ت ظاهری220ص؛ 22729سم فروست : مجمرعه دوا و درمان در روزگاران کهن؛ 22

شابک :250000ریال: 5 - 183 - 313 - 600 - 978 وضعیت فهرست نریی: فیا

یادداشت : چاپ قبلی: مجمع ذخایر اسلامی. 1391

مرضوع : پزشکی اسلامی - - متون قدیمی تا قرن 14

شناسه افزوده : محمداشرف بن شمرالدین محمد. مترجم

شناسه افزوده : موسوی نژاد، سید محمد، 1314. مصحح

شناسه افزوده : بیگ باباپور. یرسف، 1357. مقدمه نری. ناظر

رده بندی کنگره :70411393ت 73الف /1283

ردهیندی دیریی

شماره کنابشنای ملی : 3048855

تهران: خیابان مفتح، خیابان سمیه، روبه روی بانک ملی ایران، ساختمان 118، واحد 4 2Wx .satnmardeluali 6) حق چاپ: 1393، انتشارات سفیر اردهال تألیف: ابوعلی یحیی بن عیسی بن جزلهآ بغدادی ترجمهآ: محمداشرف بن شمس الدین محمد طبیب تصحیح: سیدمحمد (عارف) موسوی نژاد با مقدمه و زیر نظر: دکتر یوسف بیگباباپور از: مجموعه دوا و درمان در روزگاران کهن 221 نوبت چاپ: اول صفحه آرایی و طراحی جلد واحد آماده سازی سفیراردهال لیتوگرافی، چاپ و صحافی: سفیر قلم شمارگان: 550 نسخه شماره نشر: 342-1 قیمت: 250000 ریال

دق پس اگر حمی قسم اول را بر طرف کرد، آن را دق گویند؛ و اگر قسم دویم را آن را ذبول گویند؛ و اگر قسم سیم را بر ms007 طرف کرد، آن را مفتت گویند. و باید دانست که حمی وبایی که از فساد جو از هوا به هم میرسد، یکی از اقسام حمی خلطی است که مذکور شد و مخصوص است این حمی به علامت چند مثل زیادتی تشنگی، زیادتنی اضطراب و تندی نفس پی در پی زیاده از حد و بدبوبی نفس و واجب است در این تب که اهتمام کنند به تقویت دل و معتدل کردن هوا میان سردی و گرمی و آشامیدن شربت ترنج و شریت سیب.

خمیازه سرسام حادث می شود یا از گرمی بی آنکه خلط گرمی مثل خون و صفرا با او باشد و یا زا ورم گرم در پرده های دماغ یا در دماغ خودش باشد خطر و ضرر آن بسیار بیشتر است و عارض می شود بعضی از صاحبان سرسام را اینکه بر خیزد از خواب با فریاد و جستن از موضع خود به این جانب و آن جانب و اینکه درشت شود زبان او و سیاه گردد و اینکه برچیند از خانه خود چیزها به گمان انکه زیزد پیه یا غیر آن بر جامه او ریخته اند و بر او چسپیده است و روان می شود از چشم آب سرسام گاهی اشک و گاهی دیگر چشم او خشک می باشد پس اگر ورم در سرسام از صفرا باشد با این حال که مذکور شد بد غیضی و غضب نیز می باشد و اگر ورم از خون باشد سرسام با خنده و سرخی چشم ها و خواب می باشد و اگر ورم از سودا باشد سرسام بیهوده کفتن بسیار و ترسیدن زیاد و گریه می باشد و اگر آمیخته باشد در ورم سرسام خلط بلغم یا خلط دیگر می باشد سرسام با خوابی که آمیخته باشد به بیداری و یا اختلاف نبض و نفس پی در پی کشیدن و اگر به هم رسد سرسام در مردم دو مو با خطر و بیم ناک است و کم هست آنکه خلاصی یابند، بدانکه سرسام بارد را که محض سردی مزاج دماغ یا از ورم سردمی باشد نسیان نیز می نماید و آن قسم سرسام که اورا سبات سهری می نامند حادث می شود از آمیختگی صفرا و بلغم با یکدیگر.

یرونی ولقوه که بهم رسد از تشنج یکا از دو جچانه علامش ان است مرگله خوامد به اواز دهان بیرون کند بیرون آید باد از ms040 لیک طرف دهان او و حذر به هم می رسد از سبب استرخا هرگاه آن سبب ضعف باشد و آن سبب شده است پس اگر اندک باشد و ضعف حذر به هم می رسد و حس و حرکت در دور کلیه باطل نمی شود و لیکن کم نمی گردد و دیگر آن شدت بسیار باشد و قوی استرخا به هم می رسد و در استرخا حس و حرکت پا به کلیه باطل نمی گردد و آن تشنج از پری و زیادتی خلط باشد در کودکان به هم می رسد و علامت آن پیش از به هم رسیدن تب دائمی است و بی خوابی ونفس کشیدن دشوار شود و زردی رنگ رو و سیامی زیان و خشکی دهان و یاید دانست که تشنج هرگاه بعد از تب بهم رسد بد است و هرگاه تب بعد از تشنج به هم رسد خوب و امید نجات در او میر است و گاه هست که به هم می رسد خلط سردی که بریزد بعضوی از اعضا و به سبب این خلط سد بادی هم نشیند اجزای عصبی که در آن عضو است و گاه به هم می رسد تشنج به سبب رسیدن سرمای سخت به بدن و این تشنج مشهور ات ب تدنج گراری بفی گفت اناد که کرارخن برن ویته گنین عفوهای بشت و گردن است و علامت این کزار سرخی که میل داشته باشد به سبزی و بر آمدگی چشم ها و اینکه بیمار چنانه

تند در ار به سبب که حلول می کند و دور می نماید شتره عبارت است از بر گشتن پلک چشم چند قسم است . قسم اول آن است که بر گردد پلک بالای چشم مرتیه که نتوان چشم را پوشید و به هم رسیدن این یا آن است که چنین افریده شده و این علاج ندارد و یا آن است که از دوختن پلک چشم است چنانکه ضرور می شود در معالجه بعضی از مرضهای چشم وقتی که درست ندوخته باشند او را. قسم ms043 دوم آن است که بر گشته باشد پلک پایین چشم ومی باشد این قسم یا از اثر قرحه یعنی زخم هرگاه چاق شده باشد یا از گوشت زیادی که روبیده باشد در زخمی که عارض پلک چشم شده است.

ترجمه تقویم الابدان فی تدبیرالانسان /103 در مرض کمنه باید که غذاهای لطیف به کار برند و بسیار به حمام روند و بکشند به چشم شیاف دیزج و باید که بیرهیزداز غذاهای غلیظ مثل گوشت گاو و گوشت بز و عدس و پنیر کهنه مرض شتره اگر به حسب اصل خلقت باشد معالجه نباید کرد او را مگر به موم و روغن و اگر از گوشت به هم رسیده باشد با سیقون و شیاف اخضر به کار برند و اگر از بد دوختن پلک چشم یا از زخم پلک چشم به هم رسیده باشد و خواهی که معالجه کنی او را با آلت آهنین باید که بشکافی آن موضع را از پلک چشم که بد دوخته شده یا آن موضع را که زخم بوده و چاق شده و بگذاری تا آنکه پلک پایین آید و ممکن باشد که چشم پوشیده شود بعد از آن باید که بگذاری در میان شکاف پلک چشم فتیله که آلوده باشی از آن مرهم هائی که زخم را چاق کند شیاف دیزج همین شیاف اسود معروف است که تفصیل اجزاء آن در امراض عین شرح اسباب در ذیل مرض ظفره مذکور است - عبد الباقی. صفت شیاف اخضر صمغ عربی، سفید آب قلقی اشق از هرکدام یک جزو شادنج از هریک نیم مزد واگر شادنج نباشد مقناطیس محرق معسول کنند .

ترجمة تقویم الأبدان فی تدبیرالانسان (105 صفه گاه مست که از ماده سودابه هم می رسد و گاه از ماده بلغم و باید که پرهیز کند صاحب سعفه از غذاهانی که مولد بلغم و سودا باشد بعد از آنکه مسهل سودا و بلغم برده باشند و بکشند به چشم بعد از مسهل خوردن شیاف اصفر و بعد از آن شیاف احمر لین. در مرض نمله بعد از فصد و مسهل پرهیز کند از غذاهایی که مولد و منشاء ماده می باشد مثل مامی نمک سوده و ماست ترش و عدس و غذا شوریای جوجه مرغ خانکی با آب انار تناول نمایند و شیاف احمر به چشم بکشند و بعد از آن پر کافوری

ترجمة تقویم الأبدان فی تدبیر الانسان/107 می زیاد بر گفته را باید معالجه کرد به دواهای تند که بکثتد تة جم یا باید جسبانید به موی اصلی یاباید بکند به منقاش و داغ باید کرد به آهن بسیار باریک و باید که داغ کنند پیش از جای دو سه موی زیاد را و بعد از داغ کردن سفیده تخم مرغ با روغن سرخ یا بکند موی زیاد را به منقاش و بمالند بر موضع خون وزغ یا خون کهنه سگ یا تخم مورچه که ساییده باشند به آب یاشیره انجیر تازه که همان لحظه از درخت چیده باشند یا بمالند نوشادر و سم خر سوخته که کوفته و خمیر نموده باشند به سرکه و اگر چنانچه موی زیاد بسیار باشد و دواهای مذکور نفع نکند تشمیر باید کرد چنانچه یاد کرده شده در حاشیه صفحه پیش و اما ریختن مژگان ها پس به هم رسیده از خلط تند و سزاوار آن باشد که مسهل دهند و بمالند بر موضعی که موی مژه ازو ریخته است استخوان خرما که سوخته باشند او را با سرگین موش که سوخته و سرشته باشند هر دو را به عسل یا لاجورد ساییده به چشم بکشند

چیز مای گرم مرض های آن دو مرض مجوف که از دماغ به چشم آمده است شب کره و جهره و تفرق الاتصال سبب شده این دو عصب یا بسیاری خلط است که جمع شده در دو عصب و قصب را افشرده است به حدی که راه او مسدود گشته است یا بسیار شکسته شده و چون چنین شده روح نفسانی دماغ یاد سلایه چشم می نماید یا بسیار کم می آید پس چشم ماکور می گیرد و یا بینایی بسیار کم می شود و علامت این قسم سده سنگینی است که معلوم است در سر خصوصا بیخ چشم ها یا سبب سدهآ غلیظی که ریخته شده ms055 است و یا در عصب و علامت این قسم سده آنست که بنماید در برابر چشم پشه و مگس و سواد روشنایی که برق بزند و علامت دیگر آنست که هرگاه بپوشاند یک چشم را مردمک چشم دیگر فارخ نگردد.

ترجمة تقویم الأبدان فی تدبیرالانسان (133 درورم گوش که از حرارت باشد باید که بعالند بر دور گوش آب بذر کطونا و آب بدر قطونا و آب کاسنی و آب حثنیز و بگیرند باقلا و در پوست کنده و برگ مویز و بابونه و اصل السوس و بنفشه و بیخ خطمی و همه دواها را نرم کوفته به آب گشنیز تازه و روغن بنفشه که آن را جل وزغ گویند خمیر کنند و بر گوش گذارند و غذا آش های بی گوشت تناول نمایند و شیرهآ جوبا گلاب و نبات به قوام آورده بنوشند و اگر ورم ساکن نشود به این دواها نشانه آنست که ماده ورم چرک شده پس باید که بچکانند در گوش لعاب بزرک سفید و شیر دختران هر روز در چند بار تا آنکه سر وا کند و چرک بیرون آید و چون چنین شد معالجه کنند به دواهای که بعد از این مذکور خواهد شد در باب چرک کردن گوش و اگر به این تدبیر چرک از گوش بیرون نیاید نشانه آنست که ورم تجلیل خواهد رفت پس باید که بجوشانند بابونه و اکلیل الملک را با آب در ظرف مسین مثل آفتابه که سر آن را محکم بسته باشند چون پخته شود گوش را به بخار آن بدارند بعد از آن با روغن در گوش بچکانند

دردهای رد سده گوش مری1 از گرمی باشد که متولد شده است در گوش از رطویات فاسده علامتش آنست لکه محبوس نشود خارش در اندرون گوش و خلیدن کرم در آن ms057 جا و بساباشد که بیرون آید بعضی از آن کرم از گوش و اگر سده گوش از قولون باشد یا از کوشت زیاد یا از چرک بسیار که در آن جا جمع شده است و دانسته می شود به اینکه گوش را در برابر آفتاب نگهدارند و ملاحظه کنند که سبب سده یکی از این سه چیز باشد به نظر در خواهد آمد و هم چنین هرگاه سبب سده و یکی یا دانه جو و گندم دیده می شود اگر گوش را در برابر آفتاب نگاه دارند و اگر سبب سده حیوانی باشد که به گوش رفته باشد شناخته می شود با اینکه حرکت کند آن حیوان در اندرون گوش و مرض های اعضایی که آلت بو می دهند

خون باشد و بوی بد در بنی ما در آنست که متعفن شده است آن استخوان که شبیه است به مصفات و یا از خلطی است که چسپیده است سوراخ های مصفات و یا از خلطی است که متعفن شده است در دماغ و در این قسم تب و درد سر لازم می شود و اگر این خلط متعفن در سوراخ ms059 های مصفات باشد نقصان بر او می رسد و مرض های آلت های بویدن که آن آلت ها شبیه اند به سر پستان زنان زکام است وختم.

ترجمة تقویم الأبدان فی تدیرالانسان /127 زخم های کهنه در اندرون بینی باشد معالجه کتد به اینکه اول بار بشویند اندرون بینی را به سرکه بعد از آن بدمند به ینی مر مکی نرم سایده باشند آن را و اگر زخم های مذکور رطوبت بسیار داشته باشد بگیرند خبث الفضه و مردا سنگ و سفید آب قلعی و سرب سوخته اجزا را مساوی بکوبند در هاون با روغن گل سرخ تا ماند مرهم شود و فتیله به آن آلوده در بینی گذارند و اگر زخم های مذکور خشک باشد موم سفید را و روغن بادام و مغز ساق گاو بگذارند و با لعاب به دانه اندک کندر سانیده بر هم زنند و فتیله از کتان به آن آلوده در بینی گذارند یا اینکه چرب کنند اندرون بینی را به آن اگر گوشت زیاد که در بینی پیدا شده است سخت باشد و به سیاهی زند مرتکب آن نباید شد زیرا که از جنس سرطان است و قابل علاج نیست و اگر نرم باشد و سرخ رنگ معالجه باید کرد به این روش که بگیرند زاج و قلقدیس و مر مکی از هر کدام یک درم، قلقارنیم درم، شب یمانی و مازو و توبال مس و راوند مدحرج از هرکدام نیم درم، کندر یک دانک، سرکه بیست و پنج درم، احزا را نرم سانیده بپزند با سرکه در دیگی مسین تا به قوام عسل آید و فتیله ها آلوده در بینی گذارند و اگر به این دوا علاج نشود دواهای تند مثل قلد فیون و دیک بردیک به کار برند و اگر این دوا نیز نفع نکند ببرند گوشت زیاد را به این روش که سوراخ بینی برابر آفتاب بدارند و به ms060 آهنی که به شکل سنان نیزه ساخته باشند آن گوشت را از بیخ ببرند و سعی کند که از آن گوشت چیزی باقی نماند بعد از آن میلی مجوف که از قلعی ساخته باشند بر پارچه از آن بپیچند و به دوا های تند که گوشت را بخورد و بیالایند و به بینی بفرستند بعد از آن مرحمهایی که گوشت برویاند

ترجمة تقویم الاثبدان فی تدیرالاسان 1291 اگر سب خنم خلط غلیظ باشد که جبنده باشد به سوراخ مای استخوان که نیه ات به مصفات معالجه کقد به این بخور صفت آن یگرند شونیز و زرنج سرخ مساوی یکدیگر نرم کوفته در کوزه سفالین کنند و بریزند بر آن بول شتر آن قدر که بپوشاند او را یا بیشتر و در آفتاب گذارند هر روز چند بار بر هم زنند تا خشک شود بار دیگر بول شتر را بر آن ms061 بریزند و به دستور در آفتاب گذاشته بر هم زنند تا خشک شود و سه دفعه چنین کنند و چون خوب خشک شد قدری 1 این دوا را بریزند بر آتش وقیفی سر نگون بر روی آن آتش گذارند و لوله قیف را نزدیک سوراخ بینی برند تا بخار آن به بینی رود هر روز و دو دفعه یا سه دفعه چنین کند و در عقب این بخور بچکانند به ینی روغن گل سرخ تا تندی این بخور فرو نشیند

ترجمة تقویم الابدان فی تلبیرالاسان 1371 جنیدن دندان هرگاه از پیری باشد دوا ندارد و هرگاه از زیادتی رطویت گوشت بن دندان باشد معالجه باید کرد به دوامای قابض مثل زاج سوخته و گلنار و گل سرخ و پوست هلیله زرد و صندل مازو و خیار مکی و رامک و زاج را هرگاه پزند در سرکه و گلاب و به آن مضمضه کنند قوت میدهد گوشت دندان را

ترجمة تقوم الابان فی تایرالاسان 1391 روان شدن لعاب دمان اگر از حرارت باشد کاسنی سبز با اندک نسک به ناشا باید خورد و تفع می کند آرد گشدم بو داده کیه سفوف نموده به ناشتا تناول نماید و اگر از بلغم باشد بیامیزند با این سفوف اندکی خردل و بربالای آن آب کامه بیاشامند و اگر نفع نکند باقی باید فرمود و اطریفل صغیر وهلیله پرورده بعد از قی باید داد و روان شدن و لعاب از دهان اطفال را معالجه باید کرد به آقاقیا که خیسانیده باشند در گلاب و دو شاب به این روش که بمالند در دهان اطفال

ترجمة تقویم الأبدان فی تدیرالانسان /145 مرض سرفه که از ابری حنجره باشد که با گرفتگی آواز باشد به دد شزت منهه بالعاب بمدانه یا بگیرند مغزبادام بوست کتده و نرم بکوندر با گلاب و نبات به قوام آورده خمیر نمایند بیمار تناول کند بگیرند کتیرای سفید و صمغ عربی و مغز بهدانه و مغز تخم کدو همه را نرم بکویند و با گلاب و نبات به قوام آورده در روغن بادام سرشته و بخورد و نگه دارد در دهان کتیرا یا بهدانه یا حب سرفه و اگر با این سرفه حرارت و ب باشد بیاشامد شیره جو که پخته باشند در آن عناب و سپستان و حل کرده باشند در آن بنفشه و گل قند وروغن بادام به آن اضافه نموده باشند و غذا هر روز اسفناج با روغن بادام تناول کند

معالجه عام درنتت الدم اگر خون از حلق آید غرغره کتد به آب سماق و آب بوک بار تیخ با ارمنی و اگر خود از مری یا از معده آید بدمند قرم کهربایک منقال با یم درم گل قبرسی با کوفته ای برگ بار تنگ یا گلابی که مالیده باشند در آن سماق و بدهند این قرص را صفت گل سرج و سماق و صندل و تخم حماض و اقاقیا د گهریا و عصاره لحیته التیس و فرط اجزا مساوی کوفته و بیخته قرص سازند و یک مثقال با گلاب و آب برگ بارتنگ و آب شاخ مای تازه درخت انگور به بیمار دمند و بگذارند بر معده صندل و ms070 بار تنگ و گل سرخ و اقاقیا که کوفته و با گلاب سرشته باشند و گر خون به سبب بیرونی از شش آید بدمند کهربا و گل قبرسی و نشامته و عصاره لحیهآ التیس و صمغ و کتیرا که کوفته و بیخته باشند با آب برگ خرفه و لعاب بذر قطونا و اگر سبب نفث الدم زیادتی خون باشد در بدن فصد کند بعد از آن بدهند قرص کهربا که مذکور شد واگر سرفه شدید باشد قرص خشخاش و قرص کهربا با آب برگ بارتنگ بدمند با گل قبرسی و شرت خشخاش و ثرت عناب یا آب برگ بار تنگ بدمند و این قرص نافع است صفت آن کهربا مروارید شاخ گوزن سوخته و وزغ سوخته و شادنج مغول از هریک یک درم گل مرخ تخم خرفه و گثنیز خشک بو داده و سماق و نشاسته و صمغ عربی و گلنار از هر کدام یکدرم و نیم و طباشیر و اقاقیا و عصاره لحیهآ التی از مریک چهار دانک کوفته و بیخته با آب سماق یا آبی که خیسانیده باشند در آن گلنار سرشته قرص سازند و اگر سرفه بیار شدید باشد اجزای مذکور را با لعاب بذر قطونا قرص سازند و بگذارند بر سینه صندل ساییده با گلاب و آب برگ بارتنگ و آب برگ خرفه و غذا انجیره تناول نمایند نشاسته و خشخاش کوفته و اندک قند سفید حریره سازند و بیندازند در آبی که بیاشامند گل ارمنی و صمغ عربی و طباشیر و اگر نفث الدم که سوراخ کرده باشند با شریت خشخاش دهند

ترجمة تقویم لأبدان فی تدبیرالانسان / 155 سزا وار آنست که در گرمی مزاج مری بیاشامد آب تمر هندی و گلاب و نبات به قوام آورده و لعاب بزر قطونا اندک اندک تا آنکه مکرر شود جاری شدن دوا بر مری زیرا که بند نمی شود در مری چیزی تا اینکه یک بار آشامیدن فایده تمامی بکند و باید که بمالند در میان شانه ها صندلی که ساییده باشند با گلاب و آب برگ کاهو و آب برگ خرفه و آب همیشه بهار و غذا آش انار ترش و شیرین و آش غوره بی حیوانی تناول نماید و باید که کم حرف بگوید و حرکت کم کند.

ترجمة تقویم الأبدان فی تدبیرالانسان /159 در سردی مزاج معده و تری آن باید که بدهند قرص گل و گل قد آفتابی و اگر نفع نکند بدمند دواء المک حاره تریاق فاروق با آبی که جوشانیده باشند در آن انیسون و زیره کرمانی و مصطکی و سنبل الطیب و بگذارند بر معده مصطکی و سک و عود مندی و سر و افسنتین و زعفران که نرم کوفته و با آب خمیر کرده باشند و بمالند بر معده این مرهم را صفت آن آب مرزنجوش را با روغن مصطکی بجوشانند تا آب برود و روغن بماند و بعد از آن این روغن را با موم سفید مرهم سازند و غذا در این مرض دراج و تیهو که به روغن بریان کرده باشند یا نخود آب نموده باشند بدهند واین سفوف نافع است صفت آن عود هندی و مصطکی و سنبل الطیب و جوز بوا از هریک یک درم ماخور و انیسون و تخم کرفس از هریک سه درم گل سرخ پنج درم همه نرم کوفته سفوف سازند و یک مثقال از این سفوف با شربت سیب بخورند.

ترجمة تقویم الأبدان فی تدبیرالانسان /1163 در شهوت کلبی اگر سبب خلط باشد اول مسهل دمند یاقی فرمایند وبعد از آن بدمند غذاهای جرب مثل نانی که در اشکنه گوشت ترید کرده باشد و گوشتابه و شوربای چرب با ادویه حاره و بیاشامند دو شاب کفته است ms079 بقراط که آشامیدن شراب در این مرض نافع است زیرا که گرم می کند معده را و اشتها را کم می کند و لیکن گناه او پیش از نفع اوست چنانکه قرآن مجید به آن ناطق است و اگر غذا از معده زود می گذشته باشد بدهند هریسه و گوشت های غلیظ و فالوده و باید که بپرمیزند از چیزمای ترش و قابض و اگر طبیعت نرم باشد جوارش صفرجلی قابض دهند و اگر این مرض از استفراخ بسیار به هم رسیده باشد هر روز چند دفعه غذا بدهند اما کم تا خوب هضم شود به آب سرد برود و بنشیند در جای سرد و حرکت کم کند و بمالند بربدن روغن مورد و روغن گل سرخ

ترجمة تقویم الأبدان فی تدبیرالانسان 1651 در این مرض ms080 سزاوار آنست که بیاشامد شریت عود و صفت آن این است بگیرند گلاب اعلا دو رطل و در دیگی کرده بریزند برآن عود هندی از هریک سه درم از انکه نیم کوب کرده باشند پس بگیرند سبل الطیب قرنفل و مصطکی و جوز بوا از هریکن دو درم نیم کوب نموده در پارچه کتانی سست ببندند و در دیگ کرده خوب بمالند بعد از آنکه خوب جوشانیده باشند و آن قدر بجوشانند که ثلث گلاب برود و دو ثلث آن بماند پس صاف نموده با دو رطل نبات به قوام آورند و یک دانک مشک خالص اضافه آن نموده هر روز قریب به هفت مثقال بیاشامند و نفع می کند آروغ ترش را که در این مرض به هم رسد جوارش فلافلی و غذا نانی که سبوس آن را خوب بگرفته باشند و دزاجی که با روغن و سرکه و آب کامه بیخته باشند تناول نماید و بخورد مویز با جوارش سکری و بخاید مصطکی و عود و حرکت کند به اعتدال و به حمام رود پیش از آنکه غذا بخورد در این مرض قرص گل یک درم مصطکی و عود مندی از هریک یک دانگ همه را نرم سایده با پنج درم گل قند ممزوج نموده تناول نماید و بر بالای یک پیاله گلاب که جوشانیده باشند در آن انیسون و تخم کرفس بیاشامد و اگر خلط بلغم در این مرض فرو رفته باشد به جرم معده و در آن جاته کرده باشد بدمند حب ذهب و حب صبر تا آنکه بلغم را دفع کند بعد از آن نیم درم قرص کوکب با شربت سیب که خوشبو کرده باشند آن را با عود و مشک و ماند آن باید داد تا سردی را از معده یبرد و قوت دهد آن را و جوارش سفرجلی مسهل در این مرض برای اسهال بلغم نافع است و غذا جوجه مرغ خانگی با ms081 دراج که با روغن پخته باشند یا شور با نموده تناول کنند

طرف شود بسیار تلخ یابند از این صورت ها معده حرکت می کند از ms082 برای دفع غذا و دفع می کند او را پس قی به هم می رسد و گاه می باشد از جهت خلطی از اخلاط و امید و جسم است یا آنست که این خلط در جوف معده است و در این صورت قی به هم می رسد و یا آنست که در میان است و چکیده است و در این صورت غشیان به هم می رسد زیرا که غشیان عبارت است از میل معده به حرکت کردن از برای دفع آنچه که از معده برساند بی آنکه حرکتی در معده یا زا آنچه واقع شود پس و جع چیزی در عشیان نباشد و این خلط گزنده گاهی در عضو به معده بریزد به غثیان مدرا ساکن می شود تا آن خلط به معده بریزد و گاهی به خلط در معده و در این صورت قی با غشیان اکثر اوقات می باشد و آن خلط گزنده را از قی که واقع می شود می توان دانست زیرا که اگر صفرا باشد صفرا به قی دفع می شود و هم چنین است خلط سودا و گاه است که قی از جهت بحران می باشد و بحران عبارت است از جنگی که میان طبیعت و مرض واقع شود پس اگر طبیعت دفع کرد خلطی را که سبب مرض شده به قی در بحران قی به هم می رسد و بدن چاق می شود و اما مرض فواق و آن عبارت است از آنکه طبقه اندرونی معده به هم کنیده واز برای دفع کردن آنجه آنار به بعده می رساند وببب این مرضی یا بری بدن است از خلط یا کمی خلط است در بدن از برای که از هر دوی اینها آزار به معده می رسد یا از مزاج است که عارض معده می شود.

ترجمة تقویم الابدان فی تدیرالانسان /169 اگر عشیان سبب پری معده از غذا یا سبب غذای ms083 بد مزه باشد قی فرمایند و سکنجین و آب گرم و بعد ازتی شرت بانعناع بیاشامند و غذا کم بخورد و اگر قی سبب بحران باشد بند نباید کرد مگر آنکه بسیار زیاد قی کند پس اگرقی صفراوی باشد بدهند شربت سیب یا شربت انار یا نفاخ یا بدهند آب به میخوش یا آب انار میخوش و آب تمرهندی از هریک یک جزوهمه این آب ها را با نعناع بجوشانند و صاف نموده طباشیر اضافه نمایند و غذا دهند به آرد جو بوداده با آب یخ بانان دو آتشه با آب سیب و مکرر دهند آنچه مذکور شد اگر در اول طبیعت قبول نکند و دفع کند و اگر ضعف غالب شود ماء اللحم که گرفته باشند از سینه مرغ خانگی با نان دو آتشه باید داد و انیسون نافع است انا دان و زشک از هریک چند درم گل سرخ و طباشیرو سماق و پوست بیرون پسته از هریک دو درم کهربا و عود از هریک یک درم و نیم اجزا را نرم کوفته دو درم با شریت عود و شریت سیب بیاشامند و اگر قی بند نشود و دستها و پاها را محکم باید بست و پایین ناف و ران ها و ساق ها را باد کش کتد و نفع می کند در قی هر گاه بند نشود و صفراوی باشد طباشیر و زرشک و پوست بیرون پسته و نعناع خشک و عود و کافور و اناردانه هرک یک مثقال کوفته و بیخته با آب تمر هندی که آن را در گلاب مالیده باشند و نفع می کند درقی بلغمی که آب به و آب سیب و دوشاب و گلاب نبات که با نعناع و پودنه بیخته به قوام آورده باشند عود و مصطکی و قاقله و زنجیل کوفته اضافه به آن

ترجمه تقویم الابدان فی تدبیرالانسان /173 این قولنج اگر به هم رسیده باشد از فضله خشک شده اسهال باید کرد به دواهای که مذکور شد واگر سبب دوای کثنده باشد مشرودیطوس باید داد اگر سبب نیافتن و نخوردن غذا باشد شورباهای چرب که با گوشت بره پخته باشند بدهند به شرط اینکه در این شوریا ها نان تازه ترید کنند و بدهند لعاب با روغن بادام و سزاوار آنست که صاحب قولنج بعد از آنکه قولنج او تخفیف یابد مدتی پرهیز کند و رجوع نکند به زودی به غذا های معتاد خود بلکه بعد از مدتی مرتکب استعمال آنها شده باشد و بیرهیزد از غذاهای غلیظ اکثر اوقات قند سفید یا نبات یا شکر پنیز بخود و اگر این قولنج با حرارت باشد باید که تناول کند مغزنانی که سبوس آن را کم گرفته باشند با گلاب و نبات به قوام آورده باشند و روغن بادام و شوربای جوجه مرغ خانگی و گوشتابه که به عمل آورده باشند از مرغ فربه و بخورد اکثر اوقات آلویی که خیسانیده باشند در شربت بنفشه و گل قند

ترجمه تقویمالأبدان فی تدبیرالانسان 1771 در ورم جگر که گرم باشد دو سه روز اول اکنفا کتد به شیره جو و سکنجین و آب انار و نرم سازند شکم را به فلوس خیار شبنر و بگذارند بر جگر صندل و گل سرخ که کوفته و خمیر نموده باشند با آب کشنیز یا آب برگ کاسنی و آب کدو و آب همیشه بهار و بعد از آن اضافه این ضماد نمایند با بونه و سعتر خطمی و گر ورم گرم در محدب جگر باشد به کار برند دوامای که بول را براند و بدهند قرص زرشک و آب کاسنی و آب کشوث و آب عنب الثعلب و اگر ورم در مقعر جگر باشد بکار برند دوا هایی که شکم براند مثل آب کاسنی با مغز خیار شبنر و روغن بادام و مثل ماء الجبن با مغز خیار شبنر و ماء الجبن با این سفوف هلیله زرد کابلی از ms088 هریک پنج درم تخم کاسنی و تخم کشوث و تخم خیار شنگ از هریک یک درم ریوند چینی نیم مشقال کوفته و بیخته سفوف سازند و دو درم از این سفوف بانیم رطل ماء الجبن بنوشند

ترجمة تقویم الأبدان فی تدبیرالانسان /179 در این مرض منع کند از بسیاری خوراک و غذا های که ترکرده باشند ماند انواع ماهی و روغن و حلو[) باقتد یا عسل یادوشاب و هر عذای غلیظی و آب بسیار آشامیدن خصوصا آبی که با یخ سرد کرده باشند و همچنین منع کنتد ار حرکت بعد از طعام لیکن حرکت کردن در آفتاب گرم بیش از غذا نافع است و غذا مرغ خالی و تیهو و خوراب کرده اضافه خولنجان تناول کند و نافع است خوردن دوشاب که در وقت پختن ریزه ریزه کرده باشند در آن برگ سداب و کرفس و نعناع و دوا قرص زرشک و قرص ریوند تناول نمایند با این سفوف صفت آن کرفس و رازیانه و عصاره غافث و عصاره افسنتین و سنبل الطیب ار هریک یک درم ریوند چینی و لک مغسول ار هریک سه درم اصل السوس یک درم و نیم کوفته و بیخته سفوف سازند و یک درم از این سفوف با دوشاب تناول کند و بمالند بر دور ناف و همجنین تمام بدن در این مرض این دوا را با بونه و اکلیل الملک و آرد جو و سرگین بز از هریک ده درم صبر و بیخ کبر و قسط ار هریک پنج درم مصطکی و سنبل و اسارون و افسنتین از هریک یک درم کوفته و بیخته با سرکه و آب کرفس و آب رازیانه ms090 خمیر کرده استعمال نمایند

ترجمة تقوم الأبدان فی تدیرالانسان 1851 بگلارند در این مرض بر گرده بزرگی سفید و حلبه از هریک بنج درم تخم خطمی و خبازی و شبت وبا بونج از هریک جهار درم اشق و ملک البطم از هریک هل نموده آنچه حل کردنیست از این دواها را آب گرم و باقی را کوفته و بیخته به آنچه حل شده است خمیر نموده بر گرده بگذارند و اگر با این مرض باشد آنچه صمغ است از این دواها بیندازند و باقی را استعمال نمایند و باید که مغز تخم خیار و خیار شنگ و مغز تخم کدو و تخم خطمی واضافه اجزا مساوی کوفته سفوف سازند و سه درم از این سفوف با شربت بنفشه یا گلاب و نبات به قوام آورده بدهند و غذا شوربای بی ترشی با روغن بادام در این مرض بگذارند بر گرده آرد جو و گل خطمی و صندل و شیاف مامیثا و مغاث و تراشه کدو و بعد از آنکه همه را کوفته باشند و به آب کاسنی و روغن بنفشه خمیر نموده باشند یا آنکه پارچه ها فرو برند در آب کاسنی و آب همیشه بهار و بعد از آنکه سرد کرده باشند و روغن بنفشه و روغن گل سرخ و گلاب و اندکی سر که به آن آمیخته باشند و بدهند در اول روز مغز تخم خیار و مغز تخم کدو و مغز تخم خیار شنگ و مغز تخم خربزه و کرمک از هریک یک درم کوفته و بیخته با گلاب و نبات به قوام آورند و اندکی آب سرد تناول نمایند بعد از آن شیره جوبا شربت خشخاش و شربت بنفشه بدهند و بعد ازین لعاب بذر قطونا و شیره ms093 تخم خرفه و تخم خیار و تخم خریزه کرمک با شرت بنفشه بدهند و هرگاه ورم ابتدا کند به بیختن بگذارند بر گرده آرد جو و گل خطمی و اکلیل الملک و حلبه و بزرک سفید و بنفشه بعد از آنکه کوفته و خمیر نموده باشند با شیره انجیر که اول بار انجیر را کوفته و جوشانیده و شیره آن را گرفته باشند و روغن بنفشه اضافه نموده باشند و بریزند بر موضع گرده آبی که جوشانیده باشند در آن برگ خطمی و بنفشه و حلبه و هرگاه این ورم به چرک آید بدهند بنادق البزور و شربت خشخاش و اگر چرک آمدن ار ورم به طول انجامد بدهند قرص کاکنج یا شریت بنفشه و شربت خشخاش

ترجمة تقویم لابدان فی تدیر الانسان 1871 معالجه سنگ مثاتنه مثل معالجه سنگ گرده است در اینکه غذا کم بید تداد وبرمز باید نرمود از غنامای غلیظ ربه کارباید برد دواهای یه سنگ بریزاند مثل حجر الیهود که بر روی سنگ ساییده باشند و صمغ درخت آلو و شیشه نوک سوخته باشند و صمغ عرمی و خاکتر عقرب ار مجموع این دوا ها یک درم و نیم بگیرند و با سکنجین بدهند و اگر در این مرض بول کردن دشوار شود به سب آنکه سگ را زود بگیردبه کار باید برد دواهای که آن را قاثافیه می گویند به این روش که بنشانند بی مار را بر کرسی و بریزند برپشت زمار او آب نیم گرم بعد از آن بفرستند قاثاطیر را به سوراخ قضیب یعنی آلت مردی تا برسد به بیخ قضیب بعد از آنکه سر قاثاطیر را چرب کرده باشند به روغن بنفشه و چون برسد به بیخ قضیب راست کند قضیب را با قاثا طیر و بلند کنند چنانکه سر قضیب به طرف ناف باشد و به ممواری زور کند قانا طیر داخل شود و چون ms094 معلوم شود که قاثاطیر در راه مثانه داخل شده و به جای خالی رسیده بکشند میلی را که در میان قائاطیراست به ریمانی که بند کرده اند به سر آن میل تا آنکه بول به قوت تمام بیرون آید چنانکه در آب و زردگ ها این حالت معلوم می شود و اگر به هم رسد از استعمال قاناطیر جراحتی در مجری بچکانند شیاف ابیض افیونی بی انزروت باشیر دختران و اگر دواها که از برای ریزاندن سنگ به کار برده اند نفع نکند باید که بشکافند گردن مثانه و سنگ را بیرون آورند

ماده سودا باشد خوب محافظت نمی تواند کرد یا سبب ضعف قوت ماسکه مثانه است از جهت زیادتی رطوبت مزاج مثانه یا سبب آنست که آن مهره پشت که در برابر مثانه است از جای خود بیرون رفته است ومرض های به معده و شکم و فتق است و فتق آنست که پاره شود شکم و بیرون آید از آن موضع ب یعنی که شکم و بعضی از روده ها و جمع شود در حوالی آن و بغل رانها انثیین یعنی که شحم مورد و سیب فتق حرکتی می باشد به قوت مثل جستن از جای به جای کردن غلیظ که در امعا به هم رسد و کشش و به پرده شکم را به قوت تمام با رطوبتی است که روده ها را و ازجای خود حرکت . . تا آنکه برخورد کند به سختی با پرده و پاره کتند او را و فرق میانه فتق و میانه ورمی که در این مواضع آنست که بیمار را به پشت بخوابانند و بی فشارند آن موضع را که بر آمده کند شده ایت ب اگربر آمدگی فرورفت و بنمان شد مرض فقات و اگر بر آمدگی فرو رود در پشت ران فقی که اند کی در بالای ناف باشد درد می دارد و آزار می دهد.

ترجمه تقویمالابدان فی تدبیرالانسان /189 در این مرض نفع می کند این دوا بلوط پنج درم کندر ذکر دو درم حب المحلب سه درم بکویند همه را و از این مجمرع دو درم با شربت سیب بدهند و نفع می کند کسی را که بول کند در جواب این دوا سعد کوفی دو درم تخم تره تیزک یک درم کوفته با قند معجون کنند و وقت خواب بخورند و بعد از خوردن تخم نیم بست تناول کند و گفته اند هرگاه بسوزانند مجره خروس را و بسایند دو دانک از این با آب نیم گرم بدهند به کسی که در خواب بول می کند نافع و سزاوار آن است که صاحب این مرض بیرمیزداز چیزهای سرد یا از چیزهای که بول براند و غذا شوربا و ادویه حاره و خردل تناول نماید

ترجمة تقویم الأبدان فی تدیرالاتسان /19 اگر بوده باشد نزوق رحم از حدت و تنگی خون ms097 معالجه نمایند به جیزهای که خون را غلیظ و سرد کند اگر بوده باشد ار جراحت رحم بر دارد زن دواهای که خشک کند جراحت را مثل صبر و خون سیاوشان و گل قبرسی و بدهند دواهای که قطع کند خون را مثل قرص کهربا و سبد و گل قبرسی به آب برگ بارتنگ و آب سماق و آب برگ خرفه و بنشیند زن در آبی که جوشانیده باشند در آن گلنار و پوست انار و جوزالسرو و خرنوب نبطی و جفت بلوط برگ مورد و مازو و قرط و طراثیث و بگدارند بر پشت زهار این دواها را بعد از آنکه همه را کوفته باشند و با برگ مورد و آب برگ خرفه خمیر کرده باشند و بر دارد بیمار پشم پاره که فرو برده باشند در آب سماق و آب برگ مورد پاشیده باشد بر آن کاغذ سوخته و جفت بلوط و گلنار و سرمه و گل مختوم که نرم کوفته باشند و به کار برند این حقنه را در رحم آب بار تنگ و آب برگ خرفه همه آب ها را ببیزند در سماق و صاف کند پس بپاشند بر چهار وقیه ار این گل مختوم و حضض و اقاقیا و عصاره لحیهآ التیس و وزغ سوخته و رامک ار هریک نیم درم استعمال کنند و اگر به این دواها بند نشود باد کش کتد زیرپستان ها را و محکم بیندند بازو ها را و گفته است جالینوس که من معالجه کردم نزف رحم را به حقنه آب برگ بارتنگ تنها

ترجمة تقویمالابدان فی تدبیرالانسان (197 معالجه کند بادهای رحم را به اینکه بمالند بر زیر ناف و پشت زهار روغن سداب و روغن شبت و حقنه کتد به آبی که جوشانیده باشند در آن بابونه و شبت و مرزنجوش و بابونه و افسنتین و سیسبز و مزما خورد در منه ترکی و سداب و تخم کرفس و انیسون ورازیانه و زیره همه را خوب بیزند و بگیرند ازین آب چهار یک رطل و اضافه نمایند به آن سه درم روغن قسط و بریزند به رحم و بنشیند بیمار در آبی که جوشانیده باشند در آن بابونه و اکلیل الملک و مرزنجوش و درمنه ترکی ms099 و سیسبز و بگذارند بر رحم ثقل این جوشانیده را گرم

لاغر شدن بتان زهره گار آبستن نظدن یا از لجانب زن الست یا از جانب مرد الخر خواهی که بدانی که از جانب کدام لمست بنشان زن را و بیوشان او را که هرگاه بخوری در زیر وی کنند اصلا از زیر او بیرون نرود پس بخور کن چیزی را در زیر او و بپرس از او یا مزه یا بوی آن بخور را در یافته یا نه اگر در یافته است تقصیر او نیست و اگر در نیافته است تقصیر اوست دیگر آنکه بریزند منی مرد را در آب و ملاحظه کنند که آیا پهن شود بر روی آب و پراکنده می گردد و یا به ته آب می رود اگر پهن و پراکنده شد تقصیر از جانب مرد است و اگر ته آب رفت تقصیر از جانب او نیست و گاه هست که آبستن نا شدن زن به سبب خاصیتی است در منی که مانع آبستن ناشدن است مثل درختی که به ازنید ماند و در این صورت از آنها چندان فایده ندارد و هرگاه تقصیر از جانب زن باشد یا به سبب بای مزاج رح است یا به سبب شکلیت یا مقدار یا وضع رحم است یا که در رحم ms102 اوست یا به سبب خلطی است که متعفن شده است در جو ف رحم او یا به سبب زیادتی فربهی است یا به سبب پری و طرف شدن خون حیض اوست و مراج زن یا از جهت زیادتی حرارت مراج رحم است که می سوزاند منی را یا از برودت مزاج رحم است که می بندد منی را مانند یخ و فاسد می گرداند او را یا از جهت زیادتی رطوبت مزاج رحم است که می لغزاند منی را و نمی گذارد که در رحم قرار گیرد و یا از جهت زیادتی خشکی رحم است که بسیار غلیظ می کند منی را.

ترجمة تقویم الأبدان فی تدبیر الانسان /203 اگر ابستن ناشدن از بدی مزاج رحم باشد معالجه کشد به آنجه اصلح کده مزاج را و اگر از خلطی باشد اسفراغ کتد آن خلط را و اگراز سده باشد دوائی که بگشاید سده را به کار برند و از جمله دواهای که قوت می دهد رحم را و باعث آبستنی می شود و این دواست، شب یمانی دو درم سماق و زعفران عود هندی سنبل الطیب از هرکدام یک درم همه را بکوبند و به عسل بسرشند و پشم باره که به روغن گل سرخ چرب کرده به همین دوا که مذکور شد بیالایند پس زن بعد از پاک شدن حیض بر دارد و هرگاه دندان فیل را سوهان کرده زن چند روزی پی در پی بخورد نافع است در آبستنی او و هرگاه سبب آبستن نا شدن رطوبتی باشد در رحم که بلغزاند منی را بگیرند کندر و سعد کوفی از هر کدام ده درم ونیم کوفته در یک رطل آب بجوشانند تا چهار وقیه بماند و صاف کند و سه روز پی در هی حقنه نمایند در رحم که نافع است

ترجمة تقویم الأبدان فی تدیرالانسان 209 در این مرض بعد از آنکه اسفراغ خلط کقد بگذارند بر موضع غدس مکشر که کوفته و با گتنیز تازه واتدک کافور صلایه کرده باشند بگذارند بر آن موضع مغاث و خطمی سفید و بذر قطونا و آرد جو و صندل که کوفته و با روغن و زرده تخم مرغ و اندک سرکه خمیر کرده باشند و چون ساکن شود حرارت در مفاصلها اضافه دواهای مذکور کنند دوایی چند که به تحلیل برد ماده را بی آنکه حرارت زیاد داشته باشد مثل بابونه و اکلیل الملک و سزاوار است که در این مرض بسیار سرد استعمال نکند که مبادا ماده بسیار غلیظ شود و آخر الامر تحلیل نرود از غایت غلظت مسهل نیز دفع نشود و نفع می کند اینکه بگذارند بر موضع عدس مقشر و بالشسد ایآن کدولما بکار برند اکلیل الملک و بابونه و أرزد جوبو داده و جطی سغید و بفثه حفک حوند و با حلدب سرعسبر موضل گذارند و بریزند بر مفصل های درد ناک آبی که جو شانیده باشند در آن بابونه و مرزنجوش و اکلیل الملک وغذا در اوایل مرض ms107 آش بخورند و در آخر مرض به اضافه جوجه مرغ بخورند

از این جهت است که بر طبیب رعایت قوت بیمار پیش از همه چیز لازم است و نیز بباید دانست که هرگاه معالجه مرض به غذای دوا می تواند شد دوای محض باید داد و همچنین اگر به دوای مفرد علاج تواند شد دوای مرکب نباید داد و بر طبیب لازم است انکه دوای غریب به کار نبرد زیرا که دوای غریب کم تجربه شده است و نفع و ضرر آن به صحت نپیوسته است و هم چنین ms110 لازم است که اعتماد نکند بر تجربه زنان زیراکه زنان شرایط تجربه را نمی داند و گاه باشد ایشان را تجربه در بعضی از مزاج ها موافق باشد و در بعضی دیگر مخالف و باید که طبیب عذر کند از استعمال مسهل قوی و یقینی قوی مگر آنکه ضرورت تمام استعمال اینها به هم رسد در این هنگام استعمال کند اینها را به شرط انکه قوت بیمار قوی باشد و بیمار جوان باشد و هوا معتدل باشد و اگر بیمار ضعیف باشد استفراغ به دوای قوی ضرور شود اول تقویت قوت بیمار کند به بوهای خوش و غذاهای موافق بعد از استعمال آن دواها بکند. و بباید دانست که درین کتاب هرجا که امر به استفراغ شده مشروط است به چند شرط اول انکه ظاهر باشد صلابتهای زیادتی اخلاط ، دوم آنکه قوت بیمار قوی باشد ، سیم آنکه هوا نه بسیار گرم باشد و نه بسیار سرد مثل انکه بهار باشد یا پاییز و بلد بیمار نه بسیار گرم سیر باشد و نه بسیار سرد سیر، چهارم انکه بیمار بسیار لاغز نباشد ، پنجم انکه بیمار نه بسیار پیر باشد و نه بسیار طفل زیرا که استفراغ در جماعتی که بسیار کم سن باشند یا بسیار پیر باشند خطر دارد ، ششم انکه پیش از استفراغ به اندک زمانی عارض بیمار نشده باشد مرض پیچش و بازخم روده زیرا که اگر چنین باشد و استفراغ واقع شود باعث عود این دو مرض می شود و چاره آن مشکل می گردد، هفتم انکه استفراغ به دوای شود که دفع کند خلط فاسدی را که ضرر به بدن رسانیده است که اگر یاد را دفع شود خلط صالحی که بدن احتیاج دارد ضرر عظیم می رسد به بدن. و بباید دانست که اگر ضرورت تمام به استفراغ به هم رسد و هوا در غایت گرمی یا در نهایت سردی باشد باید که مسکن بیمار را ms111 معتدل کنند و استفراغ نمایند بعد از آن و هم چنین هرگاه بدن بسیار لاغر باشد و احتیاج تمام به استفراغ به هم رسد باید که افراط در استفراغ نکند و پیش از استفراغ غذاهای نیکو دهند که بدن فی الجمله قوتی بگیرد و هرگاه دو مرض به هم رسد که تدبیر هریک ضد تدبیر آن دیگر باشد مثآل تب و فالج باید

و باید که ذکر کنیم پاره از علامات را که دلالت می کند بر حدوث امراض که در زمان آینده به هم می رسد هرگاه به هم رسد در بدن گاهلی و سستی و کشش در اعضا و خمیازه بسیار و غلبه خواب و سنگینی سر و کندی فکر و کدورت در حواس و کمی اشتها و شیرینی دهان با اندک تلخی یا شوری یا ترشی و چسپندگی و اینکه دیده می شود در خواب چیزهای سرخ و چیزهای سنگین که بر او بار کرده باشند دلالت می کند این ها بر زیادتی خون در بدن و بر اینکه به هم خواهد رسید مرض های دموی مثل تبهای که از خون به هم می رسد و مثل آبله و حصبه و طاعون و ماشرا و خناق و نفث الدم و رعاف بسیار و رمد و درد چشم و هرگاه به هم رسد زردی در رنگ و کمی اشتها و تلخی دهان و سورش فم و غشیان و بی تابی و تشنگی و خشکی دهان و بول زرد مایل به سرخی شود و دیده شود در خواب چیزهای یا آتشهای افروخته دلالت می کند اینها بر زیادتی صفرا در بدن و بر اینکه به هم خواهد رسید بعد ازین مرض های صفرائی مثل ms115 تب غب و سرسام و ذات الجنب و یرقان و جوشش ها که آن را نمله گویند و هرگاه به هم رسد تیره گی در رنگ و ترشی دهان و کمی خواب و بسیاری در فکر واندیشه و کج خلقی و ترش رویی و فشارش در فم معده و تنگی در بول و دیدن خواب های هول ناک و دیدن چیزهای سیاه تاریک در خواب دلالت می کند این ها بر زیادتی خلط سودا در بدن و بر اینکه به هم خواهد رسید بعد ازین مرض های سوداوی مثل تب ربع و بهق میاه و جذام و وسواس و مالی خولیا و ورم بسیار سخت و دوالی و درد سپرز و هرگاه به هم رسد کاهلی دربدن و کندی در فکر زرد نشدن آب دهان و

تقويم الأبدان

تقويم الأبدان

نبذة عن الكتاب

الفهرس