ با قلاده %~% چو تو بر گاو افگندی لباده

67 کنون چون دوست میداری چنینش %~% بکوشم تا برارم از زمینش

68 بقیل و قال و افسون و فسانه %~% بدم بیرونش آرم زاستانه

69 چو گفت این دایه و دمساز گردید %~% دهان گل چو غنچه باز گردید

1 بدایه گفت دل بر خود نهادم %~% ز پیش زخم چشم بد فتادم

2 چو تو یارم شدی کارم برآمد %~% متاعم را خریداری درآمد

3 چو کار افتاده شد دلدادهیی را %~% بجانی باز خر شهزادهیی را

4 بر هرمز شو و چیزی درانداز %~% مگر کاین در شود بر دست تو باز

5 ازان بادی که تو دانی و ابلیس %~% بدم بروی بدامش کن بتلبیس

6 دمش میده دلش افگار میکن %~% فسون میخوان سخن بر کار میکن

7 مگر آن مرغ را در دام آری %~% وزو نزدیک گل پیغام آری

8 برو بر سنگ زن آن سیمبر را %~% مگر با گل برآمیزی شکر را

9 بجوش آر از هوای من دماغش %~% بچربی روغنی کن در چراغش

10 بجنبان آنسر زنجیر با او %~% ز گل هرمز تو در گل گیر با او

11 برو باری نگه کن روی هرمز %~% که تا خود دیدهیی آنروی هرگز

12 ببین تا درج لعلش درفشان هست %~% کمند عنبرینش دلستان هست

13 ببین تا دوستی را جای دارد %~% لب شیرین جان افزای دارد

14 ببین ms081 تا هست بادامش جگر دوز %~% خط مشکین او مشکی جگرسوز

15 بشاهی میدهد رویش گواهی %~% که روی او خطی دارد بشاهی

16 عجب نبود گر آید روزگاری %~% که از مه مرد زاید شهریاری

17 چنین بسیار زاید چرخ گردون %~% عقیق از سنگ زاید مشک از خون

18 نبینی آب حیوان را گرفتار %~% که میآید ز تاریکی پدیدار

19 چو هرمز نقد دارد فر شاهی %~% ترا او شاه بس دیگر چه خواهی

20 کنون برخیز و راه باغ برگیر %~% نیم من لاله از گل داغ برگیر

21 ترا میباید این معلوم کردن %~% نخواهی آخرم محروم کردن

22 تو خود گفتی بسازم چاره تو %~% ببخشم بر دل غمخواره تو

23 کنون این کار من آسان بمگذار %~% مرا بی جان و بی جانان بمگذار

24 مرا در دستگیری یاریی کن %~% بپیغامی ازو دلداریی کن

25 جفا گفتم ترا ای دایه بسیار %~% کجا از بی خرد این مایه بسیار

26 نگیرد از چو من کس هیچدر دست %~% بعذرای دایه زلفم پیچ بر دست

27 چو صبح زود خیز و بادپیمای %~% زمانه بر نهاده در دهان نای

28 کواکب گشت از گردون گریزان %~% شفق شد در کنار خون گریزان

29 رخ چرخ فلک زنگار گون گشت %~% درفش ماه رخشان سرنگون گشت

30 عروس خور ز زیر بیرم چین %~% برآمد چون یکی طاوس زرین

31 برین ایوان مینا جلوه گر شد %~% سپهر نیلگون چون رنگ زر شد

32 بزیر آمد ز منظر دایه گل %~% بصحن باغ شد در سایه گل

33 دو دیده بر کنار راه بنهاد %~% میان راه دام ماه بنهاد

34 بساط حقه بازی باز کرد او %~% زهر نوعی فسون آغاز کرد او

35 گهی زر برگرفت و خاک پیمود %~% گهی پر کرد حقه پاک بنمود

36 مشعبدوار بانگ رود میکرد %~% دهان را گندنا آلود میکرد

37 چو مرغی در صفیر آمد بآواز %~% که تا آن مرغ را آرد بپرواز

38 زمانی بود هرمز ms082 بر سر راه %~% درون آمد چو از میغی برون ماه

39 چو روی دایه دید از سایه گل %~% بخدمت رفت پیش دایه گل

40 نمازش برد چون سبزه نباتی %~% ز لعلش یافت چون شکر نباتی

41 چو دایه روی هرمز دید برجست %~% بسوی گل گرفتش دست بر دست

42 نشاندش پیش و افسون کرد آغاز %~% بحیلت جادویی را داد سرباز

43 بدو گفت ای چو فرزندم گرامی %~% چرا نزدیک مادر کم خرامی

44 گریزانی ز ما چون آهو از یوز %~% چنین وحشی مباش و شیری آموز

45 تو خود چون تاب آری مانده تنها %~% بتنهایی چمنده در چمنها

46 مبر بر سر بتنهایی جهان را %~% که دلگیرست تنهایی جوان را

47 جوانی تو جوانی را طلب کن %~% شکر خور بوسه ده میکش طرب کن

48 دمی با همدمی می کش لبالب %~% که فردا را امیدی نیست تا شب

49 گسسته خواهدت شد دم بناکام %~% در اندیش و دمی پیوسته کش جام

50 چو گشتی مست بر روی نگاری %~% مراغه کن دمی در مرغزاری

51 چرا باید کشید از عشرتت دست %~% کت آواز خوش و روی نکوهست

52 مرا افسوس آید چون تو سروی %~% که نخرامد بگرد او تذروی

53 بدین خوبی که داری چهره آخر %~% ز خوبان چون شدی بی بهره آخر

54 که دید آخر چنین خطی شکر جوش %~% که خطت را نگشت او حلقه در گوش

55 که دید آخر چنین لعلی گهرریز %~% که بر لعلی دگر نکند شکر ریز

56 که دید آخر چنین زلفی سرافراز %~% که از خواری پس پشت افگنی باز

57 که دید آخر چنین سروی سهی وار %~% که سرو از وی بلرزد چون سپیدار

58 که دید آخر چنین چشمی فسون خیز %~% که دست غمزه بگشاید بخونریز

59 که دید آخر چنین خالی دلفروز %~% که بر چشمش نشد فال تو فیروز

60 که دید آخر چنین رویی چو خورشید %~% که پنهان داریش در ms083 سایه بید

61 دریغا چون تویی تنها بمانده %~% بتنهایی درین صحرا بمانده

62 بخوبی گرچه مخدوم جهانی %~% چو هستی مستحق محروم از آنی

63 کنون تنها چنین نگذارمت من %~% بهشتی روی و حوری آرمت من

64 بری چون سیم و قدی چون صنوبر %~% همه جایش ز یکدیگر نکوتر

65 دو زلفش از شکن بر هم شکسته %~% هزاران حلقه اندر هم شکسته

66 دو لعلش سرخ تر ازدانه نار %~% بیک دانه درون سی در شهوار

67 فتاده بر رخش از مشک خالی %~% شده سرحد خوبی را کمالی

68 دو شور انگیز او مخمور مانده %~% سیاهی در میان نور مانده

69 دهن چون پسته خندان گشاده %~% شکر بر لعل او دندان نهاده

70 کنون چون یافتی بس رایگانم %~% مکن هرگز سبک بر دل گرانم

71 کنون گر بایدت با اینچنین کس %~% چو من هستم بکس منگر ازین پس

72 گرت رازی بود بسته دهان باش %~% بکس مگشای وهم خامش زبان باش

73 تو گر چون پسته رنگ آمیز گردی %~% چو پسته زود شورانگیز گردی

74 دل پسته توان دید از دهانش %~% از آن ببریدهاند از بن زبانش

75 زبان منمای همچون پسته از کام %~% زبان در کامت آور همچو بادام

76 چو کاری میتوان کردن نهانی %~% چنانک ازوی نیابد کس نشانی

77 همان بهتر که زیر پرده آن کار %~% بپردازی و بیرون آیی از بار

78 ز بدنامی بتر چیزی دگر نیست %~% که در عالم ز بدنامی بتر نیست

79 بدان اکنون که گلرخ دخترشاه %~% که سجده میبرد پیش رخش ماه

80 ز آب دست نقاشان استاد %~% نخیزد آنچنان نقشی پریزاد

81 بهر شهری ز نقش او نشانست %~% بخوبی نقش رویش داستانست

82 ز نقش گل گرفته لب بدندان %~% میان باغ مانی نقشبندان

83 دو زلفش در سیاهی قیر فامست %~% بناگوشش سپیدی شیر فامست

84 چو بگشایند در چین نافه خشک %~% سوی زلفش نویسد نامهیی مشک

85 مژه چون دشنه سیراب دارد ms084 %~% هزاران تشنه را بی خواب دارد

86 چو چشمش دلبری را کار بندد %~% بمستی دست صد هشیار بندد

87 چو برخیزد بناز آنسرو قامت %~% برانگیزد ز قامت صد قیامت

88 چو بگشاید فقاع از کام شکر %~% لبش بر یخ نویسد نام شکر

89 رخی چون گل لبی چون قند دارد %~% همه سرمایه بی مانند دارد

90 تو خود گل را به از من دانی آخر %~% همه شرحی به از من خوانی آخر

91 مگر او را نظر افتاد بر تو %~% چگویم نیز میدانی دگر تو

92 چو گل زین کار بتوانی شکفتن %~% بگل خورشید نتوانی نهفتن

93 که خواهد بود چون گل درجهان یار %~% زهی دولت زهی بخت و زهی کار

94 چو گل روی تو دید از بام ناگاه %~% بدر آمد ترا اقبال از راه

95 چگویم زانکه من دیدم بسی را %~% که بازی نیست با دولت کسی را

96 ز دولت بود کاکنون گوی بردی %~% وزان گیسوی مشکین بوی بردی

97 کنون خواهم که یکشب هر دو باهم %~% ستانید از دو لب داد دو عالم

98 دو لب در بوسه دادن خسته دارید %~% بشکر مغز را در پسته دارید

99 زمانی موی هم در دست تابید %~% زمانی نیز برهم دست یابید

100 جهان اینست اگر داری تو دستی %~% که پیش همدمی یابی نشستی

101 ز عالم همدمی از عالمی به %~% دمی با او ز عمر آدمی به

1 چو از دایه سخن بشنود هرمز %~% چنان شد کان نیارم گفت هرگز

2 بدو گفت ای ز دانش دور مانده %~% ز غول نفس خود مغرور مانده

3 نداری شرم با موی چو پنبه %~% که حلق چون منی بری بدنبه

4 ز موی همچو پنبه دام کردی %~% چو مرغی پیش دامم رام کردی

5 مساز این پنبه دام مکر و فن را %~% بنه این پنبه کرباس و کفن را

6 جوانی میکنی در پیش من تو %~% حساب گور کن ای پیرزن ms085 تو

7 بافسونی مرا می بر نشانی %~% نیم زان دست افسون چند خوانی

8 تو بر من مینهی کاری بصد ناز %~% نترسی کو فرو افتد ز هم باز

9 تو دم میده اگر همدم بماند %~% تو برهم نه اگر بر هم بماند

10 بسالوسی لباسی بر سرم نه %~% بعشوه پیش پایی دیگرم نه

11 کجازرق تو یابد دست بر من %~% فسون و زرق نتوان بست بر من

12 مرا آهسته میرانی سوی شست %~% چو صیدی میکشی تا برکشی دست

13 مشو در خون خویش و خون من تو %~% یکی دیگر گزین بیرون من تو

14 گر او نیکوست نیکوکاریش باد %~% ز نیکوییش برخورداریش باد

15 بهرنوعی که هست او آن خویشست %~% خداوندست و در فرمان خویشست

16 مرا با آن سمنبر نیست کاری %~% که گل را همنشین باید بهاری

17 کجا درماند از چون من کسی گل %~% که چون من خار ره دارد بسی گل

18 چه گردم گرد شمع عالم افروز %~% مرا با گل نه عیدست و نه نوروز

19 چو من پروانه آن دلفروزم %~% اگر با شمع پرم پر بسوزم

20 برو ای پیر جادوی فسون باز %~% که نتوانی شدن با من فسون ساز

21 بروای بوالعجب باز سیه پر %~% که تو گمراه را دیوست همبر

22 برو ای شوم سرداده بتلبیس %~% که در شومی سبق بردی ز ابلیس

23 چو زین شیوه سخن هرمز فرو خواند %~% ازودایه چو خر دریخ فرو ماند

24 بهرمز گفت ای بیشرم آخر %~% شدی در سرد گویی گرم آخر

25 مشو گرم ای ز دیده رفته آبت %~% تو از من به اگر ندهم جوابت

26 ازین صد بازیت بر من اگر من %~% نیارم بر تو صد بازی دگر من

27 ببین کار جهان کاین روستایی %~% دهد درجادویی بر من گوایی

28 چوجادویم نگویم بیش با تو %~% نمایم جادویی خویش با تو

29 چنانت زیر دام آرم بمردی %~% که بر یک خشت صد ms086 گردم بگردی

30 چنان گردی اگر بگریزی از دام %~% که میخوانی خدا را تو بصد نام

31 مپیما از تهور درد بر من %~% چنین منگر بچشم خرد بر من

32 اگر گردم بلعب و لهو مشغول %~% سراسیمه شود از مکر من غول

33 اگر بر ره نهم دامی بتلبیس %~% ز بیم من بتک بگریزد ابلیس

34 نگویی تو که آخر من کراام %~% تو گل را باش اگر نه من تراام

35 بدین زودی چنین گشتی تو بامن %~% نه یکدم همنشین گشتی تو بامن

36 ز گفت دایه هرمز گشت خاموش %~% نکردش یک سخن را بعد ازان گوش

37 همی چندانکه دایه بیش میگفت %~% ز گفت دایه هرمز بیش میخفت

38 نه خود می دفع کرد از راه خوابش %~% نداد آن یک سخن آن یک جوابش

39 چو دایه دم نمیزد هرمز از پیش %~% برون رفت و جدایی داد از خویش

40 چوهرمز رفت دایه بر جگر داغ %~% برجعت پیش گل آمد ازان باغ

41 نشسته بود گلرخ دیدهها تر %~% دلی برخاسته دو چشم بر در

42 همه خون دلش بالا گرفته %~% کنار او ز خون دریا گرفته

43 ز بی صبری ز دل رفته قرارش %~% زمین پرخون زچشم سیل بارش

44 زبان بگشاد کای دایه کجایی %~% چرا استادگی چندین نمایی

45 الا ای دایه آخر دیر کردی %~% مرا از زندگانی سیر کردی

46 الا ای دایه چندینی چه بودت %~% مگر در راه دیوی در ربودت

47 الا ای دایه بس چستی تو در کار %~% ترا باید فرستادن بهر کار

48 الا ایدایه خوابت در ربودست %~% و یا در راه آبت در ربودست

49 الا ای دایه تا کی اشک رانم %~% بگو با من که تا جایت بدانم

50 بگو تا این تن آسانیت تاکی %~% بگو تا این گران جانیت تا کی

51 چراست ای دایه چندینی قرارت %~% که خونین شد دلم در انتظارت

52 مرا رمزی ز پیری یادگارست %~% که ms087 سوزی سخت سوز انتظارست

53 مبادا هیچکس را چشم بر راه %~% کز و رخ زرد گردد عمر کوتاه

54 درآمد دایه گلرخ را چنان دید %~% رخ گل همچو برگ زعفران دید

55 بگل گفت ای عزیز جان مادر %~% نبردی پیش ازین فرمان ما در

56 چرا آخر چنین شوریده گشتی %~% ز سر تا پای غرق دیده گشتی

57 چرا آخر چنین در خون نشستی %~% ز خون دیده در جیحون نشستی

58 چرا آخر چنین بیخویش گشتی %~% ز یکجو صابری درویش گشتی

59 مرا امروز رسوا کردی ای گل %~% ز رسواییم پیدا کردی ای گل

60 کجادانی تو خود کاین بیوفا مرد %~% چه ناخوش گفت و با من چه جفا کرد

61 گرفتم طالع آن روستایی %~% سر بد دارد و برگ جدایی

62 نه بتوان گفت باتو آنکه گفتم %~% ندارد برگ گل چندانکه گفتم

63 از اول در وفا میزد دلش جوش %~% در آخر گشت خشم آلود و خاموش

64 کنون گر صد سخن برهم بتابم %~% یکی را باز میندهد جوابم

65 چو دیواری باستادست خاموش %~% نمیدارد چو دیواری سخن گوش

66 کجا دیوار را گر گوش بودی %~% سخن بشنودی و خاموش بودی

67 رواست از سنگ گفتار و ازو نه %~% سخن آید ز دیوار و ازو نه

68 چو سوسن گرچه هرمز ده زبانست %~% ز گل دارد حیا خاموش از آنست

69 چنانش یافتم در سرفرازی %~% که نتوان کرد باوی هیچ بازی

70 بگفتم صد سخن زرین و سیمین %~% نزد یکدم که سگ یامردمست این

71 چو او بر یاد باغ پادشاهست %~% سری دارد که بادش در کلاهست

72 سبک سر بود و چهره زرد کرد او %~% چو باد از من گذشت و گرد کرد او

73 چودایه گفت این و گل شنیدش %~% چو بادی آتشی در سر دویدش

74 دو چشم نرگسین او ازین سوز %~% ز نوک مژه از خون شد جگر دوز

75 هزاران اشک خون آلود نوخیز ms088 %~% فرو بارید از مژگان سرتیز

76 بدانسان در دلش افتاد جوشی %~% که پیدا شد زهرمویش خروشی

77 سر زلف جهان آرای برکند %~% بدندان پشت دست ازجای برکند

78 بغایت غصه میکردش ز هرمز %~% که باگل این که داند کرد هرگز

79 ز اشک آتشین مژگانش میسوخت %~% ز درد ناامیدی جانش میسوخت

80 زبان بگشاد و گفت ای دایه زنهار %~% مشو در خون جان من بیکبار

81 مگرد از گل جداگر گل جفا کرد %~% که نتوان پارهیی از خود جدا کرد

82 ز دستم رفت دل و ز کار من آب %~% دلم خون شد مرا ای دایه دریاب

83 اگر کار دلم را در نیابی %~% نشانم از جهان دیگر نیابی

84 درین اندوه جان از من برآید %~% بمیرم تا جهان بر من سر آید

85 چون من رفتم گرفتاریت باشد %~% پشیمانی و خونخواریت باشد

86 بدست خود چوگل را کشته باشی %~% چو گل از خون دل آغشته باشی

87 ز گفت گل خروشان گشت دایه %~% ز تف سینه جوشان گشت دایه

88 بگل گفت ای خرد بر باد داده %~% همانا نیستی تو شاهزاده

89 چو هرمز شد پی او سخت میدار %~% ندیدم سست رگ تر از تو در کار

90 کسی را سر فرود آید بهرمز %~% نیاید تا سر آن نیز هرگز

91 تو دانی آنکه من مردم درین تاب %~% دگر هرگز نخواهم گفت ازین باب

92 بسی گررشته طبلم بتابی %~% ز من سررشته این وانیابی

93 نخواهم نیز ره پیمود دیگر %~% بجز کشتن چه خواهد بود دیگر

94 ز گل این خار چون بیرون کنم من %~% چو گل را می نخواهد چون کنم من

95 ترا این برزگر نپسندد آخر %~% که آبی بر کلوخی بندد آخر

96 نمیخواهد ترا کار جهان بین %~% کرا بر گویم آخر درجهان این

97 بشد بر تو ز بدنامی جهان تنگ %~% که من مردن روا دارم ازین ننگ

98 چو تابستان شود زین چشم بی ms089 شرم %~% هوای هرمزت در دل شود گرم

99 چو باغ از برگ ریزان زرد گردد %~% هوایت بو که آخر سرد گردد

100 تو ای گلرخ دو لب داری شکر بار %~% فرو مگذار شیر آخر بیکبار

101 تو ای گل مشک داری دام نسرین %~% مشو درحلقه آن خط مشکین

102 برو این بار از گردن بینداز %~% اگر جانست جان از تن بینداز

103 چو میدانی که هرمز هیچکس نیست %~% چرا از هرمزت پس هیچ بس نیست

104 در اول دل ربود و برد هوشت %~% در آخر هم فرو گوید بگوشت

105 ندارد باتو رونق کار هرمز %~% نیاید باصلاح این کار هرگز

106 چو نیست این کار اسبی تنگ بسته %~% چه شورآری چو داری تنگ پسته

107 چو اسبی تنگ بسته مینبینی %~% دلت گر برنشاند بر نشینی

108 مرا تو بیخبر گویی دگر بار %~% بر هرمز شو و از وی خبر آر

109 چو سیمابی بشادی رخ بر افروز %~% سبویی نیز بر سنگش زن امروز

110 چه بر سنگش زنم از عذر تو لنگ %~% اگر او را همی خواهی سروسنگ

111 مخور زان لب بسی حلوای بی دود %~% که بر جامه چکانی روغنی زود

112 بخوردی لاجرم شادی برویت %~% بگیرد استخوانی در گلویت

113 تو تازان لب بماندی خشک دندان %~% لبت هرگز ندیدم نیز خندان

114 گلی نادیده لب از خنده خالی %~% شده چون بلبلی پر کنده حالی

115 چگونه کس تواند دید هرگز %~% که تو هر روز غم بینی ز هرمز

116 چو در میدان رسوایی فتادی %~% درین میدان بزن گویی بشادی

117 زهی شهزاده کز ننگت چنانم %~% که میخواهم که در عالم نمانم

118 همه شب گل گلاب از چشم میریخت %~% عرق از روی و اشک از خشم میریخت

119 چو دایه این سخنها کرد تقریر %~% گل بی برگ آبی شد ز تشویر

120 زمانی شمع گریان بود بر گل %~% زمانی صبح خندان بود بر گل

121 ز چندان گریه ms090 آن ماه دلبند %~% گهی آن میگرست و گاه این خند

122 چو بیرون کرد خورشید منور %~% ز زیر قبه نیلوفری سر

123 درآمد آفتاب از برج ماهی %~% سپیدی ریخت بر روی سیاهی

124 ز زیر پرده چون چهره نمود او %~% بنیزه حله مه در ربود او

125 گل عاشق دل پر تفت و پر سوز %~% فرو افتاد در تب ده شبانروز

126 دو تاگشت و چنان پر درد شد او %~% که در ده روز یکتا نان نخورداو

127 بشبها درد بیداریش بودی %~% برو زاندوه بیماریش بودی

128 نه یکساعت قرار و نه دمی صبر %~% دلی چون بحر خون و دیده چون ابر

129 ز سوز دل زبانش آتش گرفته %~% ز تفت عشق جانش آتش گرفته

130 فتاده عکس بر موی از رخ زرد %~% فسرده اشک بر روی از دم سرد

131 ز چشمش رونق دیدار رفته %~% زبانش در دهان از کار رفته

132 چو دایه دید گل را این چنین زار %~% بگل گفت ای زده در چشم جان خار

133 چنین تا بر سر آتش نشستی %~% ز غم بر جان من سیلاب بستی

134 زمانی دم زن از گریه مشو گرم %~% ز یزدان ترس دار آخر ز خود شرم

135 بپاسخ گفت گل چون سوکواران %~% چرا بر خود نگریم همچو باران

136 گلم زان زار میگریم چنین من %~% که دور افتادهام از انگبین من

137 نیی ای دایه ازدرد من آگاه %~% که چشمم زیر خون دارد وطنگاه

138 نمیدانی که با من چیست هر شب %~% که چشمم خون دل بگریست هر شب

139 مکن ای دایه زین بیشم مفرسای %~% جوان و عاشقم بر من ببخشای

140 نمیدانی که در چه درد وداغم %~% که میجوشد ز خون دل دماغم

141 کنون کاری که بر جان من آمد %~% بسر در خون مرا در گردن آمد

142 چه گر یک درد بی دردی نخوردی %~% ازین ره کوفتن گردی نخوردی

143 ز صد دردم ms091 یکی گر بر تو بودی %~% ز آهت چنبز گردون بسودی

144 بسستی چون همی بینی چو مویم %~% بسختی چند گویی پیش رویم

145 شوی پیشم چو آتش گرم گفتار %~% چو یخ سردم کنی هر دم درین کار

146 چودل بربود عشق از آستینم %~% بخواهش کی پذیرد پوستینم

147 اگر خواهم که پنهان دارم این درد %~% نیارم داشت چون جان دارم این درد

148 دل لایعقلم در دست من نیست %~% که این بی خویشتن با خویشتن نیست

149 زبان را گر کنم از عشق خاموش %~% چگونه اشک خون بنشانم از جوش

150 چو دوزم جامهیی در عشق دلجوی %~% سرشک اندازد از دل بخیه برروی

151 مده پندم که پندت بند جانست %~% نگردد به ز پند این دل نه آنست

152 دل گرمم نگردد سرد ازین درد %~% مشو گرم و مزن بر آهن سرد

153 برو مردی بکن بهرخدا را %~% ببین بار دگر آن بیوفا را

154 مگر آن سنگ دل دلگرم گردد %~% ز گرمی همچو مومی نرم گردد

155 چو موم از گرمی ار نرمی پذیرد %~% بگرمی و بنرمی نقش گیرد

156 برو یک ره دگر سنگی درانداز %~% کلوخ امروز کن دیگر ز سرباز

157 دل گلرخ برون آور ازین کار %~% مگر چیزی فرو افتد ازین بار

158 بیکباری نیاید کارها راست %~% بباید کرد ره را بارها راست

159 بیک ضربت نخیزد گوهر از سنگ %~% بیک دفعت نریزد شکر از تنگ

160 نگردد پخته هر دیگی بیک سوز %~% نیابد پختگی میوه بیک روز

161 بروزی بیش مه نتوان قران کرد %~% حجی نیکو بسالی میتوان کرد

162 برین درباش همچون حلقه پیوست %~% چو زنجیری مگر در هم زند دست

163 چو تخمی را بکشتی بار اول %~% ز بی آبی بمگذارش معطل

164 مشو زود و رو آبش ده زهرور %~% که بس نزدیک تخم آید ببردر

165 سخن میگفت تا شب همچنین گرم %~% که تا شد دایه را دل زان سخن نرم

1 ms092 بگل گفتا که رفتم بار دیگر %~% ز سر گیرم هم امشب کار دیگر

2 چو روز این کار مینتوانم اکنون %~% بشب این قرعه برگردانم اکنون

3 بگفت این و فرود آمد ز منظر %~% ز پیش گل بنزد آن سمنبر

4 فگنده بود هرمز جامه خواب %~% میی بر لب گرفته بر لب آب

5 ربابی در بر و تنها نشسته %~% بتنهایی ز نااهلان برسته

6 یقین میدان که تو در هیچ کاری %~% چو تنهایی نیابی هیچ یاری

7 جوان چون دید روی دایه پیر %~% زخنده شکرش آمیخت با شیر

8 بدایه گفت بی نوری تو امشب %~% چوبانگ طبل از دوری تو امشب

9 بیا بنشین و می بستان و می نوش %~% چو می خوردی سبک برخیز و مخروش

10 حریف آب دندان دل افروز %~% مکن بدمستی امشب همچو آن روز

11 سر دندان نمودم باتو ز آغاز %~% نگشتی کند دندان آمدی باز

12 چرا باز آمدی ای جادوی پیر %~% که نتوان زد چو تو جادو بصد تیر

13 چرا آخر مرا بیدار کردی %~% ندانم تا چرا اینکار کردی

14 چو گرگ گرسنه ماندی معطل %~% مگر سیری نکردت بار اول

15 مرا کی دیو شب همخوابه باشد %~% که در شب دیو در گرمابه باشد

16 پس آنگه دایه آمد در مراعات %~% بدو گفت ای برخ ماه ازتو شهمات

17 تو میدانی که چون گل دیگری نیست %~% بزیبایی او سیمین بری نیست

18 بیا فرمان برو این کار را باش %~% چو دل بردی ز گل دلدار را باش

19 زبانبگشاد هرمز کای بلایه %~% ندانم چون تو جادو هیچ دایه

20 مرا گویی که ترک خویشتن کن %~% اگر خواهی و گرنه کار من کن

21 همه کارم نکو شدتا کنون من %~% بکار عاشقی آیم برون من

22 مرا با گل بهم پهلوی این نیست %~% بسی اندیشه کردم روی این نیست

23 بکاری خوض باید کرد مادام %~% کزو بیرون توان آمد سرانجام

24 چنین عشقی ms093 عفو فرمای از من %~% چو یخ بستم فقع مگشای از من

25 چو دادش این جواب از جای رفت او %~% میی بردایه ریخت و مست خفت او

26 بیامد دایه پیش گل دگر بار %~% دو چشمش گشته از غصه گهربار

27 بگل گفت از خرد بیگانهیی تو %~% که از بیگانگی دیوانهیی تو

28 درین سودا چو دیوت رهنمونست %~% که این هم نیز نوعی از جنونست

29 به سالوسی رگ جانم گشادی %~% بعشوه نان در انبانم نهادی

30 مرا در کار خود بر دام بستی %~% تو چون صیاد در گوشه نشستی

31 چرا باید کشیدن فقر و فاقه %~% که من نه صالحم این را نه ناقه

32 میم بر ریخت لختی سرزنش کرد %~% ز من خود رازمانی خوش منش کرد

33 چو حلقه بر درم زد او بخواری %~% چو خاک ره شدم از بردباری

34 تو خود دانی که چون من آن شنودم %~% دهن بربستم و خاموش بودم

35 زهرمز یافتم من حصه خویش %~% برو اکنون توخود گو قصه خویش

36 میاور در میانم ای دل افروز %~% که من خود را برون آوردم امروز

37 ازین پاسخ دل گل موج خون ریخت %~% گهر زانموج از چشمش برون ریخت

38 سمند شادی او لنگی آورد %~% دلش چون چشم سوزن تنگی آورد

39 از آن غم دیده تر لب خشک برجست %~% بسوی بام شد دل داده از دست

40 ز سوزش تفت بر گردون رسیده %~% ز آه او ز آهن خون چکیده

41 عروس آسمان را خواب برده %~% خروس صبحدم را آب برده

42 نه ماه آن شب از آن ماتم برآمد %~% نه زان غم صبحدم رادم برآمد

43 همه شب آن ز دل افتاده در کوی %~% چو پرگاری بسر میگشت هر سوی

44 ز درد دل سرودی زار میگفت %~% خوشی با دل بهم اسرار میگفت

45 که ای دل کار خود کردی و رفتی %~% بآخر خون من خوردی و رفتی

46 برو ms094 در عشق جانان راه جان گیر %~% بعشقی زنده شو ترک جهان گیر

47 اگر یک دم دهد در عشق دستت %~% بسی خوشتر بود از هرچه هستت

48 گلی از عشق در جانم شکفته %~% ولیک از چشم جانانم نهفته

49 همه گلها ز گل آرد برون سر %~% گل جانم ز دل آرد برون سر

50 چو من در عشق دستی خوش نیفتد %~% که جز در سوخته آتش نیفتد

51 کجایی ای مرا چندین غم از تو %~% دلم نادیده شادی یک دم از تو

52 تویی شمع جهان افروز پیوست %~% منم پروانه جان بر کف دست

53 تویی خورشید غرق نور مانده %~% منم چون ذره از تو دورمانده

54 تویی چون باز خوش برتر پریده %~% منم چون مرغ بسمل سر بریده

55 تویی چون روز با نور الهی %~% منم چون شب بمانده در سیاهی

56 تویی چون کوه سر بر اوج برده %~% منم چون کاه زیر گل فسرده

57 تویی دریای پر آب ایستاده %~% منم چون ماهی از آب اوفتاده

58 تویی چون چشمه نیسان گشاده %~% منم چون تشنه حالی جان بداده

59 تویی تیغی چوآتش برگشاده %~% منم در پیش تیغت سر نهاده

60 فروبست از غمت بر من جهان دست %~% بکن رحمی بکن گر جای آن هست

61 بآخر چون سحرگه باد برخاست %~% زبیدوسرو و گل فریاد برخاست

62 سحرگه آه خونین برزد از دل %~% که گل را بوی خون میآید از دل

63 همه شب در میان خون بسر گشت %~% بهر دم بند عشقش سختتر گشت

64 عروس آسمان چون پرده درشد %~% مه روشن بزیر پرده در شد

65 برآمدصبح همچون دایه پیر %~% ببر در روز را پرورده از شیر

66 خلیل شعر طفلان ستاره %~% بیکدم در کشید از گاهواره

67 چو شاه شرق در مغرب فرو بست %~% پدید آمد ز مشرق چتر زربفت

68 ز تف دل رخ گلرخ چنان شد %~% که رویش زرد همچون زعفران شد

69 چو ms095 کاهی از ضعیفی مبتلا گشت %~% هوای هرمزش چون کهربا گشت

70 بجست از جای تا گیرد ره بام %~% چو مرغی کو جهد از حلقه دام

71 چو دیدش دایه لب بگشاد از خشم %~% که ای در عشق آبت رفته از چشم

72 بتیغ تیز دل برکندم ازتو %~% ز جور تو سپر بفکندم ازتو

73 ز ناخوش خویی تو چند آخر %~% مشو بر بام بشنو پند آخر

74 خرد در زیر پای آوردهیی تو %~% نکو پندم بجا آوردهیی تو

75 برون ناکرده سر از جیب هر روز %~% شوی دامن کشان در پای ازین سوز

76 اگر گویم بکش دامن زکینم %~% جهی با دست همچون آستینم

77 که میگوید تو گلروی بهاری %~% که تو همچون بن گل جمله خاری

78 که گفتت گل که تیره باد کامش %~% دهی ویران و آبادست نامش

79 بنزدیکی سماع سور خوشتر %~% که هم بانگ دهل از دور خوشتر

80 فگندی از پگاهی زلف بردوش %~% مگر شوریده خوابی دیدهیی دوش

81 در آن اندیشهیی تا بار دیگر %~% روی بر بام و سازی کار دیگر

82 نیاید ننگت ای بد نام آخر %~% توقف کن فرو آرام آخر

83 گلش گفت ای شده بی آگه از من %~% من اینم تو برو بگزین به از من

84 جهان بی او چگونه بینم آخر %~% دلم برخاست چون بنشینم آخر

85 دلش از عشق هرمز جوش میزد %~% بسوی بام میشد دوش میزد

86 چو شد بر بام هرمز بود در باغ %~% بیک دیدن نهادش بر جگر داغ

87 نقاب عنبرین از ماه برداشت %~% دل هرمز نفیر و آه برداشت

88 چنان دل بسته او شد بیک راه %~% که باران بهاری ریخت بر ماه

89 برون افتاد چون آتش زبانش %~% ز حسرت آب آمد در دهانش

90 بدان شکر چنان دندان فرو برد %~% که دندان گفتیش تا جان فرو برد

91 دلش دیوانه زنجیر اوشد %~% مریدی گشت و زلفش پیراو شد

92 قضا ms096 رفته قلم تقدیر رانده %~% شد او ناکام در زنجیر مانده

93 بزیر چشم روی دوست میدید %~% رخ چون برگ گل در پوست میدید

94 ز عشق گل چنان شد هرمز از وی %~% که شد چون گل ز هرمز عاجز از وی

95 جهان چندانکه جزع از آب دم زد %~% ز سودا در دلش طغرای غم زد

96 چو دل سر در ره پیوندش آورد %~% بمویی زلف گل دربندش آورد

97 چو هرمز حلقه زلفش چنان دید %~% دل خود چون نگینی در میان دید

98 ز بند و تاب و پیچ و حلقه هر سو %~% هزاران حرف مشکین داشت بررو

99 سیاهی بود هر یک حرف گویی %~% که بنویسند بر شنگرف گویی

100 ز مشگ تازه جیم ومیم میدید %~% که یعنی ملک جم اقلیم میدید

101 از آن گل مینمودش جیم با میم %~% که یعنی ملک جم دارم در اقلیم

102 ز جیم و میم او هرمز همی سوخت %~% الف با یی ز عشقش می درآموخت

103 دلش میگفت در عالم زنم من %~% چو جیم و میم او برهم زنم من

104 خرد میگفتش ای دل دم زن‌ آخر %~% هجا آموختی برهمزن آخر

105 دل هرمز بپیش عشق بنشست %~% نهاد انگشت و لوح آورد در دست

106 نخستین حرف او بود از معانی %~% کالف چیزی ندارد تا بدانی

107 ولی زلفش الف با پیچ دارد %~% گهی بر سر گهی بر هیچ دارد

108 سر زلف چو سینش بی بهانه %~% کشیده کاف کفری در زمانه

109 بسی دل طره زلفش بخواری %~% بطا با دوخته در خرده کاری

110 میان بسته بعشق او در اطراف %~% بسان لام الف از قاف تا قاف

111 چو جیم جعد را آورد در پیچ %~% هزاران دل چو واوعمرو بر هیچ

112 ز دل این حرفها هرمز فرو خواند %~% چو وقت عین عشق آمد فرو ماند

113 چو نقد عین بودش دام بنهاد %~% ز عین عشق برتر گام ms097 بنهاد

114 چو دل از ابجد جان برگرفت او %~% بپیش عشق لوح از سر گرفت او

115 چو بی مقصود و بی مقصد شد آخر %~% چو طفلی باسر ابجد شد آخر

116 چنانش عشق گل در کار آورد %~% که هر مویش بعشق اقرار آورد

117 ببین تاکار و بار عشق چندست %~% که هر دم صد جهان برهم فگندست

118 ز عشقست این همه رونق جهان را %~% ز عشقست اتصالی جسم و جان را

119 نبودی ذرهیی گر عشق را خواست %~% نبودی ذرهیی بر ذرهیی راست

120 چو عالم سر بسر طوفان عشقست %~% ز ماهی تا بماه ایوان عشقست

121 اگر عشق ایچ افسون برنخواند %~% نه از سودای خویشت وارهاند

122 دمی در عشق اگر از جان برآید %~% از آن دم صد جهان طوفان برآید

123 از آن دم دان که مرغ صبحگاهی %~% بعشقی میدهد بر خود گواهی

124 ازان دم دان که مرغان بهاری %~% منادی میکنند از گل بزاری

125 ازان دم دان که بلبل در سحرگاه %~% بصد زاری زند با عاشقان آه

126 ازان دم دان حضور جاودانی %~% وگرنه مردهیی در زندگانی

127 اگرچه خاص هر شب چون رسولی %~% کند بهر تو نورالله نزولی

128 ترا از بس که غوغای فضولست %~% کجا یک لحظه پروای نزولست

129 که هرگز غفلت آمد مست مانده %~% چو دستی شد مثل بر دست مانده

130 نه با آن دست کار تو دهد ساز %~% نه بتوانی برید از خویشتن باز

131 دم ای عطار هم اینجا فروبند %~% چه میگویی که در سودا فرو بند

132 کسی گوهر بر دیوانه آرد %~% کسی اسرار در افسانه آرد

133 فسانه نیست این لیکن بهانهست %~% فسانه گوی کاین جمله فسانهست

1 الا ای در دریای معالی %~% مدار از بکر معنی حجره خالی

2 هزاران بکر زیر پرده داری %~% چرا از پرده بیرون مینیاری

3 ترا دوشیزگان بسیار هستند %~% بگو کز پردهشان بیرون فرستند

4 اگر بنمایی آن دوشیزگان ms098 را %~% بجلوه آرم آن پاکیزگان را

5 عروسانی که در عشقند سرمست %~% برون آور سبک روح و سبک دست

6 ز سر درجلوه ده نوع سخن را %~% که در رشک افگنی چرخ کهن را

7 چنین گفت آن سخندان سخنور %~% که از شاخ سخن بودش سخن بر

8 که چون گل کرد بر هرمز نگاهی %~% سیه شد روز هرمز از نگاهی

9 یقین دانست گل کان مرغ سرکش %~% بدام افتاد از آن حور پریوش

10 رها کردش بدام و پای برداشت %~% چو دانه در زمین بر جای بگذاشت

11 چو مرغی منقلب میگشت بر بام %~% بآخر چون فتادش مرغ در دام

12 دهان پر خنده پیش دایه آمد %~% چو خورشیدی بپیش سایه آمد

13 زاندامش برون میجست آتش %~% رخی تازه لبی خندان دلی خوش

14 رخ چون کاه او گشته چو ماهی %~% وزان شادی جهان بروی چو کاهی

15 چو گل در پوست میگنجید با دوست %~% دلش چون گل نمیگنجید در پوست

16 چو دایه آن چنان دیدش عجب داشت %~% که تا گل خود چرا پر خنده لب داشت

17 بگل گفتا نمیدانم که از چیست %~% که گل خندید یک ساعت نه بگریست

18 ندانستم ترا چندین دلیریست %~% بدین روزت ندانم این چه شیریست

19 ز بس گرمی ز تو آتش بیاید %~% هلاهین بوکت اکنون خوش بیاید

20 گشاد ابروت از جانم گره زود %~% که ابروی تو یکدم بی گره بود

21 چه خندانی بگو احوالت ای دوست %~% که گل از خنده بیرون آید از پوست

22 بگو تا از چه لب پرخنده داری %~% که جان دایه از دل زنده داری

23 گلش گفت این زمانم از زمانه %~% یکی تیر آمد آخر بر نشانه

24 شدم بر بام و دیدم روی هرمز %~% بدان خوبی ندیدم روی هرگز

25 شدم بر بام کار خویش کردم %~% دل او چون دل خود ریش کردم

26 بزه کردم کمان دار و گیرش %~% کشیدم آنگهی ms099 در تنگ تیرش

27 بزلفم کردمش داغ جگر سوز %~% از آن زلفم سیه تا بست امروز

28 جگر میخوردمش او میندانست %~% جگر رنگی لعل من از آنست

29 بچشمان خون دل پالودم از وی %~% از آن شد غمزه خون آلودم از وی

30 ز هرمز آنچنان بردم دل از تن %~% که هرمز برد پیش از من دل از من

31 چو با هرمز بهم دیدار کردیم %~% حسابی راست چون طیار کردیم

32 گلی در آب کردم من گلی او %~% دلی من بردم از هرمز دلی او

33 یکی دادم یکی بردم بخانه %~% ندارد جنگ کاری در میانه

34 حسابی راست کرد امروز هرمز %~% کنون ماهی منم سی روز هرمز

35 ز تو این کار برنامد بصد بار %~% بدست خویش باید کرد هر کار

36 دلش بربودم و بازش ندادم %~% گلم من زین چنین خارش نهادم

37 یکی می خوردهام با یار امروز %~% دو بهره کردهام من کار امروز

38 چنانش بند کردم در زمانی %~% که نتواند گشاد آن را جهانی

39 اگرچه از بر گل دور بود او %~% بغمزه لعب شیرینم نمود او

40 کرشمه کرد با من در نهانی %~% تو ای دایه نیی عاشق چه دانی

41 بخواند بلبل از گل داستانها %~% ولی مرغان شناسند آن زبانها

42 کسی را سوی این رازست راهی %~% که او را زین نمد باشد کلاهی

43 سخن گرچه نگفت او نیک دانم %~% که میگفت او که سر تا پا زبانم

44 سخن در وقت خاموشی چنان داشت %~% که یک یک موی او گویی زبان داشت

45 ندارد عشق من با عشق او کار %~% که او عاشق ترست از من بصد بار

46 مزن پر همچو مرغ ای دایه چندین %~% که شد مرغی که کردی خایه زرین

47 کنون این پسته را عنابی آور %~% چو من این جوی کندم آبی آور

48 ز گفت گل بگل دایه چنین گفت %~% که ای ماه فلک را ms100 بر زمین جفت

49 شبت خوش باد و روزت باد فرخ %~% لبت شهد و برت سیم و گلت رخ

50 صبوری کن که تا هرمز ز مستی %~% چنین گردد که تو امروز هستی

51 مبادت جز نشاط و عیش پیشه %~% بکام دوستان بادی همیشه

52 به پیش او نباید شد بزودی %~% که تا داند که بی او درچه بودی

53 بیکبارش میار از خاک بر تخت %~% که تا او نیز لختی بر تند سخت

54 اگر آسان بدست آرد ترا او %~% چو باد از دست بگذارد ترا او

55 زری کاسان بدست آری تو بی رنج %~% ز دست آسان رود گر هست صد گنج

56 بیک جوزر چو از تو صد عرق ریخت %~% نیاری پیش مردم بر طبق ریخت

57 دل همچون صدف از صبر کن پر %~% که تا آن قطره باران شود در

58 کنون با هرمز آشفته آیم %~% زمانی با حدیث رفته آیم

1 چنین گفت آنکه بحری بود در گفت %~% که گاهی در فشاند و گاه درسفت

2 که چون هرمز بعشق گل میان بست %~% دل پرخون در آن دلبربجان بست

3 چو شد زان ماه آهو چشم خسته %~% چو شیری مست گشت از بند جسته

4 ز گل همچون شکر در آب بگداخت %~% بدان آتش چو شمع از تاب بگداخت

5 ز گل چون بلبلی در زاری آمد %~% میان خاک در خونخواری آمد

6 ز گل درپای دل صد خارش افتاد %~% دلش از دست رفت و کارش افتاد

7 ز نرگس بر گلش خونابه میشد %~% دلش چون گندمی برتابه میشد

8 ز تف عشق و تف تب چنان گشت %~% که زیر شعله چون اخگر نهان گشت

9 دو آتش همچو بادی در رسیدند %~% بیک ره بر دل و جانش دمیدند

10 چنان زیر و زبر شد زان دو آتش %~% که آتش همچو او شد او چو آتش

11 ز بس آتش که داشت او در دل ms101 تنگ %~% برو میسوخت چون آتش دل سنگ

12 نهان زان گشت زیر سنگ آتش %~% که می بگریخت زان دلتنگ آتش

13 ز بی صبریش دل را بیم جان بود %~% چو بیدل بود بی صبریش ازان بود

14 صبوری را دلی بر جای باید %~% ز سودایی و بیدل صبر ناید

15 چو هرمز مینیافت از خود صبوری %~% هزاران رنج یافت از درد دوری

16 بدل گفتا چه کردی ای سیه روز %~% که جستی دوری از در شب افروز

17 فرا درآمده اقبالت از بام %~% ز دستت رفته و تو مانده در دام

18 چو نیکویی نیامد سازگارت %~% بپایان بر بسختی روزگارت

19 کسی را ماه آید زاسمان پیش %~% چگونه در زمین گنجد بیندیش

20 کسی گنجی بدست آورده بی رنج %~% چگونه دست نگشاید بدان گنج

21 کسی را بی صدف در شب افروز %~% چگونه بیخودش دارد شب و روز

22 دریغا ماهروی من کجا شد %~% کزو پشتم چو ماه نو دوتا شد

23 دریغا کز چنان در دور ماندم %~% وزو همسنگ دریا خون فشاندم

24 دریغا کان چنان گنجی نهان گشت %~% وزو چون گنج جانم خاکدان گشت

25 که کردست اینکه من کردم چه سازم %~% چو در ششدر فروماندم چه بازم

26 مرا چون چشم سر جفتی در آفاق %~% بنادانی شدم زو همچو او طاق

27 چو روزی ره بسر آمد درین کار %~% دل هرمز بجان آمد ازین بار

28 بگرد باغ درمیگشت پیوست %~% ببوی دایه چون شوریده مست

29 رسید القصه روزی دایه پیر %~% نهاد از بهر هرمز دام تزویر

30 چوهرمز دایه را در گلستان دید %~% تو گفتی تشنهیی آب روان دید

31 بپیش دایه شد چون شرمساری %~% ز شرم دایه چشمش چشمه ساری

32 چو هرمز را بر خود دید دایه %~% بران خورشید رخ افگند سایه

33 گره بر ابروی پرچین زد ازوی %~% قدم در خشم و دم در کین زد ازوی

34 ازو بگذشت و نادیدارش آورد ms102 %~% نکرد آزرم در آزارش آورد

35 دم لایلتفت میزد ز هرمز %~% که با هرمز ندارم کار هرگز

36 چو هرمز دایه را با خود بکین دید %~% بغایت سهمناک و خشمگین دید

37 بر او رفت و گفت ای دایه آخر %~% ببادم برمده سرمایه آخر

38 سخنها پیش تو بیخرده گفتم %~% ز سرمستی برون از پرده گفتم

39 تو بر نادانیم اکنون تفوکن %~% ندانستم خطا کردم عفو کن

40 ز پای افتاده بودم بی دل و مست %~% نگیرد هیچکس از مست بردست

41 ببازی گر نمودم زرق و دستان %~% چنین باری عجب نبود زمستان

42 ز من کینه مگیر ای سیم سینه %~% که از مستان کسی نگرفته کینه

43 ز مستان کار ناهموار آید %~% چو نیک آید زمن بسیار آید

44 اگر بی مهریی دیدی ز مستی %~% بهشیاری چرا در کین نشستی

45 چو بودم من زمستی در خرابی %~% بهشیاری ز من سر می چه تابی

46 چو بینی در خرابی کار ناساز %~% در آبادی بنتوان گفت ازان باز

47 کنون از مهر گل چون موم گشتم %~% چو موی لقمه نامعلوم گشتم

48 چو روی از عشق او دیدی بنفشم %~% ز بیرحمی نشاندی زیر کفشم

49 ز گل هم سیخ سوخت و هم کبابم %~% وزین آتش ز سر بگذشت آبم

50 خدا را دایه درمانی کن آخر %~% علاج درد حیرانی کن آخر

51 مشو در تاب از جسم چو مویم %~% مشو در خط ز کین من چو رویم

52 چو دل مرغ تو شد بروی زدی تیر %~% نهادی بر رهش دامی گلو گیر

53 چو در دام خود آوردی تمامم %~% دمی در دم برون آور ز دامم

54 تو نیکی کن اگر بد کردهام من %~% که آن بد بادل خود کردهام من

55 تو نیکی کن چو نیکی میتوان کرد %~% که هرگز از نکوکاری زیان کرد

56 مرا یک قطره خونست خودرای %~% که دل میخواندش هرکس بهر جای

57 چو در ms103 پای تو افتم سرنگون من %~% از آن قطره بریزم جوی خون من

58 مکن ای دایه این تندی رها کن %~% بنرمی چاره این مبتلا کن

59 نگر کز عشق سودایی شدم من %~% سر غوغای رسوایی شدم من

60 ندارم دست و دستاویزی ازین بیش %~% دلم از دست شد مستیز ازین بیش

61 چو شمعم چند سوزان داری آخر %~% بده پروانه گر جان داری آخر

62 چو من چون شمع مردم در سحرگاه %~% چه حاصل گردهی پروانه آنگاه

63 بگفت این و ز نرگسهای مخمور %~% فرو بارید مروارید منثور

64 ز سوز عشق سروش سرنگون گشت %~% بروی او روانه جوی خون گشت

65 هوای گل چو نیرنگ بلا زد %~% دلش چون ذرهیی دم در هوا زد

66 ز بس کز دیده خون بگذشت بر وی %~% بزاری دایه گریان گشت بروی

67 بپاسخ گفت ای هرمز دگر نیز %~% نخواهم خوردنت خون جگر نیز

68 چو جان گلرخم از تست زنده %~% چرا پیشت نباشد دایه بنده

69 کنون آن رفت ازین پس بندهام من %~% چگونه بندهیی تا زندهام من

70 غرامت کردهام با دلستانی %~% غرامت میکشم با تو بجانی

71 مرا چون زین غرامت بیم جانست %~% سرم چون عنکبوتی در میانست

72 چه گر از عنکبوتی هیچ ناید %~% هم آخر پرده داری را بشاید

73 نهم چون عنکبوتان تازاغاز %~% که در پرده نکوتر باشد این راز

74 شب و روز از غم پرده دریدن %~% ندارم کار جز پرده تنیدن

75 کنون رفتم بعذر آن بر ماه %~% کنم آن ماه را زین مهر آگاه

76 رسانم هر دو را چون ماه با مهر %~% نشانم مهر و مه را چهر بر چهر

77 چو دو تنگ شکر با هم نشینند %~% جهانی چون مگس باری ببینند

78 چو من در تنگ دارم هر دو شکر %~% مگس کی پر زند با هر دو دلبر

79 چو من چون عنکبوتان پرده دارم %~% مگس را زنده در پرده نیارم ms104

80 اگر من یک مگس بینم برین در %~% زنم همچون مگس دو دست بر سر

81 زهر در دایه مشتی دم فرو خواند %~% بسی افسانه و افسون برو خواند

82 بسی بازار گلرخ تیزتر کرد %~% جهان عشق پر شور و شکر کرد

83 نهاد القصه او را در شبانگاه %~% اساس وعده در خلوتگه ماه

84 نهانی راست شد معیاد گاهی %~% که جمع آیند خورشیدی و ماهی

85 دل هرمز ازان شادی چنان شد %~% که گویی مغز او چون زعفران شد

86 بیامد دایه چون بادی بر گل %~% چو گل خندان شکر ریزان چو بلبل

87 گلش گفت ای گرامی تر ز جانم %~% چه آوردی خبر از گلستانم

88 چسانت پرسم از گرد ره آخر %~% بگو شیر آمدی یا روبه آخر

89 جوابش داد کای گل در جهان من %~% ندیدم همچو هرمز یک جوان من

90 بهمت از خم گردون گذشته %~% برفعت از جهان بیرون گذشته

91 فزونتر از فریدون وز جمشید %~% گرانمایه شده زوفر خورشید

92 ندیدم مثل هرمز در نکویی %~% ندیده بودمش زین پیش گویی

93 چو چشمم رنگ نارنجی او دید %~% همی عقلم ترنجو دست ببرید

94 دهانی دارد از تنگی چو پسته %~% دوعنابش ز شرم دایه بسته

95 چنان در پسته تنگی بود و لغزش %~% که بیرون اوفتاد از پسته مغزش

96 برون از پسته مغزش مابقی بود %~% ازان معنی خط او فستقی بود

97 چو گرد بسته خط فستقی داشت %~% دلم را بوسهیی بر احمقی داشت

98 برانم داشت دل تالب گشایم %~% ز لعلش ناگهی شکر ربایم

99 ولیکن عقل بر جایم نگه داشت %~% وگرنه دل بران شکر شره داشت

100 چنان دل از خطش بیخویشتن بود %~% که گفتی خط او برخون من بود

101 ترا این عشق ورزیدن حلالست %~% که چون هرمز بنیکویی محالست

102 درین معنی دلم تا آسمان شد %~% که بر ماه زمین عاشق توان شد

103 روا دارم که او را دوست ms105 داری %~% که او را هست جای دوستداری

104 نسازی کار با او با که سازی %~% نبازی عشق با او با که بازی

105 چو من آن مرغ را بیدانه دیدم %~% بمشتی دانه در دامش کشیدم

106 بسی دم دادمش القصه باری %~% چو راضی گونهیی شد بیمداری

107 نهادم وعده تا چون شب دراید %~% ترا صبحی ز وصل او براید

108 دو دل در عیش جان افروز دارید %~% بهم هر دو شبی چون روز دارید

109 فرو خواهد شدن این دم سرانجام %~% دمی دستی بر آرید ای دلارام

110 چو گل از دایه بشنود این سخن را %~% چو مه رخ برفروخت آن سرو بن را

111 بدو گفت ای بتو دل زنده جانم %~% چگونه شکر تو گفتن توانم

112 چه گویم هرچه گویم بیش ازان باد %~% که رحمت بر چنان کام و زبان باد

113 خدایم رحمتی بنهاد در تو %~% نکو کردی که رحمت باد بر تو

114 کنون ماییم و روی دوست امشب %~% چو پسته با شکر هم پوست امشب

115 گل عاشق همه شب با دل افروز %~% شکر در تنگ خواهد داشت تا روز

116 اگر صبحی ز شام ما برآید %~% دمی از ما بکام ما برآید

117 چو گردون را معلق گشت رایت %~% زانجم نه ورق شد پر روایت

118 ستاره ازکبودی رخ برافروخت %~% مه نو چون جهودان زردبردوخت

119 نقاب از روی گردون برگرفتند %~% هزاران شمع زرین درگرفتند

120 فلک زان بود پر شمع شب افروز %~% که مروارید میپیوست تا روز

121 چو شد روز و شب دیگر درامد %~% فرو شد آفتاب و مه برامد

122 نشسته بود هرمز منتظر وار %~% که تا باگل کند در باغ دیدار

123 برای شکری زان لعل خندان %~% نهاده چشم و کرده تیز دندان

124 دلش در بر تپان تا چون کند او %~% که خار گل زپا بیرون کند او

125 چو پاسی شد ز شب مهتاب بفروخت %~% چو خورشیدی گل ms106 سیراب بفروخت

126 بباغ آمد چو ماهی دایه در پس %~% بشکل آفتاب و سایه در پس

127 چو هرمز دید در مهتاب ماهی %~% دلش بیهوش شد برداشت آهی

128 چو خوشه سر بسوی ماه میشد %~% دلی چون خور رخی چون کاه میشد

129 گل خوشرنگ باقدچو سروی %~% خرامان پیش آمد چون تذروی

130 بنرگس در فسونگاری عمل کرد %~% بغمزه مشکلات عشق حل کرد

131 زلب برداشت مهر دلبری را %~% برخ بنهاد اسبی مشتری را

132 بغمزه راه بر اختر فرو بست %~% بخنده دست بر شکر فرو بست

133 درآمد بر زمین افکنده گیسو %~% لبی پرخنده و چینی برابرو

134 فرو پوشیده دیبایی ملون %~% شده دیبا از آن زیبا مزین

135 ازان در زیر نقش روم بود او %~% که سر تا پای همچون موم بود او

136 بغایت موم او نقشی نکو داشت %~% زهی موم و زهی نقشی که او داشت

137 چو هرمز دید نقش دل گزین را %~% بخدمت بوسه زد روی زمین را

138 چو ماه او بخدمت راه بگرفت %~% زمین در پیش آمد ماه بگرفت

139 چو سایه از زمین بر ماه افتاد %~% گل خورشید رخ در راه افتاد

140 نمازش برد گل زیر چمن در %~% فتاده این شکر لب وان سمن بر

141 میی ناخورده مست افتاده هر دو %~% شده چون بیهشان بی باده هر دو

142 یکی را پای در گل مانده از عشق %~% یکی را دست بر دل مانده از عشق

143 یکی چون ماه درتاب اوفتاده %~% یکی چون ماهی از آب اوفتاده

1 چو دایه آن دو دلبر را چنان دید %~% دو جان هر دو بیرون ازجهان دید

2 بگل گفت ای چمن پرنور از تو %~% دماغ بلبلان مخمور از تو

3 قمر را روی تو تشویر داده %~% شکر را پسته تو شیر داده

4 ز بی عقلی ز سر تا پای رفتی %~% چو اینجا آمدی از جای رفتی

5 میان باغ آخر خیز ms107 ای گل %~% ز مستی ماندهیی مستیز ای گل

6 ترا هر جایگه راییست دیگر %~% ولی هر کار را جاییست دیگر

7 گل عاشق ز گفت دایه پیر %~% عرق میریخت چون باران ز تشویر

8 بآخر از کنار راه برجست %~% بعشرت بر میان جان کمر بست

9 گرفته بود دست دایه در دست %~% بدیگر دست دست هرمز مست

10 میان باغ میشد در میانه %~% یکی زانسو یکی زینسو روانه

11 بکنج باغ در خلوتگهی بود %~% که آن در خورد خورشید و مهی بود

12 قران کردند مهر و ماه با هم %~% بدان برج آمدند از راه باهم

13 نشستند و میآوردند حالی %~% دو دل پر آرزو و جای خالی

14 ازان مجلس چو دوری چند برگشت %~% فلک در دور ازان خوشی بسر گشت

15 چو هرمز مست شد برداشت رودی %~% بگفت از پرده رازی سرودی

16 بزاری زخمه را میخست بر رود %~% ز خون دیده پل میبست بر رود

17 چو‌آب زر ز ابریشم فرو ریخت %~% دل از ابریشم هر مژه خون ریخت

18 سرودی گفت هرمز کای دلارام %~% جهان چون جانستان آمد بده جام

19 چو آتش آب در ده کاسهیی زود %~% که عمر از کیسه مارفت چون دود

20 پیاپی ده می کهنه بنوروز %~% که دل پر عشق دارم سینه پر سوز

21 بیار آن آب چون آتش زمانی %~% که نیست از دی و از فردا نشانی

22 چو ریزان شد شکوفه از درختان %~% میی در ده چو روی نیکبختان

23 بیا تا بانگ جوی آب بینی %~% شکوفه بینی و مهتاب بینی

24 بسی چادر کشد اشکوفه پاک %~% کشیده ما بچادر روی برخاک

25 می سر جوش را در ده صلایی %~% که دردمانه سر دارد نه پایی

26 بگفت این وز عشق روی دلبر %~% بسر میگشت و خون میکرد از بر

27 جوان و مست و عاشق در چنین حال %~% دلی بس پر سخن لیکن زبان لال

28 چنین ms108 جایی کسی با دل نماند %~% که چه دیوانه چه عاقل نماند

29 بیامد دایه و بر گل زد آبی %~% شد آن آب از رخ گل چون گلابی

30 گل بی خویشتن از عشق و مستی %~% درامد از هوای می پرستی

31 بصحن باغ شد با دلبر خویش %~% ز نرگس کرد پرخون زیور خویش

32 صبا از قحف لاله جرعه میخورد %~% چمن چون نوعروسی جلوه میکرد

33 ز یکیک برگ نقاشان فطرت %~% نموده خرده کاریهای قدرت

34 عروسان چمن برقع گشاده %~% هزاران بچه بی شوی زاده

35 چمن درخاصیت چون مریم آمد %~% که فرزند چمن عیسی دم آمد

36 چو بسراینده شد آن سرو آزاد %~% برقص افتاد گل چون شاخ شمشاد

37 گل و بلبل همه شب راز گفتند %~% حدیث عشقبازی باز گفتند

38 جوانی بود و مستی و بهاری %~% جهان ایمن زهی خوش روزگاری

39 گل و هرمز بهم انباز گشته %~% ز خون شیشه سنگ انداز گشته

40 بدستی زلف گل آورده در چنگ %~% بدستی خورده می از جام گلرنگ

41 چو لختی طوف کردند آن دو دلجوی %~% بخلوتگاه رفتند از لب جوی

42 ز بی صبری دل هرمز همی جست %~% که تا با گل مگر درکش کند دست

43 بنقدی وصل شیرودنبه میدید %~% بران آتش دل چون پنبه میدید

44 درآمد همچو مرغی سوی دنبه %~% بچربی دایه را میکرد پنبه

45 چو آگه شد زبان بگشاد دایه %~% که مارا نیست بر سالوس پایه

46 چو مویم پنبه شد در پنبه کردن %~% مرا پنبه مکن در دنبه خوردن

47 چو پنبه تا تو در اطلس رسیدی %~% چو کرم پیله پشمم در کشیدی

48 ز گفت دایه گل تشویر میخورد %~% از آن تشویر شکر شیر میخورد

49 ز شرم او عرق میریخت از گل %~% نهان میکرد گل در زیر سنبل

50 بر دایه دلی پر غم نشسته %~% ز خجلت بر گلش شبنم نشسته

51 بآخر دایه مسکین برون شد %~% کنون بشنو ms109 که حال هر دوچونشد

52 چو طاقت طاق شد هرمز برآشفت %~% بزیر لب زیک شکر سخن گفت

53 بگل گفت ای دو یاقوتت شکرریز %~% ز مخموری دو بادامت سحرخیز

54 قمر همسایه سی کوکب تو %~% شکر همشیره لعل لب تو

55 تویی شمع و شکرداری بخروار %~% منم بر شمع تو پروانه کردار

56 چو بر عشقست پروانه دماغی %~% گزیرش نبود از روغن چراغی

57 چو شمعی گشتهیی همخانه من %~% بیک شکر بده پروانه من

58 ز صد شکر مرا آخر یکی ده %~% اگر بسیار ندهی اندکی ده

59 بخوشی صدقه ده یک بوسه ما را %~% که صدقه باز گرداند بلا را

60 بده یک بوسه چه جای ملالست %~% که امشب چاشنی باری حلالست

61 نخستین کوزه در دردی زنی تو %~% اگر بخیه بدین خردی زنی تو

62 مباش آخر بدین باریک ریسی %~% که یک یک نخ چنین بر من نویسی

63 ترا چون ملک خوزستانست امروز %~% بیک شکر مکن بخل ای دلفروز

64 چوشد جانم ز جام خسروی مست %~% بیک بوسه دلم را کن قوی دست

65 بآخر چون بسی باهم بگفتند %~% چو شیر و چون شکر با هم بخفتند

66 گل از سر چون صلای ناز درداد %~% متاع عیش را آواز در داد

67 ز شوخی چون زحد بگذشت نازش %~% بلب عذری چو شکر خواست بازش

68 خوشا آن کینه و آن عذرجویی %~% که آن دم خوشترست از هرچه گویی

69 چو دورخ هر دو روبارو نهادند %~% ز بوسه قفل با یکسو نهادند

70 دورخ بر هم لب از پاسخ فگندند %~% ببوسه اسب در شهرخ فگندند

71 چو جوزا آن دو مهوش روی در روی %~% ببوسه دیده هر یک موی بر موی

72 دودست اندر کش آوردند هر دو %~% سخنهای خوش آوردند هر دو

73 حکایت چون ز شکر برتر آید %~% بسی از شهد و شکر خوشتر آید

74 چوخوشتر باشد از دو عاشق نغز %~% دو شکرشان بهم بادام ms110 در مغز

75 چو باهم هر دو دلبر دوست بودند %~% دو مغز و هر دو در یک پوست بودند

76 زده اسباب شادی دست درهم %~% بپای افتاده دو سرمست در هم

77 زبان بگشاد هرمز در شب تار %~% که صبحا برمدم جزبر لب یار

78 مدم زنهار ای صبح از فضولی %~% دمی دیگر مکن خلوت بشولی

79 مدم کامشب بهم کاریست ما را %~% بشب در روز بازاریست ما را

80 چو شمعی تا بروزم زنده امشب %~% بمیرم گر زنی یک خنده امشب

81 تویی ای صبح امشب دستگیرم %~% نفس گرمی برآری من بمیرم

82 هر آنکس را که با ماهیست حالی %~% برو یک دم شبی ماهی چو سالی

83 شب وصل یکه دل خرم نماید %~% بسی کوته تر از یکدم نماید

84 دل هرمز در آن شب جوش میزد %~% ز بیم روز نوشا نوش میزد

85 بگل میگفت کای تنگ شکر پاش %~% که ما گشتیم از لعلت گهرپاش

86 گلی در تنگ آوردیم و رستیم %~% بشکر تا بگردن در نشستیم

87 ازین داد وستد با حور زادی %~% بآخر بستدیم از عمر دادی

88 بکام خویش دیده چشم بد را %~% بکام دل رسانیدیم خود را

89 ندانم تا مرادر دلفروزی %~% چنین شب نیزخواهد بود روزی

90 چنین شب نیز با چندین سلامت %~% نبیند خلق تا روز قیامت

91 بآخر چون شکر بر شهد خستند %~% بپسته بر گشادن عهد بستند

92 که گر مهلت بود در زندگانی %~% بهم رانیم عمری کامرانی

93 سمنبر با شکر لب قول میکرد %~% دلش فریاد و جان لاحول میکرد

94 میان هر دو شد چون عهد بسته %~% گلش گفتا که کردی لعل خسته

95 کشیده داردست ای مایه ناز %~% که بسیاری خوری از ما شکر باز

96 بیا تا خوش بخسبیم و بخندیم %~% کلید بوسه در دریا فگندیم

97 جوابش داد هرمز کای سمنبوی %~% چه برخیزد ازین خفتن سخن گوی

98 تو آتش در جهان افگندی امشب ms111 %~% گلی زان بر جهان میخندی امشب

99 نیم آن مرغ من کز چشمه نوش %~% شوم از شربتی آب تو خاموش

100 مگس چون نیست شکر هست قوتم %~% بسوی پرده بر چون عنکبوتم

101 کسی را آنچنان گنج نهانی %~% دهن بندد بآب زندگانی

102 ز راه کور بر میبایدت خاست %~% نیاید کارم از آبی تهی راست

103 نداده بادهیی آسوده امشب %~% بآبم میدهی پالوده امشب

104 چو هستم شکرت را چاشنی گیر %~% بچربی نیز خواهم روغن از شیر

105 چو شکر هست لختی شیرباید %~% چه میگویم هدف را تیر باید

106 ز پسته چند بیرون افگنم پوست %~% که پسته کار بیگاریست ای دوست

107 لبت را چون زکوة آب حیاتست %~% چو از هر جاترا بیشک ز کوتست

108 چو من درویشم از بهر نباتی %~% بدین درویش بیدل ده ز کوتی

109 چه میخواهی ز من زین بیش آخر %~% نبودت هیچکس درویش آخر

110 چو تو با من بیک نعمت کنی ساز %~% خداوندت یکی را ده دهد باز

111 بشکر در ده آواز سبیلی %~% که نیکو نبود از نیکو بخیلی

112 هوی میخواند هرمز را بتعلیم %~% که بگذارد الف بر حلقه‌میم

113 چو هرمز آن الف را مختلف کرد %~% دو ساق خویش گل چون لام الف کرد

114 بگردانید روی آن سیم تن حور %~% که بادا آن الف از میم من دور

115 نخواهد یافت الف بر میم من راه %~% الف چیزی ندارد بوسه در خواه

116 ترا جز بوسه دادن نیست رویی %~% نیابد آن الف زین میم مویی

117 اگر تو همچو سیمی دیدی این میم %~% ندارد هیچ کاری سنگ در سیم

118 دل سنگینت این میخواهد از کار %~% که تو سنگی دراندازی بیکبار

119 سر دندان بشکر تیز کردی %~% که شفتالوی بادانگیز خوردی

120 ببوسه گر دلت با ما رضا داد %~% ز تنگ گل بسی شکر ترا باد

121 وگر راضی نیی دم بر زن از پوست %~% شبت خوش باداینک ms112 رفتم ای دوست

122 چو سالم نیست بیست از من میازار %~% زکوة از بیست باید داد ناچار

123 چو من درزاد خویش از بیست طاقم %~% مکن چون بیست عقد از جفت ساقم

124 چو مقصود من از تو هست دیدار %~% تو چون من باش اگر هستی خریدار

125 ببستان قدر گل چندانست ای دوست %~% که زیر پرده با غنچه ست هم پوست

126 چو از پرده برآید چست و چالاک %~% ببویند و بیندازند در خاک

127 چو بیضه پاره شد بر مهر عنبر %~% چو عود خام سوزندش بمجمر

128 نگین کز کان بدست آورده حکاک %~% کند از چرخ گردنده دلش چاک

129 بمهر من مکن زنهار آهنگ %~% که گل در غنچه بهتر لعل در سنگ

130 مرا خواهی هوای خویش بگذار %~% مر این درجم بجای خویش بگذار

131 بمهر من نیابی جز شکر چیز %~% بمهر درج من منگرد گر نیز

132 کلید درج محکم دار امروز %~% که تاچون گردد آن کار ای دل افروز

133 ز گل هرمز بجوش آمد دگربار %~% که در شورم مکن ای خوش نمک یار

134 ز تو بی غم نیابد کس نصیبی %~% که رعنایی ز گل نبود غریبی

135 بکام دل چه میگیری جدایی %~% فراغت نیستت تا کی نمایی

136 گواهی میدهی بر خویشتن تو %~% ولی عاشق تری بالله ز من تو

137 ز روباهی بپرسیدند احوال %~% ز معروفان گواهش بود دنبال

138 چو دل با تو کند در کاسه دستی %~% چرا در کاسه گیری دست مستی

139 دلت از نقش عشقم دور چون شد %~% که نقش از سنگ نتواند برون شد

140 بلی در سنگ بودت نقش آتش %~% بجست این آتش از سنگ تو خوش خوش

141 چو میدانی تو کردار زمانه %~% چرا شوری درین زنبور خانه

142 چو در کاری بخواهی کرد آرام %~% در اول کن که پیدا نیست انجام

143 روا باشد که دوران زمانه %~% بود ما را در انجام از میانه ms113

144 عجب نبود که ندهد عمر من داو %~% مکن مستیز ای گل مست مشتاو

145 وگر حاصل نمیداری تو کامم %~% شدم انگار نشنودی تو نامم

146 درین معنی نیفتادت بد از من %~% لبت گر یک شکر صد بستد از من

147 بدندان گر لبت را خسته کردم %~% ببوسه مرهمش پیوسته کردم

148 بدندان زان لب لعلت گزیدم %~% که تا خون از لب لعلت مزیدم

149 چوخوردی خونم از لب باز کردم %~% که خوش خوش از لبت خون بازخوردم

150 کنون رفتم چه عذرت خواهم امشب %~% که در بی مهریت بی ماهم امشب

151 چو گفت این خواست تا برخیزد از جای %~% گلش افتاد همچون زلف در پای

152 که گل را این چنین مپسندی آخر %~% بیک حمله سپر بفگندی آخر

153 گلم زان پیش تو افگند بادم %~% مشو از خط که سر بر خط نهادم

154 دل خود دانه دام تو کردم %~% خرد را خطبه برنام تو کردم

155 چو سر بر پایت آرم سرفرازم %~% چو جان در پایت افشانم بنازم

156 درون جانی ای در خون جانم %~% ندانم جز تو کس بیرون جانم

157 زهی دلسوز یار ناوفادار %~% زهی غمخواره دلبند جگرخوار

158 چو دامن روی من در پای دیده %~% وزین سرگشته دامن درکشیده

159 ز بیمهری مشو ای مه ز من دور %~% که نه هرگز بود بی مهر مه نور

160 چو دل را در میان خط کشیدی %~% خطی در دل کشیدی و رمیدی

161 چو حلقه تا بدر بازم نهادی %~% چو شمعم سوختی گازم نهادی

162 کنون از خشم من دم سرد کردی %~% دلم را شهربند درد کردی

163 چوخاک راه پیشت بردبارم %~% چو خون دیده سر نه بر کنارم

164 چنین نازک مباش ای جان من تو %~% که از گل برنتابی یک سخن تو

165 بسی میلم ز عشرت از تو بیشست %~% ولی بیمم ز رسوایی خویشست

166 گل شیرین بشکر لب گشاده %~% فسون میخواند سر ms114 بر خط نهاده

167 بآخر آن فسون هم کار گر شد %~% دل هرمز از آن دلبر دگر شد

168 بگلرخ گفت ای چون گل کم آزار %~% مگیر از من چو گل از یک دم آزار

169 چو کامم برنمیآری کنون من %~% بکام تو دهم خطی بخون من

170 چو با من مینسازی کژ چه بازم %~% من دلسوخته با تو بسازم

171 بگفت این و شکر در تنگ آورد %~% ز زلفش ماه در خرچنگ آورد

172 گهی دزدید از آب زندگانی %~% بلب بردش ز شکر رایگانی

173 گهی بر انگبین زد قند او را %~% گهی بگسست گردن بند او را

174 گهی شکر ز مغز پسته خورد او %~% گهی لعلش بمرجان خسته کرد او

175 گهی با سیم کار او چو زر کرد %~% گهی با دوست دست اندر کمر کرد

176 گهی صد حلقه زانزلف زره پوش %~% بیکدم کرد همچون حلقه در گوش

177 گهی از پسته عنابش بخست او %~% ببوسه بر شکر فندق شکست او

178 ز سیبش کرد شفتالو بسی باز %~% مگر پیوسته بود آن هر دوزاغاز

179 بخفتند آن دو دلبر همچنین مست %~% که تا باد سحرگه بر زمین جست

180 سپاه روز چون بر شب غلو کرد %~% نسیم صبح جان را تازه رو کرد

181 بگوش آمد ز دریای سیاهی %~% خروش مرغ شبگیر از پگاهی

182 ز باد صبح گل سرمست برجست %~% نگر گل چون بود در صبحدم مست

183 چو گل برخاست هرمز نیز برخاست %~% صبوحی را ز گلرخ باده درخواست

184 گلش گفتا ز بویی میزنی خوش %~% خمارت میکند از مستی دوش

185 بدست خود می مخموریم ده %~% وزان پس درشدن دستوریم ده

186 بباید رفت چون روزست و ما مست %~% که تا برمانیابد چشم بد دست

187 که چون پیمانه پر گردد بناکام %~% بگرداند سر خود در سرانجام

188 بگفت این و میی خورد و میی داد %~% دم از آب قدح میزد پریزاد

189 ms115 چو کرد آب قدح را آن پری نوش %~% شد او همچون پری در آب خاموش

190 بیفتادند هر دو مایه ناز %~% ز مستی سرگران کرده ز سرباز

191 یکی سر در کنار آن نهاده %~% غمش سر در میان جان نهاده

192 یکی را پای آن یک گشته بالین %~% نهاده یار را بالین سیمین

193 دو عاشق را ز خود یک جو خبر نه %~% وزین عالم وزان عالم اثر نه

194 ز خوب و زشت دنیا باز رسته %~% بکلی از نیاز و ناز رسته

195 شنودم از یکی مستی بآواز %~% که می زان میخورم کز خود رهم باز

196 چو صبح از چرخ گردون پرده بفگند %~% سپیده صد هزاران زرده بفگند

197 سپیده از پس بالا درآمد %~% در صبح از بن دریا برآمد

198 چو شد روشن درآمد دایه پیر %~% دو دلبر دید پای هر دو در قیر

199 نه نقلی حاضر ونه شمع بر پای %~% نه می مانده نه مجلسخانه برجای

200 جهان روشن شده شمعی نشسته %~% شرابی ریخته جامی شکسته

201 همه خانه قدح پاره گرفته %~% زمین سیمای میخواره گرفته

202 درآمد دایه و فریاد در بست %~% زبانگش دلگشای از جای برجست

203 چو هرمز دید گل را جست بر پای %~% که تا بدرود کردش مست برجای

204 چو می بدرود کرد آن رشک مه را %~% ز بوسه بدرقه برداشت ره را

205 گل خورشید رخ برخاست و دایه %~% روان دایه پس گل همچو سایه

206 بسوی قصر شد وان روز تا شب %~% ز شوق آن شبش میگفت یا رب

207 گهی میکرد ازان مستی خمارش %~% گهی زان ناز و آن بوس و کنارش

208 گهی زان عیش و خوشی یاد میکرد %~% گهی زان آرزو فریاد میکرد

209 گهی زان خوشدلیها باز میگفت %~% گهی میخاست گاهی باز میخفت

210 کنون بنگر که گردون چه جفا کرد %~% که تا آن هر دو را از هم جدا کرد

211 فلک گویی ms116 یکی بازیگر آمد %~% که هر ساعت برنگی دیگر آمد

212 فلک دانی که چیست ای مرد باهش %~% یکی بیگانه پرور آشنا کش

213 بدین چون مدتی بگذشت از ایام %~% گل و هرمز نیاسودند از کام

214 گهی کام و گهی ناکام بودی %~% گهی جام و گهی پیغام بودی

215 گهی با هم گهی بی هم نشسته %~% گهی هم غم گهی همدم نشسته

216 جهان بر کام خود راندند یک چند %~% ولیک از کار آن هر دو فلک خند

217 نمی کرد آسیاب چرخ در کوب %~% از آن بود آسیا بر کام جاروب

218 گل از دل دانهیی در خورد میکاشت %~% بعشرت آسیا بر گرد میداشت

219 چه شادی و چه غم آنجا که او شد %~% همه در آسیای او فرو شد

220 ندانستند از اول این جهان را %~% که آخر چه درآید از پس آنرا

221 جهان با یک شکر صد نیش نی داشت %~% دمی شادیش سالی غم ز پی داشت

222 اگر گل بر جهان خندید یک روز %~% ببین کز شیشه گریان شد بصد سوز

223 ز دنیا آدمی را خرمی نیست %~% کسی کوخرمست او آدمی نیست

1 چنین گفت آن سخن سنج سخندان %~% کزو بهتر ندیدم من سخنران

2 که چون شب روز شد وین مرغ پرزن %~% ز شب برچید پروین را چو ارزن

3 فلک چون طیلسان سبز بر سفت %~% زمین در پرنیان سبز بنهفت

4 شه خوزان نشسته بود برگاه %~% درآمد از سپاهان قاصد شاه

5 خبر آوردش از شاه سپاهان %~% که شه همچون شکرگلراست خواهان

6 بسازد کار آن شمع زمانه %~% کند شکر ز خوزستان روانه

7 که راه از بهر آب زندگانی %~% زدیم آب از گلاب اصفهانی

8 سپاهان را تو بهروزی فرستی %~% که از گل شکرخوزی فرستی

9 همه شهر سپاهان چار طاقست %~% ز وصل گل چه هنگام فراقست

10 ز شادی بانگ نوش از ماه رفته %~% خرد بر تک چو باد از ms117 راه رفته

11 همآوازان بهم همدرد گشته %~% هوا از آه مستان سرد گشته

12 سپیده دم صبوحی دم نشسته %~% بروی روز بر شبنم نشسته

13 عطارد نامه تو ساز کرده %~% سماع زهروی آغاز کرده

14 ز شکر درفشان گلرنگ چشمه %~% ز مستی شیرگیر آهو کرشمه

15 ز شادی هیچ باقی نیست امروز %~% مگر گل زانک گل باید بنوروز

16 چو زین معنی بگل آمد پیامی %~% که شاه آن مرغ را بنهاده دامی

17 ز خوزستان شکر را میکند دور %~% ز صد ماتم بتر میسازدش سور

18 همه کار عروسی میکند راست %~% بپیش ماه سوسی میکند راست

19 ازین غم آتشی در جان گل زد %~% جهان صد خار در شریان گل زد

20 جهان از دل چو بحر آتشش ساخت %~% فلک یکبارگی دست خوشش ساخت

21 بگردون بر رسید آه گل از دل %~% پرآتش شد تهیگاه گل از دل

22 نشسته مشک کنده ماه خسته %~% دلش برخاسته بگشاده بسته

23 شکر آورده زیر حلقه میم %~% شخوده برگ گل از فندق سیم

24 دلی و صد هزاران آتش رشک %~% رخی و صد هزاران دانه اشک

25 بیامد پیش گلرخ دلربایی %~% که بهر عقد بستاند رضایی

26 چو گل را دید زیر خون بمانده %~% دلش با خون بهم بیرون بمانده

27 سمنبر پیرهن چون گل دریده %~% ز نرگس لاله را جدول کشیده

28 نشسته در میان خون بخواری %~% وزو برخاسته از جمله زاری

29 شنوده از عروسی هر سخن را %~% از آن ماتم گرفته سروبن را

30 سخن در شاهراه گوش رفته %~% خرد از شاهراه هوش رفته

31 نه در دل رای ونه در عقل تدبیر %~% بگفته بر دو عالم چار تکبیر

32 هوای هرمزش افگنده درجوش %~% وجود گلرخش گشته فراموش

33 چو آینده چنان دید آن صنم را %~% زغم دربسته کرد آن لحظه دم را

34 نزد دم تن زد و لختی بیاسود %~% که تا آن تاج برتختی بیاسود

35 نگار تلخ ms118 پاسخ در بر ماه %~% بشیرینی پیامی دادش از شاه

36 که خود را هشت جنت نقد بینم %~% چو شکر زیر گل در عقد بینم

37 ترا این عقد در عقبیست رانده %~% تو چون عقد گهر در عقد مانده

38 نباید بود گل را سرگران گشت %~% که نتواند کس از رسم جهان گشت

39 تو خورشیدی ترا ماهی بباید %~% تو خاتونی ترا شاهی بباید

40 همه کس را بجفتی اشیاقست %~% که بی جفتی خدایست آنکه طاقست

41 اگر چون دیگران جفتی کنی تو %~% بخوبی طاقی و جفتی زنی تو

42 بباید جفت را برجان نهادن %~% چو جفتی جفته در نتوان نهادن

43 چو مردم در بر جفتی طرب کن %~% پری جفتی مگر جفتی طلب کن

44 چو ابرویی تو طاق از چشم آخر %~% همی جفتی طلب چون چشم آخر!

45 چو شمعم سوختی ای مه چگویم %~% بده پروانه تا باشد بکویم

46 گلش گفتا شهم دیوانه خواهد %~% که از شمعی چو من پروانه خواهد

47 ز نطع خود برون ره مینخواهم %~% چه پروانه دهم شه می نخواهم

48 یقین دانم که نبود شاه خواهان %~% که گل گردد گلابی در سپاهان

49 نه بر نطع عروسی راه خواهم %~% نه رخ بر شه نهم نه شاه خواهم

50 نه با او میل در میدان کشم من %~% نه با او اسپ در جولان کشم من

51 پیاده میروم چون دلفروزی %~% بفرزینی رسم در نطع روزی

52 گر او را پیل بالازر عیانست %~% مرازو پیل بندی در میانست

53 شه از من در غریبی مبتلا باد %~% و یا شهمات این نطع دو تا باد

54 چو آن زن پاسخ از گلرخ چنان یافت %~% سبک دل را چو مستان سرگران یافت

55 دلش در نفرتی دید ونفوری %~% وزو نزد یکیی جستن چو دوری

56 زن آمد پیش شاه و گفت آن ماه %~% نخواهد بود هرگز جفت آن شاه

57 چو گویی جفت گیر اوسوک گیرد %~% نه ms119 زان مرغست کوکاووک گیرد

58 چو سوسن ده زبان شد گل بیکبار %~% که آزادم چو سوسن من ازین کار

59 نه جفتی خواهم و نه جفت گیرم %~% وگر چون آتشی بی جفت میرم

60 چه گر آتش ز بی جفتی بمیرد %~% بسوزد هرکه با او جفت گیرد

61 ازان چون آتشی فارغ زجفتم %~% که نم در ندهم و در آب خفتم

62 چه گر خاکم نگردد گرد آخر %~% پدر نپسنددم در درد آخر

63 شه خوزان از آن پاسخ چنان شد %~% که گویی مغز او از استخوان شد

64 برای کار آنسرو چمن را %~% بخواند او فیلسوف رایزن را

65 بدو گفتا چه جویم در مضیقی %~% زمانی خون این خور از طریقی

66 نگین دل چنان در بند اینست %~% که دل دربند او همچون نگینست

67 حکیمش گفت رای تو نکوتر %~% که خسرو برترست و من فروتر

68 ولی هرچ آن بناکامی کنی ساز %~% اگر نورست نوری ندهدت باز

69 بنامی کار برخامی منه تو %~% اساسی را بناکامی منه تو

70 چو زین اندیشه غمناکست شهزاد %~% نباید بر دل این اندیشه ره داد

71 چو وقت کشت شاخی را دهی پیچ %~% توان کشتن ولی برندهدت هیچ

72 چو گل را ناخوشی میآید از جفت %~% چو پسته لب بباید بست از این گفت

73 خوشی چندانکه گویی بیش باید %~% همه عالم برای خویش باید

74 قضا تدبیر ما بر هم شکستست %~% گشاد کارها بر وقت بستست

75 اگر صد موی بشکافم ز تدبیر %~% برون نتوان شدن مویی ز تقدیر

76 بباید نامهیی آغاز کردن %~% ازین اندیشه دل پرداز کردن

77 سخن گفتن چو شکر از دل آنگاه %~% فرستادن بدست قاصد شاه

78 خوش آمد شاه را زان رای عالی %~% بجای آورد آنچ او گفت حالی

79 دبیری آمد و نامه ادا کرد %~% بنای نامه بر نام خدا کرد

80 پس از گل کرد حرفی چند آغاز %~% که ممکن نیست کردن این ms120 گره باز

81 که گر با گل بگویم این سخن را %~% در آویزد بگیسو خویشتن را

82 توان کرد از چنین یاری تحاشی %~% سزد گر در چنین کاری نباشی

83 ترا گر گل نباشد غم نیاید %~% سپاهان را ز یک گل کم نیاید

84 پدر شویی که او جوید رضا داد %~% اگر دختر ترا خواهد ترا باد

85 چو بنوشتند و نامه درنوشتند %~% ز مشک و عنبرش مهری سرشتند

86 سپردندش بدست قاصد شاه %~% نهاد آن مرد قاصد پای در راه

87 برشه رفت و چون شه نامد برخواند %~% ز هر قصری بزرگان را بدرخواند

88 ز خشم شاه خوزستان سخن گفت %~% که طاقم کرد شه زان سیمتن جفت

89 زبانم داد تا گل یارم آید %~% چو دل او داردم دلدارم آید

90 چو شکر هر دو باهم دوست باشیم %~% چو پسته هر دو در یک پوست باشیم

91 ز گل چون دیده بر سر باشمش من %~% وکیل خرج شکر باشمش من

92 کنون از گفته خود سرگران شد %~% زبون آن سبک دل چون توان شد

93 وفا جستن ز تر دامن محالست %~% که دوران وفاراخشک سالست

94 بسی نام وفا گوشم شنیدست %~% ولی هرگز ندیدم تا که دیدست

95 خبر هست از وفا لیکن عیان نیست %~% وفاگر هست قسم این جهان نیست

96 منم امروز شمع پادشاهان %~% ز من در پرده مینازد سپاهان

97 اگر بر کین من آرد جهان دست %~% کنم کوری دشمن را جهان پست

98 وگر کژبازد این خاکستری نطع %~% ببیند نطع و خاکستر علی القطع

99 بچشمم هفت دریا جز کفی نیست %~% ز چشمم هفت دوزخ جز تفی نیست

100 جهان گر آب گیرد من بشولم %~% از آن معنی که نرسد بر پژولم

101 ز شمشیرم کبودی آشکارست %~% که بحری گوهری و آبدارست

102 گر آبستن ز من اندیش گیرد %~% چنین راه عدم در پیش گیرد

103 مه نو گرچه بس کهنه عزیزست %~% بپیش رای ms121 من نو کیسه چیزست

104 نمیبینی که در کسب شعاعی %~% کند منزل بمنزل انتجاعی

105 که باشد شاه خوزستان که امروز %~% بگردد از چو من شاهی دل افروز

106 ز بد نامی هوای جنگ دارد %~% ز دامادی شاهی ننگ دارد

107 چرا دل را ازو دردی نمایم %~% من او را این زمان مردی نمایم

108 بگفت این و سپه بیرون فرستاد %~% ز هامون گرد بر گردون فرستاد

109 ز هر جانب چو آتش لشکر آمد %~% بگردون گرد بر گردون برآمد

110 ز لشکرگاه بانگ نای زرین %~% برآمد تا بلشگرگاه پروین

111 دمی صد کوس در صد جای میکوفت %~% علم بر وزن هر یک پای میکوفت

112 ز زیر گرد عکس تیغ میتافت %~% چو سیاره ز زیر میغ میتافت

113 ز بس لشکر که با هم انجمن شد %~% چو دریا کوه آهن موجزن شد

114 زمین از پای اسپان خاک میریخت %~% هوا چون خاک بیزان خاک میبیخت

115 چو شب در پای اسپ اشکال آمد %~% قراضه با سر غربال آمد

116 ز زیر قلعه این چرخ گردان %~% ز لب زنگی شب بنمود دندان

117 هزاران مرغ زیر دام رفتند %~% ز قصر نیلگون بر بام رفتند

118 بصد چشم چو نرگس هر ستاره %~% باستادند بر لشکر نظاره

119 چو شب از خرگه گردون برون شد %~% ستاره چون دم اسپان نگون شد

120 زبان برداشت مرغ صبحگاهی %~% منادی کرد از مه تا بماهی

121 چو مردم را ز روز آگاه کردند %~% بفال نیک عزم راه کردند

122 براندند از سپاهان شاه و لشکر %~% بخوزستان شدند از راه یکسر

123 چو زیشان شاه خوزستان خبر یافت %~% سپاهی کردگرد و کار در یافت

124 میان دربست بر کین شاه خوزی %~% خزانه در گشاد و داد روزی

125 اگر گنجی نبخشی بر سپاهت %~% سپه بی گنج کی دارد نگاهت

126 بسیم و زر سپه را کرد قارون %~% ز خوزستان سپاه آورد بیرون

127 همه روی زمین ms122 لشکر کشیدند %~% دو رویه صفدران صف برکشیدند

128 گروهی را بکف شمشیر بران %~% ز خشم دشمنان چون شیر غران

129 گروهی با سنانهای زره سم %~% ز سر تا پای در آهن شده گم

130 گروهی نیزهها بر کف گرفته %~% جهانی نیستان در صف گرفته

131 گروهی بی محابا ناوک انداز %~% ز کینه سر کشان را سینه پرداز

132 گروهی خشت و ناچخ تیز کرده %~% ترش استاده شورانگیز کرده

133 گرفته یک طرف شیران جنگی %~% کمان چاچی و تیر خدنگی

134 گرفته یک گره گرز گران را %~% گشاده دست و بر بسته میان را

135 دو رویه هندوان جوشان تر از نیل %~% شده آیینه زن از کوهه پیل

136 بغریدن بگوش آمد چنان کوس %~% که گفتی با زمین خورد آسمان کوس

137 چنان آواز او در عالم افتاد %~% که گفتی هر دو عالم برهم افتاد

138 ز مغرب تا بمشرق مرد بگرفت %~% ز هامون تا بگردون گرد بگرفت

139 چو چرخ از گرد میغی بست هموار %~% ز بانگ کوس رعد آمد پدیدار

140 ز شمشیر سرافگن برق میجست %~% ز پیکان زره سم راه بربست

141 از آن میغ و از آن رعد و از آن برق %~% پر از باران خونین غرب تا شرق

142 همه روی زمین شنگرف بگرفت %~% ز خون هر سوی رودی ژرف بگرفت

143 زمین از خون مردان موج زن گشت %~% سپر چون خشت و جوشنها کفن گشت

144 زهر سو کشته چندانی بپیوست %~% که راه جنگ بر لشکر فرو بست

145 تن از اسپ و سر از تن سرنگون شد %~% فلک صحرا زمین دریای خون شد

146 ز عهد نادرست چرخ دوار %~% شه خوزان شکسته شد بیکبار

147 چو مرغ خانگی از هیبت باز %~% هزیمت شد بسوی شهر خود باز

148 همه شب کار جنگ روز میساخت %~% چو شمعی مضطرب با سوز میساخت

149 در آنشب گل بیامد پیش دایه %~% چو خورشیدی که آید پیش سایه

150 ms123 پراکنده شده در سوز رشکش %~% بنات النعش از پروین اشکش

151 مژه چون سوزنی در خون سرشته %~% که نتوان بست این تب را برشته

152 شده از دست دل سر رشته من %~% که نتوان دوخت این برهم بسوزن

153 اگر شه شهر خوزستان بگیرد %~% گل عاشق از این خذلان بمیرد

154 بر هرمز دل افروزیم نبود %~% چنان رویی دگر روزیم نبود

155 بچربی دایه گفتش تو مکش خویش %~% که شب آبستنست و روز در پیش

156 اگرچه هست ترس امید میدار %~% دل اندر مهر آن خورشید میدار

157 اگر طاوس‌ ماری در پی اوست %~% وگر خرماست خاری در پی اوست

158 چو هرمز نقد داری عقد میساز %~% مسوز از نسیه و با نقد میساز

159 بسا کس کز هوس جوبی فرو برد %~% درآمد دیگری و آب او برد

160 ز تو شاه سپاهان مانده در جنگ %~% چو شکر هرمزت آورده در تنگ

161 یکی بهر تو در رنجی نشسته %~% دگر یک بر سر گنجی نشسته

162 یکی در عشق رویت میزند تیغ %~% دگر یک را ز تو کاری بآمیع

163 کنون باری در شادیت بازست %~% که ازتو تا بغم راهی درازست

164 ز جان افروز دل خوش دار امروز %~% مباش از دی و از فردا جگر سوز

165 بجز امروز نقد ما حضر نیست %~% که دی بگذشت و از فردا خبر نیست

166 ز گفت دایه گل در شادی آمد %~% وزو چون سرو در آزادی آمد

167 چو در روز دوم این طاس زرین %~% بریخت از طشت زر سیماب پروین

168 هزیمت شد سپاه زنگ یکسر %~% زمین شد سندروسی رنگ یکسر

169 خروشی از پگه خیزان برآمد %~% ز صحرا بانگ شبدیزان برآمد

170 دو روبه بانگ کوس از دور برخاست %~% ز حلق نای صوت صور برخاست

171 ز بس مردم که آن ساعت زمین داشت %~% قیامت گوییا پنهان کمین داشت

172 جناح و قلب از هر سوی شد راست %~% ز ms124 سینه چون جناحی قلب برخاست

173 پی هم لشکری چون قطره از میغ %~% ستاده با هزاران تیغ یک تیغ

174 چنان درهم شده رمح زره سم %~% که کرده روشنی ره بر زمین گم

175 اگر سیماب باریدی چو باران %~% بماندی بر سنان نیزه داران

176 ز بس چستی که بر سرهای نیزه %~% نگه میداشتی سیماب ریزه

177 سپه داران سپه در هم فگندند %~% صلای مرگ در عالم فگندند

178 چو برگ گندنا تیغی ربودند %~% ز تن چون گندناسر میدرودند

179 ز بس خون کرد و لشکر ریخت در راه %~% ز عکس خون شفق شد چهره ماه

180 ز خون و خوی مشام خاک بگرفت %~% زمین را ره نماند افلاک بگرفت

181 جهان از سرکشان آن روز جان برد %~% زمین از گرد سربر آسمان برد

182 بآخر با دلی چون شمع سوزان %~% شکسته خواست آمد شاه خوزان

183 ندادش دست دولت هیچ یاری %~% ز بی دولت نیاید شهریاری

184 ستاده بود هرمز بر کناری %~% میان در بسته در زین راهواری

185 کمندش فتح بر فتراک بسته %~% سمندش ماه نو بر خاک بسته

186 یکی خودی چو آیینه بسربر %~% یکی جوشن پلنگینه ببر در

187 بشمشیر آتش از آهن فشانده %~% چو کوهی سیم در آهن بمانده

188 تکاور را ز پیش صف برانگیخت %~% ز لب از کین چو دریا کف برانگیخت

189 بسرسبزی درآمد چون درختی %~% مبارز خواست و جولان کرد لختی

190 ظفر با تیغ او همپشت میشد %~% حسودش کفش در انگشت میشد

191 چنان بانگی برآورد از جگرگاه %~% که در لرز اوفتاد از کوه تا کاه

192 ز بانگ او سپه در جست از جای %~% نمیدانست یک پر دل سر از پای

193 جوانی بود بهزاد از سپاهان %~% که بودی پهلوان پادشاهان

194 به پیش هرمز آمد تیغ در دست %~% بتندی نعره زد چون شیر سرمست

195 که من سالار گردان نبردم %~% کجادر چشم آید هیچ مردم

196 اگر یک ms125 مرد در چشمم نماید %~% درون آینه جسمم نماید

197 جهان جز من جهانداری ندارد %~% وگر دارد چو من باری ندارد

198 بگفت این و گشاد از بر کمند او %~% بشه رخ اسپ را بر شه فگند او

199 درآمد هرمز و بگشاد بازو %~% همی برد از تنورش در ترازو

200 بزد بهزاد را بر سینه ناچخ %~% بیک ضربت فرستادش بدوزخ

201 چو زخمش بر دل بهزاد آمد %~% با حسنت از فلک فریاد آمد

202 عزیو اهل خوزستان چنان شد %~% که رعدی از زمین بر آسمان شد

203 برینسان مرد میافگند بر راه %~% که تا افگنده شد افزون ز پنجاه

204 شفق میریخت تیغش همچو باران %~% وزو چون برق سوزان تیغداران

205 ز بس خون کو فشاند از دشمن خویش %~% خلوقی کرد جوشن بر تن خویش

206 سراپای اوفتاده راه بر سر %~% ز هر بی سر تنی بنگاه بر سر

207 چو هرمز دشت خوزان پر ز خون کرد %~% علم شاه سپاهان سرنگون کرد

208 شکست آمد برو و شد هزیمت %~% گرفتند آن سرافرازان غنیمت

209 نه چندان یافتند آن قوم هر چیز %~% که حاجتشان بود هرگز دگر نیز

210 شه آنگه خواند هرمز را باعزاز %~% ز هر سو پیش میدادند ره باز

211 درآمد هرمز از در شادمانه %~% ثنا گفتش بسی شاه زمانه

212 سپهداری آن لشکر بدو داد %~% بدست خویشتن افسر بدو داد

213 بدو گفتا ندانستیم هرگز %~% که دستانیست رستم پیش هرمز

214 تویی پشتی سپهداران دین را %~% تویی مردی همه روی زمین را

215 ظفر نزدیک بادت چشم بددور %~% حسودت مانده در ماتم تو در سور

216 گر این سرکش نبودی پای برجای %~% نماندی تاج بر سر تخت بر پای

217 کدامین بحر و کان را این گهر بود %~% کدامین باغبان را این پسر بود

218 بطلعت چهره جمشید داری %~% بچهره فره خورشید داری

219 ازین علم و ازین فر و ازین زور %~% شود صد پیل پیشت ms126 بر زمین مور

220 خدا داند که تااین کار چونست %~% که این کار از حساب ما برونست

221 چو شاه از حد برون بنواخت او را %~% کسی کردش بر اسپ و ساخت او را

222 برشه منظری پرداختندش %~% جدا هر یک نثاری ساختندش

223 درخت دولت او بارور شد %~% شهنشاهیش آخر کارگر شد

224 جهان پرموج کار و بار او بود %~% زبان خلق در گفتار او بود

225 گل از شادی او در ناز مانده %~% زخنده هر دو لعلش باز مانده

226 ز درج لعل مرجان مینمود او %~% جهانی را ز لب جان میفزود او

227 چو یک چندی برآمد چرخ جانباز %~% ز سر در بازیی نو کرد آغاز

228 فلک بازیگرست و تو چو طفلی %~% که مغرور خیال علو و سفلی

229 چو تو با کعب او بسیار افتی %~% بنظاره روی در کار افتی

230 چو تو طفلی برو از دور میباش %~% وگرنه تا ابد مغرور میباش

1 الا ای فاخته خوش حلقی آخر %~% ز حلقت جانفزای خلقی آخر

2 گهر داری درون دل برون ریز %~% ز حلق خویش در صد حلقه خون ریز

3 سخن را ساز ده آواز بگشای %~% چو بستی طوق معنی راز بگشای

4 بهر بانگی جهانی را بر افروز %~% بهر دم شمع جانی را برافروز

5 چو ترک دانه دنیی گرفتی %~% قفس بشکستی و عقبی گرفتی

6 کنون گر قصهیی داری ادا کن %~% همه بیگانگان را آشنا کن

7 سخن سنجی که دادی در سخن داد %~% چنین کرد آن سخن سنج این سخن یاد

8 که قیصر آنکه هرمز را پدر بود %~% که از گردون برفعت بیشتر بود

9 بوقت او نبود افزون از او شاه %~% جهان افروخت بر گردون ازو ماه

10 فلک اجری خور دیوان او بود %~% خراج چند کشور آن او بود

11 ز دارالملک خود فرمانبری شاد %~% بسوی شاه خوزستان فرستاد

12 که گر خواهی که یابی تخت و تاجت ms127 %~% ز من باید پذیرفتن خراجت

13 برون کن دخل خوزستان و بفرست %~% که نام تو درون آمد بفهرست

14 سر از فرمان مپیچ و پیروی کن %~% چو سر بر خط نهادی خسروی کن

15 اگر یک موی از ما سر بتابی %~% زمین بر سر کنی و سر نیابی

16 از آن پاسخ دل شه شد چنان تنگ %~% که از دلتنگیش آمد جهان تنگ

17 دمش سردی گرفت و روی زردی %~% سیه کردش سپهر لاجوردی

18 بزرگان را بپیش خویشتن خواند %~% بپیش خرده گیران این سخن راند

19 که قیصر باج میخواهد ز کشور %~% وگر ندهم بلا بینم ز قیصر

20 نه در جنگش برآشفتن توانم %~% نه باج او پذیرفتن توانم

21 کسی نیست این زمان در پادشاهی %~% که نیست از قیصرش صاحب کلاهی

22 بر او من چون برون آیم زمانی %~% که بر جانم برون آید جهانی

23 بزرگی بود حاضر رهنمایی %~% بغایت خرده دان مشکل گشایی

24 بسی شادی و غم در کون دیده %~% فساد عالم از هر لون دیده

25 ز غم برخاسته دل در بر او %~% نشسته برف پیری بر سر او

26 زبان از فکر خاموشی بدر کرد %~% دهان رادر سخن درج گهر کرد

27 بشه گفت ای سپهرت آشیانه %~% جناب آسمانت آستانه

28 سخای بحر وحلم کوه بادت %~% شکست لشکر اندوه بادت

29 چو روی فال گیرد شهریاری %~% بیابد پشت گرمی روزگاری

30 نه هرگز پشت گرداند از آن روی %~% نه روی آنکه پشت آرد از آن سوی

31 تو این دم فال از هرمز گرفتی %~% چنین فالی کجا هرگز گرفتی

32 در این جنگ کزو آمد فرازت %~% شود زوهم در این صلح بازت

33 چو هرمز در سخن گفتن کسی نیست %~% بسی میداند و عمرش بسی نیست

34 چنان آزاده و بسیار دانست %~% کز آزادی چو سوسن ده زبانست

35 زبان ترکی و رومی و تازی %~% همه میآیدش در چشم بازی

36 چواین زیبا ms128 سخن رومی زبانست %~% اگر او را فرستی لایق آنست

37 رسولی را بر قیصر فرستش %~% خزانه درگشای وزر فرستش

38 بزر اقلیمت از قیصر نگهدار %~% که از زر همچو زر گردد همه کار

39 چو زر در مغز داری دوست داری %~% وگرنه هرچه داری پوست داری

40 بباید سیم و زر چندین شتروار %~% جواهر پیل بالا در بخروار

41 زهر در جامههای سخت زیبا %~% لباس زرنگار و تخت دیبا

42 بخور و صندل و مشک تتاری %~% عبیر وعنبر و عود قماری

43 غلامی صد که در صاحب جمالی %~% فلکشان خاک بوسد در حوالی

44 بسحر تنگ چشمی جان فزوده %~% جهان در چشمشان مویی نموده

45 سمندی صد سبق برده ز افلاک %~% بتک در چشم کرده بادرا خاک

46 جهانی برق را پیشی دهنده %~% چو برقی صد جهان زیشان جهنده

47 کنیزی صد ز ماه افزون بهاتر %~% ز خورشید فلک نیکو لقاتر

48 نمودی دستبردی عقل و جان را %~% بسرپایی درآورده جهان را

49 قبایی و کلاهی سخت فاخر %~% مرصع کرده از در و جواهر

50 بدینسان تحفهیی از گنج گوهر %~% روان کن باسواران سوی قیصر

51 چو قیصر گنج نپذیرد ز هرمز %~% خراج تو نخواهد نیز هرگز

52 ترا از مصلحت آگاه کردم %~% تو به دانی سخن کوتاه کردم

53 خوش آمد رای او شه را چنان کرد %~% همه چون جمع شد هر یک نشان کرد

54 یکی گنجی چو کوه زربیاراست %~% کنیزان را بصد زیور بیاراست

55 چو کوهی سیم در گنج حصاری %~% شدند آن ماهرویان در عماری

56 کله بر ماه چون سرو خرامان %~% کمر بستند بر خوی غلامان

57 چو ماه تیزرو بر پشت باره %~% شدند آن مشتری رویان سواره

58 وزان پس داد تشریفی بهرمز %~% که خورشید آن ندیده بود هرگز

59 رسالت را چو بس درخور گرفتش %~% وداعش کرد و پس در بر گرفتش

60 روان شد هرمز از خوزان چنان زود %~% که برقی چون ms129 رود برقی چنان بود

61 چگویم عاقبت چون ره بسر شد %~% پسر آمد باقلیم پدر شد

62 بیک ره صاحب اقبالی بصد ناز %~% فرستادند باستقبال او باز

63 چو روز دیگر این چرخ دو تا پشت %~% نمود از آینه صد گونه انگشت

64 بصد اعزاز هرمز را چو فرمود %~% فرود آمد ز رنج ره بیاسود

65 چو شاه آگه شد ا زدر شب افروز %~% بپیش خویشتن خواندش همانروز

66 درآمد هرمز و پیشش زمین رفت %~% زبان بگشاد وبر شاه آفرین گفت

67 از آن پس تحفه شه پیش او برد %~% بیک ره عرضه داد و سر فرو برد

68 چو قیصر دید چندان تحفه در پیش %~% ندید آزردن آن شاه در خویش

69 چو هرمز را بدید آن شاه از دور %~% چو خورشیدی دلش زد موج از نور

70 برو میتافت صبح آشنایی %~% پدید آمد دلش را روشنایی

71 درو حیران بماند از بسکه نگریست %~% ز کس پنهان نماند از بسکه بگریست

72 ولیکن اشک را پوشیده میداشت %~% برویش چشم را دزدیده میداشت

73 مهی میدید چون سروی قباپوش %~% ز ماه او دلش از مهر زد جوش

74 بجان در عهد بستن آمد او را %~% رگ شفقت بجستن آمد او را

75 نهاد از بس گرستن دست بر روی %~% که لشکر بود استاده زهر سوی

76 عجبتر آنکه هرمز نیز در حال %~% گشاد از پیش یکیک مژه قیفال

77 نکو گفت این مثل پیر یگانه %~% که مهر وخون نخسبد در زمانه

78 ز خون چشم آن شهزاده و شاه %~% روان شد خون زهر چشمی بیک راه

79 بسی بگریستند آن نامداران %~% بخندیدند پس چون گل ز باران

80 ندانستند تا آن گریه از چیست %~% نشد معلوم تا آن خنده از کیست

81 زمانه شاه را فرزند میداد %~% پدر را با پسر پیوند میداد

82 قضا را مادر هرمز ز منظر %~% بدید از دور روی آن سمنبر

83 چو روی آن ms130 شکر لب دید از کاخ %~% روان شد شیر پستانش بصد شاخ

84 دلش برخاست چشمش سیل انگیخت %~% عرق بر وی نشست و شیر میریخت

85 ز کس نخرید دم وز مهر آن شاه %~% جهان بفروخت زیر پرده چون ماه

86 دلش در بر چو مرغی مضطرب شد %~% چو گردون بیقرار و منقلب شد

87 بتان در گرد او هنگامه کردند %~% ز جان صد جام خون بر جامه کردند

88 گلاب تازه بر ماهش فشاندند %~% ز نرگس اشک بر راهش فشاندند

89 چو کوه سیم از آن باهوش آمد %~% چو دریایی دلش در جوش آمد

90 زبان بگشاد کاین برناکه امروز %~% بپیش شه درآمد عالم افروز

91 مرا فرزند اوست و این یقینست %~% وگرشه را بپرسی هم چنینست

92 مرا شمع دل و چشم و چراغ اوست %~% فروغ سینه ونور دماغ اوست

93 نهادم جمله بگرفت آتش او %~% بسر گشتم ز زلف سرکش او

94 چنان مهریم ازو در دل برافروخت %~% که ماه افروختن زوخواهد آموخت

95 چنان جان در ره پیوند او ماند %~% که یکیک بند من در بند او ماند

96 ز سر تا پای گویی قیصرست او %~% مگر بحرست قیصر گوهرست او

97 نظیر هر دو تن در هفت اقلیم %~% نبیند هیچکس سیبی بدونیم

98 مرا باری قرار از دل ببرده‌ست %~% به دست بیقراری در سپرده‌ست

99 گرفتم دیوزد بر من چنین تیر %~% چرا ریزد ز پستانم چنین شیر

100 گرفتم نفس زد بر جان من راه %~% چرا ماند بقیصر روی آن ماه

101 گرفتم من نمییابم نشان زو %~% چرا شد شاه قیصر خونفشان زو

102 یقین دانم که کاری بس شگفتست %~% که گردون با دل من درگرفتست

103 بگفت این و خروشی سخت دربست %~% شه از آواز او از تخت برجست

104 ز صدر پیشگه بر منظر آمد %~% وزان پس پیش آن سیمین برآمد

105 بدید او را چنان گفتش چه بودست %~% بگفتند آنچه او را رونمودست ms131

106 چو شاه او را چنان سرگشته میدید %~% همه جامه ز شیر آغشته میدید

107 نخست آن قصه را غوری چه جوید %~% همان افتاده بود او را چگوید

108 بزیر پرده بنشست و ندانست %~% که در پرده چه بازیها نهانست

109 کنیزک را بخواند آنگاه قیصر %~% که با من حال خود برگوی یکسر

110 بگو تا از کجاداری تو پیوند %~% که هرمز را نهادی نام فرزند

111 بگو تا خود ترا فرزند کی بود %~% بجز با من کست پیوند کی بود

112 اگر رازی نهان در پرده داری %~% بگو با من چرا دل مرده داری

113 چرا دردی که درمانش توان کرد %~% بنادانی ز من باید نهان کرد

114 گرت رازیست با من در میان نه %~% که فرمودت که مهری بر زبان نه

115 کنیزک گفت کای دارای ثانی %~% چو خضرت باد دایم زندگانی

116 سخن بشنو بدان و باش آگاه %~% که آن وقتی که سوی حرب شد شاه

117 مرادر پرده از شه گوهری بود %~% درخت قیصری را نوبری بود

118 چو آتش کرد خاتون قصد جانش %~% که برگیرد چو شمعی از میانش

119 فلان سریت برد او را سحرگاه %~% نمیدانم برین قصه دگر راه

120 کنون ز‌ آن وقت قرب بیست سالست %~% عجب حالیست یارب این چه حالست

121 شه از گفت کنیزک ماند خیره %~% دو چشم نور بخشش گشت تیره

122 چو شمعش آتشی بر فرق آمد %~% تنش در آب اشکش غرق آمد

123 فشاند از چشم جیحون را بزاری %~% براند از خشم خاتون را بخواری

124 در آن اندیشه چون لختی فرو رفت %~% درآمدمهر و گفتی هوش ازو رفت

125 یکی را گفت تا هرمز درآمد %~% زمین بوسید ونزد قیصر آمد

126 دعا کرد آفرین خواند و ثنا گفت %~% که دولت باد و پیروزی ترا جفت

127 ز دوران مدتی جاوید بادت %~% چو گردون سایه خورشید بادت

128 شه از دیدار و گفتارش فرو ماند %~% دعای ms132 چشم بد بروی فرو خواند

129 بدو گفت ای هنرمند هنر جوی %~% مرا از زاد و بوم خویش برگوی

130 بگو تا ازکدامین زاد وبودی %~% مرا زین حال آگه کن بزودی

131 نشان پادشاهی بر تو پیداست %~% کژی هرگز نکو نبود بگو راست

132 چو هرمز شد ز گفت شاه آگاه %~% تعجب کرد زان پرسیدن شاه

133 زبان بگشاد و گفت ای شاه هشیار %~% ز من این راز پرسیدند بسیار

134 ترا این شک که افتادست در پیش %~% مرا پیش از تو افتادست در خویش

135 بسی کردند هر جای این سؤالم %~% چه گویم چون نشد معلوم حالم

136 مرا در شهر خوزان مهربانیست %~% که باغ خاص شه را باغبانیست

137 مرا پرورد و علم آموخت بسیار %~% چو جانم گوش داشت از چشم اغیار

138 ز من هیچ از نکویی بازنگرفت %~% ولی باوی دل من ساز نگرفت

139 نه مانندست چهر او بچهرم %~% نه بر وی میبجنبد هیچ مهرم

140 عجب درماندهام در کار خود من %~% که بی پیوندم از روی خرد من

141 منم امروز بیکس در زمانه %~% چو من بس بیکسم زانم یگانه

142 نیارم بردپای از یکدگر جای %~% که میدزدیده گیرندم بهرجای

143 چو بشنید این سخن قیصر ز فرزند %~% طمع دربست و در پیوست پیوند

144 دلش در بر گواهی داد صد بار %~% که نور چشم تست او را نگهدار

145 چو در کاری دلت فتوی ده آید %~% ز صد مرد گواهی ده به آید

146 به هرمز گفت دست ازجامه بگشای %~% برهنه کن تن و بازوی بنمای

147 نشانی بود قیصر را بشاهی %~% که بر اجداد او دادی گواهی

148 چو شاه از بازویش داد آن نشان باز %~% ازان شادی گرستن کرد آغاز

149 ز بی صبری برفت دل از قرارش %~% گرفت از مهر دل سر در کنارش

150 ببارید اشک از چشم گهربار %~% ببوسیدش لب لعل شکر بار

151 وزان پس خواند مادر را ms133 بپیشش %~% بشارت داد از فرزند خویشش

152 درآمد مادر و در بر گرفتش %~% ز دیده روی در گوهر گرفتش

153 خروشی تا بگردون می برآورد %~% ز سنگ سخت دل خون می برآورد

154 چنان آن هر سه ماتم در گرفتند %~% کزان آتش دو عالم درگرفتند

155 بیکجا سور با ماتم بهم بود %~% عجب معجونی از شادی و غم بود

156 فتاده هر سه تن حالی پریشان %~% ستاده ماهرویان گرد ایشان

157 علی الجمله چو شه گنج گهر یافت %~% دلش صد گنج شادی بیشتر یافت

158 بران کار از میان جان دراستاد %~% کسی را سوی خوزستان فرستاد

159 که تا مهمرد را آرد بر شاه %~% برفت القصه آوردش بشش ماه

160 چو مهمرد از در ایوان درآمد %~% بخدمت پیش قیصر بر سر آمد

161 بر شه دید هرمز ایستاده %~% مرصع افسری بر سر نهاده

162 چو هرمز دید حالی پیشش آورد %~% بحرمت در جوار خویشش آورد

163 فزون از حد او کردش مراعات %~% نکویی را نکویی دان مکافات

164 پس آنگه قیصر از وی حال درخواست %~% که حال این پسر با ما بگوراست

165 چو پاسخ یافت مهمرد از شه روم %~% دل آهن مزاجش گشت چون موم

166 زبان بگشاد و در پاسخ گهر سفت %~% ز اول تا بآخر جمله برگفت

167 پس آن انگشتری کان دلستانش %~% بداده بود از بهر نشانش

168 نوشته نام قیصر بر نگینش %~% نهاد آنجا بحرمت بر زمینش

169 زبان بگشاد همچون سوسنی شاه %~% که استاد منجم گفت آنگاه

170 که فرزندیش باشد بس یگانه %~% مثل گردد بعالم جاودانه

171 ولی در پیشش اول کار سختست %~% مگر این بود و اکنون دور بختست

172 چو قیصر دید در پیش آن نشانی %~% دلش خوش شد چوآب زندگانی

173 نه چندان داد سیم و زر بدرویش %~% که هرگز در حساب آید ازان بیش

174 ازان شادی بعشرت رای کردند %~% جهانی خلق شهرآرای کردند

175 بهر بازار خنیاگر نشسته ms134 %~% چو حوران بهشتی دسته دسته

176 بزاری ارغنون آواز داده %~% صدای او ز گردون باز داده

177 فتاده می میان رگ بتگ در %~% ز می خون کرده سر پی گم برگ در

178 می سر زن چنان غواص گشته %~% که در سر مغز سر رقاص گشته

179 نهاده می بصد عقل دامی %~% شده سرمست هر موی از مسامی

180 حریف چرب مغز خشک در سر %~% در آب خشک کرده آتش تر

181 ز تری خیک استسقا گرفته %~% شکم چون مشک در بالاگرفته

182 شراب و ابگینه راز کرده %~% بسوی شیشه سنگ انداز کرده

183 چکان مرغ صراحی را ز منقار %~% چو خال سیب شیرین دانه نار

184 گل خوش رنگ زیر خوی نشسته %~% قدح تا گردن اندر می نشسته

185 ز اشک و گریه‌ تلخ صراحی %~% شکرخنده زده مشتی مباحی

186 ز شادی و نشاط باده نوشان %~% در افگندند خرقه خرقه پوشان

187 رباب از هرزگی نیشی همی زد %~% همه بر جان درویشی همی زد

188 کمانچه از درشتی تیر میخورد %~% شکر زاوای نرمش شیر میخورد

189 چنان شد دف ز زخم نابریده %~% که جان دف بچنبر شد رسیده

190 رسن در پای چنگ افتاده ناگاه %~% رسن با چنبر دف گشته همراه

191 شکر پاشی رگ عودی گشوده %~% ز موسیقار داودی نموده

192 ز خار زخمه زخم از خار رفته %~% ز کار آب آب از کار رفته

193 بفال نیک بهر نیم جرعه %~% بپهلو گشته مستان همچو قرعه

194 نه شب خفتند نه روز آرمیدند %~% نه یکدم زان دل افروز آرمیدند

195 بدین شادی بهم شهزاده و شاه %~% طرب کردند و می خوردند یکماه

196 زعیش و خوشدلی و شادکامی %~% یکی صد شد جمال آن گرامی

197 شهش نگذاشت بی برقع ببازار %~% که تا ترساندش چشم بد آزار

198 چو خسروشاه را در روم ششماه %~% مقام افتاد بگرفتش دل از شاه

199 هوای گلرخش از حد برون شد %~% دل او ms135 زان هوا دریای خون شد

200 برنجوری و بیماری بیفتاد %~% در آن غربت بصد زاری بیفتاد

201 نه جانش را شکیبایی زمانی %~% نه دل را برگ تنهایی زمانی

202 دل خویشش نبود و آن کس هم %~% نمیزد یک نفس بی همنفس دم

203 چو گل بربوده بود او را دل از پیش %~% چگونه بی گلش بودی دل خویش

204 پدر گفتش چرا از آب رفتی %~% چو زلف سرکشت در تاب رفتی

205 اگر هست از پدر چیزیت درخواست %~% ز تو گفتن زمن کردن همه راست

206 جوابش داد خسروشاه کامروز %~% زبد عهدی خویشم مانده در سوز

207 شه خوزان که شهرم داد و اقطاع %~% بسی حق دارد او بر من بانواع

208 مرا چون در رسالت میفرستاد %~% بیامد بر سر راه و باستاد

209 مرا سوگند داد اول که در روم %~% مقامی نبودت جز وقت معلوم

210 دگر آنجایگه بسیار مردند %~% که با من نیکویی بسیار کردند

211 چنان خواهم چو دارم رفعتی من %~% که بخشم هر یکی را خلعتی من

212 چو من آنجا روم سرکش از این صدر %~% ببینندم بدین جاه و بدین قدر

213 ببخشش دست چون باران کنم من %~% مکافات نکو کاران کنم من

214 چو زین اندیشه دل پرداز گردم %~% بزودی پیش خدمت بازگردم

215 یقین دانست شه کان مرغ دمساز %~% نگردد از هوای خویشتن باز

216 وگر دارد ز رفتن شاه بازش %~% ز بیماری فتد در تن گدازش

217 پدر را با پسر کاریست نازک %~% بتندی کار نپذیرد تدارک

218 ندید آن کار را جز صبر انجام %~% ولیکن داد دستوری بناکام

219 ز سر مهمرد را چندان عطا داد %~% که در صد سال دریا آن کجا داد

220 بهر درویش درمانی دگر کرد %~% بهر رنجیش گنجی پرگهر کرد

221 نکو گفت آن حکیم نکته پرداز %~% که نیکویی کن و درآب انداز

222 وزان پس لشکری باده خزانه %~% بخسرو داد و خسرو شد روانه

223 ms136 پدر چون دید روی چون نگارش %~% روان شد اشک خونین صد هزارش

224 لبش بوسید و تنگ آورد در بر %~% بدو گفت ای مرا چون چشم در سر

225 بزودی بوک همچون شیرآیی %~% که مرده بینیم گر دیر آیی

226 چو خسرو همچو کیخسرو روان شد %~% خدنگی بود گویی کز کمان شد

227 فرس میراند و مهمردش ز پی در %~% روان میرفت چون آتش به نی در

228 چنان آن چست رو چالاک میرفت %~% که باد ازگرد او در خاک میرفت

229 سپه چون نزد خوزستان رسیدند %~% ز خوزستان بجز نامی ندیدند

230 گرفته عرض آن کشور خرابی %~% چو روی عالم از طوفان آبی

231 سرا و کاخها باخاک هموار %~% زمینی رت نه درمانده نه دیوار

232 بدانسان شهر را ویرانه کرده %~% که در وی جغد خلوتخانه کرده

233 درختان بیخ کنده شاخ رفته %~% سپه چون مار در سوراخ رفته

234 نه در ششتر یکی دیبا بمانده %~% نه در اهواز یک زیبا بمانده

235 کسی را جست خسرو شاه از راه %~% خبر پرسید از خوزان و از شاه

236 جوابش داد مرد کار دیده %~% که خلقند این زمان تیمار دیده

237 گریزان گشته شه در قلعهیی دور %~% همه کار ولایت رفته ازنور

238 چو تو رفتی سپهدار سپاهان %~% سپاهی خواست از اقلیم شاهان

239 سپاهی کرد گرد از هر دیاری %~% برون ازحد فزون از هر شماری

240 بخوزان آمدند و تیغ در چنگ %~% بیک هفته نیاسودند از جنگ

241 بآخر شهر خوزستان گرفتند %~% خرابی پیش چون مستان گرفتند

242 نخستین راه قصر شاه جستند %~% بسوی دختر وی راه جستند

243 گل محروم را ناگاه بردند %~% بدست خادمانش در سپردند

244 که تا از شهر خوزان با سپاهان %~% روان گشتند با گل تا سپاهان

245 دمار از ما برآوردند صد بار %~% که ظالم باد دایم سرنگونسار

246 چو بشنود این سخن خسرو چنان شد %~% که همچون دلبرش گویی که جان شد ms137

247 از آنجا سوی باغ شاه شد باز %~% بزاری نوحه کرد و گریه آغاز

248 ز گریه خون سراپایش بیالود %~% چو شریان از تپیدن می نیاسود

249 بهر جایی که با گل بود کاریش %~% برست آنجایگه از هجر خاریش

250 نگرید ابر گرینده بنوروز %~% چنان کو میگریست از گل بصد سوز

251 چو چشم نرگسین خونبار کردی %~% زمین باغ را گلزار کردی

252 بزیر هر چمن میگشت سرمست %~% ز سوز عشق میزد دست بر دست

253 بآخر ناتوان شد شاه ازان کار %~% توان شد ناتوان دل در چنان کار

254 چو کار افتادگان پیوسته غمناک %~% دریده جامه و بنشسته بر خاک

255 فگنده بستری از بوریا باز %~% نهاده سر ببالین بلا باز

256 زمین از چشم او دریا گرفته %~% سویدای دلش سودا گرفته

257 گذشته تندرستی تب رسیده %~% تمامش نیم جان بر لب رسیده

258 زباد سرد بر دل آه بسته %~% ز خون چشم بر تن راه بسته

259 زبان بگشاد کای چرخ ستمگار %~% مرا چون خویشتن کردی نگونسار

260 ز بدبختی سیه شد روز بر من %~% فتاد از آتش دل سوز بر من

261 ز جورت رنج دل بسیار بردم %~% چه میخواهی ز من انگار مردم

262 برای من چو عزم مرگ کردی %~% مرا از گل چنین بی برگ کردی

263 کجایی ای گل بستان جانم %~% بیا تا چون گلت در دل نشانم

264 کجایی ای گل مهجور گشته %~% بدل نزدیک و از تن دور گشته

265 کجایی ای گل خوشبوی آخر %~% برون آی از کنار جوی آخر

266 چنان بیروی تو دل بیقرارست %~% که گر عمرم بودعمریم کارست

267 سیه کردی مرا زین بد بتر نیست %~% پس از رنگ سیه رنگی دگر نیست

268 بدینسان بود خسرو قرب یکماه %~% که تا پیکی درآمد ناگه از راه

269 ز گلرخ نامهیی آورد شه را %~% که هین دریاب و در پیش آرره را

270 که تا یک ره ببینی روی ms138 من باز %~% کجا بینی جز از زیر کفن باز

1 الا ای خوش تذرو سبز جامه %~% تو خواهی بود گل را پیک نامه

2 تویی در نطق زیبا گوی معنی %~% بسر میدان برون بر گوی معنی

3 زبان گوهری داری گهر پاش %~% دمی در نامه گلرخ شکر پاش

4 بجای آور سخن چندانکه دانی %~% چنانک از هر سخن دری چکانی

5 سر نامه بنام پادشاهی %~% که بی نامش بمویی نیست راهی

6 ز نامش پر شکر شد کام جانها %~% زیادش پرگهر تیغ زبانها

7 ز عشق نامش آتش در جهان زن %~% بزن ره بر خیال کاروان زن

8 جهان عشق را پا و سری نیست %~% بجز خون دل آنجا رهبری نیست

9 کسی عاشق بود کز پای تا فرق %~% چو گل در خون بود اول قدم غرق

10 اگر در عشق چون گل سوز دارید %~% شبی در عشق گل با روز آرید

11 دلی دارم چه دل هجران رسیده %~% بسر گشته برون از خون دیده

12 ز کیش خویشتن بیزار گشته %~% بجان قربان راه یار گشته

13 فراقش در میان خون نهاده %~% کناری خون ازو بیرون نهاده

14 بسی خوشتر بصد زاری بمردن %~% که وادی فراق تو سپردن

15 ز پا افتادم از درد جدایی %~% مرا گر دست میگیری کجایی

16 فراقت آتشی درجانم افگند %~% چنان کز جان بدون نتوانم افگند

17 بیاتادر درون میدارمت خوش %~% که تا بیرون نیارد بر من آتش

18 دلم گر بود سنگی گشت خسته %~% ز هجرت چون سفالی شد شکسته

19 ز سوز هجر حالی دارد اکنون %~% که دوزخ بر سفالی دارد اکنون

20 چو کوه از غم بریزد در فراقت %~% گلی را چون بود زین بیش طاقت

21 ز بس کز درد تو درخون بگردم %~% ز سر تا پای گویی عین دردم

22 اگر از درد من آگاهیی تو %~% همیشه مرگ من میخواهیی تو

23 چنین یک روز اگر در درد باشی %~% که ms139 من هستم ننالی مرد باشی

24 از آن میداریم در درد و در پیچ %~% که دردی نیست ازدرد منت هیچ

25 برویم بیتو چندان غم رسیدست %~% که آن غم قسم صد عالم رسیدست

26 بساغم کو نداند کوه برداشت %~% بشادی این دل بستوه برداشت

27 منم کاندوه بر من کوه گشته %~% دلم لشکر کش اندوه گشته

28 بسی غم دارم و یاری ندارم %~% دلم خون گشت و غمخواری ندارم

29 بسی درد است بر جان من از تو %~% که دردت باد درمان من از تو

30 ز بیرحمی تو تا چند آخر %~% بدین زاری مرا مپسند آخر

31 چو عقلم رفت و جان چون گشت و دل شد %~% چنین دیوانگی بر من سجل شد

32 خرد از دست عشقت رخت بر بست %~% نگیرد کس از این دیوانه بر دست

33 دلم از خویشتن بیخویشتن شد %~% همه کار دلم از دست من شد

34 دلی دارم ز عشقت از جنون پر %~% کنار از چشم و چشم از دل ز خون پر

35 هر آنکس را که با تو کار افتد %~% ازین دیوانگی بسیار افتد

36 کنون بگذشت کلی کارم از دست %~% که بیرون شد دل و دلدارم از دست

37 دل سوداییم یکبارگی شد %~% خرد در کار دل نظارگی شد

38 دلم در خانه تن میناستد %~% ز من بگریخت با من میناستد

39 مراهم مزد و هم شکرانه بودی %~% اگر دل ساکن این خانه بودی

40 چو چشم مستم از طوفان آبی %~% ز مستی داد خانه در خرابی

41 چو یاری نیست با عشقت چه بازم %~% فرو ماندم ندانم تا چه سازم

42 چه گویم چه نویسم چون کنم من %~% که وصف این دل پرخون کنم من

43 چنان عشق تو زوری کرد بر من %~% که عالم چشم موری کرد بر من

44 اگر دل این چنین عاجز نبودی %~% مرا چندین بلا هرگز نبودی

45 وگر تن این چنین لاغر نگشتی ms140 %~% بیک ره دولت از من برنگشتی

46 چه خیزد از چنین دل جز ملامت %~% چه آید از چنین دل جز ندامت

47 دلم بگرفت ازین دل چون کشم بار %~% سرتن میندارم چون کنم کار

48 چو مردم بیتو من از من چه تقصیر %~% چو تو آگه نیی از من چه تدبیر

49 نبودم بیتو یک دم بیغمی من %~% که صد غم میخورم در هر دمی من

50 همی هر غم که در کل جهان هست %~% مرا کم نیست زان و بیش ازان هست

51 جگر پر خون و دل پر سوز دارم %~% سیه شد روز روشن روزگارم

52 نبوییدم گلی بی رنج خاری %~% ننوشیدم شرابی بی خماری

53 ندیدم هرگز از شادی نشانی %~% بکام دل نیاسودم زمانی

54 بچشم خود جهان روشن ندیدم %~% وگر دیدی توبی من من ندیدم

55 ندانم بر چه طالع زادهام من %~% که در دام بلا افتادهام من

56 تو با حوران سیمین بر نشسته %~% من اندر خون و خاکستر نشسته

57 تو در شادی و من در غم روانیست %~% اگر این خود رواست آخر وفانیست

58 نکردی هیچ عهد من وفا تو %~% چه خواهی گفت آخر با خدا تو

59 ترا خود بیوفا هرگز نگویم %~% که این از بخت بد آمد برویم

60 چه میخواهی ز دل کاین دل چنانست %~% که گر گویی چه نامی بیم جانست

61 مپرس از من که گر پرسی چنانم %~% که بوی خون زند از سوز جانم

62 مپرس از دل که حال دل چنان شد %~% که دریاهای خون از وی روان شد

63 منم در کلبه احزان نشسته %~% غریب و بیکس و حیران نشسته

64 بیا و کلبه احزان من بین %~% زمانی دیده گریان من بین

65 منم جان بر میان چون بیقراری %~% گرفته از همه عالم کناری

66 مگر زالی شدم گرچه جوانم %~% که با سیمرغ در یک آشیانم

67 گرفته عزلت از خلق زمانه %~% شده در باب ms141 تنهایی یگانه

68 دلم خون گشت از رسوایی خویش %~% بجان میآیم از تنهایی خویش

69 چو تو تنها نشاندی بر زمینم %~% ملامت از که میآید چنینم

70 دلا تا کی چنین در بند باشی %~% درین سرگشتگی تا چند باشی

71 بسر شو گر سر آن داری از تن %~% برای آخر اگر جان داری از تن

72 میان خون نشستی در درونم %~% کنارم موجزن کردی ز خونم

73 چرا از پیش من می برنخیزی %~% که خونم میخوری و میستیزی

74 مرا گویند آسان می نمیری %~% که در عشقش کم جان مینگیری

75 چو در یک روز صد ره کم نمیرم %~% چرا این جان پر غم کم نگیرم

76 نمیترسم ازان کم مرگ پیشست %~% که هر ناکامیم صد مرگ بیشست

77 مرا بیتو غم مرگی ندارد %~% که گل بی روی تو برگی ندارد

78 گل صد برگ بی برگست بیتو %~% که او را زندگی مرگست بیتو

79 کسی کز خویش برهاند تمامم %~% منش گر خواجهام کمتر غلامم

80 اگر من آتشی از دل برارم %~% بیکدم پای کوه از گل برارم

81 وگر از پرده دل برکشم آه %~% شبیخونی کنم بر پرده ماه

82 وگر در ناله آیم ازدل تنگ %~% بزاری خون چکانم ازدل سنگ

83 وگر از نوحه دل دم برارم %~% دمار از جمله عالم برارم

84 وگر پر دود گردانم زمانه %~% ز آتش دود بینی جاودانه

85 رسد زین سوز تا هفتم طبق دود %~% فلک بر دوزخ اندازد طبق زود

86 ز چشم من بیک طوفان آبی %~% همه عالم فرو گیرد خرابی

87 توانم ریخت از مژگان چنان در %~% که گردد از زمین تا آسمان پر

88 توانم سوخت عالم را چنان من %~% که دیگر کس نبینم در جهان من

89 ولی ترسم که یارم در میانه %~% بسوزد گر بسوزانم زمانه

90 منم جانا دلی بر انتظارت %~% نهاده چشم از بهر نثارت

91 گل سرخ انتظار تو کشیده %~% بلای موت احمر ms142 در رسیده

92 چو چشم آمد سپید از انتظارم %~% سیه شد همچو چشمت روزگارم

93 ز بس کز انتظار رویت ای ماه %~% نهادم گوش بر در‌چشم بر راه

94 هر آوازی که بود از تو شنیدم %~% سراپای جهان روی تودیدم

95 چو در جان خودت پیوسته بینم %~% چرا پس ز انتظار تو چنینم

96 همه روزم بغم در تا شب آید %~% چو شمعم خود بشب جان بر لب آید

97 همه شب سوخته تا روز گردد %~% چو روز آید شبم با روز گردد

98 از این سان منتظر بنشسته تا کی %~% بروز و شب دلی در بسته تا کی

99 بتو گر بود از این پیش انتظارم %~% کنون هست انتظار مرگ کارم

100 مرا گنجی روان از چشم ازانست %~% که در چشم من آن گنج روانست

101 ازان در خاک میگردم چنین خوار %~% که چشم من چو دریاییست خونبار

102 بدریا در تیمم چون توان کرد %~% ولی هم کی وضو از خون توان کرد

103 ز عشقت چون دلم در سینه خون شد %~% چنان رفت او که از چشمم برون شد

104 ازان صد شاخ خون از سردرامد %~% که آن شاخ از زمین دل برامد

105 از آن پیوسته شد شاخم ز دیده %~% که پیوسته بود شاخ بریده

106 چو پیوسته مرا از دل براید %~% نیم نومید کاخر در براید

107 مرا گر دیر آید نوبهارم %~% بزیر شاخ کی دارد کنارم

108 همه خون دلم بالا گرفتست %~% کنار من ز در دریا گرفتست

109 بنظاره بر من آی باری %~% که تا دریا ببینی از کناری

110 اگر خوابیم بود آن زود بگذشت %~% که خواب من چو خوابی بود بگذشت

111 دو چشم من چو دایم در فشانست %~% بخون درخفت بیداریش از انست

112 کنون چشمم چو اختر هست بیدار %~% اگر باور نداری بنگر ای یار

113 چو چشم من ز خون در هم نیاید %~% ز بی‌خوابیم هرگز کم نیاید

114 ms143 ز بیخوابی نمیمیرم چه سازم %~% که داند قدر شبهای درازم

115 غم هجر از دل مهجور پرسند %~% درازی شب از رنجور پرسند

116 چو شمعم جمله شب سوز در پیش %~% بسر باریم مرگ و روز در پیش

117 نگر تا چون درآید خواب بر من %~% ز چشم بسته چندین آب بر من

118 بوقت خواب هر شب بیتو اکنون %~% دلم در گردد آخر لیک در خون

119 چو از خون بستر من نرم گردد %~% دو چشمم زاتش دل گرم گردد

120 مرا بی شک چو باشد بستری نرم %~% دلم در گردد و چشمم شود گرم

121 بیا جانا که جانان منی تو %~% اگردل بردهیی جان منی تو

122 ز جان خویش دوری چون کنم من %~% ندارم دل صبوری چون کنم من

123 مرا در آتش سوزان صبوری %~% بسی خوشتر که یک دم از تو دوری

124 چه کارست این که بستر آتشینست %~% زمانی بیتو بودن کار اینست

125 نیم کافر نجویم از تو دوری %~% که کفرست از تو یک ساعت صبوری

126 چو عشقت در دلم خون درتگ آورد %~% از آن خون چشم من چندین رگ آورد

127 ز خون رگ گیرد و این خون ز رگ خاست %~% ز دل صبرم ز چشمم خون بتگ خاست

128 دلم چون آتش آمد دیده چون ابر %~% میان ابروآتش چون کنم صبر

129 عجب دارم من بی صبر مانده %~% تویی ماه و منم در ابر مانده

130 شگفت آید مرا این مشکل من %~% دل تو سنگ و آتش در دل من

131 الا ای دیده پرخون باش و پرنم %~% که خود خوردی و آوردی مراهم

132 بنادانی نظر بر مه فگندی %~% دلم چون سایهیی بر ره فگندی

133 کنون خواهی که وصل ماه یابی %~% تو موری سوی مه چون راه یابی

134 چو روی او بچشم تو درآمد %~% چو ببرید از تو خون از تو برآمد

135 چو خود کردی سرشک از چشم ms144 میبار %~% کنون آن خون دل را چشم میدار

136 چو خود کردی خطامیدانی ای چشم %~% مرا در خون چه میگردانی ای چشم

137 چنان دانی مرا در خون نهادن %~% که نتوانم قدم بیرون نهادن

138 مرا از خون دل بیخواب کردی %~% مرا صد گونه گل در آب کردی

139 تنم سستی و بیماری ز تو یافت %~% دلم چندین نگونساری ز تو یافت

140 تو کردی با دل من هرچه کردی %~% کنون خون ریز تا در خون بگردی

141 دلا تا کی کنی بر خشک شیناب %~% که سرگردان شدم از تو چو سیماب

142 چو رفتی از برم او را گزیدی %~% روان خون شد ز تو کز من بریدی

143 ترا گر آتش هرمز نبودی %~% مرا چندین بلا هرگز نبودی

144 بعشق او قدم برداشتی تو %~% چنین آسان رهی پنداشتی تو

145 برآوردی بهر دم دستخیزی %~% ز نامردی نشستی در گریزی

146 کنون چون زهر هجر او چشیدی %~% مخنث وار دامن درکشیدی

147 کنون گر یک نفس در خورد اویی %~% بمردی صبر کن گر مرد اویی

148 گرت باید که یادآری در آغوش %~% قدحها زهرناکامی بکن نوش

149 نمیدانم که این دریای مضطر %~% بچه دل زهره خواهی برد تا سر

150 چو از چشمت میان خون دری تو %~% بسی دریای خون با سربری تو

151 شدم چون باد خاک حور زادی %~% که کس گردش نمیگردد چو بادی

152 مرا جانا بجان آمد دل از تو %~% ولیکن حل نشد یک مشکل از تو

153 سبک چون آسیا گردان از انست %~% که هرچ او میکند بارش گرانست

154 بسی غصه بحلق من فرو شد %~% که تا کی کار من خواهد نکو شد

155 مرا جان سوزی و دل باز ندهی %~% وگر کشته شوم آواز ندهی

156 دلم را در میان خون نهادی %~% چو خون روی از برم بیرون نهادی

157 ز بس خون کز توام در دل بماندست %~% دو پایم تا بسر در ms145 گل بماندست

158 منم دور از تو در صد رنج و خواری %~% بمانده در غریبستان بزاری

159 نیایی در غریبستان زمانی %~% نپرسی از غریب خود نشانی

160 ازان چندین مرا در بند داری %~% که با من در وفا سوگند داری

161 مرا تا عشق تو در دل مقیمست %~% کنار من پر از در یتیمست

162 مرا چندین گهر میخیزد از تو %~% که چشمم بر زمین میریزد از تو

163 میان صد هزاران دردمندی %~% گرفت این کار من از من بلندی

164 بلندی یافت تا چشمم‌ برامد %~% از آن اندر بلندی با سرامد

165 ز خون بگرفت همچون دیدگانم %~% ز تو هم پر دلم هم پهلوانم

166 ز وصلت در دلم بویی نهانست %~% که بیتو زندگی من ازانست

167 ز تو آن بو اگر با من نبودی %~% بجان تو که جان در تن نبودی

168 چوبی تو زندگانی دارم از تو %~% چرا خون جگر میبارم از تو

169 معاذالله نگویم از تو دلکش %~% ولی آبی زنم بی تو بر آتش

170 چنانم زارزومندی چنانم %~% که سر از پای و پای از سر ندانم

171 در افتاد از فراقت سوز در من %~% فرو شد زارزویت روز بر من

172 مرا چون دیده روشن تویی بس %~% ز عالم آرزوی من تویی بس

173 چو جان گر با منستی چشم روشن %~% جهان بر من نبودی چشم سوزن

174 ز خشم جان خود را خود بکینم %~% که تو در جانی و من جان نبینم

175 ز دل جستم نشانت هر زمان من %~% کنون ازدل همی جویم نشان من

176 کمر بر بسته میگردم چو موری %~% که تا پیش تو بازآیم بزوری

177 چو موری گر مرا روزی بدستی %~% طلب کردن ترا آسان ترستی

178 مرا پرده چو مور و گیر جانم %~% که تا من با تو پرم گر توانم

179 خطا گفتم بتو نتوان رسیدن %~% که موری با تو نتواند پریدن

180 مرا مویی بتو ms146 امید از آنست %~% که من با تو رسم آن در میانست

181 مرا بر آسمان عشق امید %~% نکو وجهیست روشن همچو خورشید

182 گر این یک ذره امیدم نماند %~% شبم خوش باد خورشیدم نماند

183 چه سازم دم ببندم از همه چیز %~% اگر صبح امیدم دم دهد نیز

184 ولیکن صبح جز صادق نباشد %~% دمم ندهد بدو لایق نباشد

185 همه امید روی تست کارم %~% بجز امید تو رویی ندارم

186 بدرد هجر درجاوید بودن %~% بسی آسان تر از نومید بودن

187 ندارم گر کنندم پاره پاره %~% من بیچاره جز امید چاره

188 اگر امید در جانم نبودی %~% بجان تو که ایمانم نبودی

189 بامیدم چنین من نیم زنده %~% که هرگز کس نماند از بیم زنده

190 دلاگر ذرهیی امید داری %~% کجا تو طاقت خورشید داری

191 بنومیدی فرو شو چند گویی %~% چه گم کردی و آخر چند جویی

192 تو هستی همچو موری لنگ در چاه %~% کجا یابی بطاوس فلک راه

193 زیارم مینبینم هیچ یاری %~% چو نیکو بنگرم در هیچ کاری

194 نبینی گرد او گر باد گردی %~% بسایی گر همه فولاد گردی

195 ترا با او نمیبینم روایی %~% روان کن اشک خونین از جدایی

196 چو تو محروم نیی با خویشتن ساز %~% چو تو مفلس شدی با خویشتن باز

197 دلم جانا ز نومیدی فرو مرد %~% جهانی غصه هر روزی فرو برد

198 چو وصلت نیست ممکن هیچکس را %~% بوصلت چون دهم دل یک نفس را

199 مرا شربت غم هجران تو بس %~% مفرح درد بی درمان تو بس

200 منم دل در وفایت چشم بر در %~% وفایت در دلم چون چشم بر سر

201 سرم گر چون قلم بری ز تن تو %~% نیابی جز وفاداری ز من تو

202 چو آبی سرنهم در خنجر تو %~% بآتش گر شوم دور از بر تو

203 وگر در خونم آری همچو خنجر %~% ز خنجر سر برون آرم چو گوهر ms147

204 از آن در خنجرت گردم نهان من %~% که بیتو با تو خواهم در میان من

205 اگر من در وفای تو بمیرم %~% کم عهد و وفای تو نگیرم

206 وفای تو چو جان خویش دارم %~% که من بر دل وفایت بیش دارم

207 که گر روزی بخاک من شتابی %~% بجز بوی وفا چیزی نیابی

208 وگر عمری برآید از هلاکم %~% همه بوی وفا آید زخاکم

209 دلم خون کردی و برجان سپردی %~% چه دعوی کرد دل با سر نبردی

210 برفتی و کمم انگاشتی تو %~% دل از دعوی من برداشتی تو

211 کنون از دعوی من باز نرهی %~% که تا روزی دل من باز ندهی

212 اگر صد سال از این دعوی برآید %~% مگر بر جان من دنیا سرآید

213 بدعوی کردنت میثاق دارم %~% هنوز از خون دل بر طاق دارم

214 چه گویم با تو چون می درنگیرد %~% فغان زین دل که دل میبرنگیرد

215 مرا گویند بدان بت نامهیی ساز %~% ز اشک خون برو هنگامهیی ساز

216 ز چندین نامه من نامهیی نیست %~% که از اشکم برو هنگامهیی نیست

217 اگر بر خاک و گر بر جامه بودم %~% میان این چنین هنگامه بودم

218 چو با تو در نمیگیرد چه سازم %~% شوم بازلف و چشمت عشقبازم

219 الا ای زلف چون چوگان کجایی %~% شدم چون گوی سرگردان کجایی

220 بمن گر سر فرود آید چوچوگانت %~% کنم سر همچو گوی از بهر میدانت

221 گر از مشک سیه چوگان کنی تو %~% سرم چون گوی سرگردان کنی تو

222 تو مشکی و من آهو چشم ای دوست %~% نه هر دو بودهایم آخر ز یک پوست

223 نیی تو مشک عنبر مینمایی %~% ولی در بحر چشمم مینیایی

224 اگر آیی بدین دریا زمانی %~% چو دریا از تو شور آرم جهانی

225 نیی عنبر‌ولی زنجیر جانی %~% که از هر حلقهیی صد جان ستانی

226 تو زنجیری و من دیوانه زار %~% مرا ms148 بی بند و بی زنجیر مگذار

227 نیی زنجیر شستی عنبرینی %~% که برجانم ز صد دردر کمینی

228 منم چون ماهی جان تشنه غرقاب %~% دران شستم فکن تا برهم از تاب

229 الا ای نرگس مخمور مانده %~% ز آب دیده من دور مانده

230 اگردر آب چشم من نشینی %~% ز آب چشم چشم من نبینی

231 بیا تا زاب چشمم آب یابی %~% بشبنم لؤلؤیی خوشاب یابی

232 نیی نرگس که بادام تری تو %~% که جز از پرده بیرون ننگری تو

233 چو رخ در پرده از من درکشیدی %~% چرا پس پرده من بر دریدی

234 نیی بادام جادوی بلایی %~% که وقت جادویی مردم نمایی

235 ترا من دیدهام در جادویی دست %~% تویی جادوی مردم دار پیوست

236 چو مردم داری ای جادوی مکار %~% من آخر مردمم گوشی بمن دار

237 زهی رهزن که زیر طاق ابرو %~% تویی پیوسته تیرانداز جادو

238 چو تو در طاق داری جای آخر %~% چو من طاقم بر من آی آخر

239 الا ای خط که مه را دامنی تو %~% تویی آن خط که برخون منی تو

240 چو برخون منی چندی گریزی %~% بیا گر خون جانم می بریزی

241 مرا در خط نشان تا خود چه آید %~% خط اندازی مکن تا خود چه زاید

242 مرا درخط کشید ایام بی تو %~% کنون در خط شوم ناکام بی تو

243 نیی خط سبزه بی آب مانده %~% من از سودای تو بیخواب مانده

244 بآب چشم من یک روز بشتاب %~% که بس نیکو نماید سبزه در آب

245 شدم خاکی اگر تو سبزه داری %~% چرا از خاک سر می بر نیاری

246 برآی از خاک تا از خون برآیم %~% ولکین بی تو هرگز چون برآیم

247 نیی سبزه که تو طوطی مثالی %~% بسر سبزی گشاده پر و بالی

248 چو هستی طوطی دلجوی آخر %~% بیا و یک سخن بر گوی آخر

249 الا ای پسته خونخواره آخر ms149 %~% دلم کردی چو پسته پاره آخر

250 اگرچه تنگ توپر شکر آید %~% ولی گر شور باشی خوشتر آید

251 بیا ای پسته پیش من زمانی %~% که تا شور آورم پیشت جهانی

252 نیی پسته ولی هستی شکر تو %~% چرا زین تنگدل کردی گذر تو

253 الا ای شکر افتاده در تنگ %~% جگر خوردی مرازانی جگررنگ

254 تو شکر من نی خشکم نظر کن %~% بیا و دست با من در کمر کن

255 گر این نی را ببینی زیر خون تو %~% ازاین نی چون شکر جوشی فزون تو

256 بشیرینی ز شمع خود بریدی %~% وزان بریدگی خونم چکیدی

257 نیی تو انگبین لعل مذابی %~% که در یک حال هم آتش هم آبی

258 کسی کو آب و آتش با هم آمیخت %~% چراپس با من مسکین کم آمیخت

259 بیا گر تنگ میجویی دلی هست %~% دگر با من بگو گر مشکلی هست

260 چو میدانی کزین دل تنگ داری %~% چرا پس از دل من ننگ داری

261 نیی تنگ شکر آب حیاتی %~% ز خط سبز سرسبز نباتی

262 مرا هر ساعتی صد مرگ هجران %~% درآب زندگانی کرده پنهان

263 اگر یک قطره آب زندگانی %~% بحلق جان این بیدل چکانی

264 مرا جانی که آن جان نیست مزدم %~% وگرنه دور از روی تو مردم

265 دلم پر آتش و چشمم پر آبست %~% اگر با من درآمیزی صوابست

266 الا ای لؤلؤ پیوسته در درج %~% بشکل سی ستاره در یکی برج

267 تو مروارید و مرجان سپیدی %~% ز تو چشمم سپید از ناامیدی

268 چو مرجانی تو از دریا برایی %~% چه گر از راه چشم ما برایی

269 چو دیدار ترا در چشم آرم %~% چو مردم آشنا در چشم دارم

270 نیی مرجان که هستی تو ستاره %~% بتو دریا توان کردن گذاره

271 چو در دریا ستاره مینبینم %~% درین دریای چنین گمراه ازینم

272 ستاره نیستی در یتیمی %~% خوشاب و مستوی و مستقیمی

273 ms150 کیم من در غریبستان اسیری %~% چو تو در یتیم و بی نظیری

274 بیا تا هر دو با هم راز گوییم %~% غم دیرینه خود باز گوییم

275 الا ای گوی سیمین مدور %~% ز چوگان خطت گشته معنبر

276 چو بر ماهی تو در تو چاه چونست %~% عجب تر آنکه چاهی سرنگونست

277 چو تو همچون منی در سرنگونی %~% منم در چاه تو بر ماه چونی

278 اگرچون گوی آری سوی من رای %~% چو چوگانت دهم صد بوسه بر پای

279 چو گویی تو که من بیتو بزاری %~% بماندم در خم چوگان خواری

280 تو هستی گوی میدان نکویی %~% جهان پر گفت و گوی تست گویی

281 نیی تو گوی هستی سیب سیمین %~% ندیدم چون تو الحق سیب شیرین

282 اگر نه تن نه دل نه زور دارم %~% بسی زان سیب شیرین شور دارم

283 ترا بر سیب سیمینست خالی %~% مرا از خال تو شوریده حالی

284 مگر آمد بدان سیب تو آسیب %~% برون افتاد ناگه دانه سیب

285 سلام من بدان ماه دلارای %~% که بر من شد چنین مهتاب پیمای

286 سلام من بر آن زلف مشوش %~% که دارد پای همچون گل در آتش

287 سلام من بدان جزع جگرسوز %~% که دارد در کمان تیر جگر دوز

288 سلام من بران یاقوت خندان %~% که اوست الحق حریفی آب دندان

289 سلم من بدان یک پسته تنگ %~% که خط بر لعل دارد فستقی رنگ

290 سلام من بدان سی در خوشاب %~% که گه گه پسته میریزد بعناب

291 سلام من بدان سیب دل افروز %~% کزورخ چون تهی دارم درین سوز

292 سلام من بدان خط گهرپوش %~% که از جانش توان شد حلقه در گوش

293 سلام من بران خورشید شاهی %~% که بر ماه افگند زلف سیاهی

294 سلام من بدان کس تا قیامت %~% کزو هرگز ندیدستم سلامت

295 ازان دردی که پرخون کرد جانم %~% یکی از صد نیاید بر زبانم

296 ms151 بهر دردی که از تو یادم آید %~% چو چنگ از هر رگی فریادم آید

297 چو بی رویت قلم برداشتم من %~% همه نامه بخون بنگاشتم من

298 اگر تو نامه خون آلود بینی %~% یقین دانم کز آتش دود بینی

299 هر آن خونی که چشم از پرده راند %~% ز آه سرد من افسرده ماند

300 بس از تفت دلم بگداختی باز %~% قلم کار نبشتن ساختی باز

301 چگویم بیش ازین ای همدم من %~% که نتوان گفت در نامه غم من

302 چه گر چندانکه پیوندم بهم در %~% همی دور از تو ماندم من بغم در

303 بجای هر غمم صد شادیت باد %~% ز اندوه جهان آزادیت باد

304 برین مسکین خدایت مهربان کن %~% برای حق تو این آمین ز جان کن

1 الا ای منطق طیر معانی %~% زبان جمله مرغان تو دانی

2 چو چندین میزنی بانگ و لاغیر %~% بنطق آور سخن از منطق الطیر

3 بگو تا بلبل مست طبیعت %~% کند بار دگر ساز صنیعت

4 چو زنجیر سخن درهم فتادست %~% ز یک یک حلقه در درهم گشادست

5 سخن را چون نهایت نیست هرگز %~% دمادم میرسد جان را مجاهز

6 طبیعت لاجرم در هر زمانی %~% بنو نو میسراید داستانی

7 چوبس خوشگوی باشد بلبل مست %~% ناستد بر سر یک شاخ پیوست

8 ز عشق روی گل چون بیقراران %~% بسی گردد بگرد شاخساران

9 چو باشد سود مرد از مایه برتر %~% بهر دم میشود یک پایه بر تر

10 معانی همچو بلبل بیقرارست %~% سخن چون بوستانی پرنگارست

11 کنون خواهم که از بهر معانی %~% چو باران بر جهان گوهر فشانی

12 چنین گفت آن سخن ساز سخنگوی %~% که بردار از صنیعت در سخن گوی

13 که چون خسرو بخواند این نامه تنها %~% دلش خون شد ز درد این سخنها

14 چه گویم آنچه او با خویشتن کرد %~% که عالم گور و پیراهن کفن کرد

15 ز دل پر شد ms152 ز خون تا سر کنارش %~% برفت از سر خردوز دل قرارش

16 چنان بیصبر و بی آرام گشت او %~% که گفتی آتشین اندام گشت او

17 زبان بگشاد کاخر این چه حالست %~% کسی سرگشته تر از من محالست

18 بعالم در چو روزی گشت رازم %~% ز حد بگذشت سوز من چه سازم

19 فلک بر جان من تیر قضا زد %~% مرا بر سینه بیرنگ بلا زد

20 ز بی خوابی سرشکم میشمارم %~% بران بیرنگ صورت مینگارم

21 ازان سازم ز خون دیده صورت %~% که دل را همدمی باید ضرورت

22 کجایی آخر ای گل سوز من بین %~% شبم خوش میکند جان روز من بین

23 اگر صد سال در هجران بمانم %~% ببوی وصلت ای جانان بمانم

24 مرا تا جان بود در تن بمانده %~% مبادا هجر تو بی من بمانده

25 مرا در هجر امید وصالست %~% ولی در وصل امیدم محالست

26 چگویم آنچه او بی همنفس کرد %~% نه با کس گفت و نه فرمان کس کرد

27 ز پیش خود سپه واپس فرستاد %~% بکار گلرخ بیکس در استاد

28 نماندش صبر چندانی بغم در %~% که کس چشمی تواند زد بهم در

29 بدانسان شاه گل را گشت خواهان %~% که باسی تن روان شد تا سپاهان

30 چو یک هفته برفتند آن سواران %~% غلط کردند راه از برف و باران

31 ندانستند و گم کردند ره را %~% پریشانی پدید آمد سپه را

32 چوره رفتند در بیراهه ماهی %~% پدید آمد یکی نخجیرگاهی

33 هویدا شد یکی نخجیر فرخ %~% کزو بفروخت خسروزاده رارخ

34 چو خسرو دید اسب از پی روان کرد %~% زمین را پر هلال آسمان کرد

35 اگرچه اسب او میرفت چون تیر %~% ز تک یک دم نمیاستاد نخجیر

36 چو بسیاری براند القصه ناگاه %~% شبانگاهی شکاری گم شد از شاه

37 جهان گشت از سپاه زنگ تیره %~% شه روم از جهان درمانده خیره

38 بسی پیش و پس ms153 آن راه دریافت %~% نه از راه و نه ازهمره خبر یافت

39 فروماند و فرود آمد بجایی %~% فرو مانده نه آبی نه گیایی

40 ز بی آبی زبانش در دهان خشک %~% شده در زیر گرد ره نهان مشک

41 ز پشت رخش چون رستم فرو جست %~% لگام رخش را محکم فرو بست

42 بخواب آورد سر بالین ز زین کرد %~% چو روز واپسین ‌بستر زمین کرد

43 شبی تیره زمان کشته ستاره %~% بمانده صبحدم در سنگ خاره

44 برو چندان در آنشب خواب ره یافت %~% که خورشیدش دران روی چو مه تافت

45 چو شه بیدار شد از خواب نوشین %~% دلش پر شور شد از خواب دوشین

46 بسی از هر سویی صحرانگه کرد %~% در آن صحرا نمیدید از سپه گرد

47 دل غم دیده او ترک جان گفت %~% کجا آسان بترک جان توان گفت

48 بخرسندی گرفت او راه در پیش %~% وزان اندیشه میپیچد بر خویش

49 بیابان قطع شد تا کارش افتاد %~% وز انجا راه بر کهسارش افتاد

50 نه مرکب را گیاهی و نه آبی %~% نه خسرو را طعامی نه شرابی

51 بصد سستی فرو آمد ز شبدیز %~% خروشان گشته چون مرغان شب خیز

52 ز کار خویشتن حیران بمانده %~% ز یک یک مژه صد طوفان برانده

53 ز درد عشق و بی آبی و سستی %~% برفت از وی نشان تندرستی

54 گهی ازتشنگی از پای بنشست %~% گهی شبدیز را میبرد بر دست

55 چو پیدا شد ز شعر شب مه نو %~% بیار امید در کنجی شه نو

56 عروسان فلک در پرده ناز %~% شدندانگشت زن و انگشتری باز

57 نخفت آن شب همه شب شاه تا روز %~% گهی با تاب بود و گاه با سوز

58 چو این طاوس زرین جلوه گر شد %~% ز پر و بال او عالم چو زر شد

59 برافشاند از رخ سیمین زر ساو %~% جهان چون پشت ماهی کرد از کاو ms154

60 روانه گشت وقت صبح خسرو %~% فرس افتان و خیزانش ز پس رو

61 بسی خوی زو گشاد و ناتوان شد %~% دل شه بسته آن بیزبان شد

62 ز رفتن موزه شه گشت پاره %~% بموزه کی توان برید خاره

63 گهی رفت و گهی استاد برجای %~% که بودش آبله بسیار بر پای

64 ز گرما روی خسرو پر عرق شد %~% چه میگویم که ماهش پر شفق شد

65 عرق بر روی چون مهپاره شاه %~% چو پروین بود بر رخساره ماه

66 ز بی آبی چنان خسرو فروماند %~% که صد دریای آب از رخ فروراند

67 زبان بگشاد کای بینای بینش %~% سر مویی ز فیضت آفرینش

68 فرو ماندم ز بی آبی درین راه %~% که من صد ساله غم دیدم درین ماه

69 مرا یکبارگی گرما فرو بست %~% ز سردی جهان شستم ز جان دست

70 خدایا گر نگیری دستم امروز %~% که فردا بیندم گر هستم امروز

71 چه باشد گر درین گرمی و سختی %~% برافروزی چراغ نیک بختی

72 مرا این بند مشکل برگشایی %~% درین بی راهیم راهی نمایی

73 فلک دور شبانروزی ز تو یافت %~% خلایق روز و شب روزی ز تو یافت

74 مرا روزی رسان کز ناتوانی %~% چنانم من که میدانم تو دانی

75 چو آن شه باز عاجز شد ز اندوه %~% بدید از دور جوقی کبک بر کوه

76 بصد لغزیدن از کوه کمردار %~% روان گشته سوی دشت شمردار

77 چو جوق کبک دید ازدور خسرو %~% اگرچه بود خسته گشت رهرو

78 بدانست او که زیر پرده کاریست %~% بپیش جوق کبکان چشمه ساریست

79 روان شه کوثری میدید پر آب %~% ز رشک او دل خورشید در تاب

80 چنان چشمه اگر خورشید بودی %~% کجا زردی او جاوید بودی

81 چنان صافی که خورشید منور %~% نمودی با صفای او مکدر

82 بگردش سبزه خود روی رسته %~% ز سر سبزی بکوثر روی شسته

83 کنار آب و آب ms155 خوشگوارش %~% بهشتی بود و کوثر در کنارش

84 ازان کوثر بدست خویش رضوان %~% فگنده آتشی در آب حیوان

85 چو شاه آن چشمه آب روان دید %~% چو آب خضر شیرینتر ز جان دید

86 چو مستسقی منی صد آب خورد او %~% ازان پس رخش را سیراب کرد او

87 زمانی بر سر آن آب بنشست %~% ز جان آتشینش تاب بنشست

88 خط مشگین و روی همچو ماه او %~% فرو شست از غبار و گرد راه او

89 از آن معنی غباری بود شه را %~% که از خطش غباری بود مه را

90 چو شد سیراب آمد کبک یادش %~% ولی تاکبک گفتی برد بادش

91 نگاهی کرد از هر سوی بسیار %~% ندید از کبک در کهسار دیار

92 ز بی قوتی و از بی قوتی شاه %~% بخواب آورد سر راه بر سر راه

93 نماز شام از خفتن درآمد %~% ز بیداری بآشفتن درآمد

94 در آن تاریک شب درکوهساران %~% قضا را گشت پیدا باد وباران

95 فلک چون پرده باران فرو هشت %~% کنار خسرو رومی بیاغشت

96 نه جایی بود شه را نه پناهی %~% نه رویی دید خود را و نه راهی

97 فلک از میغ گوهر بارگشته %~% هوا زنگی مردم خوار گشته

98 شبی بود از سیاهی همچو چاهی %~% که در وی دوده اندازد سیاهی

99 شبی بگذشت بر شاه از درازی %~% که روز رستخیزش بود بازی

100 چو باران جامه ماتم فرو شست %~% سپیده سرمه از عالم فرو شست

101 چو روشن گشت روز آن شاه شب خیز %~% ندید از تیره بختی گرد شبدیز

102 چو ضایع گشت اسب شاهزاده %~% قدم میزد رخی پر خون پیاده

103 دلش در درد اندوه اوفتاده %~% میان ششدر کوه افتاده

104 شه تشنه بمرگ از ناتوانی %~% دلی سیر آمده از زندگانی

105 دگر قوت نماندش هیچ برجای %~% درآمد سرو سیم اندامش از پای

106 کمان بفگند و بالین تیرکش کرد %~% دل ناخوش بمرگ ms156 خویش خوش کرد

107 یکی زنگی مردم خوار بودی %~% که دایم ترکتازش کار بودی

108 قضا را آن سگ بدرگ نهفته %~% رسید آنجا که خسرو بود خفته

109 یکی بالا چو بالای چناری %~% یکی بینی چو برجی بر حصاری

110 دو چشمش گوییا دو طاس خون بود %~% بیک دستش ز آهن یک ستون بود

111 شه از زنگی چو دید آن تیره رنگی %~% جهان بر چشم او شد روی زنگی

112 بدل گفتا ز بختم یاریی بود %~% که بارم را چنین سرباریی بود

113 گر از سستی تنم زینسان نبودی %~% ز تیغم این گدا را جان نبودی

114 جهانا در تو بویی از وفا نیست %~% که یک زخمت ز استادی خطا نیست

115 ز تو هرگز وفاداری نیاید %~% عزیزان را بجز خواری نیاید

116 درآمد زنگی و بگرفت دستش %~% چو سیمی دید همچون سنگ بستش

117 چو دستش بست در راهش روان کرد %~% کجا با ناتوانی این توان کرد

118 روان شد از پی زنگی بتعجیل %~% رهی پر ریگ همچون سرمه یک میل

119 یکی دز گشت پیدا همچو کوهی %~% نشسته زنگیان بر در گروهی

120 نشیب خندقش تا پشت ماهی %~% فرازش را مه اندر سایگاهی

121 ز دوری کان سردز در هوا بود %~% توگفتی دلو این هفت آسیا بود

122 یکی زنگی درآمد پیش خسرو %~% گرفتش دست خسرو گشت پس رو

123 سبک بردش بدز بگشاد دستش %~% ولی بند گران بر پای بستش

124 بیاوردند پیش او جوانی %~% بخوردند آن جوان را در زمانی

125 چو خسرو دید زآن سان زندگانی %~% طمع ببرید از جان و جوانی

126 بزاری روی سوی آسمان کرد %~% وزان پس بر زمین گوهر فشان کرد

127 که یارب نیست این پوشیده بر تو %~% توکل کرد این شوریده بر تو

128 پری شد در دلم زین آدمی خوار %~% بفضل خویش زین دیوم نگهدار

129 گرم نزدیک آمد جان سپردن %~% بدست دیو جان نتوان سپردن

130 ms157 روا دارم که جانم خاک باشد %~% نه جایم معده ناپاک باشد

131 خرد بخشا مرازین بند بگشای %~% چو بخشایندهیی بر من ببخشای

132 اگر درویشی وگرشهریاری %~% چو یارت اوست پس زو خواه یاری

133 که گر یک دم بیاری تو آید %~% غمت با غمگساری تو آید

134 مگر زنگی ناخوش دختری داشت %~% چو دیگ خوردنی ناخوش سری داشت

135 شکم از فربهی مانند کوهان %~% بنرمی هفت اندامش چو سوهان

136 چو دختر آفتابی دید در بند %~% لب خسرو شرابی دید از قند

137 رخی میدید مه را رخ نهاده %~% شکر را آب در پاسخ نهاده

138 کمان دلبری از رخ نموده %~% دو خوزستان بیک پاسخ نموده

139 خطش چون مورچه پیرامن گل %~% که عنبر ریزه میچیند بچنگل

140 ز عشقش جان دختر گشت مدهوش %~% بجوش آمد از آن خط و بناگوش

141 چنان زان ماه جانش آتش افروخت %~% که آتش سوختن از جانش آموخت

142 بزیر پرده شد تا شب درآمد %~% جهان در زیر نیلی چادر آمد

143 چو مجلس خانه چرخ آشکاره %~% منور گشت از نقل ستاره

144 فلک دریای در درجوش انداخت %~% شب آن درها همه در گوش انداخت

145 هلاک ازدختر زنگی برآمد %~% بلب جانش ز دلتنگی برآمد

146 برون آمد چو شمع سرگرفته %~% شبی تیره چراغی در گرفته

147 چو بنهاد آن چراغ آورد خوانی %~% کبابی کرده از نخجیر رانی

148 بدو گفت ای مرا چون دیده در سر %~% جهان همتای تو نادیده سرور

149 همه دل مهر و از مهر تو کینی %~% همه چین مشک و از مشک تو چینی

150 همه تن گوش و از نوش تو رازی %~% همه جان هوش و از چشم تو نازی

151 منم جانی همه مهر تو رسته %~% خیال صورت چهر تو بسته

152 ولی سودای تو در سر گرفته %~% تنی اندوه تو در بر گرفته

153 کبابی چون دل من پرنمک زن %~% مرا در آزمایش بر محک زن ms158

154 چو شه در آرزوی یک خورش بود %~% که شد ده روز تابی پرورش بود

155 بخوان تازید و نانی چون شکر خورد %~% بلب همکاسه خود را جگر خورد

156 چو از خوان برگرفتی یک نواله %~% برفتی اشک دختر صد پیاله

157 چو لب در لقمه خوردن برگشادی %~% چو چشمه چشم دختر سرگشادی

158 چو دست از چربی بریان ستردی %~% دل بریان دختر جان سپردی

159 چو خسرو شست پیشش دست از خوان %~% بشست آن دختر آنجا دست از جان

160 چو فارغ گشت شه مستی دمش داد %~% ز راه عشوه تن اندر غمش داد

161 بدختر گفت اگرچه تو سیاهی %~% بشیرینی مرا کشتی چه خواهی

162 مرا تا با تو پیوند اوفتادست %~% بترزین بند صد بند اوفتادست

163 ببند پای خود خرسندم از تو %~% که از سر تا قدم در بندم از تو

164 بگفت این و بصد نیرنگ در سر %~% کشید آن تنگدل را تنگ در بر

165 چنان بر سر کشیدش بوسهیی خوش %~% که در دختر فتاد از خوشی آتش

166 اگرچه بس خوش آمد آن سیه را %~% ولیکن سخت ناخوش بود شه را

167 چنانش پای بند یک شکر کرد %~% که چون باید دل از دستش بدر کرد

168 چو شه زین کرده اسبی پیشش آورد %~% بیک ساعت بزیر خویشش آورد

169 چو کارش سر بسر فی الجمله شد راست %~% ز حال قلعه و زنگی خبر خواست

170 که این زنگی مردم کش ترا کیست %~% که بس سختست با زنگی ترازیست

171 کند از آسمان حورت زمین بوس %~% تو با دیوی نشسته اینت افسوس

172 مرا گر بر مرادی راه بودی %~% نشست مسندت بر ماه بودی

173 زبان بگشاد دختر گفت ای ماه %~% مرا هست او پدر من دخت او شاه

174 سپاهش هست پنجه دیو کربز %~% کز ایشانند صد ابلیس عاجز

175 همه مردم خورند القصه هموار %~% ترا هم بهر آن کردند پروار

176 ولیکن ms159 تا مرا جانست در تن %~% بجانت حکم و فرمانست بر من

177 مرا گر نقد صد جان هست بدهم %~% ولیکن کی ترا از دست بدهم

178 ندارم غایبت از چشم خود من %~% ز بیم چشم بد یک چشم زد من

179 دل خسرو ز دختر شادمان شد %~% بر آن دختر چو ماهی مهربان شد

180 بدختر گفت رایی زن در این کار %~% که تا من چون برآیم از چنین بار

181 چو من در بند باشم یار سرکش %~% نیارم با تو کردن دست درکش

182 دلم در بند تست ودیده خونبار %~% تلطف کن ازین بندم برون آر

183 که تا من چون برون آیم ز بندت %~% شبانروزی شکر چینم ز قندت

184 شکر از پسته گلرنگ خایم %~% شکرچون خورده شد با تنگ آیم

185 چو یافت آن چرب پاسخ دختر زشت %~% رخش بفروخت زان آتش چو انگشت

186 بغایت اشتها بودش همانگاه %~% که با او دست در گردن کند شاه

187 بخسرو شاه گفت ایمایه ناز %~% دو چشم دلبری بر روی تو باز

188 رخت با ماه دستی در سپرده %~% نموده دستبرد و دست برده

189 لبت بر شهد و شور انگیز کرده %~% شکر زان شهد دندان تیر کرده

190 خطت زنجیر گرد ماه گشته %~% خرد سر بر خطت گمراه گشته

191 قدت را سرو سر برره نهاده %~% ز سروت مشک سر بر مه نهاده

192 تنت با سیم سیمین بر نموده %~% ز رشکت سیم رنگ زر نموده

193 ترا غم نیست تا یار توام من %~% که از هر بدنگهدار توام من

194 چو تو یار منی با یار سازم %~% بزودی چاره این کار سازم

195 چو بر ما شد در این خوشدلی باز %~% تو مانی و من و صدعیش و صد ناز

196 چنین دانم که امشب شاه مستست %~% که بالشکر بمی خوردن نشستست

197 چو هر یک مست افتادند برخیز %~% بران مستان شبیخون آر و خون ریز

198 ms160 دمار از جان بدخواهان برآور %~% جهان بر جان بدراهان سرآور

199 بگفت این وز پیش شه بدر رفت %~% بپای آمد بخدمت چون بسر رفت

200 بصحن قلعه آمد پیش مستان %~% تفحص کرد حال می پرستان

201 پدر را دید باپنجه تن آنجا %~% فتاده هر یکی بر گردن آنجا

202 چو دختر زنگیان را سرنگون دید %~% بصد عالم از این عالم برون دید

203 بزودی نزد خسرو شد که هین خیز %~% بخواری خون مستان بر زمین ریز

204 دگر هرگز چنین فرصت نیابی %~% وگریابی ز کس رخصت نیابی

205 بگفت این و یکی سوهان پولاد %~% ز بهر بند ساییدن بدوداد

206 چو بندش سوده شد برداشت تیغی %~% بریخت آن قوم را خون بیدریغی

207 چو او از زنگیان فارغ دل آمد %~% بسی زنگی دلی زو حاصل آمد

208 بدز دربندیان بودند بسیار %~% همه از بهر قربان کرده پروار

209 بمرگ خویشتن دل کرده خرسند %~% نشسته دست بر سر پای دربند

210 چو در شب روشنی دیدند از دور %~% دل هریک چو شمعی گشت پر نور

211 بصد سختی و بند سخت بر پای %~% بسوی روشنی رفتند از جای

212 بدان امید تا باشد که خاصی %~% دهد آن قوم را آخر خلاصی

213 یکی نیکو مثل زد عاشق مست %~% که غرقه در همه چیزی زند دست

214 چو ناگه روی خسرو شاه دیدند %~% تو گفتی یوسفی در چاه دیدند

215 بپیش شاه رخ برره نهادند %~% بزاری پیش خسرو شه فتادند

216 که ای برنای زیباروی هشیار %~% ز ما این زنگیان خوردند بسیار

217 جهان برجان ما خوردست سوگند %~% بجانی بازخر ما را ازین بند

218 ز جان برخاستن هست اوفتادن %~% که شیرینست جان تلخست دادن

219 چو شاه از بندیان بشنود پاسخ %~% ازان پاسخ چو گل افروختش رخ

220 زبند آن بندیان را زود بگشاد %~% همی آن را که بندی بود بگشاد

221 دو نیکو رای نیکو چهره بودند %~% که همچون شیر ms161 با دل زهره بودند

222 یکی فرخ دگر فیروز شب رو %~% دو شب رو همچو گردون بوالعجب رو

223 دو صعلوک زبان دان زبون گیر %~% فسون ساز و درون سوز و برون گیر

224 دل شه فتنه آن هر دو تن شد %~% مگر با هر دو در یک پیرهن شد

225 خوش آمد شاه را گفتار ایشان %~% تفحص کرد ازیشان کار ایشان

226 زبان بگشاد فرخزاد شب رو %~% زمین را بوسه زد در پیش خسرو

227 که حال و قصه من بس درازست %~% سخن کوته کنم چون وقت رازست

228 به نیشابور شاهی شادکامست %~% که عدلی دارد و شاپور نامست

229 قضا را از خبر گویان اطراف %~% مگر شاپور میپرسید اوصاف

230 ز هر شهری و هر جایی نشانی %~% زهر دلدادهیی و دلستانی

231 خبر دادند از هر شهر شه را %~% که از هر سوی پیمودیم ره را

232 بخوبی درجهان صاحب جمالی %~% که دارد حسن و ملح او کمالی

233 بتی زیباست چون ماه فروزان %~% شکر لب دختر سالار خوزان

234 سمنبر عارضی گل فام دارد %~% ز لطف و نازکی گل نام دارد

235 فصیحانی که در روی جهانند %~% چو سوسن وصف گل را ده زبانند

236 که گر خورشید رانوری نبودی %~% ز شرم رویش از دوری نمودی

237 اگر خورشید بیند روی آن ماه %~% بسر گردد ز مهر موی آن ماه

238 ز نقش روی او در هر دیاری %~% بر ایوانها کنند از زرنگاری

239 چون آن صورت فرا اندیش گیرند %~% همه صورت پرستی پیش گیرند

240 جهان را زندگی از پاسخ اوست %~% تماشاگاه جان نقش رخ اوست

241 اگر آن نقش بیند مرد هشیار %~% بماند خیره همچون نقش دیوار

242 وگر در مردم چشم آید آن رخ %~% ز لطف روی او آید بپاسخ

243 شه شاپور چون بشنید این حال %~% چو مرغی از هوا میزد پر و بال

244 شد از سودای آن دلبر چنان مست %~% که ms162 گفتی شست جانش از جهان دست

245 من و فیروز خدمتگار بودیم %~% بصد دل شاه را جاندار بودیم

246 ز بهر نقش گل ما هر دو را شاه %~% بسی زر داد و پس سر داد در راه

247 بآخر چون به خوزستان رسیدیم %~% بدیناری صد آن صورت خریدیم

248 چو ما با نقش گل دمساز گشتیم %~% ز خوزستان هماندم بازگشتیم

249 ز گمراهی سوی این دز فتادیم %~% بدست زنگیان عاجز فتادیم

250 قوی اقبال یاری مینمایی %~% که چندین خلق یافت از تورهایی

251 کنون در بر چو جان داریم سختت %~% که کرد اقبال ما را نیک بختت

252 چه سازم پیشکش جز جان ندارم %~% ز تو جان دارم و پنهان ندارم

253 مرا با خویشتن چیزی که زیباست %~% ز مال این جهان یکپاره دیباست

254 که نقش گل منقش کرده اوست %~% بسی سرگشته دل خوش کرده اوست

255 بدانسان صورت او دلستانست %~% که گویی صورتش معنی جانست

256 مکن صورت که صورتگر ضرورت %~% چنین صورت تواند کرد صورت

257 سر هر ماه نو صورت نبندد %~% که ماه نوبرین صورت نخندد

258 گر این صورت بدیوار آورد روی %~% فتد زو صورت دیوار در کوی

259 از این صورت صفت خامش زبان است %~% صفت نتوان که این صورت چه سان است

260 بگفت این و پس آن صورت که بودش %~% نهاد از زیر جامه پیش زودش

261 چو خسرو پیش صورت شد ز جان باز %~% دلش صورت پرستی کرد آغاز

262 چوجانی شاه‌صورت را نکو داشت %~% که آن صورت که با جان داشت اوداشت

263 از آن صورت چو چشمش جوی خون شد %~% ز چشمش صورت مردم برون شد

264 شه دلداده چون صورت پرستان %~% صفت پرسید ازان صورت بدستان

265 بسی زان پیش نقش او بود دیده %~% صفت پرسید تا گردد شنیده

266 بدیده نقش او میدید و هوشش %~% بدان تا بهره یابد نیز گوشش

267 بخسرو گفت فرخ کای جوانمرد ms163 %~% ز حال تو تعجب میتوان کرد

268 که با این صورت از بس آشنایی %~% تو با او هم ز یکجا مینمایی

269 ازاین پاسخ لب شه گشت خندان %~% نمود از بسد لب در دندان

270 ز دل آهی بزد بس سرد آهی %~% که غایب بود از وسالی و ماهی

271 بفیروز و بفرخ گفت خسرو %~% که ای آزاده صعلوکان شبرو

272 اگر در راز داری چست باشید %~% بگویم لیک ترسم سست باشید

273 چو از خسرو شنیدند آن دو تن راز %~% بسی سوگندها کردند آغاز

274 که چون این نیم جان ما از تو داریم %~% بجانت تابود جان حق گزاریم

275 نهان نبود وفاداری مردان %~% گواهست این سخن را حال گردان

276 وفای صاف ما کی درد باشد %~% که حق جان نه حقی خرد باشد

277 نکرد القصه خسرو هیچ تأخیر %~% ز اول تا بآخر کرد تقریر

278 چو هر دو واقف آن راز گشتند %~% بسوی عهد و پیمان باز گشتند

279 ز سر در عهد خسرو تازه کردند %~% وفاداری بی اندازه کردند

280 بدو گفتند از مه تا بماهی %~% که بیند چون تویی در پادشاهی

281 کسی را چون تو شاهی بیش باشد %~% خلاف از کافری خویش باشد

282 تو خورشیدی دگر شاهان ستاره %~% نگیرد از تو جز در شب کناره

283 چو تو خورشید مایی ناتوانیم %~% چو سایه از پس و پیشت روانیم

284 چو ناگه تیغ زد خورشید روشن %~% جهان در سر فگند از نور جوشن

285 منور گشت ایوان معنبر %~% فلک نیلی شد و هامون معصفر

286 چو آن هندوی شب برخاست از راه %~% فلک آن زنگیان را کرد در چاه

287 چو پردخته شدند از کار دیوان %~% شد آن دختر ز بیم خود غریوان

288 بسی خود را بزاری بر زمین زد %~% که نپسندم من از خسرو چندین بد

289 جوانم من توهم شاه جوانی %~% جوان بر جان بسی لرزد تو دانی

290 بدین شخص ms164 جوان من ببخشای %~% بجان خود که جان من ببخشای

291 شهش گفتا اگر خواهی ازین دز %~% نگردانم ترا محروم هرگز

292 وگر خواهی رهی در پیش میگیر %~% تو به دانی قیاس خویش میگیر

293 بشه گفت ای زده بر جان من راه %~% تو باری هستی از جان من آگاه

294 چو خود رابی جمالت مرده دانم %~% چگونه بیتو یک دم زنده مانم

295 اگر خواهی سرم از تن جدا کن %~% و یا نه در بر خویشم رها کن

296 مرا یکسو میفکن از بر خویش %~% که از پایت نگر دانم سر خویش

297 مرا از سوز عشقت دل دو نیمست %~% که سوز عاشقان سوزی عظیمست

298 بدیدار از تو قانع گشتهام من %~% تو میدانی که خون آغشتهام من

299 مرا تا زندهام تو پادشاهی %~% مگر مرگم دهد از تو جدایی

300 اگر بد کردهام من هم تو بد کن %~% و یا بنشین حساب عهد خود کن

301 چو شد بسیار سوز و آه سردش %~% بدرد آمد دل خسرو ز دردش

302 بدو گفتا که دلتنگی مکن نیز %~% نگویم جز بکام تو سخن نیز

303 اگر قانع شوی از من بدیدار %~% بدین درخواستت هستم خریدار

304 سخن چون قطع کرد آن پادشه زاد %~% دل دختر بدان پاسخ رضا داد

305 ازان پس بندیانراشه کسی کرد %~% بجای هر کسی احسان بسی کرد

306 شه و فیروز و فرخ ماند و دختر %~% دگر از دز برون رفتند یکسر

307 بآخرجمله ره را ساز کردند %~% در گنج کهن را باز کردند

308 ستوران زیر بار ره کشیدند %~% ازان دز سوی صحرا گه کشیدند

309 دو شبرو با شه و دختر سواره %~% براندند از درون قلعه باره

310 بسی راندند مرکب نیکخواهان %~% که تا رفتند در شهر صفاهان

311 وثاقی سخت عالی راست کردند %~% متاعی لایقش درخواست کردند

312 درون خانهیی شد شاه سرمست %~% دلی برخاسته در نوحه بنشست

313 فلک را از تف دل ms165 گرم دل کرد %~% زمین در عشق گل از دیده گل کرد

314 دلی بودش بخون در خوی کرده %~% وزان خون هر دو چشمش جوی کرده

315 نه روز آرام ونه شب خواب بودش %~% رخی پر نم دلی پرتاب بودش

316 گهی چون ماه در خونابه بودی %~% گهی چون ماهی اندر تابه بودی

317 گهی چون شمع دل پر سوز بودش %~% گهی فریاد شب تا روز بودش

318 گهی بیخود شرابی درکشیدی %~% گهی بانگ ربابی برکشیدی

319 سرود زار درد آمیز گفتی %~% غزل گفتی و شورانگیز گفتی

320 چو با خود نوحهیی آغاز کردی %~% ز خون صد بحر دل پرداز کردی

321 بمانده در غریبستان بزاری %~% فشانده خون چو ابر نوبهاری

322 بعالم نقش آن بت مونسش بود %~% که نقش گل ندیم نرگسش بود

323 بمانده جمله شب چون ستاره %~% عجب در صورت آن نقش پاره

324 گهی بر روی صورت اشک راندی %~% گهی باب کتاب رشک خواندی

325 چه گریاران همی دادند پندش %~% نیامد پند ایشان سودمندش

326 بدل میگفت ای دل چندم از تو %~% که دربندست یک یک بندم از تو

327 ز تاج و تخت یک سویم فگندی %~% چو زلف دوست در رویم فگندی

328 محالی در دماغ خویش کردی %~% مرا چون خونیان در پیش کردی

329 شدی از دست و در پای او فتادی %~% مراد خویش را بر باد دادی

330 کنون بگذشت روز نیکبختی %~% فزوده تن بناکامی و سختی

331 بآخر رفت روزی سوی بازار %~% دلش از خارخار گل پرآزار

332 ز دست عشق بس دلخسته میشد %~% یکی دستار در سر بسته میشد

333 بگرد شهر از هر راه میگشت %~% ز حال شهریان آگاه میگشت

334 وسیلت جست از ارباب بینش %~% سخن گفت از نهاد آفرینش

335 میان زیرکان نکته پرداز %~% شد از بسیار دانی نکته انداز

336 چویک چندی ببود او ذوفنون بود %~% بهر علمی ز اهل آن فزون بود

337 چوصیت علم او ز ms166 آوازه بگذشت %~% نکونامی او ز اندازه بگذشت

338 خبر شد زو بر شاه سپاهان %~% که برناییست تاج نیکخواهان

339 ز شهر خویش اینجا اوفتادست %~% بغایت در پزشکی اوستادست

340 کسی گر صد سؤالش امتحان کرد %~% جواب او بیکساعت بیان کرد

341 جهان را مثل او دیگر نبودست %~% ازو پاکیزهتر گوهر نبودست

342 تو گویی آدمی نیست او فرشتهست %~% که از فرهنگ ودانایی سرشتهست

343 زبانش بند مشکل را کلیدست %~% کسی شیرین سخنتر زوندیدست

344 اگر در پای گل خاریست اکنون %~% جز این برنا که خواهد کرد بیرون

345 شه الحق زین سخن شادی بسی کرد %~% کسی را نیک پی حال کسی کرد

346 برون آمد ز ایوان مرد کربز %~% جنیبت برد و خلعت پیش هرمز

347 درودش داد از شاه جوانبخت %~% شه خورشید تاج آسمان تخت

348 که شاه ما یکی بیمار دارد %~% کزو بر دل بسی تیمار دارد

349 اگر باشد دم تو سازگارش %~% تو باشی تا که باشی رازدارش

350 کنون برخیز چون ره نیست بس دور %~% قدم را رنجه کن نزدیک رنجور

351 که دی در پیش شه گفتند بسیار %~% که در دانش نداری هیچکس یار

352 چو بشنود آن سخن خسرو چنان شد %~% که از شادی دلش در برتپان شد

353 چو بی غم کارش آخر راست افتاد %~% زهی شادی که در ره خواست افتاد

354 بدل میگفت کای دل مرد درویش %~% چرا آخر نخواهد گنج در پیش

355 گهی میگفت کای سرگشته برنا %~% چه باید کور را جز چشم بینا

356 اگرچه رنج بی اندازه دیدی %~% بدان گنجی که میجستی رسیدی

357 کنون چون سوی گنجی رای داری %~% چنان خواهم که دل برجای داری

358 بدانش عقل را بر جای میدار %~% بمردی خویش را بر پای میدار

359 طبیب از درد خود گر پس نیاید %~% ازو درمان دیگر کس نیاید

360 چو برخود خواند مشتی پند و امثال %~% جنیبت برنشست و رفت در حال

361 ms167 روان شد تا فرود آمد بدرگاه %~% سرایی چون بهشتی دید پرماه

362 چو چشمش بر جمال شاه افتاد %~% بخدمت پیش شه در راه افتاد

363 زبان پر آفرین بگشاد بر شاه %~% که از تو دور بادا چشم بدخواه

364 فلک درگاه شه را آستان باد %~% زمین بدخواه او را آسمان باد

365 ز شاخ عمر چندان بهره بادش %~% که گر گوید که خضرم زهره بادش

366 بزرگانی که پیش تخت بودند %~% بصد نوع امتحانش آزمودند

367 چو در هر علم عالی گوهر آمد %~% ز هر یک همچو گوهر بر سر آمد

368 چو بس شایسته آمد هر چه او گفت %~% شهش بسیار بستود و نکو گفت

369 چو خسرو بود در دانش بسامان %~% سوی گلرخ فرستادش بدرمان

1 الا ای سبز طاوس مقدس %~% ز سر سبزیت عکسی چرخ اطلس

2 زمین و آسمان گرد و بخارت %~% کواکب بر طبق بهر نثارت

3 دو عالم گرچه عالی مینمودست %~% دو چشمهای هستی تو بودست

4 چو عکس تست هر چیزی که هستند %~% چو فیض تست هر نقشی که بستند

5 زمانی نقش بندی سخن کن %~% چو نو داری سخن ترک کهن کن

6 سخن گفتن ز مردم یادگارست %~% خموشی بی زبانان را بکارست

7 بگو چون فکر دور اندیش داری %~% خموشی خود بسی در پیش داری

8 چنین گفت آن سخن سنج سخنران %~% کزو بهتر ندیدم من سخندان

9 که چون شه با سپاهان شد زخوزان %~% ز عشق گل دلی چون شمع سوزان

10 زگرد ره چو رفت و چهر گل دید %~% زچهر گل دلی پر مهر گل دید

11 چنان از یک نظر زیروز بر شد %~% که گفتی از دو گیتی بیخبر شد

12 چو شه در چهره گلرخ نگه کرد %~% گل از کین هر دو ابرو پر گره کرد

13 ز خشم شه قصب از ماه برداشت %~% بیک زخم زبان صد آه برداشت

14 گه از مه دام مشگین بند ms168 میکند %~% گه از مرجان کنار قند میکند

15 گه از نرگس زمین چون لاله میکرد %~% گه از مژگان هواپرژاله میکرد

16 زمانی درد خان و مان گرفتش %~% زمانی عشق جانان جان گرفتش

17 چنان زان شاه گل بی برگ بودی %~% که گر‌دیدیش بیم مرگ بودی

18 زمانی شاه را از در براندی %~% زمانی دایه را در یر بخواندی

19 زمانی پرده بر ماه اوفگندی %~% زمانی سنگ بر شاه اوفگندی

20 زمانی خاک ره بر فرق کردی %~% زمانی جامه در خون غرق کردی

21 نه دیده یک نفس بی آب بودش %~% نه در بستر زمانی خواب بودش

22 همه شب تا بروزش دیده تر بود %~% همه روزش ز شب تاریکتر بود

23 نه روز آسود تا شب از پگاهی %~% نه شب خفت از خروشش مرغ وماهی

24 چو برق از آتش دل تیز گشته %~% چو ابر از چشم باران ریز گشته

25 ز چشمش بسترش جیحون گرفته %~% وزان جیحون جهانی خون گرفته

26 دلش چون دیگ جوشان بر همی شد %~% ز سر تا بن ز بن تا سر همی شد

27 ز جزع تر گهر بر زرهمی ریخت %~% دو دستی خاک ره بر سر همی ریخت

28 چو کردی یاد آن نارفته از یاد %~% برو میاوفتادی بانگ و فریاد

29 چو راندی بر زبان نام دلارام %~% برفتی از تنش دل وز دل آرام

30 نبودش خواب گر یک دم بخفتی %~% برو ماهی و مه ماتم گرفتی

31 چو اشک از چشم خون افشان براندی %~% ز اشکش بسترش طوفان براندی

32 اگر شب را خبر بودی ز سوزش %~% نبودی تا قیامت باز روزش

33 وگر خود صبح دیدی ماتم او %~% فرو رفتی دم صبح از غم او

34 وگر پروین بدیدی در اشکش %~% چو اشکش سرنگون گشتی زرشکش

35 وگر دیدی شفق آن ناتوانیش %~% چو زر گشتی ز روی زعفرانیش

36 وگر ماه از غمش آگاه بودی %~% برآوردی ز خود ناگاه دودی ms169

37 وگر خورشید دیدی سوز و دردش %~% ز زاری خرقه گشتی شعر زردش

38 وگر دیدی فلک خونخواری او %~% دلش خونین شدی از زاری او

39 وگر خود کوه آن اندوه دیدی %~% جهانی بر دل خود کوه دیدی

40 وگر دریاش دیدی در چنان درد %~% ازو برخاستی در یک زمان گرد

41 وگر دیدی دران اندوه میغش %~% نباریدی مگر درد و دریغش

42 گهی سیلاب بست از چشم برخویش %~% گهی چون آتشی افتاد در خویش

43 گهی چون شمع سر پرتاب میتافت %~% گهی بس زار چون مهتاب میتافت

44 گهی بر بام میشد دست بر سر %~% گهی میرفت همچون حلقه بر در

45 گهی چون بلبلی در دام مانده %~% گهی بر درگهی بر بام مانده

46 گهی از بام راه در گرفتی %~% دگر ره راه بام از سر گرفتی

47 چو راه در گرفتی دل دو نیمش %~% سگان کوی بودندی ندیمش

48 زمانی با سگان انباز گشتی %~% نشستی ساعتی و باز گشتی

49 دگر ره سوی بام آوردی آهنگ %~% چو شب گشتی ز آه او شباهنگ

50 وگر شب خود شب مهتاب بودی %~% که داند کوچسان در تاب بودی

51 چو دیدی ماه بی روی دلارام %~% بگردیدی بپهلو جمله بام

52 نکردی بام را باران چنان تر %~% که کردی نرگسش در یک زمان تر

53 چگویم من که چون بود و چسان بود %~% ندانم تا چنان هرگز توان بود

54 ز بس کان ماه گرد بام و در گشت %~% همه شب مرغ و ماهی زو بسر گشت

55 ز بس کز آه سردش باد برخاست %~% ز مرغان هوا فریاد برخاست

56 ز بس کز آتش دل دم برافروخت %~% همه مرغان شب را بال وپر سوخت

57 چو گرد بام ماندی پای در گل %~% دگر ره سوی درشد دست بر دل

58 زمانی پیش در در روی افتاد %~% زمانی باسگان در کوی افتاد

59 زمانی استخوان آورد سگ را %~% زمانی با ms170 سگان بنهاد رگ را

60 زمانی آب زد از چشم بر در %~% زمانی خاک ریخت از عشق بر سر

61 زمانی سر برهنه پای برخاک %~% بدست خویش بر تن جامه زد چاک

62 فغان از دایه مسکین برآمد %~% تو گفتی جان از آن غمگین برآمد

63 کنیزی را بخواند و کار فرمود %~% بزودی بام و در مسمار فرمود

64 چنان درها بران دلبر فرو بست %~% که نتوانست بادی خوش بروجست

65 چو گل درمانده شد زدایه میخواست %~% که کارگل نگردد جز بمی راست

66 برفتش دایه و حالی میآورد %~% تنی چندش ز خوبان در پی آورد

67 نشست آن دلبر وشمعی ببربر %~% بدستی باده و دستی بسر بر

68 چو جامی نوش کردی آن شکربار %~% ز خون چشم پرکردی دگر بار

69 نکردی هیچ جام از باده خالی %~% که نه پر گشتی از بیجاده حالی

70 چو بودی نوبت خسرو دگر بار %~% نخوردی و بکردی سرنگونسار

71 چنین بودی چنین میخوردن او %~% زهی فریاد و زاری کردن او

72 جوانی بود و دلتنگی و پستی %~% فراق و اشتیاق و عشق و مستی

73 چو زد صد گونه دردش دست درهم %~% فرو شد گلرخ سرمست در غم

74 برآورد از جگر آهی چه آهی %~% که تا هفتم فلک بگشاد راهی

75 زبان بگشاد کاخر خرمنم سوخت %~% ز خون دل همه خون در تنم سوخت

76 چنان از آتش دل شد خروشان %~% که برهم سوخت سقف سبزپوشان

77 ز یک یک مژه چندان اشک بارم %~% که یاران را از آن در رشک آرم

78 همه شب در میان خون چشمم %~% بزاری غرقه جیحون چشمم

79 همه روز از خروش دل نزارم %~% بسان نای و چون نی ناله دارم

80 همه روز از غم دل در خروشم %~% چو بحری آتشین در تف و جوشم

81 شبم را گر امید روز بودی %~% کجا چندین دلم در سوز بودی

82 چو درد من سری پیدا ms171 ندارد %~% شب یلدای من فردا ندارد

83 ز آهم آسمان هر شب چنان گشت %~% که گویی ابر شد و اتش فشان گشت

84 همی هرجا که برخیزد غباری %~% شود هر ذره از آهم شراری

85 چگویم من که آن سرگشته چون بود %~% که هر دم سوز جان او فزون بود

86 شبی خوابی عجب دید آن دل افروز %~% که میآید برش هرمز دگر روز

87 کبابش از دل زیر و زبر بود %~% شرابش از خم خون جگر بود

88 دران آتش بدانسان سخت میسوخت %~% که از تفش تو گویی تخت میسوخت

89 فغان میکرد کای دانای رازم %~% ز حد بگذشت سوز من چه سازم

90 بآه سینه شب زنده داران %~% بخون دیده پرهیزگاران

91 بدان آبی که از چشم گنه کار %~% فرو ریزد چو تنگش درکشد کار

92 بدان خاکی که زیر خون بودتر %~% که دارد کشته مظلوم در بر

93 بدان بادی که مرد دست کوتاه %~% برآرد از جگر وقت سحرگاه

94 بدان آتش که در وقت ندامت %~% بود در سینه صاحب سلامت

95 بباد سرد از جان کریمان %~% بآب گرم از چشم یتیمان

96 بپیری پشت چون چوگان خمیده %~% تک گویش بسر میدان رسیده

97 بطفلی دیده پرنم سینه پرتاب %~% بمرد تشنه چون گلبرگ سیراب

98 بدان زاری که پیر ناتوانی %~% فرو ریزد بسر خاک جوانی

99 بدرد نوعروس روی برخاک %~% ز درد زه بداده جان غمناک

100 بمشتاقان اسرار حقیقت %~% بنقادان بازار طریقت

101 بدان دل کو ز نو آشناماند %~% بدان جان کو ز آلایش جدا ماند

102 بحق پادشاهی تو بر تو %~% چگویم نیز میدانی دگر تو

103 که دستم گیر و فریادم رس آخر %~% بس آخر گوشمال من بس آخر

104 مرا از تنگنای دهر برهان %~% دلم زین غصه و زین قهر برهان

105 اگر روزی ز عالم شاد بودم %~% هزاران روز با فریاد بودم

106 نهایت نیست روز ماتمم را %~% سری پیدا نمیآید غمم ms172 را

107 ز زاری کردن آن ماهپاره %~% بزاری گشت گریان هر ستاره

108 بآخر چون ز حالی شد بحالی %~% نجاتش داد ازان غم حق تعالی

109 رسید آخر دعای او بجایی %~% برآمد بر هدف تیر دعایی

110 هزاران جان نثار صبحگاهی %~% که آید بر نشانه تیر آهی

111 چو مرغ صبحگاهی پر برافشاند %~% عروس آسمان گوهر برافشاند

112 برآمد صبح همچو نار خندان %~% بزدیک خنده بر گردون گردان

113 بسان قبه زرین بدو نیم %~% گرفته در دهن ماسوره سیم

114 چو یافت این طاق ازرق روشنایی %~% پدید آمد نشان آشنایی

115 درآمد هرمز عاشق ز در در %~% بدستان بسته دستاری بسر بر

116 سرای چون بهشتی دید پرنور %~% بهشتی از بهشتی روی پر حور

117 بپیش صفه تختی بود از زر %~% مرصع کرده او از پای تا سر

118 بپیش تخت در بستر فگنده %~% بر آن بستر گل تر سر فگنده

119 نشسته دایه بر بالین گلرخ %~% زبان بگشاده با گلرخ بپاسخ

120 که برنایی غریب اینجا فتادست %~% که در علم پزشکی اوستادست

121 تراگر قرض هرمز دارد این مرد %~% همه درمان تواند کردن این درد

122 چو بشنید این سخن گلرخ نظر کرد %~% دل خود زان نظر زیر و زبر کرد

123 جوانی دید دستاری بسر بر %~% کتانی همچو برگ گل ببر در

124 خطی در گرد خورشیدش کشیده %~% بشاهی خط ز جمشیدش رسیده

125 دو لب چون پاره لعل دو پاره %~% نهفته زیر لعلش سی ستاره

126 سر زلفش ز عنبر حله در بر %~% وزان هر موی را صد فتنه در سر

127 رخی کز برگ گل صد دایه بودش %~% مهی کز مشگ تر صد سایه بودش

128 نظر چون بر رخ گلفامش افتاد %~% چو برگی لرزه بر اندامش افتاد

129 بپیش خط او شد حلقه در گوش %~% درآمد خون او یکباره در جوش

130 ز دل آرام و از سر هوش او شد %~% اسیر چشمه چون نوش ms173 او شد

131 چو چشمش در رخ آن سبز خط ماند %~% چو حیرانی به هرمز در غلط ماند

132 بدل گفتا نمیدانم که او هست %~% که گلرخ شد بهشیاری ازو مست

133 چو کس نبود نظیرش او بود این %~% اگر او این بود نیکو بود این

134 بیا تا خاک او در دیده گیریم %~% چرا او را چنین دزدیده گیریم

135 دگر ره گفت ممکن نیست هرگز %~% که گل را باز بیند نیز هرمز

136 چو شد اندیشه گل بی نهایت %~% ز بی صبری بجوش آمد بغایت

137 نهان بادایه گفت این ماه چهره %~% که دارد طلعتش از ماه بهره

138 نماند جز به هرمز بند بندش %~% نگه کن چهره و سرو بلندش

139 ندانم اوست یا ماننده اوست %~% که دل آزاد ازو چون بنده اوست

140 جوابش داد حالی دایه کای حور %~% بسی ماند بمردم مردم از دور

141 بکردار تو بیحاصل دلی نیست %~% چو خواهی کرد در آبم گلی نیست

142 نکو افتادت الحق عشقبازی %~% که از سر پرده عشاق سازی

143 مگر آن رنگرز لاف هنر زد %~% که چون رنگش خوش آمد ریش درزد

144 بگفت این و بگرمی کرد سردش %~% کزان گفتار گل دل درد کردش

145 نگه کرد از کنار چشم دایه %~% بران خورشید روی افگند سایه

146 چو هرمز را بدید او باز بشناخت %~% بر گل جای هرمز بازپرداخت

147 درآمد هرمز و از پای بنشست %~% گرفتش چون طبیبان نبض در دست

148 تأمل کرد و نبضش نیک بشناخت %~% ولیکن خویشتن را اعجمی ساخت

149 عجب کانجا جهان بر هم نمیزد %~% دلش میسوخت اما دم نمیزد

150 بفرمودش علاج و زود برخاست %~% چو آتش آمد و چون دود برخاست

151 چو هرمز شد برون گلرخ بزاری %~% ز نرگس ریخت باران بهاری

152 ز هرمز دل چنان در بندش افتاد %~% که آتش در همه پیوندش افتاد

153 همه روز و همه شب در فغان بود ms174 %~% دلش در آرزوی دلستان بود

154 همان روز و همان شب هرمز از غم %~% چو صبح آتش همی افروخت از دم

155 دران آتش چنان میسوخت جانش %~% که موج آتشین میزد زبانش

156 دو یار اندر برش بنشسته بودند %~% ز بیداری خسرو خسته بودند

157 بدو گفتند کاخر دل بخویش آر %~% خردمندی خردمندیت پیش آر

158 چو در عقل و تمیز از مافزونی %~% چرا باید در این سودا زبونی

159 دل و عقل از پی این روز باید %~% صبوری در میان سوز باید

160 بدینسان بود آن شب تا بروز او %~% نمیآسود چون شمعی ز سوز او

161 چو خورشید از خم گردون درآمد %~% ز زیر چرخ سقلاطون برآمد

162 تو گفتی جامه زر بفت میبافت %~% که بر چرخ فلک زررشته میتافت

163 بر گل رفت خسرو از پگاهی %~% که درگل از پگاهی به نگاهی

164 چو در دهلیز آن ایوان باستاد %~% دلش از اشک سیلابی فرستاد

165 نه روی آنکه بی دمساز گردد %~% نه برگ آنکه از گل باز گردد

166 بدل گفت آخر ای دل هوش میدار %~% دمی گر چشم داری گوش میدار

167 بآیین باش و سر در پیش افگن %~% نظر بر پشت پای خویش افگن

168 بگفت این و بدان دهلیز در رفت %~% بر آن سرو قد سیمبر رفت

169 چو هرمز را بدید آن ماهپاره %~% فرو بارید بر ماهش ستاره

170 گهی اشکی چو خون پوشیده میکرد %~% گهی پنهان نظر دزدیده میکرد

171 بسی با دل دم از راه جدل زد %~% که هرمز را طبیبی در بدل زد

172 زمانی گفت هرگز هرمز او نیست %~% چو هرمز خفتهیی تو هرگز او نیست

173 اگر او هرمز مدهوش بودی %~% کجا در پیش گل خاموش بودی

174 کسی پروانه گردد در خیالم %~% که آرد طاقت شمع جمالم

175 اگراو هرمز آشفته بودی %~% بیک یک موی رمزی گفته بودی

176 بسی ماند بهم مردم بمردم %~% چراغ شب بسی ms175 ماند بانجم

177 زمانی گفت بیشک جان من اوست %~% کدامین جان و دل جانان من اوست

178 گر از انجم شود گردون شکفته %~% کجا مه در میان گردد نهفته

179 یقین دانم که بیشک اوست این ماه %~% ولکین سوختست از رنج این راه

180 چو او پر سوخت دل در برازان سوخت %~% کدامین دل چه میگویم که جان سوخت

181 مرا باید که درد بیش بینم %~% که تا روی طبیب خویش بینم

182 در این دردی که دارم مرد من اوست %~% بهررویی طبیب درد من اوست

183 کنون این درد با او باز گویم %~% طبیبم اوست با او راز گویم

184 بآخر چون ز حد بگذشت سوزش %~% سیه‌تر شد ز صد شبگیر روزش

185 بزودی همچو تیری عقل او شد %~% کمان طاقتش از زه فرو شد

186 بدل گفت اینت زیبا دلربایی %~% طبیبست این پریوش یا بلایی

187 چه سازم تا شود با من هم آواز %~% چه سازم چون گشایم پیش او راز

188 ز رسوا گشتن خود می بترسم %~% اگر زین راز چیزی زو بپرسم

189 ز دست دل بلایی بیشم آمد %~% ز سر در پیش پایی پیشم آمد

190 چو جایی بود خالی و کسی نه %~% خصوصا در میان دوری بسی نه

191 درین اندیشه چون آشفته حالی %~% درافگند از سر رمزی سؤالی

192 بدو گفت ای سبک پی از کجایی %~% که داری در دل ما آشنایی

193 خبر ده از نژاد خویش ما را %~% که آمد شبهتی در پیش ما را

194 لب هرمز ازان بت باز خندید %~% بشادی در رخ دمساز خندید

195 فسون هرمز خورشید تمثال %~% ازان یک خنده گل بشناخت در حال

196 بدو گفت ای جهان را نور از تو %~% بدوران چشم زخمی دور از تو

197 اگر تو هرمزی بر گوی حالت %~% ویا در خواب میبینم جمالت

198 خطی بر خونم آوردی دگر بار %~% منم سر بر خطت چشمی گهر بار

199 ms176 لب لعلت رگ جانم گرفتست %~% خط سبزت گریبانم گرفتست

200 درشتی کرد خط باروی نرمت %~% ز رویم آخر آید بو که شرمت

201 منم بی روی تو سالی ز تیمار %~% نشسته روی آورده بدیوار

202 منم بی روی تو بر روی مانده %~% دلی پرخون تنی چون موی مانده

203 ز گل برکش مرا پای دل آخر %~% چو من کس را مکن سر درگل آخر

204 چو دل بربودی و جان نیز بردی %~% دلم خستی و بر جانم سپردی

205 بعنابم چو کردی مغز خسته %~% ازان در پوست میخندی چو پسته

206 ز دست تو چو در دستت اسیرم %~% مکن گر دستگیری دستگیرم

207 زبان بگشاد هرمز کای سمن بوی %~% مشو با من درین معنی سخنگوی

208 تو میدانی ز مهرت بر چه سانم %~% ز مهرت چون مه نو ناتوانم

209 شدم آواره بی روی تو از روم %~% وز انجا اوفتادم سوی این بوم

210 هزاران حیله و تزویر کردم %~% که تا با تو سخن تقریر کردم

211 منم امروز همچون سایهیی خوار %~% چو سایه بر زمین افتادهیی زار

212 رهی پیشت بدان امید آید %~% که سایه از پی خورشید آید

213 چو وقت و جای نیست ای زندگانی %~% چگونه خواهم از تو مژدگانی

214 بدان ای ماه تا دلشاد گردی %~% ز بی اصلی من آزاد گردی

215 که من فرزند قیصر شاه رومم %~% ز رتبت سجده میآرد نجومم

216 چو زلف او ز سر تا بن کم و بیش %~% یکایک شرح دادش قصه خویش

217 چو گل بشنود کوشهزاد رومست %~% سپهر ملک و دریای علومست

218 لب گل شد چو گل خندان از آن کار %~% گرفت انگشت در دندان از آن کار

219 بهرمز گفت اکنون کار افتاد %~% که گل را بار دیگر خار افتاد

220 در آن گاهی که بودی باغبانی %~% نبودت پادشاهی بر جهانی

221 بمن آنگه نمیکردی نگاهی %~% نگاهی چون کنی در پادشاهی

222 چه میگویم کزین ms177 شادی چنانم %~% که در تن همچو گل بشکفت جانم

223 کرا بود آگهی کاین بیسر و پای %~% نهاده بود لایق پای بر جای

224 بحمدالله که اکنون پادشایی %~% نیی مهمرد زاد روستایی

225 کنون آن رفت زین پس کار من ساز %~% ز راه مصلحت با خویشتن ساز

226 چنین مگذار بر بستر مرا زار %~% که در عالم ندارم جز ترا یار

227 طبیب من مکن از من تحاشی %~% خلاصم ده ازین صاحب فراشی

228 طبیبی باش و جای من بگردان %~% وزین موضع هوای من بگردان

229 ز دست افتادهام از جای برخیز %~% مرا زین شهر بگریزان و بگریز

230 تو دانی کز توام آواره گشته %~% چنین عاجز چنین بیچاره گشته

231 پدر از من زخان و مان برامد %~% ولیکن گل ز تو از جان برامد

232 بیکره فتنهها شد روشن از تو %~% پدر آواره از من شد من ازتو

233 کنون چیزی که حالی دلپذیرست %~% وصال امشبست و ناگزیرست

234 چو گردون بر زمین افگند سایه %~% بیاید در نهان پیش تو دایه

235 ترا درچادر و در موزه حالی %~% فرود آرد بدین ایوان عالی

236 مگر امشب دمی از ما براید %~% وزین شادی غمی از ما سراید

237 سخن با خط تو دیرینه دارم %~% وزان خط نسختی در سینه دارم

238 چو عهد عاشقی شد تازه از ما %~% ز صد تا صد رسید آوازه از ما

239 ز سر در تازه گردانیم عهدی %~% برآمیزیم با هم شیروشهدی

240 بماند آنجایگه تا نیم روز او %~% سخن میگفت پیش دلفروز او

241 ازان چندان بماند آن جایگه شاه %~% که معجون میسرشت از بهر آن ماه

242 کسی گر آمدی آنجا بکاری %~% روان کردی گلش همچون غباری

243 چو گل را تیر آمد بر نشانه %~% چو تیری گشت خسرو شه روانه

244 برون آمد ز ایوان پیش یاران %~% بگفت احوال خود با نامداران

245 چو یارانش سخن از شه شنودند %~% از آن پاسخ ms178 بسی شادی نمودند

246 چو طاس آتش گردون درافتاد %~% شفق ازحلق شب چون خون درافتاد

247 کبوتر خانه شکل هفت پایه %~% بیک ره مرغ شب بنهاد خایه

248 همه شب همچو مرغان دانه میریخت %~% بگرد این کبوتر خانه میریخت

249 چو گیتی ماند از شب پای در قیر %~% بیامد پیش هرمز دایه پیر

250 بهرمز گفت برخیز و برون آی %~% بچادر در شو و در موزه کن پای

251 روان شو از پسم تا من هم آنگاه %~% بپیشت میبرم شمعی درین راه

252 بلی چون عشق در سر کارت آرد %~% ز جوشن سوی چادر یارت آرد

253 بآخر رفت و گشت آن شمع در راه %~% درآمد از در دزدیده ناگاه

254 چو هرمز در قفای او روان شد %~% بیک ساعت بنزد دلستان شد

255 برون آمد زچادر عاشق زار %~% درون خانه شد از صفه بار

256 چو چشم هر دو تن افتاد بر هم %~% بپیچیدند همچون مار در هم

257 درامد لشکر عشق از کمینگاه %~% فگند آن هر دو عاشق را بیک راه

258 سخن ناگفته یک دم آن دو سرکش %~% فتادند از دل پرتف در آتش

259 تو گفتی آن دو ماه اوفتیده %~% دو ماهیاند بر آتش تپیده

260 چو باهوش آمدند آن هر دو سرمست %~% گره کردند درهم زلف چون شست

261 بسی در داغ هجران بوده بودند %~% بکام دل دمی نغنوده بودند

262 چو از هم صبرشان پرسید حالی %~% جوانی بود و عشق و جای خالی

263 بیک ره هر دو لب بر هم نهادند %~% چو لب بر هم نشست از هم گشادند

264 شه از یاقوت گل شکر همی خورد %~% گلاب از چشمه کوثر همی خورد

265 چو شه زان لب برون شکر گرفتی %~% گلش معشوق را در بر گرفتی

266 زهی خوشی که شه را بود آن شب %~% خوشی نبود کسی را لب بر آن لب

267 زمانی خنده زد بر لعل خندان %~% زمانی بر ms179 گرفت از لعل دندان

268 علم از کوه بر روی کمر زد %~% دو دست اندر کمر گاه شکر زد

269 چو گل دید آن چنان حالی زدلکش %~% برآورد از دم سرد ازدل آتش

270 بدو گفت ای سراز پیمان کشیده %~% مرا در محنت هجران کشیده

271 دگر ره چون برم در برگرفتی %~% ز سر در کار خود از سر گرفتی

272 بدستان دست پیچ آسمانی %~% ز دستت چون نهادم همچنانی

273 برو برخود ببند این درچه پیچی %~% که نگشاید ز من جز بوسه هیچی

274 کنار و بوسه دارم زود برخیز %~% بنقدی در کنار و بوسه آویز

275 اگر راضی نیی با من چه خفتی %~% برو دنبال زن بر ریگ و رفتی

276 سرم بار دگر زیر بغل گیر %~% ز سر در باز پایم درو حل گیر

277 چرا چون عود گرد پرده گردی %~% که شکر یک تنه صد مرده خوردی

278 شکربارست لعلم در درستی %~% مکن درباره این پاره سستی

279 چرا ای دوست ناساز آمدی تو %~% ازین ره تشنه تر باز آمدی تو

280 ترش کردی مرا چون غوره امشب %~% که تا دریابی این ماشوره امشب

281 شدی در بسط و در قبضم گرفتی %~% طبیبی کاین چنین نبضم گرفتی

282 تو طراری و نقد من درستست %~% زهی اقبال کاین سر کیسه چستست

283 چو دل طراری از روی تو دیدست %~% درست ر کنیم زو درکشیدست

284 شب تیرهست و تو بس ناجوانمرد %~% درستم با قراضه چون توان کرد

285 مده درد و چنین صافی بمنشین %~% شب تیره بصرافی بمنشین

286 دل شه جوش زد ازناصبوری %~% که بود از دیرگاهش درد دوری

287 دو پای گل چنان پیچیدبرپای %~% که گفتی چار میخش کرده برجای

288 چنان پیچید گل بر خود بصد رنگ %~% که درگهواره طفل و اسب در تنگ

289 چو کار از حد بشد شهزاده روم %~% درآمد تا گشاید مهرش ازموم

290 کلید شاه ازان بر درج ره ms180 داشت %~% که یعنی این بران نتوان نگه داشت

291 گل آنجا کرد با خسرو کمرگاه %~% که زیر این کمر کوهیست بر راه

292 زبان بگشاد خسرو کای جفاکار %~% ندیدم چون تو یاری ناوفادار

293 نیم زانها که آرم روی در پشت %~% که کار پشت و روی تو مرا کشت

294 چو در من پشت آوردی چنین خوار %~% زبان را چون برآرم من بدیدار

295 چو صدره از سر دیوار جستم %~% برون آور ازین دیوار پستم

296 مگر چون پاسبان بیدار گردم %~% همه شب گرد این دیوار گردم

297 ترا خود چون دهد دل بار آخر %~% مرا با روی در دیوار آخر

298 ندانم تا چه دیوت راهبر بود %~% مگر دیوار من کوتاه تر بود

299 چنین من سخت کوش از حیله سازی %~% تو این را سست میگیری ببازی

300 چه مرغی تو که چون پر برگشادی %~% مرا از پیش خود بر در نهادی

301 گهی از ناز بر جانم سپردی %~% گهی از دلبری جانم ببردی

302 نبازم غوره با عزمی دگر بار %~% گرم این غوره درنفشاری ای یار

303 مرا صفرا بکشت این غوره‌تو %~% عفی الله آب تلخ شوره تو

304 نیی افعی چرا ناسازی آخر %~% چرا این زهر میاندازی آخر

305 چو سنبل زهر دارد در میانه %~% تواند بود گل را ای یگانه

306 گلش گفت ای مرا چون جان گرامی %~% بنازم گر تو بر جانم خرامی

307 چو گل بس سخت سست افتاد بندیش %~% چه یازی سخت تر آخر ازین بیش

308 تو میدانی که چون در بندم از تو %~% بجان آمد دلم تا چندم از تو

309 دلم بردوش زد زین سوز جوشن %~% ندیدم یک شبت چون روز روشن

310 چو سر گردان شدم چون چرخ گردان %~% ز سر درباز در پایم مگردان

311 نه با من عهد کردی روز اول %~% که مهر من بودمهری معطل

312 ولی چون هر دو باهم عقد بندیم %~% ز چندین نسیه ms181 دل در نقد بندیم

313 کنون چون زار و بیمارم بدیدی %~% بزیر چوب پندارم کشیدی

314 خوشم در چوب کش ای چوب تو خوش %~% مکن دل تاخوش ای آشوب تو خوش

315 چو تو از گل بدینسان خرده گیری %~% نکوتر آنکه گل را مرده گیری

316 ز درد گل دل خسرو چنان شد %~% که با همدم بهم همداستان شد

317 بگل گفت ای چراغ بوستانها %~% فروغ ماه رویت شمع جانها

318 زنخدانت ز گردون گوی برده %~% شب از زلف سیاهت بوی برده

319 جهانی جادو از بابل رسیده %~% ز چشمت یک بیک را دل رمیده

320 دل و جان خرقه و زلف تو چینی %~% دو گیتی حلقه و لعلت نگینی

321 مگیر از عاشق شوریده بر دست %~% که بدمستی عجب نبود ز سرمست

322 مکن با من که من بیمار زارم %~% که این جز از تو باور می ندارم

323 ببیماری چنین چالاک و چستی %~% چگونه بودهیی در تندرستی

324 مرا جانی و از جان نیز برتر %~% چه چیز ازجان به وزان چیز برتر

325 اگرچه خاک ره گشتم خجل وار %~% مگیر از من غباری سنگدل یار

326 اگرچه خواجه تاش خاص و عامم %~% بجان و دل غلامت را غلامم

327 بگفت این و بهم آن هر دو دلسوز %~% شدند از خام کاری بس دل افروز

328 سر تنگ شکر را باز کردند %~% شکر زان تنگ دست انداز کردند

329 چونی با شکر و گل در کمر شد %~% لب شیرین گل چون نیشکر شد

330 گهی پشتی بروی یار میکرد %~% گهی غنجی برخ بر کار میکرد

331 گهی از وی بهای ناز میخواست %~% گهی از بوسه عذری باز میخواست

332 چو خورد آب حیات از لعل خندان %~% سکندر زد بسی دامن بدندان

333 بوقت فرصتی گل گشت خواهان %~% که شاه او را بدزدد از سپاهان

334 چو کار هر دو آمد با قراری %~% بخفتند آن دو تن یک لحظه باری ms182

335 چو خوش درخواب رفتند آن دو دمساز %~% ندانم تا کجا شد آن همه ناز

336 چو شبدیز سپهر فتنه انگیز %~% سپیدی یافت از صبح بگه خیز

337 برامد صبح پرچین کرد ابرو %~% چو کرم پیله ز اطلس کرداکسو

338 چو روشن گشت آن ایوان عالی %~% درامد دایه فرتوت حالی

339 ز خواب خوش برانگیخت آن دو تن را %~% مه رخشنده و سرو چمن را

340 چو شه را چشم خواب آلود مخمور %~% فتاد از خوشدلی بر چشمه نور

341 دگر ره چشم گل در خواب کردش %~% جگر پرخون و دل پرتاب کردش

342 بآخر پای را در موزه کرد او %~% ز لعلش یک شکر در یوزه کرد او

343 برون شد دایه با شمعی ز پیشش %~% وز انجا برد تا ایوان خویشش

344 چو شد روز دگر شاه سپاهان %~% بر گلرخ بیامد نیک خواهان

345 رخ گل را طراوت دید بسیار %~% لب گل را حلاوت دید بسیار

346 لبی میدید چون یاقوت خندان %~% خرد زان لب بمانده لب بدندان

347 رخی میدید خوبی را سزاوار %~% ازانرخ ماه کرده رخ بدیوار

348 چو ملک خوبرویی لایقش دید %~% بهرمویی هزاران عاشقش دید

349 ببر سیم و بلب قند و برخ ماه %~% چو شاه او را بدید از دست شد شاه

350 بگل گفت ای نگارستان خوبی %~% رخ خوبت گل بستان خوبی

351 ز رویت ماه سرگردان بمانده %~% گهی پیدا گهی پنهان بمانده

352 ز قدت سرو با فریاد گشته %~% ز قد خویشتن آزاد گشته

353 ز لعلت تنگ شکر خسته مانده %~% ازان معنی بشوری بسته مانده

354 دو چشمت نیم مست بازگشته %~% مشعبد وار لعبت بازگشته

355 ز عشقت چند گردانی بخونم %~% چه میدانی که در عشق تو چونم

356 دلم تا کی بخون بنشیند آخر %~% بزن تا مهره چون بنشیند آخر

357 چو شه را تو در شهوار درجی %~% مباش آخر کبوتروار برجی

358 چنان آوردهیی در بند دامم %~% که ms183 نگشاد از تو جز خون از مشامم

359 چرا تو جان من ازتن ببردی %~% چوجان بردی و نام من نبردی

360 اگر بیماریت آمد بهانه %~% کنون بیماریت رفت ای یگانه

361 چو بس بیمار میدیدی تو خود را %~% زهی قربان که کردی چشم بد را

362 ترا بیماری ای بت سازگارست %~% که در بیماریت رخ چون نگارست

363 مرا عشق تو پیوسته چو ابرو %~% تو سر میتابی از من همچو گیسو

364 بغمزه میزنیم از چشم زخمی %~% دلم را میبری از چشم زخمی

365 بچشم خود دلم را مست داری %~% که تو در مست کردن دست داری

366 چو دل پروانه شد در عکس رویت %~% جنون آوردم از زنجیر مویت

367 دلم تا در خم زنجیر دیدم %~% هوای زلف تو دلگیر دیدم

368 مکن ای ماه تن در ده بکارم %~% که پرکردی ز خون دل کنارم

369 گرت از من برای آن ملالست %~% که تا ترک تو گویم این محالست

370 گل از گفتار او فریاد در بست %~% که فریاد از تو ای بیدادگر مست

371 مرا از خان و مان آواره کردی %~% جهانی خلق را بیچاره کردی

372 بغارت درفگندی خان و مانم %~% کنون گردی ز سر در قصد جانم

373 بگفت این و برفت از هوش آن ماه %~% بماند از کار او مدهوش آن شاه

374 برخود خواند هرمز را از ایوان %~% ز بهر کار گل برساخت دیوان

375 بهرمز گفت آخر چارهیی ساز %~% مگر کاین زن شود با من هم آواز

376 شدم بیمار در تیمار این زن %~% مرا رایی بزن در کار این زن

377 زنا دانی خرد را خیره کردست %~% ز گریه چشم روشن تیره کردست

378 بزاری گاه میخوانم بخویشش %~% بخواری گاه میرانم ز پیشش

379 نه زاری سود میدارد نه خواری %~% من این دارم تو برگو تا چه داری

380 جوابش داد هرمز خوش جوابی %~% که گل با دل مگر خوردهست تابی

381 ms184 زخشم شاه ازان صفرا براندست %~% که دروی اندکی سودا نماندست

382 اگر خواهی که بازآید براهی %~% نپیوندی درو زین پس بماهی

383 مگر لختی دلش آرام گیرد %~% مزاج گرم او انجام گیرد

384 من اکنون هرچه باید ساخت سازم %~% وزین خدمت بگردون سرفرازم

385 چنان سازم که تا یک ماه دیگر %~% نداند جز بر شه راه دیگر

386 ز درد دل سوی درمانش آرم %~% بپیش شاه در فرمانش آرم

387 نگردم هیچ باز از خدمت تو %~% که بسیارست حق نعمت تو

388 خوش آمد شاه را گفتار هرمز %~% بدو داد آنچه نتوان داد هرگز

389 نچندان داد شاه او را زر و سیم %~% که داده بود کس در هفت اقلیم

390 چو یافت از شاه بسیاری مراعات %~% شهش گفتا دگر یابی مکافات

391 چنان بر چرخ سازم پایگاهت %~% که ماه آسمان بوسد کلاهت

392 هنرمند و خموش و پاک رایی %~% مبارک دستی و نیکو لقایی

393 اگر زر دارم وگر مال دارم %~% ترا دارم که رویت فال دارم

394 بگفت این و بصد انعام و اعزاز %~% فرستادش سوی ایوان خودباز

1 الا ای شهسوار رخش معنی %~% بفکرت بحرگوهر بخش معنی

2 بهر گوهر که تو منظوم کردی %~% جهانی سنگدل را موم کردی

3 چو تو موم آوری از سنگ خارا %~% کنی از موم شمعی آشکارا

4 چنان پیدا کنی آن شمع روشن %~% که از شمعت شود صد جمع روشن

5 جهان روشن ز شمع خاطر تست %~% مشو غایب که جمعی حاضر تست

6 چو تو بر میفروزی شمع آفاق %~% چراغی بر فروز از بهر عشاق

7 چنین گفت آنکه بودش در سخن دست %~% که هر دم ز یوری نو بر سخن بست

8 که سلطان سپاهان خواهری داشت %~% که چون سرو خرامان منظری داشت

9 بخوبی در همه عالم علم بود %~% جهان افروز نام آن صنم بود

10 زبازیهای چرخ نامساعد %~% ببستر بر فتاد آن سیم ساعد

11 شهنشه زود ms185 هرمز را فرستاد %~% که ما را ناتوانی دیگر افتاد

12 نگه کن علت و بشنو سخن زود %~% مکن تقصیر تدبیری بکن زود

13 چو پاسخ یافت هرمز از بر شاه %~% روان شد تا سرای خواهر شاه

14 سرایی دید چون گنجی ذخیره %~% که در خوبی او شد چشم خیره

15 بپیش صفه تخت زر نهاده %~% جهان افروز بروی سر نهاده

16 زده حوران بگرد تخت او صف %~% گرفته عنبر و کافور بر کف

17 گلاب و عود بر بالین نهاده %~% بگردش خوانچه زرین نهاده

18 نقابی بر رخ چون مه کشیده %~% بزیر چشم رخ بر شه کشیده

19 بسوی تختش آمد شاهزاده %~% همه دلها سوی آن ماه داده

20 جهان افروز چون در وی نظر کرد %~% جهان بر چشم خود زیر و زبر کرد

21 رخی چون آفتابی دید رخشان %~% لبی ماننده لعل بدخشان

22 چو سروش قد و چون مه روی دیدش %~% زمرد خط ومشکین موی دیدش

23 ز خطش ماه سر میتافت از راه %~% بزیبایی خطی آورده بر ماه

24 خطش برگرد مه بر هم زده دست %~% ز سبزه بر گل تر نخل میبست

25 چو زلفش مشک باریها نمودی %~% خط او خرده کاریها نمودی

26 خط او حلقه گرد ماه میزد %~% میان شهر زلفش راه میزد

27 بخوبی روی او هم آن هم این داشت %~% که برمه خوشههای عنبرین داشت

28 سمنبر ماه را در خوشه میدید %~% وزان خوشه دلی در گوشه میدید

29 مهی و خوشه بسته عنبرینش %~% چو مشک تازه پنجه خوشه چینش

30 چو رخ بنمود آن در شب افروز %~% جهان افروز را تاریک شد روز

31 تن سیمین او بر نرم مفرش %~% بجوش آمد چو دریایی پر آتش

32 بجانش آتشی سخت اندر افتاد %~% بلرزید و ازان تخت اندر افتاد

33 چنان میتافت زان آتش درونش %~% که پیراهن همی سوخت از برونش

34 سیه شد پیش چشمش روزگارش %~% هزیمت گشت از او صبر ms186 و قرارش

35 کجا در عشق ماند صبر کس را %~% که دل طاقت نیارد یک نفس را

36 چو شد بیهوش آن دلخواه بی صبر %~% بسی باران بریخت آن ماه بی ابر

37 کنیزان گرد او حیران بماندند %~% گلاب و مشک چون باران فشاندند

38 چو آن دلداده لختی گشت هشیار %~% چو مستی پر گنه بگریست بسیار

39 ز حال خود خجل گشت و عجب ماند %~% چو کشت تشنه زان غم خشک لب ماند

40 بدل گفتا بلاست این یا پزشکست %~% که روی من ازو غرق سر شکست

41 بجاآورد هرمز کان سمنبر %~% ز عشق هرمز افتادست مضطر

42 برفت ونبض او آورد در دست %~% چو نبض او بدید از جای برجست

43 بگفتا یافتم زین کار بهره %~% که دارد زشت باد این خوب چهره

44 بسامانش بباید ساخت درمان %~% مگر درمان پدید آید بسامان

45 بگفت این و ز دیوان رفت بیرون %~% جهان افروز ازو خوش خفت در خون

46 بیاران گفت دل پر سوز ماندم %~% که در کار جهان افروز ماندم

47 ندانم چون کنم با او جفایی %~% چو میدانم کزو بینم بلایی

48 من آنجا با دل اندوهگینم %~% نکو بودم که در بایست اینم

49 ولیکن چون کنم چون کار افتاد %~% جهان را این چنین بسیار افتاد

50 بدو گفتند یاران شادمان باش %~% که گفتت کز چنین غم سرگران باش

51 ترا زین جای صد شادیست امروز %~% که دو شهزاده بر شاهند دلسوز

52 جهان افروز و گلرخ یار داری %~% چرا پس از جهان تیمار داری

53 کسی کو یافت پهلو زین دو همدم %~% چرا پهلو نساید با دو عالم

54 نیاید زان صنم کارم فروتر %~% دوعاشق چون سه باشند این نکوتر

55 ز سه کمتر نشاید هیچ مایه %~% ناستد دیگ پایه بی سه پایه

56 کنون در عاشقی مایه تو داری %~% تجارت کن که سرمایه تو داری

57 ز دو معشوق کارت بهتر آید %~% بره دو ms187 مادری فربه تر آید

58 چو دو حلقه زنی بر در زمانی %~% که گرزان نبودت زین درنمانی

59 تراست اندر پزشکی آب در جوی %~% که نانت پخته شد اکنون ز دو سوی

60 خوشی میباز عشقی درنهان تو %~% مکن دل ناخوش از کار جهان تو

61 چنان در خنده آمد زان سخن شاه %~% که بست از خنده‌او بر سخن راه

62 همه شب خسرو از وسواس تا روز %~% چو شمعی تا سحر میسوخت از سوز

63 چو پیدا شد دف زرین دوار %~% ستاره ریخت در دف سیم انوار

64 طبیبی را بر گل رفت خسرو %~% ز بهر درد دادش داروی نو

65 چو خالی بود گل چون نیم غمزی %~% بگفتش ازجهان افروز رمزی

66 که تا آن دلبرم در بر گرفتست %~% ز جان خویشتن دل برگرفتست

67 جهان از روی گلرخ چون نگارست %~% جهان افروز باری در چکارست

68 چه گر از گل دلی پر سوز دارم %~% چرا دل بر جهان افروز دارم

69 ز گلرخ گو دلم پر سوز میباش %~% جهان گو بی جهان افروز میباش

70 بگفت این و برفت از پیش گلرخ %~% سوی قصر جهان افروز فرخ

71 همه شب در غم آن ماه دل افروز %~% که تا بیند رخ خسرو دگر روز

72 بدست دیو داده رشته دل %~% شده یکبارگی سرگشته دل

73 چو خسرو را بدید ازدردناکی %~% چو لعلی شد رخش از شرمناکی

74 دلش را شرمساری کارگر شد %~% مهش از شرم زیر حجله در شد

75 چو مه را شهربند حجله کرد او %~% کنار خود ز پروین دجله کرد او

76 چو سیب هرمز از خط شد پدیدار %~% فرو بارید بر رخ دانه نار

77 برخ بر از دو نرگس رود میکرد %~% بران سیبش کلوخ امرود میکرد

78 چو دست سیمگون از بر بکردی %~% اساس عشق محکمتر بکردی

79 رگ دل چون بدست آورد جانانش %~% تن خود را رگی میدید باجانش

80 چو دستش ms188 سخت داشت و روی رگ سود %~% دلش از مهر خسرو سست رگ بود

81 چو دست شاه شد بر روی رگ راست %~% دل دختر چو خون در رگ بتک خاست

82 برگ در شد دل در خون نهاده %~% برای دستبوس شاهزاده

83 رگ دختر ازان پس زود میجست %~% که میزد هر زمانش بوسه بر دست

84 نشسته آن دو دلبر روی در روی %~% بزیر چشم دیده موی در موی

85 بنای عشق هر دوگشته محکم %~% بیک ره حلقه شان افتاده در هم

86 همی گفتند بی پیغام و آواز %~% نهان از یکدگر با یکدگر راز

87 نمودند از کنار چشم اشارت %~% گرفتند از میان ترک عبارت

88 جهان افروز با دل گفت صد راه %~% که ای دل نیست این دلبر بجز شاه

89 همه ترتیب شاهان دیدهام زو %~% سخن جز بر ادب نشنیدهام زو

90 مرا دل میزند کو پادشاهست %~% که بروی فریزدانی گواهست

91 چو این اندیشه بر دل راه داد او %~% دل خود را بدان دلخواه داد او

92 بخسرو گفت کای داننده استاد %~% شهت از بهر آن اینجا فرستاد

93 که تا در کار من بندی دلی را %~% بزودی بر گشایی مشکلی را

94 دلم را در درون آتش فگندی %~% تو سوز من برون بریخ چه بندی

95 تو با من در درون مانی ز بیرون %~% مرا با تو چه باید کرد اکنون

96 مکن این سرکشی از سر برون کن %~% درونم سوختی درمان کنون کن

97 همی گفتم درون آیی تو بر من %~% چه دانستم برون آیی تو برمن

98 چه کردستم بجایت ای زبون گیر %~% دو رویی از برونت او برون گیر

99 شد آتش در درون من پدیدار %~% بپل بیرون مبر این شیوه کردار

100 همی تا دست بر دستم نهادست %~% ز دست او دل از دستم فتادست

101 چه غم بود این کزو بر جانم آمد %~% ازین محنت برون نتوانم آمد

102 سرم ms189 سودای این سرکش گرفتست %~% درونم شعله آتش گرفتست

103 ز سر تا پای من در سوز ماندست %~% ندانم تا جهان افروز ماندست

104 درین محنت ز چشم بد بترسم %~% ز رسوایی خود بر خود بترسم

105 بیک ره عقل رفت و بیم جانست %~% کدامین عقل کاین سودانه آنست

106 بیک دم عشق تا در کارم آورد %~% بسی دیوانگیها بارم آورد

107 گر این غم در دلم دارم نهان من %~% چه سازم با رخ چون زعفران من

108 وگر رویم بپوشم زیر پرده %~% چه سازم با دل تیمار خورده

109 مرا این درد بی درمان ز دل خاست %~% مرا این آتش سوزان ز دل خاست

110 اگر صد سال بیماریم بودی %~% بسی به زین نگونساریم بودی

111 بلای من بدرمان من آمد %~% چه شورست این که در جان من آمد

112 اشارت کرد شه را نزد خود خواند %~% باعزازش بنزد خویش بنشاند

113 بدو گفتا نپرسی خود که چونی %~% ز سوز اندرونی و برونی

114 پس احوال تبم را شرح میپرس %~% درازی شبم را شرح میپرس

115 طبیبانی که از دمساز پرسند %~% ز رنجوران ازین به باز پرسند

116 چو دمسازان اگر بیمار داری %~% ازین به کن مرا تیمار داری

117 چو از دل گرمیم داری خبر تو %~% مسوز از تاب هجرم بیشتر تو

118 تو درمان کن که من در دوستداری %~% نیم دور از طریق حق گزاری

119 بهر کامی ترا کامی ببخشم %~% بهر گامیت اکرامی ببخشم

120 امید اندر من و تیمار من بند %~% طبیبی کن دل اندر کار من بند

121 مرا زین کار خود جز خستگی نیست %~% که در کار منت دلبستگی نیست

122 نمی اندیشی از بیماری من %~% تو گویی می نه بینی زاری من

123 مگر از من نمییابی مراعات %~% بدی را نیکویی نبود مکافات

1 یکی چابک کنیزک داشت کوچک %~% که حسنا بود نام آن کنیزک

2 ببالا همچو سرو جویباری %~% بلنجیدن چو کبک ms190 کوهساری

3 رخی چون ماه و زلفی همچو عنبر %~% بری چون شیر و لعلی همچو شکر

4 چو چشم سوزنش کوچک دهانی %~% بسان رشتهیی او را میانی

5 لبش کرده بدو یاقوت خندان %~% دهن بند بتان آب دندان

6 دو چشمش ناوک مژگان گرفته %~% شکار هر مژه صد جان گرفته

7 جهان افروز حسنا را بدو داد %~% چو خسرو دید او را تن فروداد

8 چوحسنا شد بپیش شه پدیدار %~% بپیش شاه غنجی کرد بر کار

9 بزد ره بر شهی چون شیر بیشه %~% بروبه بازی آن عیار پیشه

10 بماند از حسن حسنا شاه خیره %~% که شد با عکس رویش ماه تیره

11 دل خسرو چنان آن ماه بربود %~% که سوی خانه برد آن ماه رازود

12 دهان آن شکرلب تنگ میدید %~% دل از یسکو بصد فرسنگ میدید

13 شه دلداده چون مجنون او شد %~% ز بس دلدادگی در خون او شد

14 چو حسنا برقع ازگنجی برانداخت %~% ببوسه شاه شش پنجی درانداخت

15 چو بی صبریش بر دل تاختن کرد %~% بآخر کار عشرت ساختن کرد

16 چو شه باماه ماهی همره افگند %~% ز ماهی ماه مهری بر شه افگند

17 چنان در مهر یکدیگر بماندند %~% که باهم چون گل و شکر بماندند

18 چو بگذشت از پس این کار ماهی %~% بر گل رفت خسرو شه پگاهی

19 بددو گفتا اگر شاه آیدت پیش %~% مرانش از بر وبنشان بر خویش

20 خداعی میکن و زرقی همی باز %~% لبی پرخنده می دار و همی ساز

21 چو دل خوش کرد از دیدار تو شاه %~% برون رفتن بباغ از شاه درخواه

22 که تا از باغ شه پنهان بشبگیر %~% برون آیی تو و آن دایه‌پیر

23 چنان آسان سوی رومت برم باز %~% که چون کبک دری میلنجی از ناز

24 نگردد گرد گرد دامن تو %~% نه مویی کژ کند سر بر تن تو

25 چو افتادیم ما چون مرغ در دام ms191 %~% بفرصت جست باید کام با کام

26 خوش آمد نیک گل را پاسخ شاه %~% بدو گفت ای سم اسبت رخ ماه

27 جهان افروز را تنها بمگذار %~% جوانی را در این سودا بمگذار

28 چو میدانی که او دلداده تست %~% دلش در دام عشق افتاده تست

29 چو میدانم که درد عاشقی چیست %~% نخواهم هیچ کافر را چنان زیست

30 چه میسازی تو کار این دو عاشق %~% که کاری مینما ید ناموافق

31 ندانم تا درون با هم چه سازند %~% مگر چون شمعشان درهم گدازند

32 ترا بی شک نکو نبود ز دو تن %~% که بر مردی ستم باشد ز دو زن

33 چو دو کدبانو آید در سرایی %~% نماند در سرا نور و نوایی

34 جوابش داد خسرو کای دل آرام %~% مرا در آزمایش میکنی رام

35 از آن همچون جهان گیری زبونم %~% که تا من با جهان افروز چونم

36 مرا تا در جهان امید جانست %~% جهان افروز بر چشمم گرانست

37 نیارد در جهان بستن جهانی %~% جهان افروز را بر من زمانی

38 جهان را تیره تر آن روز بینم %~% که دیدار جهان افروز بینم

39 مرا جان و جهان چون زیر پردهست %~% جهان افروز انگارم که مردهست

40 منم در کار تو حیران بمانده %~% ز عشقت در غریبستان بمانده

41 برای تو چنین آواره گشته %~% گزیده غربت و بیچاره گشته

42 دلی چون سنگ داری ای دل افروز %~% که برسنگم زنی هر روز هر روز

43 جهان برچشم خسرو باد خاری %~% اگر بر گل گزیند اختیاری

44 اگر من جز تو کس را دوست دارم %~% ندارم مغز و پیمان پوست دارم

45 تویی نور دل من ای پریوش %~% مبادا بی تو هرگز یک دمم خوش

46 چو شکر گلرخ آمد در مراعات %~% که ای پیش رخت شاه فلک مات

47 دل بدخواه تو پر موج خون باد %~% وزان یک موج صد دریا فزون باد

48 منم ms192 جانی وفای تو گرفته %~% دلی راه رضای تو گرفته

49 تنی و روی خود سویت نهاده %~% سری و بر سر کویت نهاده

50 همی تا پای درکوی تو دارم %~% سر نطاره روی تو دارم

51 منم در عشق رویت با دلی پاک %~% نهاده پیش رویت روی بر خاک

52 جهان بی روی تو روشن نبینم %~% وگر بینی توبی من من نبینم

53 نه زان رویم من بی روی و بی راه %~% که در رویم شود بی روی تو ماه

54 نه از روی توام روی جداییست %~% نه با روی تو روی بی وفاییست

55 بجای آرم بهر مویی وفایی %~% که تا نبود درین روی و ریایی

56 اگر اشکم نکردی این نکویی %~% مرا هرگز نبودی تازه رویی

57 بصد روی اشک میبارم ز چشمم %~% که بی روی تو این دارم ز چشمم

58 مرا تا دل درین کوی اوفگندست %~% سرشکم بخیه بر روی اوفگندست

59 بجز گریه نماندست آرزویم %~% که در روی تو باید آبرویم

60 چو چشمم دید روی نازنینت %~% گزیدم از همه روی زمینت

61 بهرمه ماه بر روی تو بینم %~% همه روی دلم سوی تو بینم

62 نظر گر بفگنم از سوی تو من %~% نیارم آن نظر بر روی تو من

63 ندیدم ای ز روی من گزیرت %~% بروی تو نمیبینم نظیرت

64 از آن آوردهام رویم بکارت %~% که در کارم ز روی چون نگارت

65 اگر روی تو رویاروی یابم %~% ز روی ماهرویان روی تابم

66 وگر آری برویم صد بلا تو %~% کجا بینی ز من روی و ریا تو

67 وگر روی آورم در بی وفایی %~% برویم باز زن درد جدایی

68 وگر پشت آوری بر من بیکبار %~% در آن اندوه روی آرم بدیوار

69 منم ناشسته روی از خاک کویت %~% تویی بیغم که صد شادی برویت

70 اگر پای از خطت بیرون نهم من %~% چو نقطه در میان خون نهم من

71 ز عشق ms193 آن دو طوطی شکرخای %~% بشکل دایره بر سر نهم پای

72 چو سطح سیم آن عارض ببینم %~% شوم گردی که تا بر وی نشینم

73 چو سطر راست بازم با تو پیوست %~% چو خطکش میشوم در خط ازان دست

74 قلم در مه کشم پیش تو مه روی %~% وگرنه چون دواتم کن سیه روی

75 بپیش خط سبز تو قلم وار %~% بسرآیم بسر گردم چو پرگار

76 منم پیش تو سر بر خط فرمان %~% زبان با دل چو کاغذ کرده یکسان

77 چو گل گفت این سخن خسرو برون شد %~% کنون بشنو کزین پس حال چون شد

78 ز بیماری گل چون رفت ماهی %~% درآمد شاه اصفاهان پگاهی

79 لب گل همچو گل پرخنده میدید %~% وزان لب جان خود رازنده میدید

80 شکر از خنده گل چون خجل بود %~% از آن دلتنگ شد کو تنگدل بود

81 سر زلفی چو شست عنبرین داشت %~% که هر موییش بر جانی کمین داشت

82 رخش در حد خوبی و نکویی %~% فزون از حد هر خوبی که گویی

83 خرد در شست او سرمست مانده %~% مهش چون ماهی در شست مانده

84 چو شاه آن ماه سیم اندام را دید %~% بگرد ماه مشکین دام را دید

85 دلش در دام گلرخ ساخت آرام %~% که سازد در جهان آرام در دام

86 بگل گفت ای شکر عکس لب تو %~% ز هر روزیت خوشتر هر شب تو

87 مه و خورشید تاج تارکت باد %~% چه میگویم که هر دو صدیکت باد

88 اگر وقت آمد ای ماه دلازار %~% مدار از خویشتن شه را دل افگار

89 اگر زر خواهی و گر سیم خواهی %~% وگر شاهی هفت اقلیم خواهی

90 همه در پیش تست ای من غلامت %~% چو من باشم غلامت این تمامت

91 که باشم گر سگ گویت نباشم %~% چه سگ باشم که هندویت نباشم

92 میان حلقه بیهوش توام من %~% غلام حلقه در گوش توام ms194 من

93 چنان حلقه بگوش و حق شناسم %~% که گوشم گیر و سرده در نخاسم

94 منم در شیوه و در شیون تو %~% غلام هندوی چوبک زن تو

95 غلام نیک میجویی چو من جوی %~% بنامم نیکبخت خویشتن گوی

96 چو میبینی دلم در رشک از تو %~% لبم خشک و رخم پر اشک ازتو

97 مکن زین بیش با من بیوفایی %~% که عاجز گشتم از درد جدایی

98 گلش گفت ای وفا دار زمانه %~% منم از جان ترا یار یگانه

99 دلم گرمست اگر من سرد گویم %~% مرنج از من که من بس تند خویم

100 تو میدانی که چون دلدادهام من %~% ز خان و مان برون افتادهام من

101 مبادا در رهت ازگل غباری %~% که گل در چشم گل گردد چو خاری

102 سپهر تیز رو محمل کشت باد %~% بکام دل شبانروزی خوشت باد

103 کسی کو سرکشد از چون تو شاهی %~% ندارد عقل آنکس سر براهی

104 کنون بنهادم از سرسر کشیدن %~% ترا از لعل گل شکر چشیدن

105 کنون یکبارگی بیماریم رفت %~% دو چندان زورم آمد زاریم رفت

106 چگویم تا مرا هرمز طبیبست %~% تنم از تندرست با نصیبست

107 طبیب نیک پی هرمز از انست %~% که دایم هندوی شاه جهانست

108 اگر هرمز نبودی این طبیبت %~% نبودی از گل سرکش نصیبت

109 ز اول تا در آن نبضم بدیدست %~% مرا بسطست و قبضم ناپدیدست

110 مرا هر چاره و درمان که او ساخت %~% نشاید گفت بدالحق نکو ساخت

111 کنون هر کو فرود آید بیکجای %~% ز دلتنگی نیارد بود بر پای

112 اگر آبی کند یک جای آرام %~% بگردد رنگ و طعم او بناکام

113 کنونم دل ازین ایوان گرفتست %~% که گل را آرزوی آن گرفتست

114 که روزی ده ببینم باغ شه را %~% وزان پس پیش گیرم زود ره را

115 زمانی بانگ بلبل می نیوشم %~% زمانی بر سر گل میخروشم

116 خوش آید بانگ ms195 بلبل خاصه در باغ %~% که پرگل شد سپاهان چون پر زاغ

117 ز دلتنگی جهان بر من چنانست %~% که از تنگی دلم را بیم جانست

118 دلم آتش گرفتست و جگر خون %~% بهر ساعت غمی دارم دگرگون

119 اگر دستور باشد سوی باغم %~% تهی گردد ازین سودا دماغم

120 براه آیم اگر بی راهم اکنون %~% ز شاه این باغ رفتن خواهم اکنون

121 مگر گردد دلم لختی گشاده %~% وگرنه میروم بیرون پیاده

122 چو باز آیم ندارم هیچ کاری %~% مگر با شاه بوسی و کناری

123 ولیکن چون نخواهم پای رنجی %~% بهربوسی نخواهم کم ز گنجی

124 وگر در خورد نیست از تست تقصیر %~% مخر گر می نخواهی چاشنی گیر

125 از آن پاسخ دل شه شد چنان شاد %~% که هر دل کو غمی دارد چنان باد

126 نمیدانست شاه آن زرق و تلبیس %~% که استادست گل شاگردش ابلیس

127 مثال مکر زن آبیست باریک %~% که دریایی شود ناگاه تاریک

128 ولیکن در چنین جایی گرفتار %~% اگر مکری کنی هستی سزاوار

129 شهش گفت ای گل بستان جانم %~% که پیش تست باغ و بوستانم

130 دریغم ناید از چون تو نگاری %~% بهشتی تا چه سنجد باغ باری

131 برو تنها اگر تنهات باید %~% مگر وقتی دگر با مات باید

132 تو تنها رو چو همره می نخواهی %~% که تو خورشیدی و مه می نخواهی

133 روانه شو سوی آن خلد پرحور %~% که تنها رو بود خورشید پر نور

134 برو تا زود بازآیی ازین باغ %~% مگر دل را برون آری ازین داغ

135 برو تنها که تنهایی زیان نیست %~% چو با ما آب در جویت روان نیست

136 نخفت آن شب دمی درشب افروز %~% که تا بر روی شب کی دم زند روز

137 خود آن شب گوییا شب ماند بر جای %~% شدش یک یک ستاره بند بر پای

138 شبی بوداز سیاهی و درازی %~% چو زلف ماهرویان طرازی

139 ms196 منادی گر برامد از زمانه %~% که روز و شب فرو شد جاودانه

140 چو ره برداشت سوی قیروان ماه %~% برامد یوسف خورشید از چاه

141 چو خورافگند بر دریا سماری %~% نشست آن ماه دلبر در عماری

142 کنیزک صد شدند آنگه سواره %~% باستادند خلقی در نظاره

143 ز هر سو خادم و چاووش میشد %~% که میزد چوب و از دل هوش میشد

144 چو سوی باغ شد آن سرو آزاد %~% برامد از گل و از سرو فریاد

145 بزیر سایه طوبی باغش %~% بهشتی بود گلها چون چراغش

146 بخوبی باغ چون خلد برین بود %~% دران خلد برین گل حور عین بود

147 سر شاخ درختان سرافراز %~% قیامت کرده مرغان خوش آواز

148 چمن را آب سویا سوی میرفت %~% بگرد باغ رویا روی میرفت

149 چو سنگ آب روان را شد ستانه %~% همی زد آب سیمین شاخ شانه

150 ز جو آب روان برداشت آواز %~% که من رفتم ولی نایم دگر باز

151 چو ابر از آسمان گریان برامد %~% همه روی زمین خندان درامد

152 به یک ره برگها زیر و زبر شد %~% شمرها سر بسر از آب تر شد

153 چو باران تیر در پرتاب انداخت %~% سپر در آبدان آب انداخت

154 چو از هر تیر بارانی سپر ساخت %~% زهر آبی هزاران شکل برساخت

155 چو میغ آبزن ازکوه در گشت %~% بتافت از آفتاب آتشین دشت

156 بتان سیمبر با روی چون ماه %~% بیفگندند از تن جامه در راه

157 شدند آن نازنینان طرازی %~% برهنه تن ز بهر آب بازی

158 ازاری در گل سیراب بستند %~% چو آتش در میان آب جستند

159 عجب آن بود کان چندان دل افروز %~% بگل خورشید اندودند آن روز

160 گروهی بر درختان میدویدند %~% گروهی سر بر ایوان میکشیدند

161 گروهی سرسوی شیناب بردند %~% گروهی سر بزیر آب بردند

162 یکی آب سیه در گوش رفته %~% یکی بر سر یکی بر دوش رفته

163 ms197 ز سرما هر یکی لرزید چون بید %~% دوان گشته ز سایه سوی خورشید

164 چنان دادی تن آن دلبران تاب %~% که در چشم آمدی خورشید را آب

165 اگر آنجا فتادی پیر صد سال %~% شدی حالی جوانی طرفه احوال

166 نشسته بود گلرخ بر کرانی %~% چو شکر خنده میزد هر زمانی

167 وزانسوی دگر خسرو بدر شد %~% پزشکی را بر آن سیمبر شد

168 چو گلرخ را در ایوان میندید او %~% سوی شاه سپاهانی دوید او

169 زمین را بوسه زد در پیش آن صدر %~% بشه گفت ای برفعت آسمان قدر

170 جهان تا هست فرمانت روان باد %~% هر آنچت دل چنان خواهد چنان باد

171 برفتم سوی خاتون او بباغست %~% جهان از تف تو گویی چون چراغست

172 دلش گرمست و دارد این هوا تفت %~% بسوی باغ ازین ایوان چرا رفت

173 کنون در باغ اگر باشد دگر راه %~% پدید آرد همان بیماری ای شاه

174 همان بهتر که امروزش بیاری %~% بتدریجی شبانگه درعماری

175 مگر بیماریش از سر نگیرد %~% طبیب از درد او دل برنگیرد

176 شهش گفت ای طبیب عیسی آسا %~% که کرد آخر کم از روزی تماشا

177 کنون آن نیست گلرخ گر تو بینیش %~% که با من شد چو شکر زهر گینیش

178 وفاداری و خوی خوش گرفتست %~% دلش از مهر من آتش گرفتست

179 سخنهایی که با من گفت امروز %~% دگر نشنوده بودم زان دل افروز

180 دلش اکنون بسوی من هوا کرد %~% همه خوی بد و تندی رها کرد

181 بگفت این و یکی خلعت بیاراست %~% بهرمز داد و هرمز زود برخاست

182 چو روی چرخ زنگاری سیه شد %~% مه از زیر سیاهی سر بره شد

183 بپیش دایه آمد گل که برخیز %~% قدم در راه نه چون پیک سر تیز

184 که وقت رفتن ما این زمانست %~% که نه در ره عسس نه پاسبانست

185 بباید رفت چون شب در شکستست %~% که ms198 پروین نیز در پستی نشستست

186 بگفت این و گشاد آنگه در باغ %~% شبی بود از سیاهی چون پر زاغ

187 چنان شب پیش چشم آن دل افروز %~% نمود از بیخودی روشن تر از روز

188 کسی کو روی دارد سوی یاری %~% ندارد با شب و با روز کاری

189 همه آن باشدش اندیشه کار %~% که تا چون زودتر بیند رخ یار

190 خوشا نزدیک یاری ره گزیدن %~% که میدانی که بتوانیش دیدن

191 چو گل با دایه لختی ره بریدید %~% بسوی خانه هرمز رسیدند

192 یکی کنجی که خسرو ساخته بود %~% ز بهر هر دو تن پرداخته بود

193 نهانی هر دو تن در کنج رفتند %~% ز بیم شاه یک ساعت نخفتند

194 چو مرغ صبحدم بگشاد پر را %~% ز خواب انگیخت مشتی بیخبر را

195 جهان از چهره خورشید سرکش %~% بجوش آمد چو دریایی پر آتش

196 زمین در زیر گرد زعفران شد %~% عروس آسمان در پرنیان شد

197 چو روشن شد زمین را روی جمله %~% بتان گشتند از هر سوی جمله

198 بقصر گلرخ دلبر دویدند %~% ز گلرخ در هوا گردی ندیدند

199 نه دایه بود در باغ و نه گلرخ %~% رسانیدند سوی شاه پاسخ

200 که گل با دایه ناپیدا شد از باغ %~% دل ماشد ز گل چون لاله از داغ

201 نیاسودیم از جستن زمانی %~% نمییابد کسی زیشان نشانی

202 پری گویی ربودست این دو تن را %~% کجا آخر توان گفت این سخن را

203 ازان پاسخ دل شه سرنگون شد %~% ز خون دل لبش پر کفک خون شد

204 نه صبرش ماند نه آرام در دل %~% شکست آن کام دل ناکام در دل

205 بدیشان گفت آخر حال چون شد %~% نه مرغی گشت کز ایوان برون شد

206 مگر گل بلبلی شد در هوا رفت %~% بخوزستان گریخت از دام ما رفت

207 کجا شد دایه گر گل رفت باری %~% عجب تر زین ندیدم هیچ ms199 کاری

208 پری گر ماه را از باغ برداشت %~% چرا عفریت را بر جای نگذاشت

209 پری گر داشت با ماه آشنایی %~% چرا آن دیو را نامد رهایی

210 پری گر برد حوری از بهشتی %~% چکارش بود با دیرینه زشتی

211 نمیدانم که این احوال چونست %~% مگر در زیر این مکر و فسونست

212 مرا بفریفت تا در دامم آویخت %~% بسوی باغ شد وز باغ بگریخت

213 کسی گویی که از راهش ببردست %~% بشب ناگاه از باغش ببر دست

214 فرو ماندم درین اندیشه عاجز %~% که با من این که داند کرد هرگز

215 ز درد عشق دلتنگی بسی کرد %~% سواران را بهر سویی کسی کرد

216 منادی گر منادی کرد ناگاه %~% که هر کو آگهی دارد ازان ماه

217 نه چندان گنج یابد از خزانه %~% که بتواند شمرد آن را زمانه

218 درین اندیشه و غم شاه دلسوز %~% بر خود خواند هرمز را همان روز

219 سراسر حال گل در پیش او گفت %~% چنان کز گفت او هرمز برآشفت

220 بشه گفتا نگفتم سوی باغش %~% نباید برد پر سودا دماغش

221 کسی را با دلی پر درد آخر %~% تماشا چون بود در خورد آخر

222 تماشا را اگر دل شاد نبود %~% تماشا کردنش جز باد نبود

223 چو دل خوش بود مردم اصل اینست %~% تماشا کردن هر فصل اینست

224 بگفت این و بشه گفت ای خداوند %~% ترا زین غم نباید بود در بند

225 که من این کار آسان بی زجیری %~% برون آرم چو مویی از خمیری

226 ازین مشکل دل من گشت آگاه %~% که آن بت را پری بردست از راه

227 مگر آبی بپاشیدست ناخوش %~% که آب ما پری را هست آتش

228 مگر در آب بادی بوده باشد %~% که گل را از میان بربوده باشد

229 بجنبانم کنون این حلقه راز %~% مگر بر دست من این در شود باز

230 وزان پس پیش خورشید جهان ms200 تاب %~% یکی طشت بلورین کرد پر آب

231 کشید آنگه خطی برگرد آن طشت %~% عزیمت خوان بگرد طشت میگشت

232 گهی در آب روشن میدمیدی %~% گه از هر سو خطی بر میکشیدی

233 هران حیلت که میدانست هرمز %~% بجای آورد پیش شاه کربز

234 بدو گفتا بشارت باد شه را %~% که از باغت پری بردست مه را

235 گل تر را پری همزاد بودست %~% که آن همزاد او را در ربودست

236 چو با گل خفته بد دایه بیکجا %~% پری آویختست او را بیک پای

237 کنون آن هر دو در روی زمینند %~% ولی بر پشته کهسار چینند

238 ز شه چل روز میخواهم امان من %~% که تا در خانه بنشینم نهان من

239 نشینم در خط و خوانم عزیمت %~% کنم از خانه دیوان را هزیمت

240 بسوزم عودتر در خانه بسیار %~% پری را سر بخط آرم بیکبار

241 بجای آرم هران افسون که دانم %~% عزیمتهای گوناگون بخوانم

242 ولی از شاه آن خواهم که داند %~% که چل روزم بپیش خود نخواند

243 کسی را نیز نفرستد بر من %~% که بر من بسته خواهد شد در من

244 هرانگاهی که این چل روز بگذشت %~% یقین دانم که شه را سوز بگذشت

245 بپیش شاه بنمایم هنر را %~% برون آرم ز چین آن سیمبر را

246 چو شد بر دست من اینکار کرده %~% براه آید دل تیمار خورده

247 ولیکن چون من استادی نمودم %~% دل شه را بسی شادی نمودم

248 باستادیم گنجی زر بخواهم %~% بشاگردانه صد گوهر بخواهم

249 شهش گفتا چو کردی کار من راست %~% ز من بخشیدن آید از تو درخواست

250 دریغم نبود از تو هرچه خواهی %~% وگر از من بخواهی پادشاهی

251 چو شه گفت آن سخن هرمز بدر رفت %~% سوی قصر جهان افروز شد تفت

252 جهان افروز چون دیدار او دید %~% دل خود تا بجان دربار اودید

253 نه روی آنکه با او راز ms201 گوید %~% نه برگ آنکه رمزی باز گوید

254 نه صبر خامشی نه طاقت درد %~% لبی خشک و دلی گرم و دمی سرد

255 جهان افروز را خسرو چنین گفت %~% که ای نادیده بر روی زمین جفت

256 شهنشه را چنین کاری فتادست %~% که از گل در رهش خاری فتادست

257 کنون آگاه باش ای عالم افروز %~% که من رفتم ز خدمت تا چهل روز

258 بکنج خانه بنشینم نهانی %~% مگر زان گمشده یابم نشانی

259 جهان افروز از او حیران فرو ماند %~% چو باران اشک از مژگان فرو راند

260 برامد همچو نیلی چهره او %~% ازان غم خواست رفتن زهره او

261 نشسته بود هرمز بر سر پای %~% که تا چون زودتر برخیزد از جای

262 چو آن سرگشته سر بر پای دیدش %~% نه تن بر ره نه دل بر جای دیدش

263 بهرمز گفت اینت آشفته کاری %~% ندیدم چون تو هرگز بیقراری

264 مگر گرد رهی کاشفته باشی %~% که تا بنشسته باشی رفته باشی

265 بشمعی مانی از تیزی و مستی %~% که کس رویت نبیند چون نشستی

266 قرارت نیست یک دم در بر من %~% مگر پر کژدم آمد بستر من

267 مرا بر شکل مردمخوار دانی %~% که گرد من نگردی تا توانی

268 کنون چون بر زمینت نیست آرام %~% تپیده گشتهیی چون مرغ در دام

269 بروتدبیر کار شاه کن زود %~% ز گلرخ شاه را آگاه کن زود

270 مه نو را بسی روز ای دل افروز %~% توان دید و تو رفتی تا چهل روز

271 بگفت این و هزاران دانه اشک %~% فرو بارید همچون ابر از رشک

272 دل خسرو بسوخت اما بناکام %~% برون آمد زپیش آن دلارام

273 بسوی خانه آمد باز حالی %~% سرای خویش کرد از رخت خالی

274 بیاران گفت خوردم بی گمان زهر %~% بزودی رفت میباید ازین شهر

275 سه مرد و چار زن هفتیم جمله %~% هم امشب در نهان رفتیم جمله

276 ms202 مرا این دختر زنگی بلاییست %~% ولیک او از غم من در وفاییست

277 نه کشتن واجبست او را نه بردن %~% نه با او زیستن ممکن نه مردن

278 دگر زن هست حسنای دل افروز %~% که گوید ترک او کن جز بدآموز

279 دگر زن دایه دیگر نیز گلرخ %~% ز مردان خسرو و فیروز و فرخ

280 بگفت این و ستور آورد در راه %~% فشاند از پشت ماهی گرد بر ماه

281 ستوری بود در رفتن چو بادی %~% که در رفتن فلک را مهره دادی

282 بیک روز و بیک شب شست فرسنگ %~% بپیمودند صحرا را بشبرنگ

283 بسی بیراهه از هر سوی رفتند %~% همه هم پشت از صد روی رفتند

284 فرس راندند تا ده روز بگذشت %~% فتادند از میان کوه در دشت

285 پدید آمد دران صحرا یکی دز %~% که در دوری آن شد وهم عاجز

286 یکی دز بود هم بالای افلاک %~% بپهنا بیشتر از عرصه خاک

287 تو گفتی چرخ را پشتیونی بود %~% که اختر گرداو چون روزنی بود

288 چنان بامش بسودی روی افلاک %~% که کردی آسمان را روی بر خاک

289 چنان برجش ز بار چرخ خم داشت %~% که گفتی چرخ پشتش در شکم داشت

290 غراره بود بر دیوار بالا %~% نشسته دیدبان بر چرخ والا

291 بیاران گفت خسرو کاین زمان زود %~% ببندید از برای خون میان زود

292 که این دز جای دزدان پلیدست %~% ندیدم هرگز اما این پدیدست

293 چو پیدا گشت خسرو از بیابان %~% فغان برداشت از بالا نگهبان

294 چو بشنود این سخن خسرو ز بالا %~% یکی خر پشته دید او سخت والا

295 چو مردان پیش خر پشته باستاد %~% زنان را بر سر بالا فرستاد

296 چو یک دم بود دز را در گشادند %~% سواری بیست روی از دز نهادند

297 بیک ره همچو شیران بر دمیدند %~% بپیش آن جوانمردان رسیدند

298 شه و فیروز و فرخ هر سه ms203 از تیر %~% سه کس در یک زمان کردند زنجیر

299 چو در خون آن سه بدرگ غرقه گشتند %~% دگردزدان پریشان حلقه گشتند

300 گرفتند آن سه تن را در میانه %~% شدند آن هر سه سرور چون نشانه

301 شه هرمز چو شیر باشکوهی %~% بکردار کمر بربسته کوهی

302 بجوش آمد بکف در ذوالفقاری %~% چوآتش تیز لیکن آبداری

303 چنان برهم زد ایشان را بیکبار %~% گزو گشتند سرگردان فلک وار

304 چو بعضی رافگندو بست لختی %~% باستاد او بران ره چون درختی

305 که تا هر کاید از دزدان دگر بار %~% شود تیغ جگر رنگش جگرخوار

306 چو دزدان مردی هرمز بدیدند %~% ز بیمش چون زنان دم میدمیدند

307 دو یارش از نبرد و زور و کینش %~% عجب ماندند و کردند آفرینش

308 که گر این حرب تو رستم بدیدی %~% پی رخشت بسرهنگی دویدی

309 تراگر بنده بودی جای آن هست %~% که هستت در هنرهای جهان دست

310 ز یک یک موی تو صد صد نشانی %~% توان دادن که تو صاحبقرانی

311 نبودند آن دو سرور هیچ آگاه %~% که گردون فعل خود بنمود ناگاه

312 سه مرد دزد بر بالا دویدند %~% زنان را بر سر بالا بدیدند

313 بدیشان قصد آن کردند ناگاه %~% که سوی قلعهشان آرند از راه

314 پس آنگه دختر زنگی برون جست %~% درآمد پیش سنگی چند در دست

315 بدزدان داد روی و سنگ ها ریخت %~% چو زخم تیر دید از بیم بگریخت

316 یکی تیری زدندش بر جگر گاه %~% که پیکانش برآمد از کمرگاه

317 ز تیری چون کمان قدش دو تاشد %~% دمش بگسست و جان ازوی جدا شد

318 بجان دادن ز دل برداشت آواز %~% که ای هرمز بیا تا بینمت باز

319 ببین آخر که داد من جهان داد %~% بگفت این و بدیدش روی و جان داد

320 جهان بوالعجب را کار اینست %~% درخت عاشقی را بار اینست

321 ببین کان عاشق مسکین چه ms204 غم خورد %~% که تاتیری بآخر بر شکم خورد

322 ترش میجست تا در زندگانیش %~% بتلخی جان برآمد در جوانیش

323 چو جان بستد سپهر جان ستانش %~% جهان برهاند از کار جهانش

324 چو لختی کرد از هر سو تک و تاز %~% ز خاک آمد بسوی خاک شد باز

325 چو دختر کشته آمد دایه برجست %~% امان خواست و میان خاک بنشست

326 چو دزدان چهره آن دایه دیدند %~% ز نیکوییش بی سرمایه دیدند

327 بریدند آن زمان حلقش بزاری %~% بیفگندند در خاکش بخواری

328 بهم گفتند رستند این زمان سخت %~% چه میکردند اینجا این دو بدبخت

329 جوان و پیرزن هستند بس زشت %~% که این یک همچو برفست آن چو انگشت

330 ز خوبی این دو زن را هست بهری %~% که تحفه بردشان باید بشهری

331 میان خاک و خون آن دایه پیر %~% بسر میگشت باگیسوی چون شیر

332 چو لختی در میان خون بسر گشت %~% بران سرگشته حالی حال برگشت

333 فراوان رنج در کار جهان برد %~% بآخر باز در دست جهان مرد

334 چه بخشد چرخ مردم را از آغاز %~% که در انجام نستاند ازو باز

335 دلا در عالمی دل می چه بندی %~% که تا صد ره نگریی زو نخندی

336 چه بندی دل درین زندان فانی %~% که دل در ره نبندد کاروانی

337 چو شمع زندگانی زود میرست %~% ترا به زین جهانی ناگزیرست

338 حیاتی کان بیکدم باز بستهست %~% کسی کان دم ندارد باز رستهست

339 چه خواهی کرد در عالم حیاتی %~% که آن را نیست یک ساعت ثباتی

340 چه آویزی تو در چیزی که ناکام %~% ز دست تو بخواهد برد ایام

341 چو مردی نه زنت ماند نه فرزند %~% دراید هفتهیی را بندت از بند

342 نه سیمت ماند و نه باغ و گلشن %~% نه تن ماند نه دل نه چشم روشن

343 چو بستانند از تو هر چه داری %~% بدشت حشر آرندت بخواری ms205

344 بدشت حشر چون آیی بدانی %~% که چون بر باد دادی زندگانی

345 منه دل بر جهان ناوفادار %~% که نه تختش بماند با تو نه دار

346 چو میدانی کزین زندان فانی %~% بعمر خود ندیدی شادمانی

347 ترا پس حاصلی زین تیره بنگاه %~% بجز حسرت چه خواهد بود همراه

348 گرت امروز گردون مینوازد %~% مشو ایمن که او با کس نسازد

349 که گردون همچو زالی کوژپشتست %~% بسی شوی و بسی فرزند کشتست

350 نخواهد کردن از کشتن کناره %~% چه صد ساله بود چه شیرخواره

351 چه ماتم چه عروسی غم ندارد %~% که او زین کرم خاکی کم ندارد

1 چه گلرخ دایه را جان داده میدید %~% میان خاک و خون افتاده میدید

2 نبودش تاب آن بیداد و خواری %~% برآورد از جهان فریاد و زاری

3 کتان سنبلی بر تن بدرید %~% چو گل بر خویش پیراهن بدرید

4 ز خون نرگسش گل گشت هامون %~% شد از شبرنگ چشمش خاک گلگون

5 فغان میکرد و میگفت ای گرامی %~% چرا کردی برفتن تیز گامی

6 چو حلقه سر نهادی بر در من %~% بزاری جان بدادی بر سر من

7 دل و جان در سر و کارم تو کردی %~% وفاداری بسیارم تو کردی

8 تو بودی از جهان جان و جهانم %~% چو رفتی از جهان برگیر جانم

9 تو بودی غمگسارم در جوانی %~% نخواهم بیتو اکنون زندگانی

10 تو بودی مونسم در هر بلایی %~% تو بودی مشفقم در هر جفایی

11 دریغا کز طرب لب تر نکردی %~% که عمری رنج بردی برنخوردی

12 تو بودی کار ساز و ساز گارم %~% تو بودی مهربان و راز دارم

13 خداوندا بمردم در جوانی %~% که من سیر آمدم زین زندگانی

14 چو ابرو از طرب پیوسته طاقم %~% که هر دم یاریی بدهد فراقم

15 فلک هر ساعتی از بی وفائی %~% دهد از همنشینانم جدایی

16 عجب نبود که همچون دایه من %~% جدایی گیرد از من ms206 سایه من

17 چه بودی گر برفت آن مهربانم %~% که رفتی بر پی او نیز جانم

18 چو دزدان روی گل دیدند ناگاه %~% چو غنچه باز خندیدند ازان ماه

19 نگه کردند حسنا در برش بود %~% یکی خورشید و دیگر اخترش بود

20 گرفتند آن دو بت را و ببردند %~% بسوی دز بدزبانان سپردند

21 چو دزدان سوی دز رفتند از جنگ %~% ببالا کرد خسرو شاه آهنگ

22 چو بر خر پشته آمد شاهزاده %~% دو زن را دید بر روی اوفتاده

23 بخواری هر دو زن را کشته دیدند %~% دو دیگر از میان گمگشته دیدند

24 بهم آن هر سه تن اقرار کردند %~% که دزدان پلید آن کار کردند

25 دو ناخوش روی را کشتند ناگاه %~% دو نیکو روی را بردند از راه

26 سیه کردند کار خویشتن را %~% که کاری سخت آمد آن سه تن را

27 شه سرگشته دل در پیش یاران %~% فرو میریخت خون دل چو باران

28 بیاران گفت چندین مکر کرده %~% بلا دیده بسی و اندوه خورده

29 بچندین شهر چندین غم کشیده %~% کنون چون لقمه شد بر لب رسیده

30 یکی از دست ما این لقمه بربود %~% ولی چه سود ازین چون بردنی بود

31 اگر صد موی بشکافم بتدبیر %~% برون نتوان شدن مویی ز تقدیر

32 همه روز آن سه تن با هم ببودند %~% ز گلرخ راز گفتند و شنودند

33 نمیدیدند روی رفتن خویش %~% نه روی ماندن و آسودن خویش

34 بهم گفتند اگر باشیم یک ماه %~% ز ما یک تن نیابد سوز دز راه

35 مگر مرغی شویم و پر برآریم %~% که تا از برج این دز سر براریم

36 دل خسرو ازان غصه چنان شد %~% که خونی گشت و از چشمش روان شد

37 رخش چون زعفران گشت و لبش خشک %~% دو دستی خاک میافشاند بر مشک

38 حمیت بر تن او کارگر شد %~% دلش همچون فلک زیر و زبر ms207 شد

39 بیاران گفت آن درمانده مسکین %~% چه سنجد در کف دزدان بی دین

40 خداوندا تو میدانی که چونم %~% تویی هم رهبر و هم رهنمونم

41 ببخشی بر من بیچاره گشته %~% ز خان و مان خویس آواره گشته

42 بفضلت بندازین سرگشته بگشای %~% مرا دیدار آن گمگشته بنمای

43 ندارم از جهان جز نیم جانی %~% بکام دل نیاسودم زمانی

44 دل خود را دمی بیغم ندیدم %~% بشادی خویش را یک دم ندیدم

45 دلم خون شد بحق چون تو خاصی %~% کزین دردم دهی امشب خلاصی

46 چو شد زاندازه بیرون زاری او %~% درامد یار او دریاری او

47 بخسرو شاه گفت آزاده فرخ %~% که فارغ باد شاه از کار گلرخ

48 که من در شبروی بسیار بودم %~% بسی در عهده این کار بودم

49 هم امشب نیز آن مه را بدزدم %~% وگرنه سر بتاب از پایمزدم

50 ازان شادی دل خسرو چنان شد %~% که گفتی پیر بود از سرجوان شد

51 بسی بر جان فرخ آفرین کرد %~% که بادی جاودان ای پیش بین مرد

52 بدین امید میبودند آن روز %~% که تا ناگه فرو شد گیتی افروز

53 چو خورشید از فلک در باختر شد %~% همه دریای گردون پر گهر شد

54 شه زنگ از حبش لشکر برون کرد %~% فلک را پایگاهی قیرگون کرد

55 شبی بود از سیاهی همچو انقاس %~% نشسته پاسبان بر منظر پاس

56 شبی در تیرگی از حد گذشته %~% چو نیل و دوده در قطران سرشته

57 شبی تاریک و فرخ زاد در خشم %~% سیه پوشیده همچون مردم چشم

58 چو فرخ زاد با شب همقبا شد %~% نه شب از وی نه وی از شب جدا شد

59 چو فرخ شد برون از پیش هرمز %~% بتنها باز میگشت از پس دز

60 دزی بد خندقش در آب غرقه %~% شده درگرد آن دز آب حلقه

61 نمیدید از پس دز پاسداری %~% بپل بیرون شدش بس روزگاری ms208

62 ز زیر خاک ریز آن دز از دور %~% کمند افگند بر یک برج معمور

63 چو گربه بر دوید و بر سر آمد %~% ز سگ در تک بصد ره بهتر آمد

64 بزیر باره بامی دید والا %~% کمند افگند در دیوار بالا

65 بیک ساعت ببام آمد ز باره %~% بجایی روشنی دید از کناره

66 برهنه پای سوی روزنی شد %~% دو چشمش سوی مردی و زنی شد

67 بزن میگفت آن مرد جفا گیش %~% که ای زن ناجوانمردی مکن بیش

68 بکین چون آب داده دشنه تو %~% ز بی آبی بخونم تشنه تو

69 چرا پاسخ بکام من نگویی %~% چرا ناکام کام من نجویی

70 اگر کام دلم حاصل نیاری %~% سر جان داشتن در دل نداری

71 بیا فرمان من بر کام من جوی %~% هوای همنشین خویشتن جوی

72 خود آن زن بود حسنای دلارام %~% چو مرغی سرنگون افتاده در دام

73 بپیش دزد میگفت ای خداوند %~% نخستین شاه ما را دست بربند

74 چو شه در بندت آمد من ببندم %~% که من از بیم او اندیشمندم

75 چو آن هر سه گرفتار تو آیند %~% دل و جانم خریدار تو آیند

76 تو ایشان را زره بر گیر وانگاه %~% بکام خویش کام خویش در خواه

77 سخن میگفت زینسان پیش آن مرد %~% که تا برهد مگر زان ناجوانمرد

78 چو از روزن فراتر رفت فرخ %~% شنود از دور جایی بانگ پاسخ

79 سوی آن بام روی آورد چون دود %~% کدامین دود نتوان گفت چون بود

80 سرایی دید ایوان برگشاده %~% نشسته گلرخ و شمعی نهاده

81 یکی دزدی بپیش گل فگنده %~% دهانش بسته و چشمش بکنده

82 چو فرخ آن بدید از ناز و از کام %~% صفیری زد بسوی گلرخ از بام

83 چو گلرخ دیده سوی بام انداخت %~% صفیر مرد حیلت ساز بشناخت

84 بسوی بام رفت و در گشادش %~% بیک ساعت سلاح و تیغ دادش

85 بفرخ ms209 گفت ده مردند در دز %~% دگر مشتی زنند ادبار و عاجز

86 ترا گر خود نبودی راه بر من %~% نجستندی ز من یک مرد و یک زن

87 کنون چون آمدی برخیز هین زود %~% برآور زین گروه آتشین دود

88 که پرخون شد ز درد دایه‌من %~% همه پیراهن و پیرایه من

89 مرا آن دم که دزد از جای بربود %~% دلم از درد مرگ دایه پر بود

90 ندانستم در آن دم هیچکس را %~% نگاهی مینکردم پیش و پس را

91 وگرنه دزد کی بردی مرا زود %~% ولی این کار تقدیر خدا بود

92 بگفت این وز درد دایه برجست %~% چو نی بر کینه دزدان کمر بست

93 روان شد همچو شاخ سرو گلرخ %~% دوان سر بر پیش آزاده فرخ

94 چو پیش خانه حسنا رسیدند %~% صفیر از حیله درحسنا دمیدند

95 چو آن دزد پلید از پس نگه کرد %~% سرش را زودحسنا گوی ره کرد

96 چو دل فارغ شدند و راه جستند %~% ز هر سو قلعه را درگاه جستند

97 برون بردند یک مرد و دو زن راه %~% وزانجا برگرفتند آن سه تن راه

98 چو برسیدند با پیش و پس دز %~% بدز در خفته بد ده مرد کربز

99 کم از یک ساعت از زخم کتاره %~% سه تن کردند ده کس را دو پاره

100 چو دل از کار ایشان بر گرفتند %~% از آنجا راه بالا برگرفتند

101 زنان را دست بر بستند یک سر %~% گشادند آنگهی آن قلعه را در

102 شه و فیروز را آواز دادند %~% که تا هر یک جوابی باز دادند

103 ز بانگ گل چنان دلشاد شد شاه %~% که چون شوریدهیی سر داد در راه

104 چوآن آزادگان آنجا رسیدند %~% ببستند آن در و سر در کشیدند

105 گل آشفته خون میریخت برخاک %~% نشسته خاک بر سر پیرهن چاک

106 ز نرگسدان چشمش خون روان کرد %~% ادیم خاک را چون ارغوان کرد ms210

107 ز باران سرشکش گل برون رست %~% کجادیدی گلی کان گل ز خون رست

108 خروش و جوش چون دریا برآورد %~% چو کوهی لاله از خارا برآورد

109 دل شه تنگ شد زانماه چهره %~% بگل گفتا زعقلت نیست بهره

110 کسی چون کشته شد اکنون چه تدبیر %~% که درمانی ندارد درد تقدیر

111 قضا از گریه گل برنگردد %~% که تقدیر خدا دیگر نگردد

112 چو ما را فتنه زین دزدان کژخاست %~% چنین کاری نیاید بی کشش راست

113 درست از آب ناید هر سبویی %~% زهی سنگ و سبوی تند خویی

114 بماتم گر قیامت کردهیی ساز %~% نبینی تا قیامت دایه را باز

115 تو خود دانی یقین کان دایه پیر %~% بسی سیری نمود از چرخ دلگیر

116 بدو نیک جهان بسیار دید او %~% زهر نوعی بسی گفت و شنید او

117 غم او می مخور چندان که دایه %~% ز عمر خود تمامی یافت مایه

118 غم آن دختر زنگی خور آخر %~% که بود از دایه بس نیکوتر آخر

119 غم او خور که او بهتر ز دایه %~% که از فرهنگ وخوبی داشت مایه

120 ز کشتن کار دختر را مزیدست %~% که دزدان غازیندو او شهیدست

121 سمنبر را ز خسرو خنده آمد %~% تو گفتی مردهیی بد زنده آمد

122 همه شب هم درین بودند تا روز %~% که برگردون علم زد عالم افروز

123 زمین چون رود نیل از جوش برخاست %~% فلک صوفی نیلی پوش برخاست

124 عروس آسمان از پرده قار %~% چو طاوسی برون آمد برفتار

125 بهر یک پر هزاران پرتوش بود %~% کمیتی ازرق تنها روش بود

126 گل خورشید چون از چرخ بشکفت %~% بجاروب شعاع اختر فرو رفت

127 دو زن با فرخ و با شاه فیروز %~% بگردیدند گرد دز دگر روز

128 فراوان مال و نعمت یافت خسرو %~% چه زر کهنه و چه جامه نو

129 بفیروز و بفرخ داد جمله %~% که صد چندین شما را باد ms211 جمله

130 بسی فیروز بر شاه آفرین کرد %~% زبان بگشاد فرخ همچنین کرد

131 که ما از بندگان شهریاریم %~% بدیدار تو روشن روزگاریم

132 ترا برجان ما فرمان روانست %~% چه میگوییم ما چه جای جانست

133 اگر زر بخشی و ور سیم ما را %~% نیابی کار جز تسلیم ما را

134 ز فرمان تو هرگز سر نپیچیم %~% که بی فرمان تو کمتر ز هیچیم

135 چو بربستند بار سیم و زر هم %~% گشادند آن زمان از یکدگر هم

136 که گر خواهید در بنگاه گیرید %~% وگرنه هم از اینجا راه گیرید

137 ازان پس جمله پیش پشته رفتند %~% بر آن عورتان کشته رفتند

138 ز خون آن هر دو زن را پاک کردند %~% دلی پرخون بزیر خاک کردند

139 همه خلقی که در افلاک بودست %~% رهش از خون بسوی خاک بودست

140 تو نیز ای مرد عاقل همچنینی %~% که گه خونی و گه خاک زمینی

141 کسی کو زیر چرخ سرنگونست %~% رجوع او میان خاک و خونست

142 تو تا در زیر این زنگار رنگی %~% اگرچه زندهیی مردار رنگی

143 بسختی گر پی صد کار گیری %~% اگر خود زاهنی زنگارگیری

144 چو اینجا پایداری نیست ممکن %~% چگونه میتوانی خفت ایمن

145 همه شب سر چرا در خواب آری %~% که تا روز قیامت خواب داری

146 تن مردم که مشتی خاک و خونست %~% میان آمد و شد سرنگونست

147 ببین تا آمدن بر چه طریقست %~% که خون و درد زه با او رفیقست

148 نگه کن تا شدن چون بود و کی داشت %~% که مرگ و حسرت دایم ز پی داشت

149 درین آمد شد خود کن نگاهی %~% که تا چندان بیفزایی بکاهی

150 کسی از آدمی شرمندهتر نیست %~% که هر ساعت ز گریه چشم تر نیست

1 الا ای شاخ طوبی شکل چونی %~% چو شاخی می مکن این سرنگونی

2 بشرق وغرب بگذشته چو برقی %~% ولیکن تو برون غرب و ms212 شرقی

3 تو در مشکوة حسنی چون چراغی %~% چراغ شاخسار هشت باغی

4 چو از نور دو کونی چشم روشن %~% ترا زیتونه قدسست روغن

5 ازان روغن بشکلی میفروزی %~% که شمع آسمان را می بسوزی

6 چو تو شاخ درخت لامکانی %~% درختت خورده آب زندگانی

7 ازان نور مبارک پرتوی خواه %~% خرد را در سخن بیرون شوی خواه

8 طبیعت را بمعنی کار فرمای %~% عروسان سخن را روی بگشای

9 کزین پس جادوییهای سخنگوی %~% ترا معلوم گردد ای سخن جوی

10 دریغا ماه هست و مشتری نه %~% جهان پر جوهرست وجوهری نه

11 سخن را نظم دادن سهل باشد %~% ولی گر عذب نبود جهل باشد

12 چو بنیادی نهد مرد سخن ساز %~% نشاید مختلف انجام و آغاز

13 که گر شاگرد بد بنیاد باشد %~% نشان آفت استاد باشد

14 کنون ای مرد دانا گوش بگشای %~% عروس نطق معنی بین سراپای

15 چنین گفت آنکه او پیر کهن بود %~% جوان بختی که جانش پر سخن بود

16 که چون گل دایه را در گل دفین کرد %~% از آنجا راه بر دیگر زمین کرد

17 گل و حسنای حسن افزای و خسرو %~% روان گشتند با یاران شبرو

18 چنان راندند مرکب در بیابان %~% که بر روی زمین باد شتابان

19 اگر بگذاشتی هر یک عنانرا %~% بیک تک در نوردیدی جهان را

20 نه باد تیز رو آن پیشه در یافت %~% نه آن تک را بوهم اندیشه دریافت

21 بماهی جمله در خشکی براندند %~% بماهی نیز در کشتی بماندند

22 چو خسرو شاه از دریا برون رفت %~% بحد کشور قیصر درون رفت

23 بده روز دگر راندند یکسر %~% که تا نزدیک آمد قصر قیصر

24 ز منزلگاه فرخ زاد شبرو %~% بتک میرفت تادرگاه خسرو

25 برشه بارخواست و در درون شد %~% پس آنگه حال برگفتش که چون شد

26 بسی بگریست آن دم تنگدل شاه %~% برآورد از میان جان و دل آه

27 ms213 ازان پاسخ دل شه شد دگرگون %~% عجب ماند از عجایب کارگردون

28 همی گفت ای سپهر هیچ در هیچ %~% زهی بند و طلسم پیچ در پیچ

29 نیابد هیچکس سر رشته تو %~% همه عالم شده سرگشته‌تو

30 منادیگر برآمد گرد کشور %~% که تا کشور بیارایند یکسر

31 ز بهر شاه شهر آرای سازند %~% جهان را خلد جان افزای سازند

32 چنان آرایشی سازند خرم %~% که روم افسر شود بر فرق عالم

33 بهر سویی که فرخ زاد سریافت %~% زهر بخشندهیی چیزی دگر یافت

34 بیک ره خلق عزم راه کردند %~% زنان شهر را آگاه کردند

35 دو صد خاتون و مهدی بیست زر بفت %~% برون بردند و فرخ پیشتر رفت

36 چو ازره پیش خسرو شه رسیدند %~% نقاب از چهرچون مه برکشیدند

37 زمین را پیش شه از لب بسودند %~% درآن گفت و شنود آن شب غنودند

38 چو این هفت آشیان زیر و زبر شد %~% هزاران مرغ زرین سر بدر شد

39 کبوتر خانه این هفت طارم %~% تهی کردند از مرغان انجم

40 بیک ره از ده آیات ستاره %~% فرو شستند لوح هفت پاره

41 شه قیصر برون آمد دگر روز %~% باستقبال فرزند دل افروز

42 سواری ده هزارش از پس و پیش %~% بزرگان هرکه بودند از کم و بیش

43 چو خسرو را نظر بر قیصر افتاد %~% بخدمت کردن از مرکب درافتاد

44 زمین را پیش شه بوسید ده جای %~% وزان پس‌سرفگند استاد بر پای

45 ز مهر دل‌گرستن بر شه افتاد %~% دگر ره پیش قیصر در ره افتاد

46 شهش در برگرفت و زار بگریست %~% میان خوشدلی بسیار بگریست

47 بزرگان هر دو تن را برنشاندند %~% سخن گویان ازان منزل براندند

48 سرافرازان چو شاهان در رسیدند %~% بزیر پای اسپ اطلس کشیدند

49 زمانی شور بردابرد برخاست %~% همه صحرا غبار و گرد برخاست

50 جنیبتها و هودجها روان شد %~% ز هر جانب یکی خادم دوان شد

51 ms214 روارو ازیلان برخاست حالی %~% ز خلق روم ره کردند خالی

52 هزاران چتر زرین نگونساز %~% ز یک یک سوی میآمد پدیدار

53 نشسته بود گلرخ در عماری %~% بزیرش مرکبان راهواری

54 سر آن مرکبان از زر گرانبار %~% هزاران سرازان یک مونگونسار

55 بگرد گل عماریهای دیگر %~% صد و پنجاه سر بت زیر چادر

56 کمیتی هر یکی آورده در زین %~% سرافسارش مرصع طوق زرین

57 زمین از زر و گوهر موجزن بود %~% جهانی در جهانی مرد و زن بود

58 بهر صد گام طاقی بسته بودند %~% بطاق آسمان پیوسته بودند

59 زهر کو بانگ نوش مهتران بود %~% زهر سو نعرهیی بر آسمان بود

60 نشسته ماهرویان روی بر روی %~% می گلرنگ میخوردند هر سوی

61 ز موسیقار غلغل می برآمد %~% ز گل صد بانگ بلبل می برآمد

62 پیاله برخروش چنگ میشد %~% خروش چنگ یک فرسنگ میشد

63 ز زیر پرده چنگ آواز میداد %~% چو شکر نی جوابش باز میداد

64 خرد بر سر فتاده دوش میزد %~% چودیگی کاسه می جوش میزد

65 ز یک یک دست می دو رویه میشد %~% بشش سه چار‌دست انبویه میشد

66 پیاله کالبد را چون تهی کرد %~% هزاران کالبد را جان رهی کرد

67 ز بانگ دار و گیر نعره نوش %~% همه کشور چو دریا بود در جوش

68 سپهر پیر را بر روی عالم %~% ز شادی لب نمیآمد فراهم

1 ز شهرآرای چون بگذشت یک ماه %~% بسوی باغ شد یکماه آن شاه

2 برون از شهر باغی داشت خسرو %~% که در خوبی بهشتش بود پس رو

3 کشیده سی چمن در روضه او %~% فگنده گل عرق در حوضه او

4 چه حوضی روشنی آفتابش %~% گلابی در عرق استاده آبش

5 بهرسوی چمن آب روان بود %~% ریاحین چمن سیراب ازان بود

6 کشیده سر بسر در سرو آزاد %~% ببسته ره بزیر بید و شمشاد

7 همی چندان که بالای چمن بود %~% چنار و سرو ms215 و بید و نارون بود

8 چنان پربار بودی شاخساران %~% که بروی بسته بودی راه باران

9 ز بس چستی شاخ دل گزینش %~% ندیدی آسمان روی زمینش

10 کنار چویبارش سبز خط بود %~% میان او بسی طاوس و بط بود

11 بپیش باغ قصری چون بهشتی %~% ز نقره خشتی از زرنیز خشتی

12 نهاده تخت زرینش ز هر سوی %~% بگرد حوض و ایوان روی در روی

13 ز صد در جامه گوناگون فگنده %~% بساط از اطلس و اکسون فگنده

14 ز هر در ساخته چندان تجمل %~% که نتوان کرد شرح آن تجمل

15 سرایی بود ایوان برکشیده %~% سر او تا بکیوان برکشیده

16 بپیش درش از فیروزه تختی %~% مرصع کرده از یاقوت لختی

17 مشبک قبه زرین والا %~% که مشک ریزه باریدی ز بالا

18 بهر ساعت نثار مشک کردی %~% نه زان بودی کزان خوی خشک کردی

19 کنارش را خراج هفت اقلیم %~% میانش خشتی از زر خشتی از سیم

20 نه چندان فرش و بستر بود و جامه %~% که شرحش نقش داند کرد خامه

21 سرایی چون نگارستان چین بود %~% سرای گل ز بهر خلوت این بود

22 نشسته گل چو ماهی بر سر تخت %~% ستاده ماهرویان در بر تخت

23 یکی تاج مرصع بر سر او %~% یکی دیبای ازرق در بر او

24 هزاران سرو بر پای ایستاده %~% خرد بر پای ایشان سر نهاده

25 جهان راستی بازلفشان پیچ %~% جهان جادویی با چشمشان هیچ

26 نقاب از شرمشان افگنده بر ماه %~% شکر از لعلشان افتاده در راه

27 همه در پیش گل بر پای مانده %~% بدیده روی گل بر جای مانده

28 شبانگاهی درآمد شاهزاده %~% بگلرخ گفت هین ای ماه زاده

29 میی در ده که فردا هست نوروز %~% بباید ساختن جشنی دل افروز

30 کنون باری بیا تا امشبی خوش %~% بهم جشنی بسازیم ای پریوش

31 همه روی زمین آب زلالست %~% همه روی هوا باد شمالست

32 ms216 بروی دشت افگن دیده ای دوست %~% که مغز پسته بیرون آمد از پوست

33 ز سنگ خاره آتش جست بیرون %~% سر کهسار شد از لاله پرخون

34 جهان تازهست و ایام بهارست %~% سماعی خوش شرابی خوشگوارست

35 درین موسم تماشا ناگزیرست %~% که با زاری مرغ آواز زیرست

36 درین بودند با هم آن دو سرمست %~% که روز از شب گریزان رخت بر بست

37 فرود آمد شه خورشید ناگاه %~% ز پشت نقره خنگ چرخ برگاه

38 شه زرینه رخ فرزینه رفتار %~% پیاده شد ز اسپ پیل کردار

39 ز چرخ وسمه رنگ و نیل اندود %~% چو ابروی مه نو روی بنمود

40 سیه پوشان شب لشکر کشیده %~% ز ماهی تا بمه سر بر کشیده

41 برفتن روز شبدیزی نموده %~% گذشته روز و شب تیزی نموده

1 شبی خوشتر ز نوروز جوانی %~% می صافی چو آب زندگانی

2 گل و خسرو فتاده هر دو سرمست %~% بکش آورده پای و زلف در دست

3 سیه پوشیده زلف شبروگل %~% شده شب همچو روز از پرتو گل

4 رخ چون روز آن در شب افروز %~% شب تاریک روشن کرده چون روز

5 زمین از بوی مویش مشک خورده %~% شکر با قند او لب خشک کرده

6 بخوزستان شکر از خنده او %~% تبرزد در سپاهان بنده او

7 گل سیرابش آتش درگرفته %~% لبش خندان و زلفش برگرفته

8 جهانی دل فتاده خرقه او %~% خرد در گوش کرده حلقه او

9 چو سروی ماه گلرخ سر فگنده %~% مهی در سر سری در برفگنده

10 سر زلفش ز مشک تر زده آب %~% ز تاب روی گل گشته سیه تاب

11 قدح در حلق گل گشته شفق ریز %~% شده گل چون قدح ازمی عرق ریز

12 چو گلرخ برقع از رخ برگرفتی %~% ز خجلت باغ زاری در گرفتی

13 وگر شعر سیه بر سر فگندی %~% مه و خورشید را درسر فگندی

14 وگر آن نازنین با جام بودی ms217 %~% بگردون بر‌نفیر عام بودی

15 شکر از لعل گل در یوزه گر بود %~% بنفشه خرقه پوش آن شکر بود

16 زمی رنگ رخ آن ماه میتافت %~% بتنهایی همه بر شاه میتافت

17 چو برخاست از نشست مسند آن ماه %~% دل خلوت نشین برخاست از راه

18 گل سرمست چون برخاست از جای %~% شهش گفت اوفتادم مست درپای

19 چو برخیزی تو بنشیند سلامت %~% چو بنشینی تو برخیزد قیامت

20 دل خسرو بخون پیوسته تست %~% ازانم همچو خون دل بسته تست

21 یک امشب ده بدست خود شرابم %~% کز آبادی حسنت بس خرابم

22 هوای دست یازی دارم امشب %~% سرگردن فرازی دارم امشب

23 دو زلف چون دو هندوی زره پوش %~% منه در ترکتازی بر سر دوش

24 دمی با من می گلرنگ در کش %~% مباش ای سیمبر چون زلف سرکش

25 بگفت این وز لعلش گلشکر ساخت %~% دو دست خویش در گردش کمر ساخت

26 ز رشک شه فغان برخاست از ماه %~% که شاهد بود شاهد بازی شاه

27 گل تر هندوی زلفش ببازی %~% درآورده بدست ترکتازی

28 گهر بر نطع و رخ بر شه فگنده %~% شکر برگل قصب بر مه فگنده

29 میی بستد ز دست شاه گلروی %~% میی چون روی او گلرنگ و گلبوی

30 شکر میریخت نازی تلخ میکرد %~% بشیرینی شرابی تلخ میخورد

31 بشکر شیر رز را بوسه میداد %~% بجرعه خاک را سنبوسه میداد

32 زبان بگشاد خسرو شاه سرمست %~% بگل گفت ای ز مستی رفته از دست

33 چو تو مستی ز لب می ده بمستان %~% دمی بنشین که در خوابند مستان

34 که خواهد یافتن زین به زمانی %~% سر سر ده بده در ده زمانی

35 مکن دل ناخوش از قلاشی ما %~% دمی خوش باش‌در خوش باشی ما

36 بزاری میسراید مرغ شبگیر %~% بیار ای مرغ زرین ناله‌زیر

37 چو گلرخ پاسخ شه یافت برجست %~% بخدمت پیش شه شد باده بردست

38 ز قدش ms218 سروبن تشویر میخورد %~% ز چشمش نرگس تر تیر میخورد

39 چو سرو آزاد کرد قد اوبود %~% مقر آمد بپیش قد او زود

40 فشانان آستین میشد بر شاه %~% گریبانش گرفته دامنماه

41 بمشکین زلف روی حضرتش رفت %~% مبارکباد عید عشرتش گفت

42 شه و گل مانده با هم هر دو تنها %~% بمستی گام زن گرد چمنها

43 مشام از بوی می پر مشک کرده %~% ببوسه هر دو لب تر خشک کرده

44 ز می بیخود دل خونخواره‌گل %~% فروزان آتش از رخساره گل

45 چو شد از می گل لعلش در آتش %~% ز می شد گفتهیی نعلش درآتش

46 ز شوق سرخی رخساره ماه %~% سیه شد دیده‌خونخواره شاه

47 بر گل رفت شه دستی بدل بر %~% که تا با گل کند دستی بگل در

48 گلش گفت ای دگر ره گشته بیداد %~% مرا از دست بیداد تو فریاد

49 ترا بر من چو حاصل باقیی نیست %~% بگیر این می که چون گل ساقیی نیست

50 دگر ره بازم آوردی عتابی %~% نماندت گوییا باقی حسابی

51 ز چشمت مستم و از باده هم مست %~% بدار آخر ازین مست دژم دست

52 دل گلرخ ز نرگس پاره داری %~% که تو خود نرگس این کاره داری

53 خطی چون مشک عنبر ناک داری %~% سخن چون زهر و لب تریاک داری

54 مکن چندین بشهوت میل حالی %~% که شهوت بگذرد چون سیل حالی

55 ازان چیزی که یک دم بیش نبود %~% اگر نوشی بود جز نیش نبود

56 رها کن شهوت اندر ذوق مستی %~% زمانی دور شو از هرچه هستی

57 چو گشتی مست با گل کن دمی گشت %~% بگرد مفرش زنگار گون دشت

58 ز عالم دلخوشی داری جهانی %~% چو گل خوش باش از عالم زمانی

59 شه از گفتار گل از دست شد مست %~% ز پا افتاد مست و رفت از دست

60 دلش بیهوش شد از خواب نوشین %~% که دل پرجوش داشت ms219 ازتاب دوشین

61 چو طفل صبح بر روی زمانه %~% برانداخت از دهن شیرشبانه

62 چو طفلان دست از بر تنگ بگشاد %~% جلیل از چهره گلرنگ بگشاد

63 سر از گهواره گردون بدر کرد %~% بخندید و جهانی پر شکر کرد

64 چو طاوس عروس خضر خضرا %~% علم زد بر سر این چتر مینا

65 برامد از حمل چون چتر زربفت %~% جهان را سال سیم افشان بسر رفت

66 چو این طاوس زرین در حمل شد %~% زمانه با زر رکنی بدل شد

67 همه کهسارها از لاله جوشید %~% همه صحرا ز سبزه حله پوشید

68 تو گفتی ذره ذره خاک صحرا %~% نهفت از سبزه زیر گرد خضرا

69 هوا را آب خضر از سر درآمد %~% زمین را گنج قارون با سرآمد

70 چمن از دست گل پیمانه میخورد %~% صبا هر شاخ را سر شانه میکرد

71 کنار جوی از سبزه سپر بست %~% میان کوه از لاله کمربست

72 چمن گفتی دبیرستان همی داشت %~% که چندین طفل در بستان همی داشت

73 هزاران گل چو طفلان نوشکفته %~% ز برگ سبز لوحی بر گرفته

74 صبا چون جلوهشان دادی بصدروح %~% نهادی هر یکی انگشت بر لوح

75 جهان پیرانه سر گفتی جوان شد %~% زمین از سبزه همچون آسمان شد

76 هزاران لعبت زنگار جامه %~% شدند از شاخها پران چو نامه

77 هزاران طرفه جادوی کرشمه %~% شده شینابگر بر روی چشمه

78 هزاران تیز چشم سرمه کرده %~% برون میآمدند از زیر پرده

79 هزاران طفل خرد شیرخواره %~% برآورند سر از گاهواره

80 بزاری عندلیب از گل سخنجوی %~% گل از گهواره چون عیسی سخنگوی

81 ز شاخ سرو طوطی شکرخوار %~% برآورده فغان از شکریار

82 چمن از هر طرف چون نخل بندان %~% نموده لعبتان آب دندان

83 چمن مرواحه ساز از پر طاوس %~% شده روح صبا چون روح محبوس

84 چمن از دست گل سر جوش خورده %~% مسطح حلقهها در گوش کرده

85 به دم مشاطه ms220 باد سحرگاه %~% زده بر نوعروسان چمن راه

86 صبای تند در عالم دمیده %~% جلیل سبز گل در هم دریده

87 سه لب کرده دو لب خندان بیکبار %~% لب کشت و لب جوی و لب یار

88 جهان جانفروز افروخته شمع %~% بهشتی حله پوش از هر سویی جمع

89 چو سنبل خاک را زنجیر مویی %~% چو سوسن باغ را آزاده رویی

90 ز روی کوه لاله خنجر افراز %~% ز جرم ابر ژاله ناوک انداز

91 بنفشه خرقه‌فیروزه در بر %~% گل زرد افسر زر بفت بر سر

92 بنفشه جلوه کرده پر طاوس %~% شکوفه در نثار و در زمین بوس

93 بنفشه سر گران از بس خرابی %~% کشیده لاله در خارا عتابی

94 بنفشه طفل بود از ناتوانی %~% ولی نامد ازو رنگ جوانی

95 بنفشه بر مثال خرقه پوشان %~% سرآورده بزانو چون خموشان

96 بنفشه خرقه میپوشد بطامات %~% ولی نیلوفرست اهل کرامات

97 که نیلوفر چو نیلی پوش اصحاب %~% سجاده بازافگندست برآب

98 چو آب از باد نوروزی گره یافت %~% ز روی آب نیلوفر زره یافت

99 چو خورشیدش بتفت و تاب افگند %~% زره برداشت سپر بر آب افگند

100 برامد ارغوان همچون تبرخون %~% فرو میریخت گفتی از جگر خون

101 سراسر پیرهن در خون کشیده %~% زبانها از قفا بیرون کشیده

102 تنش در دام کافورنهانی %~% شده چون پنبه مویش در جوانی

103 چه کز روز جوانی پیر میزاد %~% ولی کش ابرهر دم شیرمیداد

104 چو چشم چشمهها گرینده شد باز %~% دهان یاسمین از خنده شد باز

105 چو شد خندان پدید آمد زبانش %~% زبان بگشاد و پیدا شد دهانش

106 برامد لاله همچون عود و مجمر %~% برون آتش درون عود معنبر

107 بسان شعله‌آتش بر افروخت %~% بران آتش دلش چون عود میسوخت

108 درآمد پای کوبان بلبل مست %~% که گل درجلوه میآید بصد دست

109 چو بلبل بر سر گل نوحه گر شد %~% گل از پیکان برون آمد سپر شد

110 ms221 همی کز مهد زنگاری جدا شد %~% بیک شبنم کلاه او قبا شد

111 گل نازک چو در دست صبا ماند %~% برای دفع او بر خود دعا خواند

112 چوگل خواندی دعابستان شنیدی %~% صبا ازدم دعا را در دمیدی

113 چوشد پیکان گل از خون دل پر %~% کف ابرش نثاری کرد از در

114 چو در بستد نمود از کف زر زرد %~% بمرد باغبان گفت از سر درد

115 که زر بستان و در از ناتوانی %~% مرا یک هفته ده آخر امانی

116 بآخر مرد آن درو زر ساو %~% نه زر بستد نه دادش هفتهیی داو

117 چو گل در بار کم عمری فتادی %~% بزاری بانگ بر قمری فتادی

118 ز گل قمری خوش الحان همی خواند %~% همه شب ق و القرآن همی خواند

119 چو موسیقار درس عاشقان گفت %~% چو موسی بلبل عاشق برآشفت

120 ز مستی طوف در گلزار میکرد %~% همه شب آن سبق تکرار میکرد

121 زبان بگشاد چون داود بلبل %~% زبور عشق خود میخواند بر گل

122 چو گل از صد زبان تکبیر گفتی %~% ز گلبن فاخته تفسیر گفتی

123 همه شب فاخته میگفت یاحی %~% من از سر شاخ طوبی دورتاکی

124 چوسار از سرو گفتی سرگذشتی %~% صریر نعره زن از سر گذشتی

125 چو یک بلبل ز شاخ آواز دادی %~% دگر بلبل جوابش بازدادی

126 بنعره بلبلان دردانه سفتند %~% همه شب تا بروز افسانه گفتند

127 ز یک یک شاخ بانگ چنگ برخاست %~% هزاران مرغ رنگارنگ برخاست

128 ندانم تا کرا باغی چنان بود %~% وگر بود آنچنان بر آسمان بود

1 نشسته شاه رومی همچو جمشید %~% بسر برافسری روشن چو خورشید

2 بزرگان و وزیران معظم %~% همه بر پای مانده دست برهم

3 ز یک سو نو خطان استاده بر راه %~% ز یکسو امردان باروی چون ماه

4 ببردر امردان دیبای زربفت %~% سر هریک ز تاب باده پر تفت

5 کمر بسته کلاه زر کشیده %~% بپیش ms222 صفهها صف برکشیده

6 بسر بر نو خطان تاج مکلل %~% کشیده حلقه چون خط مسلسل

7 بدست آورده هر یک جام زرین %~% چو ماهی کاورد بر دست پروین

8 ز گلبن تا بگلبن می گرفته %~% ز رنگ می رخ گل خوی گرفته

9 ز سر مجلس بدست پای مردان %~% پیاله همچو دستنبوی گردان

10 زده گز بر گلو مرغ مسمن: %~% صراحی از میان پر تابگردن

11 چو خونی رنگ شیر دختر رز %~% ولیکن گشته بی شوهر زبان گز

12 شراب زهرگین شکر فشانده %~% زمی مرغ صراحی پر فشانده

13 صلای باده در یک گوش رفته %~% ز راه گوش دیگر هوش رفته

14 بخار عود میشد بیست فرسنگ %~% مشام از مغز کرده دود آهنگ

15 بخور افگنده در سرها بخاری %~% ز مشک افتاده در مجلس غباری

16 هوای شمع روشن گشته تیره %~% ز دود عود و از گرد زریره

17 بت نوروز رخ چون عید خرم %~% مه خورشید فر در زیر شبنم

18 لبالب آب دندان در برابر %~% پیاپی کرده جام می سراسر

19 فروغ دامن می آستین سوز %~% می اندر پوست گشته پوستین دوز

20 صراحی همچو مرغان سحرخیز %~% ز مخلب کرده در مجلس شکر ریز

21 زالحان سرود عاشقانه %~% شده رقاص نقش آستانه

22 ز عکس باده در جام گهر دار %~% شده سرمست صورتهای دیوار

23 می سرکش نشسته در دم چشم %~% ز مستی پای کوبان مردم چشم

24 لب شیرین ترکان تروش روی %~% بنطق تلخ شورانگیز هر سوی

25 فروغ روی چندان حور زاده %~% جهانی را بهشتی نور داده

26 ز لعل شاهدان آب دندان %~% شده می همچو گل در جام خندان

27 شعاع شمع روشن کرده مجلس %~% سماع جمع جان را گشته مونس

28 فروغ شمع بر جام اوفتاده %~% بشب خورشید در دام اوفتاده

29 ز نور شمع شب را روز گشته %~% جهانی را جهان افروز گشته

30 چو باد صبح در عالم وزیده %~% حریفان را صبوحی ms223 در رسیده

31 بباد صبح در تختی نهاده %~% چو آتش جمله در تختی فتاده

32 سپیده دم فسرده زرده شمع %~% گدازان باد پیه گرده شمع

33 مه از خون شفق سر جوش خورده %~% شب از زرین طبق سرپوش کرده

34 خمار اندر خیال می پرستان %~% ببازی خیال آورده دستان

35 صبوحی را صراحی پر نهاده %~% ز‌آب تلخ چرب آخر نهاده

36 حریفان جمله دریاکش نشسته %~% چو کوهی بر سر آتش نشسته

37 شده درگوش مرغان صبوحی %~% چو موسیقار قول بوالفتوحی

38 قرابه دیده چون خم دستیاری %~% پیاله کرده از می سنگساری

39 قدح بر چنگ و برنای عراقی %~% گرفته راه نی با چنگ ساقی

40 سبک گشته دل ازتنگی سینه %~% همه مردان گران از آبگینه

41 گشاده چار رگ از لب صراحی %~% شده خون در تن از مستی مباحی

42 شبی خوش بود و مهتابی دل افروز %~% قدح مهتاب میپیمود تا روز

43 بساقی گفت شاه عاشق مست %~% که می درده که چون گل رفتم ازدست

44 ز می گر شد گران جان سبکبار %~% گران جانی مکن دستی سبک دار

45 مرا چندان می خوش ده بزودی %~% که ماه من شود زیر کبودی

46 برآرم همچومستان های و هویی %~% که پیدا نیست هشیاریم مویی

47 بگفت این و سماع فرد درخواست %~% زبی خویشی دلش ار درد برخاست

1 درآمداکدشی دوشیزه ناگاه %~% پریشان کرده مشک تازه بر ماه

2 نگاری دستیارش شوخ دیده %~% خط سرسبزش از گل بر دمیده

3 خطی آورده بر لعل شکرخای %~% گل گرد رخش را خار در پای

4 بت گلرنگ راه خارکش زد %~% بنوک خارراهی سخت خوش زد

5 ز زخمه آب زر بیرون چکانید %~% ز دل زخم زبانش خون چکانید

6 بهر زخمی که او بر رود میزد %~% مه نورا کلوخ امرود میزد

7 چو بر زد دست بر سر جادوی را %~% بسر رفتند راه راهوی را

8 ازان ره دل چنان از راه میشد ms224 %~% که ره بر رهروان کوتاه میشد

9 ز خوشی جان صوفی خرقه کش بود %~% که عود آن شکر لب سخت خوش بود

10 شکر لب عود چون آتش همیزد %~% شکر میریخت والحق خوش همی زد

11 بخوشی شعر شکر بار میگفت %~% بمستی این غزل را زار میگفت

12 مخسب ای ساقی و در ده شرابی %~% ز جامی بر لب جانم زن آبی

13 روان کن آب بر آب روان زود %~% که عالم گویی از سر نوجوان بود

14 چو رخ در خاک خواهد ریخت چون گل %~% می گلرنگ ده بربانگ بلبل

15 بسی گل بر دمد دل چاک کرده %~% تو روی همچو گل در خاک کرده

16 میی در ده که امشب نیم مستیم %~% که ما از بهر رفتن آمدستیم

17 چو وقت صبحدم یک جام خوردیم %~% بمی بر صبح بی شک شام خوردیم

18 بیار ای سبز خط یک جام گلبوی %~% که پیدا شد خط سبز از لب جوی

19 چو آب خضر درجام می ماست %~% کجا میریم گر مرگ از پی ماست

20 چه میگویی بریز از دیده جویی %~% که دی رفت و ز فردا نیست بویی

21 دمی برخیز این افتادگی چیست %~% بسر شد عمر این استادگی چیست

22 برو دریاب امروزی که داری %~% خوشی میساز با سوزی که داری

23 غنیمت گیر این یکدم که هستت %~% بغارت کرده این صد غم که هستت

24 چو از خود میتوان رستن بیکدم %~% نیرزد شادی عالم بیک غم

25 چو جوی خون بخواهد ریخت ایام %~% می چون خون ده ای دلجوی از جام

26 خوشی امروز خود فردا چه جویی %~% دمی در شور شو سودا چه جویی

27 رگ اندوه را از عیش پی کن %~% بشادی می خور و می نوش هی کن

28 شکم در نه شکم را بار بردار %~% مکن جان و بتن دستی بسر آر

29 چوکار این جهان در دست داری %~% زیان وسود و نیست ms225 و هست داری

30 برو یا توبه کن یا توبه بشکن %~% چه باشی در میان نه مرد و نه زن

31 چو خسرو این سخن بشنید از سوز %~% بزدیک نعره و گفت ای دل افروز

32 اگرچه بس براحت میزنی تو %~% نمک را بر جراحت میزنی تو

33 بریز آب رزازدست ای پریزاد %~% که هرگز زخمه دستت مریزاد

34 هزاران اشک غلتان گشته در خون %~% ز چشم نیم مستان ریخت بیرون

35 بوقت صبح مستان شبانه %~% برآوردند شوری عاشقانه

36 بگرد شاه خسرو صبح خیزان %~% بصحن باغ رفتند اشک ریزان

37 همه مخمور و می در سر فتاده %~% قدح در دست و سر در برفتاده

38 ز آه سرد مستان تنک دل %~% پیاله تا قیامت شد خنک دل

39 چو پیش حوض بنشستند مستان %~% برآمد از هزار آوازدستان

40 ز یکسو شمعها بر آب میتافت %~% ز یکسوی دگر مهتاب میتافت

41 ز یک سو چنگ و نی در جوش آمد %~% ز یک سو بانگ نوشانوش آمد

42 ز یکسو عود بر مجمر همی سوخت %~% ز یکسو جان و دل در بر همی سوخت

43 ز یکسو بوی می عالم گرفته %~% ز یکسو روی گل شبنم گرفته

44 ز یک سو ماهرویان ایستاده %~% ز یکسو مشک مویان ایستاده

45 ز یک سو مطربان بربط گرفته %~% ز یکسو نوخطان سر خط گرفته

46 جهانی چون بهشت و حور و ساقی %~% نبود از هیچ نوعی هیچ باقی

47 سماع و مستی و عشق و جوانی %~% گل صد برگ و آواز اغانی

48 می و آب روان و نور مهتاب %~% سماع بلبلان و شمع خوش تاب

49 رخ حور و نوای صبحگاهی %~% همه چون جمع شد دیگر چه خواهی

50 چو دوری چند گردان شد فلک وار %~% برآمد ناله از مستان بیکبار

51 ز یک یک رگ غریو از چنگ برخاست %~% دل پرتک بصد فرسنگ برخاست

52 بت بربر ره بربر همی زد %~% غزل ms226 میگفت و راهی تر همی زد

53 از آن تر زد که راهی داشت هموار %~% و یا نه آب دستش بود در کار

54 چنان زد آن تهی در پیش اصحاب %~% کز آب دست دستش گشت پرتاب

55 پریرخ بر بریشم قول میزد %~% بریشم نعره لاحول میزد

56 ز مستی یک نفس بلبل نمیخفت %~% طریق خارکش با گل همی گفت

57 خرد با باده پشتاپشت میرفت %~% دل از سینه بسر انگشت میرفت

58 چو آن مهپاره زخمه ساز می کرد %~% ستاره بر فلک پرواز میکرد

59 چو راه ترزند رود سه تا رود %~% فرود آیند مرغان از هوا زود

60 چونور شمع و آواز نوا بود %~% همه مجلس پر از نور و صفا بود

61 ز فر شمع روی دوست میتافت %~% زتف باده دل در پوست میتافت

62 فروغ شمع و آواز ارم بود %~% بتی بس خوش می لعلش کرم بود

63 می تر بر تهی دستان همی زد %~% بریشم بانگ برمستان همی زد

64 در آن مجلس همه دل بی همه بود %~% که نوش آب زمزم زمزمه بود

65 نگاری ارغوان رخ و اغوان ساز %~% باستادی اغانی کرد آغاز

66 بپیش شاه راه چنگ برداشت %~% براه این غزل آهنگ برداشت

1 می جان پرورم ده در صبوحی %~% لان الراح ریحانی و روحی

2 یک امشب از قدح می نوش تا لب %~% که فردا را امیدی نیست تا شب

3 چو بادی دی شد و فردا نیامد %~% غم ما را سری پیدا نیامد

4 بهاریخوش بخور با صبح خیزان %~% که عمرت پیش دارد برگ ریزان

5 چو مرغ صبحگاهی زد پر وبال %~% پر و بالی بزن تا خوش شود حال

6 ز دور باده گر دلشاد گردی %~% دمی از جور چرخ آزاد گردی

7 چو می بر بایدت دور زمانه %~% دمی بنشین بعشرت شادمانه

8 که چون کشتی عمر افتد بگرداب %~% امان نبود که یک شربت خوری آب

9 ترا ms227 عمری که با صد گونه پیچست %~% یک امروزست و آنهم پی بهیچست

10 سحرخیزا می بنشسته درده %~% ز پسته بوسه سر بسته در ده

11 برآورهای و هویی همچو مستان %~% ز نقد عمر داد وقت بستان

12 میی در ده که جمله سر براهیم %~% که مهمان جهان از دیرگاهیم

13 میی در ده تو ای سرو سهی زود %~% که زود از ما جهان خواهد تهی بود

14 ز صد شادی دلت آرام یابد %~% اگر یک باده در تو کام یابد

15 بیا تا امشبی دلشاد باشیم %~% شبی از غم چو سرو آزاد باشیم

16 بشادی آستینی بر فشانیم %~% چوتنگ آید اجل مرکب برانیم

17 دمی بر بانگ چنگ و ناله نی %~% سراسر کن قدح در ده پیاپی

18 برآمد از جهان آواز مستان %~% ببد مستی جهان را داد بستان

19 می و معشوق و عشق و روز نوروز %~% ز توبه توبه باید کرد امروز

20 بیار آن باده خوشبوی چون مشک %~% که تا تر گردد از می مان لب خشک

21 چو مطرب این غزل برگفت شهزاد %~% میان باغ از مستی بیفتاد

22 سوی قصر گلش بردند از باغ %~% رخ گل شد از آن چون لاله پر داغ

23 چو دیگر روز از این طاق مقرنس %~% جهان پوشیده شد در زرد اطلس

24 همه روی زمین بگرفته زردی %~% بیک ره آسمان شد لاجوردی

25 بیامد خسرو و بر تخت بنشست %~% بمخموری گرفته جام در دست

26 ز سر در مجلسی نو ساز کردند %~% همه ساز طرب آغاز کردند

27 یکی ساقی خاص شاه بی ریش %~% کزو دل ریش میکندی ز تشویش

28 شکر دزدیده لعلش درمزیده %~% بجان زرداده دشنامش خریده

29 اگر بفروختی عالم سزیدی %~% بر آنکس کو ازو بوسی خریدی

30 لب او رهزن پیر و جوان بود %~% بدندان همه پیران ازان بود

31 صلای تلخ می در داد ساقی %~% ز شیرینی خود نگذاشت باقی

32 چو باده پای ms228 کوبان بر سر آمد %~% شه از یک کاسه چون دیگی برآمد

33 چو شه را باده در سر کارگر شد %~% بمطرب گفت خسرو بیخبر شد

34 برای کوری شاه سپاهان %~% بزن ای نغمه زن راه سپاهان

35 یکی یوسف جمالی عود برداشت %~% زبان در نغمه داود برداشت

36 شکر لب چون بریشم بست بر عود %~% ز پرده برگشاد آواز داود

37 چو گوش کرنا مالید هموار %~% بسر گردید گردون کرناوار

38 ز مجلس الصلای نوش برخاست %~% ز دل فریاد و از جان جوش برخاست

39 درآمد مرغ بریان مرحبا گوی %~% بصد الحان صراحی الصلا گوی

40 صراحی خود نفس تا پیش و پس داشت %~% مگر از باده تنگی نفس داشت

41 می چون خون بی اندازه میشد %~% جگر زان خون ببر در تازه میشد

42 جگر را بود آن می آب کسنی %~% کسی کان می بخورد او بود کس نی

43 زمانی بود خوانی بر کشیدند %~% جهانی تا جهانی برکشیدند

44 صراحی از قفا خوردن باستاد %~% قدح از آب تا گردن باستاد

45 بیاوردند از صد گونه جلاب %~% قدح پرماهیان کرده چو سیماب

46 چو دف از سر قدح یکسان ز هر سو %~% بپای افگنده همچون چنگ گیسو

47 چو شربت رفت خوانسالار بنهاد %~% زهر نوعی ابا بسیار بنهاد

48 ندیده بود هرگز گرده ماه %~% ز خوان آسمان چون خوان آن شاه

49 نواله داشت در بر نان ز هر سوی %~% هریسه داشت در سر خوان زهر سوی

50 ابا و قلیه و حلوا و بریان %~% نهاده تا بشیر مرغ بر خوان

51 چو نان شد خورده آمد خادمی چست %~% بطشت و آب هر کس دست میشست

52 چوخوان از پیش خسرو بر گرفتند %~% طری مجلس نو بر گرفتند

53 شه از ساقی گلرخ جام درخواست %~% زهرمطرب سماع عام درخواست

54 بیک ره مطربان نام بردار %~% نهادند آنچه دانستند در کار

1 یکی پیری که او در پشت خم داشت ms229 %~% رگ و پی جمله بیرون شکم داشت

2 بسان دختری در پیش مادر %~% شده چون مصلحان در زیر چادر

3 چو مادر دست در خنیاگری برد %~% ازان دختر بناخن دختری برد

4 بسر ناخن ز زیر نیم چادر %~% ده و دو پرده ظاهرکرد بر در

5 بلی کو خم گرفته چون گمان بود %~% بران پل بحر شعرتر روان بود

6 ولی بر بحر هرگز پل نبودست %~% مگر گویی پلی زان سوی رودست

7 که از هرجا که برگویی سرودی %~% بپل با تو برد بیرون برودی

8 چو آواز از رگ آزرده بنمود %~% ز یک پرده ده و دو پرده بنمود

9 ز پرده روی بیرون کرده بودی %~% ولی آواز او در پرده بودی

10 نجنبیدی برو یک رگ ز سستی %~% چو زخمش آمدی دیدی درستی

11 مر او را نام گنج باشگونه %~% که موی سر نبودش هیچگونه

12 چو موی سر نبودش هیچ بر جای %~% چگونه میکشید او موی در پای

13 کسی کان پیر را در بر گرفتی %~% خوشی آن پیر زاری درگرفتی

14 بزاری پیر را دل زنده میداشت %~% رگی با جان هر شنونده میداشت

15 اگرچه پشت خم داشت و کهن بود %~% ولیکن سخت پیری خوش سخن بود

1 یکی صورت درآمد ماه پیکر %~% نهاده همچو گردون پای بر سر

2 رخی مانند ماه آسمان داشت %~% ولیک از پنج ماه نوفغان داشت

3 تپانچه بر رخ چون ماه میخورد %~% چنان کز درد آن فریاد میکرد

4 چنان میتافت رویش از برون دست %~% که از چستی بچنبر می برون جست

5 چو آوازش بچنبر جان برآورد %~% سر بسیار کس در چنبر آورد

6 چو گردون چنبری گشت آشکاره %~% جلاجل چنبرش همچون ستاره

7 سه چیز مختلف او را تن آمد %~% ز حیوان ونبات و معدن آمد

8 دو روی و چار گوشش بود و سرنه %~% بسی زد حلقه از هر سوی و درنه

9 چو می بنواخت از ms230 مهر دلش دوست %~% ازان شادی نمیگنجید در پوست

10 اگرچه دید روی دوست بیرون %~% نیامد پیش او از پوست بیرون

11 اگرچه پوست از آهو رسیدش %~% ولی شیرافگنی نیکو رسیدش

12 چو آن بی پا و سر برداشت آواز %~% نمیدانست کس از پای سر باز

13 چو آواز خوشش بیهوش میداشت %~% خوش آوازی خود را گوش میداشت

14 بهر پرده رهش پیوسته بودی %~% ولکین پرده او بسته بودی

15 نگاری ماهروی از پرده برخاست %~% بزد آن کوژ را در پرده راست

1 یکی طاوس فر بگرفته ماری %~% چه ماری همچو کار افتاده زاری

2 تهی و قعر جان را در همی داد %~% نی و خوشی چو شکر پر همی داد

3 نفس زد گرچه شخصش بی روان بود %~% بسی نالید اما بی زبان بود

4 بپاسخ بود بانگش بیست دربیست %~% نبودش جان ولی از باد میزیست

5 قلم بود و خطش گرد دهان بود %~% قلم استاده و انگشتان روان بود

6 چو نبضش دلبری آورد در دست %~% ز نبضش همچو نبض انگشت میجست

7 عجایب همدمی بود او دهان را %~% که دم خوردی و دم دادی جهان را

8 نه خلق از حلق فرسودن گرفتش %~% نه دم از باد پیمودن گرفتش

9 چرا چندین دم او تیز رو بود %~% چو میدانست کز بادی گرو بود

10 اگر بادی برو جست از نزاری %~% برون آمد ازو صد بانگ و زاری

11 زمانی شور در آفاق افگند %~% زمانی پرده بر عشاق افگند

12 گهی راه عراق آهسته میزد %~% گهی راه سپاهان بسته میزد

13 مخالف را چو در ره راست افگند %~% بصنعت جادویی کرد از نهاوند

14 چگویم چون همه کاری نکو کرد %~% نوایی داشت هرکاری که او کرد

15 چه گر از لاغری بی بیخ و بن بود %~% ولکین لعبتی شیرین سخن بود

1 بتی خوشبوی همچون مشک بویا %~% زبان در بستهیی را کرده گویا

2 شکسته بستهیی دو دست بر ms231 سر %~% بیکسو فربه و یک سوی لاغر

3 رگش از نیش آوازی نکوداشت %~% برگ در استخوان گیسوی او داشت

4 چو از زخمه رگش زاری گرفتی %~% چو زخمه دل نگونساری گرفتی

5 بشادی دایهیی در بر کشیدش %~% ولی چون راه زد پی برکشیدش

6 خروشان گشت طفل رنج دیده %~% که بخروشد بسی پی برکشیده

7 همی بر پهلویش زد دایه ناگاه %~% که او پهلوتهی میکرد از راه

8 نبودی در رگش خون از نزاری %~% ولیکن جوی خون راندی بزاری

9 بهر دم دایه زخمش بیش میزد %~% بزخمه در رگ او نیش میزد

10 بمالش برد از گوشش گرانی %~% رگی در گوش داشت از مهربانی

11 اگر یک ناله بودی بیحسابش %~% فتادی هم ازان پرده حجابش

12 حسابی ناگزیر راه بودش %~% ادب از دایه دلخواه بودش

13 بنوک خار لب میدوخت او را %~% حساب انگشت میآموخت او را

14 اگرچه بر طریق خویش میبود %~% اسیر گوشمال و نیش میبود

15 ز درد زخم نیش آن طفل مضطر %~% ببسته بود ساعد را سراسر

16 چو شاه از جشن کردن بازپرداخت %~% بعشرت با گل دمساز پرداخت

17 گل و خسرو بهم چون مهر با ماه %~% بشادی باده نوشیدند شش ماه

18 جوانی بود و عشق و کامرانی %~% چه خوشتر باشد از عشق و جوانی

19 بهم بودند دلخوش روزگاری %~% ولیکن در میان نارفته کاری

20 در آن بودند تا خسرو بصد ناز %~% بخواهد از پدر گل را باعزاز

21 کنون بنگر کزین دهر پریشان %~% کجا خواهد رسیدن حال ایشان

22 تو حاضر باش تا من رازگویم %~% چو شکر قصه گل بازگویم

23 زهی عطار کز فضل الهی %~% بحمدلله تو داری پادشاهی

24 تویی اعجوبه دوران سخن را %~% تو دادی از معانی جان سخن را

25 زهی صنعتگری احسنت احسنت %~% زهی در پروری احسنت احسنت

26 شکن بین در سر زلف سخنها %~% زهی شیرین سخنها و شکنها

27 چو دستم داد بسیاری صنیعت %~% بفریاد ms232 آمد از دستم طبیعت

28 منم امروز در ملک سخن شاه %~% بهرمویی نموده در سخن راه

29 عروض آموز کژ طبعان صریرم %~% ترازوی سخن سنجان ضمیرم

30 ضمیرم در جنان زیبا زند جوش %~% که حوران مینهندش دربناگوش

31 ضمیر من خلیل آسا از آنست %~% که هم ز انگشت خود شیرم روانست

32 معانی ضمیرم را عدد نیست %~% مرا این بس که از خلقم مدد نیست

33 نه غایت می درآید در معانی %~% نه نقصان میپذیرد این روانی

34 مراحق داد در معنی هدایت %~% ازین معنیست معنی بی نهایت

1 الا ای روشنایی بخش بینش %~% تویی گنج طلسم آفرینش

2 تویی گنج وجهان پرگوهر از تست %~% سپهری و فلک پراختر از تست

3 ز گنج عشق گوهر بر جهان ریز %~% شراب معرفت در حلق جان ریز

4 جهانی خلق را یکرنگ گردان %~% جهان بر کور چشمان تنگ گردان

5 ز یک رنگی برآور روشنایی %~% دو عالم را بهم ده آشنایی

6 چو شمعی خویشتن سوزی بیاموز %~% تو میسوز و جهانی می برافروز

7 چو هستت قدرت پاکیزه گویی %~% که هم یک رنگ هم دوشیزه گویی

8 ز هر علمی که باید بهره داری %~% بمیدان سخن دل زهره داری

9 ز تو گر ذکر ماند در زمانه %~% عوض باشد ز عمر جاودانه

10 چه بهتر مرد را از یادگاری %~% که بعد از وی بماند روزگاری

11 کنون از سر بگستر داستانی %~% که دربند تواند این دم جهانی

12 چنین گفت آنکه از ابر معانی %~% مسلم آمدش گوهر فشانی

13 که چون هرمز نهاد آن مکر آغاز %~% که تا گل را ستاند از پری باز

14 چهل روز از سپاهانی امان خواست %~% امان دادش چنان کش دل چنان خواست

15 ولی شاه سپاهان آن چهل روز %~% چهل ساله کشید از دست دل سوز

16 نبودش صبر تا خود کی درآید %~% که آن چل روز بی پایان سرآید

17 فرو شد از هم و ms233 بگداخت از سوز %~% چله میداشت گفتی آن چهل روز

18 نه روزی دل بر آسودی بسوزش %~% نه یک شب خواب بودی تا بروزش

19 نیابد چشم عاشق خواب هرگز %~% که نبود چشم او بی آب هرگز

20 همه اندیشه آن بودش شب و روز %~% که تا چل روز آید آن دل افروز

21 چو باز آید رهی گیرم ز سرباز %~% ز پایش موزه اندازم بدر باز

22 بنگذارم دمی از خویش دورش %~% کنم از هرکه پیش آید نفورش

23 بمیزانش کشم وانگه بدرخواست %~% خوشی در پرده خود بینمش راست

24 حسابی میگرفت آن شاه غافل %~% که نبود آن حساب از هیچ عاقل

25 بدو عقلش بگفت از خام کاری %~% که شاها خط دوکش گر عقل داری

26 بآخر چون بآخر شد چهل روز %~% نشد آگه ز هرمز شاه دلسوز

27 نشست آن شه پگاه از خون برش تر %~% که تا هرمز کی آید از درش در

28 بسی بنشست و بس برخاست آن شاه %~% نیامد هیچکس پیدا ازان راه

29 بدل میگفت امروزی کنم صبر %~% که تا فردا براید ماهم ازابر

30 بیاید پیش من هرمز پگاهی %~% ز گلرخ پس رو خود کرده ماهی

31 بدین امید روز آورد با شب %~% ولی تا روز آن شب کرد یارب

32 همه شب جای خوابش خون گرفته %~% زمین از اشک او جیحون گرفته

33 درش در چشم ازان وسواس میگشت %~% مژه در چشم او الماس میگشت

34 چو در از چشم او پیدا همی شد %~% کنار او ز در دریا همی شد

35 گهی از روی گلرخ یاد میکرد %~% گهی از شوق او فریاد میکرد

36 گهی چون مرغ بی آرام میشد %~% گهی از تخت زر بر بام میشد

37 گهی از در چو باد صبح میجست %~% گهی دل در کلید صبح میبست

38 گهی گفت ای حکیم ناوفادار %~% چو شد چل روز چون نایی پدیدار

39 مکر او نیز بر دست ms234 پری ماند %~% پری بردش ازان از من بری ماند

40 چو شمعی شب بروز آورد از سوز %~% ولی زان شب بتر بودش دگر روز

41 چو دراز برج گردون باز کردند %~% کواکب خانهها را ساز کردند

42 همه یکسر بدان در دردویدند %~% ازان چون صبح بدمد ناپدیدند

43 چو قرص تیغ زن بگشاد بازو %~% چو پرآتش تنوری در ترازو

44 بجوشید ازتنور آتشین خوش %~% جهان شد جمله پر طوفان آتش

45 چو طاوس مرصع بال گردون %~% علم زد با هزاران جلوه بیرون

46 یکی را شه بر هرمز فرستاد %~% که ای استاد بگذشت آن بر استاد

47 بگو کز چیست این چندین مقامت %~% بیا چون گشت چل روزی تمامت

48 مرا خود دل ز غم زیر و زبر شد %~% که تا این چل شبانروزم بسرشد

49 قدم در نه رها کن از سخن دست %~% چو زلف گلرخ این چل را مکن شست

50 شبانروزی دگر کاری ندارم %~% مگر بنشسته روز و شب شمارم

51 نهادی از پی این عهد گردن %~% کنون هم سر مپیچ ازوعده کردن

52 اگر بنشستهیی و گر بپایی %~% ز پا منشین چنان کاین دم بیایی

53 اگر گل را گرفتی پیشم آری %~% مرا دلخوش کنی با خویشم آری

54 چو آن مرد این سخن بشنید از شاه %~% بزخم پای گرد انگیخت از راه

55 چوتیری کاورد قصد نشانه %~% شد آن پرتک سوی هرمز روانه

56 چونزدیک در هرمز رسید او %~% در هرمز چو آهن بسته دید او

57 بنرمی حلقه برسندان در زد %~% چو کس پاسخ ندادش سخت تر زد

58 بصد در در بزد آن در زن خوار %~% درش نگشاد و لرزان گشت دیوار

59 زمانی در زدن را باز میداد %~% زمانی از برون آواز میداد

60 چو دادی از برون بسیار آواز %~% صدادادی جوابش از درون باز

61 یکی همسایه بی سایه ناگاه %~% برون آمد چو خورشیدی ز خرگاه

62 بگفتش در مزن ای ms235 در زن سرد %~% مکوب ای آهنین دل آهن سرد

63 که چل روزست تا هرمز بشبگیر %~% از اینجا شد برون چون از کمان تیر

64 سه زن را با دو تن دیگر ببردست %~% مگر ایوان بدیگر کس سپردست

65 چو پاسخ یافت از زن مرد در زن %~% بجست از جای چون ارزن زدرزن

66 چوباد از رهگذر حالی گذر کرد %~% برشه رفت و زان حالش خبر کرد

67 شه از گفتار مرد از جای برجست %~% چو شیری مست میزد دست بر دست

68 گهی لب را بدندان پاره میکرد %~% گهی جان را بمردی چاره میکرد

69 گهی ز اندیشه در سودا فتادی %~% گهی در دست صد غوغافتادی

70 گهی در تاب شد چون شیر از تف %~% گهی چون شیر میریخت از لبش کف

71 رگش رادیده میبرید بی نیش %~% دلش از غصه میغرید بیخویش

72 برآمد آه خون آلود از شاه %~% که دانست آنکه هرمز بردش از راه

73 زبان بگشاد کاحسنت ای سگ شوم %~% نکوکاری بکرد این بدرگ روم

74 چو بد کردم بدم افتاد از خویش %~% کسی کو بد کند بد آیدش پیش

75 یقین دانم که این فکری نه خردست %~% که این زن را چنین از راه بردست

76 ندانم تا چسان تزویر آمیخت %~% که گل با او چو می با شیر آمیخت

77 ندانم تا چه زرق و جادویی کرد %~% که گل با من چنین کدبانویی کرد

78 ندانم تا چه دم داد آهنم را %~% که گل برداشت چون بادی قدم را

79 کلوخ امرود کرد آن سگ بدستان %~% کلوخ آمدمگر برنارپستان

80 دلش را زو کلوخی بود در راه %~% که آبی برکلوخش ریخت ناگاه

81 مگر سنگیش ازو در کفش افتاد %~% که شد همچون کلوخی کفشش از یاد

82 مگر کفشش ازو در اندرون گشت %~% بمن بگذاشت کفش ازدر برون جست

83 چنان بی کفش رفت آن شوم زاده %~% که مرد کفش دردامن پیاده

84 ms236 مگر هرمز چو مرد کشفگر شد %~% که گل را پاره بردوخت و بدر شد

85 مرا زین کفشگر رویی بنفشست %~% که کافر نعمت و کافر درفشست

86 اگر خوردی ز کفش من قفا او %~% بزیر کفش منشاندی مرا او

87 زن ناپارسا درخورد تیغست %~% اگر روزی خورد روزی دریغست

88 سگ از بیگانه با فریاد گردد %~% ز روی آشنا دلشاد گردد

89 سگ از وی به که سگ همخانهیی را %~% بنگذارد شود بیگانهیی را

90 دریغا کان سگ از دامم برون جست %~% وزو آتش ز اندامم برون جست

91 دریغا گر مرا بودی خبر زود %~% ولیکن چون کنم دیرم خبر بود

92 کرا افتاد هرگز در جهان این %~% زهی کار جهان کار جهان بین

93 گرامی داشتم آن شوم زن را %~% بپروردم بلای خویشتن را

94 سخن جز بر مذاق او نگفتم %~% بسالی در فراق او نخفتم

95 چوجانی برگزیدم از جهانش %~% پس آنگه خواندمی آرام جانش

96 شبی گر دست من بروی رسیدی %~% بده روز آتش اندر نی دمیدی

97 بتندی پیرهن را چاک کردی %~% بکندی موی و بر سر خاک کردی

98 برآوردی فغان از دل بزاری %~% مرا از در برون راندی بخواری

99 وگر استادمی از دور بر راه %~% چو چشم او در افتادی بدرگاه

100 دو چشم از چشم من برهم نهادی %~% چنین این خسته را مرهم نهادی

101 بپوشیدی بپرده روی از من %~% گریزان گشتی از هر سوی از من

102 ز زنگی طفل چون آرد هراسی %~% ز من او بیش آوردی قیاسی

103 چه گر شاهی بقال و قیل بودم %~% بچشم گل چو عزرائیل بودم

104 چنان ترسیدی از من آن جفا کیش %~% که من زومی بترسیدم ازو بیش

105 اگر دیدی مرا درجای خالی %~% بگردانیدی از من روی حالی

106 نه گوهر خواستی نه جامه وزر %~% نه آرایش نه مشاطه نه زیور

107 ز شادی منش اندوه بودی %~% ز مهرم بر دلش صد ms237 کوه بودی

108 اگر روی مرا در آب دیدی %~% بشب هندوستان درخواب دیدی

109 ز خود صد دستبردم برشمردی %~% بنرد حیله صد دستم ببردی

110 مگر گفتم ز روی شرمگینی %~% ندارد آرزوی همنشینی

111 مگر گفتم که از بس پارسایی %~% همه ننگ آیدش از پادشایی

112 مگر گفتم ز بیماری چنانست %~% که گر با من بود او رازیانست

113 چه دانستم که آن شوم زبونگیر %~% درون پرده خواهد شد برونگیر

114 مرا گوید سوی باغم کسی کن %~% چوباز آیم تماشاها بسی کن

115 نبودش هیچ دامنگیر با من %~% ازان درچید ازین سرگشته دامن

116 دریغا گر کسم آگاه کردی %~% سپه درحال عزم راه کردی

117 نمیگردد کمم یکدم ز دل سوز %~% چه سازم چون کنم بگذشت چل روز

118 چه سگ بود آنکه گل را برده از راه %~% نترسید و نه اندیشید از شاه

119 حکیمی و پزشکی کرد تلبیس %~% که تا از راه برد او را چو ابلیس

120 ولیک آن مرد را این دست ازان بود %~% که بس نیکو و بس شیرین زبان بود

121 چو بس پاکیزه بود آن مرد دانا %~% شد از پاکیزگی بر گل توانا

122 درین معنی مرا اول گنه بود %~% که او در شهر همچون خاک ره بود

123 رسانیدم ز خاکش سر بگردون %~% مکافاتم چنین کرد آن سگ دون

124 چو پای از جای شد بر پی چه پویم %~% که یار از دست دادم می چه جویم

125 شد القصه ازین غصه شب و روز %~% چو شمعی اشک میبارید در سوز

126 بشب در یک زمان خوابش نبودی %~% بجز خون بر جگر آبش نبودی

127 چونی زاتش دلش در سینه میسوخت %~% ز بی مهری گل در کینه میسوخت

128 بران بنشست آخر شاه خونخوار %~% که تا از پرده چون آید برون کار

129 درون پرده زان دل بیقرارست %~% که کار پرده بیرون از شمارست

130 کنون با حال خسرو شاه آییم %~% سپاهان ms238 رفت با این راه آییم

1 چنین گفت آنکه استاد جهان بود %~% که در باب سخن صاحبقران بود

2 که چو شش ماه خسرو بود با گل %~% بهردم عشرتش نوبود با گل

3 گهی با گل می گلفام خوردی %~% گهی صد بوسه از گل وام کردی

4 گهی آن وام گل را بازدادی %~% گهی گل را بهای ناز دادی

5 گهی سیمین برش در برگرفتی %~% گهی خاک رهش در زر گرفتی

6 زمانی عشرتی نوساز کردی %~% زمانی خلوتی آغاز کردی

7 زمانی از گلش شکر چشیدی %~% زمانی تنگ شکر درکشیدی

8 چو در برداشت چون گل دلستانی %~% نکردی یاد از حسنا زمانی

9 چو گل باشد که از حسنا کند یاد %~% چو در باشد که از مینا کند یاد

10 چو سر باشد ز افسر کم نیاید %~% چو ماه آمد ز اختر کم نیاید

11 چو صبح آید که جوید وصل انجم %~% چو آید آب برخیزد تیمم

12 بسی بودی که حسنا پیش شهزاد %~% باستادی و شه را نامدی یاد

13 بسی بودی که خود را مینمودی %~% بشاه و شاه ازو آزاد بودی

14 بشادی خسرو و گل شام و شبگیر %~% بهم بودند دایم چون می و شیر

15 دل حسنا ز گل درجوش افتاد %~% گهی برخاست و گه مدهوش افتاد

16 بجوش آمد در آن اندوه رشکش %~% کنارش گشت دریایی زاشکش

17 ز دانا این سخن آمد مراخوش %~% که گفتارشک سوزان تر ز آتش

18 نباشد رشک زن بر کس مبارک %~% که رشک زن بود زخم بلارک

19 روا دارد که سر بر جای نبود %~% ولی با سوز رشکش پای نبود

20 کسی داند که رشک آدمی چیست %~% که او در رشک روزی تا بشب زیست

21 شبی کان شب سیه تر بود از قار %~% شبی تیره چو روز دوری از یار

22 جهان تاریک تر از روی زنگی %~% چو چشم مور بر حسنا ز تنگی

23 دمش از ms239 آه دل آتش فروزان %~% نشسته اشک ریزان سینه سوزان

24 همه شب بود حسنا حیله اندیش %~% که تا گل را چسان بردارد از پیش

25 یکی مکری بساخت از نوک خامه %~% جهان افروز را بنوشت نامه

26 جهان افروز کدبانوی او بود %~% که حسنای گزین هندوی اوبود

27 در آن نامه نوشت از حال هرمز %~% که این برنا یکی شاهست کربز

28 طبیبی نیست او صاحب کلاهست %~% که قیصر زاده رومست و شاهست

29 اگر روزی شود با چرخ درخشم %~% کند خشمش فلک را خاک در چشم

30 وگر بر مهر بگشاید ره چهر %~% زمین بوسند پیش او مه و مهر

31 سپاه او فزونند از هزاران %~% صدی بشمر بهر یک قطره باران

32 خزانهش از قیاس اندکی گیر %~% ز یک یک برگ هر شاخی یکی گیر

33 سمند و ابلقش را نیست پایان %~% ولی هستش عدد ریگ بیابان

34 چنین شاهیست گفتم با تو حالش %~% ازان گلرخ چنین شد در جوالش

35 پزشکی مکر آن مکار بودست %~% که با هم پیش از اینشان کار بودست

36 چو خسرو را دل گل بود خواهان %~% ز شهر روم آمد با سپاهان

37 ز اسپاهان بصد افسونش آورد %~% براه رازیان بیرونش آورد

38 بتک از اسپ تازی این نیاید %~% ز صد طرار رازی این نیاید

39 چو بر گل دست یافت از راه بردش %~% بشب از باغ شه ناگاه بردش

40 مرا در نیمه ره گشت معلوم %~% که آن زن گلرخست و او شه روم

41 گر آنجا گشتمی آگه ازین کار %~% برون آوردمی شه را ازین بار

42 مرا زین کارغم بسیار افتاد %~% ولیکن چون کنم چون کار افتاد

43 در آن شب گو برون شد از سپاهان %~% دلم خاتون خود را بود خواهان

44 مرانگذاشت هرمز از بر خویش %~% وگرنه کردمی کار از سرخویش

45 کنون هم گلرخ و هم شاهزاده %~% گهی شکر خورند و گاه باده

46 بهم در ms240 عشرتند این هر دو خوشدل %~% ز پر زاغ تا پر حواصل

47 نیاسایند یک ساعت زعشرت %~% دل حسنا بجان آمد زغیرت

48 بسا ننگا که باشد بر سپاهان %~% که زن دزدد کسی از شاه شاهان

49 بعالم هرکجا کاین قول گویند %~% ز ننگ شاه ما لاحول گویند

50 چه گر من کس نیم آن پیشگه را %~% ندارم طاقت این ننگ شه را

51 چوهرمز کرد ازینسان ناجوانی %~% من این را ننگ میدانم تو دانی

52 دو کس را معتمد بفرست ناگاه %~% که تاگل را بدزدم من ازین شاه

53 بدست معتمد بسپارم او را %~% که سیصد مکرودستان دارم او را

54 کنون این نامه سر در راه کردم %~% ترا از نیک و بد آگاه کردم

55 چو شد از نامه فارغ نوک خامه %~% ببازار آمد و برداشت نامه

56 فراز آمد سوی بازار گانان %~% بسی بودند پیران و جوانان

57 سپاهانی یکی بازارگان بود %~% که در بازارگانی خرده دان بود

58 برخود خواند حسنا آن زمانش %~% بپرسید آشکارا و نهانش

59 نخستین عهد دربست استوارش %~% که تا بازارگان شد رازدارش

60 یکی گوهر گشاد از بازوی خویش %~% نهاد آن مرد را با نامه در پیش

61 بدو گفت این گهر بر گیر و بستان %~% ولیک این راز من بپذیر و برسان

62 چو نامه سوی آن دلبر رسانی %~% هزاران گوهر دیگر ستانی

63 جهان افروز را ده نامه ازدست %~% وزو درخواه هرچت آرزو هست

64 کنون خواهم که وقت صبحگاهان %~% ازینجا سر نهی سوی سپاهان

65 چو جان این نامه با خود رازداری %~% وگر خواهی جوابش بازآری

66 چو هر نوعی سخن آن بیخبر گفت %~% بسوگند آن سپاهانی پذیرفت

67 ز شهر روم چون بادی بدر شد %~% چه باد از هرچه گویم زودتر شد

68 بدریا رفت و در دریا سفر کرد %~% وزانجا نیز بر صحرا گذر کرد

69 بوقت شام آمد در سپاهان %~% توقف کرد شب تا صبحگاهان

70 ms241 چو پیش آهنگ روز آهنگ ره کرد %~% شد از زردی رویش روی اوزرد

71 بزودی مرد سر از سوی ره تافت %~% که تا سوی جهان افروز ره یافت

72 بپیش پرده او مرد هشیار %~% جهان افروز را بستود بسیار

73 جهان افروز حالی پرده بگشاد %~% که تا آن نامه پیش پرده بنهاد

74 چو مهر نامه بگشاد آن پری روی %~% شد از رشک گلش نیلوفری روی

75 جهان بر چشم او چون پرنیان شد %~% جهان افروز گفتی از جهان شد

76 یکی آتش برامد تا سر او %~% که همچون لالهیی شد عبهر او

77 زمانی دست میزد موی میکند %~% زمانی لب زمانی روی میکند

78 شدش ناخن کبود و روی چون خون %~% حریر سبزش از خون گشت گلگون

79 پس آنگه برد آن نامه بر شاه %~% که تا شه گشت از آن دلخواه آگاه

80 گرفته نقطه خون جامه او %~% ز اشک آغشته گشته نامه او

81 که میدانست حال و کار آن ماه %~% ز عشق او دل وی بود آگاه

82 بگفت آن نامه را حالی ببردند %~% بدست شاه اسپاهان سپردند

83 چو شاه آن نامه حسنا فرو خواند %~% چو سودایی دران سودا فرو ماند

84 چو خواند آن نامه را و با خبر شد %~% چو زهری غصه بروی کارگر شد

85 درین اندیشه گفتی شه فرو مرد %~% چو شیدایی زمانی سر فرو برد

86 چوبا خود آمد آن از خویش رفته %~% فراق از پس خرد از پیش رفته

87 دو تن را خواند و از حسنا سخن گفت %~% که بس نیکوست هرچ آن سرو بن گفت

88 شما را میبباید شد بزودی %~% مگر ماهم براید از کبودی

89 گر او گل را بدزدید و صوابست %~% منش هم باز دزدم این جوابست

90 شدند آن هر دوحالی از سپاهان %~% چو از دوزخ برون صاحب گناهان

91 چو از صحرا سوی دریا رسیدند %~% درون رفتند ودریا را بریدند

92 بآخر ms242 چون سفر کردند در روم %~% طریق قصر گل کردند معلوم

93 چو دم زد یونس مهراز دم حوت %~% شفق بر گرد گردون ریخت یاقوت

94 شدند آن هر دوتن تا درگه شاه %~% نگه میداشتند از هر سویی راه

95 بدین ترتیب هر دو از پگاهی %~% باستادند تا وقت سیاهی

96 چو یک هفته برامد بامدادی %~% برون آمد ز در حسنا چو بادی

97 بدید آن هر دو را ناگاه بشناخت %~% ولی آن دم نظر بر راه انداخت

98 فراتر رفت زود از پیش آن در %~% بخواند آن هر دو را از زیر چادر

99 چوآن هر دو بحسنا در رسیدند %~% بپرسیدند و گفتند و شنیدند

100 چنین فرمود شان حسنای مکار %~% که صندوقی بباید ساخت ناچار

101 ستوران خوش و رهوار باید %~% سزا و لایق آن کار باید

102 که تا گل را بدزدم بامدادی %~% بدست هر دو بسپارم چو بادی

103 شما گل را بصندوق اندر آرید %~% دو دستش بسته برگرد سرآرید

104 دهان بندی کنید از معجز او %~% بر او بندید بند چادر او

105 بگفت این‌وزپی ایشان روان شد %~% وزان موضع بجای هر دوان شد

106 چو جای هر دو تن را کرد معلوم %~% بیامد تا بایوان شه روم

107 چوروزی ده گذشت آن مرد استاد %~% باستادی خود در کار استاد

108 بفرصت خواند گل را جای خالی %~% چو الماسی زبان بگشاد حالی

109 بگلرخ گفت کای خاتون کشور %~% خداوند منی و بنده پرور

110 ندارد هیچ شاهی چون تو ماهی %~% نیابد هیچ ماهی چون تو شاهی

111 نزاید هیچ مادر چون تو فرزند %~% نیارد هیچ قرنی چون تو دلبند

112 نکویی نام گیرد از رخ تو %~% شکر شیرین شود از پاسخ تو

113 اگر لعل تو گویم جان فزایست %~% وگر زلف تو گویم دلگشایست

114 بری همچون بلورتر تو داری %~% نمکدانی همه شکر تو داری

115 نکوتر مینیاید هیچ جایت %~% که نیکوییست از سر تا بپایت ms243

116 تو با این جمله خوبی و نکویی %~% کسی را با تو خوش نبود چه گویی

117 کسی بنشسته با حور بهشتی %~% چرا برخیزد از سودای زشتی

118 کسی را جفت باشد پادشایی %~% چرا عشرت گزیند باگدایی

119 کسی را نقد باشد چون تو دلکش %~% چرا نبود ز دیدار تو دلخوش

120 در آتش ماندهام از مشکل خویش %~% چو آتش میکشم غم در دل خویش

121 ازان ترسم که گویم راز با کس %~% که بیم جان من باشد ازان پس

122 کنون چون طاقتم از حد برون شد %~% دلم زین غصه چون دریای خون شد

123 نخواهم گفت راز خویشتن را %~% ولی وقتی که وقت آید سخن را

124 اگر با من کنی عهد و وفا تو %~% درین معنی امین گردی مرا تو

125 بشرط آنکه چون رازم نیوشی %~% نگهداری سخن رازم بپوشی

126 وگر گویی بکس راز نهانم %~% شوی هم در زمان در خون جانم

127 چو پاسخ یافت گل زان ماهپاره %~% ندید از عهد کردن هیچ چاره

128 چو عهدی بست با او گل بسوگند %~% زبان بگشاد حسنا کای خداوند

129 دل خسرو کنون با تو یکی نیست %~% دورویی میکند دایم شکی نیست

130 چنان کز پیش بود او کی چنانست %~% دلش در پرده برعکس زبانست

131 دل خسرو چو آتش بود با تو %~% بماند از آتش او دود با تو

132 ندارد با تو یک دم مهربانی %~% کند با تو برویی زندگانی

133 تو میدانی که خسرو بس جوانست %~% بزور و قوت او شیر ژیانست

134 اگر او را بوصلت رای بودی %~% ترا با زوراو کی پای بودی

135 جوان کو آگهی یابد ز معشوق %~% وگر باید شدن بالای عیوق

136 قدم گردد ز سر تا پای در راه %~% که تا چون کام دل یابد ز دلخواه

137 کسی را عشق باشد با جوانی %~% چو تو معشوق یابد رایگانی

138 بجزمی خوردنش کاری بود نیز %~% مگر او ms244 را نهان یاری بود نیز

139 اگر در کار تو سر تیز کارست %~% چرا از وصل تو پرهیزگارست

140 بدان ای بت که خسرو در فلان کوی %~% بتی دارد چو ماه آسمان روی

141 نکویی هم ندارد بی نهایت %~% ولی شیرینیی دارد بغایت

142 اگرچه گویی او حور بهشتست %~% ولی درجنب خوبی تو زشتست

143 اگر شیرینیش چندان نبودی %~% ازو خسرو چنین حیران نبودی

144 چنان از عشق او خسرو نژندست %~% که گویی بندبندش زیربندست

145 اگر روزی شکارش رای باشد %~% بردلدار جان افزای باشد

146 ززر و جامه چندانش بدادست %~% که گویی دختر قیصر نژادست

147 نهانی میرود شاه دل افروز %~% بر آن ماهرخ هر روز هر روز

148 اگر خواهی که شه را بنگرم من %~% ترا پنهان در آن ایوان برم من

149 چو پنهان در پس ایوان نشینی %~% بهم پیوند این و آن ببینی

150 ببینی تا چه باید ساخت چاره %~% که تا خسرو ازو گیرد کناره

151 ببینی آن زن بد را بدیدار %~% که زینسان شاه شد او را خریدار

152 چو گلرخ آن سخن بشنید از رشک %~% همه برگ گلش پرخون شد از اشک

153 چنان دردی پدید آمد بجانش %~% که غلتان گشت خون از دیدگانش

154 چنان در آتش و در تفت افتاد %~% که گفتی آتشی در نفت افتاد

155 بحسنا گفت اکنون آن زن شوم %~% که عاشق شد بروشهزاده روم

156 بمن بنمای تا رویش ببینم %~% نهان ازوی بکنجی در نشینم

157 پس آنگه چاره آن پیش گیرم %~% وگرنه راه شهر خویش گیرم

158 دران دلگرمیش حسنا بدر برد %~% بجای آن دو مرد بدگهر برد

159 چو آتش رفت و همچون دود برگشت %~% بدیشانش سپرد و زود برگشت

160 چو جای خویش را گلرخ چنان دید %~% جهان برچشم خود همچون دخان دید

161 دلش از مکر حسنا بحر خون شد %~% ز راه چشمه چشمش برون شد

162 نکردندش رها تا برکشد دم %~% دهانش ms245 را فرو بستند محکم

163 بلورین ساعدش بر هم ببستند %~% ز بیم جان تنش محکم ببستند

164 بصد خواری بصندوقش نشاندند %~% وزانجا هم دران ساعت براندند

165 شبانروزی نیاسودند در راه %~% چو دو پیکر جهان بگرفته بر ماه

166 چو از خشکی سوی دریا رسیدند %~% زخشکی سوی کشتی درکشیدند

167 بهر روزی در صندوق یکبار %~% گشادندی بران درمانده کار

168 دران سختی چنان حور بهشتی %~% فرومانده نهان از اهل کشتی

169 همی گفتند صندوقی بقیرست %~% که اندر وی کنیزی بی نظیرست

170 ز بهر پادشاهی میبرندش %~% ازان پنهان چو ماهی میبرندش

171 چو روزی پنج در دریا براندند %~% بگردابی در آن دریا بماندند

172 برامد باد کژ از روی دریا %~% ز دریا موج میشد تا ثریا

173 گهی کشتی بسوی ماه بردی %~% گهی تا پشت ماهی راه بردی

174 فغان از مردم کشتی برآمد %~% جهان یکبارگی گفتی سرآمد

175 بآخر بند کشتی خرد بشکست %~% بگرد تخته باد کژ بپیوست

176 بدادند آن ستمگاران مسکین %~% در آب تلخ دریا جان شیرین

177 ازان قوماند کی بر چوب پاره %~% فتادند از میانه با کناره

178 روان میگشت در گرداب صندوق %~% گهی میشد بماهی گه بعیوق

179 ببادی از زمانی تا زمانی %~% برفتی ازجهانی تا جهانی

180 دو استاد سپاهانی بشیناب %~% برون بردند جان از دست غرقاب

181 خبر زیشان سوی هر شهر بردند %~% که کشتی غرقه گشت و خلق مردند

182 کنون ای مرد خوشگوی نکوکار %~% در آن صندوق گلرخ را نگهدار

183 چودارد قصه گلرخ درازی %~% برو تا قصه هرمز بسازی

1 الا ای کبک کهسار معانی %~% چو آتش خورده آب زندگانی

2 بمانده در کنار خضر و الیاس %~% شده مشغول در سفتن بالماس

3 ترا چون چشمه خضرست بر در %~% چه ماندی در عجایب چون سکندر

4 ز تاریکی بسوی چشمه شو باز %~% ز چشمه گوهر روشن برانداز

5 تو را این چشمه کآبشخور از آنجاست %~% یقین دانم که این ms246 گوهر از آنجاست

6 تویی چون کبک در کان گهر تو %~% شده با تیغ دایم در کمر تو

7 چو اندر کوکب دری سخن ساز %~% سخن گویی تو چون کبک دری باز

8 تو دایم همچو کبک نازنینی %~% که هر دم بر سر سنگی نشینی

9 چو کبکی میجهی از کان گوهر %~% ازین سرسنگ بر سر سنگ دیگر

10 چو کبک از کوه هر ساعت درایی %~% بقعر چشمه گوهر برایی

11 اگر تو معنی سنگین ببینی %~% چو کبکی بر سر سنگی نشینی

12 کنی چون کبک خون آلوده منقار %~% ز سنگ آتش برون آری بگفتار

13 کنی با سنگ چندانی ستیزه %~% که خصم تو شود آن سنگ ریزه

1 چنین گفت آن حکیم نغز پاسخ %~% که چون از قصر شه گم گشت گلرخ

2 شدند از هر سویی گل را طلبگار %~% نیامد هیچ باد از گل خبردار

3 فغان برداشت شاه و اشک بگشاد %~% دلش صد جوی خون از رشک بگشاد

4 بدل میگفت: روزی چند گردون %~% بترکم گفت بازم برد در خون

5 جهانا هرچه بتوانی بخواری %~% بکن با من زهی ناسازگاری

6 چو در خون زار میگردم فلک وار %~% چرا آخر نمیسوزم بیکبار

7 تن من سوختست از گل بصدرشک %~% دلم پر آتشست و دیده پر اشک

8 ز چشم این سوخته چون نم گرفتست %~% درون آبست آتش کم گرفتست

9 کجاآتش کند در من اثر نیز %~% نسوزد سوخته بار دگر نیز

10 منم گل کرده خاک از آب دیده %~% ز باد سرد دل آتش دمیده

11 دلی دارم بزیر کوه اندوه %~% چو کاهی ناتوان و میکشد کوه

12 شدم دیوانه از سوز جدایی %~% چه سازم با غم روز جدایی

13 کجا کی ای دلم با خویش برده %~% غمت خواب من دلریش برده

14 چو پنهان گشت عالم بینم آخر %~% چگونه نیز عالم بینم آخر

15 بخون بردوختم چشم از زمانه %~% که پرخونست و خون از وی روانه ms247

16 خداوندا مرا زین درد برهان %~% ز سوز هر و آه سرد برهان

17 مرا پیدا کن این راز نهانی %~% که بر من تلخ شد عیش جوانی

18 چو برجان زد گره چندانک خواهی %~% گشادش آن گره فضل الهی

19 یکی هندو زنی‌ از مطبخ شاه %~% رخ گل دیده بود آن روز در راه

20 که حسنا در برش میرفت چون تیر %~% بیامد پیش خسرو کرد تقریر

21 برخودخواند حسنا را شه آنگاه %~% چو حسنا را نظر افتاد بر شاه

22 چوبرگ بید لرزان گشت از بیم %~% رخش شد زعفرانی دل بدونیم

23 ازان هیبت زبانش رفت از کار %~% تو گفتی میدهد برخویش اقرار

24 مرا یاد این سخن از گفت داناست %~% که ناید بد دلی با فعل بد راست

25 ز سر تاپای هر مویش که خواهی %~% همی دادند بر جرمش گواهی

26 نشد بیچاره پیش اندیش ازان کار %~% که شد در خون جان خویش ازان کار

27 بجای آورد حالی شاهزاده %~% که آن کاریست با حسنا فتاده

28 شه رومی چو ترکان کین گرفته %~% دلش چون جعد زنگیچین گرفته

29 بحسنا گفت: ای سگ رازبگشای %~% فرو بستی مرا آواز بگشای

30 بگو تا آن سمنبر را چه کردی %~% گل صد برگ دلبر را چه کردی

31 چو حسنا این سخن بشنود از شاه %~% بشه گفتا نیم زین حال آگاه

32 تو خود دانی امانت داری من %~% وفاداری و عهد و یاری من

33 ولی کان دل بود از گفت خالی %~% سخن گفتن توان دانست حالی

34 کسی کو کوژگفتن خوی دارد %~% زبان در راستی کژ گوی دارد

35 چرا کژ گویی ای من خاک کویت %~% که کژ گفتن بریزد آب رویت

36 چو خر بهتر نگردد هیچگونه %~% چه کن پالانش برنه باژگونه

37 شهش فرمود تا چون سگ ببستند %~% دو خادم بر سرو پایش نشستند

38 بزیر زخم چوبش پاره کردند %~% ز خونش خاک ره خونخواره کردند

1 ms248 فغان برداشت آن مسکین مکار %~% که زنهار الا مان ای شاه زنهار

2 بجان زنهار ده تا بازگویم %~% که چون زنهار دادی راز گویم

3 شه زنهار ده زنهار دادش %~% دو گوش آنگه سوی گفتار دادش

4 بدی میخواست گلرخ را از آن کار %~% خود او ماند ای عجب در زیر این بار

5 چه نیکو گفت خشم آلود سرهنگ %~% که گر چاهی کنی زیرش مکن تنگ

6 روا باشد که چون در راه افتی %~% سراسیمه شوی در چاه افتی

7 زبان بگشاد و مکر خویش برگفت %~% کژی ننمود و کم تا بیش برگفت

8 شه او را گفت: ای شوم جفا کار %~% چرا گشتی بدینسان ناوفادار

9 بزد القصه بسیارش بزاری %~% فگند آنگاه در چاهش بخواری

10 چو شاه آگاه شد از درد خسرو %~% بدرد خسروش دل گشت پس رو

11 پدر دردپسر چون بیند آخر %~% دلش زیر و زبر چون بیند آخر

12 بخسرو گفت صبری پیش‌ آور %~% مکش خود را و دل با خویش آور

13 که تا من چارهیی سازم هم امروز %~% نشانی جویم از ماه دل افروز

14 نویسم نامهیی سوی سپاهان %~% شوم گل را از آن اقلیم خواهان

15 اگر نفرستد آن گل را بر ما %~% دمار از وی برآرد لشگر ما

1 بگفت این و دبیری را بفرمود %~% که کلکش از عطارد گوی بربود

2 دبیر شاه چون بگرفت خامه %~% بنام حق مزین کرد نامه

3 خداوندی که دور از چند و چونست %~% دو عالم را بکلی رهنمونست

4 جهانداری که این چرخ کهن ساخت %~% خرد را دایه طفل سخن ساخت

5 نکوکاری که عالم کرد موجود %~% که درعالم نبودش هیچ مقصود

6 جز او اندر حقیقت دیگری نیست %~% رهش را حد و ملکش را سری نیست

7 جهان از ظل فضلش را نجاتست %~% سر مویی ز فضلش کایناتست

8 زانجم شمع جان افروز آرد %~% گهی شب را برد گه روز آرد

9 ms249 زنی شکر زتود اطلس نگارد %~% ز کس ناکس زناکس کس برآرد

10 بسی در وصف او تصنیف کردند %~% بسی با یکدگر تعریف کردند

11 هزاران قرن میکردند فکرت %~% بآخر با سرامد عجز و حیرت

12 ازان پس گفت عیسی را ثنایی %~% مسیحی پاک روحی پاک رایی

13 بدان ای شاه سر از خط کشیده %~% که در روی زمین هیچ آفریده

14 ندارد تاب کین ما زمانی %~% که مینازند از مهرم جهانی

15 زنسل شاه ذوالقرنین ماییم %~% شه و شهزاده ثقلین ماییم

16 تو دانی پایگاه ما که چندست %~% فلک نرسد بما گرچه بلندست

17 دران میدان که آنجا جنبش ماست %~% فلک چون گوی سرگردان آنجاست

18 منم شاهی که خورشیدم نگینست %~% چه جای ملکت روی زمینست

19 اگر خشمی برانم دوزخ آنجاست %~% شود آبی و گردد چون یخ آنجاست

20 مکن خود را ز خسرو خشم مرسان %~% سپاهان را چو سرمه چشم مرسان

21 روان کن آن سمنبر را بر من %~% بترس از دارو گیر لشگر من

22 که گردی بیقرار از تو برآریم %~% کم از یکدم دمار از تو برآریم

23 چو نامه سر بمهر خسروان شد %~% بدست پیک دادند و روان شد

24 روان شد پیک خوش رو تا سپاهان %~% بقصر شاه آمد صبحگاهان

1 چو خود بر لوح زنگاری قلم زد %~% سپر بود و زتیغ خود علم زد

2 درآمد پیک پیش شاه حالی %~% بداد آن نامه را در جای خالی

3 چو شاه آن نامه را برخواند یکسر %~% دلش آشفته گشت از شاه قیصر

4 شه عالی صفت را بی خرد خواند %~% بخواری پیک را از پیش خود راند

5 بزودی ره برید آن پیک خوش رو %~% درآمد همچو بادی پیش خسرو

6 ز بیدادی آن شاهش خبر کرد %~% شه از خشمش جهانی را حشر کرد

7 نه چندان خلق گرد آورد قیصر %~% که چندان خلق باشد روز محشر

8 همه صحرا و دشت از مردپرگشت ms250 %~% نیافت از خلق سوزن جای در دشت

9 ز ریگ و برگ لشکر را عدد بیش %~% ز هر سوییش هر ساعت مدد بیش

10 ز چرخ ار سوزن عیسی فتادی %~% ندانم تا زمینش راه دادی

1 برامد ناله کوس از در شاه %~% بجوش آمد چو دریا کشور شاه

2 ز عالم بانگ زرین نای برخاست %~% ز بانگ نای‌دل از جای برخاست

3 جهان در زیر گرد ره نهان شد %~% همه خاک زمین بر آسمان شد

4 بدین کردار تاج پادشاهان %~% سپه میراند تا دشت سپاهان

5 چو از رومی سپاهانی خبر یافت %~% سپاهی گرد کرد و کار دریافت

6 ببالا‌گرد دو لشکر چنان بود %~% که گویی نردبان آسمان بود

7 برامد از بیابان ناله کوس %~% تو گفتی کوس میزد بر زمین بوس

8 ز آواز درای و بانگ شیپور %~% تو گفتی در قیامت میدمد صور

9 سحرگاه از میان گرد لشکر %~% درفشان شد درفش شاه قیصر

10 ز عکس خود همه سرهای نیزه %~% شده ماننده خورشید ریزه

11 ز عکس جوش و بانگ تبیره %~% شده تفیده مغز و چشم خیره

12 نماز دیگری خورشید شاهان %~% فرود آمد بصحرای سپاهان

13 برون تافت از کنار جنگ جایش %~% چو خورشیدی مه پرده سرایش

14 چو تاج چرخ سوی باختر شد %~% عروس آسمان پیرایه درشد

15 جهان شد زیر خیمه ناپدیدار %~% زمین چون آسمان شد خیمه کردار

16 شب تیره درین پیروزه خرگاه %~% سیاهی بود زرین گویش از ماه

17 مگر بر تخت نرد چرخ پروین %~% بگردانید چندان مهره زرین

18 شبی تاریک بر راه مجره %~% شده خورشید روشن ذره ذره

19 شفق را جامه خونی کشیده %~% زدبران شکل مامونی کشیده

20 گرفته تخته افلاک جدول %~% نشسته شب که اقلیدس کند حل

21 ز آب زر ذوابه بر کشیده %~% چو دیبای کبود زر کشیده

22 نیاسودند آن شب جمله در دشت %~% که تا چتر از سر افلاک بر گشت

23 چو خورشید از ms251 دم کژدم برامد %~% ز عالم بانگ رویین خم برامد

24 چو گیتی گشت چون دریای سیماب %~% دو لشکر سر برآوردند از خواب

25 کشیدند آن دلیران صف ز هر سو %~% باستادند هر یک روی در رو

26 خروش نای چون صور سرافیل %~% بگردون شد ز پشت کوهه پیل

27 سواران آهنین دل کوه رفتار %~% ز سر تا پای در آهن گرفتار

28 دوباره صد هزار از پای تا فرق %~% چو ماهی جمله در جوشن شده غرق

29 نخستین پیش میدان شد پیاده %~% قدم غرقه در آهن تا چکاده

30 بیک ره تیر بگشادند برهم %~% بیک ساعت درافتادند بر هم

31 جهان پنهان شد از گرد سواران %~% هوا تاریک گشت ازتیر باران

32 چنان گردی پدیدار آمد از راه %~% که شد چون گنبد گل گنبد ماه

33 بزیر گرد مهر و ماه گم شد %~% سپهر راه بین را راه گم شد

34 ز پیکان عالمی پر ژاله کردند %~% زمین از خون مردم لاله کردند

35 هرانکس را کزان یک ژاله بگرفت %~% جهان از خون آنکس لاله بگرفت

36 فلک از عکس چون دریای خون شد %~% زمین از پای اسبان چون ستون شد

37 معلق گر نبودی طاس گردون %~% شدی تاسر چو طشت خاک پرخون

38 روان شد سیل خون فرسنگ فرسنگ %~% میان خون سر مردان چو خرچنگ

39 برامد جوی خون از اوج گردون %~% چو بحر خون همی زد موج گردون

40 ز کشته کوه شد یکسوی کشور %~% ز خون دریا شد آن یکسوی دیگر

41 ز گرما مرکبان بی تن ببودند %~% بجای کفک خون افگن ببودند

42 چو تیغ از خون دشمن ریخت باران %~% قلم شد تیغ در دست سواران

43 ز خون شنگرف گفتی میسرشتند %~% همه شنگرف اسبان مینوشتند

44 چنان برخاست ازعالم قیامت %~% که دیو آنجا گرفت از بیم اقامت

45 قیامت بود اما خلق زنده %~% بسی مرده بسی هرسو فگنده

46 ز خون خصم روی هفت اقلیم ms252 %~% گرفته جوی خون چون روی تقویم

47 همه کار زمین خونخوارگی بود %~% فلک از دور خود نظارگی بود

48 چو طاس آتش ازگردون در افتاد %~% گهر از طشت گردون باسرافتاد

49 چو شد در قیروان خورشید غرقاب %~% برون ریخت از مسام چرخ سیماب

50 گروهی کشته را از هم گشادند %~% گروهی خسته را مرهم نهادند

51 چو پر بگشاد مرغ صبحگاهی %~% مه روشن معلق شد بماهی

52 بماهی همچو یونس صید شد ماه %~% برآمد یوسف خورشید ازچاه

53 گهی بر خاک و گه بر میغ میزد %~% سپر بود و دو دستی تیغ میزد

54 سرافرازان دگر ره‌صف کشیدند %~% دو رویه صور در گیتی دمیدند

55 بپیش صف درآمد خسرو از پس %~% کشید از خون بپای اسب اطلس

56 چو رعدی گشت حالی یک فغان زد %~% که گویی این جهان بر آن جهان زد

57 گهی تاخت اسپ بر بالا و پستی %~% گهی زد تیغ پیش و پس دو دستی

58 تو گفتی داشت آنجا میغ در تیغ %~% که خون میریخت و میزد تیغ در میغ

59 اجل با تیغ او همسر همی رفت %~% قضا همچون قلم بر سر همی رفت

60 چو برقی تیغ او میرفت و میریخت %~% بیک ضربت بسی سر از سران ریخت

61 چو لاله بود سر تا پای در خون %~% که میآمد ز کوهی کشته بیرون

62 ز لشکرگاه میشد نعره بر ماه %~% ز بسم الله وز الحمدلله

63 جهان ازشعله خورشید پرتف %~% چو آتش گشته هر شمشیر در کف

64 زمین گل شد ز خون سرفرازان %~% فرو ماندند بر جا اسپ تازان

65 زمین را خون چنان غرقاب میکرد %~% که ماهی زمین اشناب میکرد

66 بآخر بر سپهدار از سپاهان %~% شکستی آمد از خورشید شاهان

67 چو در گردید این زرین سطرلاب %~% ازین نه تخته پاشیده سیماب

68 ز دست شب گریزان در افق شد %~% مه از مشرق برین نیلی تتق شد

69 جهانی شد ms253 فلک پر در شهوار %~% گرفت آفاق عالم میغ هموار

70 شبی همچون سیاهی بصر شد %~% ز گور کافران تاریکتر شد

71 شبی در چادر قیری نهفته %~% چو زیر چشم بندی‌چشم خفته

72 طلایه بی خبر در خواب مانده %~% ز غفلت بر ره سیلاب مانده

73 یکی نیکو مثل زد پیر استاد %~% که خواب مرد سلطان هست بیداد

74 در آن تاریک شب خسرو برون شد %~% شبیخون کرد و دشمن سر نگون شد

75 بگرد لشکر دشمن درامد %~% جهان بر لشکر دشمن سرامد

76 سپاه از خواب درجستند ناگاه %~% یکی زیشان نه لشگر دیدنه شاه

77 بهم گفتند هنگام گریزست %~% که شب چون هندوی انگشت تیزست

78 درافگند اسپ بر شه خسرو نو %~% نبودش خانه مانش کرد خسرو

79 درامد گرد شه پیل و پیاده %~% ز اسپ خویش رخ بر شه نهاده

80 چه گویم قصه وقت صبحگاهان %~% بزاری کشته شد شاه سپاهان

81 شبی نابوده خوش در زندگانی %~% شبش خوش کرده نوروز جوانی

82 جهانا تا کی از تو بس که کشتی %~% نگشتی سیرچندین کس که کشتی

83 چو میداری کهن افتادهیی را %~% چراپس میبری نوزادهیی را

84 زهی مرگ پیاپی این چه کارست %~% که در هر دم نه مرگی صد هزارست

85 اگر نه مرگ مردم عام بودی %~% زهی حسرت که در ایام بودی

86 تو چون شمعی درین زندان همی باش %~% میان سوختن خندان همی باش

87 نیی تنها بنه تن چند از اندوه %~% که تن را خوش بود مرگی بانبوه

88 کسی کو مرد اگر تو پیش بینی %~% براندیشی و مرگ خویش بینی

89 چرا بر مردگان بسیار گریی %~% که میباید که برخود زار گریی

90 چو داری مردهیی افتاده در پیش %~% تویی آن مرده بگری زار بر خویش

91 رهی دورست اما بعد مرگت %~% ازینجا برد باید زاد و برگت

92 اگردر دست و گردرمان از اینجاست %~% که زاد راه بی پایان ازینجاست

93 تو خود ms254 زینجا سر رفتن نداری %~% که جز خوردن و یا خفتن نداری

94 چو تو از زخم خاری خسته گردی %~% چه سازی گر بدوزخ بسته گردی

95 چو ازخاری توانی شد دژم تو %~% مکن بر هیچ گلبرگی ستم تو

96 اگر شاه سپاهان بد نکردی %~% بهر یک تیغ زخمی صد نخوردی

97 بخوزستان چو چندانی جفا کرد %~% ز قیصر در سپاهان آن قفا خورد

98 چو پیدا گشت تاج شاه انجم %~% ز زیر هودج چرخ چهارم

99 فرو شد شه با سپاهان چو جمشید %~% منور کرد عالم را چو خورشید

100 در گنج گهر بر خویش بگشاد %~% ببخشش هر دو دست از پیش بگشاد

101 بزرگان را بخلعت نامور کرد %~% همه کار سپاهان معتبر کرد

102 ولی پیوسته خسرو در تعب بود %~% که از هر گلشن آنجا گل طلب بود

103 بسی زان بت خبر جست و نمییافت %~% بهر دم بیشتر جست و نمییافت

104 بشه گفتند گشت آن ماه غرقاب %~% ازو یا ماهی آگاهست یا آب

105 نشد یک ذره از گل شاه نومید %~% که عاشق زنده ز امیدست جاوید

106 دلش خالی نشد از مهر آن ماه %~% خیالش بست نقش چهر آن ماه

107 بسی بگریست و چون دیوانهیی شد %~% ز شرم مردمان در خانهیی شد

108 زبان بگشاد چون بلبل بگفتار %~% که ای گل کردیم در خون گرفتار

109 چو مور از خانه بیرون اوفتادم %~% چو مویی درجهان افگند بادم

110 تویی یار از تو یاری مینبینم %~% تن خویش از نزاری مینبینم

111 کجا رفتی که من بیتو چنانم %~% که چون دریای آتش گشت جانم

112 ز چشمم خون گشادی و برفتی %~% مرا در خون نهادی و برفتی

113 چنان زخمی بجان من رسیدست %~% که خوناب از مسام من چکیدست

114 ز بیخوابی چنان شد کار بر من %~% که دشمن میبگرید زار بر من

115 همه شب خون دل از چشم بارم %~% خیالت را چگونه چشم دارم

116 ms255 هران رازی که در دل داشتم من %~% ز خون بر روی خود بنگاشتم من

117 بیا و یک نظر بر رویم انداز %~% ز روی من فرو خوان این همه راز

118 چو آخر از دلش آن سوز برخاست %~% بدیدار جهان افروز برخاست

119 چو شیدایی دران ایوان همی گشت %~% بیک یک خانه سرگردان همی گشت

120 درون خانهیی یک تخت زر دید %~% برو سر گشتهیی بی پا و سر دید

121 تنی چون شوشه زر از نزاری %~% فرو مانده بصد سختی و زاری

122 ز جان سیر آمده ازناتوانی %~% شده گلگونه او زعفرانی

123 چو یافت از چهره او شاه بهره %~% جهان افروز بود آن ماه چهره

124 دل خسرو بدرد آمد ز دردش %~% برامد همچو زر از روی زردش

125 بدان رنجور گفت ای ماه چونی %~% که داری همچو گردون سرنگونی

126 چنین زار و نزار آخر چرایی %~% مگر بیماری از درد جدایی

127 مگر در علت عشقی گرفتار %~% که نتوان داد شرح آن بگفتار

128 جهان افروز او را آشنا یافت %~% بنو گفتی که جانی از خدا یافت

129 نظر بگشاد و در خسرو نگه کرد %~% ز دیده اشک خونین سر بره کرد

130 چنان بر چشمش از خون بسته شد راه %~% که نتوانست دیدن چهره‌شاه

131 همه بیناییش از خون فرو بست %~% وزان خون راه بر گردون فرو بست

132 بسی بگریست خسرو بر سر او %~% ز نرگس کرد پرخون بستر او

133 میان اشک ازو آغشته تر شد %~% بپای افتاد وزو سرگشته تر شد

134 جهان افروز چون با خویش آمد %~% ز سر در اشک چشمش پیش آمد

135 رخش چون ماه جان افزای میدید %~% خطش بر مه جهان آرای میدید

136 خطی همچون زمرد گرد ماهی %~% هزاران حلقه در زلف سیاهی

137 رخش چون دید با دل درمری ماند %~% از آن رخ همچو شاهی در غری ماند

138 دران دم مینیندیشید از کس %~% نگاهی می ms256 نکرد از پیش و از پس

139 کسی درد فراق یار برده %~% بسی در هجر او تیمار خورده

140 کجا اندیشد ازتیر ملامت %~% که دید از عشق ورزیدن سلامت

141 ز بی صبری برفت ازدل قرارش %~% بدست آورد زلف مشگبارش

142 چو زلف یار خود در دست میدید %~% همه خلق جهان را مست میدید

143 نهادش روی بر روی و بیکبار %~% نه عقلش ماند و نه جان سبکبار

144 چنان از اشتیاقش جان همی سوخت %~% که جان خویش بر جانان همی دوخت

145 چو لختی بیخودی کرد آن دل افروز %~% بخسرو گفت کای شمع جهان سوز

146 مرا در جوی بیتو آب خونست %~% ترا در جوی بی من آب چونست

147 مرا زین درد کی خواهی رهانید %~% بکام خویش کی خواهی رسانید

148 ببین تا چون رگ جانم گشادی %~% چگونه داغ بر جانم نهادی

149 بصد محنت گرفتارم تو کردی %~% چو مویت سرنگونسارم تو کردی

150 منم جانی وفایت را بسر بر %~% دلی پرخون و چشمی تا بسر بر

151 زرنگ و بوی عالم چشم بسته %~% ببوی آشتی رنگی نشسته

152 چو کوزه دست بر سر پای در گل %~% چو کاسه سوز و گرمی کرده حاصل

153 بدل بردن برم چندان نشستی %~% که دل بربودی و در جان نشستی

154 مکن بر جان ودل چندین کمینم %~% بترس آخر ز آه آتشینم

155 طبیبم بودهیی درمان من کن %~% ببین دردم دوای جان من کن

156 چو هردم یاد آید از پزشکم %~% بپهلو می بگرداند سرشکم

157 دو چشمم تیره بی آن ماهپارهست %~% چگونه تیره شد چون پر ستارهست

158 چو چشم تیره کرد آن ماهپاره %~% از آن بیرون شد از چشمم ستاره

159 چو شمعم ازتف آن شهد شیرین %~% نداد این خسته دل راموم مومین

160 چنان مشغول جان افزای خویشم %~% که نیست از عشق او پروای خویشم

161 اگر درمان نخواهد کرد یارم %~% ز عشقش کشتهیی انگار زارم

162 بگفت ms257 القصه از هر گونه یابی %~% توقع بودش از خسرو جوابی

163 شه اول گفت ای سرو سمن بوی %~% مرا از قصه گلرخ خبرگوی

164 خبرده تا درین ایوانست یا نه %~% کجاست این جایگه پنهانست یا نه

165 بسی سوگند خورد آن ماهپاره %~% که گل شد غرقه چون در آبساده

166 کسی را در جهان از وی خبر نیست %~% مرا زین بیش آگاهی دگر نیست

167 چو خسرو این خبر بشنید دانست %~% که هرچ آن ماه میگوید چنانست

168 دگر ره در میان آتش افتاد %~% دل او در غم آن دلکش افتاد

169 دگر ره گفت از سر کارم افتاد %~% ز گل در راه چندین خارم افتاد

170 بدل گفتم رخ دمساز بینم %~% گلم را در سپاهان باز بینم

171 بکام خویشتن نابوده روزی %~% شبم خوش کرد وصل دلفروزی

172 چو گلرویم شود الحق پدیدار %~% شود کار مرا رونق پدیدار

173 کز اول رونقی بگرفت حالم %~% گرفت آخر ولی از جان ملالم

174 مرا تا سر نیاید زندگانی %~% ز گل گویم ز گل جویم نشانی

175 چوبی جان یک نفس نتوان نشستن %~% دگر ناید ز من بی جان نشستن

176 چو در دل شد ز دل بر در نیاید %~% بترکش گویم از دل برنیاید

177 لبش چون بازم آورد از لب گور %~% نپیچم از پی او یک پی مور

178 دل من میدهد گویی گواهی %~% که دارد حال آن دلبر تباهی

179 بجویم تا بیابم زو نشانی %~% که جانی بهتر ارزد از جهانی

180 بدست آرد بجهدش زود هرمز %~% جز این خود کی تواند بود هرگز

181 نیاسایم بعالم در زمانی %~% که تازان بی نشان یابم نشانی

182 چو در دریا نهان شد در جانم %~% چو دریا گشت چشم در فشانم

183 کنون دریا نشینی کاردارم %~% که درم را ز دریا باز آرم

184 چو دریا دارد از گل چشم هرمز %~% ز دریا برنگیرد چشم هرگز

185 چو در دریا بود ms258 آغشته یارم %~% چو دریا خویش را سرگشته دارم

186 ز دریا باز باید جستن او را %~% دل از دریا نباید شستن او را

187 بسوزم ماهی دریا بآهی %~% برآرم گرد از دریا بماهی

188 چو دری بالب دریاش آرم %~% اگر در سنگ شد پیداش آرم

189 من از دریا کنون یک چشم زد را %~% بخشگی بازآرم در خود را

190 کنون خواهم ره دریا گرفتن %~% کم هامونی و صحرا گرفتن

191 شوم گل را ازین دریا طلبگار %~% و یا چون گل شوم من هم گرفتار

192 کرا بر گویم این کارم که افتاد %~% دلم برخاست زین بارم که افتاد

193 کجایی ای گل پنهان بمانده %~% ز چشمم رفته و در جان بمانده

194 شدی چون مردمک در هفت پرده %~% بیا از مردمی هر هفت کرده

195 مرا هر بی خبر گوید ببرهان %~% نگردد آفتاب از آب پنهان

196 ازان در آب شد گم آفتابم %~% که بود او مردم چشم پر آبم

197 جهان بر چشم من تاریک ازان شد %~% که از من مردم چشمم نهان شد

198 چو بشنود آن جهان افروز شیدا %~% همه صحرا ز اشکش گشت دریا

199 بخسرو گفت کای دیرینه یارم %~% چو میبینی که شد دریا کنارم

200 اگر راز دلم پیدا کنم من %~% جهان از خون دل دریاکنم من

201 درین دریا مرا تنها بمگذار %~% دلم را در چنین سودا بمگذار

202 تویی در چشم من هم مهر و هم ماه %~% منم در دشت و دریا با تو همراه

203 بهرجایی که خواهی شد پس و پیش %~% مکن از بهرالله دورم از خویش

204 بترس از آه همچون آتش من %~% مرا برهان ز عیش ناخوش من

205 ترا سهلست این تدبیر آخر %~% ترا دارم مرا بپذیر آخر

206 بدیداری قناعت کردم از تو %~% تو میدانی که چون خون خوردم از تو

207 اگر از من جداگردی ازین غم %~% دمار ازمن برآید اندرین دم

208 منم ms259 در آتش عشق و جوانی %~% تو دانی گر بخوانی گر برانی

209 اگر گویی بخون برخیزمت من %~% میان خاک ره خون ریزمت من

210 بتیغ عشق گر خونم بریزی %~% چه برخیزد ز خونم چند خیزی

211 عنایت کن عنان را باز برکش %~% و یا در پایم آور دست درکش

212 مده رنگم که دل صد باره مردی %~% اگر بوی وصال تونبردی

213 ندانم کرد اگرچه غیرتم کشت %~% بسوی چادر وصل تو انگشت

214 چو شد ز اندازه سوز اشک آن ماه %~% بدیدار خودش شد میزبان شاه

215 که تا بااو گذارد روزگاری %~% ولی نبود ز وجهی نیز کاری

1 شه القصه ز پیش او بدر شد %~% دلی پر غصه نزدیک پدر شد

2 بسی بگریست و بسیاری سخن گفت %~% سخن در فرقت آن سرو بن گفت

3 که گر دستور بخشد شاهم امروز %~% خبر پرسم ازان ماه دل افروز

4 بصحرا اسپ تازم راه جویم %~% بدریا در نشینم ماه جویم

5 چو باد صبح هر سویی شتابم %~% مگر بویی ز گلرویی بیابم

6 چو هست آن بت گل صد برگ جانم %~% اگر گل نبودم بی برگ مانم

7 شدم چون گل بخون افگنده بی او %~% بمیرم گر بمانم زنده بی او

8 پدر گفت این سخن گفتار تو نیست %~% کسی کو عقل دارد یار تو نیست

9 هر آن عاقل که این افسانه گوید %~% ترا در کار گل دیوانه گوید

10 بدریا در پی گل چون نشینی %~% اگر بادی شوی گل را نبینی

11 تو پی میجویی از آب اینت سودا %~% نشان پی که یافت از آب دریا

12 چو خورد آن ماه را در آب ماهی %~% ز ماهی ماه را چون بازخواهی

13 ترا از ماه تا ماهی تمامت %~% غم آن ماه و آن ماهی حرامت

14 بروم آی و ز هر سویی خبر جوی %~% مشو چون ره نمیدانی سفر جوی

15 چو خسرو آن سخن بشنود از شاه ms260 %~% ز بی صبری دلش برخاست از راه

16 فرو بارید اشک از درد دوری %~% نه دل ماندش نه عقل ونی صبوری

17 گرفت از آب چشمش پای در گل %~% فتادش آتش سوزنده در دل

18 چنان برخاست آن آتش ز بالا %~% که میننشست هیچ از آب دریا

19 بشه گفتا ز گل بی دل بماندم %~% ازان بی عقل و بیحاصل بماندم

20 دلم مرغیست بی آرام مانده %~% بحلق آویخته در دام مانده

21 کنون از بس که در تن زد پر و بال %~% قفس بشکست و بر پرید در حال

22 تنی گر یک نفس بر پای دارد %~% بصد مردی دمی بر جای دارد

23 مرا زین تن نیاید پادشاهی %~% وزین سر شیوه صاحب کلاهی

24 نخستین سر بباید افسری را %~% وز اول شاه باید کشوری را

25 چو من بی گل سر شاهی ندارم %~% ز شاهی هیچ آگاهی ندارم

26 مرا تا گل نیاید در بر من %~% منه دل بر من و بر افسر من

27 دلم گل بود و گل شد غرقه آب %~% کسی بی دل کجا یابد خور و خواب

28 چو من هستم دل خود را طلبگار %~% چرا باشم ملامت را سزاوار

29 ندانم گل ز من گم گشت یا دل %~% و یا هر دو یکیاند اینت مشکل

30 چو مل در شیشه گم شد شیشه در مل %~% گلم گویی دلم گشت و دلم گل

31 مرا نیست این زمان گل در بر خویش %~% منم امروز گل جویای دلریش

32 اگر عمری دوم در کوی خویشم %~% همی تا من منم دلجوی خویشم

33 چو بشنود آن سخن قیصر ز فرزند %~% فتاد از روم افتاده بدربند

34 به خسرو گفت سخت افتاد بندت %~% نیاید هیچ پندی سودمندت

35 دلم خون میشود از رفتن تو %~% ولی هم روی نیست آشفتن تو

36 من از هجرت بخون در خفته مانده %~% بسی به زانکه تو آشفته مانده

37 چه گویم ms261 قصه چون گفتند بسیار %~% رضا دادش برفتن شاه هشیار

38 وداعش کرد حالی شاه خسرو %~% جهان افروز شه را گشت پس رو

39 بسوی روم شد قیصر هم از راه %~% بدریا رفت خسرو از پی ماه

40 جهان افروز و فرخ بود و فیروز %~% دگر ده مرد استاد دل افروز

41 چو از مه نیمه ماهی بسر شد %~% کمان ماه چون سیمین سپر شد

42 شدند آن سروران یکسر سواره %~% برفتن در گذشتند از ستاره

43 شبانروزی بهم صحرا بریدند %~% چو از دوری لب دریا بدیدند

44 مگر فیروز را شه پیش بنشاند %~% میان جمع نزد خویش بنشاند

45 زهر در پایگاهش بیشتر کرد %~% همه کارش بزر چون آب زرکرد

46 بدو گفت از دوجانب راه دریاست %~% یکی سوی چپ و دیگر سوی راست

47 ترا باید بمشرق رفت ازین راه %~% مگر آنجا خبریابی ازان ماه

48 که تا من سوی مغرب باز گردم %~% مگر هم صحبت دمساز گردم

49 چو بشنود آن سخن از شاه فیروز %~% بفیروزی بکشتی شد دگر روز

50 چو شد فیروز از خسرو جدا باز %~% ز غصه بیوفایی کرد آغاز

51 چو در طبع کسی پاکی نباشد %~% ز ابلیسی خود باکی نباشد

52 چو با خود برد فرخ را شه روم %~% دگر شد حال فیروز سگ شوم

53 ز خشم فرخ و خسرو چنان شد %~% کزان کین در سخن آتش فشان شد

54 نهاد از سر قدم در کوی دیگر %~% کشید آنجا سپر در روی دیگر

55 بدل میگفت خسرو درجهان کیست %~% که نتوان کرد با او یک نفس زیست

56 ز فرخ خسروم در غم فرو کشت %~% بسر باری مرا در پای او کشت

57 بچیزی کمتر از فرخ نیم من %~% خریدار چنین پاسخ نیم من

58 اگر فیروز نبود عالم افروز %~% کجا فرخ تواند گشت فیروز

59 اگر هر یک ازیشان شهریارست %~% مرا با آن دو بد گوهر چه کارست

60 مرا آن ms262 به که راه شهر گیرم %~% وگرنه در غم این قهر میرم

61 مرا باید بر شاپور رفتن %~% ز دریا سوی نیشابور رفتن

62 بآخر زود کشتی راروان کرد %~% کم از ده روز ار دریا کران کرد

63 بنیشابور آمد از ره دور %~% بخدمت رفت نزد شاه شاپور

64 شه شاپور پیش خویش خواندش %~% چو دستش داد بر کرسی نشاندش

65 بپرسیدش ز فرخ کو کجا شد %~% چه بود او را چرا از تو جدا شد

66 برای نقش گل عمری درازست %~% که رفتند و هنوز آن نقش بازست

67 دلم آن نقش را دمساز خواندست %~% نکونقشیست الحق باز خواندست

68 کنون بگشای بند و راز برگوی %~% ز فرخ زاد و نقش گل خبر گوی

69 زبان بگشاد فیروز سیه روز %~% که خسرو باد بر هر کار فیروز

70 بدان ای شمع ملک و تاج شاهان %~% ز تاجت سرنشین صاحب کلاهان

71 که نتوان گفت حال خود چنان زود %~% که حال ما چنان بود و چنین بود

72 چو خسرو شاه بستد عهد از ما %~% نشد غایب ز جد و جهد از ما

73 چو فرخ دید مردی و جمالش %~% شد از زور و زر او در جوالش

74 ولیکن من بدل او را نبودم %~% ضرورت را نفاقی مینمودم

75 ندیدم فرصتی اکنون که دیدم %~% بخدمت پیش شاه خود رسیدم

76 گریزان گشتم از خسرو بفرجام %~% که پیروزم چو بگریزم بهنگام

77 وزان پس هرچه رفته بود در راه %~% سراسر آشکارا کرد بر شاه

78 بشه گفتا کنون خسرو بدریاست %~% نشان میجوید از گلرخ چپ و راست

79 تو میباید که جویی آن نشان باز %~% چنین دانم که یابی در جهان باز

80 چو شد از کارها شاپور آگاه %~% روانه کرد خلقی را بهر راه

81 زهی عطار در بحر حکایت %~% توداری در معنی بی نهایت

82 سخن سر سبز معنی گشت از تو %~% بهشتی دار دنیی گشت ازتو

83 چنان ms263 کردی بمعنی داستان را %~% که باران بهاری بوستان را

1 الا ای مرغ پیش اندیش چالاک %~% ز دنیا چند خواهی برد خاشاک

2 غریبستان دنیا جای تو نیست %~% قبای خاک بر بالای تو نیست

3 چو در بستان گل بشکفته داری %~% چو در دریا در ناسفته داری

4 بسوی من ازان گل دستهیی آر %~% مرا زان در موزون رسته آر

5 اگر از قعر بحری‌ بی نشان شو %~% اگر توحید داری درفشان شو

6 که هر جانی که از توحید پر شد %~% بدریا گر نگاهی کرد در شد

7 چو درداری زبان الماس گردان %~% فلک گو بر سرما آس گردان

8 چنین گفت آنکه گفتش معتبر بود %~% سخنگویی کز این حالش خبر بود

9 که خسرو چون بدریا عزم ره کرد %~% جهان افروز و خسرو بود و ده مرد

10 همی گشتند در کشتی روانه %~% چو تیری لیک پیدا نه نشانه

11 ندانستند یک تن کان چه رایست %~% کجا خواهند شد مقصد کجایست

12 جزان چیزی ندانستند هر کس %~% که میرفتند سوی مغرب و بس

13 ازان خسرو بمغرب داشت امید %~% که در مغرب شود پوشیده خورشید

14 ازان میشد بمغرب چون خرابی %~% که پنهان گشته میجست آفتابی

15 دو هفته بر سر دریا براندند %~% بآخر جمله در دریا بماندند

16 یکی باد مخالف شد پدیدار %~% که خلق امید ببریدند یکبار

17 چنان آن باد کشتی را روان کرد %~% که طوف شرق با غرب جهان کرد

18 مگر در سیر همچون برق میشد %~% که در یک دم بغرب و شرق میشد

19 گه از بالای مه برتر گذشتی %~% گهی از زیر ماهی درگذشتی

20 هران گاهی که در گرداب بودی %~% بگردش شیوه لبلاب بودی

21 ز آب چشم چون باران بیکبار %~% فرو شستند دست از جان بیکبار

22 سه شب در شور بود آن آب و سه روز %~% بچارم چون برامد گیتی افروز

23 برامد آتش از خورشید ناگاه %~% از ms264 آن آتش سیه شد گرده ماه

24 چو یوسف رخ نمود از زیر خیمه %~% ترنج مه ز تیغش شد دو نیمه

25 بیارامید لختی آب دریا %~% ولیکن می نیامد راه پیدا

26 جهانی راه یکسو اوفتادند %~% سرکشتی سوی بیراهه دادند

27 یکی آب سیه در راه آمد %~% وزو دود کبود آنگاه آمد

28 جهان افروز و همراهان هرمز %~% از آن آب سیه گشتند عاجز

29 چنان از آب میزد بوی ناخوش %~% که قطران را کسی سوزد بر آتش

30 نمیدانست کشتیبان دران راه %~% که راه بحر در پیشست یا چاه

31 بآخر در میان راه تیره %~% پدید آمد یکی هامون جزیره

32 زمین او همه سنبل ستان بود %~% بگرد سنبل او زعفران بود

33 درخت جوز بویا سرکشیده %~% انار و سیب را در بر کشیده

34 جوانمردان چونارو سیب دیدند %~% بخوردند و بسی آسیب دیدند

35 همه در لرزه و در تب بماندند %~% در آن موضع دو روز و شب بماندند

36 پدید آمد یکی کوه سرافراز %~% که کردی تیغش از جوزا کمر باز

37 فرازش از اثیر اندر گذشته %~% سر تیغش ز تیر اندر گذشته

38 درختانی که بودی بر سر تیغ %~% ازو یک ماهه ره بودی فرو میغ

39 ز هر شاخش که بر تیغ اوفتادی %~% بماهی میوه بر میغ اوفتادی

40 همه حیران درافتادند ز اندوه %~% که تا رفتند بر بالای آن کوه

41 درختان بود سر در سر کشیده %~% بهم در رفته بر در بر تنیده

42 ز هر سو چشمهیی چون آب حیوان %~% بهشتی نقد در بگشاده رضوان

43 بنفشه رسته و سبزه دمیده %~% نسیم صبح جیب گل دریده

44 خروشان گشته گرد شاخساران %~% بصد آواز مرغان بهاران

45 بگرد کوه در دراج و تیهو %~% گوزن و گورخر نخجیر و آهو

46 ندیده بود چشم شهریاری %~% از آن خوشتر بگیتی مرغزاری

47 شدند آن سروران دلشاد ازان کوه %~% دو اسبه در گریز افتاد اندوه

48 ms265 همه عزم کمان و تیر کردند %~% شکار آهو و نخجیر کردند

49 زمانی بود آتش در گرفتند %~% کباب صید را خوش درگرفتند

50 بسی خوردند و عزم خواب کردند %~% غم دل بر زمین سیماب کردند

51 چو پیدا خواست شد از چرخ چارم %~% درفش دهخدای هفت انجم

52 ره خورشید از بهر نظاره %~% گرفته بود از انبوه ستاره

53 برامد چاوش خورشید ناگاه %~% که تا خالی شد از نظارگی ماه

54 چو شد دریای سیمین سر گشاده %~% برامد باززرین پر گشاده

55 دران موضع بیاران گفت هرمز %~% که چندین صید نبود نیز هرگز

56 فراوان صید باید کرد ما را %~% که تا زادی بود در خورد ما را

57 چنان کردند یارانش همان گاه %~% دوان گشتند صید افگن دران راه

58 بصحرا چون فرو رفتند از کوه %~% دران صحرا درختان بود انبوه

59 پدید آمد ز هر سو مرغزاری %~% بزیر هر درختی چشمه ساری

60 ببرد از مرغ دل امید پرواز %~% ز ذوق بانگ مرغان خوش آواز

61 زمین پوشید زیر سبزه زاران %~% فلک بگرفته برگ شاخساران

62 درون چشمههای همچو کوثر %~% هزاران ماهیان سیم پیکر

63 چنان آن چشمه روشن نکو بود %~% که گفتی چشمه خورشید او بود

64 بسی خورشید در ماهی توان دید %~% که در خورشید ماهی را روان دید

65 چو روزی چند آنجا در کشیدند %~% بپیش بیشه گاهی در رسیدند

66 همه بیشه پر از شیر شکاری %~% گرفته آهوان مرغزاری

67 چو چندان شیر میدیدند در حال %~% زدند از بیم آن در ریک دنبال

68 بیاران گفت شه کاین بود تقدیر %~% وزین ره بازگشتن نیست تدبیر

69 کسی را نیست با تقدیر آویز %~% ز حکم رفته نتوان کرد پرهیز

70 چو حکمی رفته شد تن در قضا ده %~% بهر حکمی که حق راند رضاده

71 کنون با شیر مردم کار داریم %~% که ره بر شیر مردمخوار داریم

72 بگفت این و یکی آتش برافروخت %~% درختی ms266 چند بر آتش فرو سوخت

73 درختان چون مشاعل در گرفتند %~% که میزد شعله آتش برگرفتند

74 بهم هم پشت گشتند آن دلیران %~% فرو رفتند پیش روی شیران

75 چو چندانی درخت آتش فشان شد %~% تو گفتی دوزخ آن ساعت روان شد

76 ز بیم آتش آن شیران سرمست %~% خروشان راه میجستند در جست

77 بسی رفتند تا آن راه بگذشت %~% نیاسودند تا یک ماه بگذشت

78 پدید آمد بهشتی بر سر راه %~% درختان سر کشیده بر سر ماه

79 همه روی زمینش در و مرجان %~% صدف افگنده و ماهی بریان

80 ز بسد گشته لالستان همه خاک %~% نهفته در و گوهر زیر خاشاک

81 ز سبزه گرد او مینا گرفته %~% پس و پیشش کف دریا گرفته

82 بدریا بود پیوسته بر او %~% بریده زان نمیشد گوهر او

83 خوش آمد سخت خسرو را جزیره %~% چنانک از خوشی او گشت خیره

84 بیاران گفت هرگز مرغزاری %~% چنین خرم ندیدم در بهاری

85 ازین خوشتر ندیدم درجهان من %~% شگفتم همچو گل زین بوستان من

86 سخن میگفت شه تا روز مه روی %~% ز شعر تیره شب شد سیه روی

87 مگر گفتی دل فرعون بگریخت %~% ز رود نیل بر رنگ شب آمیخت

88 شبی زانگشت روی او سیه تر %~% بران انگشت اختر همچو اخگر

89 از انشب چون بسر شد نیمهیی راست %~% ازان دریا خروش وناله برخاست

90 خروش و نالهیی در بیشه افتاد %~% دل خسرو دران اندیشه افتاد

91 زمانی بود گاوی همچو کوهی %~% ازان دریا برامد با گروهی

92 دری زان هر یکی را در دهن بود %~% که روشن تر ز شمع انجمن بود

93 نهادند آن گهر همچون چراغی %~% که روزی شد شبی چون پر زاغی

94 چرا کردند گاوان گرد آن نور %~% نمیگشتند از نزدیک آن دور

95 ز نور آن گهر شد چشم خیره %~% تو گویی آفتابست آن جزیره

96 بلی آن آفتاب از نور میتافت ms267 %~% که آن مرکز ازو تادور میتافت

97 چو شد روی هوا از صبح روشن %~% برامد روی دریا همچو جوشن

98 همه گاوان سوی دریا برفتند %~% گهر بردند و از صحرا برفتند

99 ازان گوهر دل آن قوم برخاست %~% که هر یک را هوای آن گهر خاست

100 چو خسرو دید یاران را گهر خواه %~% بفرمود او که گل کردند در راه

101 گلی کردند در ره نیکبختان %~% زره بردند بر شاخ درختان

102 بیاسودند تا چون شب در آمد %~% ز عمر این جهان روزی سرآمد

103 نقاب عنبرین بر خاک بستند %~% جواهر نیز بر افلاک بستند

104 فتاده شب بصد گمراهی آن شب %~% بیارامیده مرغ و ماهی آن شب

105 عروسان سپهر بوالعجب باز %~% کشیده رویها در پرده راز

106 چونیمی شد ز شب گاوان بیکبار %~% روان گشتند از دریا گهر دار

107 چو بنهادند آن لؤلؤی لالا %~% روان کردند یاران گل ز بالا

108 چو شد چندان گهر در گل گرفتار %~% بترسیدند آن گاوان بیکبار

109 همه از روی آن تاریک صحرا %~% فرو رفتند سر گردان بدریا

110 جوانمردان گهر چون برگرفتند %~% وزانجا راه هامون درگرفتند

111 یکی هامون هویدا گشت در راه %~% درو خر پشتها مانند خرگاه

112 همه خر پشتها ریگ روان بود %~% برنگ آن ریگ همچون آسمان بود

113 فرو ماندند یاران جمله بر جای %~% که نتوانست کس برداشتن پای

114 برنگ خون ز زیر ریگساران %~% ز ماران گشت پیدا صد هزاران

115 همی پیچید هر یک چون کمندی %~% ولی کس را نکردندی گزندی

116 گهی گم گشت زیر ریگساری %~% گهی بر دیگری پیچید ماری

117 ازان سختی فرو ماندند یکسر %~% بزای جمله گریان بر فلک سر

118 بصد محنت چو زانجا درگذشتند %~% بآب و مرغزاری برگذشتند

119 کشیده سر بسر در کوهسارش %~% رسیده تا بگردون شاخسارش

120 نیاسودند آن شب تا سحرگاه %~% چه آسایش همه حیران و گمراه

121 چو مه شد سرنگون صبح پگه ms268 خیز %~% برین میدان میناکرد خونریز

122 هران گوهر که شب در موی خود بافت %~% ز تیر صبح همچون موی بشکافت

123 برآمد چتر زراز کوه کشمیر %~% فگنده در سر افلاک زنجیر

124 شدند آنگه روان یاران بیک راه %~% که تا رفتند چون ماران بیک راه

125 پدید آمد یکی کوه قوی سهم %~% کهبر تیغش بده منزل شدی وهم

126 کنار چرخ تیغش را میان بود %~% برفعت از کمر جوزانشان بود

127 چو در صحرانگه کردند ازان کوه %~% جهانی بود ز اشتر مور انبوه

128 ببالا هر یکی چون گوسفندی %~% کزیشان پیل را بودی گزندی

129 اگر آهو و گور و شیر بودی %~% اسیر زخم اشتر مور بودی

130 نبودی تیر و ناوک را چنان زور %~% که بودی در سر چنگ شتر مور

131 اگر یک دشت از اشتر شدی پر %~% از اشتر مور گشتی مور از اشتر

132 زمین را ریگ زرساو بودی %~% زرشاخش زبان گاو بودی

133 نبود از راه روی بازگشتن %~% نه زانموران طریق بر گذشتن

134 شه خسرو بیاران گفت اکنون %~% سر کوهست کم گیرید هامون

135 بپهنا بازگردیم از سر کوه %~% که تا ببریده گردد چنبر کوه

136 چنان کردند وبر پهنای آن تیغ %~% روان گشتند همچون ماه در میغ

137 مگر آن کوه اختر را محک بود %~% که گفتی کوه کوهان فلک بود

138 چو تیغش بود هم پهلوی گردون %~% تو گفتی بود تیغی آسمان گون

139 از آن تیغی چو برگ گندنا بود %~% که سر سبزیش از چرخ دوتابود

140 نیام تیغ بود از چرخ دوار %~% شده آن تیغ از انجم گهردار

141 چو هرمز تیغ بران دید آن را %~% بپای خویشتن ببرید آن را

142 برید از پای خود آن تیغ هرمز %~% بپای خود که برد تیغ هرگز

143 چنان کردند بر بالا گذاره %~% که بگرفتند بر گردون ستاره

144 گر آواز عجب برمی‌کشیدند %~% صدا از چرخ گردان می‌شنیدند

145 تو گفتی از ms269 زمین رفتند بیرون %~% که سنگ انداختند از برج گردون

146 چو کردندی جهانی صید هر روز %~% شدی بریان ز خورشید جهان سوز

147 نبود آرامشان چون تیر پرتاب %~% که میرفتند روز و شب چو مهتاب

148 شبی کافلاک بی مهتاب بودی %~% نبودی راه و وقت خواب بودی

149 دو مه خود را چو بر گردون فگندند %~% بآخر خویش را بیرون فگندند

150 بناگاه از بر آن کوه خارا %~% یکی بحر عجب شد آشکارا

151 همه عالم تو گفتی آب دارد %~% جهانی رعشه سیماب دارد

152 بهر ساعت ز دریا موج میخاست %~% که میشد موج کژ با آسمان راست

153 چنان دریا ندیده بود هرمز %~% چنان دریا نبیند چشم هرگز

154 بفرمود او که کشتی ساز گردند %~% بسوی چوب و تخته باز گردند

155 چو اول بار کشتی برگشادند %~% همه در کار کشتی سر نهادند

156 پس آنگه زود کشتیبان شهزاد %~% بساخت آن کشتی و بر آب ره داد

157 فراوان صید در کشتی نهادند %~% طریق باد بر کشتی نهادند

158 روان کردند کشتی را چهل روز %~% بمانده شاه سرگردان و دلسوز

159 دلش در غم پریشانی فزوده %~% ز کار خود پشیمانی نموده

160 ز گمراهی خود حیران بمانده %~% میان بحر سرگردان بمانده

161 دلش را گل چنان در خون نهاده %~% که زین بحر بر گلگون نهاده

162 بسی شبرنگ چشمش خون نموده %~% همه دریا از آن گلگون نموده

163 دلش در آتش سوزان چنان بود %~% کزان دریای آب آتش فشان بود

164 گهی از دیده خون دل فشاندی %~% گهی بر خون دل کشتی براندی

165 چو ابری میگریست و در عجب ماند %~% که در دریا چو دریا خشک لب ماند

166 بدل میگفت کای دل کارت افتاد %~% فروده تن چو تن دربارت افتاد

167 اگر در بایدت از خود برون شو %~% بغواصی درین دریای خون شو

168 دل اول شو برهنه پس نگونسار %~% چو غواصان نفس آنگه نگهدار

169 چو ms270 اول این سه کارت کرده باشد %~% دو کار دیگرت در پرده باشد

170 اگر یابی گهر خورشید گردی %~% وگرنه غرقه جاوید گردی

171 غم گل کان نه سردارد نه پایی %~% برون آرد سری آخر زجایی

172 چنانم آتشی در دل فتادست %~% که گر دم میزنم چون تف و بادست

173 دل مسکین من مدهوش برخاست %~% ز سوز من ز دریا جوش برخاست

174 همه شب ناله و زاری همی کرد %~% جهان افروز دلداری همی کرد

175 زنی در عشق مردی مرد او بود %~% ز سر تا پای‌غرق درد اوبود

176 قدم میزد ز مردان پیش در راه %~% ز خود میداد داد عشق دلخواه

177 چو روی خسروش پیش نظر بود %~% ز چندان راه وسختی بیخبر بود

178 کسی باور کند این حال روزی %~% که کاری افتدش با دلفروزی

179 جهان افروز را صد جان فدا باد %~% که داد عشق جانان نیک میداد

180 شه بیدل دران کشتی بمانده %~% چهل روزه چنین کشتی برانده

181 چه کردی گر نکردی آن سفر شاه %~% که بود آبشخور و روزیش در راه

182 علی الجمله ز دریا بامدادی %~% بروز چل یکم برخاست بادی

183 درامد گرد کشتی باد ناخوش %~% بگردانید کشتی را چو آتش

184 گهی مانند قارون زیر در رفت %~% گهی چون آتش نمرود بر رفت

185 سه روز و چار شب چون تیر پرتاب %~% نمیاستاد کشتی بر سر آب

186 بآخر با کنار افتاد کشتی %~% فلک با شاه گفت آزاد گشتی

187 چو قیصر زاد از دریا گذر کرد %~% بسی شکر و سپاس دادگر کرد

1 چو بگذشتند ازان دریای خونخوار %~% یکی کوه بلند آمد پدیدار

2 یکی حصن رخامین بر سر کوه %~% درختان گشته گرد حصن انبوه

3 بران حصن قوی بر رفت خسرو %~% جوانمردانش در پی گشته پس رو

4 بپیش آن صفهیی میدید از دور %~% که چون شمعی فروزان بود از نور

5 بساط صفه دوخ و بوریا بود ms271 %~% دران محرابگه پیری دو تا بود

6 چو مرغی برسر کوهی نشسته %~% ز هر شادی و اندوهی برسته

7 بپیش کردگار استاده بر پای %~% نهاده دست بر هم چشم بر جای

8 بخفته گربهیی بر جام پیر %~% ز سر تا پای او ماننده شیر

9 چو کس همدم نبودش زادمیزاد %~% بر خود گربهیی را همدمی داد

10 اگر هستی تو شیر پرده راز %~% ببر از آدمی با گربهیی ساز

11 که از مردم اگرچه خویش باشد %~% وفای گربه و سگ بیش باشد

12 توقف کرد شه تا پیر دمساز %~% بپرداخت و سلامش کرد آغاز

13 زبان بگشاد پیر کار دیده %~% بدو گفت ای بسی تیمار دیده

14 برو بنشین چه میگردی جهانی %~% که جمعیت بسی گردد زمانی

15 چوهمدم نیست تو همدم نیابی %~% که چون محرم نیی محرم نیابی

16 بتنهایی بسر بر روزگاری %~% که تنهایی ترا بهتر ز یاری

17 بسی من گرد عالم بر دویدم %~% بجستم عاقبت همدم ندیدم

18 ز نااهلان فرو خوردم همه عمر %~% ز حق اهلی طلب کردم همه عمر

19 اگرچه در جهان دیدم بسی را %~% ندیدم هیچ اهلیت کسی را

20 چرا در حلقه مردم نشینم %~% که جز در دیده مردم مینبینم

21 اگرچه یک جوم بیرون شوی نیست %~% همه آفاق در چشمم جوی نیست

22 مگر دیوار من کوتاه تر بود %~% که در ملکم نه دیوار ونه در بود

23 کنون عمریست تادر گوشه تنها %~% بدل با خویش میگویم سخنها

24 چه گویم با که گویم چند گویم %~% چو چیزی گم نکردم چند جویم

25 درین زندان کافر کیش غدار %~% ز حیرت کافری میآردم بار

26 نمیدانم کیم یا از کجایم %~% چه میسازم ز جان و ز تن جدایم

27 درین گرداب اگر افتی دمی تو %~% ز من سرگشته تر گردی همی تو

28 چوخسرو پیر را میدید هشیار %~% ز هر نوعی سؤالش کرد بسیار

29 ولیک آن پیر را در هیچ ms272 بابی %~% نشد پوشیده بر خاطر جوابی

30 به خسرو گفت کم دیدم جوانی %~% ز تو شیرین زبان تر در جهانی

31 نه دردانش ترا ماننده دیدم %~% نه مثلت درجهان داننده دیدم

32 بحمدالله نمردم ناگهان من %~% بدیدم زندهیی را در جهان من

1 بآخر خسرو از وی ره نشان خواست %~% وداعش کرد و میشد بر نشان راست

2 چو القصه از آنجا درکشیدند %~% بکوه و آب و جسری در رسیدند

3 دهی خوش بود صحرا و سر کوه %~% دهی پر نعمت و خلقی بانبوه

4 سوی ده رفت با یاران بهم شاه %~% بخواست از اهل ده یک مرد همراه

5 که تا رهبر بود در راه او را %~% کند از نیک و بد آگاه او را

6 چو خورشید آسیا سنگ زراندود %~% ز زیر آسیای چرخ بنمود

7 هزاران دانه داشت آن توتیا رنگ %~% بیکبار آس کرد آن آسیا سنگ

8 سپیدی روز میدانی چراتافت %~% که روی روز گرد آسیا یافت

9 بآخر شهریار وجمع یاران %~% روان گشتند چون از میغ باران

10 چو روز دیگر آن ایوان نه طاق %~% منور شد ز نور شمع آفاق

1 چو از خسرو شه قیصر خبر یافت %~% باستقبال خسرو کار دریافت

2 بزودی کرد قیصر کار ره ساز %~% فرستاد اسب و خلعت پیش شه باز

3 رخ خورشید رخشان نازده تیغ %~% برآمد صبح خون آلوده از میغ

4 پگاهی با سپاهی چند یکسر %~% رسید آنجا که خسرو بود قیصر

5 چو قیصر دید خسرو را ز دوری %~% بدو نزدیک شد چون ناصبوری

6 گرفتش در بر و اشکش روان گشت %~% که بی جانان بسی الحق بجان گشت

7 بدو گفتا دل من چون جگر سوخت %~% فراقت ای پسر جان پدر سوخت

8 بسی غم گوشمال خسروم داد %~% بحمدالله کنون جانی نوم داد

9 مپرس ازمن که بیتو حال چون بود %~% که گر دل بود در دریای خون بود

10 کشیدم پای دل در ms273 دامن درد %~% نهادم چشم جان بر روزن درد

11 کنون از دامنم هوری برآمد %~% کنون از روزنم نوری برآمد

12 بحمدالله که دیدم روی تو باز %~% رسیدی سوی من من سوی تو باز

13 چو لختی قصه محنت بخواندند %~% ازانجا برنشستند و براندند

14 شکر پاشان بشادی رای کردند %~% بشکر شاه شهرآرای کردند

15 ز دست سیم پاشان از پگاهی %~% شده روی زمین چون پشت ماهی

16 چه جشنی بود خلدی بود پرحور %~% همه حوران چو ماه و ماه پرنور

17 چه عیدی بود عیدی بود پرجوش %~% همه عیش و سماع و نوش برنوش

18 چه مجلس بود باغی بود پرگل %~% همه باغ آفتاب و جام پرمل

19 بهر دم جام نوشین بیش خوردند %~% ز می صد شیشه سیکی پیش کردند

20 چه گر خوش بود از خسرو جهانی %~% نبود آن غمزه دلخوش زمانی

21 فراق گل دلش را رنجه میداشت %~% دلش را شیر غم در پنجه میداشت

22 ز هجران آتشش بر فرق میشد %~% دراب چشم هر دم غرق میشد

23 همه عالم بگردیده چو گویی %~% ز عالم بین خود نادیده بویی

24 فغان میکرد کای گل چون کنم من %~% که خار توزدل بیرون کنم من

25 چوگم گشتی ز که جویم نشانت %~% که بسیاری بجستم در جهانت

26 ز که پرسم ندانم راه کویت %~% که در کوی اوفتادم زارزویت

27 اگر عشق تو جان من نبودی %~% بعالم در نشان من نبودی

28 شکار شیر عشقت جز جگر نیست %~% تو گویی در تنم جانی دگر نیست

29 چو شیری کو بگیرد گور در راه %~% بدندان درنیارد جز جگرگاه

30 جگر چون خورد ره گیرد ز سرباز %~% بروباهان گذارد آن دگر باز

31 درین ره عشق تو چون شیر بیشه %~% نداند جز جگر خوردن همیشه

32 ز خود یکبارگی دستم فرو بست %~% اگر دستم نگیری رفتم از دست

33 دلم در داغ نومیدی کشیدی %~% ز بیخم کندی و شاخم بریدی ms274

34 سرم بر خاک و رویم بر زمینست %~% ز دردم فارغی دردم ازینست

35 ترا دارم ز ملک این جهانی %~% تو خود چون جان ز چشم من نهانی

36 چو جان پنهان شدی چون جویمت من %~% مگر کز پرده بیرون جویمت من

37 دو اسبه دل دوان شد در خیالت %~% نیافت از هیچ ره گرد وصالت

38 نشستم مدتی در بند پندار %~% نیامد راست با پندار من کار

39 خطا بود آنچ میپنداشتم من %~% کنون زین کار‌دل برداشتم من

40 چه میگویم که تا جانم رفیقست %~% ز جانانم نشان جستن طریقست

41 چو گفت این راز بی صبری بسی کرد %~% ز هر سویی خبر پرسان کسی کرد

42 نه از فیروز و نه ازگل خبر بود %~% ازین غم هر زمان حالش بتر بود

43 چوبودش یک نفس صد باره تیمار %~% بآخر گشت آن بیچاره بیمار

44 نه دارو سودمند آمد نه جلاب %~% علاجش بود گل گل غرقه در آب

45 پدر میداد پندش شام و شبگیر %~% که خوش باش ای جوان و جام می گیر

46 جوانی داری و اسباب شاهی %~% مکش جور و بکن چیزی که خواهی

47 مباش ایمن ازین گردنده پرگار %~% دمیست این عمر ازین دم بهره بردار

48 خوشی امروز می خور تا توانی %~% که فردا را کسی نکند ضمانی

49 درین دم همدمی دیگر گزین تو %~% کجا درمانی از یک همنشین تو

50 ترا هرجا که ماهی زیر پردهست %~% اگر رغبت نمایی عقد کردهست

51 کم گل گیر اگر گل ریخت از بار %~% که گر گل هست خالی نیست از خار

52 ترا چندانکه گل در ملک رومست %~% ز طاعت نرمتر‌گردن ز مومست

53 زجایی دلبری کن اختیاری %~% ز گل تا کی زنی در دیده خاری

54 اگر خواهی دو صد شاه کله دار %~% دراندازد بدامادیت دستار

55 نشستی در غم یک پای موزه %~% که گفتت جز بگل نگشای روزه

56 ترا صد ماه جان ms275 افروز باید %~% اگر نبود گلی خود روی شاید

57 اگر گل شد ترا صد نوبهارست %~% که در هر یک هزاران گل ببارست

58 اگر گل شد جهانی پر شکر هست %~% جهانی بیش میخواهی وگر‌هست

59 تو تا بودی ز گل آواره بودی %~% گهی بر خار و گه برخاره بودی

60 زمانی سنگ صحرا میشمردی %~% زمانی کوه و دریا میسپردی

61 زمانی پای در گل میفتادی %~% زمانی دست بر دل مینهادی

62 زماانی زهر زاری میچشیدی %~% زمانی درد و خواری میکشیدی

63 تو خود اندیشه کن با این همه بار %~% گلی میارزدت با این همه خار

64 تو چون کشتی خوشی خود را ببازی %~% اگر گل باشد وگرنه چه سازی

65 چو تو مردی چه گل باشد چه خارت %~% که گل در زندگی آید بکارت

66 که میداند که گل مردهست یا نه %~% جهان بیتو بسر بردهست یا نه

67 تو چندی در عزای او نشستی %~% بمحنت در بلای او نشستی

68 بمردهست او اگر او زنده بودی %~% بدین غم کاشکی ارزنده بودی

69 ز گل بیگانگی جوی و جدایی %~% کسی با مرده کی کرد آشنایی

70 شد ازگفت پدر چون زر‌ رخ او %~% فرو بست از خجالت پاسخ او

71 بر آن بنشست تا این چرخ مینا %~% چه بازی آردش از پرده پیدا

72 قدرچه بند و تقدیرش کند باز %~% قضا از سر چه تدبیرش کند ساز

73 هر آنکس کز مراد خود جدا شد %~% فدای زخم چوگان قضا شد

74 همه در بیم و سرگردان بمانده %~% که چون گوییم درچوگان بمانده

1 الا ای طوطی طوبی نشین خیز %~% دمی طوبی لک از طوبی شکرریز

2 چو هستی قرة العین معانی %~% که قوت القلب و عین الشمس جانی

3 چو تو در اصل فطرت آفتابی %~% بیک یک ذره تا چندین شتابی

4 برای ذره خورشیدی ز میغی %~% اگر آید برون باشد دریغی

5 بیک ذره اگر مشغول باشی %~% بدان یک ms276 ذره خود را غول باشی

6 چو هر چیزی که در هر دو جهانست %~% همه ذرات تست و این عیانست

7 همه اجزا برافگن ره بگل جوی %~% بهانه ساز گل را حال خود گوی

8 چنین گفت آن سخنگوی دل افروز %~% که گلرخ بود در صندوق ده روز

9 فتاده در میان آب دریا %~% گهی شد تاثری گه تا ثریا

10 گرفتار آمده در آب و صندوق %~% گهی در قعر دریا گه بعیوق

11 گهی رفتی ببن چون گنج قارون %~% گهی رفتی بسر مانند گردون

12 زهی بازی چرخ بوالعجب باز %~% که گل را چون فگند از پرده ناز

13 دران صندوق گلرخ ماند ماهی %~% مهی بر ماه و ماهی گرد راهی

14 مهی آورده با ماهی بهم پشت %~% نبود از ماه تا ماهی دو انگشت

15 بمانده ماه در زیر سیاهی %~% گرفته آب از مه تا بماهی

16 ز ترکی کردن باد جهنده %~% بترکستان فتاد آن نیم زنده

17 چو کرد آن آب دریا را گذاره %~% فگندش آب دریا در کناره

18 لب دریاستاده بود مردی %~% که ماهی را ز دریا صید کردی

19 کنون صیدش نه ماهی بود مه بود %~% چنین ماهی‌ز صد ماهیش به بود

20 یکی صندوق را میدید بر آب %~% که میآمد سبک چون تیر پرتاب

21 چوآن صندوق تنگ او درآمد %~% ازان دریا بچنگ او درآمد

22 ازان دریا برون آورد بر سر %~% نهاده دید قفلی سخت بر در

23 بدل گفتا ندانم تا چه چیزست %~% ولی دانم که چیزی بس عزیزست

24 اگر این هست صندوق خزینه %~% دلم خوش باد در صندوق سینه

25 ز دریا کردمی باید کرانه %~% بباید برد این را سوی خانه

26 بگفت این و بسوی خانه برد او %~% بزرگی کرد و قفلش کرد خرد او

27 چو سر برداشت دروی مردهیی دید %~% جهان بر خود بسر آوردهیی دید

28 رخی چون ماه گشته زعفرانی %~% بری چون سیم گشته ms277 پرنیانی

29 دهانی خشک و رویی زرد گشته %~% نفس بگسسته و دم سرد گشته

30 سیاهی باسفیدی رفته در هم %~% لبش از تشنگی بگرفته بر هم

31 که داند کو ز زاری برچسان بود %~% ز بی برگی چو برگ زعفران بود

32 چو چوگانی شده پشتش بخم در %~% چو گویی بسته پا و سر بهم در

33 مهش با مشک تر درهم گرفته %~% چو ماه نو قد او خم گرفته

34 ز سرو و ماه بسیاری شنیدیم %~% ولی سروی چو ماه او ندیدیم

35 ز دریا و زماهی رسته بود او %~% مهی از دست ماهی جسته بود او

36 چو بر گل محنت دریا سرآمد %~% چو ماهی حوت از دریا برآمد

37 سبک روح جهان پیرایه برداشت %~% دو گوش او گرانباری ز درداشت

38 شکست آن مرد آن صندوق را پس %~% بلندی یافت چون صندوق کرگس

39 چو آن دلبند را برداشت ازجای %~% نهاده بود آن بت بند بر پای

40 درامد مرد و سنگ سخت بردست %~% نگار سنگدل را بند بشکست

41 ز درد آن شکستن زود از جای %~% بجنبانید آهسته سر و پای

42 چنان خوش گشت ماهیگیر ازان ماه %~% که گفتی شد ز ماهی تا بمه راه

43 برفت و ماهیی برآتش افگند %~% چو بریان شد برو بوی خوش افگند

44 برآورد و بپیش روی او داشت %~% بت مهروی بیخود سر فرو داشت

45 چو مشک آورد در پیش مشامش %~% گشاد از بوی آن حالی مسامش

46 بعطسه شد دماغ او گشاده %~% دو چشم چون چراغ او گشاده

47 چوچشم دلفریب از هم گشاد او %~% ز دست دل بدست غم فتاد او

48 ز عالم نیم جانی دید خود را %~% میان آشیانی دید خود را

49 عجب درمانده زان صیادخانه %~% بجوش آمد ز درد او زمانه

50 بدل گفتا ندانم کاین چه جایست %~% ز سر در این چه دوران بلایست

51 اگر این جان من سنگین نبودی ms278 %~% مرا تاب بلا چندین نبودی

52 اگر من بودهام ازسنگ خاره %~% چگونه کردهام دریا کناره

53 اگر دریا بدیدی در اشکم %~% فرو بردی بقعر خود ز رشکم

54 وگر باران بدیدی آب چشمم %~% چو برقی در من افتادی بخشمم

55 مگر درخواب میبینم من اینجای %~% که نتوان راست کردن بر زمین پای

56 چو صد غم بر دل ناشادش آمد %~% بیک ره مکر حسنا یادش آمد

57 از آن سگ گریه برگلزارش افتاد %~% یقین دانست کز وی کارش افتاد

58 بدل میگفت خسروشاه هرگز %~% ز حسنا کی شود آگاه هرگز

59 که داند کو بجان من چه بد کرد %~% برای شهوتی ترک خرد کرد

60 ز رشک خود مرا در خون جان شد %~% چنین در خون جانی کی توان شد

61 ولی چون بگذرد از فرق آبش %~% دهد دوزخ بیک آتش جوابش

62 کنون چون مرغ بی آرام ماندم %~% بجستم دانهیی در دام ماندم

63 اگر بینم رخ یارم دمی نیز %~% اگر مرگم رسد نبود غمی نیز

64 کجایی خسروا تا یار بینی %~% بیا ای بیخبر تا کار بینی

65 اگر یاری مرا یاری کنون کن %~% چو یارانم وفاداری کنون کن

66 مرا خود ساقی حسن وفا مرد %~% که صاف آمد ترا قسم و مرا درد

67 مگر انصاف شد کلی فراموش %~% که زهر آمد مرا حصه ترانوش

68 ز عشقت کیسهیی بردوختم من %~% که برجانت جهان بفروختم من

69 چنان در پرده غم زار گشتم %~% که گرد عنکبوتان تار گشتم

70 تنم چون زیر پیراهن بدیدند %~% همه پیوستگان از من بریدند

71 ز من پیوستگان رفتند یکسو %~% ز من زان طاق شد پیوسته ابرو

72 دو چشمت جادوان دلفروزند %~% که در آنجا مرا جان درتو دوزند

73 مرا چون درتو میدوزند هر دم %~% چرا از هم جدا ماندیم در غم

74 مرا چون درتومیدوزند از آنست %~% کزان زخم از دل من خون روانست

75 چولختی راز گفت آن ماه ms279 مهجور %~% فرو بارید بر مه در منثور

76 شده صیاد سرگردان ازان کار %~% که تا آن بت چرا گرید چنین زار

77 زبان پارسی را می ندانست %~% سخنها فهم کردن کی توانست

78 سمنبر بود ترکی گوی آفاق %~% بسی زو ترکتازی دیده عشاق

79 چنان بگشاد در ترکی زبانش %~% که شد آن ترک چین هندو بجانش

80 بدان صیاد گفتا راز بگشای %~% که چون دربندم آوردی درین جای

81 کدامین کشورست و نام آن چیست %~% درین اقلیم شاه این زمین کیست

82 جوابش داد صیاد زمانه %~% که هست این آشیان صیادخانه

83 روان گشتم بدریا بامدادی %~% یکی صندوق میآمد چو بادی

84 چو پیشم آمد از جیحون گرفتم %~% بیاوردم ترا بیرون گرفتم

85 دگر این کشور ترکست و چینست %~% سراسر حد ترکستان زمینست

86 شه فغفور شاه این دیارست %~% ز عدل او همه چین پرنگارست

87 چو گل القصه واقف شد ز اسرار %~% شد او از گشنگی خود خبردار

88 طعامی خواست او و مرد برخاست %~% بسی ماهیش آورد و دگر خواست

89 زماهی قوت آن مه دگر شد %~% مهش لختی ز ماهی تازه تر شد

90 ز بیماری ازان صیادخانه %~% نیامد بر در آن شمع زمانه

91 بآخر چون برامد بیست و شش روز %~% چو شهدی شد گل چون شمع خوش سوز

92 ز رنجوری کدویی بود بی شهد %~% کدو را شهد میگفتی ولی عهد

93 چوشهدی شد لب گلفام او را %~% چو مومی گشت نرم اندام او را

94 چنان خوش گشت و شیرین گشت و ترگشت %~% که چون پر مغز حلوای شکر گشت

95 ز رویش بار دیگر شور برخاست %~% ببویش مرده هم از گور برخاست

96 دگر ره غمزه او شد جگر دوز %~% دگر ره مشک زلفش شد جهانسوز

97 نکوتر شد ز چینش زلف مشکین %~% که نیکوتر نماید مشک در چین

98 چو بنهاد آن نگارین شست بر راه %~% چو ماهی صید شد صیاد از ms280 آن ماه

99 دلش از عشق آن دلخواه برخاست %~% بقصد وصل او ناگاه برخاست

100 دماغش از گل نخوت بجنبید %~% جوان بود آتش شهوت بجنبید

101 دلش چون چنگ از بر تنگ برخاست %~% نهاد او بر گنه چون چنگ ره راست

102 چو گلرخ آن بدید از جای برجست %~% رگ شریان او بگرفت بر دست

103 چنان افشرد کز وی جان برامد %~% جهان بر جان آن نادان سرامد

104 ندارد کار نادان هیچ سامان %~% که نادانی ندارد هیچ درمان

105 چو شد از جان جدا صیاد بی باک %~% بت سیمینش پنهان کرد در خاک

106 گل آن شب بود تا وقت سحرگاه %~% که تا شد سرنگون سوی سفرماه

107 فغان برداشت مرغ صبحگاهی %~% منادی کرد از مه تا بماهی

108 فرو کوفت از سر درد و نیازی %~% بگوش خفتگان بانگ نمازی

109 چو گل از کار آن صیاد پرداخت %~% خدا را شکر کرد وحیلهیی ساخت

110 بدل گفتا اگر زینسان که هستم %~% برون آیم شود کارم ز دستم

111 چو بینندم بتی سیمین سمنبر %~% همه کس را طمع افتد بمن بر

112 مرا آن به که بر شکل غلامان %~% همه آفاق میگردم خرامان

113 چو خود بر صورت مردان کنم من %~% کرا صورت بود کاخر زنم من

114 روان گردم سوی هر شهر و هر بوم %~% روا باشد که بازافتم سوی روم

115 دلم را محرمی درخورد یابم %~% دمی درمان چندین درد یابم

116 شنودستم من از گوینده راه %~% که یابنده بود جوینده‌راه

117 بآخر خویشتن را چون غلامان %~% قبا در بست و شد سرو خرامان

118 کله بر ماه مشکین طوق بشکست %~% قبا در سر و سیم اندام پیوست

119 کلاهی همچو ترکان از نمد کرد %~% قبا و پیرهن در خورد خود کرد

120 که داند این چکارست و چه راهی %~% مگر هم زان نمد یابد کلاهی

121 چو مردان پیرهن یکتاییی ساخت %~% ز خود یکبارگی سوداییی ساخت

122 ms281 قبا پوشید و پیراهن رها کرد %~% وزان بت عقل پیراهن قبا کرد

123 همه پیرایه و زرینه برداشت %~% دو گوهر زان همه در گوش بگذاشت

124 برامد از گهرهای فلک جوش %~% که گوهر گشت گل را حلقه در گوش

125 نرسته بود دو پستان تمامش %~% فرو بست آن زمان چون سیم خامش

126 مگر بایست آن سیمین صنم را %~% که لختی کم کند زلف بخم را

127 ز زلف خود شکن گر درکشیدی %~% بجای هر یکی صد در رسیدی

128 بآخر چون غلامان خویشتن را %~% یکی کرد آن دو زلف پرشکن را

129 چو در هم بافت آن دو موی چون شست %~% ز زفتی در نمیآمد بدو دست

130 ذوابه چون بپشت افتاد بازش %~% جهان بگرفت روی دلنوازش

131 کجا بود آن زمان خسرو که ناگاه %~% بدیدی روی آن خورشید چون ماه

132 بآخر سرو سیمین شد روانه %~% چو تیری کورود سوی نشانه

133 چگونه مه رود زیر کبودی %~% چنان میرفت آن مهرخ بزودی

134 چو صبح آتشین از کوه دم زد %~% رخ خورشید از آتش علم زد

135 بوقت صبح بادی خوش برامد %~% چو صبح اندر دمید آتش برآمد

136 برامد آفتاب از کوه ناگاه %~% چو آتش از میان خرمنی کاه

137 چو روشن گشت روز‌آن ماه دلسوز %~% دو روز و شب قدم زد تا سوم روز

138 چو مرغ صبح در فریاد آمد %~% فلک را بازیی نو یاد آمد

139 عذابی دیده از ره بر وی انداخت %~% بلای دیگرش حالی برانداخت

140 غم کاری دگر در پیشش آورد %~% بپای خود بگور خویشش آورد

141 بوقت صبح ازانجا راه برداشت %~% دو روز و شب چهل فرسنگ بگذاشت

142 چو هنگام زوال آمد دران راه %~% زمین میتافت همچون زلف آن ماه

143 جهان را روشنی سوراخ میکرد %~% زمین پر زعفران شاخ میکرد

144 یکی ده بود در نزدیک آن راه %~% چو بادی سوی آن ده رفت آن ماه

145 چنان ms282 ده در جهان دیگر نبودی %~% بترکستان ازان خوشتر نبودی

146 بهر سویی و هر کوییش آبی %~% ز بالا بسته هر سویی نقابی

147 هزاران مرغ گوناگون گستاخ %~% بسوی آشیان پران بهر شاخ

148 همی چون نوحه دردادی یکی زار %~% جداافتاده بودی چون گل از یار

149 بپیش ده پدید آمد یکی کوی %~% میان آب و درختان روی درروی

150 کنار جوی نرگس رسته بیرون %~% نشسته سبزه در نم لاله درخون

151 دمیده شعله آتش ز لاله %~% زده بر شعله او ابر ژاله

152 یکی منظر بپیش کوی کرده %~% دو دکانیش از هر سوی کرده

153 ز بس گرمای راه و ناتوانی %~% بخفت آن ماه دلبر در دکانی

154 تو گفتی در بهشتی حور خفتست %~% و یا در نرگس تر نور خفتست

155 چو گل در خواب رفت از بوی گلزار %~% ز رویش فتنه شد درحال بیدار

156 قضا را باغ باغ شاه چین بود %~% که خوشتر از همه روی زمین بود

157 بزیر پرده ماهی داشت آن شاه %~% که ننمودی بپیش روی او ماه

158 بلورین ساق بود و سیمتن بود %~% نگار چین و خورشید ختن بود

159 ببالا سرو را تشویر دادی %~% بشکر گلشکر را شیر دادی

160 شکر وقف لب گلرنگ او بود %~% خرد را دست زیر سنگ او بود

161 چو بگشادی دو لعل ارغوان رنگ %~% فراخی یافتی شکر ازان تنگ

162 اگر دندان زدی بر لعل خندان %~% بماندی لعل ازان لب لب بدندان

163 چو چشم جادویش خونریز کردی %~% سر زلفش ز پی پس خیز کردی

164 قضا را بر دریچه بود کز راه %~% رخ گل دید چون خورشید و چون ماه

165 ز درد عشق جانش بر لب آمد %~% فرو شد روزش و دور شب آمد

166 سمن در حلقه سنبل فگنده %~% صبا مشگ ترش بر گل فگنده

167 چو دختر دید موی مشک بیزش %~% گل تر کرده از لبخشک خیزش

168 رخی چون روز ms283 و زلفی همچو شب داشت %~% بخوبی سی ستاره زیر لب داشت

169 رخ گل را بشب در روز بودی %~% بروز اندر ستاره مینمودی

170 چو دید آن روز و شب دختر نهانی %~% شبش خوش کرد روز شادمانی

171 چو گلرخ روز و شب بنمود با او %~% بروز و شب تو گفتی بود با او

172 عرق بر رخ چو شمع از شوق میریخت %~% چو باران شبنمش از ذوق میریخت

173 بدکانی ببر باز اوفتاده %~% دل دختر بپرواز اوفتاده

174 چو مردان خویشتن آراسته بود %~% بدستی دیگر از نوخاسته بود

175 عرق بر روی آن دلبر نشسته %~% چو مروارید بروی رسته بسته

176 سر زلفش ز پیچ و تابداری %~% لب لعلش ز لطف و آبداری

177 یکی گفتی ز جانم تاب بردهست %~% دگر گفتی زچشمم آب بردهست

178 چنان شد دختر از سودای آن ماه %~% که از منظر بخواست افتاد بر راه

179 دلش در عشق گل دریای خون شد %~% بزیر دست عشق او زبون شد

180 رخش از خون دل گلگون برامد %~% دلش چون لالهیی ازخون برامد

181 کنیزی را بخواند و گفت آن ماه %~% بجان آمد دلم زین خفته در راه

182 ازین برنای زیبا جان من شد %~% دلم خون گشت و از مژگان من شد

183 چو دیدم زلف او چون مارپیچان %~% بزد مارم شدم زان مار بی جان

184 چو مشکین بند زلفش دلستانست %~% دل مسکین من دربند آنست

185 مرا در عشق او از خود خبر نیست %~% نکوتر زو بعالم در پسر نیست

186 به چین گرچه بسی دلخواه باشند %~% بر این ماه خاک راه باشند

187 ازو گر کام دل حاصل نیاید %~% مرا شادی دگر در دل نیاید

188 دلم از پسته او شور دارد %~% ازان از دیده آب شور بارد

189 مرا با او بهم بنشان زمانی %~% که بستانم ازو داد جهانی

190 کنیزک چون سخن بشنود برجست %~% بر گل رفت چون بادی و ms284 بنشست

191 ز خواب خوش برامد سیمبر ماه %~% کنیزک را برخود دید بر راه

192 بترکی گفت کای هندوت خورشید %~% تویی زنگی ولی در چین چو جمیشید

193 قدم را رنجه کن با چاکر خویش %~% که میخواند ترا خاتون برخویش

194 اگر فرمان بری جانت بکارست %~% وگرنه جای تو زندان ودارست

195 که گر ترکی نه در فرمانش آید %~% چو پیلی یاد هندستانش آید

196 مگر بختت براه آمد که آن ماه %~% بمهر دل ترا گیرد بجان شاه

197 چو خاتون درجهان یک سیمبر نیست %~% بعالم در چنین باغی دگر نیست

198 تراست این باغ و خاتون هر دو باهم %~% شمادانید اکنون هر دو با هم

199 چو بشنود این سخن گلرخ فروماند %~% بجای آورد و تا پایان فرو خواند

200 بدل گفتا نبود این هیچ سامان %~% که بیرون آمدم شبه غلامان

201 اگر همچون ز نان میبودمی من %~% ازین دیگر زنان آسودمی من

202 ولیکن گر زن و گر مرد باشم %~% محال افتد که من بی درد باشم

203 نداند دید بی دردم زمانه %~% ازین در درد ماندم جاودانه

204 هنوز اندوه خود باسر نبردم %~% رهی دیگر بنو باید سپردم

205 دل مسکین من گمراه افتاد %~% برون آمد ز گو در چاه افتاد

206 زهی گردنده چرخ کوژ رفتار %~% بدرد دیگرم کردی گرفتار

207 پیاپی غم مده کز جان برایم %~% مکن تعجیل تا با ن برایم

208 جهانا هر زمان رنگی براری %~% که داند تا تو در پرده چه داری

209 چو گل پاسخ شنید از وی خجل شد %~% ز گفت آن کنیزک تنگدل شد

210 بدو گفت ای مرا در خون نهاده %~% قدم از حد خود بیرون نهاده

211 چو تو کار غریبان دانی آخر %~% غریبی را چرا رنجانی آخر

212 مکن بد نام خاتون جهان را %~% ترا به گر نگهداری زبان را

213 که باشم من که جفت شاه باشم %~% نیم خورشید تا با ماه باشم

214 ms285 برو بریخ نویس این گرم کوشی %~% ز سردی چون فقع تا چند جوشی

215 منم مردی غریب از پیش من دور %~% گدایی را نباشد هیچ منشور

216 منم اینجا غریبی دل شکسته %~% چه میخواهی ازین در خون نشسته

217 بگفت این وز خون دل چو باران %~% فرو بارید از نرگس هزاران

218 کنیزک چون سخن بشنید ازان ماه %~% بر خاتون خودآمد همانگاه

219 همه احوال با خاتون بیان کرد %~% سه بار دیگرش خاتون روان کرد

220 چو نگشاد از کنیزک هیچ کاری %~% خود آمد پیش گلرخ چون نگاری

221 بگلرخ گفت ای سرو سمنبوی %~% نگو داری همه چیزی بجز خوی

222 منم دل در هوایت ذره کردار %~% که تا چون آفتاب آیی پدیدار

223 منم پروانهیی دل در تو بسته %~% طواف شمع رویت را نشسته

224 چودل بردی بجانم رای داری %~% که الحق دلبری را جای داری

225 هوایت را دل من گشت بنده %~% که دلها از هوا باشند زنده

226 چو دیدم در بساطت نقد عینی %~% بگردانیم با هم کعبتینی

227 چرا در باغ شاه چین نیایی %~% چو خسرو در بر شیرین نیایی

228 تویی شمع و دلم پروانه تست %~% دمی تشریف ده کاین خانه تست

229 چو آتش تند خو افتادهیی تو %~% مگر ازتخم شاهان زادهیی تو

230 بیا تا خوش بهم باشیم پیوست %~% بزیر گل گهی خفته گهی مست

231 گل تر گفت میباید مرا این %~% ولی در روم با خسرو نه در چین

232 چو بسیاری بگفت آن سرو چینی %~% پدید امد ز گلرخ خشمگینی

233 برابروزد گره از خشم آن ماه %~% گریزان شد ز پیش چشم آن ماه

234 چو برنامد ازان گل هیچ کارش %~% نه صبرش ماند در دل نه قرارش

235 برآن دلبر دل او کینه ور شد %~% ز نافرمانیش زیر و زبر شد

236 میان باغ در شد آن فسونگر %~% ازار پای کرد آنجا بخون در

237 برآورد از جهان بانگ خروشی ms286 %~% ز خلقش در جهان افتاد جوشی

238 فغان میکرد دل پرخون و رخ تر %~% که ای دردا که رسوا گشت دختر

239 کنیزک بود گر باغ بسیار %~% چو عنبر خادمان نام بردار

240 ز بانگ او همه از جای جستند %~% چو دل آشفتگان بر پای جستند

241 فتاده بود آن دختر بخواری %~% چو می جوشان چو نی نالان بزاری

242 بدیشان گفت جایی خفته بودم %~% بپیش بادگیری رفته بودم

243 خبر نه ازجهان درخواب رفته %~% چسان باشد میان مرگ و خفته

244 غریبی آمد و با من چنین کرد %~% برسوایی ز من خون بر زمین کرد

245 چو حاصل کرد کام خویش ناگاه %~% نهاد از قصر بیرون سرسوی راه

246 دویدند و گرفتندش بخواری %~% درافگندند در خاکش بزاری

247 یکی مشتش زدی دیگر تپانچه %~% یکی مویش برآوردی بپنجه

248 چو بردندش بپیش دختر شاه %~% بیستاد آن سنمبر بر سر راه

249 چو دختر روی آن ماه زمین دید %~% رخش چون گل لبش چون انگبین دید

250 بدیشان گفت کاین را باز دارید %~% بر شاه این سخن را رازدارید

251 که تا لختی بیندیشم درینکار %~% که کار افتاد و من مردم ازین بار

252 بزودی خانهیی را در گشادند %~% بسان حلقه بندش بر نهادند

253 گل تر در میان خاک و خون ماند %~% بزیر پای محنت سرنگون ماند

254 ز خون دیده خاک خانه گل کرد %~% زمژگان ابر و دریا را خجل کرد

255 نه چندان اشک ریخت آن عالم افروز %~% که باران ریزد آن در یک شبانروز

256 فغان میکرد کای چرخ دونده %~% نگونسارم چو خود در خون فگنده

257 مرا از جور تو تا چند آخر %~% کنی هر ساعتم در بند آخر

258 فرو ماندم ندیدم شادمانی %~% بجان آمد دلم زین زندگانی

259 بگو تا کی دهی این گوشمالم %~% که از جورت درامد تنگ حالم

260 ز من برساختی بازارگانی %~% چه میگردانیم گرد جهانی

261 گهی آغشته دریام داری ms287 %~% گهی سرگشته صحرام داری

262 بکن چیزی که خواهی کرد با من %~% که من بفشاندم از تو پاک دامن

263 چو سوزی باره باره هر زمانم %~% بیکباره بسوز و وارهانم

264 ز سوزم نیک سودی برنخیزد %~% که گر سوزیم دودی برنخیزد

265 ز مرگم گرچه تیماری نباشد %~% گلی را سوختن کاری نباشد

266 دلم در عشق خسرو آن بلا دید %~% که هرگز هیچ عاشق آن کجا دید

267 اگر اندوه من کوهی بیابد %~% بیک یک ذره اندوهی بیابد

268 مرا درد فراق از بسکه جان سوخت %~% ازان تف مردمم در دیدگان سوخت

269 سزد گر دل ازین تف می بسوزم %~% که گر بر دل نهم کف می بسوزم

270 مرا چندانکه از رگ خون چکیدست %~% ز زیر پای من بر سر رسیدست

271 ز بس خونابه کافشاندم ز دیده %~% چو چوبی خشک برماندم ز دیده

272 دریغا کاین زمانم گریه کم شد %~% دلم مستغرق دریای غم شد

273 چو جانم آرزومندی گرفتی %~% دلم از گریه خرسندی گرفتی

274 بسی غم زاشک چون باران به در شد %~% کنون چشمم از آن باران به سر شد

275 بخوردم خون دل دیگر ندارم %~% کنون بی رویش از چشمم چه بارم

276 چه میگویم که چندانی بگریم %~% که از هر مژه طوفانی بگریم

277 ازان از دیده بارم نار دانه %~% که دل پرنار دارم جاودانه

278 منم کاهی چنین دلخسته از تو %~% چو کوهی سنگ بر دل بسته ازتو

279 تن من طاقت کاهی ندارد %~% دل من قوت آهی ندارد

280 مرا گر هیچ گونه تن پدیدست %~% ازان دانم که پیراهن پدیدست

281 ز زاری خویش را من مینبینم %~% درون پیرهن تن مینبینم

282 رخ آوردم بدیوار از غم تو %~% شدم سرگشته کار از غم تو

283 چو نه دل دارم ونه یاردارم %~% سزد گر روی در دیوار دارم

284 بهم بودیم چون موم وعسل خوش %~% جداماندیم از هجران چو آتش

285 گل تر ms288 را چو بلبل قصه دارست %~% غراب البین اینجا برچه کارست

286 تویی جان من و من مانده بی جان %~% بگو تا چون بود تن زنده بی جان

287 چه خواهم کرد بی جان تن بمانده %~% عجب دارم توبی من من بمانده

288 نیم من مانده کز من آنچه ماندست %~% سر مویست ازتن آنچه ماندست

289 سر مویی چه خواهد کرد بیتو %~% که جانم نیست و تن درخورد بیتو

290 دلی دارم درین وادی هجران %~% بحکم نامرادی کرده قربان

291 گلم باعمر اندک چون بگویم %~% غمی کز هجر تو آمد برویم

292 غم و اندوه من از کوه بیشست %~% چه دریا و چه کوه اندوه بیشست

293 مرا چون خورد غم غم چون خورم من %~% مگر تا جان سپارم خون خورم من

294 منم خاکی بسر خون خورده بیتو %~% چو خاکی روی در خون کرده بیتو

295 گر از من سیر گشتی نیست زین باک %~% کم انگار از همه عالم کفی خاک

296 اگر در راه مشتی خاک نبود %~% ز مشتی خاک کس را باک نبود

297 ز هر نوعی سخن میگفت آن ماه %~% ز چشم او شفق بگرفته آن راه

298 چو بحر شب برامد از کناری %~% همه چین گشت همچون زنگباری

299 چنان شد روی گردون از ستاره %~% که گفتی گشت گردون پاره پاره

300 در آن شب دختر افتاده در دام %~% بخون میگشت ازان مرغ دلارام

301 چو از شب نیمهیی بگذشت دختر %~% بیامد پیش گل لب خشک رخ تر

302 بیامد شمع پیش ماه بنهاد %~% دران خانه رخش بر راه بنهاد

303 وزان پس شد برون خوان پیش آورد %~% شراب و نان بریان پیش آورد

304 بگل گفت ای نکویی مایه تو %~% رخ زیبای تو پیرایه تو

305 دلم آتش فروزی درگهت را %~% دو چشمم آب زن خاک رهت را

306 رخت بر ماه نو زنهار خورده %~% شده نیمی ازو زنگار خورده

307 برت بر سیم دست ms289 سنگ بسته %~% بمن بربسته تو تنگ بسته

308 منم از لعل گلرنگت شکر خواه %~% تو نیز آخر ز من یک چیز در خواه

309 ز عشق آن شکر دل خسته دارم %~% که بیتو چون جگر دل بسته دارم

310 خوشی با من بهم بنشین شب و روز %~% که تو هم دلبری من هم دل افروز

311 دو دستی جام خور پیوست با من %~% مرا باش و یکی کن دست با من

312 مکن ازخون چشم من حذر کن %~% کسی دیگر طلب خونی دگر کن

313 مکن با من نشین گر هوش دای %~% که بر چشمت نهم گر گوش داری

314 بدست خود دریدم پرده خویش %~% پشیمانم کنون از کرده خویش

315 ولیکن دل چنین کز عشق برخاست %~% نیاید عشق با نام نکو راست

316 ز تو چون سیم اندامی ندیدم %~% بدادم نام و بدنامی خریدم

317 مدار این عاشق خود را تو عاجز %~% مگر عاشق نبودستی تو هرگز

318 اگردر عشق همچون من تو زاری %~% ز عشق من خبر آنگاه داری

319 ولی چون نیستی از عشق آگاه %~% کجا داری بسوز عاشقان راه

320 چه میدانست آن در خون فتاده %~% که از عشقست گل بیرون فتاده

321 چه بسیاری بگفت آن تاب دیده %~% چو نرگس کرد ازو پر آب دیده

322 اجابت می نکرد آن ماه دلبر %~% که از گل می نیاید کار دیگر

323 ز زن مردی نیاید هیچگونه %~% ولیکن بود آنجا باژگونه

324 گلش گفت ای خرد یکسو نهاده %~% بخون جان خود بازو گشاده

325 تومیخواهی که چون زلف سیاهت %~% بمن برتابی و اینست راهت

326 اگر تو فی المثل چون آفتابی %~% بقدر ذرهیی بر من نتابی

327 وگر تو زارزوی من بسوزی %~% ز من روزی نخواهی یافت روزی

328 وگر خونم بریزی بر سر خاک %~% بحل کردم ترا من از دل پاک

329 وگر بر سر کنی خاک از غم من %~% همه بادست تا گیری کم من ms290

330 کسی خو کرده در صد ناز و اعزاز %~% چگونه از کسی دیگر کشد ناز

331 برون آمد ز پیش گل چو گردی %~% بسی بگریست چون باران بدردی

332 بسر آمد نخستین بار چون گاز %~% ولی چون شمع شد آخر بسر باز

333 درآمد خاک بر سر آب در چشم %~% برون شد دل پر آتش سینه پر خشم

1 چوصبح پرده در از پرده دم زد %~% عروس عالم غیبی علم زد

2 دم عیسی از آن زد صبح خوش دم %~% که بویی داشت از عیسی و مریم

3 چو شد از شمع این پیروزه گلشن %~% جهان را چون چراغی چشم روشن

4 دو خادم دشمن شهزاده بودند %~% وزو در سختیی افتاده بودند

5 بپیش شه شدند و راز گفتند %~% همه احوال دختر باز گفتند

6 که با شهزاده برنایی چنین کرد %~% وزو در یک زمان خون بر زمین کرد

7 همه شهر این زمان گویند امروز %~% همه زین غصه میگریند وزین سوز

8 چوشاه ترک شد زان قصه آگاه %~% فغان برخاست زو زین غصه ناگاه

9 حمیت دردل او کارگر شد %~% قرار و صبر از جانش بدر شد

10 چو دریا شد دل شوریده او %~% برامد موج خون از دیده او

11 چو خون شد هر دو چشم او ازان غم %~% نداشت او چشم دیدن را ازان هم

12 بفرمود آن زمان شاه سرافراز %~% که تا شهزاده را برند سر باز

13 بزرگان چون شنیدند این سخن را %~% شفاعت خواستند آن سرو بن را

14 که این کشتن نه کار پادشاهست %~% که این شهزاده بی شک بی گناهست

15 گنه زان مرد نامعلوم رفتست %~% که دختر خفته او در بوم رفتست

16 شه چین خورد بی اندازه سوگند %~% کزین پس برندارم هرگزش بند

17 بجان بخشیدمش تا باشد از دور %~% ولی میلش کشم در چشمه نور

18 کسی کو دختری در خانه دارد %~% تنی لاغر دلی دیوانه دارد

19 غم ms291 دختر که میخ دامن تست %~% چو طوق آتشین درگردن تست

20 وزیر خاص را فرمود آنگاه %~% که دو چشمش ز میل اندازدرراه

21 وزیر خاص چون شه را چنان دید %~% بدان دلداده دل را مهربان دید

22 ببرد آن سیمبر راو نهان کرد %~% زبان در پیش دختر درفشان کرد

23 که بهر چشم بد نیلت کشم من %~% مبادم چشم اگر میلت کشم من

24 ترا پنهان بدارم تا شه چین %~% چو مه با مهر گردد از ره کین

25 چو دل خوش کرد لختی شاه با تو %~% بگویم گفتنی آنگاه باتو

26 بگفت این و بپیش شاه چین شد %~% زخون چشم خونین آستین شد

27 که میلش در کشیدم وز قیاسی %~% جهان بر چشم او شد چون پلاسی

28 چه گویم من که باد از چشم شه دور %~% که چون تاریک شد آن چشمه نور

29 چو شه بشنود گفتا نیست باکی %~% مخور زوغم که باد آن شوم خاکی

30 بگفت این و بفرمود آن زمان شاه %~% که آتش را برافروزند در راه

31 ز نفت وهیزم آتش برفروزند %~% گل سیراب در آتش بسوزند

32 چو بردارش کنند آنگه بزاری %~% میان آتش آرندش بخواری

33 گلی را کی بود طاقت زهی خوش %~% کش اول دار باشد آخر آتش

34 براه عشق ازین کمتر نباید %~% که عاشق تا نسوزد بر نیاید

35 چوآتش بوته مردان راهست %~% بباید سوخت آتش خوابگاهست

36 کسی داند بلای عشق دلخواه %~% که خون و آتشش دارد بدل راه

37 بلی عاشق ازین بسیار بیند %~% که تخت خویشتن از دار بیند

38 کسی کز عشق خود بشنوده باشد %~% چنان نبود که عاشق بوده باشد

39 الا ای اهل درد آخر کجایید %~% درین مجلس زمانی حاضر آیید

40 ز میغ دیده بارانها ببارید %~% برین غم کشته طوفانها ببارید

41 ز خونریزی نیامد کم درین راه %~% که خون شد زهره عالم درین راه

42 خبر در عرصه آن کشور ms292 افتاد %~% که برنایی بکشتن باسر افتاد

43 سراسر شهر چین آوازه بگرفت %~% ز مردم راه بر دروازه بگرفت

44 دوان گشتند از دروازه در باغ %~% بیاوردند گل را بر جگر داغ

45 دلی پر آتش از کین میدمیدند %~% بزلف آن سیمبر را میکشیدند

46 چو کاهی روی گل دو چشم نمناک %~% بخونی کاهگل کرده همه خاک

47 لبی و صد شکر زلفی و صد تاب %~% رخی و صد گهر چشمی و صد آب

48 برسوایی فتاده در کشاکش %~% ببردندش بسوی دار و آتش

49 بآخر گل چو حیرانی فروماند %~% ز یک یک مژه صد طوفان فرو راند

50 بدل گفتا بباید گفت رازم %~% که چون من سوختم آنگه چه سازم

51 چو جان پرتاب و دل دربند دارم %~% بگویم راز پنهان چند دارم

52 دگر ره گفت رسواگردی ای زن %~% صبوری کن دمی گر مردی ای زن

53 فراوان خلق بود استاده بر راه %~% عجب مانده ز زیبایی آن ماه

54 ز نیکو رویی آن سرو آزاد %~% قیامت در میان خلق افتاد

55 بهم گفتند هرگز درجهانی %~% نبیند کس نکوتر زین جوانی

56 کسی در غم چنین بنموده باشد %~% بشادی خودچگونه بوده باشد

57 هنوزش خط مشکین نادمیده %~% جهان درخط کشیدش نارسیده

58 بدین خوبی که هست این سیمبر ماه %~% همانا جرم هست از دختر شاه

59 چو بردند آن صنم را در بر دار %~% برامد بانگ زاری بر سر کار

60 غریوی از میان خلق برخاست %~% تو گفتی جان خلق از حلق برخاست

61 چو ظاهر شد خروش و اشک ریزی %~% برامد های و هوی رستخیزی

62 چوسوی دار شد آن نازنین ماه %~% ازو بی او برامد آتشین آه

63 بدل میگفت: نی از دار ترسم %~% ولیکن از فراق یار ترسم

64 اگر خسرو شهم در پیش بودی %~% مرا زین جان فشاندن بیش بودی

65 خوشی برخیزمی من از سر جان %~% ولیکن نیست بی خسرو سر آن

66 هزاران ms293 جان و دل بر روی دلدار %~% توان دادن چه در آتش چه بردار

67 وفا نبود که بی او جان دهم من %~% مگر جان بر رخ جانان دهم من

68 دلی دارم که درمانی ندارد %~% چنین دل را غم جانی ندارد

69 بجان گر کار جانانم برآید %~% روا دارم اگر جانم برآید

70 بیا ای دوست تا سوزم ببینی %~% که میخواهم که امروزم ببینی

71 دلم بر مرگ از افسون صد ورق خواند %~% یکی نشنود و ازجان یک رمق ماند

72 دلم خون شد ز گرمی در تن از تو %~% نکو دل گرمیی دیدم من ازتو

73 بدست دشمنانم باز دادی %~% بنای دوستی محکم نهادی

74 بزیر دار در ماندم بخواری %~% بر آتش می بسوزندم بزاری

75 نه تو زاتش خبر داری نه ازدار %~% اگر وقت آمد ازدارم فرود آر

76 مرا در عشق کمتر چیز دارست %~% بتر از دار و آتش صد هزارست

77 دلاچندم بخون گردانی آخر %~% بجان آوردیم میدانی آخر

78 بدست خویش خود را خوار کردی %~% برسوایی مرا بردار کردی

79 تو با من آنچه کردی کس نکردست %~% هنوزت عشقبازی بس نکردست

80 بسی گویی ولی سودی ندارد %~% که کارت روی بهبودی ندارد

81 کسی کز یار خود صد بارش افتاد %~% چه سازد چون بصد کس کارش افتاد

82 نکو بودالحقم کاری و باری %~% بسر بازیم دربایست داری

83 ز قوم عاشقان نه کار بازیست %~% که اول کار او را دار بازیست

84 اگر لرزندهیی برجان چه چیزی %~% نه مردی نه زنی یعنی که حیزی

85 اگر خواهی که اهل نار گردی %~% ز جان بیزار گرد دار گردی

86 چو گفت این های و هوی سخت دربست %~% برفتن جانش از تن رخت بر بست

87 چو مردان نعرهیی از دل براورد %~% بنعره پای دل از گل براورد

88 زبان بگشاد کاین رسوایی امروز %~% بتر از کشتنست و از بسی سوز

89 ولیک افتادهام در برگ ریزان ms294 %~% بگویم جان عزیزست ای عزیزان

90 اگر زین بیش آگاهیم بودی %~% کجا این سوز و گمراهیم بودی

91 کنون آگاه گشتم من که ناگاه %~% چه گفتند از من درویش باشاه

92 الا ای خلق استاده برین دار %~% خدا داند که بی جرمم درین کار

93 شما را دو گواهم عذر خواهست %~% که این دم در بر من دو گواهست

94 مپندارید از من زرق و دستان %~% که هرگز مرد نبود نار پستان

95 مپندارید کز من کار خامست %~% دوپستان دو گواه من تمامست

96 منم در درد و دردم را دوا نه %~% زنی دلداده و مرد شما نه

97 زنی را زار و سرگردان ببینید %~% نیم من مرد ای مردان ببینید

98 زنیام من که کرد آواره دهرم %~% نه آن نامرد چندان باره شهرم

99 نبود از شیر مردی هیچ تقصیر %~% چو رسوا کرد تقدیرم چه تدبیر

100 که این گردون پیرسال پرورد %~% زنی پیرست اما ناجوانمرد

101 کنون چون من زنم کی مرد گردم %~% چو مردان با دلم این درد خوردم

102 سپهر گرم رو سردی بسی کرد %~% بدین زن ناجوانمردی بسی کرد

103 کنون ای شیر مردان گر که مردید %~% ازین زن در میان خود مگردید

104 چو هست اینجا شما را جای مردی %~% کنید این خسته زن را پایمردی

105 زنی را پایمرد درد باشید %~% که تادر کار این زن مرد باشید

106 جهانی مرد و زن چون آن بدیدند %~% از آن زن بر زمین طوفان بدیدند

107 زنان گشته چو مردان مست درکوی %~% همه مردان زنان دو دست بر روی

108 چو گلرخ از بر پیراهن خویش %~% دو پستان کرد بیرون از تن خویش

109 خروشی در میان مردم افتاد %~% تو گفتی آتشی در انجم افتاد

110 همه خیره در آن پستان بماندند %~% همه در کار گل حیران بماندند

111 بپوشیدند در معجر سرماه %~% خبر بردند ازان دلبر بر شاه

112 شه چینی چو آگه گشت ms295 ازان کار %~% گل تر را بر خود خواند ازدار

113 چو سروی سیمبر از در درامد %~% دل خاقان چین از بر برامد

114 بیک دیدن دلش زیر و زبر شد %~% بسی در عشقش از دختر بتر شد

115 چنان از مهر او دیوانه دل گشت %~% کزان اندیشه هم در خودخجل گشت

116 بدل گفتا چنین زیبا که او هست %~% دل دختر ز زیبایی فرو بست

117 چو بربود از برم او دل چنین زود %~% چه گویم حق بدست دخترم بود

118 چنین رویی که این دلدار دارد %~% بسی دختر درین غم یار دارد

119 کسی در سوز این دلبر عجب نیست %~% پدر چون فتنه شد دختر عجب نیست

120 بگرمابه فرستادش بصد ناز %~% دو تاکرد آن گره مشکین ز سر باز

121 بحکم شه ز گرمابه برون شد %~% بمشک و اطلسش زیور درون شد

122 چنان شد مهر او در جان آن شاه %~% که یک ساعت دلش نشکفت ازان ماه

123 ز گلرخ حال او پرسید بسیار %~% نیاورد آن صنم بر خود پدیدار

124 مرا گفتا پدر بازارگان بود %~% همه کارش طواف بحر و کان بود

125 مرا هرجا که شد با خویشتن برد %~% بآخر بار هم در کار من مرد

126 بدریا غرق گشت و من بناگاه %~% ز کشتی اوفتادم بر سر راه

127 ز بیم ناجوانمردان ضرورت %~% چو مردان ساختم خود را بصورت

128 چو سوی این نگارستان فتادم %~% بدار و آتش و زندان فتادم

129 ز جور دخترت در بند ماندم %~% دران اندوه هم یک چند ماندم

130 نگفتم من زنم با آن دل افروز %~% که ترسیدم ز رسوایی امروز

131 سخن میگفت ازینسان تا شب آمد %~% فلک را ماه چون جان بر لب آمد

132 چو چتر خسرو انجم نگون شد %~% لب دریای گردون جوی خون شد

133 برامد راست چون آیینه از درج %~% ز قلعه کوتوال و ماه از برج

134 دران شب شاه چین ms296 شمعی نهاده %~% نشسته بود با آن حور زاده

135 همی چندانکه گل را بیش میدید %~% سراپایش بکام خویش میدید

136 بت لاغر میان فربه سرین بود %~% برخ چون گل بلب چون انگبین بود

137 چو شاه ان انگبین و گل بهم دید %~% خرد را زیر آن زلف بخم دید

138 دلش را زلف گل در دام آورد %~% خرد آنجا زبان در کام آورد

139 حساب وصل آن دلبر بسی کرد %~% خط و خالی بدست دل کسی کرد

140 چو صبر او چو تیری ازکمان جست %~% دلش در بر چومرغی زاشیان جست

141 شهنشاه جوان و ماه در پیش %~% چگونه صبر ماند خود بیندیش

142 بزد دست و کشیدش موی در بر %~% چنان کافتاد ان مهروی بر سر

143 گل عاشق خروشی در جهان بست %~% ز دل صد سیل خون بر دیدگان بست

144 بفندق مشک را از گل فرو کند %~% ز شاخ گلستان سنبل فرو کند

145 زمانی شعر ازرق چاک میزد %~% زمانی اشک خون بر خاک میزد

146 خروش شیر برانجم فرو بست %~% سرشکش راه بر مردم فرو بست

147 زمانی آه خون آلود میکرد %~% زمانی زاتش دل دود میکرد

148 شهش گفت این چه بیدادست آخر %~% بده داد این چه فریادست آخر

149 تو میدانی که شاه گیتی افروز %~% منم در چارحد عالم امروز

150 اگر از ماه گردون وصل جویم %~% بنازد چون سخن بر اصل گویم

151 تو از پیش چو من شه سر بتابی %~% نترسی زانکه بی تن سر بیابی

152 ترا به گر ز من میگیری امشب %~% حساب رفته تا کی گیری امشب

153 بمی با من بعشرت پای داری %~% که عشرت را ومی را جای داری

154 بعیش خوش غم دل را قضا کن %~% میسوزی طلب ماتم رها کن

155 گل از گفتار شاه چین بجوشید %~% همه خون دلش از کین بجوشید

156 بدو گفت ای دغا باز دغا گوی %~% جفاکار جفاورز جفا جوی ms297

157 دغا بازی حریف من نیی تو %~% که چون من آتشین خرمن نیی تو

158 بترک من بگو ورنه ازین غم %~% بریزم از تن خود خون همین دم

159 بخون خویشتن بندم میان را %~% ز ننگ خود بپردازم جهان را

160 ز دست دخترت جستم کنون من %~% چرا در پای تو گردم بخون من

161 منم با مادری مرده بزاری %~% پدر غرقه شده در سوکواری

162 دلی ماتمزده خود میبپرسی %~% بروز رستخیز از من عروسی

163 بزور تیغ از من وصل افسوس %~% گه گر بکشی مرا تیغت دهم بوس

164 شهش در بند کرد و رای آن بود %~% که گل گردن نهد چه جای آن بود

165 نه بندش سودمند آمد نه پندش %~% بطرح افگند شاه مستمندش

166 ولیکن پیش او رفتی چو بادی %~% بدیدی روی او هر بامدادی

167 سخن گفتی ز هر فصلی و بابی %~% ولی هرگز ندادی گل جوابی

168 نکردی هیچ سوی او نگاهی %~% که می ننگ آمدش زین پادشاهی

169 نمیآسود از زاری و ناله %~% خوشی بر لاله میبارید ژاله

170 فغان میکرد و میگفت ای جهاندار %~% ز جان سیرم ندارم در جهان کار

171 بفضل خود برون بر از جهانم %~% مرا تا کی ز جان برگیر جانم

172 ندانم تا چه فال و بخت دارم %~% که هر دم تازه بندی سخت دارم

173 نشسته بیدل و دلدار رفته %~% بسی بارم فتاده یار رفته

174 چو در پرده ندارم هیچ یاری %~% بجز زاری ندارم هیچ کاری

175 مرا چون نی خوشست این زاری من %~% خنک شد این تب و بیماری من

176 شده تب از دم سردم خنکتر %~% دلم گشته ز بیماری سبک تر

177 دلم بر آتشست از عشق هرمز %~% ولی چشمم نگردد گرم هرگز

178 کجایی ای درون جان نشسته %~% چنین پیدا چنین پنهان نشسته

179 اگرچه رویت از سویی نبینم %~% ولی بر روی تو مویی نبینم

180 چنان بگرفتهیی یکسر نهادم %~% که ms298 از خود مینیاید هیچ یادم

181 گلی از عشق تو در سینه دارم %~% که خاری میشود گر دم برآرم

182 دلم در عشق چندان شور دارد %~% که گر درعرش پیچد زور دارد

183 ز چشم پیل بالاخون چکیدهست %~% که بر بالای چشم من بریدهست

184 گهرهای مرا کز دل دراید %~% ترا بخشم گرم از دل براید

185 بهرمویی ز خون صد برق گردم %~% که تا بیتو دران خون غرق گردم

186 ز سر تا پای پیوندی ندارم %~% که چون زلفت بروبندی ندارم

187 چگویم راز دل زین بیش دیگر %~% تو خود دانی فرواندیش دیگر

188 نیارم راز دل گفتن تمامت %~% که روزی بایدم همچون قیامت

189 بگفت این و برفت ازهوش آن ماه %~% چنان کز تف اوزد جوش آن ماه

190 چنین بودی دلی پر انتظارش %~% غم خسرو شدی هم غمگسارش

191 نشسته با دل امیدوار او %~% که روزی باز بیند روی یار او

192 بصد زاری چو مرغی پر بریده %~% میان دام نیمی سر بریده

193 دمی میزد بامید و دگر نه %~% ز سستی زان دمش یک جو خبر نه

194 ازینسان بود روز و روزگارش %~% نه یک همدم نه یک آموزگارش

195 موکل بود بر گل خادمی زشت %~% که نامش بود کافور و چوانگشت

196 ولیکن سخت نیکو خوی بودی %~% بسی از مشک صدقش بوی بودی

197 نگهبان بود بر در شب افروز %~% بشفقت کار گل کردی شب و روز

198 بدلداری شبش افسانه بودی %~% بروزش همدم و همخانه بودی

199 بسی پندش بدادی در هر اندوه %~% که بر دل می مکن چندین غم انبوه

200 بسی مگری که چشمت خیره گردد %~% جهان برچشم روشن تیره گردد

201 بسی سوگند خوردی گاه و بیگاه %~% که گر گردم من از حال تو آگاه

202 بسازم چاره کارت بزودی %~% برارم ماه بختت از کبودی

203 اگر باید گرفتن ترک جانم %~% برای تو غمی نبود ازانم

204 بجان تو که گردیدم ms299 جهانی %~% بفر تو ندیدم دلستانی

205 یقین دانم که ازنسل شهانی %~% ولی در غم فتاده ناگهانی

206 مکن پنهان ز من رازی که داری %~% برآراز پرده آوازی که داری

207 چه گر خادم بیاید نامساعد %~% نمیکرد اعتماد آن سیم ساعد

208 شب و روز آن سمنبر نوحه گر بود %~% زهر روزیش هر روزی بتر بود

209 ز زاری کردن آن ماهپاره %~% بفریاد آمد از گردون ستاره

210 ز در اشک او پروین بسر گشت %~% بنات النعش نیز از رشک برگشت

211 شفق را خون چشمش رنگ میکرد %~% فلک را تف او دلتنگ میکرد

212 ز آهش مرغ شب برتابه میسوخت %~% جگر زان سوز درخونابه میسوخت

213 اگر دم برکشیدی صبح ازکوه %~% فرورفتی دمش حالی از اندوه

214 وگرمه خیمه بر افلاک بردی %~% از آن غم رخت را با خاک بردی

215 وگر خورشید سوز او بدیدی %~% بشب رفتی چو روز اوبدیدی

216 دل کافور ازو میسوخت اما %~% نمیکرد آگهش گل زان معما

217 برین منوال چون بگذشت سالی %~% شد آن مهروی از حال بحالی

218 دران اندوه لب برهم نهاده %~% دلی چندی که شد بر غم نهاده

219 چو شد یکبارگی صبر و قرارش %~% در آن سختی ز حد بگذشت کارش

220 بسی بی طاقتی بودش از آن پیش %~% ولی طاقت نمیآورد از آن بیش

221 برخود خواند خادم را یکی روز %~% بسوگندش امین کرد آن دل افروز

222 نه چندان خورد سوگند آن وفادار %~% که هرگز هیچکس باشد روا دار

223 گل آنگه گفت چون سوگند خوردی %~% دلی با جان من پیوند کردی

224 اگرچه خادمی مخدوم گشتی %~% امین چار حد روم گشتی

225 کنون چندانکه خواهد بود جانم %~% تو خواهی بود محرم در جهانم

226 چو القصه بسی گوی سخن برد %~% ز اول کرد آغاز و ببن برد

227 دلی پرداشت میگفت آن فسانه %~% فرو نگذاشت حرفی ازمیانه

228 سخن میگفت و اشک از دیده میریخت %~% گهی پیدا ms300 گهی دزدیده میریخت

229 چو شمعش آتشی بر فرق میشد %~% ز آب چشم در خون غرق میشد

230 ز چندانی نوازش یاد میکرد %~% چو چنگی زان نوافریاد میکرد

231 گهی از خون دل افگار میشد %~% گهی از آه آتشبار میشد

232 چوحال خویش پیش او بیان کرد %~% ز دل کافور را آتشفشان کرد

233 چنان کافور از آن قصه عجب ماند %~% که چون مشک از گل تر خشک لب ماند

234 پر آتش گشت دل زان سرگذشتش %~% بسی بگریست و آب از سر گذشتش

235 به گلرخ گفت ای چون گل دل افروز %~% اگر تو نامهیی بنویسی امروز

236 چو بادی نامه را آنجا رسانم %~% ولیکن چون شدم آنجا بمانم

237 به ترکستان نیارم آمدن باز %~% که شاه چین بکین من کند ساز

238 چو خسرو گردد از حال تو آگاه %~% بسازد چاره کارت همانگاه

239 بهرنوعی که داند چاره جوید %~% خلاص کارت ای مهپاره جوید

240 کنون چون شد دل سرگشته ازدست %~% مده یکبارگی سر رشته از دست

241 دل خود بازده دل را بخویش آر %~% قلم گیر و دوات و نامه پیش آر

242 چو گل دید آن همه آزادی او %~% بجوش آمد دلش از شادی او

243 بر آن خادم بصد دل مهربان شد %~% که او را مهربان الحق توان شد

244 از آنسو کرد خادم برگ ره ساز %~% وزینسو گل بزاری نامه آغاز

245 نوشت آن نامه وزمهرش نشان کرد %~% به کافور سیه داد و روان کرد

246 کنون بشنو حدیث نامه گل %~% دمی نظاره کن هنگامه گل

247 فریدست این زمان بحر معانی %~% که بروی ختم شد گوهرفشانی

248 ز بس معنی که دارم می ندانم %~% که هر یک را بهم چون در رسانم

249 چو مویم معنیی گرد ضمیرست %~% بدستم نرم کردن چون خمیرست

250 چو معنی از ضمیر آرم برون من %~% چو مویی از خمیر آرم برون من

251 ز بس معنی که ms301 پیوندم بهم در %~% چو زلف دلبران افتد بهم بر

252 چو مویی معنیی در پیش گیرم %~% بر آن معنی فرا اندیش گیرم

253 چو در معنی سخن پرداز گردم %~% بسوی نامه گل باز گردم

1 الا ای هدهد زرین پر عشق %~% تویی نامه برو نام آور عشق

2 ببر این نامه و عزم سبا کن %~% ولی افسر بنه منصب رها کن

3 چه میگویم سلیمانی چو برخاست %~% اگر منصب کنی آید ترا راست

4 سلیمانت طلب داشت از جهانی %~% که تو غایب شدی از وی زمانی

5 چو تو در پرده چندین جاه داری %~% چرا پیوسته سر در راه داری

6 تویی جبریل هم بر فرش ادریس %~% چرا پیکی کنی در عرش بلقیس

7 اگر پیکی چو جبریل امین شو %~% بیک دم زاسمان سوی زمین شو

8 فلک از عشق پر آوازه گردان %~% جهان از نامه گل تازه گردان

1 بصدره نامهیی آغاز کردم %~% گرفتم کلک و کاغذ باز کردم

2 ز آه آتشینم نامه میسوخت %~% ز سوزنامه دست و خامه میسوخت

3 ز اشکم عالمی توفان رسیده %~% جهانی آتشم از جان دمیده

4 گه آتش با فلک بالا گرفتی %~% گه از اشکم زمین دریا گرفتی

5 میان آب و آتش چاکر تو %~% چگونه نامه بنویسد بر تو

6 ولیکن مردم چشمم عفی الله %~% ز خون دل نوشت این خط دلخواه

7 سیاهی را بخون دیده بسرشت %~% همه نامه بنوک مژه بنوشت

8 سخنها زان چو آب زر بلندست %~% که روی من بر آن عکس اوفگندست

9 همه معنی او چون در از آنست %~% که چشمم بر سر آن درفشانست

10 عفی الله مردم چشمم که پیوست %~% بزیر پرده بی روی تو بنشست

11 نمیآید ز زیر پرده بیرون %~% سیه پوشیده و بنشسته در خون

12 چولاله بر سیاهی راه بسته %~% میان خون و تاریکی نشسته

13 بخرسندی شده در زیر پرده %~% همه خونابه و پیه آبه خورده

14 غلط ms302 گفتم که پیه آبه نخوردهست %~% که بیتو دست سوی آن نکردهست

15 دلم در کاسه سر صد هوس پخت %~% که تاپیه آبه یی بی همنفس پخت

16 چو تو حاضر نبودی خیره درماند %~% همه پیه آبه بر روی من افشاند

17 نداند خورد یک پیه آبه بی تو %~% شده چون ماهیی برتابه بی تو

18 مکن جور و جفای خویشتن بین %~% وفا و مردمی از چشم من بین

19 گرفتی طارم دل جای آخر %~% بطاق مردم چشم آی آخر

20 که تا پیه آبهیی آرد ترا پیش %~% خورد در پیش تو پیه آبه خویش

21 ز شور جانم ای همخوابه من %~% نمک دارد بسی پیه آبه من

22 سوی من گر کنی یک تاختن تو %~% ازان پیه آبه شورآری چو من تو

23 غلط گفتم تو شاه روزگاری %~% سر پیه آبه ما می نداری

24 اگر پیه آبه یی سازد گدایی %~% کی آید میهمانش پادشایی

25 اگر رغبت کنی پیه آبه بگذار %~% ز دل سازم کبابت ای جگر خوار

26 جگر گوشه تویی دل پاره داری %~% بخور دل نیز چون خونخواره داری

27 عفی الله مردم چشمم که پیوست %~% میان کفه خون بیتو بنشست

28 نمیدانی که با این کفه خون %~% بخون غرقه چه نقدی سنجد اکنون

29 گر او را هست نقد عمر در خور %~% بسش نقدی بوجه از وجه من بر

30 ز بس کاین کفه از دل جوی خون یافت %~% هزاران رشته خونین فزون یافت

31 کنون او کفه و خون رشته دارد %~% ترازویی بخون آغشته دارد

32 زبانه چون ز دل یافت این ترازو %~% بود در چشم پیوسته چو ابرو

33 چو چندین چشمه خون میکند او %~% چه میسنجد بدو چون میکند او

34 گرم از خون نبودی چشم پر در %~% بر ابرو سنجمی یکبار دیگر

35 اگر این چشمه گردون کم نمودی %~% دوابودی که برتووزن بودی

36 چو چشمه می‌کند وزنی ندارد %~% چه کفهست اینکه ms303 وزنی مینیارد

37 چو از چشمم هزاران چشمه بارم %~% زمین دل همه تخم تو کارم

38 مرا زین چشمه خون صد شاخ خیزد %~% روا نبود اگر برخاک ریزد

39 زمین دل بران چشمه بکارم %~% اگر آبی بسر آید ببارم

40 چو کشتم را شود خرمن رسیده %~% زباد سرد گردانم دمیده

41 هزاران دانه بر چشمم کند راه %~% ازان خرمن بسوی من رسد کاه

42 ترا دهقانیم افسانه آید %~% مرا زین کشت کاه و دانه آید

43 همیشه زین زمین و چشمه بر راه %~% مراهم دانه خواهد بود هم کاه

44 چو دایم بر سر این کشتزارم %~% تو خوش بنشین که من برگی ندارم

45 عفی الله مردم چشمم که پیوست %~% میان خار مژگان بیتو بنشست

46 نمیآید ز زیر خار بیرون %~% سیه کرده سری و خفته در خون

47 چنین در زیر خار و خون ازانست %~% کزو برگ گل سرخت نهانست

48 چو گل نیست این زمان با خار سازد %~% چو شادی نیست با تیمار سازد

49 ز چشم خویش بی گلبرگ رویت %~% بسی پختم گلاب از آرزویت

50 ز نرگسدان چشمم گل دروده %~% مژه چون نایژه بر در نموده

51 ز دل آتش ببالا در رسیده %~% گلاب از نایژه بر زر چکیده

52 گلاب از چشم من سر زد بصد سوز %~% ببوی چون تو مهمانی دل افروز

53 چه گر روشن کنی کنج خرابی %~% که تا بر رویت افشاند گلابی

54 رهت از دیده چندانی زند آب %~% کزین راهت نیارد کرد بشتاب

55 عفی الله مردم چشمم که پیوست %~% چو نیلوفر میان آب بنشست

56 چو او نیلوفر بی آفتابست %~% ببوی آشنا در زیر آبست

57 اگر یابد ز خورشید رخت تاب %~% برون آرد چو نیلوفر سر از آب

58 برارد آب از دریای سینه %~% کند در چشم همچون آبگینه

59 توان دیدن پری در شیشه بسیار %~% ترا در شیشه میجوید پری وار

60 تو دری یا پری ای ms304 حور سرمست %~% که میجوید ترا در آب پیوست

61 بسان ماهی بی خورد و بی خواب %~% ندارد زندگی یک لحظه بی آب

62 همی گردد ز سر تا پای چشمم %~% دری میجوید از دریای چشمم

63 تو پنهان گشتهیی چون در دریا %~% نمیایی ز زیر آب پیدا

64 تویی فارغ ز من عالم گرفته %~% منم غواص دریا دم گرفته

65 اگر زین قعر بحرم برنیاری %~% فرو میرم درین دریا بزاری

66 عفی الله مردم چشمم که صد بار %~% درین دریا فرو شد سر نگونسار

67 بسی دارد درین دریا ز دل تاب %~% ازان چون مردم آبیست بر آب

68 همه غواصی دریای خون کرد %~% بخون در رفت و زخون سر برون کرد

69 ز دریای دلم گوهر برآورد %~% ز چشم اشک ریزم با سر آورد

70 بسفت از نوک مژگان گوهر خویش %~% چو باران ریخت بر خاک از در خویش

71 که تادر پیش من آیی بکاری %~% ترا از راه من نبود غباری

72 عفی الله مردم چشمم کزین سوز %~% ز دریا آشنا جوید شب و روز

73 چو دریای دلم پر موج خونست %~% که داند تا درین دریاش چونست

74 درین دریا عجایب دید بسیار %~% همه بر تو شمارم گوش میدار

75 چو دریا کرد غرق دلستانش %~% ز دریا با لب آمد لیک جانش

76 چو در دریا بسی میکرد یا رب %~% ز دریا دید خشکی لیک در لب

77 چو گوهر جست بسیاری ز دریا %~% ز دریا با سرآمد لیک رسوا

78 چو دری جست ازان دریا گزیده %~% ز دریا یافت صد در لیک دیده

79 درین دریا چو شد شیرین دل از تن %~% ز دریا شد برون لیکن دل از من

80 چو آن دریافتی بنمود از رشک %~% ز دریا رفت بر هامون در اشک

81 درین دریا چو شد لب تشنه غرقاب %~% ز دریا درگذشت اما ز سر آب

82 چو در دریا فرو شد همدم ms305 تو %~% ز دریا جان نبرد الا غم تو

83 عفی الله مردم چشمم که پیوست %~% همه بر روی من دارد زخون دست

84 چو رویم گونه گلگون ندارد %~% زمانی روی من بی خون ندارد

85 که تا پیش تو آرد سرخ رویم %~% بشست از خون چشمم این نگویم

86 عجب در مردم چشمم بماندم %~% که چون صد چشمه خون را براندم

87 چگونه زنده می ماند درین سوز %~% که خون ریزیست کار او شب و روز

88 چنین کاری چو از دل میکند او %~% بسی خاکم بخون گل میکند او

89 مگر آیی بکوی ناتوانی %~% بماند پایتو در گل زمانی

90 عفی الله مردم چشمم که اکنون %~% ز حقه مهره میگرداند از خون

91 چو خون دل بخورد و ترک جان کرد %~% هزاران کعبتین از خون روان کرد

92 بمهره فال میگیرد که تابوک %~% برون آید بترک هجرت از سوک

93 اگر صد مهره گرداند برین فال %~% همه بر روی من آید علی الحال

94 اگر یک راه شش پنجی برآید %~% دمی زو بیغم و رنجی برآید

95 ازین ششدر کناری گیرد آخر %~% همه کارش قراری گیرد آخر

96 چو دل شد شاه عشقت را حرمگاه %~% عفی الله مردم چشمم عفی الله

97 که بر بام حرم چون پاسبانی %~% زند چوبک ز مژه هر زمانی

98 بشکل پاسبانش نیست آرام %~% شده چوبک زن از مژگان برین بام

99 چو چوبک میزند هندو از آنست %~% عجب نبود که هندو پاسبانست

100 سیه پوشیده همچون ابروی تست %~% سیه باشد بلی چون هندوی تست

101 بسی سودا بپخت از کاسه سر %~% سیه رو آمد از مطبخ سوی در

102 سیه زان شد که تن درداد بیتو %~% که تا خونش بروی افتاد بیتو

103 سیه زان شد که بی رویت نگه کرد %~% ازین تشویر روی خود سیه کرد

104 ازان در جامه ماتم میان بست %~% که بی رویت برو عالم سیاهست

105 سیه شد ms306 چون نظر بیتو گشادست %~% دلم زین غصه داغش بر نهادست

106 از آب او چو حال من تبه شد %~% بسی آتش درو بستم سیه شد

107 فتاد از آتش دل سوز در وی %~% سیه شد چون فرو شد روز بروی

108 مگر گویی ز دریاهای پرجوش %~% خلیفهست آب را زان شد سیه پوش

109 ز دل آتش برون آمد ز چشم آب %~% چو در آتش نهادم شد سیه تاب

110 بنور روی تو چون نیست راهیش %~% چنین بگرفت سودای سیاهیش

111 ز بس خون کو برآورد و فرو برد %~% سیه زان شد که گویی خون درو مرد

112 عجب نبود سیه بودن مقیمش %~% که میبینم سیه رنگ گلیمش

113 سیه شد زانکه چشمش درفشان بود %~% که در را با شبه گویی قران بود

114 درین ماتم چنین اندیشمندست %~% بلایی بی تواش بر سر فگندست

115 سیه زانست جای او و دلگیر %~% که بی تو پای او ماندست در قیر

116 سیاه از آتش سوزان هجرانست %~% چومسکین سوختست آری سیه زانست

117 سرشک او اگر نیست آب حیوان %~% چرا شد در سیاهی مانده پنهان

118 چو شبرو او سیه میپوشید اکنون %~% مگر شب میرود لیکن ازو خون

119 چو شبرو پر دلیش از حد برونست %~% ولیکن پر دلی او ز خونست

120 سیه شد از بلای عشق جانسوز %~% دلم چون شمع میسوزد شب و روز

121 ز دل چون دود بر بالا رسیدست %~% ز دود دل سیاهی ناپدیدست

122 سیاهی را ازان دیده چو بسرشت %~% سوی زلف سیاهت نامه بنوشت

1 الا ای موی مشکین رنگ آخر %~% شدم مویی نیم از سنگ آخر

2 الا ای مشکموی افتادهام من %~% چو موی تو بروی افتادهام من

3 منم چون موی تو در چین نشسته %~% تو در رومی کمر بر موی بسته

4 چو مویی گر رسم ای دوست با تو %~% برون آیم چو موی از پوست با تو

5 چومویت مشکبار آمد ms307 سفر کن %~% سحرگه بر صبامویی گذر کن

6 مرا مویی ز حال خود خبر ده %~% ز مویت مژده باد سحرده

7 مرا از خود سر مویی کن آگاه %~% که چون موی توام افتاده در راه

8 بچشم آمد سر مویی فراقم %~% چو موی ابرویت پیوسته طاقم

9 چو مویم در غم آن موی مشکین %~% بمویی در نمیاید ترا این

10 چو موی از من بپشت افتادهیی باز %~% مکن این سرکشی چون مویت آغاز

11 اگر یک موی تو بینم ز سویی %~% بسر پیش تو بازآیم چو مویی

12 اگر یک موی برگویم ز دردم %~% چو مویی در رباید باد سردم

13 چو مویی زان بچشمت در نیایم %~% که در چشم تو مویی مینمایم

14 چو مویی گشتم و چه جای مویست %~% که از مویی کمم این را چه رویست

15 تنم گر چه چو مویی مینماید %~% ولی با تو بمویی درنیاید

16 چو مویی شد تن من از نزاری %~% بمویی مینیابم از تو یاری

17 بمویی گر ز تو یاریم بودی %~% چو مویت کی نگونساریم بودی

18 بمویی دل ده این بیخویشتن را %~% که قوت باشد از مویی رسن را

19 اگر باشی بمویی دستگیرم %~% برون آری چو مویی از خمیرم

20 چو موی تو به پا افتاده‌ام پست %~% سر مویی سزد گر بر نهی دست

21 منم مویی بکوهی غم گرفتار %~% چنین مویی نگر زیر چنان بار

22 چو مویت کی بتو خواهم رسیدن %~% که مویی کوه نتواند کشیدن

23 ز باریکی بمویی نیست زورم %~% که من مویی میان بسته چو مورم

24 ره عشق تو باریکست چون موی %~% چو مویی من بمویی کردهام روی

25 ز تو مویی نخواهم گشت آگاه %~% چگونه موی برمویی برد راه

26 بمویی گر ببندی بندبندم %~% نیم قادر که مویی برکشندم

27 تن من گر نه کم از موی بودی %~% مرا نیروی مویی روی بودی

28 چو مویی شد تنم از ناتوانی %~% ترا ms308 زین موی کی باشد نشانی

29 سر مویی اگر در شانه داری %~% من آن مویم که داری یا نداری

30 چو مویی کردهام بیتو تن از تو %~% چو موی تو شکن دارم من از تو

31 چو مویی سرکشی پیوست بر من %~% فرو بندی بمویی دست بر من

32 چو موی اینکار را رویی ندارم %~% که زور بازوی مویی ندارم

33 بمویی مانم از زاری کنون من %~% سر مویی ز سر کردم برون من

34 اگر من همچو مویی تن نمایم %~% چو موی از زیر پیراهن نمایم

35 چو مویی گر بپیراهن برافتم %~% ز هر مویی بسرگردن برافتم

36 چنان زارم که ازمویی بصد روی %~% بهر مویی که دارم کی برم بوی

37 چو مویی بیتو زار و مستمندم %~% بتو آویخته چون مو ببندم

38 دلم مویی نپیچد از برتو %~% بمویش میکشم تا بر در تو

39 چو موی تو دلم را نیست در دست %~% بمویی مینگردد این دل مست

40 چو از موییست دل شوریده من %~% چو مو از سر برون شد دیده من

41 اگر دربندم آری همچو مویت %~% چو مویی سر نهم بر خاک کویت

42 چو مویی گر ببری سر بهیچم %~% چو مویت سر ز خط تو نپیچم

43 نپیچم سر ز موی تو بسویی %~% که دل آویختست از تو بمویی

44 اگر چون موی سر پیچد دل از تو %~% چو مویش بند آید حاصل از تو

45 ندارم من چو موی تو سر خویش %~% که چون موی تو میافتم پس و پیش

46 اگر چون موی در تابم کنی هیچ %~% نپیچم سر چو موی از تاب و از پیچ

47 چو مویت گر دراندازی برویم %~% نیایم بر تو بیرون همچو مویم

48 چو یک موی توام به از دو عالم %~% نیارم دید یک مو از سرت کم

49 چو مویی بر نمیگیری بهیچم %~% چگونه همچو مویی بر تو پیچم

50 گرت از من چو مویی ms309 سر نگردد %~% پس از من با تو مویی در نگردد

51 تو کی باشی چو من چون موی در بند %~% که با کس نیستت چون موی پیوند

52 چه گر آیی مراچون موی بینی %~% چو موی مژه بر چشمم نشینی

53 نگردد از تو مویی کم اگر تو %~% سر مویی کنی بر من گذر تو

54 چو مویی در سیاهی ماندهام من %~% ز موی مژه خون افشاندهام من

55 چو موی مژه سرتیزی کن آخر %~% بمویی قصد خونریزی کن آخر

56 همی خواهم من سرگشته چون موی %~% چو موی مژه با تو روی در روی

57 گرفته موی تو مست اوفتاده %~% چو موی مژه لب بر هم نهاده

58 ز دستم تا برفت آن موی چون شست %~% چو موی مژه برهم میزنم دست

59 اگر مویی بود باقی ز عالم %~% رسیم آخر چو موی مژه باهم

60 همی بافم هزاران حیله چون موی %~% مگر مویی ز تو بنمایدم روی

61 چو مویم گر فرود آری بر خویش %~% چو مویت بر تو اندازم سر خویش

62 چو مویی پیش تو بر فرق آیم %~% میان خون چو مویی غرق آیم

63 منم چو موی بی آن روی مانده %~% بسی سرگشته تر از موی مانده

64 چو مویت دور از روی توام من %~% بسر گردانی موی توام من

65 چو مویت تا کی اندر بند چینم %~% چو موی خویش بنشان بر زمینم

66 اگر چون موی گرد تو بر آیم %~% چو می از شادی آن بر سر آیم

67 منم مویی شده از عشق رویت %~% تویی در پایم افگنده چو مویت

68 چو افگندی مرا چون موی در پای %~% بیار آن موی تا برخیزم از جای

69 گرم موی تو دست آویز گردد %~% چو موی این خسته دل سر تیز گردد

70 منم یک موی با صد عیش ناخوش %~% ز بهر تو بهر مویی بلاکش

71 چو مویم بی رخت افتاده در شست ms310 %~% بمانده همچو مویی درهم و پست

72 تنم بی روی تو مانند مویست %~% چو مویم بیتو کارم پشت رویست

73 چو مویی هجرت آرد روی بر من %~% همی با تیغ خیزد موی بر من

74 چو از موی دو تای تو جدایم %~% چو مویت مانده با پشت دوتایم

75 من چون موی را کس غمخوری نیست %~% غمم را همچو موی تو سری نیست

76 سیه بیتو چو مویم عالم از تست %~% بهر مویی مرا گویی غم از تست

77 سر موییست جمعیت ز رویت %~% ازان بیتو پریشانم چو مویت

78 چو موی افتادهام بر روی پیوست %~% که می ندهد مرا مویی ز تو دست

79 اگر مویی شود پیراهن تو %~% ندانم بود مویی بر تن تو

80 چومویی چند گردانی بخونم %~% که چون مویی نمیپرسی که چونم

81 چو مویی تا دلم بشکافتی تو %~% چو موی من ز من سر تافتی تو

82 تن من همچو مویی چند داری %~% چو مویم تابکی در بندداری

83 چو مویم کردی و خونم بخوردی %~% ولیک از جور مویی کم نکردی

84 چو مویی گشتهام بنمای رویی %~% ترا کمتر بود این غم بمویی

85 منم مویی ره عالم گرفته %~% تویی مویی ز عالم کم گرفته

86 چو بی موی تو ای سرکش بماندم %~% چو مویت پای بر آتش بماندم

87 ز من تا مرگ مویی در میانست %~% نگه کن درتنم کان موی آنست

88 اگرچه همچو مویی ناتوانم %~% چو موی لقمه بر چشمت گرانم

89 چو موی تو کجا برسر نشینم %~% که چون مویم نشاندی بر زمینم

90 مرا گرچه بمویی راه هم نیست %~% ز بیداد توام یک موی کم نیست

91 بر این بیدل بمویی خواب بستی %~% چو موی خود وفا بر هم شکستی

92 وفانیست ازتو مویی روی هرگز %~% ز ناخن برنیاید موی هرگز

93 وفاناید سر مویی ز سر مست %~% نیاید موی بیرون از کف دست

94 منم مویی که خون ms311 گریم زرشکت %~% ترا خود تر نشد مویی ز اشکت

95 ز سودا پختن تو موی بردم %~% سر مویی مکن صفرا که مردم

96 مکن بر موی صفرا زین چه خیزد %~% مکن چون موی ازان صفرا بریزد

97 شدم مویی مبادا کینت بامن %~% که مویی درنگیرد اینت با من

98 چراگفتی چو مویی هیچ هیچی %~% چو مویت تا کی آخر پیچ پیچی

99 چو مویی من نیم باتو بزاری %~% چو مویی بر زمینم کش بخواری

100 چو مار موی پیچانت ای سبک روح %~% دلم را کرد از یک موی مجروح

101 چو مویی گشتم از رنج جراحت %~% چگونه موی داند رنج و راحت

102 ز تو قسمم بود مویی وفا بوک %~% که تا دارم چو موی قندزت سوک

103 اگر یابم بموی قندزت راه %~% خوشت در برکشم چون موی روباه

104 اگر چون موی شد روز سپیدم %~% سر مویی بتو ماندست امیدم

105 سر من گوی کن ای مشکمویم %~% که مویت بس بود چوگان گویم

106 اگر سر درکشم زآن موی در چشم %~% سر من باز بر چون موی بر چشم

107 چو هجرت کرد چون مویی نزارم %~% ز تو بس باد مویی یادگارم

108 اگر دارم بمویی بیتو رویی %~% هنوزم چون جنب خشکست مویی

109 یکی کردم دو مویت ز ارزویت %~% که تا با تو یکی گردم چو مویت

110 چو موی آوردهیی با هیچم آخر %~% چو موی تو بتو برپیچم آخر

111 اگر درچاهم و موی تو بر ماه %~% بسم مویت رسن ای یوسف چاه

112 وگر بر ماهی و موی تو برخاک %~% بست مویی کند ای عیسی پاک

113 ز مویی نیست گفتن پیش ازین روی %~% که درتو مینگیرد یکسر موی

114 چو یک مویم من از صد روی بیتو %~% چو صفرا میشکافم موی بیتو

115 ز من تا موی تو چون موی سرتافت %~% دلم در شرح مویت موی بشکافت

116 بهرمویی گرم بودی زبانی %~% نبودی هیچ موی ms312 بی فغانی

117 بدین هر بیت مویی میشکافم %~% که در هر بیت مویی میببافم

118 چو در باریکی یک تار مویم %~% سخن باریکتر از موی گویم

119 سخن میراند ازمویی بصد روی %~% بیا گر میببینی موی در موی

120 چو من مویی شدم در نوک خامه %~% پریشان شد چو مویی خط نامه

121 ز تو چون نیست مویی حصه من %~% چو موی تو دراز این قصه من

122 سر مویی امیدم گر نبودی %~% مرازان سر چو موی این سر نبودی

123 درامیدت تنم چون موی پیوست %~% سر مویی فرو نگذارد از دست

124 میان ما اگر یک موی ماندست %~% چو موی این کار را صد روی ماندست

125 گسسته کی شود این موی هرگز %~% خود این مویی نداردروی هرگز

126 میان ماست مویی در میانه %~% میان تست آن موی ای یگانه

127 میان ما فلک مویی بسنجد %~% که گر خود موی گردد در نگنجد

128 چو مویت هرکه او زیر و زبر نیست %~% ازین سرش سر مویی خبر نیست

129 ز مویی چند گویم بیش ازین نیز %~% که ازمویی نیاید بیش ازین چیز

130 بسی گفتم ز موی ایماه اکنون %~% بسر بردم چو مویت راه اکنون

131 بسی گفتم ز موی مشکبارت %~% بیک یک موی صد صد جان نثارت

1 الا ال عندلیب شاخ بینش %~% وشاق گلستان آفرینش

2 اگرچه در سپاهان و عراقی %~% بترکی گوی قول بی نفاقی

3 چو در حلقت هزار آواز داری %~% بترکی و بتازی راز داری

4 گلی داری بترکستان گرفتار %~% بترکی لایقت زانست گفتار

5 چه میگویم زبان پارسی گوی %~% که بردی از فلک در پارسی گوی

6 کمر بربند محکم نامه بردار %~% بر دلداده خسرو بر زدلدار

7 چنین گفت آنکه او گوی سخن برد %~% که چون گل نامه خسرو ببن برد

8 بپیش شاه چین شد خادم آنگاه %~% سفر کردن اجازت خواست از شاه

9 بشه گفتا شریکی داشتم من %~% امین مال ms313 خود پنداشتم من

10 ز من بگریخت بسیارم شتابست %~% که گر خادم رود از پس صوابست

11 چو جمع آورد القصه همه چیز %~% موکل کرد بر گل خادمی نیز

12 پس از چین همچو بادی راه برداشت %~% دو ماهه راه در یک ماه بگذاشت

13 روان شد تا بمرز کشور روم %~% سرای شاه قیصر کرد معلوم

14 درامد حاجبی او را فرو برد %~% باعزازی تمامش پیش او برد

15 قدم در شک و دم در آفرین زد %~% سه جادرپیش شه سر بر زمین زد

16 بخسرو گفت خسرو جاودان باد %~% چو کیخسرو شهی خسرو نشان باد

17 مبادت هیچ نقصان اززمانه %~% کمال ملک بادت جاودانه

18 پس آنگه گفت ای شاه وفادار %~% چرا با گل چنین گشتی جفا کار

19 گلی را در میان خون نهاده %~% تو خوش زین غم قدم بیرون نهاده

20 گلی را جان ز تو بر لب رسیده %~% تو فارغ پای در دامن کشیده

21 گلی راخار در راه اوفگنده %~% تو بی او فرش بر ماه اوفگنده

22 روا نبود که در چندین جدایی %~% کنی با عاشقی این بیوفایی

23 وگر این کار را هستی روادار %~% ترا هرگز نگوید کس وفادار

24 چو نام گل شنود آن شاه سرمست %~% چو شیری مست شد وز جای برجست

25 بخادم گفت تو گل را چه دانی %~% بمردم هان بگو ای زندگانی

26 چو خادم دید چندان درد و سوزش %~% دل پرخون ز عشق جانفروزش

27 گرفت آن نامه بیرون ز آستین زود %~% نهاد آنگاه پیشش بر زمین زود

28 چو خسرو نامه جانان فرو خواند %~% چو گل در آتش سوزان فرو ماند

29 به هر یک حرف صد اشک جگرگون %~% فرو بارید و کرد آن نامه پرخون

30 بسی نظاره هر حرف کردی %~% سیاهی را ز خون شنگرف کردی

31 ز بس کز چشم خسروشاه خون شد %~% بیک ره نامه گل لاله گون شد

32 نه چندان اشک ms314 آمددر کنارش %~% که بتوان کرد تا محشر شمارش

33 نه چندان آب ریخت آن تاب دیده %~% که هرگز دیده بود آن آب دیده

34 نه چندان در ز چشم او برامد %~% که صد دریا بچشم او درامد

35 تو گفتی نامه چون فریاد خواهی %~% بهر خط میکند فریاد و آهی

36 چوهر خط دادخواه از شهر چین بود %~% ازان پیراهن او کاغذین بود

37 چنان آن نامه رمزی زار میگفت %~% که گفتی زیر چنگ اسرار میگفت

38 بهرمویی کزان نامه برامد %~% بجانش نقدگویی غم برامد

39 بهر نقطه چو پرگاری بسر شد %~% زهر خطی دلش از خط بدر شد

40 فغان در بست و در فریاد آمد %~% فلک را خود ازان کی یاد آمد

41 برامد آتشی از سینه او %~% بجوش آمد غم دیرینه او

42 کله از سر قبا از تن بدرید %~% ز سر تا پای پیراهن بدرید

43 چو شمع از سوز چون پروانهیی شد %~% بسی واله تر ازدیوانهیی شد

44 ز سر آن نامه باری ده فرو خواند %~% زمین گل کرد تا پایش دروماند

45 ز بسیاری که زاری کرد بر خویش %~% فغان برداشتند ازوی پس و پیش

46 دل پر خون خود را بیم جان دید %~% ملامت کرد هر کو را چنان دید

47 برانگیخت از جهان شور قیامت %~% که عاشق را که کرد آخر ملامت

48 ملامت آتش من تیز تر کرد %~% که گر بد بود حال من بتر کرد

49 مرا این اشک خون و آتش سوز %~% کجا هرگز بکار آید جز امروز

50 چو شاه عاشق آمد با خود آخر %~% بر او یک درد کم گشت از صد آخر

51 بفرخ گفت تدبیری بیندیش %~% که جانم رفت و صبرم نیست زین بیش

52 بگو تا چاره این کار من چیست %~% که بی جانم نمیآید ز تن زیست

53 زبان بگشاد فرخ گفت ای شاه %~% چنین کاری بدست چپ ز من خواه

54 چو ms315 بادی رفت خواهم بامدادی %~% که گل آسان تواند بردباری

55 بیارم جانفزایت را بزودی %~% کنم روشن سرایت را بزودی

56 بروی چرخ بازآرم قمر را %~% بسوی شهد بازآرم شکر را

57 دل شه را کنم زان مهربان شاد %~% که دایم شاه گیتی شادمان باد

58 تو چون آتش مشو بنشان ز دل دود %~% که فارغ گرددت زین غصه دل زود

59 چو گم گشته زچین پیدا شد آخر %~% چنان پنهان چنین پیدا شد آخر

60 چو پیدا شد چرا شه در طرب نیست %~% که گر بادست آید هم عجب نیست

1 بگفت این وز پیش شاه برخاست %~% وداعش کردو بهر راه برخاست

2 بآخر چون بترکستان رسید او %~% سرای و قصر شاه چین بدید او

3 بسی درگرد آن منظرنگه کرد %~% نشان آنجا که خواست آنجایگه کرد

4 ببود آنروز تا شب گشت نزدیک %~% کواکب روشن و شب گشت تاریک

5 شبی بود از قیامت سهمگین تر %~% نجوم از نقطه قطبی زمین تر

6 شبی چون زنگی افتاده سرمست %~% نهاده تا قیامت دست بر دست

7 شبی چون دوده در گیتی دمیده %~% چراغ روز را روغن رسیده

8 نه شب را از جهان روی شدن بود %~% نه روز رفته را باز آمدن بود

9 در آن شب فرخ از بنگه بدر شد %~% بره صد بار با سگ در کمر شد

10 چو سوی منظر آمد کس ندید او %~% بتنهایی بکام دل رسید او

11 ز منظر جای بر رفتن نشان کرد %~% توکل بر خداوند جهان کرد

12 بآخر چون نظر بر کار افگند %~% کمندی بر سر دیوار افگند

13 بصعلوکی بروی بام برشد %~% ز بام آنگاه پنهان سر بدر شد

14 فراز قصر ترکی پاسبان بود %~% درآمد از پسش فرخ نهان زود

15 بدودستی رگ شریانش بگرفت %~% بمرد آن ترک و دل ازجانش بگرفت

16 مگر پرسیده بود از خادم آنگاه %~% از آن موضع که آنجا بود آن ماه

17 ms316 روان شد همچنان تا پیش آن بام %~% که گل را بود آنجا جای و آرام

18 از آن محنت نبود آن ماه خفته %~% غریب و عاشق و آنگاه خفته!

19 بمانده بود گردون بر نظاره %~% ز بیداری رخ او چون ستاره

20 ز چشمش خون فرومیشد بدرگاه %~% ز جانش می برامد ناله بر ماه

21 فغان میکرد کای خسرو زهی یار %~% نکوکاری بسی کردی زهی کار

22 چه شب چه روز در تب از توام من %~% بروز خویش هر شب از توام من

23 من از دست تو با فریاد گشته %~% توزین بنده چنین آزاد گشته

24 منم در رنج و بیماری گرفتار %~% تنم درسختی و خواری گرفتار

25 شبی بیدار داری کن زمانی %~% مرا تیمار داری کن زمانی

26 دلم بسیار در خون سر فرو برد %~% باندوه تو اکنون سر فرو برد

27 برسوایی خود نامم برامد %~% ز خون خود همه کامم برامد

28 همه دل بردن من بود کامت %~% برامد کام دل آخر تمامت

29 دلم بردی و جان ازتن برامد %~% ترا بایست آن بامن برامد

30 مرا خون از دلست و دل ندارم %~% ز دل جز خون دل حاصل ندارم

31 ز دل بسیار میجستم نشانی %~% کنون جان برلب آمد تا تو دانی

32 مراگویند زر خواه از جهاندار %~% که بی زر دست ندهد آنچنان یار

33 ندارم زر نیارم یافت روزش %~% مگر از آرزو پرسم بسوزش

34 الا ای ابر پر اشک نگونسار %~% همه عالم بدرد من فرو بار

35 زمانی یاریی درده باشکم %~% وگرنه بر همت سوزم زرشکم

36 چو بانگ گل شنید از بام فرخ %~% ز بی صبری بجوش آمد ز گلرخ

37 چو لختی کم شد آن بانگ و نفیرش %~% ز سوی بام فرخ زد صفیرش

38 چو صعلوکان بدم رنگی بپرداخت %~% سوی آن سیمبر سنگی بینداخت

39 چو گلرخ از صفیر او اثر یافت %~% ز شادی بیخبر شد تا خبر یافت

40 ms317 چنان بیهوش گشت و سرنگون شد %~% که از شادی ندانست او که چون شد

41 بفرخ گفت در بندست پایم %~% وگرنه پیش خدمت با سرآیم

42 زبان بگشاد فرخ گفت مهراس %~% بدو افگند سوهانی چو الماس

43 بیک دم کار خود کرد آن سمنبر %~% دوید از پیشگه تا پیش منظر

44 بفرخ گفت هین حال و خبرگوی %~% مرا ازخسرو بیدادگر گوی

45 جوابش گفت کاین ساعت امان نیست %~% چنین جایی چه گویم جای آن نیست

46 یقین میدان که خسرو برقرارست %~% کنون برخیز اگر جانت بکارست

47 گل از شادی برفتن کرد آهنگ %~% چو زلف خود کمند آورد در چنگ

48 فرو آمد بآسانی از آن بام %~% برست آن مرغ زرین بال ازان دام

49 چه گر قوت نبودش هیچ بر جای %~% که نتوانست بودن هیچ بر پای

50 ولی چون یافت از خسرو نشانی %~% همه ظلمت شد آب زندگانی

51 بسی روباه درمانده بزاری %~% ببوی وصل شد شیر شکاری

52 خوشا از دوست آگاهی رسیدن %~% اگر هرگز بدو خواهی رسیدن

53 چو گل آگه شد از خسرو چنان شد %~% که گفتی پیر بود از نو جوان شد

54 چو آمد با نشیب از بام فرخ %~% نهاد آنجا کله بر فرق گلرخ

55 کله بر سر قبا بستند محکم %~% روان گشتند فارغ هر دو باهم

56 چو وقت صبح این عنقای پرن %~% فرو ریخت از کبوتر خانه ارزن

57 فلک سیمرغ شب را کرد زنجیر %~% برآمد زال زر از کوه کشمیر

58 چو پیدا کرد زال زر رخ از شیر %~% جهان بگرفت چون رستم بشمشیر

59 پگاهی هر دو عزم راه کردند %~% ز کشور قصد صحراگاه کردند

60 عزیمت کرد فرخ از رهی دور %~% که روزی چند باشد در نشابور

61 بدل میگفت خویشان را ببینم %~% نهان از شاه ایشان را ببینم

62 نهان گشتند در کوهی بده روز %~% که تا بر گل نگردد خصم فیروز

63 پس از ده ms318 روز راهی دور رفتند %~% بکم مدت بنیشابور رفتند

1 بشب فرخ چو مرد کاروانی %~% برخویشان فرود آمدنهانی

2 مگر میرفت در بازار یک روز %~% فتادش چشم بر دیدار فیروز

3 عجب ماند و بر او رفت فرخ %~% گرفتش در برو بگشاد پاسخ

4 که چون اینجا فتادی حال برگوی %~% مرا از شاه و از دریا خبر گوی

5 دروغی چند بر هم بست فیروز %~% که میدانست مکر آن سیه روز

6 زبان بگشاد آنگه پیش فرخ %~% خبر پرسید از احوال گلرخ

7 کجا از مکر او فرخ خبر داشت %~% ز یک یک قصه پیشش پرده برداشت

8 چو شد فیروز سگ زان قصه آگاه %~% بسی شادی نمود و رفت آنگاه

9 که رفتم تا بسازم برگ راهی %~% که همراهت منم هر جایگاهی

10 شد و شاپور را حالی خبر داد %~% که شاخ دولتت این لحظه برداد

11 که فرخ زاد و گلرخ در نهانی %~% فلان جایند من گفتم تو دانی

12 شه شاپور از آن پاسخ چنان شد %~% که از شوق گلش گویی که جان شد

13 ز مهر گل بجوش آمد نهادش %~% ز بی صبری دل از کف شد چوبادش

14 دلش از کین فرخ گشت جوشان %~% برخودخواند ده تن را خروشان

15 که فرخ را بگیرید این زمان زود %~% که او بدکرد بامن این گمان بود

16 بخاکش افگنید آنگه بخواری %~% کزینسان کرده با من حقگزاری

17 بتندی خادمان راگفت آنگاه %~% که تاگل را فرو گیرند ناگاه

18 شدند القصه سرهنگان چو بادی %~% بپیش فرخ و گل بامدادی

19 چو چشم افتاد فرخ را بر ایشان %~% بجای آورد آن حال پریشان

20 برون جست از ره بام و نهان شد %~% بیک لحظه تو گفتی از جهان شد

21 ولی گل را بصد زاری گرفتند %~% عزیزی را بدان خواری گرفتند

22 گل بیدل برون در نمیشد %~% بپیش خصم فرمانبر نمیشد

23 کشیدندش بخواری تا بدرگاه %~% بیفتاد آن سمنبر خوار ms319 در راه

24 چو سیمینبر بپیش در بیفتاد %~% بلور از شرم او از بر بیفتاد

25 دگر ره اشک باریدن گرفت او %~% مه از پروین نگاریدن گرفت او

26 بآخرخوار بردندش بر شاه %~% که بودش منتظر شه بر سر راه

27 دو چشم شاه روشن گشت ازان نور %~% سرای خود بهشتی دید ازان حور

28 نکویی رخش از حد برون دید %~% چه گویم من که نتوان گفت چون دید

29 مهی میدید خورشیدش یزک دار %~% وزو صد جان و دل پر خون بیکبار

30 سر زلف از خم و چین چون زره داشت %~% دوابرو از سر کین پرگره داشت

31 هزاران چین ز زلفش در جبین بود %~% ز چین میآمد آن ساعت چنین بود

32 جهانی نیکویی وصف رخش بود %~% دو عالم پر شکر یک پاسخش بود

33 رخش را ماه رخ بر ره نهاده %~% بخشم شاه رخ بر شه نهاده

34 لبش را قند خلوتگاه کرده %~% وزو دست جهان کوتاه کرده

35 برش را سیم خام از دور دیده %~% چو سنگی خویش را بی نور دیده

36 ز چشمش جادویی تعلیم میخواست %~% بمژگان تیر میزد سیم میخواست

37 کسی کو زلف آن شمع چگل دید %~% ز یک یک موی او راهی بدل دید

38 دهانش کان بکام چون منی بود %~% چو می بگشاد چشم سوزنی بود

39 اگرنه ابروی او طاق بودی %~% کجا این فتنه در آفاق بودی

40 چنان شاپور شد دلداده او %~% که گشت از یک نظر افتاده او

41 چونی در عشق آن دلبر کمر بست %~% بصد دل دل در آن تنگ شکر بست

42 چوشه را شد زرویش چشم پرنور %~% بدل گفتا ز رویت چشم بد دور

43 چه میدانست کاین دلبر چنینست %~% بلاشک فتنه روی زمینست

44 بخوبی هرچه دانستم دگر بود %~% ستاره میپرستیدم قمر بود

45 توان گفتن که در روی زمانه %~% چو گل کس نیست درخوبی یگانه

46 بگفت این و در ms320 ایوانش فرستاد %~% چو سروی در شبستانش فرستاد

47 بآخر چون فرو شد چشمه نور %~% برگل شد نماز شام شاپور

48 بگل گفت ای دلم در تاب کرده %~% خرد را چشم تو در خواب کرده

49 غبار کوی تو از توتیا بیش %~% ز وصلت ذرهیی از کیمیا بیش

50 ز زلفت ماه ماند در سیاهی %~% ز رویت روشن از مه تا بماهی

51 شکر با لعل تو دندان نموده %~% گهی کاسد گهی ارزان نموده

52 مه از دیدار تو حیران بمانده %~% گهی پیدا گهی پنهان بمانده

53 شب از شرم سر زلفت دونده %~% گهی آینده و گاهی شونده

54 تویی ای ماه جان افزای مه روی %~% چه میگویم که خورشیدی سیه موی

55 تویی از چهره مه رانور داده %~% بهشتی ماه و ماهی حور زاده

56 جهان جادوستان از چشم مستت %~% فلک جان بر میان جادو پرستت

57 بدان ای ماهرخ کامروز در راه %~% بخدمت خواستم آمد بدرگاه

58 دلم با خدمت آن دانه در بود %~% ولی بیوقت گشتن سخت تر بود

59 کنون چون گرد این شکر مگس نیست %~% تراامشب بجز من همنفس نیست

60 مگس چون شد شکر باید چشیدن %~% بصد جان یک شکر باید خریدن

61 بگفت این وبر تنگ شکر شد %~% که باگل خواهی امشب در کمر شد

62 چو بادی دست زدبررویش آن ماه %~% که جست آتش برون از چشم آن شاه

63 چنان آهی ز سوز دل برآورد %~% که با شاپور روز دل سرآورد

64 چنان زد دست و پا آن شور دیده %~% که در دریای پرخون کور دیده

65 چه گر شاپور زخمی خورد تن زد %~% که گل بی او بسی بر خویشتن زد

66 اگرچه شاه بیدل دل بدو داد %~% ولیکن در صبوری تن فرو داد

67 پس آنگه گفت شاپور سرافراز %~% که تا جستند فرخ را بسی باز

68 بسی جستند اثر پیدا نیامد %~% وزان پنهان خبر پیدانیامد

69 طلب کردند بسیارش ms321 ز خویشان %~% نمیآمد مقریک تن از ایشان

70 ولی دادند ایشان راه او را %~% جهانیدند شب از چاه او را

71 که تا ده روز در چاهی نهان شد %~% پس از ده روز چون بادی روان شد

72 کدامین بادپا گر برق بودی %~% بپیش یک تکش پر فرق بودی

73 باندک روزگار آن پیک خوشرو %~% ز راهی دور شد نزدیک خسرو

74 چو خسرو دید فرخ را چنان زار %~% ز بس زاری عجب درماند در کار

75 بدو گفتا چه افتادت خبرگوی %~% زبان بگشای و احوال سفر گوی

76 چه بودت کاینچنین فرسوده گشتی %~% تو گفتی بودهیی نابوده گشتی

77 جوابش گفت فرخ زانچه افتاد %~% ز فیروز ستمگر کرد فریاد

78 زبدکرداری او باز میگفت %~% وزان غم میگریست و راز میگفت

79 دل خسرو بجوش آمد ز فیروز %~% شدش تیر غم گلرخ جگردوز

80 بفرخ گفت آن بد اصل بدنام %~% نمود آن گوهر بددرسرانجام

81 چه بد کردم بجای آن جفاکار %~% که شد این بیوفایی را روا دار

82 رسانیدم ز خاکش سر بر افلاک %~% که از افلاک بادا بر سرش خاک

83 چو آن سگ بی شکی رد فلک بود %~% کجا داند حق نان و نمک زود

84 اگر مهلت بود از چرخ گردان %~% بحق او رسم آخر چو مردان

85 بگفت این و دبیری را فرو خواند %~% زهرنوعی سخن از حد برون راند

86 بشاپور ستمگر نامه فرمود %~% که تا حالی دبیرش خامه فرسود

87 حریر آورد خازن تا دبیرش %~% ز نام حق قلم زد بر حریرش

1 بنام آنکه جان را زونشان نیست %~% خرد را نیز هم یارای آن نیست

2 بگو تا عقل پیش او چه سنجد %~% چنان ذاتی کجا در عقل گنجد

3 ازان معنی که او عقل آفریده %~% ز مویی گرد ادراکش رسیده

4 اگرچه عقل داناست و سخنگوی %~% نداند در حقیقت کنه یک موی

5 چو عقل جمله در مویست عاجز %~% بکنه حق ms322 که یابد راه هرگز

6 چو ذاتش برترست از هرچه دانیم %~% چگونه شرح او گفتن توانیم

7 چو جمله عاجزیم از برگ کاهی %~% ورای عجز ما را نیست راهی

8 خدایی در خداوندی سزاوار %~% رسولش عیسی خورشید اسرار

9 وزان پس گفت کای شاپورگمراه %~% که بیرون آمدی در کینه شاه

10 سراز فرمان شاه دین کشیدی %~% خطی در گرد راه دین کشیدی

11 بدزدیدی زن شاه زمین را %~% کنون پای آراگر مردی تو این را

12 که کرد این فعل هرگز در زمانه %~% ترا دیدم ببدفعلی یگانه

13 تو میدانی که گر من کینه خواهم %~% نیاری تاب در پیش سپاهم

14 اگر لشکر کشم بر کشور تو %~% نه کشور ماند ونه لشکر تو

15 وگر یک نیزه آرد بر تو زوری %~% که گر پیلی بخاک افتی چو موری

16 وگر یک مردم آرد روی بر تو %~% ز نامردی بجنبد موی بر تو

17 چو نتوانی تو با ما حرب جویی %~% نداری حیلتی جز چرب گویی

18 اگر با ما درشتی پیش گیری %~% بکام دشمنان خویش گیری

19 مکن گل را کسی کن ورنه ناکام %~% چو گل غرقه شوی درخون سرانجام

20 مکن فرمان شاهان خوار مگذار %~% زگلرخ در ره خود خار مگذار

21 اگر فرمان کنی جان سودبینی %~% وگرنه جان زیان بس زود بینی

22 غم و شادی و مرگ و زندگانی %~% بگفتم والسلام اکنون تو دانی

23 چو خط نامه نوک خامه بنگاشت %~% درامد پیک و حالی نامه برداشت

24 قدم میزد چو بادی از ره دور %~% که تافی الجمله شد نزدیک شاپور

25 بدادش نامه و شاپور برخواند %~% ز خشم آن پیک را حالی بدر راند

26 نهاد آن پیک مسکین پای در راه %~% رسید آخر بکم مدت بدرگاه

27 بر خسرو شد وآگاه کردش %~% حدیث سیرت آن شاه کردش

28 که آن نامه بدرید و مرا راند %~% ترا بدفعل و شوم و باد سر خواند

29 چو ms323 شه بشنید ازو برجست ازجای %~% میان دربست و پس ننشست از پای

30 سپاهی همچو دریا انجمن کرد %~% جهانی در جهانی موجزن کرد

31 سپه را جوشن و تیغ و سپر داد %~% سه ساله جامگی و سیم و زر داد

32 چو مور و چون ملخ چندان سپه بود %~% که کس رانه گذر بود و نه ره بود

33 نبد چندان زمین از مرد خالی %~% کزو بالا گرفتی گرد حالی

34 ز بسیاری که مرد از جای برخاست %~% نمیارست گرد ازجای برخاست

35 برامد ناله نای از در شاه %~% غبار از پای میشد تا سرماه

36 روان گشتند لشکر تا خراسان %~% دل شاپور شد زان غم هراسان

37 کجا دانست کان آفت ز پی داشت %~% پشیمانی نمود و سود کی داشت

1 بآخر کار حرب آغاز کرد او %~% علم را دامن از هم باز کرد او

2 سپاهش خیمه بر هامون کشیدند %~% چو لاله تیغها بر خون کشیدند

3 بدشت و کوه در چندان سپه بود %~% که زان روی همه عالم سیه بود

4 چو صور صبح در دنیا دمیدند %~% ز بستر خفتگان در میرمیدند

5 چو صبح آمد خروس صبحگاهی %~% بفریاد اندر آمد از پگاهی

6 چو مغرب حلقه مه کرددر گوش %~% ز مشرق چشمه خورشید زد جوش

7 چو بر فرق سپهر سر بریده %~% نهادند آن کلاه زر کشیده

8 پدید آمد خروش از هر دو لشکر %~% رسید از هردو لشکر تا دو پیکر

9 ز بس لشکر نیفتادی ز افلاک %~% فروغ ذره خورشید بر خاک

10 تو گفتی از جهان نام زمین شد %~% زمین را پشت کوه آتشین شد

11 تو گفتی گرد گردونیست دیگر %~% سر تیغ و سنان دروی چو اختر

12 همه دشت از درفشیدن چنان بود %~% که گفتی آسمان آتش فشان بود

13 فروغ خود و عکس تیغ و جوشن %~% ز مشرق تا بمغرب کرده روشن

14 شدند آن شیرمردان مغز پولاد %~% چنانک آهن ms324 ازیشان تن فرو داد

15 سرافرازان چو کوه آهنین تن %~% بآهن کوه آهن بر زمین زن

16 ز بسیاری که تیر از شست برجست %~% زهر دو سوی ره بر تیر دربست

17 هوا گفتی ز پیکان ژاله بارست %~% زمین گفتی ز بس خون لاله زارست

18 قیامت نقد و صور و کوس غران %~% خدنگ تیر همچون نامه پران

19 همه روی فلک از مرغ ناوک %~% سراسر گشته چون دامی مشبک

20 زره چون میغ وز شست سواران %~% بسوی میغ میبارید باران

21 ز عکس تیغ چرخ هفت پاره %~% نهان شد روز روشن چون ستاره

22 چنان بارید بر گردنکشان تیغ %~% که هنگام بهاران ژاله از میغ

23 ز جوش و نعره و فریاد وآواز %~% صدا میآمد از هفت آسمان باز

24 ز بانگ کوس وز زخم چکاچاک %~% طنین افتاد در نه طاس افلاک

25 چنان شد زخم کوس و نعره جوش %~% که گردون پنبه محکم کرد در گوش

26 چو بانگ کوس در دشت اوفتادی %~% زمین چون چرخ در گشت اوفتادی

27 زمین از خون گرفته سهمناکی %~% شده برج فلک ازگرد خاکی

28 غبار خاک زیر پای باره %~% شده چون سرمه درچشم ستاره

29 چو هر تیغی میان بحرخون بود %~% ز بحر خون میان تیغ چون بود

30 همه روی زمین دریای خون شد %~% فلک بروی چو طشتی سرنگون شد

31 چو بحر خون ز سر حد جهان شد %~% فلک چون کشتیی برخون روان شد

32 چو موج خون زسردرمیگذشتی %~% بدان دریا فرو کردند طشتی

33 بخشکی بر اجل کشتی روان دید %~% که دریا پرنهنگ جان ستان دید

34 دران دریا اجل را کی عمل بود %~% که هریک مرد میر صداجل بود

35 سپه یکباره رویارو فتادند %~% بخون یکدگر بازو گشادند

36 شدند از گرد سپه خورشید گمراه %~% سیه شد همچو خال دلبران ماه

37 زمین را یک طبق از گرد برخاست %~% فلک را یک طبق از گرد شد راست ms325

38 جهان از گردره پر شد سراسر %~% زمین با آسمان آمد برابر

39 نمیدیدند لشکر یکدگر را %~% بیفگندند این تیغ آن سپر را

40 ز بسیاری که گرد وخاک برخاست %~% بیک ره از جهان فریاد برخاست

41 چو شد روی زمین درزیر خون بر %~% بسوی پشت ماهی برد خون سر

42 فرو شد تا بماهی خون لشکر %~% برآمد تا بماه الله اکبر

43 یکی خونریز را بیرون همی تاخت %~% یکی را سوی میدان خون همی تاخت

44 همه صحرا چه آزاد و چه بنده %~% تن بی سر سر بی تن فگنده

45 شه خسرو بسان کوه پاره %~% بتیغ خون فشان میکند خاره

46 بدستش خنجر زهر آب داده %~% بفتراکش کمند تاب داده

47 زرمحش خسروان را خون چو جویی %~% ز تیغش سرکشان را سر چو گویی

48 بآخر خسرو صد پیل در پیش %~% بیک ره بانگ زد بر لشکر خویش

49 چو پیل و چون سپه را جمله کرد او %~% چو کوهی سوی کوهی حمله برد او

50 سپاه خصم را برکند ازجای %~% درامد لشکر سرگشته از پای

51 هزاهز در میان لشکر افتاد %~% تو گفتی آتشی در کشور افتاد

52 چه گویم کان سپه چون جنگ کردند %~% که دشت از کشته برخود تنگ کردند

53 سر مرد مبارز جمله صفدر %~% جدا هریک سر مردی بکف در

54 بآخر از قضای بد شبانگاه %~% شکست افتاد بر شاپور ناگاه

55 نماند آرام آن خیل و حشم را %~% نگونساری پدید آمد علم را

56 علم را بود در سر باد پندار %~% برون شد از سرش چون شد نگونسار

57 گریزان شد شه شاپور سرمست %~% بشهر آمد نهان دروازه دربست

58 همه شب بهر رفتن کار میکرد %~% ز سیم و زر شتر را بارمیکرد

59 گل تر را شبانگه با سپاهی %~% بترمد برد از دزدیده راهی

60 چو این میدان میناگون نگین یافت %~% عروس هفت طارم بر زمین تافت

61 ز تاب روی ms326 او روی زمانه %~% چو آتش میزد از هر سو زبانه

62 چو روشن شد جهان تیره بوده %~% فرو ماندند خلق خیره بوده

63 برون رفتند چون صاحب گناهان %~% ز شاه پاکدل زنهار خواهان

64 که ما را بر زمین بودن زمان ده %~% بجان خلق جهانی را امان ده

65 بجان بندد جهان پیشت میان را %~% اگر جانی دهی خلق جهان را

66 ز خلق هیچکس کس کینه نگرفت %~% غضنفر صید لاغر سینه نگرفت

67 شه ایشان را بنیکویی کسی کرد %~% بجای هر یکی شفقت بسی کرد

68 دو هفته بود وزانجام صبحگاهی %~% روان شد سوی ترمذ با سپاهی

69 سپاهی کش عدد ازحد برون بود %~% ز ریگ و برگ و کوکبها فزون بود

70 بآخر چون سوی ترمد رسیدند %~% بگرد قلعه اوصف کشیدند

71 چنان آن خندق او بود پر آب %~% که ماهی بر زمین میکرد شیناب

72 چنان برجش بمه پیوسته بودی %~% که مه را در شدن ره بسته بودی

73 مگر ماه فلک از برج او تافت %~% که اوج خویشتن در برج او یافت

74 فراز و شیبش از مه تا بماهی %~% چه میگویم کجا بودش سباهی

75 نه پل بود ونه بر آبش گذر بود %~% ز سر تا پای آن را پا و سر بود

76 بآخر چون علم زد شمع انجم %~% بگردون شد خروش از جمع مردم

77 سپه سوی حصار آهنگ کردند %~% بتیر و سنگ لختی جنگ کردند

78 کسی را کز دو لشکر این هوس خاست %~% نشد ازهیچ سویی کار کس راست

79 بآخر هم بدین کردار یک ماه %~% بماند آن لشکر درمانده در راه

80 شبی فرخ بر خسرو درون شد %~% مگر آن شب بتزویر و فسون شد

81 بخسرو گفت این را نیست تدبیر %~% مگر آنرا بدست آرم بتزویر

82 که گر صد سال زیر آن نشینم %~% یقین دانم که روی آن نبینم

83 فتاد اندیشهیی در راهم اکنون %~% بگویم تا چه ms327 گوید شاهم اکنون

84 بیاید هر شبی مردی توانا %~% ز خندق آب کش گردد ببالا

85 بچندان برکشد ازخندق او آب %~% که خندق زو بخواهد شد فرو آب

86 مرا عزمیست تا یکشب بزورق %~% شوم آهسته تا آنسوی خندق

87 چو مرد آن دلو صد من را درآرد %~% نشینم من درو تا بر سر آرد

88 چو رفتم گر دهد اقبال یاری %~% بریزم در زمین خونش بخواری

89 وزان پس زورقی صدراست کن تو %~% نشان آن ز من درخواست کن تو

90 که تا چون بازیابی آن نشانی %~% تنی صد را بزورق در نشانی

91 یکایک را ببالا برکشم من %~% که گر پیلست تنها برکشم من

92 چو بر بالا رسد مردی صد آنگاه %~% در آن قلعه بگشاییم بر شاه

93 پل آن قلعه را بر آب بندیم %~% بدولت دشمنان را خواب بندیم

94 جهان گردد بکام شیر مردان %~% اگر یاری دهد این چرخ گردان

95 چنان شه را خوش آمد گفته او %~% که شد یکبارگی آشفته او

96 فراوان آفرینش کرد شهزاد %~% که پیش بندگانت بنده شه باد

97 بغایت رای و تدبیری صوابست %~% دلت صافی و رایت آفتابست

98 نکو افتاد این اندیشه مندی %~% کنون برخیز تا زورق ببندی

99 بآخر چون نکو شد کار زورق %~% دگر شب رفت فرخ سوی خندق

100 شبی بود از سیاهی همچو روزی %~% که دور افتد دلی از دلفروزی

101 ز مشرق تا بمغرب تیره گشته %~% ز ظلمت چشم انجم خیره گشته

102 بزورق برنشست آن مرد مکار %~% روان شد همچنان تا زیر دیوار

103 چو مرد آن دلو از بالا درانداخت %~% سپه گر خویش را تنها درانداخت

104 بزودی مرد بر بالا کشیدش %~% که تا فرخ جگر گه بر دریدش

105 شبی تاریک بود و مرد غافل %~% ز دست خصم زخمی خورد بر دل

106 نشان آن بود کان دلو سبک رو %~% زند بر آب ده ره نزد خسرو

107 چو ms328 فرخ دلو را ده ره چنان کرد %~% بزودی شاه زورقها روان کرد

108 فگند القصه فرخ آن رسن را %~% ببالا برکشید او شصت تن را

109 دگر یاران تنی صد برکشیدند %~% بیک ره ازمیان خنجر کشیدند

110 از آنجا تا پس دروازه رفتند %~% نهان بی بانگ و بی آوازه رفتند

111 پس دروازه ده تن خفته بودند %~% ندانم تا شهادت گفته بودند

112 بزاری هر ده آنجا کشته گشتند %~% میان خون دل آغشته گشتند

113 پس آنگه در نهانی در گشادند %~% بروی آب خندق پل نهادند

114 چو بنهادند پل لشکر درآمد %~% خورشی از سپه یکسر برآمد

115 شه شاپور تا شد آگه از کار %~% فرو شد لشکر و لشکر گه ازکار

116 نه چندان شور آن شب در جهان بود %~% که در روز قیامت بیش ازان بود

117 شبی مانند روز رستخیزی %~% فتاده هر گروهی در گریزی

118 خروش آن سپه بر ماه میشد %~% کسی کان میشنود از راه میشد

119 سپاه هرمز آن شب خون چنان ریخت %~% که باران بهاری ز اسمان ریخت

120 چو پل بستند کز پل خون نمیشد %~% چرا آن خون بپل بیرون نمیشد

121 چو صبح خوش نفس خوش خوش نفس زد %~% جرس جنبان شب لختی جرس زد

122 هوا از صبح رنگ آمیز شد سرد %~% زمین از زرده خورشید شد زرد

123 شه شاپور با فیروز نسناس %~% درامد پیش شه با تیغ و کرباس

124 زمین را بوسه زد زاری بسی کرد %~% که چون شه کشت زین لشکر بسی مرد

125 مرا گر هم کشد فرمانروا اوست %~% وگر گویم که بخشد پادشااوست

126 مرا کزره ببرد ابلیس مکار %~% که من برخویشتن گشتم ستمگار

127 اگر عفوم کند لطفی عظیمست %~% که دل درمعرض امید و بیمست

128 میان خاک خون من که ریزد %~% دو من خاکم ز خون من چه خیزد

129 خوش آمد شاه راگفتار شاپور %~% فرستادش بشاهی با نشابور

130 وزان پس ms329 پیش فرخ رفت فیروز %~% رخی پر اشک خونین سنیه پر سوز

131 میان خاک ره بر سر بگردید %~% ز چشمش قلزم گوهر بگردید

132 بفرخ گفت بد کردم بسی من %~% ولی با خویشتن نه با کسی من

133 در آخر گرچه بد کردار بودم %~% ولی با تو در اول یار بودم

134 اگر من ترک کردم حق یاری %~% بجای آور تو با من حق گزاری

135 بدی را چشم میدارم نکویی %~% که شه عفوم کند گر تو بگویی

136 ز زاری کردنش چون جوی خون رفت %~% بیاری کردنش فرخ برون رفت

137 گرفتش دست و پیش شاهش آورد %~% دو لب خشک و دو رخ چون کاهش آورد

138 بخسرو گفت: این درخون بگشته %~% بجان آمد مکن یاد از گذشته

139 اگرچه جرم صد انبار دارد %~% ولی بر شاه حق بسیار دارد

140 کرم کن زانکه شاهان زمانه %~% کرم کردند با من جاودانه

141 شه از بهر دل فرخ چنان کرد %~% که هرگز بر نکوکاری زیان کرد

142 چو تو نه خار این راهی نه گلزار %~% میازار از کس و کس را میازار

1 زمانی بود گل چون ماه در میغ %~% برشه رفت با کرباس و با تیغ

2 که خون من بریز اکنون بصد سوز %~% که تا چون زنده مانم بیتو یک روز

3 بگفت این و هزار اشک جگر گون %~% بمه بر ریخت و مه را کرد پرخون

4 چو گرد از چشم هر دم میسترد آب %~% ز رود چشم گل پل را برد آب

5 چو خسرو را نظر بر دوست افتاد %~% ز شادی خون او در پوست افتاد

6 بجست از جای و پس در بر گرفتش %~% ز گلرخ همچو گل رخ برشکفتش

7 بگلرخ گفت مگری و سخن گوی %~% گلش گفت ای جهاندار سخنگوی

8 چگونه با تو بگشاید زبانم %~% که اشکم گشت مسمار دهانم

9 دهانم بسته شد چون مشک از رشک %~% گل تر چون ms330 کند رو خشک از اشک

10 دلم خونست و چشمم خون فشانست %~% کنارم پر درست و در میانست

11 دل خود را بکار آوردم آخر %~% ز غم دل بر کنار آوردم آخر

12 اگر با تو بپردازم دل پاک %~% بریزد خون ز سنگ خاره بر خاک

13 بگفت این و بیفتاد آن سمنبر %~% وزو برخاست فریادی ز منظر

14 شه بیدل ازو بیهوش تر شد %~% وزو نزدیک نزدیکان خبر شد

15 گلاب و مشک بر هر یک فشاندند %~% ز حیرت خیره در هر یک بماندند

16 چو باهوش آمدند آن هر دو بیدل %~% یکی میگفت ای جان دیگری دل

17 جفای چرخ با هم باز گفتند %~% بسی از هر طریقی راز گفتند

18 خبر میداد گل ز احوال خود باز %~% تعجب ماند شه در کار دمساز

19 بآخر شاه هرچ آن جایگه بود %~% بفرخزاد بخشید و سپه زود

20 ز بسیاری که فرخ سیم و زر یافت %~% جهان گفتی که قارونی دگر یافت

21 چه گر بسیار فرخ سیم و زر داشت %~% اگر بودی دگر رایی دگر داشت

22 زری کان سر بمهر آفتابست %~% بیک جو زر از آن دلها کبابست

23 بصد صنعت چو زر از کان براید %~% بسی غافل ازو از جان براید

24 بهر شهرش برند آنگه بصد ناز %~% بسنجند ای عجب هر دم ز سرباز

25 بگردانند صد دستش بهر روز %~% ازو این یک دلازار آن دل افروز

26 گرش صد ره بگردانند از عز %~% نه کم گردد جوی نه بیش هرگز

27 جهانی کشته آمد بر سر او %~% ولی یک تن نشد دور از بر او

28 ز هر دستی بهردستی گذر کرد %~% بهر دستی که شد خونی دگر کرد

29 نصیب خلق ازو گر مرگ و دارست %~% ولی او فارغست و برقرارست

30 چو زر زیر زمین کردی چنین زود %~% ترا خود زر کند زیر زمین زود

31 ترا آن زر که خونها خوردهیی ms331 تو %~% که تا یک جو بدست آوردهیی تو

32 ز دنیا میدواند تا بآتش %~% بلا به جان کن ای عیش تو ناخوش

33 زر و سیم تو داغ پهلوی تست %~% بدو نیکت همه روباروی تست

34 چو نبود کاروان را راه ایمن %~% متاعی به ز عوری نیست ممکن

35 چو ترک سیم و زر گفتی بیکبار %~% همه گیتی زر و سیم خود انگار

36 برو راه قناعت گیر و تسلیم %~% که همراهی نیاید از زر و سیم

37 جهان پر زر و سیم خفتگانست %~% سرای و باغ و شهر رفتگانست

38 چو با ایشان نماند ای مرد عاجز %~% کجا با تو بماند نیز هرگز

39 اگر صد گنج داری چون بمیری %~% جوی ارزی چراعبرت نگیری

40 اگردر چشم نرگس نور بودی %~% هم از سیم و هم از زر دور بودی

41 چو مردم نیست کز شوریده حالی %~% که عمری جان کند در جمع مالی

42 چو جوجو گرد کرد از مال بسیار %~% فلک با جانش بستاند بیکبار

43 کسی را گر همه دنیا شود راست %~% سگی باشی اگر زانت حسد خاست

44 همی هرچ آن ندارد پایداری %~% سر مویی نیرزد سر چه خاری

45 اگر روزی دو سه نودولتی چند %~% که هست آن در حقیقت بند در بند

46 بدعوی خویشتن را مینمایند %~% پر وبال غروری میگشایند

47 تو منگر آن و مشنو آن سخنها %~% که زود این نو شود چون آن کهن ها

48 چو کهنه خاک شد نو نیز گردد %~% که بیشک چیزها ناچیز گردد

49 جهان غمخانه وزر و وبالست %~% که خمرش حب جاه و حب مالست

50 کسی کو در غم جاه اوفتادست %~% ز اوج چرخ در چاه اوفتادست

51 کسی کو مست گردد زین دو سیکی %~% نبیند نیز چشمش روی نیکی

52 توانگر را نگر درویش مانده %~% همه در کسب جاه خویش مانده

53 چو هر چیزی که میپوشی چنین خوش %~% شود آن سوخته آخر ms332 برآتش

54 ولی پایان کار آن سوخته پاک %~% بصد خواری شود خاکستر و خاک

55 چو خاکستر شود نوشی که کردی %~% چو خواهد شد نجاست آنچه خوردی

56 بخورد و پوش میجویی ریاست %~% که این خاکسترست و آن نجاست

57 چو تو درخورد و پوش خویش مانی %~% ز ننگ خویش سر در پیش مانی

58 تو عاقل گر کفاف خویش داری %~% ترا آن بس چرا غم بیش داری

59 وگر میراث کوشی پیشه گیری %~% بصد خواری در این اندیشه میری

60 ترا چون سود دنیا بند جانست %~% دلت را بس گشایش در زیانست

61 چو در دنیا زیان از سود بهتر %~% بسی از بود اونابود بهتر

62 برعنایی و سالوس و تکبر %~% نگردد کیسه مقصود تو پر

63 اگرداری طمع زین سفره نانی %~% محاسن را کنی دستار خوانی

64 چوبر لوحی که هر نقشی رقم بود %~% همه دنیا ز پر پشه کم بود

65 ز پر پشه گرصد یک رسیدت %~% چو نمرود این چه کبر آمد پدیدت

66 که کبر از پر پشه همچو نمرود %~% ز نیش پشهیی بنهی ز سر زود

67 مکن کبر و بعدل و داد میباش %~% قدم بر عدل نه آزاد میباش

68 بعدلی کژ مکن داد و ستانرا %~% که مرد عدل باید دلستان را

69 چه افزایی تو چندین بار خود را %~% ز خود بگذر فنا انگار خود را

70 بترک نام وننگ و نیک و بدگیر %~% مده سر پی ز دست و راه خود گیر

71 ز خود این خلق را آزاد پندار %~% همه کار جهان را باد پندار

72 چو عطار از جهان راه یقین گیر %~% برو گر مرد راهی راه دین گیر

73 جهان بادیست پی بر باد مگذار %~% بجز یاد خدا از یاد بگذار

1 الا ای پیک راه بی نهایت %~% سلوکت را نه حدست و نه غایت

2 چو راه بی نهایت پیش داری %~% چرا دل بر مقام خویش داری ms333

3 قدم در راه نه استادگی چیست %~% سفر در پیش گیر افتادگی چیست

4 برو چندانکه چون محبوب گردی %~% روش ساقط شود مجذوب گردی

5 روش هرگه که برخیزد ز پیشت %~% نماند آگهی مویی زخویشت

6 تو باشی جمله از خویشتن خبر نه %~% خبر جمله ترا باشد دگر نه

7 بیا بر ساز از سر کار دیگر %~% بهانه کن فسانه بار دیگر

8 ز پیر پر سخن پاسخ چنین بود %~% که ماهی شاه با گل همنشین بود

9 چو در ترمذ بماهی جایگه ساخت %~% پس از ماهی از آنجا کار ره ساخت

10 ز ترمد خیمه و بنگاه برداشت %~% سپه را برنشاند و راه بگذاشت

11 گل تر بر کمیتی شد سواره %~% نثارش کرد خورشید از ستاره

12 زهی چابک سواری کان صنم بود %~% که از چستی در آن لشکر علم بود

13 گلست ونیکویی بر حور رانده %~% وزان بت چشم بد از دور مانده

14 چنان شیرین سواری بود آن ماه %~% که از شورش غلط کرد آسمان راه

15 فغان برداشت شه کز جان چه خواهی %~% عنان را باز کش میدان چه خواهی

16 چو تو زینسان قبا چالاک بندی %~% دل ما بوک بر فتراک بندی

17 اگر بس خوش نیاید اسپ خویشت %~% جنیبت کش شود خورشید پیشت

18 چو خسرو با سمنبر شد روانه %~% برامد گرد از روی زمانه

19 میان گرد راه آن هر دو دلخواه %~% قران کردند چون خورشید با ماه

20 بآخر چون بروم آمد شه روم %~% فغان برخاست از لشکر گه روم

21 برون شد شاه با لشکر تمامی %~% باستقبال فرزند گرامی

22 همه صحرا ودشت و کوه کشور %~% بجوش آمد چو دریایی ز لشکر

23 ز آیین بستن آن کشور چنان بود %~% که همچون هشت خلد جاودان بود

24 بهشتی بود هر بازار و هر کوی %~% که جوی شیرومی میرفت هر سوی

25 جهانی را بهشتی حور زاده %~% بهشتی را جهانی نور داده ms334

26 چه شهری چون بهشت ماهرویان %~% نشسته موبمو زنجیر مویان

27 بآخر چون بسر شد بزم کشور %~% درآمد وقت آن خورشید لشکر

28 گل از شه خواست حسنا را هم آنگاه %~% بپیش شاه آوردندش از چاه

29 تنی داشت از ضعیفی همچو نالی %~% ز زردی و نزاری چون خلالی

30 جهان از روی او زردی گرفته %~% فلک از آه او سردی گرفته

31 چو گل را دید هوش از وی جداشد %~% ز خجلت بود اگر گویی چرا شد

32 دلش از شرم گل آتشفشان گشت %~% شد آبی و عرق از وی روان گشت

33 بزاری پیش آن سیمین برافتاد %~% چنان کز گرمیش آتش درافتاد

34 بگل گفت ای بتر از من ندیده %~% ببد کرداریم یک تن ندیده

35 ببد کرداری من گرچه کس نیست %~% مرا جز تو کسی فریاد رس نیست

36 بنادانی اگر بد کردهام من %~% تو میدانی که با خود کردهام من

37 مگردان ناامید این ناسزارا %~% خداوندی کن از بهر خدا را

38 مکش زیر عقابین عقابم %~% که من خود تا تو رفتی در عذابم

39 بشکر آنکه شه را باز دیدی %~% جمال او بفر وناز دیدی

40 بدان شکرانه این سگ را رها کن %~% مرا کم گیر و در کار خدا کن

41 چو گل دید آنچنان زار و تباهش %~% شفاعت کرد القصه ز شاهش

42 ازان پس خسرو از بهر دل افروز %~% عطا بخشید حسنا را بفیروز

43 بگلرخ گفت حسنا بود مکار %~% همان فیروز آمد زشت کردار

44 نکوتر آنکه ایشان هر دو باهم %~% بهم سازند در شادی و در غم

45 که باد از هر دو تن خالی زمانه %~% بگو تا چوب به یا تازیانه

46 جهان افروز را آنگه بدر خواند %~% بفرخ زاد داد و خطبه برخواند

47 به سپاهان فرستاد آندو تن را %~% بدیشان داد ملک و انجمن را

48 پس آنگه عقد گل در پیش آورد %~% دمی آخر دلی با ms335 خویش آورد

49 چنان عقدی ببست آن سیم بر را %~% که یکسان کرد خاک راه و زر را

50 بدانسان ساخت عقدی کز نکویی %~% همه قصرش بهشتی بود گویی

51 چه میگویم بهشت ار نقد بودی %~% شکر چین ره آن عقد بودی

52 چو با سر شد شکر ریز گل آخر %~% بپایان رفت آویز گل آخر

53 عروسی گل ترراست کردند %~% بهشتی حور را درخواست کردند

54 چو گلرخ از در ایوان درآمد %~% جهان را ز آرزویش جان برآمد

55 بیاوردند زرین تختی آنگاه %~% که تا بر تخت زرین رفت آن ماه

56 مرصع بر سرش تاجی ز یاقوت %~% هزاران دل از آن یکدانه فرتوت

57 چو خورشید خیالی سبز بر سر %~% نه چون حوری حریری سبز در بر

58 نه چون ماهی که از ایوان درآید %~% نه چون سروی که از بستان برآید

59 هوا گشته بر آن دلبر گهربار %~% زمین از بس گهر گشته گهردار

60 ز زیبایی که بود آن سرو دلبر %~% نه مشاطه بکار آمد نه زیور

61 نکویی داشت و شیرینی در آن سور %~% نبد جز چشم بد چیزی ازو دور

62 بالحان مطربان بلبل آهنگ %~% همه در وصف گل گفتند در چنگ

63 ز حال گل دو بیتی زار گفتند %~% برمز از عشق او اسرار گفتند

64 بآخر چون درآمد خسرو از در %~% گرفتند آنچه میگفتند از سر

65 نثار خسروی آهنگ کردند %~% بگوهر راه خسرو تنگ کردند

66 نه چندان بود از گرهر نثارش %~% که بتوان کرد تا سالی شمارش

67 چو ره برداشت شاه سرو قامت %~% ازو برخواست از هر دل قیامت

68 چو خسرو زاده شد نزدیک آن حور %~% فلک را آب در چشم آمد از دور

69 چو زد لب بر لب آن لعل خندان %~% فلک خایید لبها را بدندان

70 چو شکر خورد و تنگش در بر آورد %~% فلک دست از تحیر برسر آورد

71 خروش مطربان بر ماه ms336 میشد %~% ز راه چنگ دل از راه میشد

72 بخار عود زحمت دور میکرد %~% ز خوشی مغز را مخمور میکرد

73 نفیر ارغنون در گوش میرفت %~% خرد یکبارگی از هوش میرفت

74 صلای ساقیان آواز میداد %~% دل مستان جوابش باز میداد

75 فروغ شمع چندان دور میشد %~% که فرسنگی زهر سو نور میشد

76 زهی شادی که آنشب داشت خسرو %~% چه غم باشد کسی را ماه پس رو

77 زهی لذت که آن شب بود گل را %~% که آب آن خوشی میبرد پل را

78 بآخر چون ز شب یک نیمه بگذشت %~% مه روشن ز اوج خیمه بگذشت

79 سرای خلوت خسرو چنان بود %~% که گفتی جنت الفردوس آن بود

80 نشسته همچو خورشیدی گل تر %~% دو زلفش تازه تر از سنبل تر

81 چو خسرو دید گل را همچو ماهی %~% نشسته خالی و خوش جایگاهی

82 نشست اندر بر او چست خسرو %~% که ازوی کام دل میجست خسرو

83 شهنشاه و شراب و شمع و شب بود %~% گل شاهد شکر نی شهد لب بود

84 فروغ رویشان با هم چنان بود %~% که دو خورشید را دیدی قران بود

85 نه چون گل دید کس در آسمان ماه %~% نه بر دیدار خسرو بر زمین شاه

86 در عشرت زمانی باز کردند %~% گهی بازی و گاهی ناز کردند

87 زمانی با کنار و بوس بودند %~% زمانی راز گفتند و شنودند

88 چو افزون گشت مهر و صبر شد کم %~% شدند اندر شبستان هر دو با هم

89 شهنشه کردکاری دیگر آغاز %~% گلش تمکین نمیکرد از سر ناز

90 چو کوشش کرد بسیاری سرانجام %~% برآمد شاه خسرو را ز گل کام

91 چو خسرو کرد در انگشت خاتم %~% چو ملک وصلش از گل شد مسلم

92 بسا مهرا که بر مهرش بیفزود %~% که مهر او بمهر ایزدی بود

93 پس از چندان پریشانی و محنت %~% کشیدن رنج ناکامی و غربت

94 ز ms337 زاد و بوم و خان و مان فتادن %~% ز دست این بدست آن فتادن

95 هران گل کان بماند ناشکفته %~% بغنچه در زناجنسان نهفته

96 نگشته برگ او از خار خسته %~% برو هر چند باد سخت جسته

97 چنان گل خسرو او رادرخور آید %~% بدست هر فرومایه نشاید

98 درو دل بسته بد جان هم فرو بست %~% بسی او نیز با او مهر پیوست

99 بر آنسان یک مهی شادی نمودند %~% زمانی بی می و رامش نبودند

100 بظاهر گرچه گل شادی نمودی %~% بباطن از غمی خالی نبودی

101 بگل یک روز خسرو گفت شادان %~% که اندوه از دل خود دور گردان

102 نشاید کرد از غم بعد ازین یاد %~% همی باید بدین پیوسته دلشاد

103 چنین گفتند پیران خردمند %~% که آموزند ازیشان دانش و پند

104 که گر داری امید بختیاری %~% همی خواهی ز دولت پایداری

105 بوقت شادمانی شاد میباش %~% ز اندوه و زغم آزاد میباش

106 بدو گل گفت کای شاه جهاندار %~% بود اکنون زما شادی سزاوار

107 ولیکن هست بیماریم بر دل %~% که یک لحظه دلم زان نیست غافل

108 درین جمله بلا و محنت و غم %~% نشد یک لحظه آن بار از دلم کم

109 مرا اندیشه خویشان خویشست %~% دلم ز اندوهشان پیوسته ریشست

110 نمیدانم که تا حال پدر چیست %~% دگرحال برادر یا خبر چیست

111 دگر باره بملک خود رسیدند %~% بآخر روی ناکامی ندیدند

112 اگر برخاستی این بارم از دل %~% نبودی بعد ازین تیمارم ازدل

113 ز شادی بستدی انصاف جانم %~% غمی دیگر نبودی بعدازانم

114 بگل شه گفت آسانست این کار %~% بزودی از دلت بردارم این بار

115 هم اندر روز آهنگ سفر کرد %~% یکایک لشکر خود را خبر کرد

116 بعزم راه بیرون شد شه روم %~% بلرزید از سپاه او همه بوم

117 جهان آراسته شد چون سپاهش %~% فلک شد ناپدید از گرد راهش

118 عماری گل اندر قلب لشکر ms338 %~% درفشان همچو خورشید از دو پیکر

119 بگل گفتا شه اینجا باش دلشاد %~% که ما خواهیم رفتن شاد چون باد

120 چو یک منزل بشد هم بر سر راه %~% وداعش کرد و شد با روم آنگاه

121 شهنشه زود میراند آن سپه را %~% تو گفتی مینوردیدند ره را

122 همی کرد آن مسافت قطع چون باد %~% بکوه و دشت چه ویران چه آباد

123 پس از یک مه به خوزستان رسیدند %~% ز کشور یک ده آبادان ندیدند

124 همه کشور تهی از مرد و زن بود %~% که هر هفته ز دشمن تاختن بود

125 شه خوزی ز غصه جان بداده %~% شهنشاهی به بهرام اوفتاده

126 که بد او سرفراز اهل کشور %~% ولیعهد پدر گل را برادر

127 ز دشمن بود نیز او هم گریزان %~% حصاری در دزی مانند زندان

128 چو خسرو دید خوزستان بدان حال %~% سراسر گشته کشور جمله پامال

129 شکر گشته شرنگ و گل شده خار %~% نه در ده خلق و نه در دار دیار

130 ز بوم و مرز و باغ او اثر نه %~% وزان یاران دیرینه خبرنه

131 بسی بگریست و کرد از حالها یاد %~% پس آنگه کس بسوی دز فرستاد

132 چو از دریا بیامد شاه بهرام %~% بدید او را و کردش غرق انعام

133 بلطفش از پدر چون تعزیت داد %~% برستن زان بلاها تهنیت داد

134 چو او شد واقف اسرار یکسر %~% فرستاد از همه اطراف لشکر

135 که تا بردند بر خصمان شبیخون %~% بنشنیدند ازیشان پندو افسون

136 بکم سعیی و اندک روزگاری %~% برآوردند از دشمن دماری

137 مسلم گشت خوزستان دگر بار %~% کسی دیگر ندید از خصم آزار

138 هر آنکس را که دولت یار باشد %~% کجا کاری بدو دشوار باشد

139 وزان پس کرد رای بازگشتن %~% که الحق بود جای بازگشتن

140 بسالاری مفوض شد ولایت %~% که واقف بود در کارولایت

141 جهان معمور شد بر دست اوزود %~% که بهتر ms339 بود از آن کو پیشتر بود

142 به روم آرد خود و بهرام با هم %~% که تا باشند روزی چند خرم

143 بپیش لشکر اندر بود بهرام %~% بدنبالش بد آن شاه نکو نام

144 باستقبالش آمد شاه قیصر %~% زمین بوسید بهرام دلاور

145 گل آمد در لباس سوکواری %~% چو خورشیدی نشسته در عماری

146 چو دید از پیشتر روی برادر %~% تو گفتی ریختش آتش بسر بر

147 بسی کردند آنجا هر دو زاری %~% ز مرگ شاه خوزستان بخواری

148 شه قیصر مرایشان هر دو بنواخت %~% ز گل آن جامه سوکی بینداخت

149 که خسرو در برش گربیند این رنگ %~% شود ناچار اندر حال دلتنگ

150 پس آنگه رفت گل با جامه نو %~% خوش و خندان بپیش شاه خسرو

151 گرفتش در کنار و خوش بخندید %~% ز سر تا پای او یکسر ببوسید

152 بپیش قیصر آمد خسرو از راه %~% زمین بوسید و او پرسیدش از راه!

153 سراسر روم را بستند آذین %~% تو گفتی روم شد هنگامه چین

154 ز روم و تا بغایب بودن شاه %~% نبد بسیار بودی قرب شش ماه

155 بقول خسرو آنگه شاه قیصر %~% به بهرام دلاور داد دختر

156 یکی دختر که با گل بود همزاد %~% برخ چون ماه وقد چون سرو آزاد

157 بمادر نیز با خسرو برابر %~% بفرهنگ وخرد همچون برادر

158 بغایت شادمان شد شاه بهرام %~% که او رادر همه عالم بد آن کام

159 شه روم و گل و خسرو دران حال %~% فرستادند نزدیکش بسی مال

160 بپاشیدند بس بی حد و بی مر %~% بوقت عقدشان از در و گوهر

161 چو قیصر کرد کار او همه راست %~% یکی قصر از برای او بیاراست

162 نه چندان کرد دلداری داماد %~% که در صد سال شرح آن توان داد

163 پس از سالی بروز نیکخواهی %~% فرستادش به خوزستان بشاهی

164 بوقت آنکه میشد شاه قیصر %~% ز روی مهر پیش هر دو دختر ms340

165 قراری داد با بهرام خسرو %~% که با ملک کهن چون شد شه نو

166 میان روم و خوزستان بپیوست %~% چنین دو کشور اندر یکدگر بست

167 همان به کاین دو خواهر بادوداماد %~% همه با یکدگر باشند دلشاد

168 بود دو مهر و مه را این دو کشور %~% یکی چون دختر و دیگر برادر

169 همی باشند در هر ملک سالی %~% بهر سالی شودشان تازه حالی

170 بقول او ببستند این چنین عهد %~% نگردیدند تا آخر ازین عهد

171 ز روم آنگه یکی لشکر بدر شد %~% که تابهرام با ملک پدر شد

172 بشد وز روم خورشیدی بدر برد %~% بتحفه سوی خوزستان شکر برد

173 چو گل را گشت این اندیشه زایل %~% نماندش هیچ ازان اندیشه بردل

174 به خسرو گفت ازین پس شاد باشیم %~% ز هر تیمارو غم آزاد باشیم

175 نشستند و برآسودند ازغم %~% همی بودند با هم شاد و خرم

176 چنین بود آنکه بودش کارانشا %~% بوقت آنکه کرد این قصه املا

177 که شاه از شهر گل چون باز گردید %~% نهال تازه گل را بارور دید

178 چو از روز عروسی رفت نه ماه %~% درخت گل بری آورد ناگاه

179 بزاد آن ماه دو هفته مهی نو %~% بدیدار و بصورت همچو خسرو

180 شهنشه کرد نام او جهانگیر %~% که باشد در رکاب او جهانگیر

181 ز بهرش دایهیی بگزید لایق %~% که باشد شیر او با او موافق

182 پسر را باز جشن نو بیاراست %~% که از گفتار ناید شرح آن راست

183 چهل روز از می و بخشش نیاسود %~% همه کشور سراسر خرمی بود

184 وزان پس چون دو ساله شد جهانگیر %~% بگفت او تا ندادندش دگر شیر

185 بدانسان گل همی پرورد او را %~% که برگ گل نمیآزرد او را

186 بپنجم سال بنشاندش بکتاب %~% که تا آموخت از هر گونه آداب

187 چو شد ده ساله تیراندازی آموخت %~% سپرداری و نیزه بازی آموخت

188 ms341 رسوم مهتری و گوی و چوگان %~% هم از شطرنج و نرد و شعر و الحان

189 همی آموخت تا چون گشت برنا %~% بعالم در نبودش هیچ همتا

190 شد آن شهزاده شاهی را سزاوار %~% که میبایست او باشد جهاندار

191 پس از وی هرکه بد در روم قیصر %~% همه از تخم او بودند یکسر

192 سکندر بود از نسل جهانگیر %~% ازان شد همچو جد خود جهانگیر

193 گل و خسرو بهم بودند سی سال %~% بعیش و ناز در نیکوترین حال

194 ولی چون چرخ را با کس وفا نیست %~% بآخر غدر کرد این را دوانیست

195 از آن پوشد لباس سوکواری %~% که اندر سر ندارد پایداری

1 الا ای ترجمان نفس گویا %~% تویی کز تو نشد پوشیده مبدا

2 گهی املا کنی اسرار جان را %~% گهی انها کنی راز نهان را

3 تو هم دربان جانی هم در دل %~% هم از روی حقیقت همسر دل

4 لباس لطف در معنی تو پوشی %~% نه یک تن با همه گیتی تو کوشی

5 گهی غواص باشی گه گهربار %~% گهی زهر آوری گاهی شکربار

6 بجز آثار تو اندر زمانه %~% نماند هیچ چیزی جاودانه

7 بقا هم از تو یابد آدمیزاد %~% هزاران آفرین بر جان تو باد

8 کنون برخوان ز خسرو داستانی %~% بکن انجام کارش را بیانی

1 چنین گفت او که کرد از وی روایت %~% کسی کو بود راوی حکایت

2 که چون خسرو ز رنج و غم بیاسود %~% همیشه شادمان و کامران بود

3 نیاسود از سرود رود ونخجیر %~% نه از جام می و نز نغمه زیر

4 بدینسان تا که شد بسیار سالش %~% نیامد هیچ نقصان در کمالش

5 وزان پس بد شبی اندر بر گل %~% بصد ناز و خوشی در بستر گل

6 دل بیناش خوابی سهمگین دید %~% که همچون بید از سهمش بلرزید

7 برون شد روز دیگر سوی نخجیر %~% مگر کز وی بگردد بد بتدبیر

8 ms342 شدند اندر رکاب وی خرامان %~% ز خویشان و ندیمان وغلامان

9 تنی صد را سواران گزیده %~% شکاری افگنان کار دیده

10 سگ و شاهین و چرغ ویوز و شهباز %~% همی بردند مردان سر افراز

11 دوانیدند اندر دشت هر سو %~% یکایک در شکار مرغ و آهو

12 بیفگندند بسیاری شکاری %~% از آهو و ز کبک کوهساری

13 پدید آمد پی گوران بسیار %~% همی بردند زان پی ره بهنجار

14 فتادند از عقبشان در بیابان %~% بران اسپان چون دیوان شتابان

15 ازان گوران نیامد هیچ درپیش %~% بیفگندند چیزی از کم و بیش

16 بدینسان تا بشد یک نیمه روز %~% بگشت از چرخ مهر گیتی افروز

17 ز تاب آفتاب و زخم گرما %~% شدند ازتشنگی حیران و شیدا

18 همی رفتند از هر سوی پویان %~% همه کوه و بیابان راه جویان

19 چو بسیاری زهر جانب برفتند %~% امید از جان شیرین برگرفتند

20 قضا را سبزهیی دیدند سیراب %~% دران جانب دوانیدند بشتاب

21 یکی چشمه بدانجا آبکی کم %~% زمین گردش گرفته اندکی نم

22 بگرد چشمه اندر حلقه کردند %~% از آن چشمه یکایک آب خوردند

23 بیاران گفت شاه نام بردار %~% که من امروز دیدم رنج بسیار

24 ندارم چشمه خورشید را تاب %~% بباید خفت پیش چشمه آب

25 چو شاه این گفت حالی بارگاهش %~% کشیدند و بگرد او سپاهش

26 بگرد چشمه فرش خسروی را %~% بیفگندند شاه منزوی را

27 درون شد شه نه کس را خواند ونه گفت %~% بدل ناخوش جلابی خورد و خوش خفت

28 ز بسخوشی که دل در خواب بودش %~% سپهر پیر خوابی دید زودش

29 چنان خوابیش دید وحیله آمیخت %~% که جانش برد و از خوابش نه انگیخت

30 قضا را افعیی هر روز در تاب %~% ز گرما آمدی تا چشمه آب

31 بران نم ساعتی خفتی و بودی %~% چو تفش کم شدی رفتی چو دودی

32 بوقت خویش باز آمد دران روز %~% بدانجاخفته بد شاه ms343 دل افروز

33 چو شه درخواب بود و جای خالی %~% بزد بر شاه و خشکش کرد حالی

34 چو شه را کشت خاک تر برفت او %~% هم آنجا حلقهیی زد خوش بخفت او

35 شه دلداده جان در قهر مانده %~% لب چون نوش او پر زهر مانده

36 فلک چون گوی سرگردانش کرده %~% بجان آورده آنگه جانش برده

37 بداد از بیخودی جان بی ستوهی %~% بیک جو زهر مردی همچو کوهی

38 بیک ساعت چنان شد خسرو یل %~% که با صد ساله مرده شد مقابل

39 شکاری را برون شد شه دریغا %~% شکار او شد چنین ناگه دریغا

40 همه عالم نه ماهست و نه میغست %~% ولی بحری پر از موج دریغست

41 اگر هر ذره را از هم کنی باز %~% دریغا یابیش انجام و آغاز

42 چو دارد هر که زاد او مرگ از پس %~% سخن زو چیست انالله و بس

43 چو طفل از پرده عزم این جهان کرد %~% چو زاد او ماتم خود آن زمان کرد

44 ازان در گریه آمد چون بزاد او %~% که اندر ماتم خویش اوفتاد او

45 چه گرمرغی دلارام اوفتادی %~% بسی بگری که در دام اوفتادی

46 چو زادن از برای مرگ آمد %~% کرا این زیستن پر برگ آمد

47 ز یک دم تا بمیری خوارو عاجز %~% بدیگر دم نگردی زنده هرگز

48 چرا باشی ز عمری مانده در دام %~% که یک یک دم بباید مرد ناکام

49 ترا این زندگانی آشکاره %~% نهانی هست مرگ باره باره

50 برو عمری گزین زین به که داری %~% که آن بهتر که این مهمل گذاری

51 سرافشانان چو عیب عمر دیدند %~% شهادت لاجرم شاهد گزیدند

52 چه خواهی کرد در جایی که هرگز %~% کسی قادر نشد ناگشته عاجز

53 تو از بادی طلسمی کرده بر پای %~% کجا ماند طلسم از باد برجای

54 چرات ازعالم و از خویش بس نیست %~% که بنیاد تو جز بر ms344 یک نفس نیست

55 دمی کز تو برامد آن نفس پاک %~% فرو شد روزت و دیگر کفی خاک

56 من و من چند گویی چند پیچی %~% که یک من خاک و دیگر هیچ هیچی

57 منی خاکی تو من من گفتنت چیست %~% تو هیچی این همه آشفتنت چیست

58 من و من چند گویی کاین من تو %~% دمست و بس همان من دشمن تو

59 طلسمی کز دمی گرمست بر جای %~% چو آن دم سرد گشت افتاد از پای

60 چو آن دم رفت ناماند مگر هیچ %~% مزن دم خویش را دان و دگر هیچ

61 ولیکن تا که ندهند آن دمت باز %~% خبر ندهد کسی زان عالمت باز

62 تو این دم مردخو کرده بنازی %~% بعادت میکنی کاری مجازی

63 قدم در نه درین دریای بی بن %~% که از تو نام ماند ناز میکن

64 جهان در فربهی و در گدازت %~% فراغت داد از آز و نیازت

65 جهان را از غم تو هیچ غم نیست %~% که از شادی تو شادیش کم نیست

66 اگر تو غم خوری گر شاد باشی %~% بیک نرخست تا آزاد باشی

67 اگر صد چون تو هر روزی بمیرد %~% زمین گردی فلک سوزی نگیرد

68 منه بر گردن ای غافل بسی بار %~% که در گردن کنی خود را بسی کار

69 هزاران بار اگر برپشت گیری %~% چنانست آنکه بر انگشت گیری

70 چرا بر دست چندین پیچ داری %~% که بشمردی هزاران هیچ داری

71 که خواهد در حسابی باز ماندن %~% که آخر دست ازان باید فشاندن

72 زهر دستی حسابی یاد داری %~% ولی در دست آخر باد داری

73 بآخر چون نماز دیگری بود %~% نه شاه آمد نه خوابش را سری بود

74 سپه رفتند و شه در خواب دیدند %~% بر او افعیی پرتاب دیدند

75 میان زهرشه را غرقه کرده %~% ز سر تا پای خود را حلقه کرده

76 تن شه تیره تر ms345 ازمشک گشته %~% چو کافوری ز سردی خشک گشته

77 چو دیدندش چنان یاران و خویشان %~% چگویم من که چون گشتند ایشان

78 ز اشک آن چشمه را جیحون گرفتند %~% بسنگ آن مار را در خون گرفتند

79 چه سود از افعیی در پیش کرده %~% که بود آن شوم کار خویش کرده

80 چو زان بد زهر دل پرداز گشتند %~% بسوی کشته خود باز گشتند

81 خبر بردند سوی پیر فرتوت %~% که خسرو کشته شد بفرست تابوت

82 ز یار خویش گلرخ را خبر کن %~% جهانگیر جهان را پیش درکن

83 درین ماتم برانگیزان قیامت %~% که ننشیند چنین جایی ملامت

84 درامد قاصد ناخوش خبر زود %~% خبر بر گفت تا شه را خبر بود

85 برامد تند بادی بی سلامت %~% جهان پر شور شد همچون قیامت

86 جگر خون شد ازان بادی که برخاست %~% زهی زاری و فریادی که برخاست

87 خروشی در میان روم افتاد %~% که خسرو را شکاری شوم افتاد

88 چو دریا کشوری پرجوش میشد %~% کسی کان میشنید از هوش میشد

89 جهانگیر از پس قیصر برون رفت %~% کنون کار مصیبت بین که چون رفت

90 چو دیگر روز صبح افتاد بر راه %~% جهانی خلق گرد آمد بدرگاه

91 کسی ناگاه گلرخ را خبر کرد %~% که جانان تو جان بادادگر کرد

92 چنین بود و چنین بنیوش حالش %~% دریغا خسرو و حسن و جمالش

93 بجه از جای و در پیش آر ره را %~% برون بر رخت کاوردند شه را

94 چگویم من که گل زین حال چون شد %~% در آتش اوفتاد و غرق خون شد

95 برون آمد ز در آن شمع خوبان %~% زنان دو دست برسر پای کوبان

96 پلاس افگنده بر سر روی خسته %~% کنب بر سر بجای موی بسته

97 بنخ نخ پیرهن را چاک کرده %~% ز پای افتاده بر سر خاک کرده

98 بریده موی عنبر بار از سر %~% فگنده جامه زر کار ms346 از بر

99 زمین از اشک در طوفان گرفته %~% همه بازار ازو افغان گرفته

100 بناخن نقره نیلی فام کرده %~% بافسون تن چونیل خام کرده

101 نه دل در سینه و نه عقل بر جای %~% نه مقنع بر سر ونه کفش در پای

102 ز سوز دلبرش دل گشته بریان %~% جهانی خلق بر گل گشته گریان

103 ز حلقش تا فلک آواز میشد %~% بپیش کشته خود باز میشد

104 فغان برداشته گل تا بعیوق %~% که عاشق زین به آید نزد معشوق

105 نماندم تا ز تو ماندم جدا من %~% کجا رفتی کجا جویم ترا من

106 چراکردی چنین قصد شکاری %~% که خود گشتی شکار روزگاری

107 چو گلرخ را بدینسان پای بستی %~% شدی ناگاه و کردی پیشدستی

108 منم از درد تو چون مار پیچان %~% تو چون گشتی بدرد ازمار بیجان

109 نخواهم زنده بر روی زمین من %~% چگونه بینمت آخر چنین من

110 بدیدار پسر آن پیر فرتوت %~% برهنه پای میشد پیش تابوت

111 دریده پیرهن خیل وحشم را %~% فگنده سر نگون چتر و علم را

112 هزاران اسپ یال و دم بریده %~% لگام و زین او از هم دریده

113 هزاران ماهرخ رخسار کنده %~% بمرجان روی چون گلنار کنده

114 همه خاک زمین بر سر نشسته %~% جهان در خاک و خاکستر نشسته

115 چو از دروازه پیدا گشت تابوت %~% روان شد بر زمین روم یاقوت

116 نه چندان خاک پاشیدند هر جای %~% که کس را هیچ خاکی ماند در پای

117 نه چندان اشک باریدند هر سوی %~% که خاکی ماند گل ناکرده در گوی

118 نه چندان سوز و زاری بود آن روز %~% که بتوان گفت درصد سال آن سوز

119 پی تابوت میشد گل چو مستان %~% گهی رخسار خستی گاه پستان

120 گهی سر بر سر تابوت میزد %~% گهی خاک آب چون یاقوت میزد

121 گهی خوش های هایی می برآورد %~% گهی آهی ز جایی می بر ms347 آورد

122 زمانی میفتاد از هوش میشد %~% زمانی با دلی پر جوش میشد

123 چنان فریاد میکرد از دل تنگ %~% که از زاریش خون میشد دل سنگ

124 ازان عهد وفایش یاد میکرد %~% چو چنگی هر رگش فریاد میکرد

125 کنیزان گرد او هنگامه کرده %~% ببر در از پلاسی جامه کرده

126 جهان گر تیره گردانی بماتم %~% ز فعل خود نه استد باز عالم

127 چو سوی قصر بردندش ز بیرون %~% تن او را فرو شستند از خون

128 بخوابانید گل بر تخت زرینش %~% نشد یک دمزدن فارغ ز بالینش

129 زمانی پرده از رویش گشادی %~% زمانی روی بر رویش نهادی

130 زمانی اشک بر رویش فشاندی %~% زمانی سیل بر رویش براندی

131 بنگذاشت آن سمنبر کان تن پاک %~% نهند از تخت زرین در دل خاک

132 شبانروزی بران تختش رها کرد %~% چه گویم من که آن بیدل چها کرد

133 چه گر خسرو نهان شد زیر کافور %~% ولکین بد تن سیمینش پر نور

134 دو بادامش بپژمرد از لطیفی %~% چوجوزی در گوافتاد از ضعیفی

135 دو لعل سبز پوش او بزودی %~% چو نیل خام شد از بس کبودی

136 سر زلفش که دام جان و دل بود %~% همی شد تا بریزد زیر گل زود

137 دهانش را که بودی چشمه خور %~% بمحلوجش بیاگندند و کافور

138 بآخر چون کفن پوشید خسرو %~% گلش شد تا بگنبد خانه پس رو

139 شه روی زمین چون رویش این بود %~% کفن پوشید و شد زیر زمین زود

140 گل تر پیرهن را نیلگون کرد %~% چو نیلوفر بافسون سر برون کرد

141 کبود از بهر آن پوشید آن ماه %~% که شد روزش سیه بی طلعت شاه

142 چو گلرخ در کبودی شد بزودی %~% ز خجلت ماه شد زیر کبودی

143 چو شد بر دخمه شه را گورخانه %~% مجاور گشت گل بر آستانه

144 بسی گفتند گل را کم نشد سوز %~% برون نامد از آن ms348 گنبد شب و روز

145 فرو میریخت اشک از چشم نمناک %~% بمشک زلف میرفت از زمین خاک

146 چو در دل داشت گل زانگونه یاری %~% نبودش روز و شب جز گریه کاری

147 چو آن بیدل بزاری خون گرستی %~% ز صد ابر بهار افزون گرستی

148 هر اشکی کو در آن ماتم شمردی %~% ز دل بگداختی وز دم فسردی

149 شده یکبارگی بروی جهان تنگ %~% جهان بر خویش کرده چون دهان تنگ

150 فغان میکرد و میگفت ای دل افروز %~% کجا جویم ترا در عالم امروز

151 چرا گل راز خود مهجور داری %~% ز نزدیکانت دامن دور داری

152 تهی چون بینم از تو تخت ای دوست %~% بمردم من ز مرگت سخت ای دوست

153 نخواهم جان شیرین در جوانی %~% ز مرگ تلخ تو ای زندگانی

154 بناخن سنگ کندن هست آسان %~% شکیبا بودن از روی تو نتوان

155 چوناخن گر ببرندم سر از تن %~% براید زارزومندی سر از من

156 کجا رفتی بدین زودی نگارا %~% زهی حسرت دریغا رنج ما را

157 منم جانی و چندان شور دروی %~% که نتوان کرد چندین زور دروی

158 شبانروزی بوصلم غرقه بودی %~% که با من چون نگین در حلقه بودی

159 کنون از حلقه بیرونم نهادی %~% شدی در خاک و درخونم نهادی

160 بسی شب در غمم تا روز بودی %~% کنون چون شمع دل پرسوز بودی

161 دلم زین غم چو با نیرو بسوزد %~% یقین دانم که آتش زو بسوزد

162 توانم سوخت گردون را بیک آه %~% چنانک آتش بننشیند بیک ماه

163 ولی ترسم که گر آهی برآرم %~% گریز حلق را راهی برآرم

164 منم جانی و چندان شور دروی %~% که نتوان کرد چندان زور بروی

165 زهی محنت که در دل دارم ازتو %~% زهی حسرت که حاصل دارم از تو

166 ازین محنت و زین حسرت چگویم %~% فرو ماندم بصد حیرت چگویم

167 بآخر هم بدینسان بود آن ماه %~% توان ms349 بودن بدینسان از چنان شاه

168 نه نان خوردی و نه شب خواب کردی %~% بهر روزی یکی جلاب خوردی

169 چنان گشت آن سمنبر از نزاری %~% که بروی خون گرستندی بزاری

170 جهانگیرش شدی هر دم بر او %~% ببوسیدی ز پایش تا سر او

171 بسی خواهش بسی زاری بکردی %~% دلش دادی و دلداری بکردی

172 ولیکن گل نبردی هیچ فرمان %~% که نپذیرفت دردش هیچ درمان

173 بآخر چون برامد یک مه و نیم %~% فرو شد ماه آن خورشید اقلیم

174 بوقت صبحگاهی بود تنها %~% بدل میگفت با خسرو سخنها

175 ز حال او بجز حق را خبرنه %~% بدل دانا زبانش کار گرنه

176 درامد آتشی از مغز جانش %~% روان شد سیل خون از دیدگانش

177 رخ پر خون نهاد آن ماه بر خاک %~% خروشی خوش برآورد از دل پاک

178 بزاری گفت ای خسرو من اینک %~% ندانم جان کجاست اما تن اینک

179 کنون میآیمت گر می بخوانی %~% وگرنه میروم گر می برانی

180 هزاران جان پاک از سینه من %~% فدای همدم دیرینه من

181 مرا جان جهان چون از جهان رفت %~% ز شخص گل جهان نادیده جان رفت

182 بحمدالله که ماندم از جهان باز %~% نهادم روی جانان را بجان باز

183 کنون جان میدهم از ناصبوری %~% که جان دادن بسی به کز تو دوری

184 بگفت این و بسر برد این جهان را %~% بصد زاری بجانان داد جان را

185 زبان او که شوری در شکر بست %~% بیکدم آن زبان را قفل بر بست

186 یکی خادم که خدمتگار بودش %~% بگردانید سوی قبله زودش

187 عنایت کرد حق تا از عنا رست %~% بیک ساعت زصد گونه بلارست

188 خداوند جهان فرمان بداده %~% دورخ بر خاک گلرخ جان بداده

189 درین بستان چو گل از خاک خیزد %~% ببادی تند هم بر خاک ریزد

190 گلی برخاک ریخت از جور ایام %~% که به زان گل نبیند دور ایام

191 ms350 چه خواهی دید ازین گردنده پرگار %~% که خواهی شد بدام او گرفتار

192 کزین گردنده پرگار سبک رو %~% نماند هیچکس نه گل نه خسرو

193 برامد تند بادی از کناری %~% ببرد آن هر دو تن را چون غباری

194 چه حاصل گرچه عمری غم کشیدند %~% که ببریدند چو درهم رسیدند

195 چو زین ویرانه دل پرتاب رفتند %~% بحسرت هر دو خوش درخواب رفتند

196 چو چرخ پیر خونخواری ندیدم %~% بجز خون خوردنش کاری ندیدم

197 چو کژبازست با تو چرخ گردان %~% بنه رگ راست گردن را چو مردان

198 تو میباید که چندان پند گیری %~% ازان یک مرگ کز محنت بمیری

199 تو خود از غایت غفلت چنانی %~% که گر صد مرگ بینی هیچ دانی

200 چو بسیاری بلا در پیش داری %~% نیی عاقل که دل بر خویش داری

201 چو چندینی بلات از پیش و پس هست %~% عجب نبود اگر مرگت کند پست

202 عجب میآیدم گر می ندانی %~% که با چندین بلا چون زنده مانی

203 عجب کاریست کار آدمیزاد %~% که در کم بودگی و در کمی زاد

204 بدست خود سرشتندش بآغاز %~% بدست دیو دادند آخرش باز

205 زهی بیقدری او کز چنان دست %~% بدست دیو افتد غافل و مست

206 کسی کز دست دیوان سر افراز %~% بدست دوست نرسد عاقبت باز

207 ندانم تا بود فردا در آن سوز %~% بدین صورت که مردم هست امروز

208 دلا تو خفتهیی و هر زمانی %~% بدین وادی بی پایان چه مانی

209 فرو رفتند تا چون خواهد آمد %~% وزین وادی که بیرون خواهد آمد

210 چه دریاییست این دریای خونخوار %~% که کس در وی نمیآید پدیدار

211 بسی گردون بسر خواهد گذشتن %~% گذشتست و دگر خواهد گذشتن

212 بسی افلاک خواهد بود و تونه %~% تنت در خاک خواهد بود و تونه

213 اگر در زندگی در خاک و افلاک %~% توانی گشت خاک آنجا رسی پاک

214 وگر این هر ms351 دو بندت بسته دارد %~% ترا در ماتم پیوسته دارد

215 سعیدی گر تو در افلاک مانی %~% شقی باشی اگر در خاک مانی

216 وگر زین هر دو بگذشتی چو مردان %~% برستی از زمین و چرخ گردان

217 ازین بیغوله قصد آشیان کن %~% چه میباشی ز همت نردبان کن

218 اگرچون جعفر طیار ازین دام %~% برون پری شوی مرغی دلارام

219 چو جعفر این سفر گرهست رایت %~% بود بی دست و پایی دست و پایت

220 چو پروانه درین ره ترک جان کن %~% سفر بی پا و سر چون آسمان کن

221 چرا تو کشته نفس و هوایی %~% ذبیح الله شو گر مرد مایی

222 سه سد سخت دشوارست در راه %~% یکی نان و یکی مال و یکی جاه

223 چو زین سه بگذرد هرک اهل باشد %~% گذشتن از دو کونش سهل باشد

224 اگر خواهی کزین دو بگذری پاک %~% ازین هر سه مشو آلوده در خاک

225 تنت مرد و تودل در خویش داری %~% نداری برگ و ره در پیش داری

226 چرا ره را نسازی برگ راهی %~% که برگ ره نداری برگ کاهی

227 بمردی گویی آن ساعت که زادی %~% شب آمد بر در آن بامدادی

228 گرفتار آمدی در بند تن تو %~% ز جان دادن بترس ای جان من تو

229 فلک از مرگ چندین میگریزد %~% زمین میتازدش تاخون بریزد

230 چوهستی لشکری کم گیر بنگاه %~% که آدم هست سر خیل تو در راه

231 بلشکر گاه آدم بر ره امروز %~% که گورستانست آن لشکرگه امروز

232 پشیمانی ندارد سود در خاک %~% چو زهرت کشت چه حاصل ز تریاک

233 تو در دنیا که جای رنج و بارست %~% اگر صد کار داری هیچ کارست

234 ترا چاهی قوی افتاده در راه %~% که آن دنیاست و گنبد دارد ان چاه

235 چو گنبد در درون چاه باشد %~% پس این گنبد چرا بر ماه باشد

236 ولی چون کار دنیا ms352 باژگونهست %~% چه میپرسی که این گنبد چگونهست

237 چو دارد چاه گنبد خاصه از دود %~% دمش باشد فرو گیرد نفس زود

238 فلک دود و زمین گردو تو خیره %~% چگونه دم زنی با این دو تیره

239 دمت زان باد و آید بر سر راه %~% که دم دارد چو همدم نیست این چاه

240 گرت انصاف دادن نیست پیشه %~% تویی چاهی که دم داری همیشه

241 زهی چاهی نجس سر برفگنده %~% دمی آینده و دیگر شونده

242 درونی داری ای غافل برون گیر %~% دلی سرگشته و نفس زبون گیر

243 اگر بیرون نیایی زین درون تو %~% بگردی چون بخاک آیی بخون تو

244 زهی نفس عدو پرور کجایی %~% که بر یک جای صد جا مینمایی

245 زهر شاخی دگر داری بری نیز %~% برون کردی زهر روزن سری نیز

246 تو با این جمله طراری یقینست %~% که روی حق نبینی رویت اینست

247 اگر کفش کهن یا ژنده داری %~% وگر نانی بخاک افگنده داری

248 چراندهی برای حق بدرویش %~% یقین میدان که بستایند از آن بیش

249 مپزسودا مشو مطمع مپندار %~% که جوکاری و آرد گندمت بار

250 بمویی گر بدنیا بسته باشی %~% چو مردی در غم پیوسته باشی

251 وگرمویی نباشد کوه باشد %~% میندیش آنکه چون اندوه باشد

252 بآخر چون برآمد صبح خوش رو %~% نه گل بود از جهان پیدا نه خسرو

253 چو گل را دم فرو شد صبح دم زد %~% سپیدی بر سواد شب رقم زد

254 چو در جنبش فتاد این آتشین صحن %~% فغان برخاست از مرغان خوش لحن

255 جهانگیر از پگاهی روز دیگر %~% بر گل رفت و خورد آن سوز دیگر

256 میان خاک مادر را چنان دید %~% گلی را زردتر از زعفران دید

257 بپیش خاک خسرو جان بداده %~% بزاری درغم جانان فتاده

258 چو جان بی طلعت جانان خجل بود %~% بداد از شرم جان آن تنگدل زود

259 زنی را در وفا ms353 این بود کردار %~% تو چون اوباش اگرهستی وفادار

260 اگر یاری کنی باری چنین کن %~% عزیزان را وفاداری چنین کن

261 دگر ره ماتمی از سر گرفتند %~% دگرره بانگ و زاری درگرفتند

262 پسر میگفت کای مادر کجایی %~% چو دست من فرو بست این جدایی

263 چو آتش آمدی چون دود رفتی %~% بدیدار پدر بس زود رفتی

264 سبک رفتی چو بادی پیش خسرو %~% که احسنت ای وفادار سبک رو

265 بآخر سیمبر گل نیز چون باد %~% بزیر خاک شد کاین خاک خون باد

266 چو آمد خاک را آن گنج در خور %~% ز چندان رنج بودش خاک بر سر

267 گلی کز ناز از یک گرد بگریخت %~% کنون با خاک ره باهم برآمیخت

1 چنین گفت آنکه پیر راستان بود %~% که او گوینده این داستان بود

2 که چون از مرگ گل شش سال بگذشت %~% مگر بر شاه قیصر حال برگشت

3 سحرگاه اندر آمد حال او تنگ %~% فرو کردند از عمرش شباهنگ

4 ز پیری چون کمان شد پشت او را %~% جوانی رفت و پیری کشت او را

5 بخواند آنگه جهانگیر جهان را %~% بتخت خویش بنشاند آن جوانرا

6 بدو گفت ای گرامی تر زجانم %~% جهان خواهد ربودن از جهانم

7 جهان باد جوانی از سرم برد %~% بسر باری پسر را از برم برد

8 کنونم زندگانی رخت بربست %~% بسوی خاک رفتم باد در دست

9 دریغا عمرم از هفتاد بگذشت %~% چو گردی آمد و چون باد بگذشت

10 مرادر پیش کاری بس شگرفست %~% که راه من بدین دریای ژرفست

11 کنونم درجهان کاری نماندست %~% ز من تا مرگ بسیاری نماندست

12 ترا کار ای پسر اینست امروز %~% که چون خورشید باشی عالم افروز

13 اگر تو عدل ورزی همچو خورشید %~% جهانی عمر تو خواهند جاوید

14 اگر تو چون سلیمانی سرافراز %~% سر مویی ز موری سرمکش باز

15 بگفت این و دمش بگسست وجان رفت %~% بیک ms354 دم از جهان جاودان رفت

16 چو رفت از آب چون آتش فرو مرد %~% چراغ عمر او خوش خوش فرو مرد

17 چو قیصر را قیامت بر درآمد %~% بیک ره قامت عمرش سرآمد

18 همه اندام او از هم فروشد %~% برآمد جان و دل در غم فرو شد

19 فرو شد آفتاب اودر ایوان %~% برآمد ناله از ایوان بکیوان

20 شهی کو تیغ میزد همچو الماس %~% نهان کردند شخصش زیر کرباس

21 چو بربستند ناگاهش زنخدان %~% همه کار جهان اینجا ز نخ دان

22 چو زیر پنبه شد آن چشمه نوش %~% برآورد آن ستم کش پنبه از گوش

23 چو در خاکش نهادند آب بردش %~% بزرگی رفت و خاکی کرد خردش

24 بسی جا ساخت جای او زمین بود %~% بسی در تاخت و انجامش همین بود

25 چو آمد کوزه عمرش فرو درد %~% نهنگ خاک ناگاهش فرو برد

26 بلندان بین که پست خاک گشتند %~% ز پستی و بلندی پاک گشتند

27 زمین چندانکه یک یک جای بینی %~% ز سر تا پای سر تا پای بینی

28 چوپا و سر بسی بینی بره باز %~% ندانی سر ز پا آنجایگه باز

29 اگر از آهنی فرسوده گردی %~% وگرسنگی چو بید پوده گردی

30 اگر هستی تو چون خورشید مه روی %~% چو خورشیدت کند آخر سیه روی

31 اگر صاف جهانی درد گردی %~% وگر مرد بزرگی خرد گردی

32 ز مردم تابمردم ره بسی نیست %~% اگر مردت کسی اکنون کسی نیست

33 نخست از آب جو چون دست شویی %~% بچاه اندازو سر برنه چو گویی

34 کسی کز خویشتن گوید بسی او %~% چو مرد آن خویشتن را دان کسی او

35 تحیر را نهایت نیست پیدا %~% که یابد باز یک سوزن ز دریا

36 رهیست این راه بس بی حد وغایت %~% نه او را ابتدا ونه نهایت

37 نه از اول بود پیشان پدیدش %~% نه در آخر بود پایان پدیدش

38 فلک ms355 چون بی سر و بن دید این راه %~% سرش درگشت و پی گم کرد آنگاه

39 تو هم گردش بسی در پیش داری %~% چه میگویم که هم درخویش داری

40 همه عالم اگر بر هم نهادی %~% بنای جمله بر یکدم نهادی

41 دلت از عالمی چون خرم آمد %~% که بنیاد همه بر ماتم آمد

42 بصد آویز عالم را چه داری %~% بگو تا واپسین دم را چه داری

43 نمیدارد ترا عالم که هستی %~% تو هم عالم مدار از غم برستی

44 چرا در عالمی دل بسته داری %~% کزو غم در غمی پیوسته داری

45 بود هر ساعتت رنج و بلایی %~% که تا یک جو بدست آری ز جایی

46 بخون دل چو کوشیدی و مردی %~% چو مردی حسرت جاوید بردی

47 بود صد بار چون عمرت شد از دست %~% بسر باری حساب جوجوت هست

48 چرا این حرصت اندر جمع مالست %~% که گر اینجا وگر آنجا وبالست

49 همه دنیا سرابی مینماید %~% که چون شوریده خوابی مینماید

50 چو روزی چند بودی رخت برگیر %~% دلت بر تخته نه از تخت برگیر

51 اگر عشرت کنی صد سال پیوست %~% شوی چون خاک آخر باد در دست

52 ز دنیا گر چه نقشی نیست کس را %~% هوسناکان بسی اند این هوس را

53 اگرچه بی سر و بن شد بسی زو %~% نمیبینم برون رفته کسی زو

54 برین رفعت چودایم خانه خیزست %~% قویتر منصبی شاهی گریزست

55 چو در هر خانهیی بینی شه انگیز %~% چرا شطرنج میبازی فرو ریز

56 زمین گر ملک تو آمد همه جای %~% مشو غره که از گاویست بر پای

57 تو آن ساعت که از مادر بزادی %~% بتنگ و بند جان کندن فتادی

58 چو در جان کندنی ای مانده در دام %~% منه جان کندنت را زیستن نام

59 سرافرازی مکن چندین که ناگاه %~% بزاری سرنگون مانی تو در چاه

60 چو در دنیا نمیگنجی تو ms356 از خویش %~% چگونه در لحد گنجی بیندیش

61 تکبر میکنی و می ندانی %~% که هستی گلخنی اما روانی

62 اگر در میکشید این پوست از تو %~% چه ماند گلخنی ای دوست از تو

63 هر آن نعمت که در روی زمینست %~% نجاست میشود از تو یقینست

64 اگرچه همچو جان زردرخورتست %~% نجاست چیست تعبیر زرتست

65 چه جویی در زر و نعمت ریاست %~% که هر دو هست در عقبی نجاست

66 زهی طوفان آتش بار دنیا %~% زهی خواب پریشان کار دنیا

67 اگر زین خواب بیداری دهندت %~% دمی صد جان بدلداری دهندت

68 اگر در خواب دنیا خفته مانی %~% بروز رستخیز آشفته مانی

69 همه شب خاک بیزی با چراغی %~% ز دود و گرد بگرفته دماغی

70 ز بهر نیم جو زرکان حرامست %~% ز صد جان باز جویی تا کدامست

71 ترا آخر چو مطلوبی عزیزست %~% نه چون مطلوب مرد خاک بیزست

72 تو هم انگار مرد خاک بیزی %~% چرا یک شب خدا را بر نخیزی

73 نداری در همه عالم کسی تو %~% چرا برخود نمیگریی بسی تو

74 اگر صد آشنا در خانه داری %~% چو میمیری همه بیگانه داری

75 نیاید هیچکس در گور با تو %~% مگر مشتی مگس یا مور با تو

76 اگر فعلی بد و گر نیک کردی %~% بگرمیت بسوزد یا بسردی

77 بجوجو آنچ دزدیدی مه و سال %~% بدزدند از تو موران در چنان حال

78 دمی جز تخم بیکاری نکاری %~% که تو جز خویشتن داری نداری

79 ز پندار و منیست آن رنج پیوست %~% فروآسود هر کو از منی رست

80 زلا باید که اول در سرایی %~% اگر خواهی که از الا برآیی

81 که گر مویی ز هستی بازداری %~% جهانی بت پرستی باز دادی

82 به آسانیت این اندوه ندهند %~% بدست کاه برگی کوه ندهند

83 گرت یک ذره این اندوه باید %~% صفای بحر و صبر کوه باید

84 اگر پیش از اجل ms357 یک دم بمیری %~% دران یک دم همه عالم بگیری

85 نشستن مرگ را کاری نه خردست %~% که هر کو مرگ را بنشست مردست

86 اگر آگه شوی ای مرد مهجور %~% که از نزدیک کی ماندی چنین دور

87 ز حسرت داغ بر پهلو نهی تو %~% سر تشویر بر زانو نهی تو

88 درین غم تا نمیری بر نخیزی %~% زخود چون دیو از مردم گریزی

89 چو بردی از بسی شیطان سبق تو %~% ز عشق خود نپردازی بحق تو

90 بخود غره شدن زین بیش تا کی %~% ترا زین ناکسی خویش تا کی

91 اگر شایستهیی راه خدا را %~% بکلی میل کش چشم هوا را

92 چو نابینا شود چشم هوابین %~% بحق بینا شود چشم خدا بین

93 تو پنداری که در کار خدایی %~% تو پیوسته پرستار هوایی

94 برآی آخر دمی از چاه دنیا %~% بیندیش از سیاستگاه عقبی

95 کجا آن گاو قصابست آگاه %~% که خون او بخواهد ریخت در راه

96 اگر آگاه بودی گاوازان کار %~% چو گنجشگی فرو ماندی ازان بار

97 تو خودغافل تری زان گاو بسته %~% که میدانی چنین فارغ نشسته

98 مرا باری ازین غم دل نماندست %~% ازین مشکلترم مشکل نماندست

99 مرا گویند خواهی گشت خاکی %~% که در پیشست هر یک را هلاکی

100 اگرچه خاک گشتن خوش نباشد %~% شدم راضی اگر آتش نباشد

1 الا ای شاهباز ساعد شاه %~% کلاهت چیست از ماهیست تا ماه

2 تو بازی و کلاه تو چنانست %~% که ترکش نیم ترک آسمانست

3 اگر از سر براندازی کلاهت %~% نیاید هیچ چیزی بند راهت

4 کنون از هرچه می‌دانی برون آی %~% چو با هیچ آمدی آنگه درون آی

5 اگر با هیچ آیی ای همه چیز %~% تو باشی همچو من هیچ و همه نیز

6 زهی عطار کز مشک معانی %~% اگر صد نافه بگشایی توانی

7 زبان در فشان تو مریزاد %~% بجز در از زبان تو مریزاد

8 سخن ms358 را سایه بر عرش مجیدست %~% که چون خورشید روشن آفریدست

9 سخن بالای این امکان ندارد %~% کسی منکر شود کو جان ندارد

10 کتاب من تماشاگاه جانست %~% نمودار جهان جاودانست

11 تماشای خرد گشت این معانی %~% تماشا کن بر آب زندگانی

12 خوشی نظاره این داستان کن %~% تماشای گل این بوستان کن

13 سخن گویان سخن بسیار گفتند %~% ولی نه شیوه عطار گفتند

14 جهان چون من سخن گویی ندیدست %~% که در شعردگر بویی ندیدست

15 ازان در شعر من اسرار یابند %~% که بوی از کلبه عطار یابند

16 چو عطارم جهان پرمشک کردم %~% ز شعر تر نمد زین خشک کردم

17 ز دست روح جام جم چشیدم %~% زهر نوعی سخن درهم کشیدم

18 زهر در گفتم و بسیارگفتم %~% چو زیر چنگ شعری زار گفتم

19 بمعنی شعر من شعری و ماهست %~% خطش چون برقعی شعر سیاهست

20 کسی کز روی ظاهر شعر بیند %~% ز بحر شعر من کی قعر بیند

21 برون گیر از سخن راز کهن را %~% زبور پارسی خوان این سخن را

22 اگر آهسته فکر این کنی تو %~% بجان هر بیت را تحسین کنی تو

23 ببین تا ساحری به زین توان کرد %~% بانصافی مرا تحسین توان کرد

24 کسی کو چون منی را عیب جویست %~% همین گوید که او بسیار گویست

25 ولکین چون بسی دارم معانی %~% بسی گویم تو مشنو میتوانی

26 گهر آخر بدیدن نیز ارزد %~% چنین گفتن شنیدن نیز ارزد

27 برو برخوان و چون خواندی دعا کن %~% زمانی عیب این مسکین رها کن

28 جهان پر عیب و خلقی عیب جویست %~% که بی عیبی خدای غیب گویست

29 چو من گفتم تو برخوانش تمامت %~% مراست این یادگاری تا قیامت

30 فسانه گر چه رازی معتبر بود %~% ولی مقصود من چیزی دگر بود

31 نمیدارم طمع مدح و ثنایی %~% ولیکن چشم میدارم دعایی

32 تو ای دل چند گویی چند جوشی %~% ترا ms359 آمد کنون وقت خموشی

33 جفاهایی که دیدی از فلک تو %~% بیک ره جمع گردان یک بیک تو

34 همه بر کاغذی بنویس سرباز %~% وزان پس کاغذت در آب انداز

35 نداری توخطی بر زندگانی %~% که میباید که جاویدان بمانی

36 تو چون هرگز نبودی بعد ازین هم %~% اگر هرگز نباشی نیست زین غم

37 برون از حد درین وادی پرچاه %~% فرو رفتند و کس برنامد از راه

38 رهی دورست و منزل ناپدیدار %~% خرد گم کرده ره دل ناپدیدار

39 مرا باری دل از هیبت دو نیمست %~% که میدانم که این کاری عظیمست

40 بسی سر رشته این کار جستم %~% بسی سر نقطه پرگار جستم

41 مرا نگشاد حیرت این گره باز %~% ندیدم شه ره و ماندم زره باز

42 کنون چون من نه دل دیدم نه دلدار %~% مرا کار آمد از ناآمد کار

43 درین عالم که روی آوردهام من %~% دو عالم بادوموی آوردهام من

44 چو گردد روز مرگم دم گسسته %~% شود آن هر دو موی از هم گسسته

45 من آن خواهم ز عشق بی نشانی %~% که نامم محو گردد جاودانی

46 اگر نام من از دیوان بر آید %~% کجا تن در دهم گر جان برآید

47 تنم گم گشت چون جان بود غالب %~% شدم مغلوب چون آن بود غالب

48 ازین ویرانه بیرون میروم من %~% نمیدانم که تا چون میروم من

49 چومردن بود این زادن چرا بود %~% چو رفتن بود استادن چرا بود

50 چراجان با جسدانباز میگشت %~% چو بر حسرت بآنجا باز میگشت

51 کسی کو مرغ دام آب و گل شد %~% بران کس سرنگونساری سجل شد

52 جهانی خلق بین ناشاد مانده %~% همه از خویش در فریاد مانده

53 گر آسانی طلب کردیم مادام %~% بدشواری بسر بردیم ناکام

54 بزیر سایه سر داریم جمله %~% که سر سوی فنا آریم جمله

55 دلا چندین مدم چون کار افتاد %~% که همچون سر ترا بسیار ms360 افتاد

56 برو کنجی گزین و ره بدر بر %~% بمجهولی فرو شو ره بسر بر

57 کسانی کافت شهوت بدیدند %~% بزر مجهولی خود را خریدند

58 کسی دارد بعالم کار و باری %~% که در عالم ندارد هیچ کاری

59 فراغت جوی تا باشی دمی خوش %~% که تا آسان گذاری عالمی خوش

60 چو ضد در ضد ببینی تو در آغاز %~% بدانی قدر جسم خویشتن باز

61 ز عالم گر کسی فارغ بود نیک %~% ازو مشغول تر باشد بحق لیک

62 کسی داند درین ره قدر دیده %~% که نابینا بود کنجی گزیده

63 چو میبینی کزین طاس نگونسار %~% بلا میبارد از صد گونه هموار

64 اگر در عافیت ای مور در طاس %~% بشب آری تو قدر روز بشناس

65 خداوندا بلای چرخ گردان %~% ازین سرگشته گردان بگردان

66 خداوندا بسی بیهوده گفتم %~% فراوان بوده و نابوده گفتم

67 اگرچه جرم عاصی صد جهانست %~% ولی یک ذره فضلت بیش از آنست

68 چو مار ا نیست جز تقصیر طاعت %~% چه وزن آریم مشتی کم بضاعت

69 چو از ما اوفتاد این کار ما را %~% خداوندا بما مگذار ما را

70 دریغ بیکسان خویشتن بین %~% نیاز مفلسان ممتحن بین

71 گرانباریم ما را رایگان بخش %~% زیانکاری بی سرمایگان بخش

72 اگر ما را بخواهی کرد نومید %~% کرم پس با که خواهی کرد جاوید

73 رحیمی خلق را معصوم گردان %~% ز لطف خویش نامحروم گردان

74 خدایا گر بصورت آدمیایم %~% نه ایم آگاه مشتی اعجمی ایم

75 چو ما هستیم مشتی نو مسلمان %~% براوردیم انگشتی در ایمان

76 ز مشتی خاک انگشتی تمامست %~% منه انگشت بر دیگر که خامست

77 کسی کو غایب از تو یکزمانست %~% در آن دم کافرست اما نهانست

78 اگر خود غایبی پیوسته باشد %~% در اسلام بر وی بسته باشد

79 حضوری بخش ای پروردگارم %~% که من غایب شدن طاقت ندارم

80 مرا از خلق برهانی توانی %~% چو کارم با ms361 تو افتد آن تو دانی

81 خدایا میروم تو رهبرم باش %~% حقیقت بخش جان غمخورم باش

82 چو گفتم مدتی افسانه تو %~% بمردم با دلی دیوانه تو

83 اگر طفلم مرا این بس بلاغت %~% که دادیم از همه عالم فراغت

84 مرا گر بود انسی در زمانه %~% بمادر بود و او رفت از میانه

85 اگرچه رابعه صد تهمتن بود %~% ولیک او ثانی آن شیر زن بود

86 چنان پشتی قوی بود آن ضعیفه %~% که پشت شرع را روی خلیفه

87 اگرچه عنکبوتی ناتوان بود %~% ولکین بر سر من پیلبان بود

88 نه چندانست بر جانم غم او %~% که بتوان کرد هرگز ماتم او

89 بیا تا آه ازین غم برنیارم %~% غمش در دل کشم دم برنیارم

90 چو محرم نیست این غم با که گویم %~% مرا او بود محرم با که گویم

91 گر او را ندهد اینجا آمدن دست %~% مرا عمری نماند آنجا شدن هست

92 اگر با او رسم با او بگویم %~% غمی کز مرگ او آمد برویم

93 نبود او زن که مرد معنوی بود %~% سحرگاهان دعای او قوی بود

94 عجب آه سحرگاهیش بودی %~% ز هر آهی بحق راهیش بودی

95 چو سالی بیست هست اکنون زیادت %~% که نه چادر نه موزه بود عادت

96 ز دنیا فارغ و دولت گزیده %~% گرفته گوشه و عزلت گزیده

97 بتو آورده روی ای رهنمایش %~% بسی زد حلقه بر در درگشایش

98 تو میدانی که در درد تو چون بود %~% که رویش هر سحرپر اشک خون بود

99 بسی در گریه و در بیقراری %~% شبانروزی ترا خوانده بزاری

100 بپشتی تو عمری کار کرده %~% ز شوقت روی در دیوار کرده

101 تو بودی از دو عالم ناگزیرش %~% بفضلت دست گیر ای دستگیرش

102 تنش را خواب خوش ده در سلامت %~% دلش بیدار گردان تا قیامت

103 درون خاک او شمعی برافروز %~% که نه در شب فرو میرد نه ms362 در روز

104 ز پیش آن بهشت جاودانی %~% دری در گور او کن میتوانی

105 اگر گردیش از دنیاست قسمت %~% بشو از وی بیک باران رحمت

106 نداکردت بسی و تو شنودی %~% ندایی بشنوانش از خود بزودی

107 کفن در بر حریر خلد گردانش %~% لحد کن مرغزاری بر تن و جانش

108 بصدق دل چو بسیارت وفاداشت %~% امید او روا کن کو ترا داشت

109 مگردان از من تیمار دیده %~% مددهای دعای او بریده

110 کسی کو در دعا آرد مرا یاد %~% همه وقتی نگهدارش خدا باد

خسرونامه

خسرونامه

نبذة عن الكتاب

الفهرس