1 من بغیر از تو نه‌بینم درجهان %~% قادرا پروردگارا جاودان

2 من ترا دانم ترا دانم ترا %~% حق ترا کی غیر باشد ای خدا

3 چون بجز تو نیست در هر دو جهان %~% لاجرم غیری نباشد در میان

4 اولین و آخرین وای احد %~% ظاهرین و باطنین و بی عدد

5 این جهان و آن جهان و در نهان %~% آشکارا در نهان و در عیان

6 هم عیان و هم نهان پیدا توئی %~% هم درون گنبد خضرا توئی

7 در ازل بودی و باشی همچنان %~% تا ابد هستی و باشی جاودان

8 ای ز تو پیدا شده کون و مکان %~% ای ز تو پیدا شده جان و جهان

9 ای ز تو عالم پر از غوغا شده %~% جان پاکان در رهت یغما شده

10 ای ز تو چرخ فلک گردان شده %~% صدهزاران دل ز تو حیران شده

11 ای ز وصلت عاشقان دلسوخته %~% جامه وصل تو هر دم دوخته

12 ای ز وصلت کار بازار آمده %~% همچو ابراهیم در نار آمده

13 ای ز وصلت جانها اندر فغان %~% همچو موسی درجواب لن تران

14 ای ز وصلت جانها بریان شده %~% همچو اسمعیل صید قربان شده

15 ای ز وصلت زاهدان در تهنیت %~% همچو داود نبی در تعزیت

16 ای ز وصلت عالمان در گیر و دار %~% چون سلیمان پادشاهی ملک دار

17 ای ز وصلت جان ما تاراج یافت %~% چون محمد یک شب معراج یافت

18 ای ز وصلت عاشقان آشفته کار %~% همچو عیسی آمده از پای دار

19 ای ز وصلت آسمان گردان شده %~% اندرین ره راه بی‌پایان شده

20 ای ز وصلت کوکبان اندر طلب %~% می‌نیاسایند هرگز از تعب

21 ای ز وصلت آفتاب اندر سما %~% غلط غلطان می‌رود بی سر و پا

22 ای ز وصلت خاک را خون در جگر %~% هر زمان سردگر کرده بدر

23 ای ز وصلت آب در کار آمده %~% هر زمان هر ms1 سو پدیدار آمده

24 ای ز وصلت شد فریدت غرق خون %~% هر زمان در خاک افتد سرنگون

25 ای ز وصلت آتش از غم سوخته %~% اندر آن دم سنگ بر سر کوفته

26 ای ز وصلت هر زمان حیران شدم %~% در تحیر سر بسر گردانشدم

27 ای ز وصلت غرق توحید آمدم %~% لاجرم در عین تجرید آمدم

28 من توام تو من نه من جمله توئی %~% محو کردم در تو مائی و توئی

29 خود یکی بود و نبود او را دوئی %~% از منی هر چیز هم اینجا توئی

30 من بوصلت عارفی مطلق شدم %~% عارفی رفته تمامی حق شدم

31 من خدایم من خدایم من خدا %~% فارغم از کبر و کینه وز هوا

32 سر بی سرنامه را پیدا کنم %~% عاشقان را در جهان شیدا کنم

33 صد هزاران خلق حیران مانده‌اند %~% اندرین ره نوح گریان مانده‌اند

34 صد هزاران عارفان در گفتگو %~% اندرین ره لوح دل در شست و شو

35 عاشقان آتش زنند در هر دو کون %~% تا رهی زین نقشهای لون لون

36 نقشها را جمله در آتش بسوز %~% بعد از آن شمع وصالش برفرور

37 چون نماند نقشها اندر نهان %~% آن زمان نقاش را بینی عیان

38 با تو گویم سر اسرار نهان %~% ای برادر نقش را نقاش دان

39 چون ترا باشد کمال دین به حق %~% خویش را هرگز نبینی جز به حق

40 جملگی اعضای تو ای بی خبر %~% ذات کلی این جهان را سر به سر

41 عرش و فرش و لوح کرسی و قلم %~% از توشان شد اسم در عالم علم

42 گوهری جان در هوس تو کرده %~% با سگی و جاهلی خوکرده

43 داده بر باد عمر جاودان %~% یک زمان آگه نه از سرجان

44 چون شوی آگه ز سر خویشتن %~% ترک گیری ازحدیث ما و من

45 جمله را یک بینی ای مرد خدای %~% تا نه‌بینی ای پسر رشته ms2 دوتای

46 گر تو راه عشق را مایل شوی %~% یک ره و یک کعبه و یک دل شوی

47 ننگری در هیچ سوای مردکار %~% دایما در عشق باشی بی‌قرار

48 عشق جانان جوهر جان آمده است %~% لاجرم از خلق پنهان آمده است

49 هست پیدا نیک تنها از شما %~% کی بود خفاش را تاب ضیا

50 این جهان و آن جهان با هم ببین %~% بگذر از راه گمان و از یقین

51 عشق با انسان و آن آمیخته %~% روح اندر خاک دان آویخته

52 گفتم ای آرام جان عاشقان %~% هم شوی درمان درون جسم و جان

53 ای جمالت عاشقان نشناخته %~% مرکب معنی درین ره تاخته

54 ای وصالت سالکان را رهروان %~% جمله در آیند از ره بی نشان

55 ای وصالت صادقان صادق شده %~% در طریق عشق خود لائق شده

56 ای وصالت عالمان درهای و هوی %~% در ره تقلید بشکافند موی

57 ای وصالت اولیا را داد حال %~% دأب ایشان ماورای قیل و قال

58 ای وصالت آسمان و هم زمین %~% هست در تسبیح رب العالمین

59 ای وصالت شمس را دریافته %~% نور او در جمله عالم یافته

60 ای وصالت ماه را هاله زده %~% گاه بدروگه هلالی بر زده

61 ای وصالت باد و آتش را به هم %~% داد وصلت از ره لطف و کرم

62 ای وصالت بحر را بگداخته %~% هر زمان درد دگر پرداخته

63 ای وصالت کرد آب و خاک را %~% داد قدسی روح قدس پاک را

64 ای وصالت کوه را در گل زده %~% صد هزاران عاربش بر دل زده

65 ای وصالت سر دریای قدم %~% صد هزاران در آرد از عدم

66 ای وصالت آشکارا و نهان %~% ای وصالت بی بیان و بی عیان

67 ای وصالت انبیا و اولیا %~% ای وصالت عاشقان و اصفیا

68 ای وصالت زاهدان و مخلصان %~% ای وصالت نیستی و هستیان

69 ای وصالت هست گشته در ms3 جهان %~% ای وصالت هست پیدا ونهان

70 ای وصالت از جهان بیرون شده %~% ای وصالت عالم بیچون شده

71 ای وصالت هر دو عالم سوخته %~% ای وصالت خان و مانم سوخته

72 عالمان در علم اودرمانده‌اند %~% عارفان از عرف او وامانده‌اند

73 عاشقان از عشق او حیران شدند %~% هر دم از نوعی دگر بی جان شدند

74 زاهدان از زهد او رسوا شدند %~% در خیال زهد او شیدا شدند

75 بعد پنجه سال او اسرار یافت %~% از فریدالدین لقب عطار یافت

76 سر بیسرنامه را پیدا کنم %~% عاشقان رادرجهان شیدا کنم

1 درنگر ای عارف صاحب نظر %~% پاک مردان را جهان آمد بسر

2 ای وصالت روشنائی در جهان %~% ای وصالت هم عیان و هم نهان

3 ای وصالت غمگسار مفلسان %~% ای وصالت شمع جان بی‌کسان

4 ای وصالت رهنمای سالکان %~% ای وصالت درگشای طالبان

5 ای وصالت سر مشتاقان شده %~% ای وصالت وصل عشاقان شده

6 ای وصالت صدق صدیق آمده %~% ای وصالت عین تحقیق آمده

7 ای وصالت ترک تجرید آمده %~% ای وصالت گنج تفرید آمده

8 ای وصالت اولین و آخرین %~% ای وصالت باطنی و ظاهرین

9 ای وصالت وصل در بن تاخته %~% لاجرم در عشق جان در باخته

10 ای وصالت گشته بر ما آشکار %~% سالکی گشتم ز فضلت نامدار

11 ای وصالت کرد رندان مردمان %~% ای وصالت هست گشته در جهان

12 بار دیگر سالک حق حق شدم %~% سالکی رفته تمامی حق شدم

13 من خدایم من خدایم من خدا %~% فارغم از کبر و کینه وز هوا

14 سر بی سر نامه را پیدا کنم %~% عاشقان را در جهان شیدا کنم

15 گفت احمد خواند یار آن امام %~% انبیا و اولیا او را غلام

16 وان نموده سر اسرار قدم %~% آوریده در معنی از عدم

17 راه را بنموده آن بحر صفا %~% خواجه دنیا و دین خیرالورا

18 سر حق بنمود او در سر حق ms4 %~% در ره حق داد مردان را سبق

19 عارفان این معرفت دریافتند %~% سالکان مرکب در این ره تاختند

20 طالبان در جستجوی او بدند %~% عالمان در گفتگوی او بدند

21 زاهدان یک شمه از وی یافتند %~% سالها در سوختن در ساختند

22 عاشقان دیدند روی او عیان %~% دست‌ها شستند با ساعد زجان

23 رهبر عالم محمد(ص) آمده است %~% اسم او محمود(ص) احمد آمده است

24 ره از او جو گر تو مرد رهبری %~% تا نمانی در بلای کج روی

25 راه راه مستقیم دنیا و دین %~% سر حق است رحمة للعالمین

26 هر که در راه محمد راه یافت %~% سر حق را ازدل آگاه یافت

27 احمد است اینجا احد ای مرد کار %~% سر حق را با تو گفتم آشکار

28 میم را بردار احمد شد احد %~% فهم کن معنی الله الصمد

29 هست این اسرار از جای دگر %~% سر این راکی شناسد گاو و خر

30 کور را از حور رخ زیبا چه سود %~% گرچه داند تا چه بانگ آمد چه عود

31 خودپرستی راه شیطان آمده %~% بت شکستن کار مردان آمده

32 راه مردان راه توحید آمده %~% کار ما تجرید و تفرید آمده

33 من طریق عشق احمد داشتم %~% تخم دین در راه احمد کاشتم

34 اسب را در راه احمد تاختم %~% جان خود در راه احمد یافتم

35 من شراب از جام احمد خورده‌ام %~% گوی را از خلق عالم برده‌ام

36 مصطفی شیخ من است در راه دین %~% او مرا بنموده است راه یقین

37 من نه عطارم تو عطارم همین %~% در ره حق راز اسرارم به بین

38 من خدایم من خدایم من خدا %~% فارغم از کبر و کینه وز هوا

39 سر بی سر نامه را پیدا کنم %~% عاشقان رادر جهان شیدا کنم

1 بعد از این جوهر ندیدم از صفا %~% من نوشتم سر بی سر نامه را

2 سر بی سر نامه را کردم ms5 عیان %~% این زمان جویم نخواهد شد روان

3 محو شد اجزای کل من ز هم %~% فارغم از خوف و شادی و ز غم

4 گنج پنهانم درین جسم آمدم %~% سرواعلانم درین اسم آمدم

5 من وجود خویش را فانی کنم %~% در لقای حق به حق باقی کنم

6 من باسرار آورم این جسم را %~% پس به گفتار آورم این رسم را

7 تا بداند عاشقان سوخته %~% اسم اعظم گشت در دین دوخته

8 من برای جمله عالم آمدم %~% لاجرم در نفس آدم آمدم

9 من برای راه عشاق آمدم %~% لاجرم در عشق مشتاق آمدم

10 جسم خود را در ره حق باختم %~% سر معنی را به جان بشناختم

11 اولین وآخرین من بوده‌ام %~% طاهرین و باطنین من بوده‌ام

12 من خدایم من خدایم من خدا %~% فارغم از کبر وکینه وز هوا

13 سر بی سرنامه را پیدا کنم %~% عاشقان را در جهان شیدا کنم

1 بود عطاری عجب شوریده حال %~% در ره تحقیق او را صد کمال

2 حال با خالق عجب بود ای پسر %~% نی چو حال این خیال بی خبر

3 در امور سر حق ره برده بود %~% نی چو حال ما و من در پرده بود

4 از یقین خویش حاصل کرده بود %~% در یقین خویش واصل گشته بود

5 علویی در خود چو شوقی داشت او %~% هیچ علمی را فرو نگذاشت او

6 جمله مردان در فنای ره شدند %~% در فنای حق به حق آگه شدند

7 جسم و جان و دین و دل درباختند %~% تا کمال راه دین دریافتند

8 زهد را و علم را و قال و قیل %~% جمله را انداختند در آب نیل

9 ای برادر غیر حق جز نیست کس %~% اهل معنی را همین باشد و بس

10 گر تو غیر حق نه‌بینی در جهان %~% بر تو گردد روشن اسرار نهان

11 چون که اندر راه حق یک تن شوی %~% از وجود ms6 خویشتن فارغ شوی

12 گر ز جسم و جان شود کلی بدر %~% آن زمان ز اسرار حق یابی خبر

13 عقل اودر گفت سودا می‌کند %~% عشق هر دم خود به یغما می‌کند

14 عقل شیطان گفت من ز آدم بهم %~% اوست سلطانی و من نورانیم

15 حق تعالی گفت ای ملعون شده %~% از طریق راه حق بیرون شده

16 آدم و معنی ندیده بالیقین %~% روح پاکش رحمة للعالمین

17 او من است و من ویم ای بی خبر %~% لاجرم در راه معنی کور و کر

18 گر ترا دیده بدی در راه ما %~% آدم ما را بدیدی همچو ما

19 چون ندیدی آدمی را با یقین %~% نام تو کردیم ابلیس لعین

20 ای برادر با کمال خویش باش %~% در ره توحید حق بی کیش باش

21 بگذر از کفر و نفاق کیش دین %~% تا رسی در قرب رب العالمین

22 خودپرستان اندرین ره گمرهند %~% در طریق عشق حق آگه ترند

23 نفس انسان سد راه عشق شد %~% عاشقان را راه پس در عشق شد

24 عشق را بگزین ونفست را بسوز %~% تا شب تاریک گردد همچو روز

25 نفس را اینجا حجاب راه دان %~% این سخن را از دل آگاه دان

26 این نه تقلید است نه این راهها است %~% راه تحقیق است و راه مصطفا است

27 هر که اندر بند نفس خویش ماند %~% از ره حق همچو کافر کیش ماند

28 در ره توحید جان ایثار کن %~% دیده را در باز رو دیدار کن

29 در جمال حق جمال حق به‌بین %~% در صفات ذات رب العالمین

30 من نمودم از برای جمله‌تان %~% من سزاوارم برای جمله‌تان

31 من خدایم من خدایم من خدا %~% فارغم از کبر و کینه وز هوا

32 سر بی سر نامه را پیدا کنم %~% عاشقان را در جهان شیدا کنم

1 بود شیخی گفت ما را رو به چین %~% بود گر کافر نداری کیش ms7 و دین

2 پیشوای ماست همچون مصطفاست %~% لاجرم بود آنچه گوئی بیرواست

3 بعد از آن عطار گفت ای کور و کر %~% از رموز سر عشقی بی خبر

4 تو به بندی صورت وامانده %~% کی تو حرف حق احمد خوانده

5 لی مع الله گفت احمد در میان %~% تو کجادانی که هستی در میان

6 تو بصورت همچو کافر مانده %~% واصل حق را تو کافر خوانده

7 خرقه ناموس را پوشیده %~% ونگه سالوس را پوشیده

8 بت پرستی می‌کنی در زیر دلق %~% می‌نمائی خویش را صوفی به خلق

9 تو سلوک راه از خود کرده %~% لاجرم در صد هزاران پرده

10 دام گاهی کرده این خرق را %~% می‌فریبی هر زمان این خلق را

11 در خودی خود گرفتار آمدی %~% لاجرم در عین پندار آمدی

12 راه تجرید و فنا راه تو هست %~% تو سخن کم کن که آن راه تو هست

13 روی تقلیدی بماندی مبتلا %~% تو کجا و سر توحید از کجا

14 رو که راه بی نشان راه تونیست %~% عقل را در راه معنی روشکیست

15 تو نمی‌دانی که من هستم چنین %~% بی هوامائیم بر روی زمین

16 من خدایم من خدایم من خدا %~% فارغم از کبر و کینه وز هوا

17 سر بی سر نامه را پیدا کنم %~% عاشقان را در جهان شیدا کنم

1 این سخن را از ره مردی شنو %~% تا نمانی در قیامت در گرو

2 جوهر عشق از تو پیدا می‌شود %~% هر دوعالم در دلت یکتا شود

3 بی تو در شک نامده در یقین %~% بگذری ازکفر و از اسلام و دین

4 آن زمان تو عشق را لائق شوی %~% عشق حق را عاشق صادق شوی

5 گر مرا از عشق تو باشد خبر %~% مرتدی باشیم و در ره بی خبر

6 آن چنان خواهم که کلی گم شوی %~% تا ز پستی آدم مردم شوی

7 ورنه همچون زاهدان کور و کر %~% چون ms8 ز هستی خودت باشد خبر

8 کی توانم کرد پنهان دود را %~% من نه زهر کاشته نمرود را

9 بحر معنی بی‌نهایت آمده %~% لاشکی بی حد و غایت آمده

10 یافتم یک قطره از بحر صفا %~% ز آن بر آمد هر زمانی موج‌ها

11 راه توحید عیانی داشتم %~% گنج اسرار نهانی داشتم

12 راه حق را صادق عشق آمدم %~% حق حق است حق مطلق آمدم

13 من خدایم من خدایم من خدا %~% فارغم از کبر و کینه وز هوا

14 سر بیسر نامه را پیدا کنم %~% عاشقان رادرجهان شیدا کنم

1 گفتم ای دارنده کون و مکان %~% غیر تو کس نیست در هر دو جهان

2 گفتم ای دارنده عرش مجید %~% عرش و کرسی از تو هم صورت ندید

3 گفتم ای دارنده لوح و قلم %~% این جهان و آن جهان از تو علم

4 گفتم ای دانای بینا آمده %~% خلق عالم از تو حیران آمده

5 می‌کنم من ختم بی سر نامه را %~% می‌کنم آلوده در خون جامه را

6 لیک در دریای خون غوطه زدم %~% بعد ازآن کردم وضو در خون شدم

7 مردمان گفتند و پنجه دیده %~% روی خود در خون چرا آلوده

8 گفتم این دم می‌گذارم من نماز %~% پس وضو سازم به خون ای پاک باز

9 این نماز عشق را آنجا وضو %~% راست ناید جز به خون پاک رو

10 بعد از آن گفتند مردی مرد کار %~% از تصوف این زمان امری بیار

11 گفت هم هر رنگ من بینی چنین %~% تا ترا در راه من باشد یقین

12 بار دیگر گفت ای صاحب نظر %~% در طریق عشق ده ما را خبر

13 گفت پس آنجا بود گردن زدن %~% بعد از آن به سوختن آتش زدن

14 این بگفتم این چنین سر جان من %~% منتشر شد در جهان ایمان من

15 ای دریغا ختم بی سر نامه شد %~% لیک در سیلاب خون تر جامه ms9 شد

16 ای دریغا در خودی در مانده‌ام %~% لاجرم در صد بلا افتاده‌ام

17 ای دریغا بی نوایان یقین %~% راه رفتند و بماندم این چنین

18 ای دریغا عارفان با وفا %~% شان برفتند و بماندم در قفا

19 ای دریغا سالکان راه بین %~% راه رفتند و بماندم این چنین

20 ای دریغا صوفیان با صفا %~% شان برفتند و بماندم مبتلا

21 ای دریغا نفس ما در معصیت %~% خود خودی کرده بری از معرفت

22 ای دریغا عاشقی را باادب %~% جمله در تجرید دایم خشک لب

23 هر که او خود را فنا کلی شناخت %~% اندر آن جائی بقانی کل بساخت

بيسرنامه

بيسرنامه

نبذة عن الكتاب

الفهرس