مقدمة

کرهت فراقک و هی ذات توجع

و منازلا بفراقها لم تقنع

درست بتکرار الریاح الاربع

و دنا الرحیل الی الفضاء الاوسع

و العلم یرفع کل من لم یرفع

ثم انطوی فکانه لم یلمع

افتاد بحالی که خدا ننماید

و ینفع الخلق فی الدنیا عوائده

اعؤ لفه

نتمیم الذکر

آنوری

چسان نی پاره گوید شرح حال آتش سوزان

انوری

برزبان اهل دل خلید برین رفتی خطاب

کس نیارد عیش در خاطر به بیداری وخواب

لشکری تاراجگر افتد طناب اندر طناب

وز فغان ساکنان آن مکان دلها کماب،

عرض خود میبری و زحمت ما میداری

4_ آین آبیاک که در وض آسب سروده شدهاست PageV01P107

الامعی

شهر

بیت

میتوان کردن قباس از بینوائیهای او

بجز آوارگی باعث چه بود از آشیان رفتن PageV01P112

ره خونخوار هجران ترا بی کاروان رفتن

تا که اوضاع جهان هردم دگرگون میشود

دیگری کی شاد کام از وضع گردون میشود

ریختند اما ازو مطبوعتر کم ریختند

کند خدنگ دوم را نشانه از سوفار

همه جا غم تو بقصد جان دل از این بلا بکجارود

کوه پر کافور وکبکان مانده خاموش از صفیر PageV01P119

در پس پرده شده مهر جهانتاب مقیم

کاندر و گشت عیان معجزهٔ‌ ابراهیم

آمدی باز یکی لعل ویکی در یتیم PageV01P120

گرانبار است میترسم که بگشاید بمنقارش

الراقعه ms083

ز کوتهی چو بدامان باغیان نرسد PageV01P135

و

قولا

یکی، عماد الملة والدین فخر المجتهدین

ودر اواخر آن عصر، ظبور بحر زخار و

دیگر از فضلای آستانهآ مقدسهآ حائریه،

درخطهٔ‌ مازندران بهشت نشان شیخ الطایفه

در سواد دلکش اصفهان خلدوش جامع

دیگر مقتدای شرق و غرب که در اقالیم

بوم این ویرانهام منحوس رنگ

دیگر حجة العلماعالکرام سلالة السادات العظام،

دیگر حکیمی مانند مسیح الملة والدین

-این کلمه از PageV01P163

وله

دیگر از دانشمندان آن زمان مظهر الطاف

دیگر وجود وحد عصر ، وفرید دهر ،

دیگر سواد بهشت آباد قزوین از وجود

دیگر خطتهآ کاشان ارم نشان که عروس شهرها

در بلاد فسیح الأرجاء آذر بایجان که لطافت

دیگر از فضلای آن سامان، فصیح سخندان

رقعه

5- PageV01P191

دیگر میرزا محمد رفیع بن میرزا محمل

رباعیه

از قدماء شعراء آن عصر ودر فنون فصاحت

عه

ر باعیه

ر باعیه

هم پای جستجو لنگ هم راه بی نهایت

صیاد چه شد گل بدر و بام قفس ریخت ؟

در آتش سوزان همه خار وهمه خس ریخت

به پنبه آتش سوزان نهفته نتوان داشت

کو برهن میززاهد خرقه و دفتر گرفت

این حکایت را بپایان تا رساند از سرگرفت

آسمان بهر چه پارب رنگ خاکستر گرفت؟

مرکه قوت پرواز هست و بالی ms141 نیست PageV01P220

که از جفای گل آن می کشم که نتوان گفت

غمی است عشق که نتوان نهفت و نتوان گفت

که هر چه گفت ز محرومی گلستان گفت

پنداشتم که از سر آن کو توان گذشت

زان می فغان که در قدح چشم مست تست

کار مرغان چمن آه و فغان خواهد بود

مبادا در بروی هیچکس پیر مغان بندد

کزین نازک نهالان بر نهالی آشیان بندد

زصاف ودرد مینای تو باشد

کاش از ن مراق قفس یاد کند

بجای خویش اگر سنگ است و گرگوهر بکار آید

چه عجب که مردم از غم من واو خبر ندارد

که گر صاحبدمی چون صبح خنددعا لمی خندد

رحم بمرغ شکسته بال ندارد

که نیامدست وقتی که بکار ما بیاید

که ز غیر تم کشد آن ستم که زدوست بردگری رسد

نه ببلبلان زتو نکهتی نه بباغبان ثمریرسد

غم دلبری نشود کهن که زتازه تازه تری رسد

که زچهره پرده بر افکنی وشب مراسحری ره

گر شهید عشق حرف خون بهائی میز

سر گشته ز سامان چه خبر داشته باشد

ز کابنات برییدند و با تو پیوستند

مگر کنند فراموش آنچه دانسند

که دوستان حقیقی بدوست پیوست

نمک زنند برآن دل که از جهاشته

چشم تو بیزردن پی ه چین رد

نالهام آمد بخاطر منزلم آمد بیاد

عقدهآ دشوار و کار مشکلم آمد بیاد

که تو در کنارش آیی و زخود کنار گیرد

که برون چو آید از تن ره کوی یار گیرد

بما شکستگی بال و پر چه خواهد کرد

صبح وصال دم زند وین شب تار بگذرد

بر سر من نیایی و کار زکار بگذرد

عشوهآ گل بسر رود نخوت خار بگذرد

برق بلا بیک روش برگل وخار بگذرد

دارد اگر گاه مهر و گاه ندارو

که بحسرت نگران باشد و قاتل برود

گل بهشت بچیدن نمیشود آخر

بگفتن و بشنیدن نمیشود آخر

و گر نگذارد از من هم اثر دیوانهآ کمتر PageV01P226

در دام من افتاده شکاری نه و هرگز

بودست در این باغ بهاری نه و هرگز

یاری شود آزرده زیاری نه و هرگز

هلاک گشتم و داغ تو بر دلست هنوز

که محو چاشنی زخم قاتلست هنوز

از شیشه همان به که بساغر نکند کس

جز باده بساغر چه کند گر نکند کس؟

کز ننگ زبیداد تو بر سر نکند کس

گر کسب دم گرم زآذر نکند کس PageV01P227

مرغیم کا فتاده از دامان صحرا درقفس

مست هر بلبل بشاخی منزل ما در قفس

کز هم آوازان خویش افتاده تنها در قفس

سرا پا آتشم اما بکسر د دودم

ار فراق تو چه گلها که بدامن کردم

دوستانرا بخود از بهر تو دشمن کردم

کشته ام صبر شد و چیدم و خرمن کردم

کان چه پیر خردم گفت مکن من کروم

بیاران صحبت او باد ارزانی که من رلم

مگر میرم زهجران تو وجا در کفن گیرلم

سراغ یوسف خود از نسیم پیرهن گیرم

بس جهادهوو تسلیة الابرار

که تا صباح قیامت خراب بادهٔ‌ دوشم

دلم از صلح او با مدعی تنگست مینالم

و گرنه جز ره دیروخرم راهی نمیدانم

خوشم با درد از درمان مگوئیدم مگوئیدم

که از من بوی خون آید مبوئیدم مبوئیدم

ندهد کسی نشانت مگر از خدات جویم

زکه ات طلب کنم من ز کدام جات جویم

تو چه آفتی ندانم که بصد دعات جویم

داخل از کردهٔ‌ خود منفعل آید بیرون

دشمن نهآ خصمی مکن با دوستداران بیش ازاین

باشند یاران یار من در فکر یاران بیش از این

بجفا گاری خویش و بوفا داری من

بشکند آنکه بک حمله صف صف شکنان

کی توان دید خدایا بکف اهرمنان

سوزم از رشگ هم آغوشی سیمین بدنان PageV01P231

ما اینکه دست کوته ما را بلند کن

شتابان گرد صحرا گرد من بین

دلم چو طایر گم کرده آشیان بی تو

هزار مرتبه از عمر جاودان بیتو

چو شمع سوختم و رفتم از میان بی تو

وصلت بلا هجرت بلا ای من بلا گردان تو

بخاطر آیدت زین مانده بی کس دروطن یانه

پسر گم کردهآ در گوشهآ بیت الحزن مانده

رفته و دین و دلم برده و باز آمدهآ PageV01P233

اما چو نیکو بنگرم تو از همه همه بالاتری

نبود باین خوبی بشر حوری ندانم یا پری

گردند تا صورتگران شرمنده از صورتگری

سخن مرغ اسیر و قفسی میشنوی

دلی دارند یاران خوش که من هم داشتم روزی

نظر کن ای شکارافکن چه باصید حرم کردی

جزای خیر بادت لطف فرمودی کرم کردی

چرا بیدارم اول از شکر خواب عدم کردی

که با من برسرلطفی تو یا سهو القلم کردی

نمودی روی و خاموشم چوشمع صبحدم کردی PageV01P234

که گاهی کعبه اش گه دیرو گه بیت الصنم کردی

جهانی را ازاین افسانه درخواب عدم کردی

خطی نمی نویسی پیکی نمیفرسی

نیمی بخواب غفلت نمی دگر به مستی

بستن چه بود اول آخر چو میشکستی

باد آنزمان که بی ما جائی نمی نشستی

که شود مست و زند دستی و کوبد پایی

اگر امروز نمیداشت ز پی فردایی

که بخاک افکندش موجهآ از دریایی

بشاخ دیگر از آن آشیان بکردانی

که تیر آه من از آسمان بگردانی

رربن رپی هجر غم اندوز مباد PageV01P236

کس نیست باین شکسته حالی که منم

فی الترجیع

اسم شریفش آقا محمد، اصلش از دار السلطنهٔ‌

رباعیه

درحیرتم که بر سر هیچ این جدال چیست؟

وله

پایش بگل فرو شده و درنگار دست

یکشب پی خلاصی ایشان بر آردست

وثه

آه از گلی که گوش براین داستان نداد

گفتم رسم بوصل تو مرگم امان نداد

پنداشتم که دل به بتان میتوان نداد PageV01P243

فصل 200

وله

اوله

ما و دل مستمند بندی این خاکدان PageV01P244

از پی هم میرسند مردم نا مهر بان

تا که دگر سر کند باقی این دافل

کار که آسان بود مردم بی خان و مان

راه گریزم کجا شش جهتم آسمان

روزی که باز بینم دیدار آشنا را

غرور حسن ترا شرم دوستی ما را

چها رسید ز حسرت دل زلیخا را

در آن محفل که میآرد بخاطر حسرت مارا؟

رچررام

منعم که بریزد بستم خون گدا را

بر طرف بناگوش بتان زلف دو تا را

ناصح کنوان ورو بل حکم قضا ر؟

که میل آشنای میک بمن پاسبانش را

که گوید بلبل از هجر ان دل یک داستاش را

ولی چه چاره کنم دوست دشمن است مرا

که دست هر سر خاری بدامنستمرا

که بروی هم گذارم خس وخار آشیانرا

بهوس گشایم از هم پروبال ناتوان ر

نگفتم بر مراد غیر چاک پیرهن بگشا

عشق خراب میکند خانهٔ‌ روزگار را

که نکرد ازمن و محرومی من یاد آنجا

گلشنی کامده بودیم بفریاد آنجا

باز بودی دری از خانهٔ‌ صیاد آنجا

ترسم نرسانند بگلشن خبرم را

آگه سدم

یا در شب هجران تو یا روز قیام

نه کار او نه ms156 کار آسمانست

فلک بیمهر و سانی مهر با کست

چارهٔ‌ رنجش بمیرار مردن گرهاد نیست

چون یک یی دا در رتی نیست

ی مرهر بر شزراه ونکهداشت PageV01P249

تاعذر ابنکه دل بنکویان نداده چیست

عمارتش پی دفع گزند گردونست

جانم بسوختی و بدل دوست دارم

یا طاقتی که دست ز دامن بدلرمت

جان می سپرم و بت، لی چرمت

دانم نمیشود که بگردن در رمت

باین خوشم که ترا رحم در دل افتادست

قربان بز افروختن و طرز علابت

یر.ی بردین خرابت

ز بیخودی به تو عاشق هنوزگرم حکایت

جلوه کن جلوه که جان دادن من دیر شدست

من بهمی خوردن واو از پی تزویر شدست

پرواز باغ قسمت بال و پر تو نیست

چشم رحمت بسوی جرم گنهکازان است

آه از بهارخرم و حیف از نگارین گلشنت

خوشش مباد کمماا تو را بهم نگذاشت

بر در فتادنتچرحویش نگاه چیست

بنازم دست او کاین زخم برما دلفگاران زد

بسملی از زخم تیرت دست وپایی میزند

برق آهم عاقبت آتش بجایی میزند

مدعی با ما در صلح و صفایی میزند

چشم مرا اشگ تلخ لعل ترا نوشخند

شادباش ایدل که باصد اعتبارم می کشد

نیستم آگه که از بهر چه کارم می کشد

لطف بیاندازهٔ‌ نا پاپدارم می کشد

می کشد عاشق ولی امیدوارم می کشد

مناصران نودر آرزوی یک نگهند PageV01P253

که عاشقان دل از دست داده بی گنهند

کز پی برای جستنش اشک روانم می رود

کامروز بیپا و سری از آسام یووو

میان به قتل من زار ناتوان بستند

دو روز میکده را در بامتحان بستند

بیش از این نیست که مسکین دوسه میرن برود PageV01P254

ارباب هوس اجر شهیدان تو یا بند

که از شکایت جورش مرا بری داند

که باصددیده نتواند کسی همچون منت بیند

آشان من و گل هر دو بیک بار برد

بکجا روم ندانم که دلم قرار گیرد

گفتا دگرم باز نه بینی و همان بود

از خامشیم تا دل رار چه گمان بود

اغیار که سر از در و دیوار بر آرند

پیکان تو را از دل افگار بر آرند

آن ناله که مرغان گرفتار برآرند PageV01P255

از توناز آموزد و آنگاه در کارت کند

اضطراب دل شبی از خواب بیدارت کند

رشگ اغیار از خیال وصل بیزارت کند

ای گل نورسته روزی همچومن خوارت کند

آه اگر آن نازنین یک غمزه در کارت کند

توان دانست بسمل پای رفتن تا کجا دلول

تا چند سال میل به بیدالومی تند

آه کز کوی بتقی پی برون نگذارند

ولی تا حال ما دانی شبی با ما بپاین بر

چنان خرسند بنشیند که پندارند آزاشن

اسیری را که میدانی نخواهی رفت ازیادش

ز ستم کجا گریزد که شکستهاند بالش

حیف از گلهای رنگین وای برمرغان باغ

چه گشاید دگر از وصل بهجران نزدیک

آنکه در بزم نشسته است به جانان نزدیک

آخر عمر من و اول بیماری دل

ولی بمهر که بندم دلی که سوی تو مایل

زره تارفت برتابد عنان من کار خود کردم

چون بخود مینگرم رشگ بحالش دارم

وادی عشق ترا وادی ایمن کرو

دهقان بطفیل دگری میدهد آبم

بچارهٔ‌ دل خونین دگر چه کار نکردم

وین طرفه آتشی است که می سوزم وخوشم

نومید هم نیم که علاج دگر کنم

هر وقت که از گوشهٔ‌ آن بام گذشتیم

هم صبح بر آن کوچه و هم شام گذشتیم PageV01P261

دل ما ms162 را که می آرد بدست آن یار و این یاران PageV01P262

من از درد و زبیدرمانی دردم پرستاران

تورا چون ریگ صحرا ومر اچون قطرهآ باران

کمال رحمت حق برگناهکاران بین

بپای خود سر شاهان و شهریاران بین

گریان من و در قهقهه کبکان خرامان

تاج کاووس چه سود و کمر کیخسرو

خصمی آسمان چه شد بازی روزگار کو

کار فتادهٔ‌ تورا صبر کجا قرار کو

سلطال نکو نام خاصان نکو خواه

که بر گوشم خوش آید این ترانه

ما سر بخط فرمان تا حکم چه فرمایی

کز دست بخواهد شد بایان شکیبایی

وی یاد توأم مونس در گوشهٔ‌ تنهایی

دریاب ضعیفان را در وقت توانایی

رفتی و نخواهم بود آنروز که باز آیی

مشکل که ببخشاید گلچین بتماشایی

سر یاری تو ردم چه خبر ز یار داری PageV01P264

گفتند در میخانهها رندان ببانگ چنگ و نی

بدکردی1 گردون نگر مگذار از کف جام می

راهی چوهجران پیش پاچون طالعم خصمی زپی

وله

وله

تمی دانم چرا این ناله بامن مهر بان کردی

وله

اوله

وله

وله

وثم

ولا

له

کو پوستین خلق باضرار می درد

بیچاره خار می خورد و بار می برد

قصیده

وی تلخ کن کام من ای ماه شکر خند

وی جان بتو خرسند چو یعقوب بفرزند

سایه بسر اندازیم ای سرو برومند

هر جمعه شتابند بایوان خداوند

گردن زن بیدادگران دادگر زند

خاقان کریم اسم کرم رسم عدوبند

در بیشهآ شیران تویی امروز ظفرمند

در جیش تو بهرام یکی ترک صدق بند PageV01P272

خوردر کف غلمان توجامی است می آکند

جان در تن اعدای توضحاک و دماوند

ایران شده از داد تو چون دامن الوند

خورشید تو تاسایه براین مملکت افکند

و ز ساحل عمان همه تاساحت دربند

چوپان شده امسال بود سال ده واند

ز نهار بگرگ یله رنج گله مپسند

بسته دارد در دکان چه کنم

یکی زمهر و وفا ویکی بطنز و عناد PageV01P275

بشکر کوش که بودند کامبخش اجداد

بمن ازین چه رسید ومرا ازین چه گشاد

که من نباشم وباشند حله پوش اولاد

که خوش همی گذرانند دوستان بلاد

مرا که با لب تشنه رهم بکوفه فتاد

چه سود از اینکه روانست دجله در بغداد

که چون غنی شوی از عهد فقرناری یاد

بنظم شعر و منال از سپهر بی بنیاد

کزان دو شاعر اگر بهره یافت شد استاد

یکی هوای پریزادگان حور نژاد PageV01P276

یکی از آندو که دل را کند کس ازوی شاد

نه دلبری که بدستش دلی توانم داد

وگر غزل بنویسم بدلبر نوشاد

ولی بود وطنم اصفهان که باد آباد

که خورد گندم وزان انجمن برون افتاد

بهر که نامه نوشتم جواب نفرستاد

خراب کرد بسی خانه باز کرد آباد

که خود به تیشهٔ‌ بیداد کندش از بنیاد PageV01P277

که بر رواق فلکشان زبیم رخنه فتاد

که تازه پاری ، کردی بزاریم امداد

فسانهها که ز یاران رفته دارد یاد

چرا چوچغد ننالم بران خراب آباد

که این خرابه که آبادیش تراست مراد

پساز تو دیگری از بهر خودکند آباد

که این دوروزه که هستم چه هفت و چه هفتاد

نهم چو سوی وطن رو برغم اهل عناد

که هر که بیندش از باغ خلدناردیاد

بوصل هم کذرانیم روزگاری شاد PageV01P278

هزار بار خراب و هزار بار آباد

مداخلی که نباشند همدمان بیزاد

در آن زمین که بمن بازمانده از اجداد

بود ز بیل گرانتر کرشمهآ حداد

که ایزدم کند از احتیاج زاد آزاد

زهر دو زاری ارواح وخواری اجساد

یکی خیانت دهقان خداش ms171 مرگدهاد

نه از زمین کنم افغان نه ز آسمان فریاد

روم ازین ده ویران بخطهآ آباد

جه زنده رود صفاهان چه دجلهٔ‌ بغداد PageV01P279

کزلای خم و رشحهٔ‌ خمرست ضمیرم

گلبن بهسر از بوی گل افشانده عبیرم

گیرد چو رخ لاله غهار ابر مطیرم

روزی که جوان بودم و امروز که پیرم

تیغ کف سلطان قلم دست وزیرم

در ذائقهٔ‌ خشک لبان شکر و شیرم

اوگرچه غنی باشد و من گرچه فقیرم

من شیر جوانم چه غم از روبه پیرم

دشمن همه خود دوزد اگر دیده بهتیرم PageV01P280

راز جهان شمارمتهان بگزاف نشمری

کز سر کینه آسمان کم کند این ستمگری

خاصه کنون که هرسری کرده هوای سروری

تیغ بدست روستا بیل بدوش لشکری

شاخ زگاو میخورد شیر ز شرم لاغری

برسر پیره زال بین مقنعه کرده مغفری

خشت زن محله زد تکیه به قصرقیصری

بندهآ زر خریده بین جسته بخواجه همسری PageV01P282

ساعد روستائی و سایهٔ‌ باز نوذری

عشق همی کشد بجان خنجرم از دلاوری

حسن ودم غزالی و عشق ودم غضنفری

دامن دل میکشد خار مغیلان او

قصیده

شد از فسون زلیخای چرخ زندانی

ز دست یوسف خورشید را بارزانی

جهان چو دیدهٔ‌ یعقوب گشت نورانی PageV01P285

غمین نشسته بزانو نهاده پیشانی

نه روزنی که کند ماه پرتو افشانی

گهی بذکر که انجام چون شود دانی

سه پاس از شب ومن درسپاس یزدانی

شگفت ماندم در کار خود بحیرانی

ز حال زار مسلمانی از مسلمانی

که تا سحر کندم شب بحجره دربانی

که جویدم بشب تیره عدل سلطانی

سبک شدم سوی دهلیز با گرانجانی

به طور از قیس آن شبشبان عمرانی

کشیده سر ز گریبان سرو بستانی

بتی تنش ختنی و لبش بدخشانی

بدست دیگر مینای راح ریحانی

کله فکند و قبا کند ماه کنعانی

نشسته ثانی یعقوب و یوسف ثانی

در آمدش لب شیرین بشکر افشانی

چه گفت گفت کهای همزبان شروانی PageV01P287

قمیص یوسفی آورد ریح رحمانی

رسید نامه رسان هدهد سلیمانی

که رنگ باخته از وی ترنج گیلانی

شناختم خط دیرینه یار روحانی

بگوش دل شنود رازهای پنهانی

الیف عشق نه هرعشق، عشق صنعانی

که ای دعاویت از هر مقوله برهانی

به تنگنای عراق اینقدر چه میمانی

همه بخلد برین گر رود صفاهانی PageV01P288

چرا جنیبت هجرت به خوی نمیرانی

چه خوی بخضرت شام ونهشام ظلمانی

چه خوی بمیمنت امن کعبهآ ثانی

مهین مهندس اقبال خان خانانی

فکند طرح سرا بوستان روحانی

در آن قصور ، قصور آشکار و پنهانی

بیا به بستان ای عندلیب بستانی

فشاند مرغ سحر بال در سحر خوانی

گسست رشتهآ قندیلهای نورانی

بزیر پرده شد این شاهد شبستانی PageV01P289

بچشم مردم نگذاشت خواب شیطانی

دو جزع من ز پیش در ستاره افشانی

وضو گرفتم و سودم بخاک پیشانی

غم جنانم در سینه کرد نیرانی

که زد بتختهٔ‌ کشتی غریق طوفانی

کز وست پیر خرد کودک دبستانی

ز نردبان بثریا مرو که نتوانی

در آن حدیقه الهی بکام دل مانی

گرفت دست مرا خامه از زبان دانی

مگر باذن حریفان کنم سخن رانی

بهم کرشمهآ شیرازی و صفاهانی

بهیچیک نزدم طعنه در نوا خوانی

رفیق طبع حریفان عصر میزانی

دو روزکی که در آن قصر کرده دربانی

نه ارمغان سزد اجناس بحری و کانی

که نک آیدش از لولوئی و مرجانی

که شد چو لعل دلش خون زرشگ خاقانی

مبارکست بر اشراف نوع انسانی

مقررست بر اصناف انسی وجانی PageV01P291

ولی کنون چو ز کردارد هر ظلمانی

نه قوتی که کنم رخش سیر جولانی

باین قصیده دراین بزم کرده ترخانی

اگر نکرده در آن باغ خضر دهقانی

در آن بهشت زده دم ز حور وغلمانی

نهان بهر شجری کار نامهآ مانی

ز خاک رسته همه لالههای نعمانی

بلور و مرمر ویشب و زبر جد کانی

براستی همه فوارههای نورانی PageV01P292

چو روی لیلی ازشرم درخوی افشانی

بهر طرف نگران افتدت گذر دانی

ببردن دل هرکس نشسته پنهانی

چه باد فروردینی چه ابر نیسانی

نه چین بحاجب حاجب زخلق دربانی

تذرو و بلبل آن باغ درخوش الحانی

رموز عشق بیان کرده در نوا خوانی

بدستش ار نبود خاتم سلیمانی

ثمین در صدف مرتضی قلیخانی

ببحر جودش هر قطره کرده عمانی PageV01P293

ز لوح اهل کرم شست نام قاآنی

که خلق را رمه مانند کرده چوپانی

بدست موسویش کرده تیغ ثعبانی

خدا کند نفتد رخنه در مسلمانی

زیدبکام دراین بوستان سرابانی 1185

قصیده

بروی یکدگرچون شاهد گل هفت پیراهن

ز گلگون غنچه هار نگین حلی بر بند برگردن

عبیرتر بپیراهن فشان از حقهآ سوسن

بطرف جویبار وصحن باغ وساحت گلشن

بهمواری گل شاداب راازرخ نقاب افکن

نشانش اینکه نالد بلبل زاریش پیرامن

بزیر سبزهٔ‌ نو رسته زیر چتر نسترون

چو نقاشان شیرین کار وطراحان صاحب فن

کنار برگهای گل اگر خاری بود برکن

ببر آن دستههای گل برسم ارمغان ازمن PageV01P295

که تاج سروری برسر نهادش قادر ذوالمن

صدف از ابرنیسانی بگوهر گردد آبستن

بکشتی خلق پیمایند گوهر نه بسنگومن

شود هر خوشه چین بی نوا دارای صد خرمن

یکی چون باد فروردین دگر چون ابردر بهمن

برآید چون بمیدان باسنان و مغفر وجوشن

هم از بیم سنانش برکشد شیر فلک شیون

بچشم کینه اندیشان نماید تیره چون گلخن

گه از بیچارگی دشمن حمایت جویدازدشمن

اجل در خنده از هر سوبرون آردسر از مکمن PageV01P296

چو خورشید جهان آرا فراز نیلگون توسن

بسر بر مغفری از زر به بر خفتانی از آهن

پلنگ آویز و اژ در بندو پیل انداز و شیر افکن

که چابک دست استادی کشاند رشته از سوزن

نمی نازد بچوپانی شبان وادی ایمن

که بیزد خاکغم برفرق من این کهنه پرویزن

که روزوشب نمی تا بند مهر و ماهم ازروزن

جوی از قیمت من گر فروشندم بیک ارزن

که روبند از پر جبریل خاک پای اهریمن PageV01P297

شکایتها که شرح آن زهاتف نیست مستحسن

سخن کوته که در هر داستانی اختصار احسن

همی ریزند ms180 صاف و درد می درجام مرد ورن

به قصرت مهرپرور شاهدان همواره زانوزن

قصیده

افق را نعل سیمین هلال افتاد بردامن PageV01P298

تهی جام جهان افروزش اندر طرف نیلیدن

فروزان حلقهآ انگشتری ز انگشت اهریمن

بطرف چاه مغرب مهرش اندر چاه چون بیژن

نشان نعل نعلین شبان وادی ایمن

سرناخن هنوزش مانده نورافشان فروغ افکن

بخاک اندرنهان مخزن عیان مفتاح آن مخزن

سر چوگان سیمینش رها ازدست چوگان زن

چو ساغر کش نگارین دست مهرویان سیمین تن

دو پیکر چون دو یکدل دوست باهم دست در گردن PageV01P299

پریزادی بود یا قوت زردش کوی پیراهن

چنان کاید سر آسب از تطاول شاخ نسترون

سهیل شوخ چشم ازمنظر فیروزه چشمکزن

که از بیمش همی لرزه فتادی در توانا تن

تو گویی اژدهایی کرده مسکن بر سرمخزن

کمان سیمین زهش زر کش بر آمد نا گه از مکمن

نشانده ناوک اندر زه زمین راکرده تیرازن

گهی برمنبت لاله گهی در مرتع سوسن

یکی زد مخلبش زا یسریکی منقارش از ایمن PageV01P300

چو یونس صبحدم مشغول ذکر ایزد ذوالمن

بسیر روشنان درطلمت شب مانده حیر ان من

که تابینم چه فتنه زاید این فرتوت آبستن

بساق و ساعد لیلی وشان خلخال و اورنجن

فروغ مشعل خور سر برون آورد از روزن

که با من شد صباحی در صباح اوصبوحیدن

صباحی همدمی کز صبح دارد پاکتر دامن PageV01P301

ظریفان هر یکی دریاد یار خود ز مردوزن

نشیمن کرده در بای درخت سبزه پیرامن

دم باد شمالی رفته خار از ساحت گلشن

سفیدابش زنسرین، سوده بررخ غازه ازروین

فکنده گوشوار و مرسله بر گوش و برگردن

چه گوناگون قبادر بر چه رنگار نگ پیراهن

بریحان دید بان نرگس بلاله همزبان سوسن

دو تن در ناز و طنازی دوتن در ناله وشیون

ز بان در گوهر افشانی چودست خازن از مخزن PageV01P302

گهی از انفس و آفاق می کردم روایت من

مرامیگفت او از هر چه در دنیاست حسن احسن

منش میگفتم اینک آمد از پیمیوه لاتحزن

منش میگفتم از چشم بد ایام لاتأمن

بنامیزد معانی بدیع الفاظ مستحسن

قصیده نه همایون نغمهٔ‌ از بلبل گلشن

بحمدالله که استادی دراین فن بلکه در هرفن

چه باشد گر کنی چشم من از دسته گلی روشن PageV01P303

که بستش دست یار تو سرودش هم نوای من

باین آهنگ هم نالیده بس مرغان دستانزن

توانم گرچه من هم نالهآ کردن دراین گلشن

نبوده کینهام با کس که از هجوش کنم دشمن

چرا گویم زنی روباه دل را مرد شیر اوزن

بکنجی نه دیوی در آنجا و نه دد

ایضأ منه.

یکی نی از شکرستان اصفهان کندم PageV01P306

اوله

همی بخلوت ازینم بود عذاب الیم

زلال کوثر بیتو مرا چو شرب حمیم

چو مفلسی که شد ازخواجهٔ‌ لئیم غریم

نشناختی از صید دگر صید حرم را

لیک آه که میباید زد دست بدامانها

این سبزهآ تر ارزد آذر بگلستا نها

جای دگرم بود که نایم دگر آنجا

که رفتهاند غریبانش از ستم بوطنها

مرا گررنده کردی کشتی از رشگم جهانی را

ازین چه سود که بیرون شهر صحرائیست PageV01P309

گمانش اینکه مرا باتو آشنایی نیست

ز ناز داند و گوید ز بیوفایی نیست

گریم به بخت خویش جفای زمانه چیست

که زیر سایهٔ‌ خود مرغ بیپری دارد

گر خوشی از صید ما این سرما وین کمند

اختر فرهاد پست طالع خسرو بلند

کان شب ای دیده کسی غیر تو بیدار نبود

در میان ناله حرف آشنایی میزند PageV01P310

صنم را بیوفایی یاد دادند

نشانی جزنشان خون خود بردامنت بیند

کارم گر از دل برزبان دانم که جا نم میرود

از حسرت مرغان قفس بی خبرانند

دارند خبر گرچه ز خود بیخبرانند

بگو که کارکنان فلک زبردستند

تا روز ز بیداد تو بر سر نکند کس

هرشب از بزم تو پیش از دگران برخیزم

مبادا رنده کروم باز اوفتم درقفای او

من هم آیم از قفا واایستم پهلوی تو

یا مرا بینند ونگشایند در بر روی تو

کهنه شد بسکه نهادند به میخانه گرو

گل زبلبل شمع ازپروانه سرواز فاخته

فکر دیگر گن که هجران کار ما را ساخته

بامیدی نشینی روور سب کومید برخیزی

زین دام کش قفس رییگی ودام نیمی

ذوق نگه از رخنهٔ‌ دیوار چه دانی

بمن نگاه تو باید زبان بگردانی

خزان چوشد ستم است آشیان بگردانی

نکردی غیر از این کیری اوربمان کردی PageV01P313

رباعی

دیمرورب یوی

در دل سوزیررمزررم بدر

وین شاخ گل آتشین عذاری بوده اسث

یاریست که در کنار یاری بوده است

گفتم که ترا یار مگر هیچ نگفت ؟

آهی بلل آورد و دگر هیچ نگفت

روز از پی شب گردم وشب از پیروز

از دیدن ms188 روز %~% دیده %~% پوشیشتم

خورشیدی و پیش تو نشستن کوآل

آن در که خدا گشاد بستن نتوان

مرا نسیم سحر دامنی براخگر زد

زمانه سنگ بمنای هفت اختررد

ر کوه با زخزرد افتاب سر بررد

بگفت آنچه تو بینی بدیده نشتر زد

فرود پایهآ خود دید و خیمه برتر زد

شکست زهره دف و نالههای زیر گرفت

کسوف عارض خورشید را بقیر گرفت

عذارلاله گلگونهآ زریر گرفت

علو همتش این قصر را قصیر گرفت

کم حصار قفس، طایر اسیر گرفت

گذار از آن ببر ناقد بصیر گرفت

ره جنان همه در عنبر وعبیر گرفت PageV01P316

بدست حله ز استبرق و حریر گرفت

نهان بزیر زمین گشت آسمان سخن

پرید مرغ فصاحت ز آشیان سخن

شگفتی از نم کلکش بگلستان سخن

بشرق و غرب روان بود کاروان سخن

که دوستان نسرایند داستان سخن

سخن برای چه؟ چون رفت نکته دان سخن

بنای عیش من وهستی تو ویران شد PageV01P317

کز آب دیدهٔ‌ من رخنهاش به بنیان شد

شراب مرگ گوارا چو آب حیوان شد

که گنج طبع تو در زیر خاک پنهان شد

مجوی لعل که سد ره بدخشان شد

محیط خشک شد وکان بخاک یکسان شد

ولی تو آگهی ای یارکاختیاری نیست

زعمر حاصل من غیر سوکواری نیست

شگفتنش بدم باد نو بهاری نیست

مرا ز دام غم و درد رستگاری نیست

کجاست مثل تو ای مثلت از زمانه عدیم

چواز جهان توشدی از جهان چه خوف و چه بیم

زعمر بیش نمانده است یکنفس یا نیم

بکام دل متنعم تو در ریاض نعیم

سر تو بی بی کله ms190 وچرخ را زخور دیهیم

گل تو ریخت زباد و در اهتزاز نسیم

فشعه

که یافت زینت از آن دین وزیب از اودنیی

بدور او که زهر دوری او بدهر اولی

زمانه برد ز خاطر فرزدق واعشی PageV01P319

زمین باو متفاخر چو مادر آز عیسی

که غیر دون نه نهد پا بپایهٔ‌ ادنی

فغان که چرخ نکون کرد رایت یحیی

جهان بقیر بیندود چهرهآ شعری

ز هفت مرد نگردند چهار زن حبلی

کجاست آنکه ازو یافت تقویت تقوی

بتنگنای لحد دادش آسمان ماوی

بخون خویش دراین داوری وتم وی

پناه برده بدرگاه بضعهآ وسی

فکنده دست توسل بعروة الوثقی

بزیر سایهٔ‌ طوبی گرفت چون سکنی

مقام آذر بادا بسایه طومی

رباعیه

فی الفزل

بتقریب پیام غیر باید جست راه آنجا

بود عذری بکنج آشیان سرزیر پر ما را

بآن کنج قفس کزخیش بالم شکست آنجا

امروز که از خونم رنگین شده دامانها

ریکاد ار نفز یری PageV01P322

خوشست اماهوای خانه صیاد از آن خوشتر

یاد ایامی که میبودیم تنها در قفس

باین بهانه مگرگویمش فسانهآ خویش

که محمل میرود از شهر و شهری از پی محمل

نرفته است از چمن مرغی باین حسرت که من رفتم

نخست ازرشگ مرغ نامه بر را بال وپر بندم

ماهی که کشته خلقی از حسرت نگاهی

رباعی

وزکوی تو خوشتر ارچه مأوائی نیست

فریاد که بهر ما در آن جائی نیست

ز انجا نرود تا ز تنش جان نرود

آسان آید و لیک آسان نرود

شد فصل بهار و آمد ایام خزان

انگشت زنان شدند انگشت گزان PageV01P324

1لقصیده

الا و طبیبی لاسواه دوائیا

عیان شد رشحهآ خون از شکاف جوشن دارا

برآمد چون زخاور طلعت خورچون رخ لیلی

که پوشیدند چشم از غمزه چندین لعبت زیبا

بیغما برد در یک دم هزاران لؤلؤ لالا

هزاران سیمگون ماهی در این سیماب گون دریا

گریزان انجمش از پیش روبه سان گراز آسا

چنان کز حملهآ ضرغام دین ابطال در بیدا

زمین سبز نسرین خیز شد چون گنبد خضرا

ز لطف باد نوروزی جهان پیر شد برنا

هوا آکند در جیب و گریبان عنبر سارا

گلاب افشاند بر چشم خمارین نرگس شهلا

بپای گل بکار جان سپاری بلبل شیدا

چو قمری پرزند از شوق روح سدره وطوبی

گشود از بهر حاجت پیش داد ار جهان آرا

نهان از نارون پرسیدکای پیر چمن پیرا

سر لهوولعب دارند از این سان فاحش ورسوا

که با اطفال میرقصد میان باغ بر یک پا

نه از نامحرمان شرم و نه از بیگانگان پروا

بر اورنگ خلافت کرده شاه لافتی مأوی

قوام مذهب وملت نظام الدین و الدنیا

به نسبت صهر بیغمبر ولی والی والا

نهان در آب شمشیر تو دریاهای طوفان زا

چو آری دست سوی تیغ و تازی بر صف ms200 اعدا

که جانداری نکردد تاقیامت در جهان پیدا

عبیر سنبل غلمان وکحل نرگس حورا

تویی دانم امام خلق بعد از مصطفی حقا

که بر گوسالهٔ‌ زرین خطاب ربی الاعلی

چه سان پرد مگس جایی که ریزد بال و پرعنقا

برتبت بگذرد نثر از ثریا شعر از شعری

بمدح تو فراز عرش و کرسی از ازل گویا

پیمبر راوی و مداح ذاتت خالق یکتا PageV01P337

که داند دوست هم دشمن چه در دنیا چه در عقبی

امام و پیشوا و مقتدا وشا فی و مولا

خدا داند که امیدم بمهر تست بس فردا

محبان ترا از دور آتش غره غرا

غلامان ترا اندیشه از دوزخ بود حاشا

ز دیدار رخ احباب روشن دیدهٔ‌ بینا

حسودان ترا بی بهره زان رخ دیدهآ اعمی

خار ملامت بیا خاک ندامت بسر

از غرفات جنان بر درکات سقر

از غم دوری ومن غرقه بخون جگر

دور ز هم آشیان برده سری زیر پر

چشمتر و کام خشک از سفر بحروبر

هاویه سان آیدم بادیهٔ‌ در نظر

فتنه در آن رهنمون مرگ دروراهبر

من چو سباع ووحوش قطره زن وره سپر

بستر و بالین من این حجراست آن مدر

فوج ذئاب و کلاب همنفسم تا سحر PageV01P341

دیو ز من ms203 درفرار غول ز من درحذر

دیدن آن نا بکار بر رگ جان نیشتر

آلت ضرچون حدید مایهآ شرچون شرر

هست بشر من نیم زامت خیر البشر

کافرم ار دیدهام ثانی آن جانور

زشتی طالع ببین شومی اختر نگر

دیدم وبگشوده بار از همه گردم گذر

آینه دادم بکور نغمه سرودم بکر

حنظل و صبرم دهند قمت قند وشکر

جنت خلد و در آن جنتیانرا مقر PageV01P342

مردمش از مردمی در همه عالم سمر

کز همه شان باد شاد روح نا وپدر

از رخ هم گردشوی وردل هم زنگ بر

ساخت بیک لحظهاش زلزله ریروربر

بافت تن آسمان فالج و اختر خدر

خفت وسحر درکشید خاک سیاهش به بر

بیخبر وکس نیافت دیگر از آنها خبر

نست بجز زاغ وبوم ماتمی ونوحه گر

تا سحرم بود باز دیدهآ اختر شمر

گاه روایت کنان زانوم از بار طر PageV01P343

شب ز شبم تیرهتر روز ز روزم بتر

می بردم کو بکو میکشدم در بدر

خاک رهش عقل را آمده کحل بصر

شمس نه نور خدا چون خضر اندر حضر

عرش برین از جلال چرخ کهن در کبر

گفت چه داری بیار گفتمش اینک هنر

هان منشین الفرار گفتمش این المفر

گفتمش آنجا کجاست گفت زهی بی خبر

صفدر عالی تبار سرور والا گهر PageV01P344

شاه ملائک سپاه خسرو انجم حشر

زینت تیغ و علم زیب کلاه و کمر

بحر معالی گهر ابر لالی مطر

رستم کسری شکوه کسری جمشید فر

وی بتوگیتی جوان چون شجراز برگو بر

جامهآ جاه ترا اطلس چرخ آستر

از دل آهن شرر شعله کشد بی حجر

هم ز غبار و دخان تیره شود چشم خور

چرخ ز یکسوکشد نعره که خونها هدر PageV01P345

گم کند از هول جان جادهآ باختر

رخش گهر پوش زیر چتر مرصع زبر

هم بهرکابت روان نصرت وفتح و ظفر

مغفر رومی بفرق جوشن چینی به ms205 بر

آب حسامت کند مرتع آجال تر

از همه سو بشنود زمزمهآ لاوزر

نام خوشت بر زبان می گذراند مگر

در خم چوگان سیم لطمه براین گوی زر

ازخم چوگان توگوی صفت لطمهخور PageV01P346

دست حق برقامت پاکش زعصمت چادری

زیبدالحق کسری آئینی تهمتن گوهری

آنکه فرزندی بفر او نزاید مادری

آسمان مجد را رویش فروزان اختری

چرخ سیمین جوشنی خورشیدزرین مغفری

هردم از فتح و ظفر بندد دگرگون زیوری

داد تا دوشیزهٔ‌ دولت بچون او شوهری

برسراز دانگی ز روده دانه درش افسری

هر سفالین کاسهٔ‌ دیدیم وزرین ساغری PageV01P348

تیره گون دودیست بالا رفته یا خاکستری

چون برون آبد بهرانگشت گیرد نشتری

آنچه بیند مشت خاکی ازعبور صرصری

کهنه دیواری که بروی جغدی افشاندپری

گوئی از فردوس بگشودند بررویش دری

خندد اکنون برهر اقلیمی و برهر کشوری

دادش اول از حصار تازه زیبی وفری

فرق هر برجی بلند از فرقدان سامنظری

از بروج آسمان هریک برون آرد سری

لطف حقش یاور والحق چه نیکو یاوری PageV01P349

گفت «سدی نیک گردقم کشید اسکندری »

پیش خرگاه جلالت هفت گردون چنبری

دورماندستم چو دور از روی خور نیلوفری

بی توافکنده است چون عودم بسوزان مجمری

از حطام دنیوی چشمم بخشکی وتری

روزوشب از سرووگل سیمی نخواهندوزری

گو بجز مدح وثنای خلق بر نارد بری

مانده از سلطان ملکشاهی و سلطان سنجری

هیچ دانی باکه باچون انوری گندآوری PageV01P350

تاج عزت بر سری خاک مذلت بر سری

دشمنانت را بفرق از ذل وخواری افسری

پیام طایر هم آشیان ms211 آرم ترا

تا بمیخانه برم پیر و جوان آرم ترا

کز مردن من غیر رساند خبر آنجا

آنکه باید ناله من بشنود بیدار نیست

کزهجوم زاغ یک بلبل در آن گلزار نیستا

دلم جدا ز تو دل نیست قطرهآ خون است

غم نیست چون ز می، خم پیر مغان پر است

از آن بگلبن این گلشن آشیان نگذاشت

که مدعا طلبی نزد یار بی ادبی است

شکر فشان لبش ازخندههای زیر لبی است

یکی هلاک ویکی زنده این چه بوالعجبی است

ملاحت عجمی و فصاحت عربی است

در آرزوی شکنج دامت

گفتم روم از کوی تو گفتا بسلامت

گفتم چه بود حاصل آن گفت ندامت

میان بکشتن یاران مهربان ms212 بستند

بروی من همه درهای آسمان بستند

مرا ز کوی تو و راه کاروان بستند

هر که بی همچوتوئی صبح کند شامی چند

مبتلی گشت بهم ضبی کخامی چند PageV01P359

اما به پیش دادگر مشکل که فردا بگذرد

گاهی که بر ما بکذری دانی چه بر ما بگذرد

آن روی زیبا بیندوزان روی زیبا بکذرد

لیک جور اینهمه با خلق خدا نتوان کرد

که بشمشیر مرا الاخو جدا نتوان کرد

آفت دین و دل پیر و جوان خواهد بود

برهت چشم امیدم نگران خواهد بود

بعدار آین مفتمکدیر مغان خواهد بود

جان جفاکش که زود نشکستند PageV01P360

کز آسمان در رحمت بروی ما بستند

که بی نیاز جهانند اگر تهی دستند

بخانقاه منه پا که صوفیان مستند

گوشی کز آشنا سخن آشنا شنید

من از جور تو گفتم آسمن کرد

دردل این اتش جاکورتهی خواهد ماند

بیوفائی بتو ایمویس جان خواهدماند

یا این صنم پرست مسلمان شود نشد

در آن گلشن گلی بر گلبنی دیگر نمیخندد

در این محفل بکام دل دمی گر بی غمی خندد

شکوه از جور توما را بزبان میگذرد

غنیمت دان که بی مابس خزان و بس بهار آید

دمی از جسم من بیرون مرو شاید که یار آید

نه مکتوبی زیار آمد نه پیکی از دیار آید

در دام کسی چون تو شکاری نه و هرگز

آزار بپائی سر خاری نه و هرگز

یاری بمراد دل یاری نه و هرگز PageV01P362

لیلی رود از خاطر مجنون نه وهرگز

دامان تو گیرند باین خون نه و هرگز

کی شکایت داشتم از تنگی جا در قفس

زاغ در باغ وزغن در گلشن وما درقفس

او از جفا خون کردومن ازدیده بیرون کردمش

گداز دجسم و گرید چشم وسوزد جان و نالددل

تو خاریداری اندر پا و من پیکانی اندر دل

که بعداز کشتنم آهی بر آمد از دل قاتل

بکنار من بهنشینی و بکنار خود بنشانیم

که گذشته در غمت ای جوان همه روز گارجوانیم

بمراد خود برسی اگر بمراد خود برسانیم

برد از شکایت حود زبان یتفقدات ربانیم

چه طمع زباد بهاری وچه زیان ز ابر خزانیم

چو بلبل زین چمن با ناله و آه و فغان رفتم

بدل صد خار خار عشق گل از گلستان رقلم

ز باران وطن دل کندم و از اصفهان لرقتم

باشدم خرقهٔ‌ آن هم بخرابات گرو

در ره عشق بهر زمزمه از راارو

که اگر کنی همه درد من بیک نظاره دواکنی

زره کرم چه زیان ترا که نظر بحال گدا کنی

همه از توخوش بودای صنم چه و فاکنی چه جفاکنی

شکنی پیاله ما که خون بدل شکستهآ ماکنی

همهآ غمم ولی از همین که خدا نکرده خطاکنی

یار در عاشق کشی بی باک بودی کاشکی

جسم من دررهگذارش خاک بودی کاشکی

کار دل بود که با دل نفتد کار کسی

وای بر حال کسی و رفتار کسی PageV01P367

بکش آزارکسان و مکن آزار کسی

ز جمالت آشکارا همه فرکبریاهی

خبریم بودی آن روز اگر ازشب جدائی

فغان از جدائی فغان از جدی

بهار از وصال و خزان از جهاکی

بلحنی %~% د در %~% داستان آو جدائی

که آید سخن در میان از جدائی

فی الذم

علی الصباح روان شو بجستجوی صباحی

چوصبح خرم وخندان شتابسوی صباحی

طفیل روی صبیحی برو بکوی صباحی

نخست صبحک الله بخوان بروی صباحی

حدیثی از لب شیرین بذله گوی صباحی

شبان تیره نشیند در آرزوی صباحی PageV01P369

(فی الممتنعات)

سنگ خائیدن بدندان کوه ببریدن بچنگ

پنجه با چنگال ثعبان غوص در کام نهنگ

عمر باقی مانده را بر پا نهادن پالهنگ

غیررا با یار از نیرنگ افکندن بجنگ

باده نوشم سرخ و زرد و جامه پوشم رنگر نگ

دور بادا دور باد از گرد نامم گرد ننگ

هر دم رسدم بر دل و جان قوت و قوت

عشق است و علی ذلک احیی واموت

با تو دمی همدم و همراز آید

هرگز نرود اگر رود باز آید

جامی که دهد ز ساغر جم خوشتر

در نی ز دم مسیح مریم خوشتر PageV01P371

باغ از پر تو گل گونهٔ‌ گلنار گرفت

زاهد از صومعه راه در خمار گرفت

مست را کرد رها دامن هشیار گرفت؟

آمد از پرده برون وره بازار گرفت

سرو در رقص شد و فاخته مزمار گرفت

چون تن دشمن شه درصف پیکار گرفت

سدهٔ‌ عالیش از سجدهآ اخیار گرفت

رشتهٔ‌ بندگیش گردن احرار گرفت

صفحهٔ‌ روی زمین چون پر پرگار گرفت

که قضا از همه در بیعتش اقرار گرفت PageV01P374

کام ضیغم %~% اثر %~% نافهآ تاتار گرفت

شرف از نست تو دودهآ قاجار گرفت

آنکه برتخت شهی حا بسزاوار گرفت

از سر تخت گذشت و کنف غار گرفت

هندوئی را بنگر تا بکجا بار گرفت

برتری از بر هفت اختر سبار گرفت

دخل او مشرف تو عشری از اعشار گرفت

نقش در آینهٔ‌ رای تو پیرار گرفت

مشگ از خون، گهر از خاره، گل از خار گرفت

روز هیجاکه دوصف جوش بیکبار گرفت

مهر را ازنم خون آینه زنگار گرفت

دشت رفعت ز تن کشته چوکهسار گرفت

گوشهآ مقنعه و شقهٔ‌ دستار گرفت

فتح آنجا که تویی پرده ز ms220 رخسار گرفت

تارک رمح تو ترک از سر اشرار گرفت

خانه از کلهٔ‌ این کالبد مار گرفت

بر سر قیزه مکان یا بسر دار گرفت PageV01P376

گش توان در سلب کوته گفتار گرفت

نطق بگشاد و قلم بستد و طومار گرفت

بسته پر، نغمه نه چون طایر گلزار گرفت

درجهان عنصری این رتیه و مقدار گرفت

و یا گشته خوی افشان ازحیا رخسارهآ لیلا

و یا گنجور خسرو داده عرض لؤلؤ لالا

فشانده در جهان دست سکندر مخزن دارا

یکی در صورت میزان یکی درهیئت جوزا

بزد دامان این فیروزه گون خرگاه را بالا

پی حجت برون آورد دست از آستین موسی

چو ms221 از طاق حرم بتها ز مولود شد بطحا

حبیب حضرت عزت شه دین خسرو دنیا

گزین پیک جهان داور رسول خالق یکتا

ز طرح این سرابستان مراد بوستان پیرا PageV01P379

ز پشمش کسوت و اکسون عرش وفرش زیر پا

بود در روم هرقل را ز بیمش لرزه بر اعضا

گرفته بود یکسر کفر روی صفحهآ غبرا

ز خالق خلق بیگانه چهدرسرا چه درضرا

یکیرا رو بخورشید ویکیرا چشم برشعرا

مه ازانکشت ستک ازمشت، مهر ازیشت خورزایما

نجاشی خاچ و خاقان باج ودار اتاج و هرقل سا

خمود نار آتش خانه، کسر غرفهآ کسری PageV01P380

برای دخت عمران نخل خشکی داد اگر خرما

که باقی باشد وبیند کرا دیدالر ررحافزا PageV01P381

یکایک گردد اشگ وریزدش از چشم خون پالا

که سودت سربپا روح الامین و گفت یامولا

پی نظارهآ تو منتظر بر منظر اعلی

بکام خاکیان تاکی دل افلاکیان بگشا

ز رحمت زنگ اندوه از دل روحانیان بزدا

نهادی داغ حسرت تا ابد برناقهآ عضبا2

شدی پیغمبران را پیشوا در مسجد اقصی

هم ازتک ماند اندر نیمه ره خنگ فلک پیما PageV01P382

چو گردد گرم هنگامه مکن در محشرم رسوا

بود شیرین لب از شهدت که صدقنا و آمنا

تن اعدای تو لرزان ز زخم کاری اعدا

القصیده

ساخت نو پیرانهسر پیرابهآ پیرار و پار ms224

دست افشان برسرود قمری و بلبل چنار PageV01P385

دیدهٔ‌ عابد فریب و چهرهٔ‌ زاهد شکار

هردرخت از آتش گل نخل طوری آشکار

آشکارا کرده بیضای گل و ثعبان خار

ور دم روح القدس همدم نه باباد بهار

مریم شاخ از چه شد از عیسی گل باردار؟

بر فراز شاخ بر الحان داودی هزار

طفل سوسن را زبان گویا بپاکیش از کنار

قامت سرو سهی افراخته پرویز وار

نغمه زن قمری بلحن باربد برشاخسار

دشت رنگین و من اندر کنج تنهائی فگار PageV01P386

گویی اندر کلهام زد چتر طاوس بهار

کلیهام را باوجود او ز باغ خلد عار

از تماشای گلستان وزسیر لااه زار

وزنگاه چشم بندش سحرهاروت آشکار

حلقهآ ز لف درازش دام حانهای فگار

رونق لعل بدخشان قمت مشگ تتار

یا بگردون ماه نو یا برکف شه ذوالفقار

امهات سفلی و آبای علوی افتخار

مهر گردون احتشام و چرخ انجم اقتدار

عفو او اندک پذیر و لطف او آسان گذار

شد چو باهمدم خلیل و گشت باموسی چویار

ز آتشش در گل نشاند از نخلش آتش داد بار

خواست تادرجیش او باشد زره سازیش کار

نرم شد داود را آهن بدست اندر فشار

باد گرز کوه فرسایش بگاه کارزار

بگذرد از گاو، سازد پشت ماهی را فگار

ورکند از امر جاری خاک رامنع ازقرار

لنگر خاکگران چون آسمان گیرد مدار PageV01P388

دست دست تست ای دست تو دست کردگار

سامری برموسی و گوساله بر پروردگار

کی کسی کرد اهر من را بر سلیمان اختیار؟

خاک را این احترام وخاره را این اعتبار

ابر نه چون دست راد تو که ابر اندر بهار

قطرهها ریزد ز رخ تادری آرد بر کنار

چیره دستان راکند چون شحنهآ قهر توخوار

گور گردد شیر اوژن بره گردد گرگ خوار

وحشت محشر عیان شور قیامت آشکار

کوس گردد از دوسونالان چورعد اندر بهار

جوشن خنجر گذار و خنجر جوشن گذار

لاله گون صحرا ز خون و نیلگون دشت از غبار

زال گردون داستان رستم و اسفندیار

تیغ درخونها شناور چون نهنگ اندر بحار

گردهآ گردان ، عقاب تیر پران را شکار

برفلک تابد چو عکس شکل گرز گاوسار

شیر گردون جوید از گاوش همی راه فرار

زبر رانت دلدل و دردست رخشان ذوالفقار PageV01P390

لشکر فتح از یمین وخیل اقبال ازیسار

تیغ تارک سوز تو از سرکشان پایدار

هرکرا بر سر رسد ایمن کند از ننگ دار

سایه بروی نفکند جزکر کس مردار خوار

گرسنه او لیک اندامش غذای مور ومار

از مرصع تاج ننگت و زمکلل تخت عار

هم زبان هم خامه گرددمدح خوان مدحت گزار

دست خالی خواست لؤلؤریز بحری از بحار

تا از آن لؤلؤ کند سنگین طبق بهر ms227 نثار

میشدم وادی بوادی ره سپر منزل سپار PageV01P391

وادیی دیدم روان در وی غزالان تتار

خویش رادیدم در آن وادی چو افتادم گذار

مورلنگ وقطره زن هر گوشه چندین شهسوار

گلشنی چون انوری و فرخی دروی هزار

دام گستردم به نیروی تو بر هر مرغزار

تا از آن مشگین غزالان گلهآ کردم شکار

میشدم وادی بوادی ره سپر منزل سپار

وز حریفان محفلی دیدم نکار اندر نگار

محفلی مختاری آنجا با معزی می گسار

طاق ابروی تو کردم یاد و گشتم جرعه خوار PageV01P392

سوی هم بزمان ندیدم بود چون می خوشگوار

باد باشد خار را تا منزل گل در کنار

و له ایضا1

فصل 1075

اندوده است قبهٔ‌ افلاک را بزر

بر صدر آسمان بحقارت کند نظر

بیرون کشیده است ز جیب سپهر سر

هست از فراز چرخ نشیبش فراز تر

سکان خلد کرده سر از غرفهها بدر

همچون صواع یوسفی ms229 از رحل پیلهور

گردیده است افسر زرین رها ز سر

بسته است از مجره پی طوف آن کمر

از پردهدار، فرق بود تا به پرده در

رضوان در آن بمجمره سوزیست مشتهر

روحانیان گرفته بپیرامنش مقر

نظاره آنچه دید کلیم الله از شجر

درپای نخل گلشن دین زد زکین تبر

نگذاشت از ریاض رسالت بجا ثمر PageV01P396

روباه ماده طعمه ز پهلوی شیر نر

شمر لعین روانه بروی زمین شمر

اجر نبی هبا شده حق علی هدر

آنجا گسیخت عقد ثریا ز بکدگر

در پای آن بود سر افلاک پی سپر

سلطان مصطفی نسب مرتضی کهر

تابنده اختر %~% فلک %~% سید البشر

دیدار او ز فاتح خیبر دهد خبر

درحب وبغض او بود ایات خیرو شر

کردند السمان چو جدا گردش از پدر PageV01P397

داد از پی شفاعت امت ز دست سرا

افروختا تشی فهانعس موکک خسشتک واتر

جزاشگ چشم واخت جگر نیست ماحضر

رنگین زلاله دشت مدان زین ستم نگر

شد دامن زمانه پر از %~% پارهٔ‌ جگر

باشد ر رر %~% برتبه و مقدار بیشتر

زاهل سخا که جست بتذهیب آن خطر؟

از دوستان که گشت باین نام نامور؟

خاقان دهر وخسرو بحر و خدیو بر

از خسروان برتیه فزون بزوبر PageV01P398

محشر شود پدید بهر جا کشد حشر

کوسش بگاه ناله کند گوش چرخ کر

دستان حکایت پسر وقصه پدر

زر یافت رینت دگر و زیور دگر

وله2

شد جلوهگر ز حجله خاور عروس روس

بیرون ز پرده هر سحر این زال چاپلوس

بر درگهی که تافته از شمسهاش شموس

کانجا کنند فخر ملایک بخاکبوس

بر چرخ هفتمین فکند سایه خاک طوس

تا بنده اختران نه که از رأی تو عکوس

از خاک درگه تو نمی یافت ms231 کر عطوس

ابدان نیافتندی پیرایه از نفوس PageV01P400

نه اطلس فلک که بود ایمن از دروس

آن چاکریست ترسا وان بندهآ مجوس

هنگام کین که نالد چون رعدنای و کوس

چهر سپهیدان همه چون رنگ سندروس

تفسد زنعل رخش به پشت سمک فلوس

رنگین نهال نیزه ببار آورد رؤس

یاد از شغاد رستم وازرستم اشکبوس؟

خیزد زجاکنی چوتو برپشت زین جلوس

برسر کشد زترس تو از نه فلک تروس

چون جوشن سمک بود ومغفر خروس PageV01P401

نبود بغیر قطع علاج شقا قلوس

هست از نژاد نوذر اگر افتخار طوس

استاد گنجه و در فرزند فیلقوس

هر دم زفکر بکر در آرم یکی عروس

کارم بود تأسف و دردم بود فسوس

گه شهد در اوانی وگه زهر در کؤوس

(وله)2

آه بچرخم روان %~% بعادت معهود

غیرت باغ خلیل و آتش نمرود

زیب عذارش غبار کعبهآ ms232 مقصوا

مرغ سلیمان %~% بلب

نامه نه درجی پر از لای منضود

خول دل از بس فشاند آز مره نغنود

تارک خورشید راست تاج زراندود

خرم از این بوستان مکرمت و جود

غایت جود از وجود این شده موجود

رتبهآ حاسد دلیل پایهآ محسود

رسم تفقد که از جهان شده مفقود

نقش درین چون نوید صحتشان بود